UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

Kryzys wywołany pojawieniem się koronawirusa, określany też jako epidemia COVID-19, dotknął państwa członkowskie w sposób nagły i dramatyczny, i może mieć bardzo poważny wpływ na ich społeczeństwa i gospodarki. Hamuje wzrost gospodarczy w państwach członkowskich, powodując gwałtowne spowolnienie działalności gospodarczej. Sytuację mogą dodatkowo pogorszyć ograniczenia płynności, ponieważ przedsiębiorstwa mogą napotkać trudności z wypłatą należności swoim dostawcom i pracownikom. Jednocześnie potrzebne są dodatkowe środki publiczne, aby wesprzeć systemy opieki zdrowotnej i inne działania bezpośrednio związane z wystąpieniem epidemii. Spowodowało to wyjątkowe okoliczności, które wymagają wprowadzenia szczególnych środków mających na celu wsparcie i ochronę gospodarek, przedsiębiorstw i pracowników państw członkowskich. Potrzebne są znaczne i szybkie interwencje w obszarze systemów opieki zdrowotnej, aby umożliwić im działanie w warunkach skrajnych. Należy także wesprzeć MŚP, które często mają niższe marże, tak by złagodzić negatywne skutki na rynkach pracy i w innych szczególnie narażonych sektorach gospodarek. Sytuacja ta dotyczy całej UE i wymaga mobilizacji wszelkich dostępnych zasobów, na poziomie UE i państw członkowskich, w celu sprostania bezprecedensowym wyzwaniom związanym z epidemią COVID-19. W związku z tym Komisja występuje z wnioskiem dotyczącym uruchomienia inicjatywy inwestycyjnej w odpowiedzi na koronawirusa, która ma promować inwestycje poprzez mobilizację dostępnych rezerw gotówkowych w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu natychmiastowego zwalczania kryzysu. Wartość inwestycji będzie znaczna i szybko osiągnie ponad 37 mld EUR. W tym celu Komisja zwraca się do Parlamentu Europejskiego i Rady z wnioskiem o uwolnienie ok. 8 mld EUR na zapewnienie płynności na cele inwestycyjne. Aby szybko ukierunkować te 37 mld EUR w formie europejskich inwestycji publicznych w celu zaradzenia skutkom kryzysu wywołanego wystąpieniem koronawirusa, Komisja proponuje rezygnację z tegorocznego żądania zwrotu niewykorzystanych środków z płatności zaliczkowych w przypadku Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (EFMR) do czasu zamknięcia programów.

Państwa członkowskie wykorzystają w ramach EFRR i EFS, Funduszu Spójności i EFMR kwoty, które nie zostaną odzyskane w 2020 r., na przyspieszenie inwestycji w związku z epidemią COVID-19. Biorąc pod uwagę średnie stopy współfinansowania w poszczególnych państwach członkowskich, dzięki 8 mld EUR będzie można uruchomić i wykorzystać dostępne w ramach funduszy strukturalnych w całej UE środki w wysokości ok. 29 mln EUR.

Proponuje się, aby EFRR mógł w razie potrzeby wspierać finansowanie kapitału obrotowego w MŚP – byłby to środek tymczasowy mający zapewnić skuteczne reagowanie na kryzys w dziedzinie zdrowia publicznego. Instrumenty finansowe finansowane z funduszy powinny również zapewniać wsparcie w postaci kapitału obrotowego na rzecz MŚP, jeżeli jest to konieczne jako środek tymczasowy. Priorytet inwestycyjny EFRR dotyczący wzmacniania badań naukowych, rozwoju technologicznego i innowacji zostaje zmieniony tak, aby obejmował inwestycje w produkty i usługi niezbędne do wzmacniania zdolności reagowania kryzysowego w publicznych służbach zdrowia. Wydatki na działania wzmacniające zdolności reagowania kryzysowego powinny być kwalifikowalne od dnia 1 lutego 2020 r.

Jeżeli prowadzi to do konieczności modyfikacji programów, we wniosku określa się zmiany, które uznaje się za nieistotne i które nie wymagają zatwierdzenia decyzją Komisji. We wniosku sprecyzowano również, że wydatki na wzmocnienie zdolności reagowania kryzysowego są w każdym przypadku kwalifikowalne od dnia 1 lutego 2020 r. Należy w jak największym stopniu wykorzystać możliwości przyspieszenia deklarowania wydatków poprzez wykorzystanie nowych form wsparcia dostępnych na mocy art. 67 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, wprowadzonych od 2018 r., np. uproszczonych form kosztów.

Utworzono grupę zadaniową w celu koordynacji działań z państwami członkowskimi, określenia ich konkretnych potrzeb i udzielenia im wsparcia w celu zapewnienia jak najszybszego przepływu pieniędzy.

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

Przedstawiony wniosek dotyczy:

zmiany rozporządzenia (UE) nr 1301/2013 w następujący sposób:

1)w art. 3 ust. 1 dodaje się akapit precyzujący, że EFRR może w razie potrzeby wspierać finansowanie kapitału obrotowego w MŚP, co stanowi środek tymczasowy mający zapewnić skuteczne reagowanie na kryzys w dziedzinie zdrowia publicznego;

2)art. 5 ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia zmienia się w taki sposób, aby priorytet inwestycyjny EFRR dotyczący wzmacniania badań naukowych, rozwoju technologicznego i innowacji mógł obejmować inwestycje w produkty i usługi niezbędne do wzmocnienia zdolności reagowania kryzysowego w służbach zdrowia;

zmiany rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 (rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów) w następujący sposób:

3)w art. 30 dotyczącym zmiany programów dodaje się nowy ustęp 5 określający zmiany, które nie wymagają zatwierdzenia w drodze decyzji Komisji; aby to odzwierciedlić, zmienia się art. 96 ust. 10.

4)w art. 37 ust. 4 dotyczącym instrumentów finansowych dodaje się, że instrumenty finansowe mogą także zapewniać wsparcie w formie kapitału obrotowego dla MŚP, jeżeli jest to konieczne jako środek tymczasowy w celu zapewnienia skutecznego reagowania na kryzys w dziedzinie zdrowia publicznego;

5)w art. 65 ust. 10 dodaje się akapit precyzujący, że wydatki na działania wzmacniające zdolności reagowania kryzysowego są kwalifikowalne od dnia 1 lutego 2020 r.;