KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 20.7.2021 SWD(2021) 720 final DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI Sprawozdanie na temat praworządności z 2021 r.



Rozdział dotyczący sytuacji w zakresie praworządności na Malcie Towarzyszący dokumentowi: KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Sprawozdanie na temat praworządności z 2021 r.



Sytuacja w zakresie praworządności w Unii Europejskiej {COM(2021) 700 final} - {SWD(2021) 701 final} - {SWD(2021) 702 final} - {SWD(2021) 703 final} - {SWD(2021) 704 final} - {SWD(2021) 705 final} - {SWD(2021) 706 final} - {SWD(2021) 707 final} - {SWD(2021) 708 final} - {SWD(2021) 709 final} - {SWD(2021) 710 final} - {SWD(2021) 711 final} - {SWD(2021) 712 final} - {SWD(2021) 713 final} - {SWD(2021) 714 final} - {SWD(2021) 715 final} - {SWD(2021) 716 final} - {SWD(2021) 717 final} - {SWD(2021) 718 final} - {SWD(2021) 719 final} - {SWD(2021) 721 final} - {SWD(2021) 722 final} - {SWD(2021) 723 final} - {SWD(2021) 724 final} - {SWD(2021) 725 final} - {SWD(2021) 726 final} - {SWD(2021) 727 final}



Streszczenie Reformy z 2020 r., w szczególności reforma systemu powoływania sędziów i dyscypliny sądowej, przyczyniły się do zwiększenia niezależności maltańskiego systemu wymiaru sprawiedliwości. Postrzeganie niezależności sądów uległo znacznej poprawie. Podjęto działania mające na celu odpolitycznienie procesu powoływania prezesa Trybunału Konstytucyjnego, jednak niektóre aspekty tej procedury wymagają dalszej uwagi. Następują postępy w procesie przekazywania Prokuratorowi Generalnemu postępowań prowadzonych przez policję. Chociaż przekazywanie to wymaga czasu, istotne jest, aby obejmowało również mniej poważne przestępstwa. Prowadzone są dyskusje nad zwiększeniem niezależności wyspecjalizowanych trybunałów. Nadal istnieją poważne wyzwania związane z efektywnością systemu wymiaru sprawiedliwości, w szczególności czasem trwania postępowań sądowych, skutkami niskiej liczby sędziów i cyfryzacją wymiaru sprawiedliwości. Rząd zatwierdził ukierunkowaną krajową strategię zwalczania nadużyć finansowych i korupcji. Chociaż organy ścigania radzą sobie lepiej ze sprawami dotyczącymi korupcji, o czym świadczy wzrost liczby wszczętych spraw, postępowania przygotowawcze nadal trwają długo w zależności od stopnia złożoności, a wyniki dotyczące wyroków skazujących w sprawach na wysokim szczeblu nie zostały jeszcze ustalone. Reformy dotyczące powoływania Komendanta Policji oraz komisarzy Stałej Komisji ds. Walki z Korupcją, a także reorganizacji współpracy między policją a Prokuratorem Generalnym zostały przeprowadzone niedawno i na ich wyniki trzeba jeszcze poczekać. Jeżeli chodzi o przepisy dotyczące uczciwości zawodowej urzędników publicznych, w tym posłów do parlamentu i ministrów, przewidywane są dalsze zmiany. Wprowadzono szczegółowe wytyczne w celu zmniejszenia ryzyka korupcji w procesie udzielania zamówień publicznych podczas pandemii COVID-19. W 2020 r. i 2021 r. nadal wysłuchiwano zeznań w toku dochodzenia publicznego w sprawie zabójstwa dziennikarki śledczej Daphne Caruany Galizii, a dochodzenie to zostało zakończone w dniu 15 lipca 2021 r. Miały miejsce postępy w odrębnym postępowaniu karnym związanym z tą sprawą. Dziennikarze wciąż napotykają trudności przy zwracaniu się o dostęp do informacji będących w posiadaniu organów publicznych, a także ogólnie przy wykonywaniu swojego zawodu. Nowelizacja maltańskiej ustawy o radiofonii i telewizji nie przyniosła żadnych zmian, które zwiększyłyby rzeczywistą niezależność Urzędu Radiofonii i Telewizji. W związku z tym, że dwie główne partie polityczne posiadają własne stacje telewizyjne i radiowe, wniesiono skargę konstytucyjną, w której zakwestionowano stosowny artykuł maltańskiej ustawy o radiofonii i telewizji oraz stosowanie tego przepisu przez organ regulacyjny ds. mediów. W 2020 r. Malta ustanowiła program wsparcia dla dostawców mediów informacyjnych w celu przeciwdziałania negatywnym skutkom pandemii COVID-19. Przeprowadzono dalsze reformy służące wzmocnieniu mechanizmów kontroli i równowagi. Przyjęto zaproponowane w 2020 r. reformy dotyczące powoływania wysokich urzędników sprawujących funkcje wykonawcze oraz powoływania członków niektórych niezależnych komisji. Pozostałe kwestie związane z procesem powoływania na stanowiska w niektórych innych podmiotach publicznych zostaną rozwiązane w ramach konwencji konstytucyjnej. Ze względu na pandemię COVID-19 termin i organizacja tej konwencji nie zostały jednak jeszcze ustalone. Rola Rzecznika Praw Obywatelskich została wzmocniona, chociaż zauważył on brak konsekwencji w działaniach podejmowanych w wyniku jego zaleceń. Projekt ustawy ustanawiającej krajową instytucję praw człowieka jest nadal dyskutowany w parlamencie. Nadal istnieją wyzwania związane z ograniczonym wykorzystaniem konsultacji publicznych w procesie stanowienia prawa, w tym w procesie przeprowadzania reform strukturalnych. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego nieustannie aktywnie uczestniczą w debacie publicznej, wyraziły jednak pewne obawy co do dostępu do finansowania i działań Komisarza ds. Organizacji Działających na Zasadzie Wolontariatu. I.System wymiaru sprawiedliwości Na maltański system wymiaru sprawiedliwości mają wpływ zarówno tradycje prawa kontynentalnego, jak i prawa zwyczajowego (common law). Sądy dzielą się na sądy drugiej i pierwszej instancji. W sądach drugiej instancji orzekają sędziowie (judges) i obejmują one Sąd Cywilny, Sąd Karny, Sąd Apelacyjny, Sąd Apelacyjny ds. Karnych i Trybunał Konstytucyjny. Do sądów pierwszej instancji należą sądy pokoju (magistrates) i obejmują one Sąd Pokoju dla Malty oraz Sąd Pokoju dla Gozo. Na czele systemu sądownictwa stoi prezes (Chief Justice), który przewodniczy również Trybunałowi Konstytucyjnemu. Komisja ds. Wymiaru Sprawiedliwości nadzoruje pracę sądownictwa. Funkcjonuje szereg wyspecjalizowanych trybunałów orzekających w określonych dziedzinach. W 2019 r. została utworzona w pełni odrębna prokuratura. Malta uczestniczy w pracach Prokuratury Europejskiej. Izba Adwokacka (Chamber of Advocates) jest niezależnym i samoregulującym się samorządem zawodowym adwokatów. Niezależność i niezawisłość Poziom postrzeganej niezależności sądów uległ poprawie i obecnie jest wysoki. Poziom dość dobrego lub bardzo dobrego postrzegania niezależności sądów przez ogół społeczeństwa (69 %) znacząco wzrósł od 2020 r. (52 %), w tym w porównaniu z 2016 r. (44 %). Poziom dość dobrego lub bardzo dobrego postrzegania niezależności sądów wśród przedsiębiorstw (67 %) również znacząco wzrósł od 2020 r. (48 %), odwracając tym samym wcześniejszą tendencję spadkową. Nowy system powoływania na stanowiska sędziowskie przyczynił się do wzmocnienia niezależności sądów. Ocenę nowego systemu powoływania na stanowiska sędziowskie, przyjętego w lipcu 2020 r., przeprowadziła Komisja Wenecka w swojej opinii z października 2020 r. Komisja ds. Powoływania Sędziów z zadowoleniem przyjęła reformę, pozytywnie oceniając nowy skład Komisji ds. Powoływania Sędziów („JAC”), publikowanie informacji o wolnych stanowiskach sędziowskich, bezpośrednie proponowanie przez JAC prezydentowi Malty kandydatów na stanowiska sędziowskie, przedstawianie przez JAC szczegółowych raportów dotyczących kandydatów oraz przedstawianie przez JAC trzech najbardziej odpowiednich kandydatów na poszczególne stanowiska. Reformy te, uwzględniające zalecenia Rady Europy, przyczyniają się do wzmocnienia niezależności sądów. Izba Adwokacka oraz organizacje społeczeństwa obywatelskiego z zadowoleniem przyjęły reformy. Komisja Wenecka wyraziła jednak żal odnośnie do procedury, jaką zastosował rząd maltański w celu uchwalenia tego systemu, która nie pozwoliła na przeprowadzenie szerszych konsultacji wśród społeczeństwa obywatelskiego ani na szerszą debatę publiczną, co też zostało podkreślone przez społeczeństwo obywatelskie. Komisja wskazała również, że zgodnie z jej poprzednimi zaleceniami nazwiska trzech kandydatów proponowanych przez Komisję ds. Powoływania Sędziów powinny zostać podane do wiadomości publicznej zanim prezydent Malty podejmie decyzję w sprawie powołania, aby zapewnić przejrzystość tego procesu, gdyż nie stanowiło to części uchwalonej reformy. Nową procedurę powoływania na stanowiska sędziowskie zastosowano do naboru czterech sędziów i czterech sędziów pokoju, odpowiednio w kwietniu i czerwcu 2021 r. Reforma procedury odwoływania sędziów pokoju i sędziów również wzmocniła niezależność sądów. Wprowadzono zmiany procedury odwoływania sędziów pokoju i sędziów. W ramach nowego systemu procedura odwoływania leży w zakresie kompetencji Komisji ds. Wymiaru Sprawiedliwości, która składa się w większości z pracowników wymiaru sprawiedliwości, w odróżnieniu od poprzedniego systemu, w którym za tę procedurę odpowiadał parlament. W swojej opinii z października 2020 r. Komisja Wenecka uznała, że reforma jest ogólnie zgodna z istniejącymi normami. Podjęto działania mające na celu odpolitycznienie procesu powoływania prezesa Trybunału Konstytucyjnego. W swojej opinii z października 2020 r. Komisja Wenecka ponownie wskazała na potrzebę odpolitycznienia w największym możliwym stopniu powoływania prezesa Trybunału Konstytucyjnego. W tej samej opinii uznano, że wymóg uzyskania większości dwóch trzecich głosów w parlamencie w celu powołania prezesa Trybunału Konstytucyjnego prowadziłoby do takiego odpolitycznienia, lecz wyrażono żal, że w kwestii tej nie przewidziano mechanizmu zapobiegającego impasowi. Ujmując rzecz bardziej ogólnie powoływanie prezesa przez parlament bez udziału sądownictwa, rozważane wraz z możliwością powołania osoby spoza sądownictwa na stanowisko prezesa, będzie wymagało dalszej uwagi. Izba Adwokacka wyraziła pogląd, że prezes Trybunału Konstytucyjnego powinien być powoływany spośród sędziów wyższych rangą, co tym samym wykluczałoby możliwość bezpośredniego powoływania osób z zewnątrz na stanowisko prezesa Trybunału Konstytucyjnego, oraz że pracownicy wymiaru sprawiedliwości powinni sami dokonywać tego powołania bez interwencji jakichkolwiek sił politycznych. Niektóre rodzaje postępowań prowadzonych przez policję są przekazywane Prokuratorowi Generalnemu zgodnie z harmonogramem, jednak nie istnieje żaden termin przekazywania spraw dotyczących mniej poważnych przestępstw. Do niedawna wszystkie postępowania przed sądami pierwszej instancji (Sądami Pokoju) były prowadzone przez policję, natomiast Prokuratura Generalna prowadziła postępowania przed sądami drugiej instancji (Sądem Karnym i Sądem Apelacyjnym ds. Karnych – zarówno izbą wyższą, jak i niższą). Proces przekazywania rozpoczął się na początku 2020 r., kiedy to w Prokuraturze Generalnej zatrudniono 20 nowych prawników, aby mogła ona skuteczniej radzić sobie z dodatkowym obciążeniem pracą. Dnia 1 października 2020 r. zakończył się pierwszy etap przejściowy i Prokurator Generalny przejął uprawnienia do podejmowania decyzji o ściganiu i wszczynaniu postępowań w sprawie określonych poważnych przestępstw, w tym korupcji. Do dnia 1 października 2024 r. rząd planuje kontynuować coroczne przekazywanie dodatkowej liczby spraw o przestępstwa Prokuratorowi Generalnemu. Plan ten nie obejmuje jednak przekazywania spraw o wykroczenia ani spraw o przestępstwa zagrożone karą grzywny lub karą pozbawienia wolności w wymiarze maksymalnie dwóch lat (postępowanie uproszczone). Nie jest obecnie jasne, czy te sprawy również podlegałyby przekazaniu. Chociaż proces przekazywania wymaga odpowiedniego czasu, należałoby możliwie najszybciej przekazać wszystkie sprawy, w tym o wykroczenia, Prokuratorowi Generalnemu. Istnieje potrzeba wzmocnienia zabezpieczeń związanych z procedurą powoływania i odwoływania Prokuratora Generalnego. W następstwie przyjętej w lipcu 2020 r. zmiany konstytucji Prokuratora Generalnego odwołać może Prezydent Malty po przyjęciu przez parlament rezolucji większością dwóch trzecich głosów. Podobne zmiany wprowadzono w odniesieniu do Adwokata Generalnego. W opinii z października 2020 r. Komisja Wenecka zaleciła, aby organ ekspercki decydował w sprawie podstaw odwołania z urzędu lub aby istniała możliwość zaskarżenia decyzji komisji parlamentarnej do Trybunału Konstytucyjnego, zanim parlament na posiedzeniu plenarnym podejmie ostateczną decyzję o odwołaniu. Jeżeli chodzi o procedurę powoływania, chociaż w następstwie reformy z 2019 r. wprowadzono dodatkowe zabezpieczenia, w praktyce powołanie Prokuratora Generalnego pozostaje w dużej mierze w gestii Premiera, na co zwrócono uwagę jako na kwestię budzącą niepokój. Nadal funkcjonuje znaczna liczba wyspecjalizowanych trybunałów. Wiele z nich powołuje się w drodze procedury, w której uczestniczy władza wykonawcza. Komisja Wenecka wyraziła obawy dotyczące działania tych wyspecjalizowanych trybunałów, uznając, że nie mają one takiego samego poziomu niezależności jak sądy powszechne, i powtórzyła swoje zalecenia z października 2020 r. w tym zakresie. Zainteresowane strony, w tym Izba Adwokacka, również wyraziły obawy. W kontekście Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności toczą się dyskusje na temat weryfikacji niezależności tych wyspecjalizowanych trybunałów. Jakość Istnieją istotne luki, jeżeli chodzi o cyfryzację systemu wymiaru sprawiedliwości, do usunięcia których mogłoby się przyczynić wdrożenie przyszłej strategii cyfrowej. W 2020 r. ogłoszono konsultacje publiczne w sprawie strategii cyfrowej i planu działania, które mają być nadzorowane przez Europejską Komisję na rzecz Efektywności Wymiaru Sprawiedliwości (CEPEJ) Rady Europy i finansowane z programu wspierania reform strukturalnych. Po zakończeniu procesu konsultacji projekt strategii cyfrowej i planu działania zostanie przedstawiony około połowy 2021 r. Ministerstwu Sprawiedliwości. Wdrożenie strategii jest konieczne do celów wyeliminowania obecnych istotnych luk w procesie cyfryzacji systemu wymiaru sprawiedliwości, na które zwracają uwagę zainteresowane strony, w szczególności w odniesieniu do ograniczonych możliwości wnoszenia spraw do sądu i śledzenia przebiegu postępowania drogą elektroniczną. Obszary, które można jeszcze bardziej wzmocnić, obejmują wykorzystanie technologii cyfrowej przez sądy i prokuraturę, wykorzystanie narzędzi łączności elektronicznej przez sądy i prokuraturę oraz rozwiązania cyfrowe do prowadzenia i śledzenia przebiegu postępowań sądowych w sprawach karnych. Uchwalona w lutym 2021 r. ustawa umożliwia Ministrowi Sprawiedliwości wydawanie rozporządzeń, które pozwolą na składanie drogą elektroniczną orzeczeń sądu w sprawach karnych, składanie drogą elektroniczną zawiadomień oraz prowadzenie drogą elektroniczną postępowań sądowych w sprawach karnych. Aby stawić czoła pandemii COVID-19, w listopadzie 2020 r. przyjęto zmiany w kodeksie organizacji i postępowania cywilnego, które umożliwią prowadzenie postępowań cywilnych drogą elektroniczną. Zaproponowane zostały zmiany, które uprawniałyby organy administracji do nakładania sankcji za naruszenia, o których obecnie decydują sądy. W lutym 2021 r. zaproponowano zmiany legislacyjne, które regulowałyby rodzaje naruszeń, które mogłyby zostać uznane za noszące znamiona przestępstwa w sytuacjach, gdy organ publiczny nakłada sankcję cywilną, grzywnę administracyjną bądź inne sankcje lub środki o charakterze cywilnym lub administracyjnym. Projekt zmian uprawniałby organy administracji do nakładania określonych sankcji za naruszenia noszące znamiona przestępstwa, o których obecnie mogą decydować wyłącznie organy sądowe. Zainteresowane strony wyraziły obawy w tym względzie, stwierdzając, że zmiany te mogą prowadzić do naruszenia prawa do rzetelnego procesu sądowego, ponieważ doprowadziłyby do zwiększenia liczby spraw rozpoznawanych przez organy administracji zamiast przez sądy, a także ponieważ proponowane zmiany mogłyby zostać wprowadzone wyłącznie w drodze zmiany konstytucji, a nie w drodze ustawy, jak proponował rząd. W wydanej w trybie pilnym opinii z dnia 1 czerwca 2021 r. Komisja Wenecka uznała, że proponowaną reformę należy przeprowadzić w drodze zmiany konstytucji z jednoczesnym dalszym doprecyzowaniem jej powiązań z art. 6 europejskiej konwencji praw człowieka. Efektywność

Długość postępowań w dalszym ciągu stanowi poważny problem. W 2019 r. czas trwania procesowych spraw cywilnych i gospodarczych w pierwszej instancji pozostawał bardzo długi (465 dni), przy czym wykazał tendencję wzrostową od 2017 r. Czas trwania tych postępowań w drugiej instancji również był bardzo długi (875 dni) w 2019 r. Średni czas trwania spraw dotyczących prania pieniędzy był w dalszym ciągu szczególnie długi w 2019 r. (ponad 1 350 dni), mimo że wykazywał tendencję spadkową. Chociaż czas potrzebny do rozstrzygnięcia spraw administracyjnych w pierwszej instancji pozostał długi, to od 2017 r. występuje tendencja spadkowa. Wskaźnik zamykanych spraw cywilnych, gospodarczych i innych w 2019 r. wyniósł poniżej 100 % i wykazywał tendencję spadkową. Zainteresowane strony zgłosiły poważne obawy co do efektywności maltańskiego systemu wymiaru sprawiedliwości. Obawy te pogłębia pandemia COVID-19, która doprowadziła do zawieszenia pracy sądów na pewien czas w 2020 r. i nadal utrudnia działalność sądów. W odniesieniu do postępowań karnych w listopadzie 2020 r. Minister Sprawiedliwości zapowiedział zmiany mające na celu przyspieszenie dochodzeń prowadzonych przez sędziów pokoju i postępowań karnych, a także ograniczenie zaległości w Sądzie Apelacyjnym. Ponadto uchwalono nową ustawę w dziedzinie postępowania cywilnego, która przewiduje skrócenie procesu gromadzenia dowodów. Wydaje się również, że ustawa ma na celu zmniejszenie liczby zaległych spraw przed Sądem Apelacyjnym, ponieważ umożliwia temu Sądowi wyznaczanie rozprawy wyłącznie w razie konieczności. Na efektywność systemu wymiaru sprawiedliwości może mieć wpływ fakt, że liczba sędziów i sędziów pokoju jest stosunkowo niska. Liczba sędziów w przeliczeniu na mieszkańca jest jedną z najniższych w UE. Chociaż w kwietniu 2021 r. powołano czterech sędziów w celu uzupełnienia istniejących wolnych stanowisk, a w czerwcu 2021 r. powołano czterech sędziów pokoju, oznacza to zwiększenie ogólnej liczby sędziów i sędziów pokoju o jedną osobę, ponieważ większość wolnych stanowisk powstała w celu zastąpienia sędziów i sędziów pokoju w stanie spoczynku lub tych, którzy awansowali. Stowarzyszenie Sędziów i Sędziów Pokoju wezwało rząd do powołania co najmniej sześciu nowych sędziów pokoju, aby zapewnić efektywność maltańskiego systemu wymiaru sprawiedliwości. II.Ramy antykorupcyjne Instytucjonalne ramy antykorupcyjne obejmują szereg organów. Stała Komisja ds. Walki z Korupcją odpowiada za zapobieganie korupcji i prowadzenie dochodzeń administracyjnych w sprawie praktyk korupcyjnych. Komisarz ds. Norm w Życiu Publicznym monitoruje etykę postępowania ministrów, sekretarzy parlamentarnych i posłów do parlamentu. Postępowania przygotowawcze oraz wnoszenie oskarżenia w sprawach o przestępstwa gospodarcze, w tym przestępstwa korupcyjne i pranie pieniędzy, należą odpowiednio do właściwości policji (wydział dochodzeń w sprawach o przestępstwa finansowe) oraz Prokuratora Generalnego. W okresie przejściowym w latach 2021–2024 Prokurator Generalny przejmie ściganie wszystkich przestępstw zagrożonych karą powyżej dwóch lat pozbawienia wolności. Inne organy zaangażowane w walkę z korupcją to jednostka analityki finansowej (FIAU) oraz Departament ds. Audytu Wewnętrznego i Dochodzeń. Ten ostatni prowadzi wewnętrzne audyty i dochodzenia we wszystkich departamentach i agencjach rządowych. Jak stwierdzono w sprawozdaniu na temat praworządności z 2020 r., trwające dochodzenie policyjne i odrębne dochodzenie publiczne w sprawie zabójstwa dziennikarki śledczej Daphne Caruany Galizii ujawniły głęboko zakorzenioną korupcję i wywołały zdecydowane wezwanie ze strony społeczeństwa do znacznego wzmocnienia zdolności do walki z korupcją oraz do przeprowadzenia szerzej zakrojonej reformy na rzecz praworządności. W opinii ekspertów i pracowników na stanowiskach kierowniczych w przedsiębiorstwach korupcja w sektorze publicznym utrzymuje się na stosunkowo wysokim poziomie. W opublikowanym przez Transparency International wskaźniku postrzegania korupcji w 2020 r. Malta, z wynikiem 53/100, zajmuje 15. miejsce w Unii Europejskiej i 52. na świecie. Wskaźnik ten uległ znacznemu pogorszeniu w ciągu ostatnich pięciu lat. W marcu 2021 r. rząd zatwierdził ukierunkowaną krajową strategię zwalczania nadużyć finansowych i korupcji na lata 2021–2024. Rada Ministrów zatwierdziła strategię, która w maju 2021 r. została publicznie ogłoszona w parlamencie. Jej filarami są szkolenia i edukacja, wymiana informacji, współpraca instytucjonalna (krajowa i międzynarodowa), a także odpowiedzialność w zakresie finansowania publicznego. Wdrażanie strategii koordynuje komitet, któremu przewodniczy Departament ds. Audytu Wewnętrznego i Dochodzeń (IAID). Przedstawiciele Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, sektora prywatnego, społeczeństwa obywatelskiego i organizacji pozarządowych wyrazili ubolewanie, że nie zostali zaproszeni do uczestnictwa ani nie przeprowadzono z nimi konsultacji przed przyjęciem strategii. Chociaż organy ścigania radzą sobie lepiej ze sprawami dotyczącymi korupcji, o czym świadczy wzrost liczby wszczętych spraw, postępowania przygotowawcze nadal trwają długo w zależności od ich stopnia złożoności, a wyniki dotyczące wyroków skazujących w sprawach na wysokim szczeblu nie zostały jeszcze ustalone. Od października 2020 r. Prokurator Generalny przejął odpowiedzialność za ściganie niektórych poważnych przestępstw, w tym korupcji na wysokim szczeblu. Łącznie 14 prokuratorów zajmuje się przestępstwami finansowymi, a od drugiego kwartału 2020 r. działa grupa zadaniowa ds. złożonych przestępstw finansowych. Liczba zbadanych i rozstrzygniętych spraw dotyczących przestępstw finansowych znacznie wzrosła w następstwie niedawnego zwiększenia zasobów i możliwości departamentu ds. dochodzeń w sprawach o przestępstwa finansowe (FCID), które nastąpiło w okresie od 2019 r. do września 2020 r. Czas trwania postępowań przygotowawczych w sprawach dotyczących korupcji w dalszym ciągu jest jednak długi, zwłaszcza w przypadku spraw wymagających analizy dużych ilości danych finansowych lub spraw uznanych za złożone. Obecnie przed sądem toczy się szereg spraw dotyczących korupcji na wysokim szczeblu. Wprowadzono nowe środki mające na celu poprawę uczciwości zawodowej policji. We wrześniu 2020 r., pod przewodnictwem nowo powołanego Komendanta Policji, policja rozpoczęła wdrażanie strategii transformacyjnej na lata 2020–2025, mającej na celu wzmocnienie środków antykorupcyjnych. Policja wdrożyła politykę regulującą interesy gospodarcze i zawody dodatkowe, do monitorowania której upoważniona jest Rada Oceniająca powoływana przez Komendanta Policji. W 2020 r. zmieniono ustawę o policji, aby umożliwić funkcjonariuszom policji składanie anonimowych doniesień o naruszeniu zasad uczciwości zawodowej w policji. Skuteczność tego środka będzie jednak zależała od jego faktycznego wdrożenia. Chociaż wzmocniono niezależność Stałej Komisji ds. Walki z Korupcją, nadal brakuje wyraźnych rezultatów niedawnych reform. Stała Komisja ds. Walki z Korupcją (PCAC) odpowiada za zapobieganie korupcji w administracji publicznej i może prowadzić dochodzenia administracyjne. Jak poinformowano w 2020 r., PCAC przeszła reformę strukturalną, której celem było usprawnienie procedury powoływania trzech komisarzy i rozszerzenie zakresu ich kompetencji dochodzeniowych. Chociaż PCAC może zwrócić się do policji o pomoc w prowadzeniu dochodzeń, sama nie posiada własnych śledczych ani analityków danych; jej zasoby pozostają ograniczone, w związku z czym utrzymują się obawy co do jej zdolności do prowadzenia skutecznych dochodzeń. Czas trwania dochodzeń policyjnych i ocen PCAC może być ponadto bardzo długi. W 2020 r. PCAC zbadała cztery sprawy o korupcję, a na początku 2021 r. dwie sprawy. Nie ma jednak żadnych szczegółowych informacji na temat obciążenia pracą PCAC. Do tej pory bardzo niewielu sygnalistów wniosło skargi do PCAC. Po zakończeniu badania akt PCAC może zamknąć sprawę lub przekazać ją Prokuratorowi Generalnemu. Jeżeli Prokurator Generalny odmówi wszczęcia postępowania, PCAC może zaskarżyć tę decyzję. Od sierpnia 2020 r. PCAC przekazała dwie sprawy Prokuraturze Generalnej. Nowe przepisy umożliwiają Rewidentowi Generalnemu powiadomienie prokuratury o swoich ustaleniach. Departament ds. Audytu Wewnętrznego i Dochodzeń (IAID) jest odpowiedzialny za kontrolę wszystkich departamentów rządowych, w tym weryfikację ksiąg finansowych instytucji publicznych oraz konfliktów interesów urzędników publicznych. Biuro Rewidenta Generalnego posiada kompetencje do przeprowadzania kontroli rachunków departamentów publicznych, w tym przedsiębiorstw państwowych. W dniu 15 marca 2021 r. przyjęto zmiany ustawy o Rewidencie Generalnym i Krajowej Izbie Kontroli, które przewidują, że w szczególnych okolicznościach Rewident Generalny może przekazać swoje ustalenia bezpośrednio Prokuratorowi Generalnemu. Wygasł mandat Rzecznika Praw Obywatelskich, który jest odpowiedzialny za gwarantowanie uczciwości zawodowej urzędników służby cywilnej. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich jest uprawnione do prowadzenia dochodzeń w sprawie urzędników i instytucji pełniących funkcje administracyjne, w tym w sprawach o korupcję, które są przekazywane Prokuratorowi Generalnemu. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich ma prawo zaskarżyć decyzję Prokuratora Generalnego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie o korupcję. Dotychczas nie skorzystało ono z tego prawa . Mandat obecnego Rzecznika Praw Obywatelskich wygasł w marcu 2021 r., dlatego obecny przewodniczący pełni tę funkcję do czasu mianowania następcy . Urzędników wysokiego szczebla, posłów do parlamentu i ministrów obowiązują zasady etyki zawodowej, w tym dotyczące ujawniania informacji majątkowych i lobbingu, chociaż przewiduje się dalsze zmiany w ramach uczciwości zawodowej. Komisarz ds. Norm w Życiu Publicznym („komisarz”) monitoruje etykę postępowania ministrów, sekretarzy parlamentarnych i posłów do parlamentu. Rozporządzenie w sprawie lobbingu oraz kodeksy etyki ministrów i posłów do parlamentu są obecnie poddawane przeglądowi. W 2020 r. komisarz przedstawił sprawozdanie dotyczące kodeksu etyki, które musi zostać rozpatrzone przez parlament. Co roku posłowie do parlamentu i ministrowie składają oświadczenia majątkowe w biurze przewodniczącego Zgromadzenia, a komisarz dokonuje ich weryfikacji. Komisarz śledzi obecnie osiem przypadków potencjalnego konfliktu interesów w odniesieniu do posłów do parlamentu. Zmieniono zasady etyki mające zastosowanie do osób zaufania publicznego, ale pojawiły się obawy co do wykonalności i skuteczności kontroli. Osoby zaufania publicznego mają obowiązek złożyć podstawowe oświadczenie majątkowe. Zarówno Komisja Wenecka, jak i Grupa Państw Przeciwko Korupcji (GRECO) wydały zalecenia dotyczące zmian w projekcie ustawy o powoływaniu osób zaufania publicznego . Od marca 2021 r., po przyjęciu jasnej podstawy prawnej powoływania takich osób, urzędnik publiczny oddelegowany do innego organu administracji pozostaje związany przepisami mającymi zastosowanie do organu administracji publicznej, z którego go oddelegowano. Komisarz ds. Norm w Życiu Publicznym wyraził jednak obawy co do wykonalności i skuteczności kontroli etyki postępowania osób zaufania publicznego, zwłaszcza tych, które bliżej współpracują z ministrem lub pracują pod jego kierownictwem. Program dla Inwestorów Indywidualnych umożliwiający przyznanie obywatelstwa w zamian za wcześniej ustalone płatności i inwestycje zastąpiono nowym systemem. Dokumenty opublikowane przez różne źródła medialne w ramach projektu pod nazwą „passport papers” wywołały wątpliwości co do spełniania wymogów Programu dla Inwestorów Indywidualnych przez wnioskodawców tego programu. Komisja Europejska wszczęła postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Malcie w związku z poprzednim i nowym systemem obywatelstwa dla inwestorów w odniesieniu do zgodności z prawem Unii. Wprowadzono szczegółowe wytyczne w celu zmniejszenia ryzyka korupcji w procesie udzielania zamówień publicznych podczas pandemii COVID-19. W 2020 r. Departament Umów w Ministerstwie Finansów i Zatrudnienia wdrożył rozporządzenie w sprawie udzielania zamówień publicznych na nieruchomości opublikowane dnia 30 kwietnia 2020 r., które zawiera przepisy przeciwdziałające korupcji i zmowom. Departament Umów wdrożył również internetowy moduł po zawarciu umowy w ramach oficjalnego portalu zamówień publicznych mający na celu zapobieganie konfliktom interesów w postępowaniach o udzielenie zamówienia. III.Pluralizm mediów i wolność mediów Wolność wypowiedzi jest zapisana w konstytucji Malty oraz ustawie o ratyfikacji Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (rozdział 319 Zbioru praw Malty). Ustawą z dnia 14 maja 2018 r. o mediach i zniesławieniu uchylono ustawę prasową z 1974 r., co spowodowało ogólną pozytywną zmianę przepisów dotyczących zniesławienia. W konstytucji określono skład oraz procedurę powoływania i odwoływania członków Urzędu Radiofonii i Telewizji, zapewniono jego niezależność, a także wskazano podstawowe funkcje. W ustawie o swobodnym dostępie do informacji ustanowiono ramy prawne dostępu do informacji będących w posiadaniu organów publicznych. W 2020 r. uchwalono przepisy mające na celu transpozycję dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych do prawa maltańskiego. Nowelizacja maltańskiej ustawy o radiofonii i telewizji nie przyniosła żadnych zmian, które wzmocniłyby niezależność i funkcjonowanie Urzędu Radiofonii i Telewizji. Członków Urzędu Radiofonii i Telewizji powołuje Prezydent po zasięgnięciu opinii Premiera i po konsultacji z liderem opozycji. Chociaż wszystkich pięciu członków tego Urzędu pochodzi z nadania politycznego, biorąc pod uwagę, że organ ten ma jasno określone obowiązki prawne i jest co do zasady przejrzysty w swoich działaniach, w monitorze pluralizmu mediów (MPM) z 2021 r. uznano, że niezależność i skuteczność tego organu są obarczone niskim ryzykiem. W ustawie nr LVI z 2020 r., którą zmieniono ustawę o radiofonii i telewizji w celu jej dostosowania do dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych, nie wprowadzono żadnych zmian mających wpływ na niezależność Urzędu Radiofonii i Telewizji. Nadal istnieją obawy związane z własnością partii politycznych i ich wpływem na pracę szeregu środków masowego przekazu i nadawców. Dwie główne partie polityczne reprezentowane w parlamencie są faktycznymi właścicielami szeregu maltańskich środków masowego przekazu i nadawców, w tym internetowych portali informacyjnych, kontrolują je lub nimi zarządzają. W MPM 2021 stwierdzono, że taki stan rzeczy oznacza, iż te dwie partie „aktywnie przyczyniają się do kształtowania środowiska pracy dziennikarzy”, a ich środki masowego przekazu mają „duży wpływ na dyskurs publiczny”. W związku z tym w MPM 2021 ponownie uznano, że niezależność polityczna mediów w państwie jest poważnie zagrożona. Jak wskazano w MPM 2020 i powtórzono w MPM 2021, Urząd Radiofonii i Telewizji monitoruje i reguluje głównie media publiczne (tj. Publiczne Służby Nadawcze (PBS)), pozwalając de facto dwóm pozostałym głównym stacjom nadawczym, należącym odpowiednio do Partii Pracy i Partii Narodowej, aby „równoważyły się nawzajem pod względem redakcyjnym”. Wobec tego stanu rzeczy wniesiono skargę konstytucyjną w celu zakwestionowania zastrzeżenia zawartego w art. 13 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji oraz stosowania przez organ regulacyjny tego zastrzeżenia, które, jak się twierdzi, utrwala spolaryzowaną strukturę mediów. Wprowadzono niewielkie zmiany w statucie Instytutu Dziennikarzy Maltańskich. Instytut Dziennikarzy Maltańskich – organizacja zawodowa dziennikarzy na Malcie, która powstała w 1989 r. – jednogłośnie zatwierdził szereg zmian w swoim statucie (w tym zwiększenie liczby członków zarządu i dodatkową kontrolę finansów) zaproponowanych przez komisarza ds. organizacji działających na zasadzie wolontariatu. Chociaż w MPM 2020 wskazano, że co do zasady uznaje się, że instytut nie chroni skutecznie niezależności redakcyjnej, w MPM 2021 zauważono zmianę podejścia w ciągu ostatniego roku polegającą na tym, że instytut zaczął „w bardziej otwarty sposób mówić o potrzebach swoich członków oraz podejmować szeroko zakrojone działania, aby wyeliminować wszelkie przeszkody napotykane przez dziennikarzy podczas wykonywania obowiązków”.

Nie odnotowano żadnych zmian w zakresie przejrzystości własności mediów i nie planuje się żadnych zmian legislacyjnych. Urząd Radiofonii i Telewizji gromadzi informacje na temat własności środków masowego przekazu, ale nie ma obowiązku udostępniania tych informacji ogółowi społeczeństwa. Ze względu na stosunkowo niewielki rozmiar rynku mediów opinia publiczna jest w dużej mierze świadoma tego, kto jest właścicielem przedsiębiorstw medialnych w państwie. W związku z tym w MPM 2021 utrzymano wynik średniego ryzyka, jeżeli chodzi o przejrzystość własności mediów. Ustawa o radiofonii i telewizji zawiera szczególne ograniczenia mające na celu zapobieżenie wysokiemu stopniowi horyzontalnej koncentracji własności w sektorze mediów audiowizualnych. Brak pełnych danych utrudnia jednak dokonanie pełnej oceny. Brak ram prawnych regulujących reklamy państwowe nadal stwarza pole do nadużyć zarówno dla rządu, jak i dla poszczególnych polityków. Wynika to z dochodzeń prowadzonych przez maltańskiego Komisarza ds. Norm w Życiu Publicznym w sprawie przydziału funduszy publicznych na domniemaną reklamę polityczną w prasie drukowanej przez urzędującego ministra rządu. Projekt wytycznych dotyczących reklamy i materiałów promocyjnych rządu został po raz pierwszy wydany przez Komisarza ds. Norm w Życiu Publicznym w czerwcu 2021 r. i oczekuje obecnie na konsultacje . W kwietniu 2020 r. agencja Malta Enterprise uruchomiła program wsparcia dla dostawców mediów informacyjnych w celu złagodzenia negatywnych skutków pandemii COVID-19. Program ten, w ramach którego do lutego 2021 r. rozdysponowano nieco ponad 1,2 mln EUR środków, miał na celu pomoc operatorom medialnym zatrudniającym co najmniej czterech dziennikarzy w pełnym wymiarze czasu pracy i świadczącym codzienne usługi informacyjne. Szereg dużych niezależnych domów mediowych broniło programu. Inne zainteresowane strony, w tym niektóre inne niezależne domy mediowe i środki masowego przekazu, stwierdziły, że program charakteryzował się brakiem przejrzystości pod względem kryteriów stosowanych do określenia przydzielanych kwot oraz że opracowano go w taki sposób, że przynosiłby on korzyści domom mediowym będącym własnością partii politycznych. W MPM 2021 wskazano, że szereg wniosków dotyczących swobodnego dostępu do informacji pozostało bez odpowiedzi. Z powyższej wskazanych powodów w MPM 2021 utrzymano wynik średniego ryzyka, jeżeli chodzi o regulację przez państwo zasobów sektora mediów i wsparcia dla tego sektora. Rząd rozpoczął przegląd ram prawnych umożliwiających dostęp do informacji będących w posiadaniu organów publicznych. Ustawa o swobodnym dostępie do informacji stanowi, że obywatele Malty, obywatele Unii i osoby, które zamieszkiwały na Malcie przez okres co najmniej pięciu lat, mają prawo zwrócić się o dostęp do informacji będących w posiadaniu organów publicznych. Każda odmowa udzielenia dostępu musi być uzasadniona i można się od niej odwołać. Według dziennikarzy, NGO i MPM 2021 dziennikarze stale napotykają trudności przy ubieganiu się o taki dostęp związane ze stanowczym oddaleniem wniosku, znacznymi opóźnieniami i brakiem odpowiedzi. Ponadto Instytut Dziennikarzy Maltańskich zwrócił uwagę na fakt, że organy publiczne zwykle początkowo odmawiają pełnego dostępu do informacji i danych, a także zgłosił zastrzeżenia związane z obsługą niektórych konferencji prasowych dotyczących COVID-19, podczas których nie transmitowano pytań dziennikarzy. Z tych powodów w monitorze pluralizmu mediów z 2021 r. istotnie zwiększono wynik oceny ryzyka dla tego obszaru, utrzymując go jednak w zakresie ryzyka średniego. Rząd ogłosił, że w świetle zaleceń GRECO na ten temat zainicjowano w styczniu 2021 r. niezależne badanie w celu zbadania tej kwestii. W ramach dochodzenia publicznego wdrożonego w celu ustalenia, czy państwo ponosi jakąkolwiek odpowiedzialność za okoliczności, które doprowadziły do zabójstwa dziennikarki Daphne Caruany Galizii, nadal wysłuchiwano zeznań świadków . W ciągu lat 2020 i 2021 dochodzenie publiczne wskazało na przypadki ingerencji politycznej, tuszowania przez policję oraz zmowy z przestępcami, które przedstawiciele niektórych zainteresowanych stron uznali za niepokojące. W uwagach organizacji Article 19, międzynarodowej organizacji na rzecz wolności słowa, przekazanych na potrzeby dochodzenia publicznego i popartych przez kilka międzynarodowych stowarzyszeń prasowych, stwierdzono, że jeśli wypełniony zostanie mandat dochodzenia, a ustalone w jego ramach zalecenia zostaną wdrożone „ma to potencjał utworzenia ważnego precedensu na rzecz uzyskania sprawiedliwości dla dziennikarzy na całym świecie” dodając, że praca w ramach dochodzenia „jest konieczna w celu zapewnienia zadośćuczynienia ofierze, jej rodzinie i społeczeństwu maltańskiemu”. Dziennikarze wciąż napotykają wiele wyzwań przy wykonywaniu swojego zawodu. Potwierdzili to dziennikarze, Instytut Dziennikarzy Maltańskich, monitor pluralizmu mediów, a także organizacje pozarządowe, chociaż w monitorze pluralizmu mediów z 2021 r. odnotowano nieznaczny spadek ryzyka w porównaniu z monitorem pluralizmu mediów z 2020 r. W 2020 r. na platformie Rady Europy propagującej ochronę dziennikarstwa i bezpieczeństwo dziennikarzy opublikowano dwa nowe wpisy w odniesieniu do wniesienia strategicznych powództw zmierzających do stłumienia debaty publicznej przez biznesmena brytyjsko-azerbejdżańskiego przeciwko pięciu maltańskim mediom oraz rzekomego przekupstwa dziennikarza Times of Malta; żadnej z tych spraw jeszcze nie rozstrzygnięto. Oba wpisy odnoszą się, odpowiednio, do dziennikarstwa śledczego prowadzonego przez Daphne Caruanę Galizię oraz postępowania karnego związanego z jej zabójstwem. Instytut Dziennikarzy Maltańskich wyraził obawy w związku z tym, co nazywa „uznaniem za normę ośmieszanie i wyszydzanie” dziennikarzy w mediach społecznościowych. IV.Inne kwestie instytucjonalne związane z mechanizmami kontroli i równowagi Malta jest republiką parlamentarną, w której władzę ustawodawczą sprawuje Izba Reprezentantów – jednoizbowy parlament wybierany na pięcioletnią kadencję. Władzę wykonawczą sprawują Prezydent, wybierany przez parlament, oraz Gabinet pod przewodnictwem Premiera. Wszyscy ministrowie rządu, w tym Premier, muszą być członkami parlamentu. Sprawy konstytucyjne rozpoznaje Trybunał Konstytucyjny. Konstytucja ustanawia szereg niezależnych organów, w tym Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Wzmocniono mechanizmy kontroli i równowagi w procedurze powoływania i odwoływania prezydenta Malty. Reforma uchwalona w lipcu 2020 r., przewiduje, że Prezydent Malty wybierany będzie większością dwóch trzecich głosów w parlamencie, a nie zwykłą większością głosów. Jest to zgodne z opiniami Komisji Weneckiej, która jednak wzywała również do zapewnienia mechanizmu zapobiegającego impasowi, którego obecnie brak. Ponadto odwołanie prezydenta wymaga obecnie większości dwóch trzecich głosów w parlamencie, a decyzję w tej sprawie można podjąć wyłącznie na podstawie udowodnionej niezdolności do pełnienia urzędu lub „udowodnionego przewinienia podczas sprawowania urzędu publicznego”. Komisja Wenecka z zadowoleniem przyjęła reformę lecz zaleciła, aby prezydent miał prawo odwołania się do Trybunału Konstytucyjnego przeciwko stwierdzeniu takiego niewłaściwego zachowania, najlepiej przed ostatecznym głosowaniem w parlamencie. Wzmocniona rola Rzecznika Praw Obywatelskich mogłaby zostać dalej wzmocniona i projekt ustawy ustanawiającej krajową instytucję praw człowieka jest nadal omawiany w parlamencie. Przyjęta w czerwcu 2020 r. reforma przeniosła zasady powoływania, zawieszania i odwoływania Rzecznika Praw Obywatelskich na poziom konstytucyjny. W swojej opinii z października 2020 r. Komisja Wenecka z zadowoleniem przyjęła reformę, lecz sformułowała szereg dodatkowych zaleceń, zalecając w szczególności, aby Rzecznik Praw Obywatelskich miał prawo do kontroli sądowej swojego odwołania ze względu na „udowodnione przewinienie podczas sprawowania urzędu publicznego”. Urzędujący Rzecznik Praw Obywatelskich wyraził żal z powodu braku konsultacji na temat reformy i przedstawił propozycje dotyczące dalszego wzmocnienia tego urzędu. Rzecznik Praw Obywatelskich wyraził obawy dotyczące braku działań następczych w wyniku jego zaleceń i zaproponował, aby parlament został zobowiązany do podjęcia dyskusji na temat przedstawionych opinii. Mandat obecnego Rzecznika Praw Obywatelskich wygasł w dniu 21 marca 2021 r., lecz do dnia publikacji niniejszego sprawozdania nie powołano jego następcy. Wniosek dotyczący ustanowienia krajowej instytucji praw człowieka, zaproponowany w 2019 r., jest nadal omawiany w parlamencie. Przyjęto reformę konstytucyjną dotyczącą powoływania członków niektórych niezależnych komisji. Reforma przyjęta w dniu 24 marca 2021 r. przewiduje przeniesienie uprawnień związanych z powoływaniem szeregu niezależnych komisji z Premiera na Gabinet Ministrów. Komisja Wenecka z zadowoleniem przyjęła tę reformę jako pozytywną i wydała zalecenia dotyczące dokładnych sformułowań do użycia w tym zakresie. Komisja Wenecka powtórzyła również swoje zalecenie dotyczące wzmocnienia procedur powoływania Komisji Wyborczej, Komisji ds. Służby Publicznej oraz Urzędu Radiofonii i Telewizji. Rząd planuje omówić tę kwestię w ramach konwencji konstytucyjnej. Ze względu na obecną pandemię COVID-19 termin konwencji nie został jeszcze ustalony. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego podkreśliły potrzebę przekazania informacji na temat terminu, przebiegu i udziału w konwencji. Przyjęto zaproponowane w 2020 r. reformy dotyczące powoływania wysokich urzędników sprawujących funkcje wykonawcze w administracji publicznej. W dniu 24 marca 2021 r. przyjęto zmianę ustanawiającą jasne podstawy powoływania osób zaufania publicznego. Dzięki innej zmianie, przyjętej w dniu 24 maja 2021 r., zapewniono, aby Komisja ds. Służby Publicznej, która jest niezależnym organem konstytucyjnym, przekazywała Prezydentowi Republiki zalecenia dotyczące powoływania i odwoływania stałych sekretarzy na podstawie jasnych i z góry ustalonych wymogów. Zmiany te mają na celu realizację zaleceń Komisji Weneckiej i GRECO. Istnieje potrzeba zapewnienia konsekwentnych działań podejmowanych w następstwie wyroków Trybunału Konstytucyjnego w przypadku stwierdzenia niezgodności ustaw z konstytucją. Zgodnie z maltańskim porządkiem konstytucyjnym wyroki Trybunału Konstytucyjnego nie wywołują skutków erga omnes. Ustawy uznane za niezgodne z konstytucją pozostają w mocy, dopóki parlament ich nie uchyli. Komisja Wenecka stwierdziła, że w praktyce nie wydaje się, aby parlament konsekwentnie zapewniał takie działania następcze i zaleciła w tej kwestii wprowadzenie obowiązku, aby parlament uchylał lub zmieniał przepisy uznane za niezgodne z konstytucją w ograniczonych ramach czasowych. Obecnie nie istnieją zaplanowane inicjatywy mające na celu rozwiązanie tej kwestii. Podczas konwencji konstytucyjnej można by uwzględnić analizę roli parlamentu. Komisja Wenecka powtórzyła swoje zalecenia w odniesieniu do parlamentu dotyczące w szczególności zapewnienia poszczególnym posłom dostatecznego potencjału badawczego, niezależnych porad prawnych, oraz zapewnienia, aby szeregowi posłowie do parlamentu stali się mniej zależni od stanowisk rządowych. W tym względzie rząd ogłosił zamiar podjęcia dyskusji w kontekście reformy konstytucyjnej, czy posłowie powinni mieć wybór między pracą w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy. Trwają dyskusje na temat przyznania dodatkowych środków na zatrudnienie urzędników ds. badań przez poszczególne grupy parlamentarne. Nadal istnieją wyzwania w ramach procesu stanowienia prawa związane z ograniczonym wykorzystaniem instrumentów opartych na dowodach i skutecznością konsultacji publicznych. Wcześniejsze zastrzeżenia dotyczące ograniczonego zakresu przeprowadzania konsultacji publicznych pozostają aktualne w odniesieniu do reform przyjętych w czerwcu 2020 r. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego wyraziły również obawy dotyczące braku konsultacji w kwestii ustaw, które mają wpływ na ich funkcjonowanie. Platforma e-uczestnictwa tworzona przez rząd ma być wykorzystywana do przeprowadzania konsultacji publicznych. Nadal wprowadzano środki mające na celu stawienie czoła pandemii COVID-19. W ustawie o zdrowiu publicznym nadano Naczelnemu Inspektorowi ds. Zdrowia Publicznego uprawnienia do ogłaszania stanu zagrożenia zdrowia publicznego bez konieczności określania ram czasowych jego trwania. W tej samej ustawie nadano Naczelnemu Inspektorowi uprawnienia do wydawania, zmieniania lub uchylania zarządzeń w przypadku epidemii i chorób zakaźnych. Uprawnienia te zostały wykorzystane ponad 55 razy w okresie od czerwca do grudnia 2020 r. i dwa razy (w styczniu i lutym) 2021 r. Rozporządzenia i zarządzenia wydawane w stanie zagrożenia zdrowia publicznego mogą być poddawane kontroli parlamentarnej. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego wyraziły obawy dotyczące dostępu do finansowania oraz roli Komisarza ds. organizacji działających na zasadzie wolontariatu. Przestrzeń społeczeństwa obywatelskiego wciąż uważa się za zawężoną m.in. ze względu na warunki pracy dziennikarzy. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego aktywnie uczestniczą w debacie publicznej. Wyraziły one jednak obawy dotyczące nowych zasad dotyczących gromadzenia środków finansowych, przyjętych we wrześniu 2020 r., gdyż są one postrzegane jako stawianie podwójnej przeszkody dla prowadzenia działalności przez stowarzyszenia i przyznawanie nadmiernej swobody uznania Komisarzowi ds. organizacji działających na zasadzie wolontariatu w zakresie odmawiania zgody na działanie w charakterze podmiotu gromadzącego środki. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego wyraziły obawy, ze działania Komisarza mogą być politycznie motywowane. W 2020 r. dostępne były różne programy, w tym fundusz nadzwyczajny ustanowiony w 2020 r., aby pomóc organizacjom działającym na zasadzie wolontariatu w sprostaniu wyzwaniom spowodowanym przez pandemię COVID-19, który to fundusz przedłużono do marca 2021 r. i zasilono dodatkową kwotą 150 000 EUR. Z pierwszego etapu programu uruchomionego w maju 2020 r. i dysponującego funduszami w wysokości 125 000 EUR skorzystało ponad 120 grup nienastawionych na zysk. W dniu 1 lipca 2021 r. Komisarz ds. organizacji działających na zasadzie wolontariatu podał się do dymisji. Załącznik I: Wykaz źródeł w porządku alfabetycznym* * Wykaz odpowiedzi otrzymanych w kontekście konsultacji dotyczących sprawozdania na temat praworządności z 2021 r. można znaleźć na stronie internetowej https://ec.europa.eu/info/policies/justice-and-fundamental-rights/upholding-rule-law/rule-law/rule-law-mechanism/2021-rule-law-report-targeted-stakeholder-consultation .

„CIVICUS Monitor tracking civic space – Malta” ( https://monitor.civicus.org/country/malta/ ). Article 19 (2021), Dochodzenie publiczne w sprawie zabójstwa Daphne Caruany Galizii. Uwagi przekazane na piśmie, 31 marca 2021 r.( Submission to Public Inquiry (mfrr.eu) ). BBC (2021), „Malta golden passports: 'Loopholes' found in citizenship scheme”, 22 kwietnia 2021 r., ( https://www.bbc.com/news/world-europe-56843409 ). Centrum ds. Pluralizmu i Wolności Mediów (2021), monitor pluralizmu mediów w 2021 r. ( https://cmpf.eui.eu/media-pluralism-monitor/mpm-2021/ ). Dyrekcja Generalna ds. Komunikacji (2020), badanie Eurobarometr Flash 482: Opinia przedsiębiorców na temat korupcji w UE. Dyrekcja Generalna ds. Komunikacji (2020), specjalne badanie Eurobarometr 502: Korupcja. GRECO (2019), „Fifth Evaluation Round – Evaluation Report on Malta on preventing corruption and promoting integrity in central governments (top executive functions) and law enforcement agencies” . Izba Adwokacka (2020), komunikat prasowy z dnia 14 maja 2020 r. ( https://www.avukati.org/2020/05/14/press-release-chamber-of-advocates-may-14-2020/ ). Izba Adwokacka (2021) „A Position Paper of the Chamber of Advocates” – „Bill 198 – the Supremacy of the Constitution and due process”, 10 marca 2021 r. ( https://www.avukati.org/2021/03/10/bill-198-the-supremacy-of-the-constitution-and-due-process/ ). Izba Adwokacka (2021), „MFSA Consultation on new CSP Rulebook. Chamber of Advocates Feedback and Position Paper” ( https://www.avukati.org/wp-content/uploads/2021/01/Chambers-response-MFSA-consultation-CSP-Rulebook.pdf ). Komisarz ds. Norm w Życiu Publicznym (2021), Case K/028, „Allocation of public funds for alleged political advertising in print media, case report” ( https://standardscommissioner.com/wp-content/uploads/Commissioner-for-Standards-case-report-K028.pdf ). Komisja Europejska (2020), sprawozdanie na temat praworządności, rozdział dotyczący sytuacji w zakresie praworządności na Malcie. Komisja Europejska (2021), Unijna tablica wyników wymiaru sprawiedliwości. Maltańskie Stowarzyszenie Sędziów i Sędziów Pokoju (2021), komunikat prasowy z dnia 11 lutego 2021 r. (artykuł na temat komunikatu prasowego: „Government urged to issue a call for more magistrates” (timesofmalta.com) ). Parlament Malty (2021), Paper Laid No.: 6624, „National Anti-Fraud and Corruption Strategy published by the Office of the Prime Minister”, maj 2021 ( https://parlament.mt/en/paper-laid/?id=34616 ). Parlamentarny Rzecznik Praw Obywatelskich Malta (2020), Sprawozdanie roczne za 2019 r. ( https://www.ombudsman.org.mt/category/annual-reports/ ). Rada Europy: Komisja Wenecka (2020), CDL-AD(2020)019-e, „Opinion of 8 October 2020 on Malta - Opinion on ten Acts and bills implementing legislative proposals subject of Opinion” CDL-AD(2020)006 ( https://www.venice.coe.int/webforms/documents/?pdf=CDL-AD(2020)019-e ). Rada Europy: Komitet Ministrów (2010), Rekomendacja CM/Rec(2010)12 Komitetu Ministrów dotycząca sędziów i ich: niezależności, efektywności i odpowiedzialności. Rada Europy: Komitet Ministrów (2016), „Recommendations and Declarations of the Committee of Ministers of the Council of Europe in the field of media and information society”, ( https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680645b44 ). Rada Europy: Platforma propagująca ochronę dziennikarstwa i bezpieczeństwa dziennikarzy, ( https://www.coe.int/en/web/media-freedom ).

Rada Europy: Rada Konsultacyjna Sędziów Europejskich (2016) „Opinion No. 19 on the role of Court Presidents” ( https://www.coe.int/en/web/ccje/avis-n-19-sur-le-role-des-presidents-de-tribunaux ). Reporterzy bez Granic – Malta ( https://rsf.org/en/taxonomy/term/150 ). Repubblika (2020), komunikat prasowy nr 117/2020 ( Stqarrija PR 117/2020 - Repubblika ). Repubblika (2021), komunikat prasowy nr 34/2021, „Reply to the Commissioner for Voluntary Organisations”, 16 marca 2021 r. ( https://repubblika.org/press-release/reply-commissioner-voluntary-organisations-remarks-press/ ). Repubblika (2021), komunikat prasowy nr 52/2021, „We congratulate four people who will be appointed to serve as judges in the Superior Courts of Malta. We wish them wisdom and courage to do work without looking anyone in the face”, 15 kwietnia 2021 r. ( https://repubblika.org/press-release/we-congratulate-four-people-who-will-be-appointed-to-serve-as-judges-in-the-superior-courts-of-malta-we-wish-them-wisdom-and-courage-to-do-work-without-looking-anyone-in-the-face/ ). Rząd maltański (2021), krajowa strategia zwalczania nadużyć finansowych i korupcji ( https://parlament.mt/media/112436/national-anti-fraud-and-corruption-strategy_en.pdf ). Times of Malta (2021), „Exposed: the great residency sham to obtain a Maltese passport”, 22 kwietnia 2021 r. ( https://timesofmalta.com/articles/view/exposed-the-great-residency-sham-to-obtain-a-maltese-passport.866220 ). Transparency International (2021), „Corruption Perceptions Index 2020”. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 20 kwietnia 2021 r., Repubblika/Il-Prim Ministru, C-896/19, ECLI:EU:C:2021:311. Załącznik II: Wizyta na Malcie W kwietniu 2021 r. służby Komisji odbyły spotkania wirtualne z następującymi podmiotami: ·Aditus Foundation ·Adwokat Generalny ·Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich – Malta ·Daphne Caruana Galizia Foundation ·Departament ds. Audytu Wewnętrznego i Dochodzeń ·Instytut Dziennikarzy Maltańskich ·Izba Adwokacka ·Komisarz ds. Informacji i Ochrony Danych

·Komisarz ds. Norm w Życiu Publicznym ·Komisja ds. Służby Publicznej ·Lovin Malta ·Maltańskie Stowarzyszenie Sędziów i Sędziów Pokoju ·Ministerstwo Sprawiedliwości, Równości i Sprawowania Rządów ·Policja: Departament ds. walki z przestępstwami finansowymi ·Prezes i członkowie Komisji ds. Wymiaru Sprawiedliwości ·Prof. Justin Borg-Barthet ·Prokuratura Generalna ·Repubblika ·Rewident Generalny ·Sąd Pracy ·Sekretariat Parlamentu ·Stała Komisja ds. Walki z Korupcją ·Urząd Radiofonii i Telewizji * Komisja spotkała się również z następującymi organizacjami podczas szeregu spotkań horyzontalnych: ·Amnesty International ·Center for Reproductive Rights ·CIVICUS

·Civil Liberties Union for Europe ·EuroCommerce ·European Partnership for Democracy ·Europejska Federacja Dziennikarzy ·Europejska Sieć Międzynarodowej Federacji Planowanego Rodzicielstwa (IPPF EN) ·Europejskie Centrum na rzecz Prawa Organizacji Pozarządowych ·Europejskie Centrum Wolności Prasy i Mediów ·Europejskie Forum Młodzieży ·Europejskie Forum Obywatelskie ·Front Line Defenders ·Human Rights House Foundation ·Human Rights Watch ·ILGA-Europe ·Konferencja Kościołów Europejskich ·Międzynarodowa Federacja Praw Człowieka ·Międzynarodowa Komisja Prawników ·Międzynarodowy Instytut Prasowy ·Niderlandzki Komitet Helsiński ·Open Society European Policy Institute ·Philanthropy Advocacy