[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 23.7.2007

KOM(2007) 439 wersja ostateczna

2007/0152 (CNS)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE RADY

rozszerzające przepisy rozporządzenia (WE) nr 883/2004 i rozporządzenia (WE) nr […] na obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze objęci tymi przepisami wyłącznie ze względu na ich obywatelstwo

(przedstawiony przez Komisję)

UZASADNIENIE

KONTEKST WNIOSKU |

110 | Podstawa i cele wniosku Niniejszy wniosek ma na celu zastąpienie rozporządzenia (WE) nr 859/2003 i rozszerzenie przepisów rozporządzenia (WE) nr 883/2004 i jego przepisów wykonawczych na obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze objęci tymi przepisami wyłącznie ze względu na ich obywatelstwo. W celu unowocześniania i upraszczania przepisów należałoby powtórzyć obowiązujące przepisy mające zastosowanie do obywateli państw trzecich w nowym tekście, który zastąpi rozporządzenie (WE) nr 859/2003. |

120 | Kontekst ogólny Rozporządzenie (WE) nr 859/2003 objęło przepisami rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 i rozporządzenia (EWG) nr 574/72 obywateli państw trzecich. Rozporządzenie (EWG) nr 1408/71 zostało jednak uproszczone i unowocześnione rozporządzeniem (WE) nr 883/2004, które będzie stosowane po wejściu w życie jego przepisów wykonawczych. Niniejszy wniosek ma na celu zapewnienie zastosowania takich samych reguł koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wobec obywateli państw trzecich, co wobec obywateli Unii Europejskiej, od momentu rozpoczęcia stosowania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 oraz jego przepisów wykonawczych. |

130 | Obowiązujące przepisy w dziedzinie, której dotyczy wniosek Rozporządzenie Rady (WE) nr 859/2003 z dnia 14 maja 2003 r. Cele niniejszego wniosku pokrywają się z celami rozporządzenia (WE) nr 859/2003, zwłaszcza te dotyczące rozszerzenia zakresu stosowania zasad wspólnotowych obowiązujących w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego na obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze nimi objęci wyłącznie ze względu na ich obywatelstwo. |

141 | Spójność z polityką i celami Unii w innych dziedzinach Niniejszy wniosek jest spójny z polityką Unii w zakresie imigracji i integracji obywateli państw trzecich. |

KONSULTACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENA WPłYWU |

Konsultacje z zainteresowanymi stronami |

219 | Konsultacje z zainteresowanymi stronami nie były niezbędne, gdyż niniejszy wniosek jest przede wszystkim przekształceniem rozporządzenia (WE) nr 859/2003. |

Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy specjalistycznej |

229 | Nie zaistniała potrzeba skorzystania z pomocy ekspertów zewnętrznych. |

230 | Ocena wpływu Z punktu widzenia technicznego, obecny wniosek powtarza prawie dokładnie przepisy obowiązującego rozporządzenia (WE) nr 859/03. Jest on niezbędny, aby zbudować więź prawną między obywatelami państw trzecich, którzy legalnie zamieszkują na terytorium Wspólnoty i którzy znajdują się w sytuacji transgranicznej, a unowocześnionym systemem koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego przewidzianym rozporządzeniem (WE) nr 883/2004 i jego przepisami wykonawczymi, które mają zastosowanie do obywateli Wspólnoty. Obecnie więź ta – mianowicie rozporządzenie (WE) nr 859/03 – istnieje w ramach rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 i jego rozporządzenia wykonawczego (EWG) nr 574/72. Niniejszy wniosek jest więc istotną konsekwencją koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego zarówno jeśli chodzi o równe traktowanie i niedyskryminację obywateli państw trzecich, jak i o uproszczenie procedur i zmniejszenie kosztów administracyjnych oraz o przejrzystość prawną dla wszystkich zainteresowanych podmiotów (administracja krajowa, instytucje zabezpieczeń społecznych i osoby ubezpieczone). Niezrealizowanie rozszerzenia unowocześnionej koordynacji na obywateli państw trzecich doprowadziłoby do złożoności i nadmiernych kosztów procedur administracyjnych. W konsekwencji instytucje zabezpieczenia społecznego państw członkowskich nadal stosowałyby dawne reguły koordynacji (rozporządzenia (WE) nr 1408/71 i 574/72) jedynie wobec obywateli państw trzecich. Uwzględniając osiągnięte postępy w zakresie przyszłych przepisów wykonawczych do rozporządzenia (WE) nr 883/2004, należy zachować dotychczasowe tempo, tak aby wszystkie teksty prawne umożliwiające rozpoczęcie stosowania unowocześnionej i uproszczonej koordynacji (początek 2009 r.) zostały przedłożone Radzie i Parlamentowi Europejskiemu, w celu zakończenia kolejnych stadiów procesu legislacyjnego w określonym czasie. Ważne jest zatem, aby po rozpoczęciu stosowania rozporządzenia (WE) 883/2004 państwa członkowskie i ich instytucje zabezpieczenia społecznego nie znalazły się w sytuacji, w której musiałyby nadal stosować rozporządzenia (WE) nr 1408/71 i 574/72 jedynie wobec obywateli państw trzecich, podczas gdy stosowałyby one przepisy zawarte w rozporządzeniu (WE) nr 883/2004 wobec obywateli Wspólnoty. Fakt, iż rozporządzenie (WE) nr 883/2004 stosuje się również do osób, które nie są aktywne zawodowo (osoby niepracujące), nie będzie miał znacznego wpływu na świadczenia ponoszone przez państwa członkowskie, z dwóch powodów: - mała liczba osób, których będzie to dotyczyło, w stosunku do obecnej sytuacji; - koordynacja praw tych osób opiera się na zasadzie właściwości państwa członkowskiego, w którym mają miejsce zamieszkania. Nie istnieją dane umożliwiające oszacowanie liczby osób, których dotyczyłoby takie rozszerzenie przepisów rozporządzenia (WE) nr 883/2004. |

ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU |

305 | Krótki opis proponowanych działań Niniejszy wniosek ma na celu rozszerzenie przepisów rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego na obywateli państw trzecich legalnie zamieszkujących w państwie członkowskim i którzy nie są jeszcze objęci tymi przepisami wyłącznie ze względu na ich obywatelstwo. Wniosek ten zastępuje rozporządzenie (WE) 859/2003. |

310 | Podstawa prawna Artykuł 63 pkt 4 Traktatu WE. |

320 | Zasada pomocniczości Zasada pomocniczości ma zastosowanie, o ile wniosek nie podlega wyłącznym kompetencjom Wspólnoty. |

Cele wniosku nie mogą zostać osiągnięte w sposób zadowalający poprzez działania państw członkowskich z następujących względów: |

321 | Artykuł 63 pkt 4 Traktatu stanowi, że Rada przyjmuje „środki określające prawa i warunki, na których obywatele państw trzecich przebywający legalnie w jednym państwie członkowskim mogą przebywać w innych państwach członkowskich”. Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego jest niewątpliwie istotnym elementem w tym kontekście. Jest ona również konieczna, aby zapewnić równość traktowania i niedyskryminację obywateli państw trzecich legalnie zamieszkujących na terytorium Unii Europejskiej. Niniejszy wniosek dotyczy sytuacji transgranicznych, w których żadne państwo członkowskie nie może działać samodzielnie. |

323 | Cele wniosku mogą zostać lepiej zrealizowane poprzez działanie na poziomie wspólnotowym z następujących względów: Rozszerzenie zakresu stosowania zasad w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ma jedynie sens na poziomie wspólnotowym. Celem jest zagwarantowanie obywatelom państw trzecich, przebywającym legalnie w UE i którzy są w sytuacji transgranicznej, koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w państwach członkowskich. Działanie Wspólnoty umożliwia zapewnienie im jednakowego traktowania. Poprzez objęcie jednakowymi regułami koordynacji obywateli państw trzecich, jak i obywateli Unii Europejskiej, niniejszy wniosek upraszcza koordynację systemów zabezpieczenia społecznego w państwach członkowskich. |

Cele wniosku mogą zostać lepiej zrealizowane poprzez działanie na poziomie wspólnotowym z następujących względów: |

324 | Rozszerzenie stosowania przepisów wspólnotowych w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego na obywateli państw trzecich, którzy legalnie zamieszkują na terytorium UE, ma jedynie sens na poziomie wspólnotowym. Celem jest zagwarantowanie stosowania tych przepisów wobec obywateli państw trzecich we wszystkich państwach członkowskich. |

325 | Nie istnieje żaden wskaźnik ilościowy, umożliwiający oszacowanie dokładnej liczby osób, których dotyczyłby niniejszy wniosek. |

327 | Niniejszy wniosek jest wyłącznie środkiem koordynującym, który może być przyjęty jedynie na poziomie Wspólnoty. Państwa członkowskie są w dalszym ciągu odpowiedzialne za organizowanie i finansowanie własnych systemów zabezpieczenia społecznego. Wniosek jest więc zgodny z zasadą pomocniczości. |

Zasada proporcjonalności |

331 | Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności z następujących względów: Wniosek gwarantuje równe traktowanie obywateli Wspólnoty i obywateli państw trzecich w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ma na celu uproszczenie przepisów prawnych, stosowanych w tym zakresie wobec obywateli państw trzecich we Wspólnocie, i zapewnienie ich jasności. Rozporządzenie zostało wybrane jako najwłaściwszy instrument prawny służący osiągnięciu tego celu. |

332 | Niniejszy wniosek ma na celu jedynie dostosowanie przepisów wspólnotowych w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obowiązujących obywateli państw trzecich zamieszkujących legalnie w UE do przepisów stosowanych wobec obywateli Wspólnoty. Koszty i obciążenia administracyjne, które to za sobą pociągnie, pozostaną współmierne do wyżej wymienionych celów. W przeciwnym razie brak takiego dostosowania spowoduje złożoną sytuację administracyjną i wzrost związanych z tym kosztów dla instytucji zabezpieczeń społecznych państw członkowskich. |

Wybór instrumentów |

341 | Proponowany(e) instrument(y): rozporządzenie. |

342 | Inne instrumenty byłyby niewłaściwe z następujących względów: Niniejszy wniosek ma na celu zastąpienie rozporządzenia (WE) nr 859/2003. Wybór rozporządzenia w sprawie koordynacji, aby zachować prawa zabezpieczenia społecznego obywateli państw trzecich przebywających legalnie w UE i którzy są w sytuacji transgranicznej, jest współmierny z zakładanym celem, określonym przez prawodawcę w art. 63 pkt 4 Traktatu. |

WPłYW NA BUDżET |

409 | Wniosek nie ma wpływu finansowego na budżet Wspólnoty |

INFORMACJE DODATKOWE |

510 | Uproszczenie |

511 | Wniosek wprowadza uproszczenie procedur administracyjnych mających zastosowanie do organów publicznych (krajowych lub europejskich). |

513 | Wniosek wprowadza uproszczenie procedur administracyjnych mających zastosowanie do organów publicznych oraz do podmiotów prawnych i osób fizycznych. Wniosek umożliwia zastosowanie tych samych przepisów w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wobec obywateli państw trzecich, co wobec obywateli Wspólnoty. |

520 | Uchylenie obowiązujących przepisów Przyjęcie niniejszego wniosku spowoduje uchylenie niektórych przepisów prawnych. |

Klauzula przeglądu/weryfikacji/wygaśnięcia |

533 | Wniosek zawiera klauzulę automatycznego wygaśnięcia całości lub części aktu prawnego, z chwilą spełnienia wcześniej określonych warunków. |

570 | Szczegółowe wyjaśnienie wniosku, w podziale na rozdziały lub artykuły Artykuł 1 Artykuł ten ma na celu objęcie rozporządzeniem (WE) nr 883/2004 i jego przepisami wykonawczymi obywateli państw trzecich, którzy, zgodnie z art. 2, nie są jeszcze objęci tym rozporządzeniem ze względu na ich obywatelstwo. Istotnie, niektóre kategorie obywateli państw trzecich są już objęte zakresem jego stosowania. Chodzi o zdefiniowanych w omawianym rozporządzeniu bezpaństwowców i uchodźców, jak i o członków ich rodzin i osoby pozostałe przy życiu po zmarłych obywatelach Wspólnoty. Obywatele państw trzecich objęci przepisami niniejszego wniosku muszą zamieszkiwać legalnie na terytorium państwa członkowskiego i, co z tego wynika, posiadać prawo do czasowego lub stałego pobytu. Aby zostać objętym rozporządzeniem w innym państwie członkowskim, obywatel państwa trzeciego nie musi koniecznie spełniać warunku zamieszkania, może on po prostu udać się do tego kraju, w poszanowaniu przepisów krajowych odnośnie do wjazdu i pobytu na terenie danego państwa. Odniesienie do przepisów rozporządzenia (WE) nr 883/2004 jest elastyczne, tak aby mogły one być stosowane wobec osób objętych obowiązującą wersją rozporządzenia w każdej chwili, umożliwiając również ewentualne późniejsze zmiany. Artykuł 2 Artykuł ten przewiduje przyjęcie przepisów przejściowych w celu ochrony osób objętych niniejszym rozporządzeniem oraz w celu zapewnienia, że w wyniku jego wejścia w życie nie stracą one swoich praw. |

F-7851 |

1. 2007/0152 (CNS)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE RADY

rozszerzające przepisy rozporządzenia (WE) nr 883/2004 i rozporządzenia (WE) nr […] na obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze objęci tymi przepisami wyłącznie ze względu na ich obywatelstwo

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 63 pkt 4,

uwzględniając wniosek Komisji[1],

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego[2],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[3],

uwzględniając opinię Komitetu Regionów[4],

a także mając na uwadze, co następuje:

2. Od specjalnego posiedzenia w Tampere w 1999 r. Parlament Europejski[5] oraz Rada i Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny[6] opowiadają się za lepszą integracją obywateli państw trzecich, którzy legalnie zamieszkują na terytorium państw członkowskich, przyznając im jednolite prawa, możliwie jak najbardziej zbliżone do tych, z których korzystają obywatele Unii Europejskiej.

3. Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych na posiedzeniu w dniu 1 grudnia 2005 r. podkreśliła, że Unia Europejska musi zapewnić równe traktowanie obywatelom państw trzecich, którzy legalnie przebywają na terytorium jej państw członkowskich, oraz że bardziej energiczna polityka w zakresie integracji powinna postawić sobie za cel zagwarantowanie im praw i obowiązków porównywalnych do praw i obowiązków obywateli Unii Europejskiej.

4. Rozporządzenie Rady (WE) nr 859/2003 z dnia 14 maja 2003 r. rozszerzyło przepisy rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 i rozporządzenia (EWG) nr 574/72 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich na obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze objęci tymi przepisami wyłącznie ze względu na ich obywatelstwo[7].

5. Rozporządzenie (WE) nr 883/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego[8] zastępuje rozporządzenie (EWG) nr 1408/71. Rozporządzenie (WE) nr […][9] zastępuje rozporządzenie (EWG) nr 574/72. Rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 i (EWG) nr 574/72 zostaną uchylone począwszy od daty stosowania rozporządzenia (WE) nr 883/04 i rozporządzenia (WE) nr […].

6. Rozporządzenie (WE) nr 883/2004 oraz jego przepisy wykonawcze znacznie unowocześniają i upraszczają reguły koordynacji zarówno w odniesieniu do osób ubezpieczonych jak i do instytucji zabezpieczeń społecznych. W przypadku instytucji unowocześniona koordynacja ma na celu przyspieszenie i ułatwienie przetwarzania danych dotyczących praw do świadczeń osób ubezpieczonych oraz zmniejszenie związanych z tym kosztów administracyjnych.

7. Aby uniknąć zajmowania się złożonymi sytuacjami prawno-administracyjnymi ograniczonej grupy osób na rzecz ich pracodawców czy krajowych instytucji zabezpieczeń społecznych należy zastosować tylko jeden instrument prawny koordynacji, wykorzystując całkowicie unowocześnienie i uproszczenie w dziedzinie zabezpieczeń społecznych, które wprowadza rozporządzenie (WE) nr 883/2004 i jego przepisy wykonawcze.

8. Należy wobec tego przyjąć instrument prawny zastępujący rozporządzenie (WE) nr 859/2003, mający przede wszystkim na celu stosowanie rozporządzenia (EWG) nr 883/2004 w miejsce rozporządzenia (WE) nr 1408/71.

9. Objęcie rozporządzeniem (WE) nr 883/2004 i rozporządzeniem (WE) nr […] obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze objęci tymi przepisami wyłącznie ze względu na ich obywatelstwo, nie daje tym osobom prawa do wjazdu, pobytu lub zamieszkania w państwie członkowskim lub do korzystania z dostępu do jego rynku pracy.

10. Na podstawie niniejszego rozporządzenia przepisy rozporządzenia (WE) nr 883/2004 i rozporządzenia (WE) nr […] są stosowane wyłącznie w odniesieniu do osób już legalnie zamieszkujących na terytorium państwa członkowskiego. Legalne zamieszkanie jest dlatego warunkiem wstępnym stosowania tych przepisów.

11. Przepisy rozporządzenia (WE) nr 883/2004 i rozporządzenia (WE) nr […] nie są stosowane w sytuacji, która pod każdym względem dotyczy jednego państwa członkowskiego. Dotyczy to między innymi sytuacji obywatela państwa trzeciego, związanego tylko z państwem trzecim i jednym państwem członkowskim.

12. Zachowanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jak ustanowiono w art. 64 rozporządzenia (WE) nr 883/2004, podlega warunkowi zarejestrowania się w charakterze osoby poszukującej pracy w służbach zatrudnienia każdego z państw członkowskich, do którego osoba ta przybyła. Dlatego przepisy te mogą być stosowane wobec obywatela państwa trzeciego, jedynie pod warunkiem, że osoba ta ma prawo, w odpowiednim przypadku zgodnie z jej dokumentem pobytowym lub statusem rezydenta na pobyt długoterminowy, zarejestrować się jako osoba poszukująca pracy w służbach zatrudnienia państwa członkowskiego, do którego przybyła, oraz prawo do legalnej pracy.

13. Jako że rozporządzenie (WE) nr 859/2003 zostaje uchylone od momentu rozpoczęcia stosowania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 i rozporządzenia (WE) nr […], należy przyjąć przepisy przejściowe w celu ochrony osób objętych niniejszym rozporządzeniem oraz w celu zapewnienia, że w wyniku jego wejścia w życie nie stracą one swoich praw.

14. Niniejsze rozporządzenie nie narusza praw i zobowiązań wynikających z umów międzynarodowych z państwami trzecimi, których Wspólnota jest stroną i które przewidują korzyści w zakresie zabezpieczenia społecznego.

15. Z uwagi na fakt, że cele proponowanego działania nie mogą być osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie z powodu istnienia sytuacji transgranicznych i z uwagi na wymiar wspólnotowy proponowanych działań, możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości przewidzianą w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tymże artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest niezbędne dla osiągnięcia tych celów.

16. Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu w sprawie stanowiska Danii załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszego rozporządzenia i w związku z tym nie jest nim związana ani mu nie podlega,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

Przepisy rozporządzenia (WE) nr 883/04 i rozporządzenia (WE) nr […] mają zastosowanie do obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze objęci tymi przepisami wyłącznie ze względu na ich obywatelstwo, jak również do członków ich rodzin i osób pozostałych przy życiu po ich śmierci, pod warunkiem że zamieszkują oni legalnie na terytorium państwa członkowskiego i znajdują się w sytuacji, która pod każdym względem dotyczy więcej niż jednego państwa członkowskiego.

Artykuł 2

17. Niniejsze rozporządzenie nie ustanawia żadnych praw w odniesieniu do okresu przed dniem 1 czerwca 2003 r.

18. Z zastrzeżeniem przepisów ust. 1, w odniesieniu do określenia praw nabytych zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia uwzględnia się każdy okres ubezpieczenia oraz, w odpowiednim przypadku, okres zatrudnienia, prowadzenia działalności na własny rachunek lub zamieszkania, odbyty zgodnie z ustawodawstwem państwa członkowskiego przed rozpoczęciem stosowania niniejszego rozporządzenia.

19. Z zastrzeżeniem przepisów ust. 1 prawo nabywa się na mocy niniejszego rozporządzenia, nawet jeśli odnosi się ono do ryzyka zrealizowanego przed rozpoczęciem stosowania niniejszego rozporządzenia.

20. Każde świadczenie, które nie zostało przyznane lub którego udzielanie zostało zawieszone ze względu na obywatelstwo lub miejsce zamieszkania zainteresowanej osoby, zostaje, na jej wniosek, przyznane lub wznowione z dniem 1 czerwca 2003 r., pod warunkiem że uprzednio ustalone świadczenia nie zostały wypłacone w formie zryczałtowanej.

21. Prawa osób, które przed dniem 1 czerwca 2003 r. uzyskały emeryturę lub rentę, mogą być na ich wniosek ponownie rozpatrzone, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 3

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Stosuje się je od daty wejścia w życie rozporządzenia wykonawczego do rozporządzenia (WE) nr 883/2004.

Rozporządzenie (WE) nr 859/2003 traci z tym dniem moc.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

[1] Dz.U. C […] z […], str. […].

[2] Dz.U. C […] z […], str. […].

[3] Dz.U. C […] z […], str. […].

[4] Dz.U. C […] z […], str. […].

[5] Dz.U. C 154 z 5.6.2000, str. 63.

[6] Dz.U. C 339 z 31.11.1991, str. 82.

[7] Dz.U. L 124 z 20.5.2003, str. 1.

[8] Dz.U. L 166 z 30.4.2004, str. 1.

[9] Dz.U. L