Aby zwiększyć przewidywalność krajowych wkładów do budżetu UE, we wniosku zmieniono roczne dostosowanie sald i odroczono udostępnianie przez państwa członkowskie dostosowań do roku N+2. Taki był postulat wielu państw członkowskich mający na celu usprawnienie krajowych procedur budżetowych.

Wniosek zmienia przepisy dotyczące odsetek od opóźnień w płatnościach na różnych poziomach. W rozporządzeniu Rady (UE, Euratom) 2016/804 już wcześniej ograniczono podwyższenie odsetek powyżej stopy referencyjnej do 16 punktów procentowych. W niniejszym wniosku rozszerzono ograniczenie podwyższenia odsetek na wszystkie przypadki. Uwzględniono w ten sposób bezpośrednio uwagi otrzymane od państw członkowskich dotyczące bardzo wysokich stóp procentowych przewidzianych w rozporządzeniu Rady (UE, Euratom) nr 609/2014 w odniesieniu do przypadków, o których dowiedziano się jeszcze przed dniem 1 października 2016 r. We wniosku podniesiono również próg pozwalający na odstąpienie od odzyskania kwot odsetek z 500 EUR do 1 000 EUR. Ponadto wprowadza się 10-letni okres przechowywania kwot tradycyjnych zasobów własnych na rachunkach B.

Jednym z nowych elementów jest procedura przeglądu do celów rozstrzygania sporów, o wprowadzenie której wystąpiło wiele państw członkowskich. Procedura ta stanowi kodyfikację i uściślenie przepisów proceduralnych mających zastosowanie do wymiany informacji między Komisją a państwami członkowskimi na temat udostępniania zasobów własnych. We wniosku odzwierciedlono również obecną praktykę w zakresie płatności objętych zastrzeżeniami, co stwarza możliwość wszczęcia przeciwko Komisji postępowania w sprawie bezpodstawnego wzbogacenia zgodnie z art. 268 TFUE i art. 340 akapit drugi TFUE.

W ramach przygotowań do przedstawienia niniejszego wniosku Komisja przedłożyła państwom członkowskim, Parlamentowi Europejskiemu i Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu szczegółowy kwestionariusz, aby ocenić rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 609/2014 pod względem merytorycznym oraz pod względem jego praktycznego funkcjonowania. Odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu potwierdziły, że co do zasady funkcjonowanie wspomnianego rozporządzenia jest odpowiednie. Państwa członkowskie przedstawiły jednak również kilka wniosków o wprowadzenie udoskonaleń.

Wniosek ma na celu zwiększenie przewidywalności dla państw członkowskich w zakresie udostępniania zasobów własnych do budżetu UE oraz ustanowienie procedur rozstrzygania sporów. Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności, ponieważ nie wykracza poza to, co jest konieczne i proporcjonalne do osiągnięcia tego celu w zadowalającym stopniu.

Aby zapobiec nagromadzaniu się bardzo wysokich kwot odsetek, rozporządzeniem Rady (UE, Euratom) 2016/804 wprowadzono ograniczenie podwyższenia stopy procentowej do 16 punktów procentowych w przypadku opóźnień we wpłacie zasobów własnych. Ograniczenie to miało zastosowanie do odsetek za opóźnienia we wpłacie zasobów własnych, których termin wymagalności przypadał po dniu wejścia w życie wspomnianego rozporządzenia, czyli po dniu 1 października 2016 r., lub których termin wymagalności przypadał przed tym dniem, jeżeli o tych zasobach własnych Komisja lub zainteresowane państwo członkowskie dowiedziały się już po tym dniu. Przepis ten określono w art. 12 ust. 5 akapit trzeci rozporządzenia Rady (UE, Euratom) nr 609/2014. W niniejszym wniosku rozszerzono ograniczenie podwyższenia odsetek na przypadki, do których obecne ograniczenie nie ma zastosowania. Ograniczenie to nie będzie miało jednak zastosowania do żadnej kwoty odsetek, o której państwo członkowskie zostało powiadomione jeszcze przed wejściem w życie rozporządzenia, którego dotyczy niniejszy wniosek.

Ograniczenie podwyższenia odsetek ma jednak zastosowanie wyłącznie do przypadków po dniu 1 października 2016 r. W odniesieniu do przypadków, o których dowiedziano się jeszcze przed dniem 1 października 2016 r., ograniczenie nie ma zastosowania. Spowodowało to, że w kilku przypadkach kwota należnych odsetek była dość wysoka. Rozszerzenie ograniczenia na wszystkie przypadki wiąże się z ryzykiem pojawienia się pokusy nadużycia, jednak wydaje się przydatne dla uproszczenia obecnie raczej złożonego systemu.

Zgodnie z porozumieniem międzyinstytucjonalnym z dnia 16 grudnia 2020 r. Komisja zamierza do czerwca 2021 r. przedstawić wnioski w sprawie opłaty cyfrowej, mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji oraz zmienionego unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji, a także towarzyszący im wniosek w sprawie wprowadzenia nowych zasobów własnych na tej podstawie, z myślą o ich wprowadzeniu do dnia 1 stycznia 2023 r.

Obecnie państwa członkowskie mają obowiązek udostępniania dostosowań zasobów własnych opartych na VAT i na DNB za poprzednie lata budżetowe („salda”) w pierwszym dniu roboczym czerwca roku N+1. Łączna kwota dostosowań jest natychmiast rozdzielana pomiędzy państwa członkowskie zgodnie z ich odnośnymi udziałami w zasobach własnych opartych na DNB, aby uniknąć sytuacji, w której państwa członkowskie wpłacają z góry większe kwoty, a dopiero kilka miesięcy później otrzymują swój udział z rozdzielenia łącznej kwoty dostosowań. Te coroczne dostosowania są zupełnie neutralne dla budżetu UE, ale mogą mieć znaczące skutki finansowe dla państw członkowskich. Kilka państw członkowskich zwróciło się o wprowadzenie zmian w procedurze, aby zwiększyć przewidywalność i usprawnić krajowe procedury budżetowe. Należy przedstawić odnośny wniosek dotyczący zmiany, w którym udostępnienie dostosowań przez państwa członkowskie zostanie przesunięte na kolejny rok, nawet jeżeli uznaje się, że spowoduje to również analogiczne opóźnienie w realizacji ujemnych dostosowań przez państwa członkowskie. Państwa członkowskie nie zgłosiły żadnych zastrzeżeń co do tego opóźnienia.

Procedura „odpisu” przewidziana w art. 13 rozporządzenia Rady (UE, Euratom) nr 609/2014 ma na celu monitorowanie potencjalnej odpowiedzialności finansowej państw członkowskich z tytułu nieściągalnych kwot tradycyjnych zasobów własnych przekraczających 100 000 EUR. W ramach tej procedury Komisja przedstawia swoją opinię na temat tego, czy tradycyjne zasoby własne stały się nieściągalne z przyczyn niezależnych od państw członkowskich. Dokonywana przez Komisję analiza sprawozdań dotyczących odpisanych należności ma na celu ocenę staranności wykazanej przez państwa członkowskie w działaniach na rzecz określenia i poboru tradycyjnych zasobów własnych (należności celnych) od podmiotów gospodarczych. Komisja zawsze dokładała wszelkich starań, aby terminowo przekazywać swoje uwagi na temat sprawozdań dotyczących odpisanych należności. Zgodnie z art. 13 ust. 4 rozporządzenia Rady (UE, Euratom) nr 609/2014 Komisja jest zobowiązana do przedstawienia swoich uwag w ciągu sześciu miesięcy, niezwłocznie po uzyskaniu niezbędnych informacji. Obecnie jest to jedyny termin prawny obowiązujący Komisję, która zawsze go przestrzegała.

1.Chociaż rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 609/2014 stanowi solidną i stabilną podstawę mechanizmu finansowania Unii, należy doprecyzować przepisy dotyczące udostępniania zasobów własnych w celu zwiększenia przewidywalności dla państw członkowskich oraz uściślenia procedur rozstrzygania sporów.

2.Obecnie wyłącznie państwa członkowskie zarządzają rachunkami zasobów własnych otwartymi w imieniu Komisji. Zmniejszenie liczby rachunków bankowych wykorzystywanych do poboru zasobów własnych byłoby bardziej efektywne i umożliwiło stosowanie wspólnego podejścia do zarządzania płynnością. Aby unowocześnić zarządzanie rachunkami zasobów własnych, Komisja powinna mieć możliwość ustanowienia centralnego rachunku zasobów własnych.

3.Rozporządzenie (UE, Euratom) nr 609/2014 nie przewiduje możliwości płatności zaliczek przez państwa członkowskie. W przeszłości niektóre państwa członkowskie wpłacały jednak swoje wkłady krajowe z góry po uzyskaniu zgody Komisji. Aby zapewnić pewność prawa, państwa członkowskie powinny mieć możliwość dokonywania płatności zaliczek w zależności od przypadku, po uprzednim poinformowaniu Komisji. W przypadku gdy państwo członkowskie korzysta z tej możliwości, dla zachowania sprawiedliwości pozostałe państwa członkowskie nie powinny ponosić żadnych kosztów związanych z tą zaliczką, takich jak ujemne odsetki.

4.Termin płatności przez państwa członkowskie dostosowań zasobów własnych opartych na VAT i na DNB za poprzednie lata budżetowe powinien zostać przesunięty na marzec kolejnego roku, aby zwiększyć przewidywalność krajowych procedur budżetowych.

5.Aby zapewnić stabilny budżet niezbędny do finansowania celów politycznych Unii, procedura obliczania odsetek powinna zapewniać w szczególności, by zasoby własne były udostępniane terminowo i w całości.

6.Należy dostosować obecny próg, poniżej którego odstępuje się od odzyskania kwot odsetek. Konieczne jest zatem zwiększenie kwoty, w odniesieniu do której odstępuje się od odzyskania kwot odsetek, aby zwiększyć efektywność kosztową procedur odzyskiwania należności.

7.W celu zapewnienia proporcjonalności systemu przy jednoczesnym utrzymaniu efektu odstraszającego w rozporządzeniu (UE, Euratom) nr 609/2014 ograniczono podwyższenie odsetek powyżej stopy referencyjnej do 16 punktów procentowych. To ograniczenie do 16 punktów procentowych ma zastosowanie wyłącznie do wszystkich przypadków, o których dowiedziano się po wejściu w życie rozporządzenia Rady (UE, Euratom) 2016/804. W związku z tym w odniesieniu do przypadków, o których dowiedziano się jeszcze przed wejściem w życie rozporządzenia 2016/804 dotyczących szczególnie wysokich kwot odsetek, nie można skorzystać z tego limitu niezależnie od tego, czy państwa członkowskie zostały już powiadomione o kwocie odsetek. W takich przypadkach państwa członkowskie nadal są zobowiązane do zapłaty kwot odsetek, które nie są proporcjonalne w stosunku do wysokości należnej kwoty głównej. Aby doprecyzować i uprościć stosowne przepisy rozporządzenia (UE, Euratom) nr 609/2014, ograniczenie podwyższenia do 16 punktów procentowych należy stosować do każdej kwoty odsetek, o której państwo członkowskie nie zostało powiadomione przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia.

8.Aby zapewnić należyte zarządzanie odrębnym rachunkiem, o którym mowa w art. 6 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia (UE, Euratom) nr 609/2014, niezabezpieczone kwoty należy oszacować i uregulować w rozsądnym terminie. W związku z tym przepis rozporządzenia (UE, Euratom) nr 609/2014 dotyczący należności nieściągalnych należy zmienić, wprowadzając ogólny termin na pobranie kwot z tego odrębnego rachunku, aby zapewnić regularny przegląd stanu tego odrębnego rachunku.

9.Rozporządzenie (UE, Euratom) nr 609/2014 przewiduje wyłącznie jeden termin określony w art. 13 ust. 4, zgodnie z którym Komisja przekazuje swoje uwagi danemu państwu członkowskiemu w ciągu sześciu miesięcy od dnia otrzymania sprawozdania od tego państwa członkowskiego. Aby terminowo przeprowadzić działania następcze w związku ze sprawozdaniami dotyczącymi odpisanych należności oraz aby zapewnić szybką i w pełni przejrzystą ocenę decyzji państwa członkowskiego o nieudostępnianiu nieściągalnej kwoty tradycyjnych zasobów własnych, należy wprowadzić kolejne terminy proceduralne dla Komisji i państw członkowskich.

10.W przypadku braku porozumienia między państwami członkowskimi a Komisją co do udostępnienia tradycyjnych zasobów własnych należy nadać formalny charakter procedurze przeglądu i wprowadzić ją do rozporządzenia (UE, Euratom) nr 609/2014, aby zwiększyć jej przejrzystość i doprecyzować prawa państw członkowskich do obrony. Należy również wprowadzić przepisy odzwierciedlające obecną praktykę w zakresie płatności objętych zastrzeżeniami, co stwarza możliwość wszczęcia przeciwko Komisji postępowania w sprawie bezpodstawnego wzbogacenia zgodnie z art. 268 TFUE i art. 340 akapit drugi TFUE.

11.Należy dostosować art. 6 i 10a rozporządzenia (UE, Euratom) nr 609/2014, skreślając odniesienie do rabatu przyznanego Zjednoczonemu Królestwu i uwzględniając Niemcy jako beneficjenta obniżek brutto zgodnie z decyzją Rady (UE, Euratom) 2020/2053.

12.Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (UE, Euratom) nr 609/2014,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

W rozporządzeniu (UE, Euratom) nr 609/2014 wprowadza się następujące zmiany:

(1)art. 6 ust. 3 akapit trzeci zdanie wprowadzające otrzymuje brzmienie:

„Zasoby własne oparte na VAT i zasoby własne oparte na DNB, uwzględniając wpływ na te zasoby obniżki brutto przyznanej Danii, Niemcom, Niderlandom, Austrii i Szwecji, są jednak zapisywane na rachunkach, jak określono w akapicie pierwszym, w następujący sposób:”;

(2)art. 9 ust. 1 akapit pierwszy otrzymuje brzmienie:

„Zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 10, 10a i 10b każde państwo członkowskie wpłaca zasoby własne na rachunek otwarty w imieniu Komisji w jego administracji finansowej lub krajowym banku centralnym lub na rachunek centralny otwarty w tym celu przez Komisję w wybranej przez nią instytucji finansowej. Z zastrzeżeniem zastosowania ujemnych odsetek, o czym mowa w akapicie trzecim, rachunek ten może być obciążany wyłącznie na zlecenie Komisji.”;

(3)art. 10a otrzymuje brzmienie: