KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.9.2022 COM(2022) 438 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Przegląd wdrażania polityki ochrony środowiska 2022













Odwrócenie tendencji dzięki przestrzeganiu prawa ochrony środowiska {SWD(2022) 252 final} - {SWD(2022) 253 final} - {SWD(2022) 254 final} - {SWD(2022) 255 final} - {SWD(2022) 256 final} - {SWD(2022) 257 final} - {SWD(2022) 258 final} - {SWD(2022) 259 final} - {SWD(2022) 260 final} - {SWD(2022) 261 final} - {SWD(2022) 262 final} - {SWD(2022) 263 final} - {SWD(2022) 264 final} - {SWD(2022) 265 final} - {SWD(2022) 266 final} - {SWD(2022) 267 final} - {SWD(2022) 268 final} - {SWD(2022) 269 final} - {SWD(2022) 270 final} - {SWD(2022) 271 final} - {SWD(2022) 272 final} - {SWD(2022) 273 final} - {SWD(2022) 274 final} - {SWD(2022) 275 final} - {SWD(2022) 276 final} - {SWD(2022) 277 final} - {SWD(2022) 278 final}



1.Polityka ochrony środowiska ma coraz większe znaczenie w obecnym kontekście W ciągu ostatnich trzech lat Unia Europejska stanęła przed wyzwaniami zdrowotnymi, gospodarczymi i geopolitycznymi, które nie mają precedensu w najnowszej historii. Nadrzędnym priorytetem stało się zwiększenie naszego zbiorowego bezpieczeństwa. W miarę rozwoju wojny w Ukrainie ceny energii dramatycznie wzrosły. Wojna ta będzie miała również wyraźny wpływ na dostępność i cenę podstawowych produktów żywnościowych. Wzbudziło to obawy, że osiągnięcie celu UE, jakim jest uczynienie z Europy pierwszego kontynentu neutralnego dla klimatu, może ulec opóźnieniu. Obecna sytuacja uwypukliła jednak bardziej niż kiedykolwiek, jak ważne jest zwiększenie przyszłej niezależności UE w zakresie zasobów dzięki krajowej energii odnawialnej i większej efektywności. Środowisko jako jeden z filarów, na których opiera się nasz model społeczno-gospodarczy, nie może być odporne na te wyzwania, lecz może przyczynić się do zwiększenia naszej odporności. Wzrost napięć geopolitycznych nie powinien sprawić, że stracimy z oczu obecny kryzys środowiskowy. W swoim planie REPowerEU Komisja przypomniała, że przyspieszenie europejskiego przejścia na czystą energię i szybsze wdrażanie propozycji w ramach „Gotowi na 55” są podstawą naszej europejskiej strategii mającej na celu rozwiązanie obecnego kryzysu energetycznego i osiągnięcie bardziej odpornego systemu energetycznego. Wojna w Ukrainie nie zmienia faktu, że zmiana klimatu, zanieczyszczenie środowiska i utrata różnorodności biologicznej to trzy z najpoważniejszych wyzwań, przed którymi obecnie stoimy. Każdego roku ekstremalne zdarzenia pogodowe i klimatyczne powodowały ofiary śmiertelne i znaczne straty gospodarcze. Skutki zmiany klimatu można już dostrzec w postaci pożarów, których doświadczaliśmy co roku latem na południu Europy, suszy coraz częściej dotykających Europę Środkową i Północną oraz coraz większej liczby poważnych powodzi. Presja na zasoby wody i produkcję żywności będzie nadal rosła. W niektórych regionach UE już teraz występuje średni lub wysoki deficyt wody, który według przewidywań z czasem będzie wzrastał. Jeden na osiem zgonów w Europie może być związany z zanieczyszczeniem środowiska . Zanieczyszczenie ma wpływ przede wszystkim na najsłabsze i najbardziej defaworyzowane grupy społeczne, co pogłębia dyskryminację i zwiększa ryzyko konfliktów. Zanieczyszczenie jest również jednym z pięciu głównych czynników powodujących utratę różnorodności biologicznej, co obecnie zagraża przetrwaniu ponad miliona z około 8 mln gatunków roślin i zwierząt na naszej planecie. Europejski Zielony Ład okazał się prawidłowy pod względem celów i wystarczająco elastyczny, aby można było dostosować go do zmieniającej się sytuacji. Stosowanie i, w razie potrzeby, dalsze kształtowanie polityki i przepisów UE w odpowiedzi na pojawiające się wyzwania będą ukierunkowane na długoterminową zrównoważoność. Zielony Ład wspiera już obniżenie emisyjności systemu energetycznego i rozwój nowych czystszych technologii, takich jak: elektromobilność, zielony wodór, biochemikalia i materiały o obniżonej emisyjności. UE dokonuje również ponownej oceny swojej polityki energetycznej, aby przejść na system energetyczny oparty w dużej mierze na energii odnawialnej i większej efektywności energetycznej, wspierający cele klimatyczne i środowiskowe, uzupełniony o strategię handlową skoncentrowaną na otwartej autonomii strategicznej, z uwzględnieniem zwiększania odporności i zrównoważenia gospodarki UE. Podobnie Zielony Ład i przepisy UE dotyczące zazieleniania polityki rolnej i ochrony różnorodności biologicznej, a także propagujące rolnictwo ekologiczne to niektóre ze zrównoważonych odpowiedzi na kwestię światowego bezpieczeństwa żywnościowego i bezpieczeństwa dostaw. Ponadto zdrowe środowisko jest nierozerwalnie związane z naszymi wartościami demokratycznymi. Przyszłe pokolenia mają prawo odziedziczyć czyste środowisko, a my mamy obowiązek kształtować model społeczno-gospodarczy z poszanowaniem ograniczeń planety. W tym kontekście nasza praca przyczynia się do należytego wdrażania praworządności w zakresie ochrony środowiska, lepszego zarządzania środowiskiem i lepszego przestrzegania przepisów w państwach członkowskich. W Europejskim Zielonym Ładzie w specjalny sposób potraktowano przegląd wdrażania polityki ochrony środowiska w uznaniu jego szeroko zakrojonej i dokładnej analizy oraz wniosków, zwracając uwagę, że Komisja i państwa członkowskie muszą zadbać o to, by strategie polityczne i przepisy były egzekwowane, i podkreślając jednocześnie, że „[p]rzegląd wdrażania polityki ochrony środowiska odegra kluczową rolę w nakreśleniu sytuacji w każdym państwie członkowskim”. Podejście to wzmocniono w planie inwestycyjnym na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu, w którym podkreślono, że przegląd wdrażania polityki ochrony środowiska – na równi z innymi instrumentami, takimi jak europejski semestr i krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu w ramach unii energetycznej – będzie również służył określeniu potrzeb inwestycyjnych każdego państwa członkowskiego w kluczowych sektorach polityki ochrony środowiska. 2.Cele polityki i zobowiązania prawne pozostaną jedynie dobrymi radami, jeśli nie zostaną wdrożone – rola przeglądu wdrażania polityki ochrony środowiska Oprócz uzgodnienia ambitnych celów na szczeblu UE niezwykle ważne jest zapewnienie stosowania polityki i przepisów UE w zakresie ochrony środowiska. Nieskuteczne lub niewystarczające wdrożenie przepisów dotyczących środowiska może mieć wiele szkodliwych skutków dla planety, ludności i gospodarki. Może prowadzić do nieufności i frustracji w kwestii polityki, szczególnie wśród osób młodych, które nie dbają o puste frazesy i oceniają na podstawie wyników. Polityka ochrony środowiska jest zazwyczaj wdrażana przez długi czas, a wyzwaniem jest utrzymanie dynamiki. Jednak to właśnie wdrażanie przynosi ludziom rezultaty. Ciągłość i wytrwałość są zetem zasadniczymi elementami skutecznego wdrażania i są konieczne, abyśmy mogli osiągnąć ambicje Unii w zakresie ochrony środowiska. W 2016 r. Komisja zobowiązała się do regularnego składania sprawozdań na temat stanu wdrażania przepisów UE dotyczących ochrony środowiska. W niniejszym trzecim przeglądzie wdrażania polityki ochrony środowiska, publikowanym pięć lat po pierwszym przeglądzie, podsumowano wyniki państw członkowskich w realizacji obowiązków UE w zakresie ochrony środowiska naturalnego. Jak wspomniano w poprzednich pakietach, przegląd wdrażania polityki ochrony środowiska raczej uzupełnia niż zastępuje inne narzędzia, które wspierają, monitorują i zapewniają przestrzeganie przepisów przez ich egzekwowanie na szczeblu UE. Przegląd ten nie ma wpływu na uprawnienia Komisji do wszczynania postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w związku z naruszeniem prawa UE. Przegląd wdrażania polityki ochrony środowiska ma na celu wspieranie państw członkowskich, umożliwiając im lepsze stosowanie polityki i przepisów w zakresie ochrony środowiska poprzez dostarczanie im niezbędnych informacji, w tym informacji zwrotnych, oraz zapewnienie bardzo potrzebnego ogólnego obrazu stanu wdrażania polityki ochrony środowiska w poszczególnych państwach UE i na szczeblu UE. Zapewnia on również jasność co do problemów, z jakimi borykają się państwa członkowskie, jeżeli chodzi o udzielanie decydentom pomocy w trakcie wdrażania, w szczególności w odniesieniu do sposobu ustalania priorytetów w zakresie zasobów. W tym względzie Komisja zidentyfikowała najważniejsze cele i zadania, które określono w istniejących uzgodnionych strategiach politycznych i przepisach i które stanowią punkty odniesienia dla pomiaru postępów we wdrażaniu. Są one podobne do tych stosowanych w poprzednich cyklach przeglądu wdrażania polityki ochrony środowiska, ale w stosownych przypadkach zostały zmienione i ulepszone. Umożliwia to śledzenie postępów i dokonywanie rzetelnych porównań wyników państw członkowskich w stosowaniu zbioru przepisów UE dotyczących ochrony środowiska (dorobku prawnego w dziedzinie ochrony środowiska). Przegląd ten pokazuje, że wspólne cele polityczne można osiągnąć tylko wtedy, gdy skutecznie podejmie się wyzwania specyficzne dla każdego państwa członkowskiego. Działania priorytetowe, które stanowią zalecenia dla każdego państwa członkowskiego, dostosowano na podstawie ocen zawartych w sprawozdaniach krajowych, aby określić, w jaki sposób zlikwidować lukę w przestrzeganiu przepisów. Następnie zostały one ujednolicone w taki sposób, aby były odpowiednie dla państw znajdujących się w podobnej sytuacji. W załączniku do niniejszego komunikatu znajduje się przegląd działań priorytetowych. Niniejszy komunikat ma na celu wyciągnięcie na podstawie sprawozdań krajowych przekrojowych wniosków na szczeblu UE na temat każdego z obszarów tematycznych ocenionych w sprawozdaniach krajowych, a także na temat ram i mechanizmów zarządzania, które powinny umożliwić wdrażanie polityki ochrony środowiska. Na zakończenie przedstawiono dalsze działania. 3.Stan wdrożenia: ustalenia 3.1. Gospodarka o obiegu zamkniętym i gospodarowanie odpadami W nowym Planie działania dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym z marca 2020 r. Komisja Europejska zapowiedziała inicjatywy dotyczące całego cyklu życia produktów, od projektowania i produkcji po konsumpcję, naprawę, ponowne użycie, recykling i zwracanie zasobów gospodarce. Celem jest zmniejszenie śladu konsumpcyjnego UE i podwojenie wskaźnika wykorzystania materiałów w obiegu zamkniętym w UE do 2030 r. Następnie za pośrednictwem inicjatywy dotyczącej zrównoważonych produktów oraz pierwszej strategii UE na rzecz zrównoważonych wyrobów włókienniczych Komisja realizuje kluczowe zobowiązania w ramach nowego Planu działania dotyczącego gospodarki o obiegu zamkniętym. W ramach zmienionych ram monitorowania gospodarki o obiegu zamkniętym śledzi się kluczowe tendencje i wzorce, aby zrozumieć, jak rozwijają się poszczególne elementy gospodarki o obiegu zamkniętym i czy podjęto wystarczające działania. Konieczne są jednak skuteczne reformy i inwestycje na szczeblu krajowym.

Aby ocenić obieg zamknięty w całej UE w kontekście przeglądu wdrażania polityki ochrony środowiska, Komisja przeanalizowała szereg aspektów, takich jak: powtórne wykorzystywanie materiałów, produktywność zasobów oraz istnienie na szczeblu krajowym strategii i programów dotyczących gospodarki o obiegu zamkniętym. W sprawozdaniach krajowych dotyczących przeglądu wdrażania polityki ochrony środowiska przeanalizowano również wytwarzanie odpadów na mieszkańca oraz sposób przetwarzania odpadów, ze szczególnym uwzględnieniem zmian wskaźnika recyklingu na przestrzeni lat. Sprawozdania dotyczące wczesnego ostrzegania na temat gospodarowania odpadami, w których ocenia się postępy w osiąganiu celów UE w zakresie odpadów i za pomocą których podnosi się świadomość na ten temat, będą dostępne do końca 2022 r. W przeglądzie wdrażania polityki ochrony środowiska oceniono również stan prac nad transpozycją pakietu legislacyjnego dotyczącego odpadów z 2018 r., w tym dyrektywy w sprawie odpadów, dyrektywy w sprawie składowania odpadów, dyrektywy w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych oraz dyrektywy zmieniającej dyrektywy 2000/53/WE w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, 2006/66/WE w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów i 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, a także stan prac nad przyjęciem planów gospodarki odpadami i programów zapobiegania powstawaniu odpadów, które to instrumenty są kluczowe dla wdrażania unijnych przepisów dotyczących odpadów. Rysunek 1: Współczynnik recyklingu odpadów komunalnych w 2020 r. (%) Rysunek 2: Wskaźnik powtórnego wykorzystania materiałów (%) w 2020 r. (%) Ustalenia 1.Większość państw członkowskich dysponuje obecnie krajowymi strategiami i planami działania dotyczącymi gospodarki o obiegu zamkniętym bądź zapowiedziała kompleksowe strategie obejmujące cały cykl życia produktów lub poczyniła postępy w realizacji tych strategii. 2.Między państwami członkowskimi istnieją duże różnice we wskaźnikach powtórnego wykorzystania materiałów – powtórne wykorzystanie materiałów odbiega od średniej UE na poziomie 12,8 % i wynosi od 1,3 % w Rumunii do 30,9 % w Niderlandach. To samo dotyczy produktywności zasobów, w której przypadku średnia UE wynosi 2,09 EUR/kg i która waha się od 0,3 EUR/kg w Bułgarii do 5,89 EUR/kg w Niderlandach. 3.Należy zwrócić szczególną uwagę na takie sektory, jak: tworzywa sztuczne, materiały budowlane i tekstylia, ze względu na ich wpływ na środowisko, jak również ich przydatność jako materiałów wtórnych. 4.Zapobieganie powstawaniu odpadów pozostaje ważnym wyzwaniem we wszystkich państwach członkowskich, również w tych, w których współczynniki recyklingu są wysokie. Tendencja ta zmierza w złym kierunku, ponieważ ilość wytwarzanych odpadów komunalnych w UE wzrosła od 2014 r. ze średnio 478 kg do 505 kg na mieszkańca: od 2014 r. tylko pięć państw członkowskich zmniejszyło ilość wytwarzanych odpadów na mieszkańca . 5.Osiągnięcie celu na 2020 r., jakim jest przygotowywanie 50 % odpadów komunalnych do ponownego użycia/recyklingu, pozostaje kwestią budzącą szczególne obawy, co podkreślono w sprawozdaniach dotyczących wczesnego ostrzegania z 2018 r. 6.Pomimo pewnych postępów nie osiągnięto jeszcze zgodności z podstawowymi obowiązkami określonymi w dyrektywie ramowej w sprawie odpadów i w dyrektywie w sprawie składowania odpadów (zamknięcie nielegalnych składowisk, rekultywacja oraz przetwarzanie odpadów przed ich składowaniem). Komisja prowadzi obecnie postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko 12 państwom członkowskim w związku z nieprzestrzeganiem przepisów dyrektywy w sprawie składowania odpadów. 7.Niestety niektóre państwa członkowskie borykają się z oboma problemami: są one dalekie od osiągnięcia celów w zakresie recyklingu i nadal posiadają składowiska niespełniające wymogów. W rezultacie państwa te mają większą lukę we wdrażaniu przepisów w porównaniu z resztą UE. Powinny one podjąć poważne działania nie tylko po to, by osiągnąć już obowiązujące cele w zakresie odpadów, lecz także aby zbudować podstawową infrastrukturę i zmienić bezproduktywne i często nielegalne praktyki w zakresie gospodarowania odpadami. Skuteczne praktyki Hiszpania wprowadziła kompleksową krajową strategię dotyczącą gospodarki o obiegu zamkniętym o nazwie „España Circular 2030”, w której przedstawiono długoterminową wizję oraz trzyletnie plany działania oparte na celach ilościowych. Irlandia przeprowadziła poważną reformę sektora odpadów, zamykając nielegalne składowiska i finansując szeroko zakrojone prace w zakresie oczyszczania i rekultywacji. W wyniku tych reform – przeprowadzonych w ścisłej współpracy z Komisją – powstał system zapewniający wysoki poziom zgodności z przepisami UE dotyczącymi odpadów. 3.2. Różnorodność biologiczna i kapitał naturalny W następstwie Zielonego Ładu Komisja zobowiązała się do wznowienia działań w zakresie egzekwowania prawa w celu rozwiązania problemu naruszeń unijnych przepisów dotyczących przyrody. Unijna strategia na rzecz bioróżnorodności 2030 ma na celu wprowadzenie europejskiej różnorodności biologicznej na ścieżkę regeneracji. Określono w niej nowe sposoby skuteczniejszego wdrażania istniejących przepisów wraz z nowymi celami i mechanizmami zarządzania służącymi osiągnięciu zdrowych i odpornych ekosystemów. Strategia ta ukierunkowana jest na odbudowę i ochronę przyrody. Uznano w niej, że poprawa wdrażania i egzekwowania przepisów wymagają wsparcia politycznego oraz większych zasobów finansowych i ludzkich, zarówno na szczeblu unijnym, jak i krajowym. Jako kluczowy element unijnej strategii ochrony różnorodności biologicznej Komisja zaproponowała akt prawny dotyczący odbudowy zasobów przyrodniczych, który łączy nadrzędny cel odbudowy w perspektywie długoterminowej zasobów przyrodniczych na obszarach lądowych i morskich UE z wiążącymi celami w zakresie odbudowy konkretnych siedlisk i gatunków. Środki te powinny objąć do 2030 r. co najmniej 20 % obszarów lądowych i morskich UE, a do 2050 r. wszystkie ekosystemy wymagające odbudowy. Państwa członkowskie wspólnie ponoszą odpowiedzialność za ochronę i przywrócenie różnorodności biologicznej i ekosystemów naturalnych przez zapewnienie właściwego wdrożenia i egzekwowania odpowiedniego dorobku prawnego UE w dziedzinie ochrony środowiska. W szczególności w akcie prawnym dotyczącym odbudowy zasobów przyrodniczych wprowadza się system przedkładania przez państwa członkowskie krajowych planów odbudowy, pokazujących, w jaki sposób osiągną one cele, a także systemy monitorowania i sprawozdawczości w odniesieniu do osiągniętych postępów. Strategia na rzecz bioróżnorodności współgra z nową strategią „Od pola do stołu”, strategią leśną UE i nową wspólną polityką rolną, aby wspierać i realizować przejścia na w pełni zrównoważone rolnictwo i praktyki gospodarki leśnej. Określono w niej również cele w odniesieniu do inwazyjnych gatunków obcych i uznano, że należy przyspieszyć wdrożenia rozporządzenia w sprawie inwazyjnych gatunków obcych. Aby można było osiągnąć cele w zakresie współpracy międzynarodowej wyznaczone w strategii na rzecz bioróżnorodności, przepisy UE służą zapewnieniu, byśmy realizowali nasze umowy międzynarodowe i przeciwdziałali konsumpcji w UE nielegalnie pozyskanych produktów lub gatunków zagrożonych. Jeżeli chodzi o lasy, które przynoszą znaczne korzyści środowiskowe i społeczno-gospodarcze, w lipcu 2021 r. w ramach pakietu „Gotowi na 55” przyjęto nową strategię leśną UE 2030. Jej głównym celem jest zapewnienie zdrowych, zróżnicowanych i odpornych lasów w UE. Ponadto w listopadzie 2021 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie produktów niepowodujących wylesiania. Rozporządzenie to zapewnia, aby towary objęte jego zakresem (bydło, kakao, kawa, palma olejowa, soja i drewno) oraz produkty zawierające te towary nie mogły być wprowadzane do obrotu w Unii ani udostępniane na rynku unijnym ani wywożone z Unii, chyba że są wolne od wylesiania. Lasy są ważnymi pochłaniaczami dwutlenku węgla, a działania na rzecz ich ochrony mają zasadnicze znaczenie dla unijnej wizji osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. Komisja podjęła zatem działania mające na celu zminimalizowanie wkładu UE w wylesianie i degradację lasów na całym świecie, a tym samym zmniejszenie wkładu UE w emisje gazów cieplarnianych i utratę bioróżnorodności na świecie. Nowa strategia UE na rzecz ochrony gleb dotyczy degradacji gleby i wpływu tego zjawiska na różnorodność biologiczną. Podkreślono w niej znaczenie ochrony gleby, zrównoważonego gospodarowania glebą oraz rekultywacji zdegradowanych gleb dla osiągnięcia neutralności degradacji gruntów do 2030 r. Gleba jest ograniczonym i niezwykle delikatnym zasobem, który ulega w UE coraz większej degradacji. Jeśli chodzi o przyrodę, przegląd wdrażania polityki ochrony środowiska skupia się na ocenie zgodności z dyrektywami siedliskową i ptasią oraz z rozporządzeniem w sprawie inwazyjnych gatunków obcych. W szczególności w przeglądzie poddano ocenie obszary Natura 2000 (w tym lasy i obszary morskie) w państwach członkowskich oraz sposób, w jaki zapewniają one właściwy stan ochrony siedlisk i gatunków. Ponadto oceniono w nim, w jaki sposób państwa członkowskie radzą sobie z inwazyjnymi gatunkami obcymi. Osiągnięcie przez wszystkie państwa członkowskie pełnej zgodności ma podstawowe znaczenie dla realizacji celów określonych w unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności 2030, ponieważ akty te stanowią podstawę prawodawstwa europejskiego ukierunkowanego na zachowanie dzikiej fauny i flory UE. W tym względzie główną rolę odgrywa sieć Natura 2000, największa na świecie skoordynowana sieć obszarów chronionych oparta na tych dyrektywach. Jest to kluczowy instrument zapewniający długoterminową ochronę i zachowanie najbardziej wartościowych i zagrożonych gatunków i siedlisk w Europie oraz tworzonych przez nie ekosystemów. Z uwagi na masowy spadek różnorodności biologicznej niezwykle pilne jest ukończenie tworzenia sieci i skuteczne zarządzanie nią.

Rysunek 3: Stan ochrony siedlisk i gatunków chronionych na podstawie dyrektywy siedliskowej na szczeblu państw członkowskich w okresie sprawozdawczym 2013–2018 Ustalenia 1.Pomimo znacznych starań państw członkowskich i pewnej poprawy różnorodność biologiczna w UE nadal maleje i wykazuje pogarszające się tendencje. Niektóre z siedlisk w najgorszym stanie w całej UE to półnaturalne murawy, torfowiska, grzęzawiska i mokradła. Pomimo spadku w ostatniej dekadzie przejmowanie gruntów netto w UE-27 w latach 2012–2018 nadal wynosiło 83,8 m2/km2. 2.Lasy znajdują się pod ogromną presją. Spośród 27 % obszarów leśnych w UE chronionych na podstawie unijnych dyrektyw dotyczących ochrony przyrody mniej niż 15 % ma właściwy stan ochrony, a liczba siedlisk leśnych o złym stanie ochrony wzrosła. 3.Chociaż przepisy dyrektyw siedliskowej i ptasiej są od dawna ugruntowane i dobrze znane, szereg państw członkowskich nadal nie wyznaczyło specjalnych obszarów ochrony ani nie ustanowiło celów i środków w zakresie ochrony. Większość państw członkowskich musi przyspieszyć działania w celu ukończenia swoich sieci Natura 2000, zwłaszcza w środowisku morskim. 4.Różnorodność biologiczna i ekosystemy ogromnie skorzystałyby na znacznej poprawie ogólnej wspólnej polityki rolnej (WPR) i nowych planów strategicznych WPR na lata 2023–2027, wsparcia na zarządzanie półnaturalnymi murawami, ochrony usług ekosystemowych oraz na działaniach służących ponownemu wprowadzeniu elementów krajobrazu na obszarach, na których je utracono. 5.Działania w zakresie egzekwowania przepisów na szczeblu UE ograniczyły szkodliwe skutki projektów infrastrukturalnych i działań związanych z pozyskiwaniem drewna, przyczyniając się jednocześnie do ochrony gatunków, rozszerzając sieć Natura 2000 i zwiększając liczbę obszarów objętych planem zadań ochronnych. 6.Chociaż pełne wdrożenie rozporządzenia w sprawie inwazyjnych gatunków obcych (IGO) rozpoczęło się dopiero w 2019 r., osiągnięto już jego cele, takie jak spójne ramy rozwiązywania problemów związanych z IGO na poziomie UE oraz wzrost świadomości problemu IGO. Nadal jednak istnieją wyzwania, ponieważ większość państw członkowskich nie wdrożyła jeszcze planów działania w celu rozwiązania kwestii priorytetowych dróg przenoszenia, które to plany wymagane są na mocy art. 13 rozporządzenia w sprawie inwazyjnych gatunków obcych. 7.W całej UE poczyniono postępy w zakresie oceny stanu ekosystemów i ich usług oraz presji na nie, z wykorzystaniem wspólnej metodyki UE (mapowanie i ocena ekosystemów i usług ekosystemowych), oraz w zakresie rachunkowości ekosystemowej. Potrzebne jest jednak większe wsparcie, aby poprawić wyniki monitorowania różnorodności biologicznej i zapewnić spójną sprawozdawczość, a także przyciągnąć masę krytyczną podmiotów gospodarczych w celu wykazania korzyści, które czerpiemy z kapitału naturalnego UE, oraz wpływu na niego. Skuteczne praktyki: Estonia jest jednym z pionierów w dziedzinie odbudowy terenów podmokłych. Wiedza fachowa Estonii w zakresie propagowania odbudowy będzie bardzo cenna w kontekście ustawy o odbudowie zasobów przyrodniczych, umożliwiając wykazanie, że odbudowane tereny podmokłe mogą przynieść liczne korzyści i współistnieć z skutecznymi praktykami rolniczymi. Włochy stosują zaawansowane praktyki w zakresie rachunkowości środowiskowej, kapitału naturalnego i wskaźników dobrostanu. Są one obecnie doskonalone z wykorzystaniem Instrumentu Wsparcia Technicznego Komisji oraz narzędzia wzajemnych ocen w ramach przeglądu wdrażania polityki ochrony środowiska. 3.3. W kierunku zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń Jakość powietrza – emisje przemysłowe i bezpieczeństwo (Seveso) – hałas W planie działania na rzecz eliminacji zanieczyszczeń wody, powietrza i gleby przedstawiono wizję ograniczenia do 2050 r. zanieczyszczenia powietrza, wody i gleby do poziomów nieuznawanych już za szkodliwe dla zdrowia i ekosystemów naturalnych, z poszanowaniem ograniczeń naszej planety, a w efekcie zbudowania nietoksycznego środowiska. Przełożono ją na kluczowe cele na 2030 r. mające przyspieszyć redukcję zanieczyszczeń u źródła. W ramach przeglądu wdrażania polityki ochrony środowiska bada się przestrzeganie kluczowych obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów dotyczących jakości czystego powietrza , w których ustanowiono powiązane ze zdrowiem normy stężeń emisji oraz krajowe zobowiązanie w zakresie redukcji emisji w odniesieniu do szeregu zanieczyszczeń powietrza. Zanieczyszczenie powietrza ma poważny wpływ na zdrowie ludzi i środowisko. Miejsce zamieszkania ma wpływ na czynniki ryzyka, na które jest się narażonym. Zanieczyszczenie powietrza ma również negatywny wpływ na ekosystemy, głównie poprzez zakwaszenie, eutrofizację i niszczenie warstwy ozonowej, co prowadzi do utraty różnorodności biologicznej i mniejszych plonów. Jeżeli chodzi o tendencje pod względem utraconych lat życia na 100 000 mieszkańców w UE-27, w przypadku PM2,5 liczbę tę udało się zmniejszyć z 820 (2015 r.) do 762 (2019 r.), a w przypadku NO2 – ze 157 (2015 r.) do 99 (2019 r.). W wielu państwach członkowskich wartości dopuszczalne dla tych zanieczyszczeń są jednak stale przekraczane, a Komisja ściśle monitoruje tę kwestię.

Podobnie jak w 2019 r. w przeglądzie wdrażania polityki ochrony środowiska przyjrzano się dyrektywie w sprawie emisji przemysłowych (IED), która obejmuje około 52 000 instalacji rolno-przemysłowych w całej UE. Przedstawiono w nim nowe dane za 2018 r. oraz po raz pierwszy uwzględniono emisje do wody, jak również powietrza: instalacje objęte IED emitują 20 % wszystkich zanieczyszczeń emitowanych do powietrza i podobny odsetek zanieczyszczeń emitowanych do wody . Szacuje się, że w 2017 r. szkody dla zdrowia i środowiska spowodowane zanieczyszczeniem powietrza przez europejskie zakłady przemysłowe kosztowały 277–433 mld EUR, przy czym za połowę szkód odpowiada około 200 obiektów. W przeglądzie wdrażania polityki ochrony środowiska z 2022 r. po raz pierwszy przedstawiono dane dotyczące wdrażania dyrektywy Seveso III. Dyrektywa ta ma na celu kontrolę zagrożeń poważnymi awariami z udziałem substancji niebezpiecznych, zwłaszcza chemikaliów, i przyczynia się do zmniejszania ryzyka wystąpienia awarii przemysłowych. Biorąc pod uwagę bardzo wysoki wskaźnik uprzemysłowienia w UE, dyrektywa Seveso, która ma zastosowanie do około 12 000 zakładów przemysłowych, przyczyniła się do zmniejszenia częstotliwości występowania poważnych awarii. Dyrektywa ta jest powszechnie uznawana za punkt odniesienia dla polityki dotyczącej awarii przemysłowych i stanowi wzór do naśladowania przez prawodawstwo w wielu krajach na całym świecie. Hałas w środowisku jest drugą – po zanieczyszczeniu powietrza – główną przyczyną przedwczesnych zgonów – prowadzi do 48 000 nowych przypadków chorób układu krążenia rocznie w UE-27 . Dyrektywa dotycząca hałasu ma na celu ochronę zdrowia ludzi poprzez zobowiązanie państw członkowskich do oceny poziomu hałasu, tak aby organy i członkowie społeczeństwa mogli wybrać najlepsze rozwiązania określone w obowiązkowych planach działania. Rysunek 4: Ocena ryzyka w odniesieniu do zobowiązań w zakresie redukcji emisji na lata 2020–2029 Ustalenia 1.Pomimo poprawy zanieczyszczenie powietrza nadal stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia Europejczyków. W odniesieniu do kluczowych substancji zanieczyszczających, takich jak cząstki stałe i dwutlenek azotu, w przypadkach, w których wartości dopuszczalne były stale przekraczane, Komisja konsekwentnie wszczynała postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. W niektórych z tych spraw Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał już wyrok, co sprawia, że podjęcie działań naprawczych jest jeszcze pilniejsze. 2.Państwa członkowskie muszą w sposób systematyczny i spójny spełniać wymogi dotyczące monitorowania jakości powietrza, aby dostarczać lepszych informacji na potrzeby kształtowania polityki czystego powietrza i różnorodności biologicznej na szczeblu unijnym i krajowym. Postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko dwóm państwom członkowskim dotyczą przede wszystkim niedociągnięć w sieciach monitorowania. 3.Spełnienie zobowiązań w zakresie redukcji emisji amoniaku (NH3) z rolnictwa – jednego z pięciu zanieczyszczeń objętych dyrektywą w sprawie redukcji krajowych emisji – wymaga dalszych działań. Z przeglądu prognoz emisji z 2022 r. wynika, że w przypadku ponad 70 % państw członkowskich istnieje wysokie ryzyko nieprzestrzegania zobowiązań w zakresie redukcji emisji amoniaku na lata 2020–2029 i od 2030 r. Osiągnięcie zgodności wymaga takich środków, jak wprowadzenie niskoemisyjnych technik rolniczych, w tym w odniesieniu do zwierząt gospodarskich, obornika i nawozów. 4.Uznaje się również, że w przypadku około połowy państw członkowskich istnieje wysokie ryzyko nieprzestrzegania zobowiązań w zakresie redukcji emisji od 2030 r. w odniesieniu do tlenków azotu (NOX), cząstek stałych o wielkości 2,5 μm (PM2,5) i niemetanowych lotnych związków organicznych (NMLZO). 5.Jedno państwo członkowskie nie przedłożyło jeszcze swojego krajowego programu ograniczania zanieczyszczenia powietrza . 6.Transpozycja wymogów mających zastosowanie do instalacji przemysłowych jest opóźniona. Komisja wszczęła postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko szeregowi państw członkowskich w związku z brakiem prawidłowej transpozycji dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych i dyrektywy Seveso III. 7.Odnotowano poprawę pod względem przyjmowania map i planów działania wymaganych w dyrektywie dotyczącej hałasu, ale nadal brakuje ich w szeregu państw członkowskich, przeciwko którym toczy się postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, przy czym część spraw skierowano do TSUE. Skuteczne praktyki Zintegrowany projekt LIFE PREPAIR (Po Regions Engaged to Policies of AIR) we Włoszech obejmuje regiony i miasta w Dolinie Padu mające największy wpływ na jakość powietrza w dorzeczu, które rozciąga się na Słowenię. Ma on trwać siedem lat (2017–2024) i obejmuje środki na rzecz spalania biomasy, efektywności energetycznej, transportu i rolnictwa – zgodnie z porozumieniem z 2017 r. w sprawie dorzecza Padu i planami ochrony powietrza. Jednym z jego konkretnych celów jest utworzenie sieci stacji rowerowych w głównych miastach dorzecza Padu oraz rozwój infrastruktury towarzyszącej. Celem zintegrowanego projektu LIFE-IP-HUNGAIRY jest obniżenie do 2030 r. emisyjności elektrowni Mátra na Węgrzech, w której wykorzystuje się węgiel brunatny, przy wsparciu z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji za pośrednictwem polityki spójności oraz z wykorzystaniem instrumentu „Łącząc Europę” i funduszu modernizacyjnego. Obniżenie emisyjności elektrowni Mátra jest również działaniem w ramach węgierskiego planu działania na rzecz ochrony klimatu i środowiska z 2020 r. Czechy wdrożyły program wymiany przestarzałych i nieodpowiednich lokalnych źródeł ciepła w gospodarstwach domowych (Kotlíkova dotace) wspierany ze środków UE. W ramach tego programu do 2020 r. udzielono wsparcia na wymianę 100 000 kotłów, co przyniosło 2,7 kT oszczędności emisji PM2,5 oraz oszczędności w zużyciu energii. Dotacje te można było łączyć z dodatkowymi dotacjami krajowymi na zwiększenie efektywności energetycznej budynków (Nová zelená úsporám). Jakość wody i gospodarka wodna Ochrona zasobów wodnych i zależnych od nich ekosystemów, a także dostępność zaopatrzenia w czystą wodę mają zasadnicze znaczenie dla ludzkiej egzystencji, gospodarki (woda wykorzystywana jest we wszystkich sektorach gospodarki) i zrównoważonego rozwoju, a także dla naszego środowiska. Właściwe wdrożenie obowiązujących przepisów jest niezbędne dla jakości życia i dobrobytu ludzi. Ma ono również ogromny potencjał pod względem wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy. Z tych powodów polityka wodna UE jest jednym z priorytetów określonych w Europejskim Zielonym Ładzie. Dlatego Komisja ściśle współpracuje z państwami członkowskimi, aby pomóc im w osiągnięciu celów w zakresie zachowania, ochrony i poprawy jakości naszych zasobów wodnych. Głównymi instrumentami są: ramowa dyrektywa wodna i powiązane z nią dyrektywy, dyrektywa powodziowa, dyrektywa w sprawie wody pitnej, dyrektywa dotycząca jakości wody w kąpieliskach, dyrektywa azotanowa, dyrektywa dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych oraz dyrektywa ramowa w sprawie strategii morskiej. Z poszczególnych przeprowadzonych dotychczas ocen adekwatności wynika, że dyrektywy wodne są zasadniczo adekwatne do zakładanych celów, ale wymagają lepszego ogólnego wdrożenia. Rysunek 5: Odsetek jednolitych części wód powierzchniowych (rzek, jezior, wód przejściowych i przybrzeżnych) w gorszym niż dobry stanie ekologicznym na obszar dorzecza

Ustalenia 1.Realizacja celów ramowej dyrektywy wodnej trwa, ale chociaż ocena trzecich planów gospodarowania wodami w dorzeczu jest w toku, można stwierdzić, że postępy w osiąganiu dobrego stanu jednolitych części wód są ogólnie powolne, mimo że zbliża się termin wyznaczony na 2027 r. Wynika to z połączenia różnych czynników: nieokreślenia warunków referencyjnych dla charakterystyki jednolitych części wód i niepełna ocena oddziaływań, niedociągnięć w monitorowaniu wód, które oznaczają, że stan jednolitych części wód jest nieznany, nieprawidłowego przeprowadzania oceny wpływu działalności na jednolite części wód oraz niewystarczającego uzasadnienia zastosowanych wyłączeń. 2.W sprawozdaniach krajowych przedstawiono najnowsze informacje na temat odsetka jednolitych części wód, które nie osiągnęły dobrego stanu ekologicznego i chemicznego, poboru wód w podziale na sektory, a także wskaźnika eksploatacji wody. Aby osiągnąć te cele, niezbędne są zwiększone inwestycje. Finansowanie unijne nadal stanowi źródło wsparcia tych działań na rzecz wdrożenia, a udzielane jest głównie za pośrednictwem polityki spójności, Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programu „Horyzont Europa”. 3.Komisja przekazała odnośnym państwom członkowskim swoje ustalenia dotyczące drugich planów gospodarowania wodami w dorzeczu i oczekuje, że niedociągnięcia zostaną usunięte do czasu przedłożenia trzecich planów gospodarowania wodami w dorzeczu. Komisja sprawdza również, w jaki sposób systemy krajowe (np. pozwolenia i kontrole) służą zapewnieniu prawidłowego stosowania ramowej dyrektywy wodnej w praktyce przez każde państwo członkowskie w odniesieniu do poboru wody oraz zanieczyszczeń ze źródeł punktowych i rozproszonych. Państwa członkowskie miały przedstawić Komisji swoje plany gospodarowania wodami w dorzeczu i plany zarządzania ryzykiem powodziowym do 22 marca 2022 r. Komisja jest zaniepokojona faktem, że wiele państw członkowskich nie wypełniło jeszcze swoich prawnych obowiązków sprawozdawczych, i w stosownych przypadkach gotowa jest podjąć działania w związku ze stwierdzoną niezgodnością. 4.Dyrektywa w sprawie wody pitnej z 1998 r. została ogólnie dobrze wdrożona w UE. W przypadku kilku państw jej wdrożenie stanowi jednak powód do niepokoju . Do 12 stycznia 2023 r. wszystkie państwa członkowskie muszą dokonać transpozycji wersji przekształconej dyrektywy, aby osiągnąć zgodność ze zmienionymi normami jakości. Komisja zapewnia wsparcie w celu zapewnienia terminowej i prawidłowej transpozycji nowych przepisów. 5.Jeżeli chodzi o wdrożenie dyrektywy w sprawie jakości wody w kąpieliskach, ogólnie rzecz biorąc, w UE osiągnięto wiele wyników doskonałych lub dobrych. Między państwami członkowskimi występują jednak pewne różnice. 6.W wielu przypadkach pomimo niekiedy dobrze określonych i konkretnych obowiązków, takich jak obowiązki przewidziane w dyrektywie azotanowej i dyrektywie dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych, wdrożenie w praktyce przebiegało bardzo powoli ze względu na błędy w zakresie planowania i organizacji oraz brak finansowania i brak ustalonych priorytetów, chociaż Komisja przyjęła podejście wspierające (polegające m.in. na zapewnieniu znacznego finansowania unijnego). Kwestie te późno stają się priorytetami na szczeblu krajowym, czasami dopiero po wydaniu drugiego wyroku przez TSUE. 7.Wiele państw członkowskich ma problemy z wdrożeniem dyrektywy azotanowej i powinno zintensyfikować starania, aby w dalszym stopniu ograniczać zanieczyszczenie wód gruntowych azotanami pochodzącymi z rolnictwa i przeciwdziałać eutrofizacji poprzez wyznaczenie wszystkich stref narażonych na zanieczyszczenie azotanami i włączenie odpowiednich środków do swoich planów działania. 8.Pomimo pewnych postępów ścieki komunalne nadal nie są zbierane i oczyszczane w odpowiedni sposób w wielu państwach członkowskich, dlatego większość tych państw nadal boryka się z postępowaniami w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego , a na niektóre z nich nałożono kary pieniężne . Postępy zależą od tego, czy państwa członkowskie priorytetowo traktują inwestycje w systemy zbierania i oczyszczalnie ścieków komunalnych, w tym poprzez efektywne wykorzystanie dostępnej puli środków finansowych w ramach polityki spójności, a także pożyczek Europejskiego Banku Inwestycyjnego. 9.Postępy we wdrożeniu dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej ujęte są w sprawozdaniach krajowych w rozdziale dotyczącym różnorodności biologicznej ze względu na jej znaczenie dla ochrony środowiska morskiego. Komisja przeanalizowała postępy w ocenie stanu wód morskich w UE i postępy we współpracy regionalnej między państwami członkowskimi, które graniczą z tym samym podregionem morskim, w celu przeciwdziałania dominującym presjom. Skuteczne praktyki Podejście Niderlandów do zarządzania ryzykiem powodziowym (w miarę możliwości odbudowa koryt rzek i równin zalewowych Renu i Mozy) okazało się skuteczne podczas powodzi, które dotknęły również Belgię i Niemcy w lipcu 2021 r. Portugalia zatwierdziła niedawno politykę produkcji odzyskanej wody przeznaczonej do wielu celów innych niż woda pitna. W celu poprawy stanu środowiska wodnego Szwecja udziela dotacji na inwestycje, które służą minimalizowaniu obecności mikrodrobin plastiku i innych zanieczyszczeń (substancji farmaceutycznych) z wykorzystaniem wód opadowych. Chemikalia Celem unijnego prawodawstwa dotyczącego chemikaliów jest zapewnienie, aby chemikalia wytwarzano i wykorzystywano w sposób ograniczający do minimum wszelkie znaczące niekorzystne skutki dla zdrowia ludzi i dla środowiska. Zapewnia ono również stabilność i przewidywalność przedsiębiorstwom prowadzącym działalność na rynku wewnętrznym. Ponadto w ramach unijnego celu zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń, który to cel określono w Europejskim Zielonym Ładzie, 14 października 2020 r. Komisja Europejska opublikowała Strategię w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności / na rzecz nietoksycznego środowiska, której celem jest poprawa ochrony obywateli i środowiska oraz pobudzanie innowacji na potrzeby bezpiecznych i zrównoważonych chemikaliów. Przejście na niskoemisyjną gospodarkę o obiegu zamkniętym stwarza doskonałe możliwości dla rozwoju bezpiecznej i zrównoważonej pod względem środowiskowym chemii. Innowacje powinny koncentrować się na produktach „zaprojektowanych jako bezpieczne” kompatybilnych z czystymi cyklami materiałowymi, w których wykorzystuje się chemikalia mniej szkodliwe i w mniejszych ilościach. W gospodarce o obiegu zamkniętym materiały mogą być wykorzystywane do celów bardzo odbiegających od tych, które pierwotnie przewidziano i w odniesieniu do których przeprowadzono oceny ryzyka. Uwydatnia to potrzebę skupienia się na jakości czystych materiałów jako warunku wstępnym dla osiągnięcia ambitnych, ilościowych celów w zakresie recyklingu . Skoordynowane projekty w zakresie egzekwowania przepisów realizowane w ramach forum wymiany informacji o egzekwowaniu przepisów pokazały jednak, że można zrobić więcej, aby zwiększyć skuteczność egzekwowania przepisów, zwłaszcza w odniesieniu do obowiązków rejestracji i kart charakterystyki, w przypadku których poziom niezgodności jest dość wysoki. ECHA starała się temu zaradzić poprzez systematyczną kontrolę rejestracji. Tymczasem zaktualizowano rozporządzenie REACH, aby doprecyzować, kiedy rejestrujący muszą informować ECHA o wszelkich istotnych zmianach. Ostatni projekt dotyczący sprzedaży przez internet ujawnił istotny poziom niezgodności produktów sprzedawanych przez internet. W świetle wniosków zawartych w poniższych sprawozdaniach Komisja bada również wykonalność ustanowienia europejskiej zdolności audytowej w celu zapewnienia większej jednorodności w egzekwowaniu przepisów przez państwa członkowskie.

Po raz pierwszy w sprawozdaniach z przeglądu wdrażania polityki ochrony środowiska zbadano stan wdrożenia rozporządzenia w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (rozporządzenie REACH) oraz rozporządzenia w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin (rozporządzenie CLP). Analiza ta oparta jest na przeprowadzonej przez Komisję ocenie sprawozdań sporządzonych przez organy krajowe na podstawie art. 117 ust. 1 rozporządzenia REACH i art. 46 ust. 2 rozporządzenia CLP. W sierpniu 2021 r. Komisja opublikowała mierzalną ocenę egzekwowania dwóch głównych rozporządzeń UE dotyczących chemikaliów, korzystając z szeregu wskaźników obejmujących różne aspekty egzekwowania. Ustalenia 1.W porównaniu z latami 2010–2012 egzekwowanie rozporządzeń REACH i CLP poprawiło się. Wydaje się, że odnotowane poziomy zgodności na przestrzeni lat są dość stabilne, organy egzekwowania prawa natomiast wydają się skuteczniejsze pod względem wykrywania produktów/przedsiębiorstw niezgodnych z wymaganiami oraz wprowadzanych do obrotu w UE produktów niezgodnych z wymaganiami. W szczególności zmniejszyła się liczba odwołań i uchylonych decyzji w odniesieniu do rozporządzenia CLP, wzrósł stosunek kar do kosztów przestrzegania przepisów, w UE przeszkolono większą liczbę inspektorów, a forum wymiany informacji o egzekwowaniu przepisów zwiększyło liczbę produktów. 2.Około 70 % kontroli przestrzegania rozporządzenia REACH prowadzi do zastosowania środków egzekwowania prawa. Najczęściej stosowanym środkiem jest porada pisemna (11 %), a w dalszej kolejności środki administracyjne (4 %) i porady ustne (2 %). Dziewięć państw przeprowadziło w okresie sprawozdawczym działania następcze w związku z oceną. 3.Najważniejszym rodzajem stosowanych kar są grzywny, a w mniejszym stopniu skierowanie sprawy do prokuratury w związku z naruszeniem zarówno rozporządzenia REACH, jak i rozporządzenia CLP. Zawieszenie lub cofnięcie zezwolenia na prowadzenie działalności rzadko stosowano w charakterze kary. Sytuacja w poszczególnych państwach jest bardzo zróżnicowana. Na przykład w okresie sprawozdawczym prawie trzy czwarte skarg do prokuratury w związku z naruszeniami rozporządzenia REACH zgłosiły zaledwie dwa państwa członkowskie (Niemcy i Szwecja). 4.Większość państw opracowała i przynajmniej częściowo wdrożyła strategię egzekwowania zarówno rozporządzenia REACH, jak i rozporządzenia CLP. Tylko cztery państwa – Chorwacja, Łotwa, Polska i Belgia – nie opracowały jeszcze strategii egzekwowania rozporządzenia REACH. Chorwacja, Łotwa, Polska i Malta nie wdrożyły strategii egzekwowania rozporządzenia CLP. Skuteczne praktyki Nordycka Grupa Robocza ds. Chemikaliów, Środowiska i Zdrowia spotyka się raz do roku w celu omówienia kwestii egzekwowania przepisów dotyczących chemikaliów, prowadzi program wymiany dla inspektorów i realizuje wspólne projekty krajów nordyckich (Danii, Finlandii, Islandii, Norwegii i Szwecji, a także Wysp Owczych, Grenlandii i Wysp Alandzkich) w zakresie egzekwowania przepisów. Współpraca w zakresie handlu internetowego między Austrią, Niemcami i Szwajcarią oraz międzynarodowy dialog dotyczący nanotechnologii – platforma skupiająca organy ds. środowiska, zdrowia i bezpieczeństwa z Austrii, Niemiec, Liechtensteinu, Luksemburga i Szwajcarii oraz różne zainteresowane strony (organizacje pozarządowe, stowarzyszenia, przedsiębiorstwa) służąca do nieformalnej wymiany wiedzy i doświadczeń w zakresie bezpiecznego i zrównoważonego stosowania nanotechnologii. Projekt LIFE CHEREE („Chemicals Regulations Enforcement & Inspections” – Egzekwowanie rozporządzeń dotyczących chemikaliów i kontrole w tym zakresie) realizowany przez Grecję i Cypr, mający na celu zwiększenie skuteczności egzekwowania rozporządzenia REACH dzięki wspólnemu protokołowi kontroli, wspólnym wizytom i projektom pilotażowym, utworzeniu „e-centrum dla inspektorów” oraz „narzędzia e-uczenia się dotyczącego rozporządzenia REACH” na potrzeby wymiany wiedzy i doświadczeń między inspektorami i właściwymi organami. 3.4. Działania w dziedzinie klimatu Zgodnie z porozumieniem paryskim i w ramach Europejskiego Zielonego Ładu w Europejskim prawie o klimacie z 2021 r. wyznaczono unijny cel polegający na osiągnięciu neutralności klimatycznej do 2050 r. oraz redukcji emisji gazów cieplarnianych netto o co najmniej 55 % do 2030 r. w porównaniu z 1990 r. Przepisy Europejskiego prawa o klimacie ograniczają również maksymalny poziom wkładu, jaki działania w zakresie usuwania dwutlenku węgla mogą wnieść na poczet redukcji emisji w 2030 r., aby zapewnić podejmowanie odpowiednich starań w obszarze łagodzenia zmiany klimatu. Od czasu przeglądu wdrażania polityki ochrony środowiska przeprowadzonego w 2019 r. przyjęto przepisy dotyczące klimatu, aby zachęcać do redukcji emisji pochodzących z sektora transportu, sektora gospodarki morskiej oraz fluorowanych gazów cieplarnianych stosowanych w produktach. W odniesieniu do transportu drogowego obowiązujące przepisy UE wymagają redukcji intensywności emisji gazów cieplarnianych pochodzących z paliwa stosowanego w pojazdach o 6 % w 2020 r. w porównaniu z 2010 r. oraz ustanawiają obowiązujące normy dotyczące emisji gazów cieplarnianych w odniesieniu do różnych kategorii pojazdów. Dzięki obowiązującemu rozporządzeniu w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych emisje tych gazów w UE do 2030 r. zmniejszą się o dwie trzecie w porównaniu z poziomami w 2014 r. Od 2021 r. emisje i pochłanianie gazów cieplarnianych pochodzących z użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwa (LULUCF) są uwzględniane w unijnym wysiłku redukcyjnym. Integralną częścią Europejskiego Zielonego Ładu jest unijna polityka przystosowywania się do zmiany klimatu. Od 2021 r. państwa członkowskie są zobowiązane do przedstawiania sprawozdań dotyczących ich krajowych polityk przystosowywania się do zmiany klimatu. W Europejskim prawie o klimacie uznano przystosowanie się do zmiany klimatu za kluczowy element długoterminowej globalnej reakcji na zmianę klimatu. Zobowiązuje ono państwa członkowskie i UE do zintensyfikowania działań w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, czemu służy wprowadzenie wymogu wdrażania strategii krajowych i regularnego przeprowadzania ocen postępów w ramach ogólnego zarządzania działaniami w dziedzinie klimatu i energii w UE. W lutym 2021 r. w zaktualizowanej strategii UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu określono, w jaki sposób UE może przystosować się do nieuniknionych skutków zmiany klimatu i stać się odporna na zmianę klimatu do 2050 r. W niniejszym przeglądzie wdrażania polityki ochrony środowiska przeanalizowano krajowe polityki i strategie klimatyczne, w szczególności krajowe plany w dziedzinie energii i klimatu, a także strategie przystosowania się do zmiany klimatu. Następnie przeanalizowano emisje, które nie są objęte unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji, a w odniesieniu do których państwa członkowskie obowiązują wiążące cele krajowe określone w przepisach dotyczących wspólnego wysiłku redukcyjnego. Następnie zbadano kluczowe zmiany sektorowe, zwłaszcza w transporcie drogowym, budownictwie oraz użytkowaniu gruntów, zmianie użytkowania gruntów i leśnictwie. Przedstawiono wykorzystanie przez państwa członkowskie przychodów ze sprzedaży uprawnień EU ETS na aukcji. Po raz pierwszy przedstawiono działania priorytetowe z podziałem na państwa. Ustalenia 1.Ogólnie rzecz biorąc, poziom wdrożenia unijnych przepisów w dziedzinie klimatu w całej UE jest dobry. 2.W 2020 r. wielkość emisji gazów cieplarnianych na szczeblu krajowym w UE-27, z uwzględnieniem lotnictwa międzynarodowego, spadła o 31 % w porównaniu z poziomem z 1990 r. i osiągnęła najniższy poziom na przestrzeni ostatnich 30 lat. Gdyby uwzględnić emisje i pochłanianie z sektora LULUCF, redukcja emisji netto wyniosłaby 34 %. W związku z tym UE osiągnęła ze znaczną nadwyżką cel wyznaczony w Ramowej konwencji ONZ w sprawie zmian klimatu (UNFCCC), polegający na ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych o 20 % do 2020 r. w porównaniu z poziomem z 1990 r. 3.Od kiedy w 2013 r. wprowadzono system wspólnego wysiłku redukcyjnego w odniesieniu do określonych sektorów nieuwzględnionych w unijnym systemie handlu uprawnieniami do emisji (takich jak sektor transportu, sektory przemysłowe nieobjęte ETS, sektor budownictwa, sektor rolnictwa i sektor gospodarowania odpadami), emisje w skali całej UE są co roku niższe od maksymalnych zakładanych wartości.

4.W decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego ustanawia się krajowe cele redukcji emisji do roku 2020, wyrażone jako zmiana procentowa w stosunku do poziomów z 2005 r. Wyznaczono w niej również roczne limity emisji (AEA), których państwa członkowskie są zobowiązane przestrzegać. Podobnie w rozporządzeniu w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego (rozporządzenie ESR), będącym następcą decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego, ustanowiono krajowe cele w zakresie emisji na 2030 r. oraz AEA na lata 2021–2030. 5.Wielkość emisji w UE-27 będących przedmiotem decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego była w 2019 r. niemal o 11 % niższa w porównaniu z 2005 r. Oznacza to, że cel na 2020 r. (zmniejszenie wielkości emisji o 8 %) został osiągnięty z nadwyżką jeszcze przed wybuchem kryzysu związanego z COVID-19. W latach 2013–2018 wszystkie państwa członkowskie wywiązały się ze swoich zobowiązań wynikających z decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego. Niektóre państwa członkowskie musiały uruchomić przewidziane w prawodawstwie mechanizmy elastyczności, aby zapewnić przestrzeganie swoich obecnych zobowiązań. Państwa członkowskie opracowują, przyjmują i wdrażają polityki i środki w celu osiągnięcia swoich celów w zakresie wspólnego wysiłku redukcyjnego zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego. Istnieje silna i nieuchronna potrzeba, by państwa członkowskie zaplanowały i wdrożyły dodatkowe działania w dziedzinie klimatu w sektorach objętych wspólnym wysiłkiem redukcyjnym, tak aby odzwierciedlić ambitniejsze założenia określone we wniosku dotyczącym zmiany rozporządzenia w sprawie wspólnego wysiłku redukcyjnego. 6.System EU ETS ma bardzo wysoki poziom zgodności, ponieważ co roku instalacje pokrywają około 99 % swoich emisji wymaganą liczbą uprawnień. System ten obejmuje obecnie około 36 % łącznych emisji gazów cieplarnianych w UE generowanych przez niemal 9 500 elektrowni i zakładów produkcyjnych (tj. instalacji stacjonarnych), a także przez loty odbywające się na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Ogółem do 2020 r. poziom objętych EU ETS emisji z instalacji stacjonarnych obniżył się już o 43 % w porównaniu z poziomem z 2005 r. 7.Do 2020 r. wszystkie państwa członkowskie wprowadziły krajową strategię lub krajowy plan przystosowania się do zmiany klimatu. Należy zintensyfikować działania w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu podejmowane w każdym państwie członkowskim i na szczeblu UE, ponieważ wydaje się, że skutki zmiany klimatu należą do najgorszych z przewidywanych i będą w coraz większym stopniu przejawiać się również w postaci zagrożeń kaskadowych i złożonych. Jednocześnie wdrażanie działań w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu opóźniało się. Odpowiednie działania na rzecz zapobiegania szkodom, które mogą być spowodowane zmianą klimatu, lub ich zminimalizowania, przynoszą znaczące korzyści gospodarcze i społeczne. Skuteczne praktyki W planie odbudowy i zwiększania odporności Danii promuje się ekologiczną reformę podatkową. Oczekuje się, że plan ten w znacznym stopniu przyczyni się do przeprowadzenia reformy dzięki sfinansowaniu dotowanego z podatków „okna inwestycyjnego”, aby stworzyć zachęty dla przedsiębiorstw do przyspieszenia zielonych inwestycji, na przykład w oprogramowanie mające zwiększyć zasobooszczędność łańcuchów logistycznych. Ambitne cele klimatyczne Estonii stale podnoszono na przestrzeni lat, odchodząc od dużej zależności od łupków bitumicznych. Rząd Estonii zobowiązał się do zaprzestania produkcji energii elektrycznej z łupków bitumicznych do 2035 r., a całkowitego wykorzystywania łupków bitumicznych w sektorze energetycznym – do 2040 r. 3.5. Finansowanie wdrażania polityki ochrony środowiska Aby pełne wdrożenie polityki ochrony środowiska było udane, wymaga odpowiedniego finansowania. Większa część musi być finansowana z wydatków publicznych państw członkowskich i prywatnych środków podmiotów gospodarczych. Fundusze UE wnoszą jednak istotny wkład, jeżeli chodzi o kierowanie wdrażaniem i pomoc w zaspokajaniu wciąż znacznych potrzeb UE w zakresie inwestycji środowiskowych. Plan inwestycyjny na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu z 2020 r. łączy finansowanie ochrony środowiska i inwestycje środowiskowe. Ma na celu pozyskanie 1 bln EUR na zielone inwestycje (publiczne i prywatne) w ciągu dziesięciu lat, przy wsparciu z budżetu UE na lata 2021–2027. Od 2021 r., oprócz znacznych środków finansowych dostępnych dzięki polityce spójności w wieloletnich ramach finansowych, wsparcie na wdrażanie polityki ochrony środowiska zapewnia również Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF), w ramach którego reformy i inwestycje muszą być zgodne z zasadą „nie czyń poważnych szkód”. Unijna systematyka dotycząca zrównoważonego rozwoju i inne inicjatywy w zakresie zrównoważonego finansowania przyczynią się do zwiększenia przejrzystości, uwzględnienia kwestii środowiskowych i przekierowania przepływów finansowych na sześć celów środowiskowych w przypadku inwestycji prywatnych. Po raz pierwszy w przeglądzie wdrażania polityki ochrony środowiska przeanalizowano potrzeby inwestycyjne w tej dziedzinie i porównano je z dotychczas udostępnionymi zasobami, realizując zadanie przewidziane w planie inwestycyjnym na rzecz Europejskiego Zielonego Ładu z 2020 r. Ustalenia 1.Oszacowano, że ogólny poziom finansowania inwestycji środowiskowych (łącznie ze źródeł krajowych i unijnych) w latach 2014–2020 wynosił 0,6–0,7 % PKB (w latach 2014–2020) w UE-27, z czego 14 % pochodzi ze środków unijnych. W niektórych państwach (np. w Chorwacji, Grecji, Słowacji, Rumunii) finansowanie unijne stanowi prawie lub ponad 50 %. Połowa całkowitego finansowania (53 %) pochodziła ze źródeł publicznych (fundusze UE i krajowe źródła publiczne łącznie), co stanowiło średnią UE, a w przypadku około 10 państw ze źródeł publicznych pochodziło ponad dwie trzecie finansowania, co świadczy o znaczeniu tych źródeł. 2.Dla porównania – obecnie szacuje się, że roczne potrzeby pod względem inwestycji w ochronę środowiska na szczeblu UE w okresie programowania 2021–2027 mieszczą się w przedziale 0,9–1,5 % przewidywanego PKB na lata 2021–2027, co wskazuje na znaczną lukę inwestycyjną (0,6–0,8 % PKB, co stanowi 76–110 mld EUR rocznie, choć wartości w poszczególnych państwach członkowskich znacznie się różnią) , którą należy zlikwidować, aby zapewnić skuteczną realizację priorytetów w zakresie ochrony środowiska i wspierać transformację ekologiczną UE. 3.Prawie dwie trzecie luki inwestycyjnej w zakresie ochrony środowiska odnosi się do przeciwdziałania ogólnemu zanieczyszczeniu oraz ochrony wód i zarządzania nimi. Lukę inwestycyjną w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym i odpadów szacuje się na 13–28 mld EUR rocznie w zależności od poziomów ambicji w zakresie obiegu zamkniętego, które mają zostać osiągnięte. Roczną lukę w finansowaniu różnorodności biologicznej szacuje się na około 20 mld EUR. 4.Dodatkowe potrzeby inwestycyjne wykraczające poza poziomy bazowe w odniesieniu do klimatu, energii i transportu oszacowano na 390 mld EUR rocznie (UE-27) oraz dodatkowe 130 mld EUR rocznie na realizację podstawowych celów środowiskowych UE. Koszty przystosowania się do zmiany klimatu także mogą być znaczące – wynoszą od 35–62 mld EUR (w węższym zakresie) do 158–518 mld EUR (w szerszym zakresie) rocznie. Wymienione potrzeby inwestycyjne odzwierciedlają realizację celów na 2020 r. i 2030 r. (przy czym oczekuje się, że koszty przystosowania się do zmiany klimatu rozłożą się na dłuższy czas). 5.Największy odsetek zielonych inwestycji (71 %) w planach odbudowy i zwiększania odporności przeznaczono na mobilność zgodną z zasadami zrównoważonego rozwoju, renowację budynków i efektywność energetyczną oraz energię odnawialną i sieci energetyczne. Z kolei na różnorodność biologiczną, gospodarkę o obiegu zamkniętym, gospodarkę wodną oraz zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrolę przypada zaledwie 13 % całości wkładu w zielone inwestycje. Zielone inwestycje w obszarach klimatu, energii i transportu w znacznym stopniu przyczyniają się do realizacji celów środowiskowych, na przykład sprawienia, by powietrze w Europie było czystsze. Nie zaspokoją one jednak na przykład znacznych potrzeb związanych z infrastrukturą i gospodarowaniem wodą i odpadami. Ponadto szereg państw członkowskich postanowiło nie traktować priorytetowo środków, które przynoszą bezpośrednie korzyści różnorodności biologicznej . 6.Ogółem w ramach funduszy UE, obejmujących wieloletnie ramy finansowe (WRF na lata 2021–2027) i NextGenerationEU (NGEU), zostanie zmobilizowane 2,018 bln EUR w cenach bieżących na wsparcie wychodzenia z kryzysu spowodowanego pandemią COVID-19 oraz realizacji długoterminowych priorytetów UE, w tym ochrony środowiska. 30 % WRF zostanie przeznaczone na działania w dziedzinie klimatu, a 7,5 % na różnorodność biologiczną (w 2024 r.); odsetek ten następnie wzrośnie do 10 % w latach 2026 i 2027. W ramach NGEU 37 % środków RRF zostanie przeznaczone na działania w dziedzinie klimatu. Tabela 1: Szacunkowy podział dodatkowych potrzeb inwestycyjnych UE w zakresie ochrony środowiska Rysunek 6: Finansowanie ochrony środowiska ogółem (lata 2014–2020) i szacunkowe potrzeby (2021–2027) w UE-27 (% PKB) Cel środowiskowy Szacunkowa luka inwestycyjna (UE-27, rocznie) mld EUR % Zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola 42,8 38,9 % Ochrona wód, gospodarka wodna i przemysł 26,6 24,2 % Gospodarka o obiegu zamkniętym i odpady 13,0 11,8 % Różnorodność biologiczna i ekosystemy 21,5 19,6 % Działalność badawcza, rozwojowa, innowacyjna i inna 6,2 5,7 % Ogółem 110,1 100 %

Skuteczne praktyki W ramach swojego planu odbudowy i zwiększania odporności Grecja dokonuje istotnych inwestycji w ponowne zalesianie, różnorodność biologiczną, zarządzanie pożarami lasów, łagodzenie skutków powodzi i modernizację sieci irygacyjnej. Towarzyszą temu reformy propagujące zrównoważone składowanie i recykling. Chorwacja dąży do poprawy ochrony przeciwpowodziowej za pomocą rozwiązań opartych na przyrodzie, takich jak rewitalizacja cieków wodnych, łączenie opuszczonych rękawów i tworzenie siedlisk na drugorzędnych terenach podmokłych, a także usuwanie gatunków inwazyjnych. Malta – wraz z Estonią, Grecją, Łotwą, Rumunią i Słowacją – wprowadziła podatek na zasadzie „płać za to, co wyrzucasz”, który ma zastosowanie do masy lub ilości odpadów wytwarzanych przez gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa i zbieranych przez organy zajmujące się zbiórką odpadów. Instrument ten wspiera stosowanie zasady zapobiegania powstawaniu odpadów. Niemcy, Francja i Szwecja wyróżniały się dużą liczbą obligacji ekologicznych wyemitowanych w 2020 r. Włochy poczyniły postępy w monitorowaniu i sprawozdawczości w zakresie wpływu swojego budżetu krajowego na środowisko (ekologiczne planowanie budżetu). Od 2000 r. Włochy rozwijają sprawozdawczość dotyczącą planowanych wydatków na ochronę środowiska i zarządzanie zasobami. Sprawozdawczość ta obejmuje również 12 wskaźników sprawiedliwego i zrównoważonego dobrostanu zgodnie z celami zrównoważonego rozwoju i celami Agendy 2030. 3.6. Zarządzanie środowiskiem Zarządzanie środowiskiem to szerokie pojęcie, które obejmuje uwzględnianie kwestii środowiskowych w procesie decyzyjnym, udział społeczeństwa, dostęp do wymiaru sprawiedliwości, wymianę informacji i sprawozdawczość, zapewnianie przestrzegania prawa ochrony środowiska oraz odpowiedzialność za środowisko. Obejmuje ono także sposób, w jaki organy publiczne sprawdzają i zapewniają przestrzeganie przepisów w praktyce poprzez ich egzekwowanie. W ramach Europejskiego Zielonego Ładu wszystkie działania i polityki UE będą musiały przyczyniać się do osiągnięcia jego celów. Wyraźnie stwierdzono w nim, że Komisja podejmie działania w celu poprawy dostępu obywateli i organizacji pozarządowych do wymiaru sprawiedliwości przed sądami krajowymi. W tym względzie opracowano instrumenty zarządzania środowiskiem służące osiągnięciu celów Europejskiego Zielonego Ładu dotyczących neutralności klimatycznej, ochrony i odtwarzania ekosystemów i różnorodności biologicznej, zerowego poziomu emisji zanieczyszczeń oraz gospodarki o obiegu zamkniętym. W tym samym celu 14 grudnia 2021 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący nowej dyrektywy w sprawie przestępstw przeciwko środowisku, której celem jest skuteczniejsza ochrona środowiska za pomocą środków prawa karnego na szczeblu krajowym. Nowa dyrektywa zastąpi dyrektywę 2008/99/WE i wprowadza nowe unijne przestępstwa przeciwko środowisku, doprecyzowuje istniejące, proponuje dodatkowe kary za przestępstwa przeciwko środowisku i ma na celu zapewnienie skutecznych dochodzeń i postępowań karnych, a także pomoc w transgranicznym dochodzeniu i ściganiu przestępstw przeciwko środowisku. Głównymi obowiązkami i tematami uwzględnionymi w niniejszym trzecim przeglądzie wdrażania polityki ochrony środowiska opierają się na wymogach dyrektywy INSPIRE, ocenach oddziaływania na środowisko, dostępie do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska w sądach krajowych, karach i zapewnianiu przestrzegania prawa ochrony środowiska oraz dyrektywie w sprawie odpowiedzialności za środowisko. Poza podejmowaniem działań w zakresie egzekwowania przepisów Komisja zachęcała do usprawnienia ocen oddziaływania na środowisko w celu ograniczenia powielania i uniknięcia nakładania się takich ocen przy zatwierdzaniu projektów. Usprawnienie przyczynia się do zmniejszenia niepotrzebnych obciążeń administracyjnych i przyspiesza podejmowanie decyzji, pod warunkiem że odbywa się to bez uszczerbku dla jakości oceny oddziaływania na środowisko. Istotne jest również, aby przy zwiększeniu skuteczności procedur przestrzegane były, zgodnie z prawem wtórnym UE i orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE, normy dotyczące praw partycypacyjnych, w tym w zakresie udziału społeczeństwa i dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska. Komisja wspierała również budowanie zdolności, aby zwiększyć zdolności wdrażania zarówno w przypadku organów krajowych, jak i organizacji pozarządowych. W sprawozdaniach krajowych przedstawiono niektóre z tych działań, które realizowane są przy użyciu Instrumentu Wsparcia Technicznego i programu partnerskiego TAIEX-EIR, jak pokazano na poniższym rysunku. Ustalenia 1.Pomimo poprawy we wdrażaniu dyrektywy INSPIRE, zwłaszcza w Estonii, Niemczech, Litwie, Luksemburgu, na Malcie, w Słowenii i Hiszpanii, wyzwaniem dla większości państw członkowskich pozostaje zapewnienie lepszej wymiany danych, która zapewniłaby społeczeństwu większą przejrzystość i wspomagałaby realizację polityki ochrony środowiska. 2.Zapewnienie skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości na szczeblu krajowym ma zasadnicze znaczenie dla wdrożenia prawa ochrony środowiska. Komisja podjęła działania w celu zapewnienia, aby organizacje pozarządowe działające w dziedzinie ochrony środowiska oraz obywatele mogli wnioskować o przegląd środków mających na celu zwalczanie zanieczyszczenia powietrza , przedłużeń zezwolenia na wydobycie lub odstępstw dotyczących polowania. Działania w zakresie egzekwowania przepisów miały również na celu zapewnienie dostępu do wymiaru sprawiedliwości w ramach stosowania dyrektywy w sprawie odpowiedzialności za środowisko. W większości państw członkowskich nadal jednak istnieje pole do poprawy pod względem poprawy dostępu obywateli do sądów w celu zakwestionowania decyzji, działań lub zaniechań, w szczególności w obszarach planowania związanych z wodą, przyrodą lub jakością powietrza. 3.Większość państw członkowskich powinna również skuteczniej informować obywateli o prawie do dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Lepszy dostęp społeczeństwa do informacji o środowisku i rozpowszechnianie tych informacji przyczyniłyby się do zwiększenia świadomości ekologicznej i zapewnienia bardziej efektywnego uczestnictwa społeczeństwa w podejmowaniu decyzji dotyczących środowiska, a ostatecznie do poprawy stanu środowiska. 4.Ponadto w kilku państwach konieczne są dalsze działania lub monitorowanie w celu zapewnienia, aby koszty nie utrudniały skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska.