PL    PL  
 KOMISJA  
EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 5.6.2013  
COM(2013) 341 final 
  
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 
Sprawozdanie z konwergencji z 2013 r. dotycz ące Łotwy 
 
(sporządzone na wniosek Łotwy zgodnie z art. 140 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu 
Unii Europejskiej) 
{SWD(2013) 196 final}  
 
PL 2   PL SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 
Sprawozdanie z konwergencji z 2013 r. dotycz ące Łotwy 
 
(sporządzone na wniosek Łotwy zgodnie z art. 140 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu 
Unii Europejskiej) 
1. C EL SPRAWOZDANIA  
Zgodnie z art. 140 ust. 1 Traktatu o funkc jonowaniu Unii Europejskiej (zwanego 
dalej „TFUE”) przynajmniej raz na dwa lata lub na wniosek pa ństwa 
członkowskiego obj ętego derogacj ą Komisja i Europejski Bank Centralny (EBC) 
składają Radzie sprawozdania w sprawie post ępów dokonanych przez pa ństwa 
członkowskie obj ęte derogacj ą1 w wype łnianiu ich zobowi ązań w zakresie 
urzeczywistnienia unii gospodarczej i walutowej. Ostatnie sprawozdania z konwergencji dotycz ące wszystkich pa ństw członkowskich obj ętych derogacj ą 
zostały przyjęte przez Komisj ę i EBC w maju 2012 r. 
Niniejsze sprawozdanie zosta ło opracowane na wniosek z łożony przez Łotwę w dniu 
5 marca 2013 r. Bardziej szczegó łowa ocena poziomu konwergencji na Łotwie 
dostępna jest w za łączniku technicznym do niniejsz ego sprawozdania (SWD(2013) 
196). 
Treść sprawozda ń przygotowywanych przez Komisj ę i EBC okre śla art. 140 ust. 1 
TFUE. Artyku ł ten stanowi, że sprawozdania musz ą obejmowa ć analizę zgodności 
prawodawstwa krajowego, w tym statutu kr ajowego banku centralnego, z art. 130 i 
131 TFUE oraz ze Statutem Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC) i 
Europejskiego Banku Centralnego (zwa nym dalej „Statutem ESBC/EBC”). 
Sprawozdania musz ą również zawiera ć ocenę, czy w danych pa ństwach 
członkowskich osi ągnięty został wysoki poziom trwa łej konwergencji; oceny tej 
dokonuje si ę w oparciu o stopie
ń spełnienia kryteriów konw ergencji (stabilno ść cen, 
stabilna sytuacja finansów publicznych, stabilno ść kursu walutowego, poziom 
długoterminowych stóp procentowych) i z uwzgl ędnieniem szeregu innych 
czynników, o których mowa w art. 140 ust. 1 ostatni akapit TFUE. Cztery kryteria 
konwergencji szczegó łowo okre ślono w protokole do łączonym do Traktatów 
(Protokół nr 13 w sprawie kr yteriów konwergencji). 
Ogólnie rzecz bior ąc, kryzys gospodarczo-finansowy uwypukli ł niedociągnięcia 
obecnego systemu zarz ądzania gospodarczego w unii gospodarczej i walutowej 
(UGW), potwierdzaj ąc konieczno ść pełniejszego wykorzystania instrumentów 
stojących do dyspozycji w tym obszarze polity ki. Niniejsza ocena jest dokonywana 
w kontek ście reformy systemu zarz ądzania UGW, nad któr ą pracowano przez 
ostatnie trzy lata celem zapewnienia  stabilnego funkcjonow ania UGW. Ocena 
poziomu konwergencji jest zatem dosto sowana do szerzej zakrojonej koncepcji 
„europejskiego semestru”, która przyjmuje ca łościowe i wybiegaj ące w przysz łość 
podejście do wyzwa ń w zakresie polityki gospodarczej, w d ążeniu do zapewnienia 
długoterminowej stabilno ści finansów publicznych, konkurencyjno ści, stabilno ści 
                                                 
1 Pa ństwa członkowskie, które nie spe łniają jeszcze warunków koniecznych do przyj ęcia euro, okre śla się 
mianem „pa ństw członkowskich obj ętych derogacj ą”. Dania i Zjednoczone Królestwo wynegocjowa ły 
przed przyj ęciem Traktatu z Maastr icht regulacje przewiduj ące brak obowi ązku przyj ęcia euro przez te 
kraje i nie uczestnicz ą w trzecim etapie unii gospo darczej i walutowej (UGW). 
 
PL 3   PL rynków finansowych oraz wzrostu gospodarczego. Najwa żniejsze nowe elementy w 
kontekście reformy systemu zarz ądzania, które s łużą wzmocnieniu oceny procesu 
konwergencji i jego trwa łego charakteru w przypadku ka żdego pa ństwa 
członkowskiego, obejmuj ą między innymi zaostrzenie – w wyniku przeprowadzonej 
w 2011 r. reformy paktu stabilno ści i wzrostu – procedury nadmiernego deficytu oraz 
nowe instrumenty w obszarze nadzorowania zak łóceń równowagi 
makroekonomicznej. W niniejszym sprawozdaniu uwzgl ędniono w szczególno ści 
ocenę aktualizacji prog ramu konwergencji Łotwy z 2013 r.2 oraz ustalenia zawarte w 
sprawozdaniu przed łożonym w ramach mechanizmu ostrzegania stanowi ącego 
element procedury dotycz ącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej3
. 
Kryteria konwergencji  
Analiza zgodności przepisów krajowych , w tym statutu krajowego banku 
centralnego, z art. 130 oraz z wymogiem okre ślonym w art. 131 TFUE obejmuje 
ocenę przestrzegania zakazu finansowania ze środków banku centralnego (art. 123) i 
zakazu uprzywilejowanego dost ępu (art. 124), ocen ę zgodności z celami (art. 127 
ust. 1) i zadaniami (art. 127 ust. 2) ESBC, jak równie ż ocenę innych aspektów 
dotyczących integracji krajowego ba nku centralnego z ESBC z chwil ą przyjęcia 
euro.  
Kryterium stabilno ści cen  zostało określone w art. 140 ust. 1 tiret pierwsze TFUE 
jako: „osi ągnięcie wysokiego stopnia stabilno ści cen; będzie to wynika ło ze stopy 
inflacji zbli żonej do istniej ącej w co najwy żej trzech pa ństwach cz łonkowskich, 
które maj ą najlepsze rezultaty w dziedzinie stabilno ści cen”. 
W art. 1 Protoko łu w sprawie kryteriów konwergencji u ściślono, że „kryterium 
stabilności cen […] oznacza, że państwo członkowskie ma trwa ły poziom stabilno ści 
cen, a średnia stopa inflac ji, odnotowana w tym pa ństwie w ci ągu jednego roku 
poprzedzaj ącego badanie, nie przekracza o wi ęcej niż 1,5 punktu procentowego 
inflacji trzech pa ństw członkowskich o najbardziej stabilnych cenach.  Inflacja 
mierzona jest za pomoc ą wskaźnika cen artyku łów konsumpcyjnych na 
porównywalnych podstawach, z uwzgl ędnieniem ró żnic w definicjach krajowych”4. 
Wymóg trwa łości oznacza, że zadowalaj ący poziom inflacji nale ży osiągnąć 
zasadniczo dzi ęki odpowiedniemu kszta łtowaniu si ę kosztów czynników produkcji 
oraz innych czynników maj ących strukturalny wp ływ na zmiany cen, a nie za spraw ą 
czynników tymczasowych. W zwi ązku z tym ocena konwergencji obejmuje równie ż 
ocenę czynników, które maj ą wpływ na przewidywania dotycz ące inflacji, przy 
czym uwzgl ędnia się dodatkowo najnowsz ą prognozę inflacji przedstawion ą przez 
służby Komisji5. W powi ązaniu z powy ższym w sprawozdaniu ocenia si ę też, czy 
                                                 
2 Dost ępnym pod adresem:  
http://ec.europa.eu/economy_finan ce/economic_governance/sgp/conver gence/programmes/2013_en.ht
m 
3 W lutym 2012 r. Komisja opublikowa ła pierwsze sprawozdanie przedk ładane w ramach mechanizmu 
ostrzegania, a w listopadzie 2012 r. drugie takie sprawozdanie (w ramach cyklu na 2013 r.) Na 
podstawie wniosków przedstawionych w tych dwóch sprawozdaniach Łotwa nie zosta ła objęta 
szczegółową oceną sytuacji w ramach procedury dotycz ącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej. 
4 Na potrzeby kryterium stabilno ści cen inflacj ę mierzy si ę za pomoc ą zharmonizowanego indeksu cen 
konsumpcyjnych (HICP) zdefiniowanego w rozporz ądzeniu Rady (WE) nr 2494/95. 
5 Wszystkie zawarte w niniejszym sprawozdaniu przewidywania dotycz ące inflacji i innych zmiennych 
pochodzą z prognozy s łużb Komisji opublikowanej wiosn ą 2013 r. Prognozy s łużb Komisji oparte s ą na 
zbiorze wspólnych za łożeń dotyczących zmiennych zewn ętrznych oraz na za łożeniu kontynuacji 
dotychczasowej polityki, przy uwzgl ędnieniu środków, które s ą znane w sposób dostatecznie 
szczegółowy. Przewidywana warto ść referencyjna obarczona jest znaczn ą niepewno ścią, poniewa ż jest 
 
PL 4   PL dane państwo ma szans ę osiągnąć wartość referencyjn ą w ciągu najbli ższych 
miesięcy.  
Obliczono, że w kwietniu 2013 r. warto ść referencyjna inflacji wynosi ła 2,7 %, a 
państwa członkowskie, w których inflacja by ła najniższa, to Szwecja, Łotwa i 
Irlandia6. 
Uzasadnione jest wykluczenie z grupy pa ństw o najbardziej stabilnych cenach tych 
państw, których stopa inflacji nie mo że zostać uznana za miarodajn ą wartość 
referencyjn ą dla innych pa ństw członkowskich. Pa ństwa, których wykluczenie jest 
uzasadnione, gdy ż ich stopa inflacji w znacznym stopniu odbiega od średniej w 
strefie euro, zosta ły wymienione w sprawozdaniach z konwergencji z 2004 i 2010 r.7. 
W obecnej sytuacji uzasadnione jest wykluczenie z grupy pa ństw o najbardziej 
stabilnych cenach Grecji, gdy ż jej stopa i profil inflacji znacznie odbiegaj ą od 
średniej w strefie euro, co wynika w g łównej mierze z konieczno ści dokonania 
szeroko zakrojonych dostosowa ń, a także wyjątkowej sytuacji greckiej gospodarki; 
uwzględnienie tego kraju mia łoby nadmierny wp ływ na warto ść referencyjn ą, a tym 
samym na rzetelno ść tego kryterium8. W grupie pa ństw o najbardziej stabilnych 
cenach Grecj ę zastąpiła Irlandia. 
Kryterium konwergencji dotyczące finansów publicznych  zostało określone w art. 
140 ust. 1 tiret drugie TFUE jako „sta bilna sytuacja finansów publicznych;  będzie to 
wynikało z sytuacji bud żetowej, która nie wykazuje nadmiernego deficytu 
budżetowego w rozumieniu art. 126 ust. 6”. Ponadto art. 2 Protoko łu w sprawie 
kryteriów konwergencji stanowi, że kryterium to oznacza, i ż „w czasie badania 
państwo członkowskie nie jest obj ęte decyzją Rady zgodnie z art. 126 ust. 6 traktatu, 
stwierdzaj ącą istnienie nadmiernego deficytu ”. W ramach ogólnego wzmocnienia 
zarządzania gospodarczego w UGW w 2011 r. zaostrzono prawodawstwo wtórne w 
obszarze finansów publicznych, mi ędzy innymi w postaci nowych rozporz ądzeń 
zmieniających pakt stabilno ści i wzrostu9. 
Kryterium kursu walutowego  zostało określone w art. 140 ust. 1 tiret trzecie TFUE 
jako „poszanowanie zwyk łych marginesów waha ń kursów przewidzianych 
mechanizmem wymiany walut europejskiego systemu walutowego przez co najmniej 
dwa lata, bez dewaluacji w stosunku do euro”. 
                                                                                                                                                         
ona obliczana na podstawie prog noz inflacyjnych dla trzech pa ństw członkowskich, w których 
przewiduje si ę najbardziej stabilne ceny w okresie obj ętym prognoz ą, przez co zwi ększa się możliwy 
margines b łędu. 
6 Dat ą końcową w odniesieniu do danych wykorzystanych w niniejszym sprawozdaniu jest dzie ń 16 maja 
2013 r. 
7 Odpowiednio Litwa i Irlandia. 
8 W kwietniu 2013 r. 12-miesi ęczna średnia stopa inflacji w Grecji wynios ła 0,4 %, a w strefie euro 2,2 
%, przy czym rozbie żność między tymi warto ściami ma si ę powiększyć w nadchodz ących miesi ącach. 
9 W dniu 13 grudnia 2011 r. wesz ły w życie: dyrektywa ustanawiaj ąca minimalne wymogi dotycz ące 
krajowych ram bud żetowych, dwa nowe rozporz ądzenia dotycz ące nadzoru makroekonomicznego oraz 
trzy rozporz ądzenia zmieniaj ące pakt stabilno ści i wzrostu (przy czym w jednym z dwóch nowych 
rozporządzeń dotyczących nadzoru makroekonomicznego oraz w jednym z trzech rozporz ądzeń 
zmieniających pakt stabilno ści i wzrostu ustanowiono nowe mechanizmy egzekwowania w odniesieniu 
do państw członkowskich strefy euro). Opró cz operacjonalizacji kryterium zad łużenia w ramach 
procedury nadmiernego defi cytu zmiany te oznacza ły wprowadzenie szeregu wa żnych nowych 
elementów do paktu stabilno ści i wzrostu, w szczególno ści wartości odniesienia dl a wydatków, celem 
uzupełnienia oceny post ępu na drodze do osi ągnięcia określonego dla danego kraju średniookresowego 
celu budżetowego. 
 
PL 5   PL W art. 3 Protoko łu w sprawie kryteriów konwergencji u ściślono: „Kryterium udzia łu 
w mechanizmie kursów walut Europejski ego Systemu Walutowego […] oznacza, że 
państwo członkowskie stosowa ło normalne granice waha ń, przewidziane w 
mechanizmie kursów walut Europejskiego Systemu Walutowego, bez powa żnych 
napięć przynajmniej przez dwa lata przed badaniem.  W szczególno ści państwo 
członkowskie nie zdewaluowa ło dwustronnego centralnego kursu swojej waluty 
wobec euro z w łasnej inicjatywy przez ten sam okres”10. 
W przypadku niniejszego sprawozdania  dwuletni okres oceny stabilno ści kursu 
walutowego trwa ł od dnia 17 maja 2011 r. do dnia 16 maja 2013 r. W ocenie 
spełniania kryterium kursu walutowego Komisja bierze pod uwag ę zmiany 
wskaźników pomocniczych, w tym poziomu rezerw walutowych i 
krótkoterminowych stóp procentowych, a tak że wpływ działań politycznych – np. 
interwencji na rynku walutowym – na ut rzymanie stabilnego kursu walutowego. W 
analizie uwzgl ędnia się również, we wszystkich stosownych przypadkach, wp ływ 
zawieranych z podmiotami zagra nicznymi oficjalnych uzgodnie ń dotyczących 
finansowania, w tym ich zakres oraz wysoko ść i charakter przep ływów środków o 
charakterze pomocy, a tak że ewentualne zwi ązane z tymi uzgodnieniami warunki 
polityczne. 
W art. 140 ust. 1 tiret czwart e TFUE ustanowiono wymóg spe łnienia nast ępującego 
kryterium: „trwa ły charakter konwergencji osi ągniętej przez pa ństwo członkowskie 
objęte derogacj ą i jego udzia łu w mechanizmie kursów wymiany walut, co 
odzwierciedla si ę w poziomach d ługoterminowych stóp procentowych ”. W art. 4 
Protokołu w sprawie kryteriów konwergencji u ściślono, że „kryterium konwergencji 
stóp procentowych […] oznacza, że w ciągu jednego roku przed badaniem pa ństwo 
członkowskie posiada ło średnią nominaln ą długoterminow ą stopę procentow ą nie 
przekraczaj ącą więcej niż o dwa punkty procentowe stopy procentowej trzech 
państw członkowskich o najbardziej stabilnych cenach.  Stopy procentowe oblicza si ę 
na podstawie d ługoterminowych obligacji pa ństwowych lub porównywalnych 
papierów warto ściowych, z uwzgl ędnieniem ró żnic w definicjach krajowych”.  
Ustalono, że w kwietniu 2013 r. warto ść referencyjna stóp procentowych wynosi ła 
5,5 %. Warto ść referencyjna zosta ła ustalona na podstawie d ługoterminowych stóp 
procentowych w Szwecji, Irlandii i na Łotwie11. 
W sprawozdaniu z konwergencji z 2012 r. d ługoterminowe stopy procentowe 
obligacji Irlandii, jednego z trzech pa ństw członkowskich o najbardziej stabilnych 
cenach, nie zosta ły uwzględnione na potrzeby obliczenia warto ści referencyjnej dla 
kryterium poziomu d ługoterminowych stóp procentowych ze wzgl ędu na powa żne 
zaburzenia na rynku obligacji pa ństwowych w tym kraju. Od tego czasu 
długoterminowa stopa procentowa Irlandii zbli żyła się jednak znacz ąco do poziomu 
długoterminowych stóp procentowych innych pa ństw członkowskich strefy euro, a 
dostęp Irlandii do rynku obligacji znacznie si ę poprawi ł, co sugeruje, że 
długoterminowa stopa procentowa Irlandii ponownie sta ła się miarodajn ą wartością 
referencyjn ą. 
                                                 
10 Dokonuj ąc oceny spe łniania kryterium kursu walutowego, Komisja bada, czy kurs wymiany pozostawa ł 
zbliżony do kursu centralnego w ramach ERM II, przy czym mo że uwzględnić ewentualne przyczyny 
aprecjacji, zgodnie ze „Wspóln ą deklaracj ą w sprawie krajów przyst ępujących i ERM2” (Common 
Statement on Acceding Countries and ERM2) przyj ętą przez Rad ę ECOFIN podczas nieformalnego 
posiedzenia w Atenach w dniu 5 kwietnia 2003 r. 
11 Warto ść referencyjn ą dla kwietnia 2013 r. obliczono jako zwyk łą średnią arytmetyczn ą średnich 
długoterminowych stóp procentowych w Szwecji (1,6 %), Irlandii (5,1 %) i na Łotwie (3,8 %).  
 
PL 6   PL W art. 140 ust. 1 TFUE okre ślono równie ż wymóg uwzgl ędnienia w ocenie innych 
czynników istotnych dla integracji gos podarczej i konwergencji. Do tych 
dodatkowych czynników nale żą: integracja rynków finansowych i rynków 
produktowych, zmiany na rachunku bie żącym bilansu p łatniczego oraz zmiany 
jednostkowych kosztów pracy i innych wska źników cen. Te ostatnie uwzgl ędniono 
w ramach oceny stabilno ści cen. Te dodatkowe czynniki s ą istotnymi wska źnikami 
tego, czy integracja danego pa ństwa członkowskiego ze stref ą euro b ędzie 
przebiega ć bez przeszkód; pozwalaj ą one równie ż na szerszy ogl ąd trwałości 
konwergencji. 
2. Z GODNO ŚĆ PRZEPISÓW PRAWNYCH  
W sprawozdaniu z konwergencji z 2012 r. zawarto ocen ę zgodności prawa 
krajowego Łotwy, w szczególno ści ustawy o Latvijas Banka (banku centralnym 
Łotwy), która wykaza ła pewne niezgodno ści z wymogiem okre ślonym w art. 131 
TFUE. Niezgodno ści dotyczy ły konkretnie niezale żności banku centralnego, zakazu 
finansowania ze środków banku centralnego oraz in tegracji banku centralnego z 
ESBC z chwil ą przyjęcia euro w kontek ście zadań ESBC okre ślonych w art. 127 ust. 
2 TFUE i art. 3 Statutu ESBC/EBC. 
W następstwie oceny zawartej w sprawo zdaniu z konwergencji z 2012 r. rz ąd Łotwy, 
we współpracy z Latvijas Banka, opracowa ł zmiany do ustawy o banku centralnym 
Łotwy, które zosta ły przyjęte przez parlament w dniu 10 stycznia 2013 r. Zmieniona 
ustawa o banku centralnym Łotwy jest ca łkowicie zgodna z art. 130 i 131 TFUE. 
3. S TABILNO ŚĆ CEN 
Przy ostatniej ocenie k onwergencji w 2012 r. 12-miesi ęczna średnia inflacja na 
Łotwie była wyższa od warto ści referencyjnej. Średnia stopa inflacji na Łotwie w 
okresie 12 miesi ęcy do kwietnia 2013 r. w łącznie wynios ła 1,3 %, czyli znacznie 
poniżej wartości referencyjnej wynosz ącej 2,7 %. Przewiduje si ę, że w najbli ższych 
miesiącach stopa inflacji utrzyma si ę na poziomie poni żej wartości referencyjnej. 
Po tym jak w 2008 r. roczna inflacja HICP odnotowa ła maksymaln ą wartość 15,3 %, 
znaczne dostosowania p łac nominalnych oraz korekty cen importowych 
doprowadzi ły do negatywnej stopy inflacji zasa dniczej w latach 2009 i 2010. Wraz z 
odwróceniem cyklu koniunkturalnego i wz rostem cen surowców na rynkach 
światowych średnia inflacja wzros ła z -1,2 % w 2010 r. do 4,2 % w 2011 r., do czego 
przyczyni ły się również podwyżki podatków po średnich. Po wyga śnięciu tych 
tymczasowych skutków inflacja spad ła do 2,3 % w 2012 r., a do kwietnia 2013 r. 
roczna inflacja spad ła do poziomu-0,4 %.  
Zgodnie z prognoz ą służb Komisji z wiosny 2013 r. oczekuje si ę, że z uwagi na 
spadek cen energii i obni żenie podstawowej stawki VAT o 1 punkt procentowy w 
lipcu 2012 r. roczna inflacja HICP w 2013 r. wyniesie 1,4 %. W świetle rosn ącego 
popytu krajowego oraz liberalizacji rynku energii elektryczn ej przewiduje si ę, że w 
2014 r. roczna inflacja HICP wzro śnie do średnio 2,1 %. Poziom cen na Łotwie 
(około 71 % średniej w strefie euro w 2011 r.) wskazuje na potencja ł jego dalszej 
konwergencji w perspektywie d ługoterminowej. 
Trwała konwergencja oznacza, że nieprzekraczanie warto ści referencyjnej wynika z 
czynników fundamentalnych, a ni e tymczasowych. W przypadku Łotwy obni żka 
VAT w lipcu 2012 r. przyczyni ła się do obecnego niskiego poziomu 12-miesi ęcznej 
 
PL 7   PL średniej inflacji. Jednak anali za czynników fundamentalnych oraz du ży zapas 
względem warto ści referencyjnej sk łaniają do pozytywnej oceny spe łniania 
kryterium stabilno ści cen. 
Prognozy inflacyjne w perspektywie średnioterminowej b ędą znacznie uzale żnione 
od dostosowania wzrostu wynagrodze ń do wydajno ści, która z kolei b ędzie w du żej 
mierze zale żna do utrzymania elastyczno ści rynku pracy. W przysz łości należy 
zapewnić, aby trwa łej konwergencji nie zagra żało ponowne o żywienie popytu 
krajowego nap ędzane kredytami oraz powi ązany z tym wzrost cen aktywów – w 
szczególno ści na rynku nieruchomo ści. W świetle politycznej odpowiedzi Łotwy na 
kryzys w latach 2008-2009 ryzyko zmaterializowania si ę tych zagro żeń jest jednak 
ograniczone; przewiduje si ę również, że w dającej się przewidzie ć przyszłości nie 
powtórzy si ę splot czynników, które przyczyni ły się do gwałtownego wzrostu akcji 
kredytowej w przesz łości (stłumiony popyt na kredyty, przyspieszony rozwój i 
integracja rynków finansowych, gwa łtowna kompresja premii za ryzyko). Poprawa 
warunków prowadzenia dzia łalności gospodarczej, post ępy w przyci ąganiu nowych 
inwestycji, likwidacja „w ąskich garde ł” istniejących nadal na rynku pracy oraz w 
zakresie kszta łtowania si ę cen na rynkach produktowych w warunkach konkurencji – 
wszystkie te czynniki b ędą miały kluczowe znaczenie dla utrzymania stabilno ści cen 
w perspektywie średnioterminowej. Zmiany cen b ędą także zależne od kontynuacji 
rozważnego kursu polityki bud żetowej, w tym od ostro żnego ustalania wynagrodze ń 
w sektorze publicznym, celem utrzymania  popytu krajowego na poziomie zgodnym z 
czynnikami fundamentalnymi i ustabilizowania oczekiwa ń inflacyjnych.  
Łotwa spełnia kryterium stabilno ści cen. 
-40481216
sty 07 sty 08 sty 09 sty 10 sty 11 sty 12 sty 13Łotwa Wartość referencyjnaWykres 1: Łotwa - kr yterium inflac ji od 2007 r. 
(12-miesi ęczna średnia krocz ąca w %)
Uwaga: punkty w grudniu 2013 r. oznaczaj ą prognozowan ą wartość referencyjn ą i 12-miesi ęczną średnią 
inflację na Łotwie. Źródła: Eurostat, prognoza s łużb Komisji z wiosny 2013 r.
 
4. F INANSE PUBLICZNE  
Dnia 7 lipca 2009 r. Rada podj ęła decyzję w sprawie istnienia nadmiernego deficytu 
na Łotwie, która nie zosta ła dotychczas uchylona. Rada zaleci ła Łotwie dokonanie 
korekty nadmiernego deficytu do 2012 r.  W 2010 r. deficyt sektora instytucji 
rządowych i samorz ądowych na Łotwie osi ągnął 8,1 % PKB, ale w 2012 r., w 
szczególno ści dzięki znacznym wysi łkom na rzecz konsolidacji bud żetowej, spad ł do 
1,2 % PKB. Zgodnie z prognoz ą służb Komisji z wiosny 2013 r. relacja deficytu do 
PKB wyniesie 1,2 % w 2013 r. i 0,9 % w 2014 r., przy za łożeniu kontynuacji 
 
PL 8   PL dotychczasowej polityki. Relacja d ługu publicznego brutto do PKB zmniejszy ła się 
w roku 2012 do 40,7 %, a do ko ńca 2014 r. przewidywany jest jej dalszy spadek do 
40,1 %. 
W marcu 2012 r. Łotwa podpisa ła Traktat o stabilno ści, koordynacji i zarz ądzaniu w 
unii gospodarczej i walutowej, a w maju 2012 r. parlament przyj ął odpowiedni ą 
ustawę ratyfikacyjn ą. Oznacza to dodatkowe zobowi ązanie do prowadzenia 
zorientowanej na stabilno ść (w perspektywie d ługookresowej) polityki bud żetowej. 
Ponadto w styczniu 2013 r. parlament przyj ął w ostatnim czytaniu ustaw ę o 
dyscyplinie bud żetowej. Ustawa wprowadza zasad ę ustanawiania celów 
budżetowych w ca łym cyklu, przy czym warto ść odniesienia dla deficytu 
strukturalnego wynosi 0,5 % PKB,  oraz zapewnia ramy polityki bud żetowej opartej 
na regułach budżetowych, w szczególno ści poprzez ograniczanie procyklicznych 
wzrostów wydatków. Ustawa zawiera równie ż przepisy dotycz ące ustanowienia 
niezależnej rady bud żetowej, która ma powsta ć dnia 1 stycznia 2014 r. i której 
zadaniem b ędzie nadzorowanie przestrzegania regu ł budżetowych. Pe łne wdrożenie 
ustawy o dyscyplinie bud żetowej b ędzie mia ło decyduj ące znaczenie dla 
przeciwdzia łania zagro żeniom zwi ązanym z presj ą na rozlu źnienie polityki 
budżetowej po udanej realiz acji programu dostosowa ń makroekonomicznych.  
Wobec powy ższych wyników oraz w świetle prognozy s łużb Komisji z wiosny 2013 
r. Komisja uznaje, że w 2012 r., a wi ęc w terminie zaleconym przez Rad ę, na Łotwie 
skorygowano nadmierny deficyt oraz osi ągnięto wiarygodn ą i trwałą redukcję 
deficytu bud żetowego do poziomu poni żej 3 % PKB. Komisja zaleci ła zatem Radzie 
uchylenie decyzji o istnieniu nadmiernego deficytu na Łotwie (SEC(2013) XYZ). 
Jeżeli Rada postanowi uchyli ć procedur ę nadmiernego deficytu wobec Łotwy, Łotwa 
spełni kryterium sytuacji finansów publicznych. 
-12
-10
-8
-6
-4
-2
0
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013(*) 2014(*)0102030405060
Saldo bud żetowe (lewa skala) Saldo dostosowane cyklicznie (lewa skala)
Dług brutto (prawa skala)Wykres 2: Łotwa - saldo bud żet. i dług sektora instytucji rz ąd. i samorz ądowych 
Źródło: Eurostat, s łużby Komis ji.(w % PKB)
(*) Prognoza służb Komis ji z wiosn y 2013 r.Skala odwrócona
 
5. S TABILNO ŚĆ KURSU WALUTOWEGO  
Łat łotewski nale ży do systemu ERM II od dnia 2 maja 2005 r., czyli od ponad 
ośmiu lat, licz ąc do dnia przyj ęcia niniejszego sprawozdania. W momencie 
przystąpienia do ERM II w ładze Łotwy jednostronnie zobowi ązały się do utrzymania 
kursu wymiany łata łotewskiego w przedziale waha ń ±1 % wobec kursu centralnego. 
W ciągu dwóch lat poprzedzaj ących niniejsz ą ocenę kurs łata nie odbiega ł od kursu 
centralnego o wi ęcej niż ±1 % ani nie podlega ł napięciom. Kurs łata kształtował się 
zazwyczaj w okolicach górnej granicy jednostronnie okre ślonego przedzia łu, gdyż 
 
PL 9   PL łotewski skarb pa ństwa dokonywa ł na rynku konwersji swoich znacznych zasobów 
w walutach obcych. Pod koniec 2012 r. i na pocz ątku 2013 r. kurs łata spadł do 
poziomu bli żej wartości stanowi ącej środek przedzia łu, w kontek ście niższej poda ży 
walut zagranicznych przez skarb pa ństwa i oczekiwa ń rynkowych co do przyj ęcia 
euro. Dodatkowe wska źniki, takie jak zmiany pozio mu rezerw walutowych i 
krótkoterminowych stóp procentowych, nie wskazuj ą na istnienie źródeł presji na 
kurs walutowy. Ostatnie wyp łaty środków przez MFW i UE w ramach programu 
pomocy finansowej mia ły miejsce odpowiednio w sierpniu i pa ździerniku 2010 r. W 
czerwcu 2011 r. Łotwa z sukcesem wróci ła na międzynarodowy rynek obligacji wraz 
z emisją obligacji denominowanych w USD i dalszymi transakcjami, co wskazuje na 
dobre warunki dost ępu do rynku.  
Łotwa spełnia kryterium kursu walutowego. 
6. D ŁUGOTERMINOWE STOPY PROCENTOWE  
W okresie dwunastu miesi ęcy do kwietnia 2013 r. w łącznie średnia długoterminowa 
stopa procentowa wynosi ła na Łotwie 3,8 %, czyli poni żej wartości referencyjnej 
wynoszącej 5,5 %. Przy ocenie konwergencji w 2012 r. średnia długoterminowa 
stopa procentowa na Łotwie odpowiada ła wartości referencyjnej (5,8 %) i od tego 
czasu dalej stopniowo spada ła. Różnica rentowno ści względem referencyjnych 
obligacji d ługoterminowych w strefie euro uleg ła wyraźnemu zmniejszeniu w 2010 r. 
wraz z przywróceniem zaufania do mechan izmu usztywnienia kursu walutowego, 
widocznymi rezultatami konsolidacji bud żetowej oraz konwersj ą środków 
otrzymanych w ramach programu pomocy prowadz ącą do zapewnienia znacznej 
płynności łata. Po przerwie w 2011 r., wraz z dalszym wzrostem zaufania na rynku, 
w 2012 r. nast ąpiło dalsze ograniczenie ró żnic w rentowno ści. W pierwszej po łowie 
2011 r. skarb pa ństwa wróci ł na krajowy rynek obligacji dziesi ęcioletnich z kilkoma 
mniejszymi emisjami. W 2012 r. skarb pa ństwa dokona ł emisji nowej serii 10-letnich 
obligacji referencyjnych, przy czy emisja ta by ła stosunkowa niewielka, co by ło 
wynikiem korzystnej sytuacji Łotwy pod wzgl ędem płynności, częściowo 
spowodowanej udanymi emisjami obligacji denominowanych w USD. 
Łotwa spełnia kryterium konwergencji d ługoterminowych stóp procentowych. 
7. D ODATKOWE CZYNNIKI  
W analizie uwzgl ędniono równie ż czynniki dodatkowe, w tym kszta łtowanie si ę 
bilansu p łatniczego oraz integracj ę rynku pracy oraz rynków produktowych i 
finansowych. W latach 2008–2009 dosz ło do odwrócenia doty chczasowego trendu w 
bilansie p łatniczym, który po wysokich defi cytach w okresie dobrej koniunktury 
odnotowa ł w 2009 r. nadwy żkę w wysoko ści około 11 % PKB, która spad ła 
następnie do oko ło 1 % PKB w roku 2012. Od 2008 r. deficyt w obrotach 
handlowych znacz ąco się zmniejszy ł, ale wraz z o żywieniem gospodarki od 2010 r. 
nieznacznie si ę pogłębił. Znaczna korekta realnego efektywnego kursu walutowego 
osiągnięta w latach 2009–2010 zasadniczo zosta ła jednak utrzymana i Łotwa nadal 
zwiększa udzia ł w rynkach eksportowych. W 2009 r. na rachunku dochodów 
odnotowano nadwy żkę, wynikaj ącą z bardzo wysokich rezerw na straty z tytu łu 
pożyczek utworzonych przez banki b ędące w posiadaniu zagranicznych inwestorów, 
która w 2011 r. – po tym jak wi ększość banków odzyska ła rentowno ść – 
przekszta łciła się w deficyt. Od 2009 r. nast ąpiła stopniowa poprawa salda 
bezpośrednich inwestycji zagra nicznych, które jednak w 2012 r. nieznacznie si ę 
 
PL 10   PL pogorszyło. W styczniu 2012 r. z sukcesem zako ńczono realizacj ę programu pomocy 
dla bilansu p łatniczego przyznanej Łotwie pod koniec 2008 r. przez UE i MFW. Z 
dostępnej w ramach tego programu łącznej kwoty 7,5 mld EUR Łotwa wykorzysta ła 
łącznie oko ło 4,5 mld EUR. Maj ąc zaufanie do prowadzonej polityki oraz w obliczu 
odzyskanego dost ępu do rynków kapita łowych, Łotwa zrezygnowa ła z ubiegania si ę 
o ustanowienie kolejnego programu pomocy. Do grudnia 2012 r. Łotwa w pe łni 
spłaciła zobowi ązania wynikaj ące z programu pomocy wzgl ędem MFW, podczas 
gdy terminy sp łaty rat pomocy przyznanej przez Komisj ę Europejsk ą przypadaj ą na 
lata 2014-2025. 
Gospodarka Łotwy jest dobrze zintegrowana z gospodark ą UE dzięki powiązaniom 
wynikającym z handlu i bezpo średnich inwestycji zagranicznych, natomiast rynek 
pracy odznacza si ę znacznym poziomem mobilno ści w ramach rynku UE oraz du żą 
elastyczno ścią, mimo i ż bezrobocie strukturalne je st wysokie. Na podstawie 
wybranych wska źników dotycz ących warunków prowadzenia dzia łalności 
gospodarczej mo żna stwierdzi ć, że Łotwa plasuje si ę pod tym wzgl ędem zasadniczo 
w okolicach średniej dla pa ństw członkowskich strefy euro. Krajowy sektor 
finansowy jest w du żym stopniu zintegrowany z systemem finansowym UE, g łównie 
dzięki wysokiemu poziomowi zagranicznych udzia łów w systemie bankowym. W 
kontekście programu mi ędzynarodowej pomocy finansowej znacznie wzmocniono 
nadzór finansowy. Zacie śniono wspó łpracę z organami nadzoru w macierzystych 
krajach zagranicznych udzia łowców łotewskich instytucji finansowych. 
Łotwa ma d ługą tradycję i przewag ę konkurencyjn ą w obsłudze nieb ędących 
rezydentami klientów korzystaj ących z us ług bankowych, szczególnie 
przedsiębiorstw z krajów WN P. Nadzór nad us ługami bankowymi świadczonymi 
nierezydentom jest źródłem dodatkowych wyzwa ń, m.in. ze wzgl ędu na 
transgraniczny charakter transakc ji. Krajowy organ nadzoru wdro żył szereg środków 
służących ograniczeniu ryzyka zwi ązanego z tym rodzajem dzia łalności; banki 
nastawione na świadczenie us ług nierezydentom musz ą posiadać znaczny odsetek 
płynnych aktywów i podlegaj ą dodatkowym wymogom kapita łowym. W przysz łości 
kluczowe znaczenie b ędzie miało ścisłe monitorowanie zagro żeń dla stabilno ści 
finansowej, gotowo ść do podj ęcia – w razie potrzeby – dodatkowych środków 
regulacyjnych oraz ścisłe wdrażanie przepisów dotycz ących przeciwdzia łania praniu 
pieniędzy. 
*** 
W świetle oceny zgodno ści przepisów prawnych oraz spe łnienia kryteriów 
konwergencji, a tak że uwzględniając dodatkowe czynniki, oraz pod warunkiem, że 
Rada post ąpi zgodnie z zaleceniem Komisji i uchyli procedur ę nadmiernego 
deficytu, Komisja jest zdania, że Łotwa spełnia warunki konieczne do przyj ęcia euro.