UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

W tym celu CEF wspiera inwestycje w infrastrukturę transportową, energetyczną i cyfrową poprzez rozwój sieci transeuropejskich (TEN). Proponuje się, by w latach 2021–2027 służył on również promowaniu współpracy transgranicznej w zakresie wytwarzania energii odnawialnej.

Aby pobudzić tworzenie miejsc pracy oraz osiągnąć inteligentny i zrównoważony wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu, Unia potrzebuje nowoczesnej i wysoce efektywnej infrastruktury, która przyczyni się do połączenia i integracji Unii i wszystkich jej regionów, w sektorach transportu, telekomunikacji i energii. Połączenia te mają kluczowe znaczenie dla swobodnego przepływu osób, towarów, kapitału i usług. Sieci transeuropejskie ułatwiają połączenia transgraniczne, sprzyjają większej spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej oraz przyczyniają się do podniesienia konkurencyjności społecznej gospodarki rynkowej oraz do przeciwdziałania zmianie klimatu.

Instrument „Łącząc Europę” został zaprojektowany w celu wspierania inwestycji w sieci transeuropejskie. Sieci te oraz współpraca transgraniczna mają nie tylko podstawowe znaczenie dla funkcjonowania jednolitego rynku, lecz także znaczenie strategiczne dla realizacji unii energetycznej, jednolitego rynku cyfrowego i rozwoju zrównoważonych rodzajów transportu. Bez interwencji UE podmioty prywatne i władze krajowe nie miałyby wystarczających zachęt do inwestowania w projekty dotyczące infrastruktury transgranicznej.

Odzwierciedlając znaczenie przeciwdziałania zmianie klimatu zgodnie z zobowiązaniami Unii na rzecz realizacji porozumienia klimatycznego z Paryża, a także zaangażowanie na rzecz osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, wniosek Komisji dotyczący wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 wyznacza bardziej ambitny cel w zakresie uwzględnienia kwestii klimatu we wszystkich programach UE wraz z wartością docelową 25 % wydatków na realizację celów klimatycznych w skali całego budżetu UE. Oczekuje się, iż duży wkład w osiągnięcie tej wartości docelowej zostanie zapewniony przez instrument „Łącząc Europę”, przy poziomie 60 % puli środków przeznaczonych na realizację celów klimatycznych. Wkład tego programu w osiągnięcie celu ogólnego będzie śledzony za pomocą unijnego systemu wskaźników klimatycznych na odpowiednim poziomie dezagregacji, w tym przy użyciu, w miarę dostępności, bardziej precyzyjnych metod. Komisja nadal będzie przedstawiała informacje pod kątem środków na zobowiązania w ujęciu rocznym, w kontekście rocznego projektu budżetu.

Aby wspierać pełne wykorzystanie potencjału programu w realizacji celów klimatycznych, Komisja postara się wskazywać odpowiednie działania podczas procesów przygotowania, wdrażania, przeglądu i oceny programu.

Przyszłe potrzeby w zakresie dekarbonizacji i cyfryzacji gospodarki Unii będą oznaczały coraz większą konwergencję sektorów transportu, energii i technologii cyfrowych. Synergie między tymi trzema sektorami powinny zatem zostać wykorzystane w pełnym zakresie, maksymalizując skuteczność i efektywność unijnego wsparcia. Przykłady obszarów synergii to: mobilność oparta na sieci i autonomiczna, czysta mobilność oparta na paliwach alternatywnych, magazynowanie energii oraz inteligentne sieci. Zachęty mające służyć wspieraniu projektów obejmujących więcej niż jeden sektor uwzględniać będą możliwość zastosowania najwyższej stopy współfinansowania dla przedmiotowych sektorów. Ponadto – w odniesieniu do każdego sektora – możliwe będzie akceptowanie elementów pomocniczych odnoszących się do innego sektora jako kosztów kwalifikowalnych (chodzi np. o wytwarzanie energii odnawialnej w ramach projektów transportowych). Aby zachęcić do składania wniosków międzysektorowych i zapewnić ich priorytetowe traktowanie, w ramach kryteriów wyboru oceniany będzie aspekt dotyczący synergii proponowanego działania. Synergie będą realizowane za pomocą wspólnych programów prac i wspólnego finansowania obejmującego odpowiednie sektory.

W przypadku sektora transportu CEF ma przyczynić się do ukończenia obu poziomów TEN-T: strategicznego rdzenia (tj. sieci bazowej) – do roku 2030, oraz szerzej zakrojonego poziomu (tj. sieci kompleksowej) do roku 2050. Wspiera on również wdrażanie europejskich systemów zarządzania ruchem dla wszystkich rodzajów transportu, w szczególności w odniesieniu do transportu lotniczego i kolei, a także pomaga UE w przechodzeniu na inteligentną, zrównoważoną, sprzyjającą włączeniu społecznemu, bezpieczną i chronioną mobilność (na przykład poprzez tworzenie europejskiej sieci infrastruktury na potrzeby ładowania paliw alternatywnych). Szacuje się, iż ukończenie sieci bazowej TEN-T do 2030 r. pozwoli wygenerować 7,5 mln roboczolat w okresie 2017–2030 oraz dodatkowy wzrost PKB w Unii wynoszący 1,6 % w roku 2030.

Ponadto, w następstwie wspólnego komunikatu w sprawie poprawy mobilności wojskowej w Unii Europejskiej z listopada 2017 r. oraz planu działania na rzecz mobilności wojskowej, przyjętego w dniu 28 marca 2018 r. przez Komisję i Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa, finansowanie przez UE realizacji projektów transportowych podwójnego, cywilno-wojskowego zastosowania powinno odbywać się za pomocą CEF.

W przypadku sektora energii główny nacisk położono na: ukończenie transeuropejskich sieci energetycznych poprzez opracowanie projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania dotyczących dalszej integracji wewnętrznego rynku energii oraz interoperacyjności sieci w wymiarze ponadgranicznym i ponadsektorowym; zrównoważony rozwój przez umożliwienie obniżenia emisyjności, w szczególności dzięki integracji odnawialnych źródeł energii; oraz bezpieczeństwo dostaw, między innymi poprzez zwiększanie inteligencji i cyfryzację infrastruktury. Przyczynia się on również do racjonalnego pod względem kosztów osiągnięcia celów porozumienia klimatycznego z Paryża, a także celów w zakresie energii i klimatu na rok 2030 i długoterminowych celów w zakresie dekarbonizacji poprzez integrację energii odnawialnej dzięki rozwojowi odpowiedniej infrastruktury oraz poprzez wspieranie ograniczonej liczby transgranicznych projektów w dziedzinie energii odnawialnej.

W przypadku sektora technologii cyfrowych CEF zapewnia maksymalizację korzyści, jakie z jednolitego rynku cyfrowego mogą odnieść wszyscy obywatele oraz wszystkie przedsiębiorstwa i organy administracji publicznej. Wdrażanie sieci cyfrowych o bardzo dużej przepustowości, cechujących się wysokim poziomem bezpieczeństwa, służy wspieraniu wszystkich innowacyjnych usług cyfrowych, w tym mobilności opartej na sieci i innych usług świadczonych w interesie publicznym. Przyczynia się także do zapewnienia, by wszystkie główne podmioty stymulujące rozwój społeczno-gospodarczy, takie jak szkoły, szpitale, węzły transportowe, główni dostawcy usług publicznych i przedsiębiorstwa intensywnie korzystające z technologii cyfrowych, uzyskały do roku 2025 dostęp do przyszłościowych łączy szerokopasmowych (1 Gbit/sekundę). Przynosi to poprawę ogólnej sieci połączeń internetowych europejskich terytoriów, w tym w regionach najbardziej oddalonych.