UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

W 2019 r. Francja i państwa Zachodnioafrykańskiej Unii Gospodarczej i Walutowej (UEMOA) rozpoczęły dyskusję na temat reformy swojej współpracy w kwestiach związanych z kursem walutowym. Obecnie współpraca ta opiera się na umowie o współpracy z dnia 4 grudnia 1973 r. oraz powiązanej umowie gwarancyjnej podpisanej w 1973 r. i zmienionej w latach 2005 i 2014. Celem tej reformy jest pomoc w modernizacji UEMOA i ułatwienie jej stopniowego rozszerzania na inne państwa Wspólnoty Gospodarczej Państw Afryki Zachodniej (ECOWAS). Dyskusje między Francją a państwami UEMOA dotyczące ich obecnej współpracy doprowadziły do opracowania wspólnego wniosku w sprawie reformy funkcjonowania UEMOA. Reforma opiera się na czterech osiach. Po pierwsze, na zmianie nazwy franka CFA na „ECO” w ciągu 2020 r. Drugim celem jest zniesienie spoczywającego na państwach UEMOA obowiązku centralizacji rezerw walutowych na rachunku francuskiego skarbu państwa. Trzecia oś dotyczy wycofania się Francji z organów decyzyjnych UEMOA. Po czwarte, równolegle nawiązano dialog między odpowiednimi organami i wprowadzono mechanizmy nadzoru ryzyka. W celu skonkretyzowania tej reformy w dniu 22 grudnia 2019 r. Francja podpisała nową umowę o współpracy ze swoimi partnerami z UEMOA, która z chwilą wejścia w życie ma zastąpić obecną umowę z dnia 4 grudnia 1973 r. Nowej umowie towarzyszyć będzie umowa gwarancyjna, która zostanie zawarta z Bankiem Centralnym Państw Afryki Zachodniej (BCEAO). Należy zauważyć, że reforma nie wpływa na podstawowe elementy istniejącej współpracy między Francją a państwami UEMOA w zakresie kursów walutowych. Dotyczy ona w szczególności utrzymania wymienialności między euro a frankiem CFA na stałym poziomie parytetu walutowego, wspieranego przez nieograniczoną i bezwarunkową gwarancję budżetową ze strony Francji. Obecnej i przyszłej umowy o współpracy między Francją a państwami UEMOA nie można rozpatrywać w oderwaniu od prawa Unii. Od czasu wprowadzenia euro Unia posiada wyłączne kompetencje w zakresie polityki pieniężnej i zagadnień dotyczących kursów walutowych w odniesieniu do państw członkowskich, których walutą jest euro. Francja jest państwem członkowskim, którego walutą od dnia 1 stycznia 1999 r. jest euro. Zgodnie z art. 2 TFUE, jeżeli Traktaty przyznają Unii wyłączną kompetencję w określonej dziedzinie, jedynie Unia może stanowić prawo oraz przyjmować akty prawnie wiążące. Państwa członkowskie mogą to czynić wyłącznie z upoważnienia Unii. Zgodnie z art. 109 ust. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską Rada upoważniła Francję w swojej decyzji z dnia 23 listopada 1998 r. (98/683/WE) do kontynuowania obowiązujących umów dotyczących kwestii kursów walutowych z UEMOA, CEMAC i Komorami po zastąpieniu franka francuskiego przez euro. Chociaż Francja została upoważniona do kontynuowania obowiązujących umów, nie została uprawniona do zastępowania takich umów nowymi. Dotyczy to nawet sytuacji, w której główny przedmiot i reżim prawny regulujący współpracę w zakresie kursów wymiany między Francją a jej partnerami w UEMOA i CEMAC oraz Komorami byłby podobny, tj. zapewniałby wymienialność między euro a walutami tych podmiotów przy wsparciu gwarancji budżetowej państwa francuskiego. W celu zapewnienia zgodności z wyłączną kompetencją na mocy prawa Unii i utrzymania pewności prawa konieczna jest zmiana decyzji Rady z dnia 23 listopada 1998 r. Upoważni to Francję do zawarcia nowej umowy o współpracy, która zastąpi obecną umowę z dnia 4 grudnia 1973 r. Zapewni również Republice Francuskiej możliwość zawierania nowych umów z innymi partnerami afrykańskimi, zastępujących istniejące umowy. Ponadto należy zaktualizować kilka innych przepisów tej decyzji Rady regulujących system informowania i zatwierdzania w celu rozszerzenia ich stosowania na wszelkie nowe umowy z UEMOA lub innymi partnerami, zastępujące obowiązujące umowy.

•Spójność z innymi politykami Unii

Jest mało prawdopodobne, aby umowy te miały jakikolwiek istotny wpływ na prowadzenie jednolitej polityki pieniężnej i kursowej strefy euro. Gwarancja wymienialności franka CFA i franka komoryjskiego opiera się na zobowiązaniu budżetowym Republiki Francuskiej. Chociaż wiąże się to z ryzykiem fiskalnym dla Francji w przypadku uruchomienia gwarancji przez UEMOA, uznaje się, że prawdopodobnie nie miałoby to istotnego wpływu na sytuację budżetową Francji.

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

•Podstawa prawna

Podstawą prawną przyjęcia niniejszego zalecenia jest art. 219 ust. 3 TFUE (dawny art. 109 ust. 3 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską). Drugi ze wspomnianych artykułów został wykorzystany do przyjęcia decyzji Rady z dnia 23 listopada 1998 r. dotyczącej kwestii kursu walutowego w odniesieniu do franka CFA i franka komoryjskiego (98/683/WE). W art. 219 ust. 3 TFUE przewidziano, że Rada, stanowiąc na zalecenie Komisji i po konsultacji z Europejskim Bankiem Centralnym, decyduje o ustaleniach dotyczących rokowań i zawarcia umów w sprawach odnoszących się do reżimu pieniężnego lub kursowego z jednym lub większą liczbą państw trzecich.

•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)

Zasada pomocniczości nie ma zastosowania, ponieważ sprawa ta dotyczy wyłącznej kompetencji Unii w sprawach odnoszących się do kwestii pieniężnych i kursowych.

•Proporcjonalność

Celem proponowanego zalecenia dotyczącego decyzji Rady jest upoważnienie Francji do zawarcia nowej umowy o współpracy, która to umowa zastępuje obowiązującą umowę z UEMOA z dnia 4 grudnia 1973 r. Dąży ono również do zapewnienia Republice Francuskiej możliwości zawierania nowych umów z innymi partnerami afrykańskimi, zastępujących istniejące umowy. Ponadto zaktualizowano kilka innych przepisów tej decyzji Rady regulujących system informowania i zatwierdzania w celu rozszerzenia ich stosowania na wszelkie nowe umowy z UEMOA lub innymi partnerami, zastępujące obowiązujące umowy. W tym celu w zaleceniu przewidziano ukierunkowane zmiany zapewniające takie uprawnienia Francji, które nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia wspomnianego celu.

•Wybór instrumentu