W 2022 r. w dalszym ciągu notowano silne ożywienie gospodarki strefy euro po pandemii, ale w 2023 r. ma nastąpić gwałtowne zahamowanie działalności gospodarczej w sytuacji wysokiej inflacji. W ujęciu kwartalnym realny PKB strefy euro osiągnął poziom sprzed pandemii (ostatni kwartał 2019 r.) już w trzecim kwartale 2021 r. dzięki lepszej sytuacji zdrowotnej i skutecznym środkom wsparcia z zakresu polityki na poziomie krajowym i unijnym. Aż do trzeciego kwartału 2022 r. działalność gospodarcza pozostała odporna, pomimo znacznych przeszkód. Skutki rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie, w tym przerwanie przez Rosję dostaw gazu do Europy, dołożyły się do istniejących już wcześniej wąskich gardeł i zakłóceń w globalnych łańcuchach dostaw. Gwałtowne podwyżki cen energii doprowadziły do wzrostu inflacji HICP strefy euro do wyjątkowo wysokich poziomów (10,6 % w październiku 2022 r.) oraz do zwiększenia różnic w poziomie inflacji między państwami członkowskimi ze względu na różne krajowe koszyki energetyczne i niejednolite środki z zakresu polityki fiskalnej. Pomimo wysokiej inflacji spożycie prywatne nadal rosło w pierwszych trzech kwartałach 2022 r. dzięki ponownemu otwarciu wszystkich usług wymagających bezpośredniego kontaktu, skumulowanemu popytowi związanemu z rekordowo wysokimi oszczędnościami zgromadzonymi w latach 2020 i 2021 oraz rządowemu wsparciu mającemu na celu złagodzenie skutków wysokich cen energii. Niemniej jednak wstrząs wywołany wysokimi cenami energii znacząco wpływa na warunki handlowe gospodarki strefy euro, a co za tym idzie – na realny dochód do dyspozycji gospodarstw domowych i realne zyski przedsiębiorstw. Według prognoz sytuacja ta przełoży się na niższe spożycie prywatne i mniejsze nakłady na inwestycje w nadchodzących kwartałach. Spowolnienie tempa inwestycji już się rozpoczęło z powodu dużej niepewności i mniej korzystnych warunków finansowania, podczas gdy ożywienie turystyki zagranicznej sprzyja eksportowi. Z dostępnych wskaźników wynika, że następuje utrata dynamiki wzrostu, a prognoza Komisji z jesieni 2022 r. przewiduje recesję techniczną charakteryzującą się ujemnym wzrostem realnego PKB w ostatnim kwartale 2022 r. i pierwszym kwartale 2023 r. W 2022 r. w ujęciu całorocznym gospodarka strefy euro ma odnotować wzrost o 3,2 %, po 5,3 % w 2021 r. na skutek efektu z odbicia. W rezultacie oczekuje się, że w 2022 r. roczny poziom realnego PKB będzie o 2 punkty procentowe wyższy od poziomu sprzed pandemii w 2019 r.

* Tabela zawiera tylko elementy istotne dla spójności polityki państw członkowskich z zaleceniami Rady. W przypadku państw członkowskich o niskim/średnim zadłużeniu zalecenie nie dotyczy wzrostu bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych do poziomu poniżej średniookresowego wzrostu produktu potencjalnego, natomiast w przypadku państw członkowskich o wysokim zadłużeniu zalecenie nie odnosi się do ogólnego kursu polityki fiskalnej ani do wpływu bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych na kurs polityki fiskalnej.

Zalecenia Rady na 2023 r. koncentrują się na ogólnym kierunku i strukturze kursu polityki fiskalnej, w tym na wydatkach finansowanych z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) i innych funduszy UE. Kurs polityki fiskalnej nie uwzględnia tymczasowych działań nadzwyczajnych związanych z COVID-19. Zgodnie z zaleceniem Rady państwa członkowskie o wysokim zadłużeniu (Belgia, Grecja, Hiszpania, Francja, Włochy i Portugalia) powinny zapewnić ostrożną politykę fiskalną, w szczególności przez ograniczenie wzrostu bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych do poziomu poniżej średniookresowego wzrostu produktu potencjalnego. Państwom członkowskim o niskim lub średnim zadłużeniu zalecono zapewnienie, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki. W obu przypadkach w zaleceniach wezwano do uwzględnienia dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Wszystkie państwa członkowskie powinny zapewnić gotowość do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Państwom członkowskim zalecono również rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, m.in. przez wykorzystanie RRF oraz innych funduszy unijnych.

Koordynacja krajowych polityk budżetowych jest ważnym elementem ram zarządzania gospodarczego w unii gospodarczej i walutowej. Aby umożliwić tę koordynację, państwa członkowskie strefy euro przedkładają Komisji i Eurogrupie, do połowy października, projekty planów budżetowych na nadchodzący rok. W planach tych zawarte są streszczenia projektów budżetów, które rządy zamierzają przedłożyć parlamentom narodowym. Komisja wydaje opinię na temat każdego planu, oceniając go pod kątem zgodności z zobowiązaniami danego państwa członkowskiego w ramach paktu stabilności i wzrostu. Komisja w swoich opiniach przedstawia wskazówki w dziedzinie polityki skierowane do rządów krajowych i informacje dla parlamentów krajowych, aby pomóc im w przyjęciu budżetów zgodnych z regułami fiskalnymi UE i zaleceniami Rady. Chorwacja, która 1 stycznia 2023 r. stanie się państwem członkowskim strefy euro, postanowiła dobrowolnie przedłożyć swój projekt planu budżetowego na 2023 r. Komisja uwzględniła zatem plan Chorwacji w niniejszym komunikacie i wydała opinię na temat tego planu. Ustępujące rządy Włoch i Łotwy przedłożyły projekty planów budżetowych przy założeniu niezmiennego kursu polityki; w związku z tym przedstawione w niniejszym komunikacie dane liczbowe dotyczące budżetu na 2023 r. tych dwóch państw nie reprezentują celów polityki. Komisja dokonuje również ogólnej oceny sytuacji budżetowej i perspektyw budżetowych w odniesieniu do całej strefy euro.

W ramach nadzwyczajnych działań politycznych w obliczu wyjątkowego wzrostu cen energii państwa członkowskie szybko wdrożyły środki dotyczące energii. Przedłużenie istniejących lub wprowadzenie nowych środków wsparcia w odpowiedzi na wysokie ceny energii przyczyniłoby się jednak do większego wzrostu wydatków bieżących netto finansowanych z zasobów krajowych oraz do wzrostu prognozowanego deficytu i długu publicznego w 2023 r. W związku z tym ważne jest, aby państwa członkowskie lepiej ukierunkowały takie środki na najbardziej narażone gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa, utrzymały zachęty do ograniczania zapotrzebowania na energię i wycofywały środki w miarę zmniejszania się presji cenowej.

·Wszystkie państwa członkowskie planują finansowanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, m.in. przez wykorzystanie RRF i innych funduszy UE, zgodnie z zaleceniem Rady. We wszystkich państwach członkowskich o niskim i średnim zadłużeniu całkowite inwestycje publiczne wyrażone jako odsetek PKB wzrosną lub utrzymają się na stabilnym poziomie w 2023 r. w stosunku do 2022 r. Wszystkie państwa członkowskie planują utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, z wyjątkiem Cypru, Łotwy i Malty, w przypadku których w 2023 r. prognozuje się spadek takich inwestycji w stosunku do 2022 r. Wpływ wydatków finansowanych z dotacji w ramach RRF i funduszy UE na ogólny kurs polityki fiskalnej ma charakter ekspansywny lub neutralny we wszystkich państwach członkowskich, z wyjątkiem Niemiec.

oekspansywny (od -0,3 do -1,7 punktu procentowego): w Austrii, na Litwie, w Niemczech, Estonii, Luksemburgu, Słowenii i na Słowacji. We wszystkich przypadkach nie wynika to z tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na wzrost cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy.

·Wszystkie państwa członkowskie planują finansowanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, m.in. przez wykorzystanie RRF i innych funduszy UE, zgodnie z zaleceniem Rady. We wszystkich państwach członkowskich z wyjątkiem Francji i Grecji całkowite inwestycje publiczne wyrażone jako odsetek PKB wzrosną lub utrzymają się na stabilnym poziomie w 2023 r. w stosunku do 2022 r. Belgia, Francja, Grecja, Portugalia i Hiszpania planują utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych i prognozuje się, że w okresie od 2022 r. do 2023 r. inwestycje te wzrosną lub pozostaną na stabilnym poziomie. Wpływ wydatków finansowanych z dotacji w ramach RRF i funduszy UE na ogólny kurs polityki fiskalnej ma charakter ekspansywny lub neutralny we wszystkich państwach członkowskich, z wyjątkiem Francji i Grecji.

·Prognozuje się, że we Francji, Grecji i Hiszpanii wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych wyniesie poniżej średniookresowego wzrostu produktu potencjalnego, biorąc pod uwagę tymczasowe i ukierunkowane wsparcie dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy, zgodnie z zaleceniem Rady. W Belgii jednak wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych przekroczy wzrost potencjalny, przy uwzględnieniu tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. W przypadku Portugalii prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych będzie zbliżony do średniookresowego wzrostu produktu potencjalnego, przy założeniu planowanego ograniczenia środków wprowadzonych w odpowiedzi na wysokie ceny energii, w tym tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw.

9.Inwestycje finansowane z zasobów krajowych oraz wydatki finansowane z dotacji w ramach RRF i innych funduszy UE mają zapewnić dalsze wsparcie na rzecz wzrostu w strefie euro w 2023 r. (o około ¼ punktu procentowego PKB), co przyczyni się do zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego.

5.Zarówno w projektach planów budżetowych, jak i w prognozie Komisji przewiduje się, że w 2023 r. w strefie euro relacja długu do PKB będzie się nadal zmniejszać, aż do poziomu 92 % (w porównaniu z 99 % w 2020 r.). W perspektywie krótkoterminowej wysoki wzrost nominalny wynikający z wysokiej inflacji przyczynia się do spadku wskaźnika zadłużenia. Różnica między stopą oprocentowania a stopą wzrostu staje się bardziej korzystna, zwłaszcza w państwach członkowskich o wysokim zadłużeniu, ponieważ wysokie stopy oprocentowania tylko stopniowo przekładają się na wysokie wydatki z tytułu odsetek ze względu na długie terminy zapadalności długów publicznych. Przewiduje się, że w 2023 r. sześć państw członkowskich strefy euro w dalszym ciągu notować będzie wskaźnik zadłużenia powyżej 100 % PKB (Belgia, Grecja, Hiszpania, Francja, Włochy i Portugalia), ale dalszy wzrost prognozowany jest tylko w przypadku Belgii.

3.Na 2023 r. w projektach planów budżetowych zakłada się dalsze obniżenie deficytu w strefie euro do 3,2 % PKB, natomiast w prognozie Komisji przewiduje się wzrost tego deficytu do 3,7 %. Różnica ta wynika także z ram czasowych, ponieważ niektóre projekty planów budżetowych sporządzono na długo przed opublikowaniem prognozy Komisji.

2.W 2022 r. w dalszym ciągu notowano znaczne spadki deficytów publicznych w porównaniu z rekordowymi poziomami z 2020 r. (7 % PKB w strefie euro), głównie z powodu silnego ożywienia gospodarczego i zniesienia tymczasowych działań nadzwyczajnych związanych z pandemią COVID-19. Mimo tego w 2022 r. we wszystkich państwach członkowskich strefy euro deficyty utrzymają się na poziomie przewyższającym poziomy z 2019 r., sprzed pandemii (3,5 % PKB dla strefy euro). Jest to wynikiem utrzymujących się tymczasowych działań związanych z pandemią, środków na rzecz odbudowy, pozostałych niemających tymczasowego charakteru środków o charakterze ekspansywnym oraz nowych środków przyjętych w celu łagodzenia skutków wysokich cen energii. Koszty budżetowe netto tych ostatnich wymienionych środków szacuje się na 1,3 % PKB. Zaledwie mniej niż 30 % tych środków jest ukierunkowanych. Około dwie trzecie środków dotyczących energii stanowią środki cenowe, które mogą ograniczać zachęty do zmniejszania zużycia energii i zwiększania efektywności energetycznej. Oczekuje się, że w 2022 r. w 10 państwach członkowskich strefy euro deficyt utrzyma się na poziomie przewyższającym 3 % PKB.

W ocenie Komisji uwzględniono wstrząs gospodarczy związany z inwazją Rosji na Ukrainę, a także jego długoterminowe skutki pod względem potrzeb UE w zakresie bezpieczeństwa energetycznego oraz dalszego stosowania ogólnej klauzuli wyjścia paktu stabilności i wzrostu w 2023 r. Ocena opiera się na zaleceniach w sprawie polityki fiskalnej przyjętych przez Radę 12 lipca 2022 r. Zalecenia te można podsumować w następujący sposób. W 2023 r. państwa członkowskie o wysokim zadłużeniu powinny zapewnić ostrożną politykę fiskalną, w szczególności przez ograniczenie wzrostu bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych do poziomu poniżej średniookresowego wzrostu produktu potencjalnego. Państwa członkowskie o niskim lub średnim zadłużeniu powinny zapewnić, aby wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki. W obu przypadkach przy ocenie zgodności z wytycznymi w sprawie polityki fiskalnej należy wziąć pod uwagę dalsze tymczasowe i ukierunkowane wsparcie dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Wszystkie państwa członkowskie poproszono o zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Zalecono im również rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, w tym przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) oraz innych funduszy unijnych.

Gwarancje rządowe i inne formy wsparcia płynności, w szczególności odroczenia płatności podatków oraz pożyczki, stanowiły istotną część środków wsparcia zastosowanych w odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19. Ze sprawozdań zawartych w projektach planów budżetowych wynika, że większość tych krótkoterminowych środków już wygasła; ponadto kwota faktycznie udzielonych gwarancji zazwyczaj była niższa (a często dużo niższa) od pierwotnie ogłoszonej maksymalnej kwoty systemu gwarancji. W ujęciu skumulowanym wartość gwarancji udzielonych w związku z COVID-19 od 2020 r. jest znacznie niższa niż kwota gwarancji udzielonych podczas światowego kryzysu finansowego. Niemniej jednak gwarancje udzielone w latach 2020 i 2021 – bezpośrednio związane z kryzysem wywołanym COVID-19 bądź nie – wyraźnie wpłynęły na poziom pozostających do spłaty zobowiązań warunkowych w niektórych państwach członkowskich strefy euro, zwłaszcza we Włoszech, Hiszpanii, Francji, Niemczech i Finlandii (zob. wykres B1.1).

Prognozy dotyczące zadłużenia na nadchodzące lata są obarczone dużą niepewnością. Symulacje stochastyczne, w których zastosowano szeroki zakres wstrząsów makroekonomicznych w ramach scenariusza centralnego, sugerują, że relacja długu do PKB w strefie euro wyniesie prawdopodobnie od 87 % do 98 % PKB w 2023 r. oraz między 80 % a 102 % PKB w 2027 r. (załącznik III). Z jednej strony szereg czynników wywiera niekorzystny wpływ na stabilność fiskalną. W szczególności przewiduje się, że środowisko wysokiej inflacji negatywnie wpłynie na długoterminową dynamikę długu publicznego. W krótkiej perspektywie prognozuje się spadek relacji długu do PKB z powodu wyższego wzrostu nominalnego PKB. W dłuższej perspektywie jednak wzrost stóp oprocentowania ostatecznie wpłynie na dynamikę długu. W sytuacji niepewnych perspektyw wzrostu stwarza to ryzyko pogorszenia długoterminowej dynamiki długu, co pokazuje, jak ważne jest wdrażanie reform i inwestycji mających na celu ponowne uwolnienie potencjału wzrostu gospodarczego oraz prowadzenie odpowiedzialnej polityki fiskalnej. Dodatkowo zobowiązania warunkowe wynikające z udzielenia gwarancji publicznych, w tym przyznanych w kontekście pandemii COVID-19, mogą – w przypadku ich uruchomienia – negatywnie wpłynąć na dług publiczny i deficyt publiczny . Ogółem stosowanie pożyczek gwarantowanych w państwach członkowskich jest zróżnicowane i w niektórych państwach już przed wybuchem pandemii udzielono pożyczek objętych gwarancjami państwowymi na znaczne kwoty (ramka 1). Z drugiej strony istnieje kilka czynników ograniczających zagrożenia dla stabilności finansów publicznych. Czynniki te obejmują wydłużenie okresów zapadalności długu publicznego w ostatnich latach (zob. przypis6), stabilne źródła finansowania oraz inicjatywy UE, takie jak europejski instrument tymczasowego wsparcia w celu zmniejszenia zagrożeń związanych z bezrobociem w sytuacji nadzwyczajnej (SURE) oraz, co ważniejsze, NextGenerationEU i Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF), z których finansowane są inwestycje i reformy pobudzające wzrost gospodarczy. Ponadto w większości państw strefy euro duża część długu sektora instytucji rządowych i samorządowych, wynosząca od 10 % do 35 %, znajduje się w posiadaniu Europejskiego Systemu Banków Centralnych.

Z powodu wysokiej inflacji różnica między stopą oprocentowania a stopą wzrostu ma pozostać korzystna w 2023 r., co sprzyjać będzie zmniejszaniu zadłużenia. Nieoczekiwanie wysoka inflacja (mierzona deflatorem PKB) powoduje, że zwiększa się mianownik relacji długu do PKB, natomiast wysokie stopy oprocentowania wpływają na licznik za pośrednictwem wyższych wydatków z tytułu odsetek, ale dzieje się to jedynie stopniowo ze względu na dość długie terminy zapadalności długów publicznych w strefie euro. Ten zmniejszający zadłużenie „efekt kuli śnieżnej”jest szczególnie zauważalny w państwach członkowskich o wysokim zadłużeniu. Na 2023 r. prognozuje się znaczne spadki relacji długu do PKB w Grecji, Portugalii, na Cyprze i w Irlandii, a więc państwach, w których oczekuje się też nadwyżek pierwotnych. Przewiduje się, że w 2023 r. sześć państw członkowskich w dalszym ciągu notować będzie wskaźnik zadłużenia powyżej 100 % PKB (Belgia, Grecja, Hiszpania, Francja, Włochy i Portugalia), ale dalszy wzrost tego wskaźnika prognozowany jest tylko w przypadku Belgii.

Zarówno projekty planów budżetowych, jak i prognoza Komisji wskazują na spadek relacji długu do PKB w 2022 r. i 2023 r. (wykres 2.3 i załącznik, tabela IV.3). W projektach planów budżetowych przewiduje się, że wskaźnik zadłużenia osiągnie 94 % PKB w 2022 r. (spadek z 97 % w 2021 r.) i będzie dalej spadać w 2023 r. do około 92 %. Prognoza ta jest zasadniczo identyczna z zawartą w prognozie Komisji z jesieni 2022 r. Deficyt pierwotny w dalszym ciągu wpływać będzie na dynamikę zadłużenia w strefie euro w 2023 r. (wykres 2.4).

W projektach planów budżetowych prognozuje się dalszy spadek deficytu strefy euro w 2023 r., natomiast w prognozie Komisji przewiduje się niewielki wzrost deficytu (wykres 2.2 i załącznik, tabela IV.2) Po spadku deficytu strefy euro z 7 % PKB w 2020 r. do 5,1 % PKB w 2021 r. przewiduje się dalszy jego spadek w 2022 r. zarówno według projektów planów budżetowych (do 3,9 % PKB), jak i prognozy Komisji (do 3,5 % PKB). Deficyt strefy euro w 2022 r. pozostanie jednak na poziomie znacznie przewyższającym poziom z 2019 r. przed pandemią (0,6 % PKB) również ze względu na dodatkowe, niemające tymczasowego charakteru, wydatki bieżące przyjęte po pandemii. Na 2023 r. projekty planów budżetowych przewidują dalszą redukcję deficytu w strefie euro o 0,7 punktu procentowego PKB – do 3,2 %. Prognoza ta jest jednak bardziej korzystna od prognozy Komisji, w której przewiduje się wzrost deficytu w przyszłym roku o 0,2 punktu procentowego PKB – do 3,7 %. Ten niewielki wzrost napędzany jest automatycznymi stabilizatorami fiskalnymi w obliczu oczekiwanego spowolnienia gospodarczego, wyższych wydatków z tytułu odsetek i niedoborów dochodów z powodu struktury wzrostu gospodarczego przynoszącej mniejsze dochody podatkowe. Przewiduje się, że te czynniki zwiększające deficyt zrównoważą z nadwyżką niższe koszty budżetowe netto środków związanych z energią – pod warunkiem, że potwierdzone zostanie zniesienie części środków związanych z energią w 2023 r. (od 1,3 % PKB w 2022 r. do 0,9 % w 2023 r.) – oraz pełnego zniesienia tymczasowych środków nadzwyczajnych związanych z COVID-19 (szacowanych na 0,9 % PKB w 2022 r. – załącznik, tabela IV.4). Większość państw członkowskich strefy euro planuje niższy deficyt w 2023 r. w porównaniu z 2022 r. Spadki o ponad 1 punkt procentowy PKB planowane są w Grecji (o 2,1 punktu procentowego do 2,1 %), Niemczech (o 1,6 punktu procentowego do 2 %) i Hiszpanii (o 1,1 punktu procentowego do 3,9 %). Wyższe przewidywane wartości w prognozie Komisji wynikają także z ram czasowych, jako że niektóre projekty planów budżetowych sporządzono na długo przed publikacją prognozy Komisji z jesieni 2022 r. Dziesięć państw członkowskich strefy euro przewiduje deficyt powyżej 3 % PKB w 2023 r., w tym cztery państwa członkowskie o wysokim zadłużeniu (Belgia, Hiszpania, Francja i Włochy).

W kontekście wysokiej i utrzymującej się inflacji ważne jest zachowanie spójnej kombinacji polityki pieniężnej i fiskalnej. W latach 2020–2021 bardzo akomodacyjna polityka pieniężna przyczyniła się do zwiększenia przestrzeni fiskalnej państw członkowskich, którą wykorzystano, aby przeciwdziałać negatywnym skutkom pandemii COVID-19. Z drugiej strony polityka fiskalna przyczyniła się do sprawnej transmisji polityki pieniężnej przez przedłużenie gwarancji na kredyty bankowe. Trwająca normalizacja polityki pieniężnej ogranicza obecnie przestrzeń fiskalną w kontekście wysokiej i utrzymującej się inflacji. Taka sytuacja wymaga rozważnego stosowania środków polityki fiskalnej, które powinny być ukierunkowane na gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji, przy jednoczesnym zachowaniu sygnału cenowego i unikaniu pobudzania dynamiki inflacji.

Normalizacja polityki pieniężnej oznacza szybki wzrost stóp procentowych w sytuacji bezprecedensowo wysokiej inflacji. Rekordowo wysoka inflacja, która w październiku 2022 r. w strefie euro wyniosła 10,7 %, wywołała szybki wzrost stóp procentowych, które od lipca wzrosły o 2 punkty procentowe. Normalizacja stóp procentowych rozpoczęła się wkrótce po zakończeniu zakupów aktywów netto przez Eurosystem na początku lipca. W przyszłości przewiduje się dalszy wzrost stóp procentowych (wykres 2.6). Jednocześnie zapadające papiery wartościowe nabyte w ramach nadzwyczajnego programu zakupów w czasie pandemii powinny być nadal reinwestowane do końca 2024 r., natomiast na grudniowym posiedzeniu EBC powinny zostać ogłoszone zasady regulujące rozwój programu zakupu aktywów. Na posiedzeniu w październiku EBC postanowił również zapewnić bankom zachęty do wczesnej spłaty finansowania otrzymanego w ramach programu warunkowych długoterminowych operacji refinansujących, tak aby odprowadzić nadwyżki płynności z systemu finansowego.

Prognozowane stopniowe zniesienie środków związanych z energią w 2023 r. opiera się na środkach zapowiedzianych w projektach planów budżetowych i jest uwarunkowane niepewnością co do rozwoju cen energii, natomiast koszty budżetowe zapewnienia schronienia uchodźcom z Ukrainy w dalszym ciągu powinny być raczej ograniczone. Według prognozy Komisji w 2023 r. koszty budżetowe netto środków związanych z energią powinny zmniejszyć się do 0,9 % PKB w strefie euro, ponieważ niektóre państwa członkowskie przyjęły (lub zapowiedziały) środki tylko na kilka miesięcy nadchodzącego roku lub nie ogłosiły żadnych środków. W związku z tym przedłużenie lub przyjęcie nowych środków związanych z energią prawdopodobnie zwiększyłoby koszty budżetowe netto tych środków w 2023 r. – pomimo dodatkowych podatków nałożonych na nieoczekiwane zyski przedsiębiorstw energetycznych – o dodatkowe 1 % PKB w strefie euro, a więc do poziomu blisko 2 % PKB w 2023 r. (więcej szczegółów zob. sekcja III, rozdział „Ocena środków wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na wzrost cen energii”). Szacuje się, że w strefie euro koszty budżetowe udzielenia schronienia i integracji osób uciekających z Ukrainy przed rosyjską wojną napastniczą pozostaną na poziomie 0,1 % PKB.

Prognozowane zmniejszenie środków związanych z energią kształtuje planowane zmiany w bieżących wydatkach pierwotnych netto w 2023 r., natomiast pozostałe wydatki bieżące w dalszym ciągu rosną w około połowie państw (wykres 3.4). Wśród państw członkowskich o wysokim zadłużeniu w 2023 r. prognozowane zmniejszenie środków związanych z energią powoduje restrykcyjny wpływ bieżących wydatków pierwotnych netto w Hiszpanii, Włoszech i Grecji, a zasadniczo neutralny wpływ tego komponentu w Portugalii. Zmniejszenie tych środków nie zmienia natomiast przewidywanego ogólnie ekspansywnego wpływu bieżących wydatków pierwotnych netto w Belgii. Biorąc pod uwagę tylko ukierunkowane środki związane z energią oraz wsparcie dla osób uciekających z Ukrainy, bieżące wydatki pierwotne netto wzrosłyby powyżej poziomu średniookresowego wzrostu produktu potencjalnego, powodując ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej zarówno w Belgii, jak i Portugalii (wykres 3.4). Według prognoz bieżące wydatki pierwotne netto z wyłączeniem środków związanych z energią mają wzrastać w tempie przewyższającym średniookresowy wzrost potencjalny we wszystkich państwach członkowskich o wysokim zadłużeniu z wyjątkiem Francji (zob. ciemnoniebieski słupek na wykresie 3.4), głównie ze względu na znaczne zwiększenie powiązanych transferów socjalnych. Wśród państw o niskim lub średnim zadłużeniu tylko w Finlandii i Niderlandach prognozuje się zasadniczo neutralny wpływ bieżących wydatków pierwotnych netto na kurs polityki fiskalnej. Biorąc pod uwagę ukierunkowane środki związane z energią oraz wsparcie dla osób uciekających z Ukrainy, wpływ ten pozostałby zasadniczo neutralny tylko w Finlandii. W przypadku Słowacji, Litwy, Luksemburga, Estonii i Austrii przewiduje się znaczny ekspansywny wpływ (ponad 0,5 punktu procentowego PKB) bieżących wydatków pierwotnych netto w 2023 r. Sytuacja ta może jeszcze bardziej nasilać presję inflacyjną w tych państwach. W Niemczech ekspansywny wpływ tego komponentu ma być zgodnie z przewidywaniami mniejszy (¼ punktu procentowego PKB). Restrykcyjny wpływ bieżących wydatków pierwotnych netto na kurs polityki fiskalnej prognozuje się na Malcie, w Irlandii i na Łotwie, a także – choć w mniejszym stopniu – w Chorwacji i na Cyprze. Wydaje się to być uzasadnione rozwojem sytuacji gospodarczej, zwłaszcza wysoką inflacją.

W większości państw członkowskich nakłady inwestycyjne były wspierane zarówno z zasobów krajowych jak i finansowania unijnego. W zaleceniach Rady z 18 czerwca 2021 r. wezwano wszystkie państwa członkowskie do utrzymania inwestycji finansowanych z zasobów krajowych w 2022 r. oraz do wykorzystania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do wspierania odbudowy. Przewiduje się, że inwestycje finansowane z zasobów krajowych zostały utrzymane w większości państw członkowskich strefy euro. Wyjątkiem są Włochy, Łotwa, Chorwacja, Litwa i Estonia, w których spodziewany jest spadek o ponad 0,1 punktu procentowego PKB w tym komponencie kursu polityki fiskalnej w 2022 r. W przypadku tych państw członkowskich planowane jest jednak zwiększenie absorpcji dotacji w ramach RRF. Szacuje się, że w tym roku wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności i innych funduszy UE wzrosły lub utrzymały się na stabilnym poziomie we wszystkich państwach strefy euro, z wyjątkiem Portugalii, Malty i Cypru ze względu na niższe wydatki związane z innymi funduszami UE (wykres 3.1).

Większość przyjętych środków zakłóca sygnał cenowy i ogranicza zachęty do zmniejszania zużycia energii i zwiększania efektywności energetycznej. Środki dotyczące dochodów, zdefiniowane powyżej, zapewniają tymczasowe wsparcie dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw w postaci transferów lub subsydiów, nie wpływając przy tym na koszt krańcowy zużycia energii. Środki cenowe mają wpływ na koszt krańcowy zużycia energii, a zatem ograniczają zachęty do zmniejszania zużycia energii i zwiększania efektywności energetycznej. Na 2023 r. około dwóch trzecich wpływu na budżet wiąże się ze środkami, które zakłócają sygnał cenowy.

Większość przyjętych środków nie jest wystarczająco ukierunkowanych na najbardziej narażone gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa. Środki ukierunkowane to takie, z których korzyści czerpią tylko najbardziej narażone warstwy populacji; wymagają one zastosowania pewnego kryterium dochodowego i są przyznawane wybiórczo na podstawie dochodu lub określonych potrzeb społecznych. Typowe przykłady takich środków to: dodatki do minimalnego wsparcia dochodu lub niższych emerytur, ryczałtowe rabaty odliczane od rachunków za energię dla gospodarstw domowych o niskich dochodach lub obniżona cena za kWh energii dla gospodarstw domowych o niskich dochodach. Z drugiej strony środki nieukierunkowane to szeroko zakrojone środki, które mają zastosowanie do większości populacji bez (większego) zróżnicowania w zależności dochodu czy określonych potrzeb. Na 2023 r. około 90 % wpływu na budżet wiąże się ze środkami, które nie są ukierunkowane.

Na prognozy fiskalne wpływ ma szereg środków budżetowych mających złagodzić skutki wysokich cen energii dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Służby Komisji szacują koszty budżetowe netto tych środków na 1,3 % PKB w 2022 r. i 0,9 % PKB w 2023 r. w strefie euro ogółem (załącznik, tabela IV.5). Do celów niniejszych szacunków „środki dotyczące energii” definiuje się jako: 1) środki, które mają bezpośredni wpływ na koszt krańcowy zużycia energii dla gospodarstw domowych lub przedsiębiorstw („środki cenowe”); 2a) środki zapewniające tymczasowe wsparcie dochodu dla gospodarstw domowych (nie są tu więc uwzględniane stałe podwyżki wynagrodzeń, emerytur czy świadczeń społecznych, ponieważ nie oczekuje się, że zostaną wycofane, jeśli ceny energii ponownie spadną); 2b) środki zapewniające kompensatę dla przedsiębiorstw (inne niż środki cenowe) w sektorach energochłonnych (obie te kategorie to „środki dotyczące dochodów”); 3) dochody z (nowych podatków lub opłat od) nieoczekiwanych zysków przedsiębiorstw energetycznych.

Prognozuje się dalszy wzrost inwestycji publicznych w strefie euro. W odróżnieniu od wcześniejszych wstrząsów gospodarczych podczas pandemii COVID-19 i obecnego kryzysu energetycznego inwestycje publiczne utrzymują się na stabilnym poziomie. Relacja inwestycji publicznych do PKB w strefie euro wzrosła z 2,8 % w 2019 r. do 3 % w 2020 i 2021 r. Według prognoz w 2022 r. zwiększy się jeszcze do 3,1 %, a w 2023 r. – do 3,2 % (wykres 3.5).

W 2023 r. inwestycje finansowane z zasobów krajowych, jak również za pośrednictwem RRF lub innych funduszy UE mają zgodnie z przewidywaniami utrzymać się na stabilnym poziomie lub wzrosnąć w większości państw członkowskich strefy euro. Na podstawie prognozy Komisji z jesieni 2022 r. przewiduje się, że wpływ inwestycji finansowanych z zasobów krajowych będzie neutralny lub dodatni we wszystkich państwach członkowskich strefy euro z wyjątkiem Cypru, Malty i Łotwy (wykres 3.3). Jednocześnie jednak absorpcja dotacji RRF i innych funduszy UE pomaga utrzymać lub zwiększyć inwestycje publiczne w ujęciu łącznym także i na Cyprze, Malcie i Łotwie w 2023 r. W porównaniu z poziomami z 2019 r. sprzed pandemii, w 2023 r. we wszystkich państwach członkowskich strefy euro, z wyjątkiem Chorwacji i Łotwy, spodziewane jest utrzymanie lub zwiększenie inwestycji finansowanych z zasobów krajowych (wykres 3.6).

·Wszystkie państwa członkowskie planują finansowanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, m.in. przez wykorzystanie RRF i innych funduszy UE, zgodnie z zaleceniem Rady. We wszystkich państwach członkowskich z wyjątkiem Francji i Grecji całkowite inwestycje publiczne wyrażone jako odsetek PKB wzrosną lub utrzymają się na stabilnym poziomie w 2023 r. w stosunku do 2022 r. Belgia, Francja, Grecja, Portugalia i Hiszpania planują utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych i prognozuje się, że w okresie od 2022 r. do 2023 r. inwestycje te wzrosną lub pozostaną na stabilnym poziomie. Wpływ wydatków finansowanych z dotacji w ramach RRF i funduszy UE na ogólny kurs polityki fiskalnej ma charakter ekspansywny lub neutralny we wszystkich państwach członkowskich, z wyjątkiem Francji i Grecji.

·Prognozuje się, że we Francji, Grecji i Hiszpanii wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych wyniesie poniżej średniookresowego wzrostu produktu potencjalnego, biorąc pod uwagę tymczasowe i ukierunkowane wsparcie dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy, zgodnie z zaleceniem Rady. W Belgii jednak wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych przekroczy wzrost potencjalny, przy uwzględnieniu tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. W przypadku Portugalii prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych z zasobów krajowych będzie zbliżony do średniookresowego wzrostu produktu potencjalnego, przy założeniu planowanego ograniczenia środków wprowadzonych w odpowiedzi na wysokie ceny energii, w tym tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw.

Komisja oceniła spójność projektów planów budżetowych na 2023 r. z zaleceniami Rady z 12 lipca 2022 r. Rada zaleciła, by polityka fiskalna państw członkowskich uwzględniała stałe tymczasowe i ukierunkowane wsparcie dla gospodarstw domowych najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Ponadto Rada zaleciła państwom członkowskim rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniając inicjatywę REPowerEU, m.in. przez wykorzystanie RRF oraz innych funduszy unijnych. Państwa członkowskie powinny być również gotowe do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Ponadto w zaleceniach Rady wprowadzono rozróżnienie między poszczególnymi państwami członkowskimi na podstawie ich przestrzeni fiskalnej, którą ilustrują ich poziomy zadłużenia:

Służby Komisji oszacowały potencjalne dodatkowe koszty budżetowe środków dotyczących energii w przypadku, gdyby obecne środki zostały przedłużone na cały rok 2023. Z konieczności jest to wysoce stylizowane ćwiczenie, w którym wykorzystano prognozę z jesieni jako punkt wyjścia i nie uwzględniono wpływu możliwego przedłużenia środków dotyczących energii na działalność gospodarczą i inflację. Z szacunków tych wynika, że gdyby środki dotyczące energii utrzymano przez cały rok 2023, wówczas ich koszty mogłyby wzrosnąć o dodatkowy 1 % PKB w strefie euro, sięgając blisko 2 % PKB w 2023 r., a więc znacznie powyżej poziomu z 2022 r. (wykres 3.7). W poszczególnych państwach członkowskich sytuacja ta jest różna w zależności od specyfiki środków, o których obecnie wiadomo (obowiązujących, przyjętych, zapowiedzianych), w tym ich hojności i wyznaczonych dat wygaśnięcia. Szacunki te pokazują, jak środki dotyczące energii mogą wpłynąć na sytuację fiskalną, oraz zwracają uwagę na to, jak ważne jest, by państwa członkowskie przyjmowały środki wykonalne z punktu widzenia budżetu, ukierunkowane na najbardziej narażone podmioty i zachęcające do ograniczania zużycia energii.

orestrykcyjny (od +0,4 do +1,7 punktu procentowego): w Chorwacji, na Łotwie, w Irlandii, na Cyprze i Malcie,

ozasadniczo neutralny (około zero punktów procentowych): w Finlandii i Niderlandach,

oekspansywny (od -0,3 do -1,7 punktu procentowego): w Austrii, na Litwie, w Niemczech, Estonii, Luksemburgu, Słowenii i na Słowacji. We wszystkich przypadkach nie wynika to z tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na wzrost cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy.

·Wszystkie państwa członkowskie planują finansowanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, m.in. przez wykorzystanie RRF i innych funduszy UE, zgodnie z zaleceniem Rady. We wszystkich państwach członkowskich o niskim i średnim zadłużeniu całkowite inwestycje publiczne wyrażone jako odsetek PKB wzrosną lub utrzymają się na stabilnym poziomie w 2023 r. w stosunku do 2022 r. Wszystkie państwa członkowskie planują utrzymać inwestycje finansowane z zasobów krajowych, z wyjątkiem Cypru, Łotwy i Malty, w przypadku których w 2023 r. prognozuje się spadek takich inwestycji w stosunku do 2022 r. Wpływ wydatków finansowanych z dotacji w ramach RRF i funduszy UE na ogólny kurs polityki fiskalnej ma charakter ekspansywny lub neutralny we wszystkich państwach członkowskich, z wyjątkiem Niemiec.

·Ogólnie rzecz biorąc, Komisja jest zdania, że projekty planów budżetowych Chorwacji, Cypru, Finlandii, Irlandii, Łotwy i Malty są zgodne z wytycznymi fiskalnymi zawartymi w zaleceniu Rady z 12 lipca 2022 r. Projekty planów budżetowych Austrii, Litwy, Niemiec, Estonii, Luksemburga, Niderlandów, Słowenii i Słowacji są częściowo zgodne z zaleceniem.

W ramach nadzwyczajnych działań politycznych w obliczu wyjątkowego wzrostu cen energii państwa członkowskie szybko wdrożyły środki dotyczące energii. Przedłużenie istniejących lub wprowadzenie nowych środków wsparcia w odpowiedzi na wysokie ceny energii przyczyniłoby się jednak do większego wzrostu wydatków bieżących netto finansowanych z zasobów krajowych oraz do wzrostu prognozowanego deficytu i długu publicznego w 2023 r. W związku z tym ważne jest, aby państwa członkowskie lepiej ukierunkowały takie środki na najbardziej narażone gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa, utrzymały zachęty do ograniczania zapotrzebowania na energię i wycofywały środki w miarę zmniejszania się presji cenowej.

Komisja wzywa Belgię, Portugalię, Austrię, Litwę, Niemcy, Estonię, Luksemburg, Niderlandy, Słowenię i Słowację do wprowadzenia niezbędnych środków w ramach krajowego procesu budżetowego w celu zapewnienia spójności budżetu na 2023 r. z zaleceniami przyjętymi przez Radę 12 lipca 2022 r.

Zasadniczo projekty planów budżetowych obejmują środki, które zmierzają do wzmocnienia jakości i struktury finansów publicznych oraz przyczynienia się do trwałego ożywienia gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Do środków tych należą pobudzające wzrost gospodarczy inwestycje, w szczególności inwestycje wspierające zieloną i cyfrową transformację oraz bezpieczeństwo energetyczne. Postępy w realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów zostaną opisane szczegółowo w sprawozdaniach krajowych z 2023 r. oraz ocenione w ramach zaleceń dla poszczególnych krajów, które Komisja zaproponuje wiosną 2023 r.



ZAŁĄCZNIK I: Ocena projektów planów budżetowych poszczególnych krajów z 2022 r.

Na podstawie prognozy Komisji, z uwzględnieniem informacji zawartych w projekcie planu budżetowego, szacuje się, że w 2023 r. ogólny kurs polityki fiskalnej Austrii będzie zasadniczo neutralny. Obejmuje to ekspansywny wpływ wydatków bieżących finansowanych ze środków krajowych na ogólny kurs polityki fiskalnej. Ten ekspansywny wpływ nie wynika z tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na wzrost cen energii ani kosztów pomocy dla osób uciekających z Ukrainy. Ogólnie rzecz biorąc, wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych ze środków krajowych nie jest zgodny z zaleceniem Rady. Austria planuje sfinansować dodatkowe inwestycje za pośrednictwem RRF i innych funduszy UE, utrzymując przy tym inwestycje finansowane ze środków krajowych. Planuje finansowanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego. Ogólnie rzecz biorąc, Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Austrii jest częściowo zgodny z wytycznymi fiskalnymi zawartymi w zaleceniu Rady z 12 lipca 2022 r. Komisja wzywa Austrię do wdrożenia niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej, aby zapewnić zgodność budżetu na 2023 r. z zaleceniem przyjętym przez Radę 12 lipca 2022 r. W ramach nadzwyczajnych działań politycznych w obliczu wyjątkowego wzrostu cen energii Austria szybko wdrożyła środki dotyczące energii. Przedłużenie istniejących lub wprowadzenie nowych środków wsparcia w odpowiedzi na wysokie ceny energii przyczyniłoby się jednak do większego wzrostu wydatków bieżących netto finansowanych ze środków krajowych oraz do wzrostu prognozowanego deficytu i długu publicznego w 2023 r. W związku z tym ważne jest, aby państwa członkowskie lepiej ukierunkowały takie środki na najbardziej narażone gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa, utrzymały zachęty do ograniczania zapotrzebowania na energię i wycofywały środki w miarę zmniejszania się presji cenowej. Komisja jest również zdania, że Austria osiągnęła pewne postępy w odniesieniu do części strukturalnej rekomendacji fiskalnych sformułowanych przez Radę w zaleceniu z 12 lipca 2022 r. w ramach europejskiego semestru, i w związku z tym wzywa austriackie władze do przyśpieszenia postępów. Postępy w realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów zostaną opisane szczegółowo w sprawozdaniach krajowych z 2023 r. oraz ocenione w ramach zaleceń dla poszczególnych krajów, które Komisja zaproponuje wiosną 2023 r.

Na podstawie prognozy Komisji, z uwzględnieniem informacji zawartych w projekcie planu budżetowego Belgii, szacuje się, że w 2023 r. wzrost wydatków bieżących finansowanych ze środków krajowych nie będzie niższy od średniookresowego wzrostu produktu potencjalnego. Nie wynika to z tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na wzrost cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych ze środków krajowych nie jest zatem zgodny z zaleceniem Rady. Belgia planuje sfinansować dodatkowe inwestycje ze środków RRF i innych funduszy UE, utrzymując przy tym inwestycje finansowane ze środków krajowych. Planuje finansowanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego. Ogólnie rzecz biorąc, Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Belgii jest częściowo zgodny z wytycznymi fiskalnymi zawartymi w zaleceniu Rady z 12 lipca 2022 r. Komisja wzywa Belgię do wdrożenia niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej, aby zapewnić zgodność budżetu na 2023 r. z zaleceniem przyjętym przez Radę 12 lipca 2022 r. W ramach nadzwyczajnych działań politycznych w obliczu wyjątkowego wzrostu cen energii Belgia szybko wdrożyła środki dotyczące energii. Przedłużenie istniejących lub wprowadzenie nowych środków wsparcia w odpowiedzi na wysokie ceny energii przyczyniłoby się jednak do większego wzrostu wydatków bieżących netto finansowanych ze środków krajowych oraz do wzrostu prognozowanego deficytu i długu publicznego w 2023 r. W związku z tym ważne jest, aby państwa członkowskie lepiej ukierunkowały takie środki na najbardziej narażone gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa, utrzymały zachęty do ograniczania zapotrzebowania na energię i wycofywały środki w miarę zmniejszania się presji cenowej. Komisja jest również zdania, że Belgia osiągnęła ograniczone postępy w odniesieniu do części strukturalnej rekomendacji fiskalnych sformułowanych przez Radę w zaleceniu z 12 lipca 2022 r. w ramach europejskiego semestru, i w związku z tym wzywa belgijskie władze do przyśpieszenia postępów. Postępy w realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów zostaną opisane szczegółowo w sprawozdaniach krajowych z 2023 r. oraz ocenione w ramach zaleceń dla poszczególnych krajów, które Komisja zaproponuje wiosną 2023 r.

Na podstawie prognozy Komisji, z uwzględnieniem informacji zawartych w projekcie planu budżetowego, szacuje się, że w 2023 r. ogólny kurs polityki fiskalnej Chorwacji będzie zasadniczo neutralny. Obejmuje to restrykcyjny wpływ wydatków bieżących finansowanych ze środków krajowych na ogólny kurs polityki fiskalnej. Ogółem, biorąc pod uwagę zmieniającą się sytuację, w szczególności ekspansywny kurs polityki fiskalnej w 2022 r. oraz wysoką presję inflacyjną, wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych ze środków krajowych jest zgodny z zaleceniem Rady. Chorwacja planuje sfinansować dodatkowe inwestycje ze środków RRF i innych funduszy UE, utrzymując przy tym inwestycje finansowane ze środków krajowych. Planuje sfinansować inwestycje publiczne oraz dotacje na inwestycje na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego. Ogólnie rzecz biorąc, Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Chorwacji jest zgodny z wytycznymi fiskalnymi zawartymi w zaleceniu Rady z 12 lipca 2022 r. W ramach nadzwyczajnych działań politycznych w obliczu wyjątkowego wzrostu cen energii Chorwacja szybko wdrożyła środki dotyczące energii. Przedłużenie istniejących lub wprowadzenie nowych środków wsparcia w odpowiedzi na wysokie ceny energii przyczyniłoby się jednak do większego wzrostu wydatków bieżących netto finansowanych ze środków krajowych oraz do wzrostu prognozowanego deficytu i długu publicznego w 2023 r. W związku z tym ważne jest, aby państwa członkowskie lepiej ukierunkowały takie środki na najbardziej narażone gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa, utrzymały zachęty do ograniczania zapotrzebowania na energię i wycofywały środki w miarę zmniejszania się presji cenowej. Postępy w realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów zostaną opisane szczegółowo w sprawozdaniach krajowych z 2023 r. oraz ocenione w ramach zaleceń dla poszczególnych krajów, które Komisja zaproponuje wiosną 2023 r.

Na podstawie prognozy Komisji, z uwzględnieniem informacji zawartych w projekcie planu budżetowego, szacuje się, że w 2023 r. ogólny kurs polityki fiskalnej Cypru będzie restrykcyjny. Obejmuje to restrykcyjny wpływ wydatków bieżących finansowanych ze środków krajowych na ogólny kurs polityki fiskalnej. Ogółem, biorąc pod uwagę zmieniającą się sytuację, w szczególności ekspansywny kurs polityki fiskalnej w 2022 r. oraz wysoką presję inflacyjną, wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych ze środków krajowych jest zgodny z zaleceniem Rady. Cypr planuje sfinansować dodatkowe inwestycje ze środków RRF i innych funduszy UE, nie utrzymując przy tym inwestycji finansowanych ze środków krajowych. Planuje finansowanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego. Ogólnie rzecz biorąc, Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Cypru jest zgodny z wytycznymi fiskalnymi zawartymi w zaleceniu Rady z 12 lipca 2022 r. Postępy w realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów zostaną opisane szczegółowo w sprawozdaniach krajowych z 2023 r. oraz ocenione w ramach zaleceń dla poszczególnych krajów, które Komisja zaproponuje wiosną 2023 r.

Na podstawie prognozy Komisji, z uwzględnieniem informacji zawartych w projekcie planu budżetowego, szacuje się, że w 2023 r. ogólny kurs polityki fiskalnej Estonii będzie ekspansywny. Obejmuje to ekspansywny wpływ wydatków bieżących finansowanych ze środków krajowych na ogólny kurs polityki fiskalnej. Ten ekspansywny wpływ nie wynika z tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na wzrost cen energii ani kosztów pomocy dla osób uciekających z Ukrainy. Ogólnie rzecz biorąc, wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych ze środków krajowych nie jest zgodny z zaleceniem Rady. Estonia planuje sfinansować dodatkowe inwestycje ze środków RRF i innych funduszy UE oraz planuje utrzymać inwestycje finansowane ze środków krajowych. Planuje finansowanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego. Ogólnie rzecz biorąc, Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Estonii jest częściowo zgodny z wytycznymi fiskalnymi zawartymi w zaleceniu Rady z 12 lipca 2022 r. Komisja wzywa Estonię do wdrożenia niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej, aby zapewnić zgodność budżetu na 2023 r. z zaleceniem przyjętym przez Radę 12 lipca 2022 r. W ramach nadzwyczajnych działań politycznych w obliczu wyjątkowego wzrostu cen energii Estonia szybko wdrożyła środki dotyczące energii. Przedłużenie istniejących lub wprowadzenie nowych środków wsparcia w odpowiedzi na wysokie ceny energii przyczyniłoby się jednak do większego wzrostu wydatków bieżących netto finansowanych ze środków krajowych oraz do wzrostu prognozowanego deficytu i długu publicznego w 2023 r. W związku z tym ważne jest, aby państwa członkowskie lepiej ukierunkowały takie środki na najbardziej narażone gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa, utrzymały zachęty do ograniczania zapotrzebowania na energię i wycofywały środki w miarę zmniejszania się presji cenowej. Postępy w realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów zostaną opisane szczegółowo w sprawozdaniach krajowych z 2023 r. oraz ocenione w ramach zaleceń dla poszczególnych krajów, które Komisja zaproponuje wiosną 2023 r.

Na podstawie prognozy Komisji, z uwzględnieniem informacji zawartych w projekcie planu budżetowego, szacuje się, że w 2023 r. ogólny kurs polityki fiskalnej Finlandii będzie zasadniczo neutralny. Obejmuje to równie neutralny wpływ wydatków bieżących finansowanych ze środków krajowych na ogólny kurs polityki fiskalnej. Ogólnie rzecz biorąc, wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych ze środków krajowych jest zgodny z zaleceniem Rady. Finlandia planuje sfinansować dodatkowe inwestycje ze środków RRF i innych funduszy UE, utrzymując przy tym inwestycje finansowane ze środków krajowych. Kraj ten planuje finansowanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego. Ogólnie rzecz biorąc, Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Finlandii jest zgodny z wytycznymi fiskalnymi zawartymi w zaleceniu Rady z 12 lipca 2022 r. W ramach nadzwyczajnych działań politycznych w obliczu wyjątkowego wzrostu cen energii Finlandia szybko wdrożyła środki dotyczące energii. Przedłużenie istniejących lub wprowadzenie nowych środków wsparcia w odpowiedzi na wysokie ceny energii przyczyniłoby się jednak do większego wzrostu wydatków bieżących netto finansowanych ze środków krajowych oraz do wzrostu prognozowanego deficytu i długu publicznego w 2023 r. W związku z tym ważne jest, aby państwa członkowskie lepiej ukierunkowały takie środki na najbardziej narażone gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa, utrzymały zachęty do ograniczania zapotrzebowania na energię i wycofywały środki w miarę zmniejszania się presji cenowej. Komisja jest również zdania, że Finlandia nie osiągnęła jeszcze postępów w odniesieniu do części strukturalnej rekomendacji fiskalnych sformułowanych przez Radę w zaleceniu z 12 lipca 2022 r. w ramach europejskiego semestru, i w związku z tym wzywa fińskie władze do przyśpieszenia postępów. Postępy w realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów zostaną opisane szczegółowo w sprawozdaniach krajowych z 2023 r. oraz ocenione w ramach zaleceń dla poszczególnych krajów, które Komisja zaproponuje wiosną 2023 r.

Na podstawie prognozy Komisji, z uwzględnieniem informacji zawartych w projekcie planu budżetowego Francji, szacuje się, że w 2023 r. wzrost wydatków bieżących finansowanych ze środków krajowych będzie niższy od średniookresowego wzrostu produktu potencjalnego. Wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych ze środków krajowych jest zatem zgodny z zaleceniem Rady. Francja planuje sfinansować dodatkowe inwestycje ze środków Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy UE, zachowując przy tym inwestycje finansowane ze środków krajowych. Planuje finansowanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego. Ogólnie rzecz biorąc, Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Francji jest zgodny z wytycznymi fiskalnymi zawartymi w zaleceniu Rady z 12 lipca 2022 r. W ramach nadzwyczajnych działań politycznych w obliczu wyjątkowego wzrostu cen energii Francja szybko wdrożyła środki dotyczące energii. Przedłużenie istniejących lub wprowadzenie nowych środków wsparcia w odpowiedzi na wysokie ceny energii przyczyniłoby się jednak do większego wzrostu wydatków bieżących netto finansowanych ze środków krajowych oraz do wzrostu prognozowanego deficytu i długu publicznego w 2023 r. W związku z tym ważne jest, aby państwa członkowskie lepiej ukierunkowały takie środki na najbardziej narażone gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa, utrzymały zachęty do ograniczania zapotrzebowania na energię i wycofywały środki w miarę zmniejszania się presji cenowej. Komisja jest również zdania, że Francja nie osiągnęła jeszcze postępów w odniesieniu do części strukturalnej rekomendacji fiskalnych sformułowanych przez Radę w zaleceniu z 12 lipca 2022 r. w ramach europejskiego semestru, i w związku z tym wzywa francuskie władze do przyśpieszenia postępów. Postępy w realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów zostaną opisane szczegółowo w sprawozdaniach krajowych z 2023 r. oraz ocenione w ramach zaleceń dla poszczególnych krajów, które Komisja zaproponuje wiosną 2023 r.

Na podstawie prognozy Komisji, z uwzględnieniem informacji zawartych w projekcie planu budżetowego, szacuje się, że w 2023 r. w sytuacji wysokiej inflacji ogólny kurs polityki fiskalnej Niemiec będzie ekspansywny. Obejmuje to ekspansywny wpływ wydatków bieżących finansowanych ze środków krajowych na ogólny kurs polityki fiskalnej. Ten ekspansywny wpływ nie wynika z tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na wzrost cen energii ani kosztów pomocy dla osób uciekających z Ukrainy. Ogólnie rzecz biorąc, wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych ze środków krajowych nie jest zgodny z zaleceniem Rady. Niemcy planują sfinansować dodatkowe inwestycje ze środków RRF i innych funduszy UE, utrzymując przy tym inwestycje finansowane ze środków krajowych. Planują sfinansować dotacje na inwestycje oraz szereg innych środków, m.in. zachęty podatkowe na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego. Ogólnie rzecz biorąc, Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Niemiec jest częściowo zgodny z wytycznymi fiskalnymi zawartymi w zaleceniu Rady z 12 lipca 2022 r. Komisja wzywa Niemcy do wdrożenia niezbędnych środków w ramach krajowej procedury budżetowej, aby zapewnić zgodność budżetu na 2023 r. z zaleceniem przyjętym przez Radę 12 lipca 2022 r. W ramach nadzwyczajnych działań politycznych w obliczu wyjątkowego wzrostu cen energii Niemcy szybko wdrożyły środki dotyczące energii. Przedłużenie istniejących lub wprowadzenie nowych środków wsparcia w odpowiedzi na wysokie ceny energii przyczyniłoby się jednak do większego wzrostu wydatków bieżących netto finansowanych ze środków krajowych oraz do wzrostu prognozowanego deficytu i długu publicznego w 2023 r. W związku z tym ważne jest, aby państwa członkowskie lepiej ukierunkowały takie środki na najbardziej narażone gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa, utrzymały zachęty do ograniczania zapotrzebowania na energię i wycofywały środki w miarę zmniejszania się presji cenowej. Komisja jest również zdania, że Niemcy osiągnęły ograniczone postępy w odniesieniu do części strukturalnej rekomendacji fiskalnych sformułowanych przez Radę w zaleceniu z 12 lipca 2022 r. w ramach europejskiego semestru, i w związku z tym wzywa niemieckie władze do przyśpieszenia postępów. Postępy w realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów zostaną opisane szczegółowo w sprawozdaniach krajowych z 2023 r. oraz ocenione w ramach zaleceń dla poszczególnych krajów, które Komisja zaproponuje wiosną 2023 r.

Na podstawie prognozy Komisji, z uwzględnieniem informacji zawartych w projekcie planu budżetowego Grecji, szacuje się, że w 2023 r. wzrost wydatków bieżących finansowanych ze środków krajowych będzie niższy od średniookresowego wzrostu produktu potencjalnego. Wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych ze środków krajowych jest zatem zgodny z zaleceniem Rady. Grecja planuje sfinansować dodatkowe inwestycje ze środków RRF i innych funduszy UE oraz planuje utrzymać inwestycje finansowane ze środków krajowych. Planuje finansowanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji. Ogólnie rzecz biorąc, Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Grecji jest zgodny z wytycznymi fiskalnymi zawartymi w zaleceniu Rady z 12 lipca 2022 r. W ramach nadzwyczajnych działań politycznych w obliczu wyjątkowego wzrostu cen energii Grecja szybko wdrożyła środki dotyczące energii. Wprowadzenie nowych środków wsparcia w odpowiedzi na wysokie ceny energii przyczyniłoby się jednak do większego wzrostu wydatków bieżących netto finansowanych ze środków krajowych oraz do wzrostu prognozowanego deficytu i długu publicznego w 2023 r. W związku z tym ważne jest, aby państwa członkowskie lepiej ukierunkowały takie środki na najbardziej narażone gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa, utrzymały zachęty do ograniczania zapotrzebowania na energię i wycofywały środki w miarę zmniejszania się presji cenowej. Komisja jest również zdania, że Grecja osiągnęła pewne postępy w odniesieniu do części strukturalnej rekomendacji fiskalnych sformułowanych przez Radę w zaleceniu z 12 lipca 2022 r. w ramach europejskiego semestru, i w związku z tym wzywa greckie władze do przyśpieszenia postępów. Postępy w realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów zostaną opisane szczegółowo w sprawozdaniach krajowych z 2023 r. oraz ocenione w ramach zaleceń dla poszczególnych krajów, które Komisja zaproponuje wiosną 2023 r.

Na podstawie prognozy Komisji, z uwzględnieniem informacji zawartych w projekcie planu budżetowego, szacuje się, że w 2023 r. ogólny kurs polityki fiskalnej Irlandii będzie restrykcyjny. Obejmuje to restrykcyjny wpływ wydatków bieżących finansowanych ze środków krajowych na ogólny kurs polityki fiskalnej. Ogółem, biorąc pod uwagę zmieniającą się sytuację, w szczególności ekspansywny kurs polityki fiskalnej w 2022 r. oraz wysoką presję inflacyjną, wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych ze środków krajowych jest zgodny z zaleceniem Rady. Irlandia planuje sfinansować dodatkowe inwestycje ze środków RRF i innych funduszy UE, utrzymując przy tym inwestycje finansowane ze środków krajowych. Planuje finansowanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego. Ogólnie rzecz biorąc, Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Irlandii jest zgodny z wytycznymi fiskalnymi zawartymi w zaleceniu Rady z 12 lipca 2022 r. W ramach nadzwyczajnych działań politycznych w obliczu wyjątkowego wzrostu cen energii Irlandia szybko wdrożyła środki dotyczące energii. Przedłużenie istniejących lub wprowadzenie nowych środków wsparcia w odpowiedzi na wysokie ceny energii przyczyniłoby się jednak do większego wzrostu wydatków bieżących netto finansowanych ze środków krajowych oraz do wzrostu prognozowanego deficytu i długu publicznego w 2023 r. W związku z tym ważne jest, aby państwa członkowskie lepiej ukierunkowały takie środki na najbardziej narażone gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa, utrzymały zachęty do ograniczania zapotrzebowania na energię i wycofywały środki w miarę zmniejszania się presji cenowej. Komisja jest również zdania, że Irlandia nie osiągnęła jeszcze postępów w odniesieniu do części strukturalnej rekomendacji fiskalnych sformułowanych przez Radę w zaleceniu z 12 lipca 2022 r. w ramach europejskiego semestru, i w związku z tym wzywa irlandzkie władze do przyśpieszenia postępów. Postępy w realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów zostaną opisane szczegółowo w sprawozdaniach krajowych z 2023 r. oraz ocenione w ramach zaleceń dla poszczególnych krajów, które Komisja zaproponuje wiosną 2023 r.

Na podstawie prognozy Komisji, z uwzględnieniem informacji zawartych w projekcie planu budżetowego, szacuje się, że w 2023 r. ogólny kurs polityki fiskalnej Łotwy będzie restrykcyjny. Obejmuje to restrykcyjny wpływ wydatków bieżących finansowanych ze środków krajowych na ogólny kurs polityki fiskalnej. Ogółem, biorąc pod uwagę zmieniającą się sytuację, w szczególności ekspansywny kurs polityki fiskalnej w 2022 r. oraz wysoką presję inflacyjną, wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych ze środków krajowych jest zgodny z zaleceniem Rady. Łotwa planuje sfinansować dodatkowe inwestycje ze środków RRF i innych funduszy UE, nie utrzymując przy tym inwestycji finansowanych ze środków krajowych. Planuje finansowanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji. Ogólnie rzecz biorąc, Komisja jest zdania, że projekt planu budżetowego Łotwy, oparty na założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki, jest zgodny z wytycznymi fiskalnymi zawartymi w zaleceniu Rady z 12 lipca 2022 r. W ramach nadzwyczajnych działań politycznych w obliczu wyjątkowego wzrostu cen energii Łotwa szybko wdrożyła środki dotyczące energii. Przedłużenie istniejących lub wprowadzenie nowych środków wsparcia w odpowiedzi na wysokie ceny energii przyczyniłoby się jednak do większego wzrostu wydatków bieżących netto finansowanych ze środków krajowych oraz do wzrostu prognozowanego deficytu i długu publicznego w 2023 r. W związku z tym ważne jest, aby państwa członkowskie lepiej ukierunkowały takie środki na najbardziej narażone gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa, utrzymały zachęty do ograniczania zapotrzebowania na energię i wycofywały środki w miarę zmniejszania się presji cenowej. Komisja jest również zdania, że Łotwa osiągnęła ograniczone postępy w odniesieniu do części strukturalnej rekomendacji fiskalnych sformułowanych przez Radę w zaleceniu z 12 lipca 2022 r. w ramach europejskiego semestru, i w związku z tym wzywa łotewskie władze do przyśpieszenia postępów. Postępy w realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów zostaną opisane szczegółowo w sprawozdaniach krajowych z 2023 r. oraz ocenione w ramach zaleceń dla poszczególnych krajów, które Komisja zaproponuje wiosną 2023 r. Z chwilą objęcia władzy przez nowy rząd oraz co do zasady przynajmniej na miesiąc przed planowanym terminem przyjęcia projektu ustawy budżetowej przez parlament narodowy władze Łotwy proszone są o przedłożenie Komisji i Eurogrupie zaktualizowanego projektu planu budżetowego.