UZASADNIENIE

1.Przedmiot wniosku

Niniejszy wniosek dotyczy decyzji w sprawie stanowiska, jakie należy zająć w imieniu Unii Europejskiej w ramach Wspólnego Komitetu ustanowionego na mocy Umowy między Unią Europejską a Republiką Mołdawii w sprawie transportu drogowego towarów, podpisanej w Lyonie dnia 29 czerwca 2022 r. (zwanej dalej „Umową”), w odniesieniu do:

·przyjęcia regulaminu wewnętrznego Wspólnego Komitetu zgodnie z art. 6 ust. 6 Umowy;

·przedłużenia obowiązywania Umowy zgodnie z jej art. 6 ust. 2.

2.Kontekst wniosku

2.1.Streszczenie Umowy

Celem Umowy jest tymczasowe ułatwienie drogowego transportu towarowego między i przez terytorium Republiki Mołdawii (zwanej dalej „Mołdawią”) i Unii Europejskiej poprzez przyznanie dodatkowych praw tranzytu i przewozu towarów między Mołdawią i UE w związku z nielegalną zbrojną napaścią Rosji na Ukrainę i poważnymi zakłóceniami, jakie powoduje ona dla sektora transportu drogowego w Mołdawii. Obecnie Umowa obowiązuje do dnia 31 marca 2023 r.

W celu nadzorowania i monitorowania stosowania i wykonywania Umowy ustanowiono Wspólny Komitet. Podejmuje on w szczególności decyzję o przyjęciu swojego regulaminu wewnętrznego oraz o przedłużeniu okresu obowiązywania Umowy. Jeśli chodzi o przedłużenie okresu obowiązywania, Wspólny Komitet podejmuje stosowną decyzję nie później niż trzy miesiące przed wygaśnięciem Umowy, tj. najpóźniej w dniu 31 grudnia 2022 r. Zgodnie z art. 6 ust. 5 Umowy Wspólny Komitet podejmuje decyzje w drodze konsensusu.

Władze Mołdawii i Komisja wstępnie uzgodniły, że pierwsze posiedzenie Wspólnego Komitetu odbędzie się 15 grudnia 2022 r.

2.2.Monitorowanie Umowy

W art. 6 ust. 1 Umowy wprowadzono obowiązek monitorowania Umowy, w szczególności poprzez okresowe przeglądy funkcjonowania Umowy w świetle jej celów. W tym kontekście władze Mołdawii przekazały Komisji dane dotyczące wykonania Umowy. Dane te obejmują w szczególności trzeci kwartał 2022 r., tj. pierwsze trzy miesiące stosowania Umowy, i pokazują opisany poniżej obraz sytuacji.

·Umowa ta skutecznie wspiera mołdawską gospodarkę poprzez znaczne zwiększenie eksportu z Mołdawii do UE. Wartość eksportu z Mołdawii do UE w trzecim kwartale 2022 r. (282,7 mln EUR) zwiększyła się o 17,5 % w porównaniu z trzecim kwartałem 2021 r. Wzrost ten wynika z większego eksportu zbóż (+97,2 %), olei roślinnych (+1377,8 %) oraz owoców i wina (+22 %). Na UE przypada obecnie 60 % łącznego eksportu Mołdawii i można się spodziewać dalszego znacznego wzrostu tego udziału.

·Umowa jest również bardzo korzystna dla UE. Wartość eksportu z UE do Mołdawii w trzecim kwartale 2022 r. (387,5 mln EUR) zwiększyła się o 41 % w porównaniu z trzecim kwartałem 2021 r. W szczególności eksport produktów ropopochodnych zwiększył się około czterokrotnie pod względem wolumenu. Eksport z UE do Mołdawii był wyższy niż import z Mołdawii do UE.

·Prawa przyznane mołdawskim przewoźnikom na mocy Umowy nie doprowadziły do nagłego, znacznego wzrostu liczby mołdawskich ciężarówek na drogach UE. W trzecim kwartale 2022 r. przewoźnicy mołdawscy zrealizowali w UE 14983 operacje transportu drogowego w porównaniu z 13255 takimi operacjami w trzecim kwartale 2021 r., co stanowi wzrost o 13 %. Unijni przewoźnicy odnieśli w istocie znacznie większe korzyści z wykonywania Umowy (wzrost liczby operacji transportu drogowego wykonywanych przez unijnych przewoźników w Mołdawii o 73 % w trzecim kwartale 2022 r. w porównaniu trzecim kwartałem 2021 r.), nawet jeśli liczba przewozów drogowych do Mołdawii wykonywanych przez unijnych przewoźników pozostaje znacznie niższa niż liczba przewozów drogowych wykonywanych przez mołdawskich przewoźników do UE (5572 operacje przewoźników unijnych w trzecim kwartale 2022 r. w porównaniu z 3327 operacjami w trzecim kwartale 2021 r.). Można zatem bezpiecznie stwierdzić, że funkcjonowanie Umowy nie dokonuje się kosztem przewoźników z UE. Jednocześnie liczba zezwoleń udzielonych przez Rosję przewoźnikom mołdawskim spadła o ponad połowę (1943 pozwolenia w trzecim kwartale 2022 r. w porównaniu z 4406 w trzecim kwartale 2021 r.). Pokazuje to, że mołdawskim przewoźnikom drogowym udało się znaleźć alternatywne rynki w UE, co pozwala im skompensować utratę perspektyw gospodarczych w Rosji.

·Umowa, wraz z podobną umową o transporcie drogowym zawartą przez Mołdawię i Ukrainę, odgrywa zasadniczą rolę w kontekście korytarzy solidarnościowych. Umożliwia ona sprawny przepływ towarów z Ukrainy, zmniejszając presję na państwa członkowskie graniczące z tym krajem. Znaczna i bezprecedensowa liczba towarów o podstawowym znaczeniu została wywieziona z Ukrainy i trafiła do UE przez Mołdawię. Było tak w przypadku zbóż (96602 tony trafiły z Ukrainy do UE w tranzycie przez Mołdawię w trzecim kwartale 2022 r. w porównaniu z 917 tonami w trzecim kwartale 2021 r.) i olei roślinnych (22708 ton w trzecim kwartale 2022 r. w porównaniu z 503 tonami w trzecim kwartale 2021 r.). Można było na przykład zaobserwować znaczny wzrost eksportu olei roślinnych z Ukrainy do UE przez Mołdawię (ponad 22708 ton w trzecim kwartale 2022 r. w porównaniu z 503 tonami w trzecim kwartale 2021 r.). Podobnie w trzecim kwartale 2022 r. do UE przewieziono przez Mołdawię ponad 96000 ton zbóż z Ukrainy w porównaniu z 917 tonami w trzecim kwartale 2021 r.

·Umowa znacznie zmniejszyła również obciążenia dla branży transportowej i organów państwowych wynikające z formalności administracyjnych związanych z wydawaniem zezwoleń.

2.3.Wspólny Komitet