UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Utworzenie europejskiego obszaru edukacji do 2025 r. oznacza wypracowanie europejskiej przestrzeni uczenia się, która przynosi korzyści wszystkim osobom uczącym się, kadrze akademickiej i innym pracownikom oświaty, którzy mogą swobodnie przemieszczać się po całej UE, aby studiować i pracować. W tym celu europejskie instytucje szkolnictwa wyższego muszą być w stanie bliżej i ściślej współpracować. Dalsze wdrażanie europejskiej przestrzeni badawczej oznacza zwiększenie mobilności naukowców i przepływu wiedzy, zachęcanie do inwestycji w badania naukowe i innowacje oraz zacieśnianie współpracy transnarodowej między instytucjami szkolnictwa wyższego, jak również z przedsiębiorstwami i innymi podmiotami zajmującymi się badaniami naukowymi i innowacjami w swoich ekosystemach. Współpraca transnarodowa podnosi inkluzywność, doskonałość, różnorodność, atrakcyjność i globalną konkurencyjność europejskiego szkolnictwa wyższego. Przyczynia się do równości i niedyskryminacji, do rozwiązywania problemów Europy w zakresie zmiany klimatu, transformacji cyfrowej i starzenia się społeczeństwa, do wyposażania osób uczących się w odpowiednie umiejętności i wiedzę, jak również do budowania odporności i pomocy w odbudowie. Zwiększy ona rolę instytucji szkolnictwa wyższego na arenie światowej, dzięki czemu Europa będzie wyznaczać tempo skutecznego i efektywnego rozwiązywania globalnych problemów oraz stanie się źródłem inspiracji dla całego świata i atrakcyjnym miejscem docelowym dla studentów, kadry akademickiej i naukowców.

Obecna inicjatywa opiera się na wcześniejszych pracach na szczeblu UE. W następstwie konkluzji Rady Europejskiej z 2017 r., w których wezwano państwa członkowskie, Radę i Komisję Europejską do poczynienia postępu w pracach, aby wzmocnić strategiczne partnerstwa między instytucjami szkolnictwa wyższego w całej UE, Komisja rozpoczęła w 2019 r. pilotaż 41 sojuszy europejskich szkół wyższych w ramach programu Erasmus+, uzupełnionego programem „Horyzont 2020” w wymiarze badań naukowych i innowacji. Celem był pilotaż długoterminowej strukturalnej, systemowej i trwałej współpracy między ponad 280 różnymi instytucjami szkolnictwa wyższego ze wszystkich regionów Europy, wybranymi w drodze dwóch pierwszych zaproszeń do składania wniosków. Pierwsze wnioski z tego pilotażu wskazują na korzyści, a jednocześnie uwydatniły szereg wyzwań, takich jak trudności związane z realizacją wspólnych transnarodowych działań i programów edukacyjnych na wszystkich szczeblach, w tym niezgodne wymogi uniemożliwiające przyznawanie wspólnych dyplomów, włączając w to wspólny europejski dyplom, lub brak statusu prawnego sojuszy instytucji szkolnictwa wyższego uniemożliwiający im efektywne łączenie zasobów, dzielenie się infrastrukturą bądź transfer technologii. Niniejsze zalecenie Rady w sprawie budowania mostów na rzecz skutecznej europejskiej współpracy w szkolnictwie wyższym stanowi pierwszy krok w podejmowaniu takich wyzwań, tak aby wszystkie instytucje szkolnictwa wyższego w Europie, osoby uczące się w nich oraz ich pracownicy i naukowcy mogli czerpać korzyści z uproszczonej współpracy transnarodowej.

Niniejsze zalecenie Rady, wraz z komunikatem Komisji w sprawie Europejskiej strategii na rzecz szkół wyższych, jest częścią pakietu dotyczącego szkolnictwa wyższego zapowiedzianego w programie prac Komisji na 2022 r. w ramach naczelnego celu „Promowanie naszego europejskiego stylu życia”. Podczas gdy w strategii tej przedstawiono wizję transformacji sektora szkolnictwa wyższego w całej Europie, zalecenie stanowi pierwszy krok podejścia wielostopniowego do głębszej, trwalszej i skuteczniejszej współpracy transnarodowej. Strategia i zalecenie poszerzają możliwości innowacyjnej współpracy transnarodowej w sektorze szkolnictwa wyższego, ponieważ zacieśniona współpraca ma zasadnicze znaczenie dla umocnienia roli UE jako podmiotu działającego na arenie międzynarodowej. Dlatego też istnieje potrzeba połączenia sił w drodze głębszej współpracy.