KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 2.4.2020 COM(2020) 143 final KOMUNIKAT KOMISJI







Działania w odpowiedzi na koronawirusa



















Wykorzystanie każdego dostępnego euro w celu ratowania życia i ochrony źródeł utrzymania



Działania w odpowiedzi na koronawirusa

Wykorzystanie każdego dostępnego euro w celu ratowania życia i ochrony źródeł utrzymania 1.Wprowadzenie Pandemia COVID-19 wystawia Europę na próbę, która jeszcze kilka miesięcy temu byłaby nie do pomyślenia. Kryzys ten jest przede wszystkim zagrożeniem dla zdrowia publicznego, a działania Komisji Europejskiej dotyczą ratowania życia i ochrony źródeł utrzymania. Dokładamy wszelkich starań, by wspierać heroiczną pracę europejskich pracowników służby zdrowia i innych pracowników pierwszej linii, którzy leczą chorych lub zapewniają funkcjonowanie podstawowych usług, a także wspierać tych, którzy musieli zawiesić działalność lub pozostać w domu, aby chronić siebie i innych przed rozprzestrzenianiem wirusa. Rozmiar tego kryzysu i jego zasięg wymagają bezprecedensowej reakcji pod względem skali, szybkości i solidarności. Wsparcie pilnie potrzebne jest w wielu wymiarach: od zakupu i dostarczania sprzętu medycznego lub ochronnego po zapewnienie osobom najbardziej potrzebującym dostępu do żywności lub innych podstawowych dóbr; od upewnienia się, że obywatele mają wystarczające do życia dochody i będą mogli wrócić do pracy, po uchronienie firm przed upadkiem i zapewnienie, by nasza gospodarka była jak najszybciej gotowa na wyjście z kryzysu. Cele te przyświecały szeroko zakrojonemu pakietowi działań Komisji. Obejmuje to zachęcanie przemysłu do zwiększania produkcji środków medycznych i tworzenia wspólnych zapasów sprzętu ochronnego przeznaczonego w razie potrzeby do natychmiastowej dystrybucji, a także organizowanie wspólnych zamówień z państwami członkowskimi w celu zagwarantowania dostaw najpilniejszych produktów. Utworzono zespół ekspertów z całej Europy, aby upewnić się, że państwa członkowskie dysponują najlepszą dostępną wiedzą fachową. Znaczne środki bezzwłocznie przekazano na badania nad metodami leczenia i szczepionkami. Komisja podjęła również intensywne działania w celu zapewnienia, by środki z budżetu UE były łatwiej dostępne, by w pełni uelastycznić przepisy dotyczące pomocy państwa, a także uruchomić po raz pierwszy w historii ogólną klauzulę korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu. Obok środków podejmowanych przez Europejski Bank Centralny, ta reakcja UE zapewnia państwom członkowskim bezprecedensowe zasoby fiskalne i finansowe, aby zapewnić pomoc tym, którzy jej najbardziej potrzebują. W związku z tym w dniu 13 marca Komisja zaproponowała inicjatywę inwestycyjną w odpowiedzi na koronawirusa (CRII) . Wniosek w tej sprawie koncentrował się na tym, co było natychmiastowo konieczne, dostępne i możliwe do zrealizowania. Inicjatywa ta weszła w życie w rekordowym czasie i obecnie umożliwia państwom członkowskim przeznaczanie środków z funduszy polityki spójności na wspieranie systemów opieki zdrowotnej i personelu medycznego, wspieranie pracowników i ich pracodawców poprzez mechanizmy zmniejszonego wymiaru czasu pracy, a także wspieranie małych przedsiębiorstw poprzez działania zapewniające płynność. Fundusz Solidarności UE został również rozszerzony na sytuacje nadzwyczajne związane ze zdrowiem publicznym. Będzie to miało znaczący wpływ na sytuację w terenie. Jednak z każdym dniem musimy robić więcej. Dlatego też Komisja Europejska podejmuje dziś szereg bezprecedensowych i odważnych środków. Podstawą dzisiejszych propozycji jest proste zobowiązanie: wykorzystamy każde dostępne euro w każdy możliwy sposób w celu ratowania życia i ochrony źródeł utrzymania. Aby to osiągnąć, proponujemy dziś następujące środki: üStworzenie nowego unijnego instrumentu solidarności o wartości 100 mld euro, aby pomóc pracownikom w utrzymaniu dochodów, a przedsiębiorstwom pomóc w utrzymaniu pracowników. üZapewnienie, by europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne były w pełni elastyczne, tak aby każde euro mogło zostać przeznaczone na wsparcie ochrony zdrowia oraz złagodzenie skutków gospodarczych dla pracowników i przedsiębiorstw. üPrzekazanie każdego euro dostępnego w tegorocznym budżecie UE do instrumentu nadzwyczajnego w celu wsparcia wysiłków na rzecz ratowania życia. Ponadto zostaną przedstawione konkretne propozycje mające na celu zapewnienie, by osoby najbardziej potrzebujące mogły nadal otrzymywać dostawy żywności. Specjalna pomoc zostanie zaproponowana rolnikom i rybakom, którzy są siłą napędową wielu naszych społeczności lokalnych i którzy pomagają utrzymać europejski łańcuch dostaw żywności. W czasach kryzysu nie może być miejsca dla wstrzymywania się, wahania, ani półśrodków. Prezentowany dzisiaj pakiet pokazuje, że Europa uczyni wszystko, co w jej mocy. 2.Ochrona źródeł utrzymania: utrzymanie zatrudnienia i działalności przedsiębiorstw 2.1 SURE: Ogólnounijny instrument w celu zmniejszenia ryzyka bezrobocia

Obecny kryzys bardziej dotkliwie dotyka niektóre osoby w Europie ze względu na to, czym się zajmują lub gdzie mieszkają. W ramach Unii ludzi i narodów cierpiących w wyniku tego samego kryzysu, musimy pomagać sobie nawzajem – niezależnie od tego, czy jesteśmy bogatsi czy biedniejsi, czy jesteśmy ze wschodu, zachodu, południa czy północy. Dotyczy to w szczególności łagodzenia skutków ekonomicznych. W obliczu kryzysu o takich rozmiarach największym zagrożeniem byłaby polityka zbyt ostrożna lub zbyt sztywna. Dlatego też niezbędne są dalsze odważne kroki w celu zapewnienia, by osoby, które boleśnie ucierpiały nie ze swojej winy, otrzymały pełne wsparcie na przezwyciężenie kryzysu. Jest to główny punkt wyjścia dla przedstawionego dzisiaj przez Komisję Europejską wniosku w sprawie SURE – nowego instrumentu, który zapewni krajom potrzebującym pomoc pożyczkową w wysokości do 100 mld EUR, aby zapewnić pracownikom dochody i utrzymać zatrudnienie w przedsiębiorstwach. Instrument ten umożliwi ludziom dalsze opłacanie czynszu, rachunków i żywności, a gospodarce zapewni niezbędną stabilność. Pożyczki będą udzielane na podstawie gwarancji udzielonych przez państwa członkowskie i będą skierowane tam, gdzie są najbardziej potrzebne. Wszystkie państwa członkowskie będą mogły skorzystać z tej możliwości, ale będzie ona miała szczególne znaczenie dla najbardziej dotkniętych kryzysem. SURE będzie wspierać mechanizmy zmniejszonego wymiaru czasu pracy i podobne środki, aby pomóc państwom członkowskim w ochronie miejsc pracy, pracowników i osób samozatrudnionych przed ryzykiem zwolnienia i utraty dochodów. Firmy będą mogły tymczasowo zmniejszyć liczbę godzin pracy oraz skorzystać ze wsparcia dochodowego udzielanego przez państwo za nieprzepracowane godziny. Osoby samozatrudnione otrzymają dochody zastępcze w związku z obecną sytuacją kryzysową. Podobne podejście okazało się w przeszłości skutecznym narzędziem walki z poważnymi kryzysami gospodarczymi. Miało to miejsce w szczególności podczas ostatniego kryzysu finansowego, kiedy podejście to pomogło w zapobieżeniu bardziej dotkliwym skutkom recesji oraz przyspieszeniu ożywienia gospodarczego. Takie programy były już stosowane w 18 państwach członkowskich przed wybuchem pandemii i od tego czasu zostały przedłużone. Obecnie wszystkie pozostałe państwa członkowskie wprowadziły lub wkrótce wprowadzą podobne systemy. 2.2 Pomoc dla osób najbardziej potrzebujących Mając na uwadze, że większość państw w Europie wprowadza ograniczenie kontaktów personalnych w celu spowolnienia rozprzestrzeniania się wirusa, tym ważniejsze jest, by osoby, które są zależne od innych w zakresie zaspokajania najbardziej podstawowych potrzeb, nie zostały bez pomocy. Dotyczy to w szczególności osób najbardziej potrzebujących w Unii, które otrzymują pomoc w zakresie żywności i innych podstawowych produktów za pośrednictwem Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym. Jednak wielu wolontariuszy, którzy dostarczają tę pomoc, nie może już tego robić, ponieważ często należą oni do grupy najbardziej narażonej na ryzyko w przypadku zarażenia koronawirusem. Dlatego właśnie dzisiaj Komisja proponuje państwom członkowskim zastosowanie elastyczności przy wprowadzaniu nowych metod, takich jak wykorzystanie bonów elektronicznych, a także przy zakupie sprzętu ochronnego dla osób dostarczających pomoc. 2.3 Wsparcie dla rolników i rybaków Sektory rolnictwa i rybołówstwa są siłą napędową i ważnym czynnikiem społecznym dla wielu wspólnot w całej Unii. Odgrywają one zasadniczą rolę w dostarczaniu nam żywności i opierają się na wielowiekowej tradycji i wiedzy fachowej. Obecny kryzys mocno uderzył w rybaków i hodowców ryb, wywierając znaczny negatywny wpływ na łańcuchy dostaw żywności oraz gospodarki lokalne, które sektor ten wspiera. Komisja przedstawia dziś wnioski ustawodawcze mające na celu wprowadzenie nadzwyczajnych środków elastyczności w Europejskim Funduszu Morskim i Rybackim. Umożliwiłoby to państwom członkowskim zapewnienie wsparcia dla rybaków w związku z tymczasowym zaprzestaniem działalności połowowej, zapewnienie wsparcia dla hodowców z sektora akwakultury w związku z tymczasowym zawieszeniem lub ograniczeniem produkcji, a także zapewnienie wsparcia dla organizacji producentów w związku z czasowym składowaniem produktów rybołówstwa i akwakultury. W podobny sposób rolnicy europejscy muszą być wspierani w ramach tego kryzysu, aby zapewnić ochronę ich środków do życia oraz utrzymać podaż żywności. W związku z tym Komisja zaproponuje wkrótce szereg konkretnych środków w celu zapewnienia rolnikom i innym beneficjentom wsparcia, którego potrzebują w ramach wspólnej polityki rolnej. M.in. rolnicy będą mieli więcej czasu na wprowadzenie swoich wniosków o wsparcie, a urzędy więcej czasu na ich przetworzenie. Aby zwiększyć przepływy pieniężne dla rolników, Komisja zaproponuje zwiększenie zaliczek na płatności bezpośrednie oraz płatności na rzecz rozwoju obszarów wiejskich. Będzie również dążyć do zapewnienia dodatkowej elastyczności w zakresie kontroli na miejscu, aby zminimalizować potrzebę fizycznego kontaktu i zmniejszyć obciążenia administracyjne. 3.Ochrona gospodarek i obywateli: jak najszybsze udostępnienie każdego euro z funduszy polityki spójności Komisja wywiązuje się dzisiaj ze złożonej obietnicy jak najszybszego wykorzystania każdego dostępnego euro. W związku z tym wszystkie niewykorzystane środki z trzech funduszy polityki spójności – Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności – mogą zostać uruchomione w celu przeciwdziałania skutkom kryzysu w zakresie zdrowia publicznego. Aby tak się stało, Komisja proponuje maksymalną elastyczność w przenoszeniu środków między funduszami, a także między kategoriami regionów. W celu zagwarantowania pełnego wykorzystania dostępnych środków, w drodze wyjątku zostanie zawieszony wymóg współfinansowania krajowego w przypadku wszystkich funduszy polityki spójności. Jest to bezprecedensowy krok, który odzwierciedla obecną potrzebę wykorzystania przez państwa członkowskie wszystkich dostępnych środków w celu wspierania swoich obywateli. Ponadto Komisja nie przewiduje żadnych ograniczeń w odniesieniu do podziału wydatków na poszczególne cele polityki, inaczej mówiąc w odniesieniu do wymogów koncentracji tematycznej. Zapewni to możliwość przekierowania środków finansowych tam, gdzie są one najpilniej potrzebne. Aby zapewnić pewność prawa i zmniejszyć obciążenia administracyjne, proponuje się szereg innych uproszczeń. Obejmują one brak wymogu wprowadzenia zmian do umów partnerstwa, odroczenie terminów składania sprawozdań rocznych, a także dopuszczenie ograniczonej elastyczności finansowej w momencie zamknięcia programów. Ma to zastosowanie do wszystkich funduszy polityki spójności.