[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, 10.1.2007

SEK(2007)7

DOKUMENT ROBOCZY SŁU żB KOMISJI

Ograniczenie globalnego ocieplenia do 2°C w perspektywie roku 2020 i dalszej Podsumowanie oceny wpływu

{KOM(2007) 2 final}{SEK(2007) 8}

WPROWADZENIE

Komunikat z 2005 r. „ Powstrzymywanie zmian klimatycznych na świecie ” określa wyzwania związane z problemem zmian klimatu na świecie. Rada Europejska i Parlament potwierdziły cel ograniczenia średniego globalnego ocieplenia do poziomu maksymalnie 2° C w porównaniu z poziomem sprzed okresu uprzemysłowienia. Rada Europejska podkreśliła konieczność dalszego rozwijania strategii, które umożliwiłyby osiągnięcie niezbędnych redukcji poziomów emisji i zwróciła się do Komisji Europejskiej o pogłębienie analizy. Niniejszy komunikat stanowi odpowiedź na tę prośbę.

Podsumowanie zaleceń komunikatu z 2005 r.

Przewiduje się, że UE osiągnie cele określone w protokole z Kioto. Prognozy obecnej polityki w UE-15 przewidują, że w 2010 r. wartość emisji gazów cieplarnianych wyniesie tylko 0,6 % poniżej poziomu roku bazowego, co znacznie przekracza poziom celu łącznego ograniczenia emisji o 8 % w latach 2008-2012. Dodatkowe środki zezwolą na zmniejszenie tej różnicy o ponad połowę, natomiast pozostała część zostanie zredukowana dzięki mechanizmom protokołu z Kioto oraz pochłaniaczom dwutlenku węgla. Należy podkreślić wagę zastosowania wszystkich istniejących i dodatkowych środków.

W październiku 2005 r. zapoczątkowano drugi etap Europejskiego Programu dotyczącego Zmian Klimatycznych (ECCP). Od tego czasu Komisja Europejska zaproponowała włączenie sektora lotnictwa do systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS UE), a w 2007 r. przedstawi ona komunikat dotyczący emisji z pojazdów samochodowych, wniosek w sprawie sekwestracji dwutlenku węgla i magazynowania w utworach geologicznych (CCS) oraz Zieloną Księgę dotyczącą dostosowania. Rozpoczęto przegląd ETS UE, a w 7. programie ramowym w dziedzinie badań (2007-2013) zwiększono budżet na kwestie związane ze środowiskiem naturalnym, energią i transportem do około 8 mld EUR.

Wzmożono współpracę międzynarodową. Odbywają się regularne dialogi polityczne z kluczowymi państwami, takimi jak Chiny, Indie czy USA. Wzmożono współpracę w zakresie technologii, na przykład w dziedzinie CCS, zaś 7. program ramowy przyczyni się do jej dalszego rozwoju. Zwiększono dostęp do finansowania technologii niskowęglowych, np. poprzez Globalny Fundusz Efektywności Energetycznej oraz Energii Odnawialnej.

Najnowsze osiągnięcia naukowe dotyczące zmian klimatu

Nowe badania naukowe potwierdzają, że klimat rzeczywiście się zmienia i istnieją wskazania, że zmiany te uległy przyspieszeniu. Po 1990 r. wystąpiło 10 najcieplejszych z zanotowanych lat. Obecne poziomy metanu i CO2 w atmosferze są najwyższe od 650 000 lat. Zaobserwowano przyspieszone podnoszenie się poziomu morza. Zmiany te wywrą negatywny wpływ na znaczną część ekosystemu, powodując np. topnienie lodowców lub wzrost zakwaszenia oceanów, co może mieć dramatyczne skutki dla środowiska.

Zmniejszyła się niepewność co do skutków zmian klimatu. Prognozy dla obecnego wieku przewidują możliwość wystąpienia krytycznych poziomów temperatur mogących spowodować zakłócenia na dużą skalę, co potwierdza konieczność ograniczenia wzrostu temperatury do 2°C. Najnowsze badania wskazują na istnienie ryzyka, że cel 2°C zostanie przekroczony przy poziomie stężenia gazów cieplarnianych wynoszącym ponad 450 cząsteczek na milion objętościowo (ppmv) równoważnika CO2.

Koszty braku działania w Europie

Metodologia naukowa i brak danych w dalszym ciągu nie zezwalają na dokładną analizę kosztów braku działania. Trwające badania PESETA koordynowane przez Wspólne Centrum Badawcze uzupełnią niektóre luki w stanie wiedzy na temat UE. Projekt bada wpływ na rolnictwo, zdrowie ludzkie, turystykę, dorzecza i wybrzeża.

Wstępne wyniki wskazują, że uprawa zbóż zmaleje w Południowej Europie, a wzrośnie w Północnej Europie. Wpływ na zdrowie obejmuje wzrost śmiertelności i zachorowalności w okresie letnich upałów. W przypadku zimy sytuacja jest odwrotna. Wstępne wyniki wskazują, że bez aklimatyzacji pod koniec wieku wzrost poziomu śmiertelności spowodowanej upałami może być większy, niż zmniejszenie poziomu śmiertelności spowodowanej zimnem. Jeżeli nie nastąpi dostosowanie, szkody spowodowane przez podnoszenie się poziomu morza w UE będą znaczące. Dostosowanie obniża koszty do 50 % w perspektywie średnioterminowej i do 70 % w perspektywie długoterminowej. Wyniki przedstawiają korzyści płynące z dostosowania w odpowiednim czasie przy użyciu środków takich jak budowa tam i odnawianie plaż. Jednakże koszty te nadal będą znaczne.

Przewiduje się wzrost występowania ekstremalnych zjawisk atmosferycznych, takich jak poważne powodzie. Wstępne wyniki dla dwóch zlewni rzek pozwalają na wyciągnięcie zgodnych wniosków. Szacowane całkowite szkody powodziowe w ciągu stu lat wzrosną o 40 % dla górnego Dunaju i 14 % dla zlewni Mozy. Wyniki wstępne wskazują również, że strefa doskonałych warunków turystyki plażowej znajdująca się obecnie wokół Morza Śródziemnego przesunie się na północ, ale w rejonie Morza Śródziemnego poprawie ulegną warunki podczas wiosny i jesieni. Zakres skutków będzie zależał od poziomu dostosowania się turystów do zmian warunków pogodowych.

Korzyści działań związanych z klimatem dla innych obszarów polityki

Jakość powietrza: Polityki dotyczące zmian klimatu i zanieczyszczenia powietrza są ściśle powiązane. Redukcja emisji CO2 powoduje znaczące obniżenie poziomu innych substancji zanieczyszczających powietrze, w szczególności dwutlenku siarki, pyłu i podtlenku azotu. Redukcja emisji CO2 w 2020 r. o prawie 22 % w porównaniu z rokiem bazowym spowoduje, że wpływ na zdrowie ludzkie będzie mniejszy, co przyniesie korzyści rzędu między 27,8 mld EUR a 48,1 mld EUR i znacząco obniży koszty związane z pozostałymi celami w zakresie zanieczyszczenia powietrza. W krajach rozwijających się przewiduje się odnotowanie podobnych lub większych korzyści.

Bezpieczeństwo sektora energetycznego: Ostatnie zdarzenia ponownie zwróciły uwagę na niestabilność rynków energii. Grupa G8 wezwała do podjęcia działań związanych ze zmianami klimatu i czystą energią. Dzieje się to w okresie bezprecedensowych inwestycji w system energetyczny; według szacunków Międzynarodowej Agencji Energii wyniosą one nieco ponad 20 bln USD do roku 2030. Stwarza to znaczne możliwości. Wybór technologii niskowęglowych jest tańszy przy wymianie lub rozszerzaniu istniejącej infrastruktury. Bank Światowy ocenia, że zmniejszenie wykorzystania węgla w produkcji energii w krajach nienależących do OECD wymaga nakładów inwestycyjnych wynoszących do 25 mld EUR rocznie. Przewiduje się, że żadna z technologii określonych przez IEA mogących zredukować poziom emisji nie będzie wymagała nakładów inwestycyjnych wyższych niż 20 EUR na tonę emisji CO2 po ich całkowitym wdrożeniu.

Bezpieczeństwo sektora energetycznego jest również poważnym problemem w UE. Prognozy modelu PRIMES przewidują około 25 %-wy wzrost importu ropy naftowej i niemal dwukrotny wzrost importu gazu ziemnego w latach 2000-2030. Zielona Księga „ Europejska strategia na rzecz zrównoważonej, konkurencyjnej i bezpiecznej energii ” z marca 2006 r. określa trzy opcje polityczne niezbędne dla osiągnięcia bezpieczeństwa sektora energetycznego i celów związanych ze zmianami klimatu: efektywność energetyczna, energia odnawialna i CCS. Przewiduje się, że zwiększone rozpowszechnienie efektywności energetycznej i wykorzystania odnawialnych źródeł energii wywrze znaczne skutki, przyczyniając się do obniżenia emisji CO2 do 2020 r. o 21 % w porównaniu z rokiem 1990. Do 2020 r. import ropy naftowej i gazu ulegnie zmniejszeniu o 15 % w porównaniu z sytuacją występującą przy braku działania. CCS stanowi kolejną alternatywę dla technologii niskowęglowych. Technologia ta odgrywa znaczącą rolę w prognozach modelu energii światowej POLES, wychwytując do roku 2030 około 30 % emisji CO2 z elektrowni wykorzystujących paliwa kopalne, w UE ale również na świecie, co stwarza znaczne korzyści w dziedzinie bezpieczeństwa sektora energii.

Zatrudnienie: W ocenie wpływu planu działania w sprawie biomasy oszacowano, że wdrożenie planu mogłoby stworzyć między 250 000 a 300 000 dodatkowych miejsc pracy w UE. Sektor energii wiatru w Europie rozwija się w szybkim tempie, a przykładowo w Niemczech, Hiszpanii i Danii już teraz zatrudnia 120 000 osób. Europejska Konfederacja Związków Zawodowych prowadzi badania w sprawie polityki związanej ze zmianami klimatu oraz zatrudnienia. Jak wynika z wniosków pośrednich, większość dostępnych badań zgadza się, że ogólny wpływ polityki związanej ze zmianami klimatycznymi na zatrudnienie może być pozytywny.

Żyzność gleby: Materia organiczna odgrywa ważną rolę w obiegu węgla w glebie. Gleba jednocześnie emituje i przechowuje węgiel. W Zjednoczonym Królestwie odnotowano niedawno znaczące ubytki węgla w glebie. Potwierdzenie podobnej sytuacji w całej UE stanowiłoby powód do niepokoju i wymagałoby podjęcia dalszych działań. Konieczne są dalsze badania, ponieważ stan wiedzy jest bardzo ograniczony. Strategia tematyczna w dziedzinie ochrony gleby dąży do rozwiązania problemu zmniejszania zawartości materii organicznej w glebie Europy, utrzymania żyzności gleby i zachowania lub zwiększenia poziomu węgla w glebie.

Międzynarodowe strategie mające na celu osiągnięcie wiarygodnych redukcji emisji do 2050 r.

Profile emisji

Najnowsze badania potwierdzają, że przy stabilizacji na poziomie 450 ppmv równoważnika CO2 szansa na osiągnięcie celu 2(C wynosi 50 %. Stężenie gazów cieplarnianych jest już bliskie 430 ppmv i wzrasta o około 2 ppmv rocznie. Aby osiągnąć cel 2°C, konieczne będzie obniżenie stężenia gazów cieplarnianych do 450 ppmv równoważnika CO2 w perspektywie długoterminowej, po tym, jak ten poziom zostanie przekroczony w nadchodzących dwudziestu-trzydziestu latach. Jest to tzw. scenariusz „przekroczenia”, podobny do scenariusza zawartego w raporcie Sterna, zakładającego stężenie 500 ppmv ekwiwalentu CO2.

Komisja Europejska przeprowadziła ocenę wpływu dla scenariusza przekroczenia przy użyciu modelu energii światowej POLES (modelu częściowej równowagi), modelu GEM E3 (modelu ogólnej równowagi) oraz DIMA (modelu leśnictwa). Scenariusz przekroczenia oferuje 50 % szans na osiągnięcie celu 2°C zakładając, że emisje światowe osiągną wartość szczytową między 2015 a 2020 r. Emisje wynikające ze zmiany użytkowania gruntów, w szczególności wylesiania, stanowią około 20 % całkowitych emisji i do roku 2020 powinny zostać zniwelowane. Emisje gazów cieplarnianych z innych źródeł musiałyby ulec zmniejszeniu do roku 2050 o około 25 % w porównaniu z poziomami z roku 1990.

Model POLES został wykorzystany do przewidzenia przyszłych technologii do roku 2050. Kosztorysy opracowano do 2030 r. Scenariusz bazowy uwzględnia najnowsze, wyższe szacunkowe ceny energii i oraz niską cenę w ramach systemu handlu uprawnieniami do emisji wynoszącą 5 EUR za tonę CO2. W scenariuszu redukcji emisji emisja gazów cieplarnianych osiąga wartość szczytową do 2020 r. a następnie spada do 2050 r. o 25 % w porównaniu z rokiem 1990.

Polityka efektywności energetycznej jest wdrażana we wszystkich krajach; motywację tego działania stanowi kwestia cen energii. Zakłada się, że kraje rozwinięte przyjmują cele redukcji emisji. Sektory przemysłu wymagające dużych nakładów energii uczestniczą w dalszej integracji światowego rynku handlu uprawnieniami do emisji węgla. Początkowo cena węgla w krajach rozwijających się jest niższa, odzwierciedlając ograniczoną penetrację cen węgla na poziomie przedsiębiorstw przez instrumenty takie jak mechanizm czystego rozwoju. Do roku 2030 różnice ulegną zmniejszeniu dzięki osiągnięciu lepszych ram prawnych również w krajach rozwijających się, poza krajami o niskim dochodzie. Inne sektory nie uczestniczą w światowym rynku handlu uprawnieniami do emisji węgla, jednak w krajach rozwiniętych zakłada się, że wdrożone zostaną polityki o podobnych skutkach. W krajach rozwijających się wdrażane są wyłącznie polityki związane z efektywnością energetyczną.

Prognozy dotyczące emisji gazów cieplarnianych

Scenariusz bazowy przewiduje wzrost emisji gazów cieplarnianych na świecie do 2050 r. o 86 % w porównaniu z rokiem 1990. W 2020 r. poziomy emisji z krajów rozwijających się przewyższą poziomy emisji z krajów rozwiniętych.

W scenariuszu redukcji emisji poziomy emisji z krajów rozwiniętych w 2020 r. są o 18 % niższe od poziomów z roku 1990, a w 2030 r. różnica ta wynosi 32 %. Dla UE-25 redukcja osiągnie 21 % w 2020 r. i 36 % w 2030 r. w porównaniu z rokiem 1990. Poziomy emisji z krajów rozwijających się osiągną wartość szczytową między 2020 r. a 2025 r. Do roku 2030 poziom emisji na świecie będzie wyższy tylko o 10 % od poziomu z roku 1990.

Wykonalność technologiczna

Konieczne są znaczące zmiany w systemie energetycznym. Najważniejszym środkiem jest ograniczenie zużycia energii poprzez efektywność energetyczną. Sektor mieszkalnictwa i sektor usług osiągają największe oszczędności i są wyczulone na normy dotyczące efektywności. W wyniku zastąpienia konwencjonalnych elektrowni węglowych elektrowniami wykorzystującymi nowe technologie wzrasta również efektywność w elektrowniach wykorzystujących paliwa kopalne. Do roku 2030 UE będzie importowała 60 % mniej węgla i 20 % mniej ropy naftowej i gazu niż w roku bazowym.

Sektor energetyczny pozostaje kluczowym sektorem redukcji emisji. Przewiduje się, że wykorzystanie źródeł odnawialnych innych niż woda wzrośnie 24-krotnie w latach 2005-2050. CCS stanie się ważną technologią przejściową na świecie, mimo iż przewiduje się zmniejszenie wykorzystania węgla. Elektrownie węglowe zostaną zastąpione elektrowniami wykorzystującymi zaawansowane technologie węglowe. Węgiel zostanie częściowo zastąpiony przez gaz ziemny, którego maksymalny udział w całkowitej produkcji energii w 2025 r. wyniesie 33 %. Udział energii jądrowej w produkcji energii elektrycznej wzrasta, ale w ujęciu bezwzględnym pozostaje bliski poziomowi w roku bazowym.

Koszty i handel uprawnieniami do emisji

Według prognozy POLES światowa cena węgla za tonę CO2 osiągnie 37 EUR w 2020 r. i 64 EUR w 2030 r. W wyniku inwestycji w technologie niskowęglowe ocenia się, że do roku 2030 koszty wyniosą mniej niż 0,5 % światowego rocznego PKB. Wyznacznie jako celu 30 % redukcji emisji w 2020 r. i 50 % w 2030 r. wzmogą handel uprawnieniami do emisji, powodując zmniejszenie światowej emisji bez ponoszenia wysokich kosztów. Osiągnięcie w krajach rozwiniętych celów dotyczących handlu uprawnieniami zmniejszy całkowite koszty o trzy czwarte.

Nie należy mylić kosztów związanych z dodatkowymi inwestycjami w technologie niskowęglowe z wpływem na wzrost gospodarczy. W celu dokonania oceny wpływu na wzrost gospodarczy wykorzystano model GEM E3 dla ogółu gospodarki. Przy profilu emisji pozwalającym na realizację celu 2ºC, światowy PKB nadal wzrośnie niemal dwukrotnie w ciągu najbliższych 25 lat. W 2030 r. światowy wzrost PKB będzie niższy o około 0,19 % rocznie w porównaniu z rokiem bazowym. Wpływ na indywidualne poziomy PKB będzie zmienny w zależności od rozdzielenia zobowiązań do redukcji. Zmiana PKB w ujęciu rocznym w UE jest większa niż na świecie i wynosi od -0,19 % w 2020 r. do -0,24 % w 2030 r. Duże kraje rozwijające się, które do 2020 r. nie przyjęły zobowiązań dotyczących redukcji odnotują jednak również niewielki spadek ich PKB w porównaniu z rokiem bazowym (od -0,06 % rocznie w Brazylii i Chinach do -0,1 % w Indiach), co spowodowane jest wpływem handlu uprawnieniami.

Z oceny wynika, że zmniejszenie światowej emisji do poziomu, który zezwoli na osiągnięcie celu 2(C jest wykonalne w przypadku rozszerzenia uczestnictwa. Wszystkie kraje muszą zwiększyć efektywność energetyczną i obniżyć poziomy emisji w sektorach transportu, mieszkalnictwa i usług. Sektory wymagające dużych nakładów energii, w szczególności sektor energetyczny, muszą zostać stopniowo zintegrowane ze światowym rynkiem handlu uprawnieniami do emisji węgla bez ponoszenia wysokich kosztów. Grupa krajów rozwiniętych musi przyjąć cele redukcji wynoszącej w 2020 r. około 30 % w porównaniu z rokiem 1990, zaś do 2030 r. 40-55 % oraz mieć pełen dostęp do światowego rynku handlu uprawnieniami do emisji węgla. Osiągnięcie takiego celu spowodowałoby 20 %-we zmniejszenie krajowych emisji w 2020 r. Poziomy emisji z krajów rozwijających się powinny osiągnąć wartość szczytową między 2020 a 2025 r. a następnie zacząć spadać.

Redukcja emisji w UE

Zmniejszenie emisji w UE byłoby korzystne z punktu widzenia bezpieczeństwa sektora energii i zanieczyszczenia powietrza, a także przyczyniłoby się do rozwoju konkurencyjnych technologii. Wpływ niezależnych celów redukcji UE wynoszących 21 % i 31 % do 2020 r. bez szerokiego udziału oceniono na podstawie modelu GEM E3. Chociaż takie niezależne cele stanowią ważne przesłanie polityczne, światowy poziom emisji zmalałby jedynie o niecałe 5 % w porównaniu z rokiem bazowym. Nawet bez szerokiego udziału konieczny będzie dostęp do mechanizmu czystego rozwoju stanowiącego „zawór bezpieczeństwa”. Bez dostępu do mechanizmu czystego rozwoju ceny węgla byłyby o 8 do 11 razy wyższe, natomiast z dostępem do mechanizmu osiągnięcie celów byłoby znacznie mniej kosztowne niż scenariusz redukcji ze światowym udziałem.

Pełen dostęp do mechanizmu doprowadziłby do ograniczonych redukcji wewnętrznych z ograniczonymi korzyściami, ale te redukcje i korzyści mogłyby zostać osiągnięte poprzez unijne działania wspierające w dziedzinie energetyki.

Zapobieganie wylesianiu

Emisje powstałe w wyniku wylesiania odgrywają kluczową rolę dla osiągnięcia celu 2(C. Dynamiczny zintegrowany model leśnictwa i alternatywnego użytkowania gruntów (DIMA) analizuje przyczyny wylesiania. Dla celów niniejszej oceny wpływu w modelu wprowadzono zachętę finansową za tonę CO2 zbliżoną do ceny przewidywanej w modelu POLES na poziomie regionalnym. Szacowany wpływ jest znaczący – przewiduje się, że do roku 2020 lasy uległyby przekształceniu ze źródła emisji netto w czynnik obniżający emisje netto. Taka zmiana tendencji będzie stanowiła znaczne wyzwanie.

Wprowadzenie zachęty finansowej mającej na celu zapobieganie wylesianiu wymaga dokładnej analizy. Wysokość zachęty finansowej wprowadzonej w DIMA mogłaby okazać się astronomiczna, gdyby została ona wprowadzona dla wszystkich istniejących zasobów leśnych w celu uniknięcia wylesienia. Program zachęt jest skomplikowany ze względu na wiele kwestii. Lasy podlegają degradacji z wielu powodów, zaś zarządzanie nimi i ich tytuły prawne posiadania są zróżnicowane i często niejasne. W niedawnym sprawozdaniu Banku Światowego zaproponowano finansowanie węgla jako jedno z narzędzi, ale wskazano również na potrzebę stosowania innych środków, jak finansowanie różnorodności biologicznej, lepsze monitorowanie i ocena, lepsze prawodawstwo dotyczące praw własności i lepsze procedury planowania dotyczące np. budowy dróg.

Różne programy zachęt i inne podejścia stanowią źródło doświadczeń, ale zastosowanie tych doświadczeń na poziomie międzynarodowym jest skomplikowane. Jednym z kolejnych kroków powinno być zdobycie praktycznego doświadczenia poprzez programy pilotażowe.[pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic]