PL    PL PL 
PL    PL  KOMISJA EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 15.6.2010 
SEK(2010) 741 wersja ostateczna 
  
Zalecenie 
ZALECENIE RADY  
  
mające na celu likwidacj ę nadmiernego deficytu bud żetowego na Cyprze 
PL 2   PL Zalecenie 
ZALECENIE RADY  
  
mające na celu likwidacj ę nadmiernego deficytu bud żetowego na Cyprze 
RADA UNII EUROPEJSKIEJ, 
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Un ii Europejskiej, w szczególno ści jego art. 126 ust. 
7, 
uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej, 
a także mając na uwadze, co nast ępuje: 
(1) Zgodnie z art. 126 Traktatu pa ństwa członkowskie unikaj ą nadmiernego deficytu 
budżetowego. 
(2) Pakt stabilno ści i wzrostu opiera si ę na dążeniu do zapewnienia solidnych finansów 
państwa jako środka służącego umocnieniu warunków stabilno ści cen oraz silnego, 
trwałego wzrostu, sprzyjaj ącego tworzeniu nowych miejsc pracy. 
(3) Przeprowadzona w 2005 r. reforma paktu stabilno ści i wzrostu mia ła na celu 
wzmocnienie jego skuteczno ści i podstaw gospodar czych oraz ochron ę stabilności 
finansów publicznych w perspektywie d ługoterminowej. W szczególno ści jej celem 
było, by na wszystkich etapach procedury nadmiernego deficytu w pe łni 
uwzględniono kontekst gospodarczy i bud żetowy. W zwi ązku z powy ższym pakt 
stabilności i wzrostu zawiera ramy wspieraj ące realizacj ę polityki rz ądu mającej na 
celu szybkie przywrócenie dobrego st anu finansów publicznych z uwzgl ędnieniem 
sytuacji gospodarczej. 
(4) W dniu [13 lipca 2010 r.] zgodnie z ar t. 126 ust. 6 Traktatu Rada uzna ła, że na Cyprze 
istnieje nadmierny deficyt bud żetowy. 
(5) Zgodnie z art. 126 ust. 7 Tr aktatu oraz art. 3 rozporz ądzenia Rady (WE) nr 1467/97 w 
sprawie przyspieszenia i wyja śnienia procedury nadmiernego deficytu1 (będącego 
częścią paktu stabilno ści i wzrostu) Rada zobowi ązana jest równie ż skierowa ć do 
danego pa ństwa członkowskiego zalecenia, maj ące na celu likwidacj ę nadmiernego 
deficytu w oznaczonym terminie. W zaleceniu okre śla się termin nie d łuższy niż sześć 
miesięcy na podj ęcie przez dane pa ństwo członkowskie skutecznych dzia łań 
zmierzających do skorygowania nadmiernego defi cytu oraz termin skorygowania tego 
deficytu, co powinno nast ąpić w następnym roku po jego stwierdzeniu, chyba że 
zaistnieją szczególne okoliczno ści. Przy podejmowaniu decyzji o wyst ąpieniu 
                                                 
1 Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6.  
PL 3   PL szczególnych okoliczno ści należy uwzględnić „istotne czynniki”, o których mowa w 
art. 2 ust. 3 rozporz ądzenia (WE) nr 1467/97. W zaleceniu Rada wzywa równie ż 
państwo cz łonkowskie do realizacji corocznej minimalnej poprawy salda 
strukturalnego – tj. salda w uj ęciu uwzgl ędniającym zmiany cykliczne, po 
skorygowaniu o dzia łania jednorazowe i inne dzia łania tymczasowe – o co najmniej 
0,5 % PKB, rozumiane jako punkt odniesienia. 
(6) W przypadku Cypru uznano, że istnieją szczególne okoliczno ści mające znaczenie dla 
zasady wi ększej elastyczno ści w stosowaniu procedury nadmiernego deficytu, 
wprowadzonej w ramach reformy paktu stabilno ści i wzrostu w 2005 r. W 2009 r. po 
raz pierwszy od 35 lat odnotowano spadek aktywno ści gospodarczej. Recesja jest 
wynikiem za łamania popytu krajowego oraz niekorzystnej koniunktury 
międzynarodowej. W szczególno ści wysokie zad łużenie gospodarstw domowych w 
połączeniu z zaostrzonymi warunkami udzielania kredytów, pogarszaj ące się 
perspektywy na rynku pr acy oraz wzrost niepewno ści na rynku doprowadzi ły do 
spadku spo życia prywatnego. Równocze śnie odnotowano siln ą korektę inwestycji 
przy spadku popytu zagranicznego na nieruchomo ści, niskim wykorzystaniu mocy 
produkcyjnych i restruktur yzacji bilansów przedsi ębiorstw. Ponadto eksport towarów i 
usług, w szczególno ści w turystyce, gwa łtownie zmala ł w następstwie kryzysu 
finansowego i ogólno światowej recesji, a zw łaszcza znacznego pogorszenia 
perspektyw wzrostu g łównych partnerów handlowych (Zje dnoczone Królestwo, strefa 
euro, Rosja). Deficyt w 2009 r. jest nast ępstwem zarówno pogorszenia koniunktury 
gospodarczej, jak i przyj ęcia przez w ładze Cypru bud żetowych środków 
stymulacyjnych zgodnie z Europejskim pl anem naprawy gospodarczej. Istnienie 
szczególnych okoliczno ści upowa żnia Radę do udzielenia pozwolenia na korekt ę 
nadmiernego deficytu w perspektywie średnioterminowej. 
(7) W latach poprzedzaj ących kryzys oraz w okresie  dobrej koniunktury gospodarczej, 
której towarzyszy ły hossa na rynku aktywów oraz wysoka dynamika dochodów 
podatkowych, Cypr gromadzi ł nadwyżki budżetowe oraz zmniejsza ł wskaźnik 
zadłużenia brutto do poziomu 48,4 % PKB w 2008 r. (wobec poziomu 70,2 % w 2004 
r.). Jednak w roku 2009 kr yzys gospodarczy wywar ł znaczny wp ływ na finanse 
publiczne. W rezultacie zan otowana w 2008 r. nadwy żka budżetowa w wysoko ści 0,9 
% PKB zmieni ła się gwałtownie w 2009 r. w deficyt wynosz ący 6,1 % PKB. By ło to 
również wynikiem podj ęcia środków uznaniowych stanowi ących odpowied ź na 
pogorszenie koniunktury (zgodnych z Europejs kim planem naprawy gospodarczej) 
oraz relatywnie istotnej zmiany struktury sk ładników wzrostu polegaj ącej na 
zmniejszeniu udzia łu składnika podatkowego w PK B. Zgodnie z danymi 
przekazanymi w ramach procedury nadmie rnego deficytu przez Ministerstwo 
Finansów w marcu 2010 r. przewiduje si ę, że w 2010 r. deficyt wzro śnie do poziomu 
6,2 % PKB. Z prognozy s łużb Komisji przedstawionej wiosn ą 2010 r. wynika jednak, 
że w 2010 r. deficyt bud żetowy osi ągnie około 7 % PKB. B ędące nadal przedmiotem 
dyskusji potencjalne środki pozabud żetowe, co do których brak jest informacji o 
zasadach i terminie wdro żenia bądź informacje te s ą niepewne, nie zosta ły 
uwzględnione.  
(8) Bior ąc pod uwag ę szczególne okoliczno ści i ramy Europejskiego planu naprawy 
gospodarczej, zaleca si ę średni roczny wysi łek fiskalny. Powinien on uwzgl ędniać 
wszystkie czynniki istotne dla osi ągnięcia celów polityki bud żetowej, poczynaj ąc od 
poziomu deficytu sektora w ładz publicznych oraz d ługu brutto tego  sektora, jak 
również uwzględniać inne wska źniki, takie jak sytuacja na rachunku obrotów 
PL 4   PL bieżących, poziom zobowi ązań warunkowych sektora finansowego, p łatności z tytułu 
odsetek, premie za ryzyko i oczekiwane zmiany wydatków zwi ązanych ze starzeniem 
się społeczeństwa w średnim okresie. Aby obliczy ć średni roczny wysi łek fiskalny, za 
wartość wyjściową przyjęto założony w prognozie s łużb Komisji z wiosny 2010 r. 
deficyt w roku 2011. Nast ępnie liczony jest ca łkowity wysi łek fiskalny konieczny do 
osiągnięcia docelowego poziomu deficytu nominalnego wynosz ącego 3 % przed 
upływem terminu skorygowania nadmiernego deficytu, przy za łożeniu, że luka 
produktowa zostanie stopniowo domkni ęta do 2015 r. 
(9) W tym kontek ście należy rozważyć korektę nadmiernego deficytu w perspektywie 
średniookresowej z terminem korekty do 2012 r. W szczególno ści, ze wzgl ędu na brak 
wewnętrznej i zewn ętrznej równowagi gospodarcze j, wiarygodna i zrównowa żona 
ścieżka dostosowania wymaga łaby, aby cypryjskie w ładze wzmocni ły strategi ę 
budżetową w 2010 r. za pomoc ą środków utrzymania bie żących wydatków pod 
kontrolą, zmniejszy ły deficyt poni żej 6 % PKB w 2010 r. oraz podj ęły w porę 
działania zmierzaj ące do opracowania strate gii konsolidacji opieraj ącej się na 
ograniczeniu wydatków. W tym celu w ładze cypryjskie powinny zapewni ć 
średnioroczny wysi łek fiskalny na poziomie  1¾ % PKB w latach 2010-2012;  określić 
środki konieczne do osi ągnięcia korekty nadmiernego de ficytu do 2012 r., o ile 
pozwolą na to warunki koniunkturalne, i przyspieszy ć tempo zmniejszania deficytu, 
jeśli warunki gospodarcze lub bud żetowe oka żą się lepsze ni ż przewiduje si ę obecnie. 
W swoim programie stabilno ści przedstawionym Komisji i Radzie w dniu 1 kwietnia 
2010 r. Cypr zobowi ązał się do zmniejszenia deficytu do 4,5 % PKB w 2011 r. i 3,4 % 
PKB w roku 2012. Dlatego te ż w niniejszym zaleceniu uznaje si ę, że dodatkowy 
wysiłek ze strony Cypru, wykraczaj ący poza starania pr zewidziane w pocz ątkowym 
planie władz cypryjskich, jest mo żliwy do zrealizowania i niezb ędny. Konsolidacja 
budżetowa powinna równie ż przyczyni ć się do przywrócenia tendencji spadkowej 
wskaźnika zad łużenia publicznego brutto, zapewniaj ącej zadowalaj ące tempo 
zbliżania się do warto ści referencyjnej, popr zez przywrócenie nale żytego poziomu 
nadwyżki pierwotnej. 
(10) W ostatnich latach funkcjonowanie ram bud żetowych na Cyprze uleg ło poprawie 
dzięki przyjęciu Księgowego Systemu Zarz ądzania Finansami (FIMAS). Pocz ąwszy 
od roku 2006 Cypr uchwali ł również stopniowe przyjmowanie średniookresowych 
trzyletnich ram bud żetowych (MTBF), a od roku 2007 wprowadzi ł budżetowanie 
zadaniowe (PPB). Tym niemniej nowe ramy bud żetowe są nadal w fazie 
wprowadzania i przewiduje si ę, że będą w pełni funkcjonowa ć dopiero w roku 2012. 
Dlatego te ż ich skutki b ędą mogły być odczuwalne dopiero w perspektywie 
średniookresowej. Wdro żenie nowych ram we w łaściwym terminie b ędzie miało 
zasadnicze znaczenie dla efektywnej i trwa łej konsolidacji finansów publicznych. 
Dotychczasowa praktyka przyjmowania bud żetów dodatkowych w trakcie roku 
prowadziła do wzrostu wydatków bie żących przewy ższających zakładane przesuni ęcia 
środków. Oczekuje si ę, że nowe ramy bud żetowania doprowadz ą do zaprzestania 
stosowania tej praktyki, a tak że do zwiększenia skuteczno ści i efektywno ści procesu 
tworzenia bud żetu, co przyczyni si ę do ograniczenia wydatków danego ministerstwa 
do ustalonych pu łapów. Jednocze śnie nowy proces tworzenia bud żetu stworzy łby 
solidne podstawy do przesuni ęcia wydatków na dzia łania pobudzaj ące wzrost 
gospodarczy. 
(11) Długoterminowy wp ływ starzenia si ę społeczeństwa na bud żet jest znacznie powy żej 
średniej UE, co wynika g łównie ze stosunkowo du żego wzrostu wydatków na 
PL 5   PL emerytury w relacji do PKB w nadchodz ących dekadach, cz ęściowo z uwagi na fakt, 
że wypłacanych b ędzie coraz wi ęcej emerytur. Rozpocz ęta w kwietniu 2009 r. reforma 
emerytur powinna nieznacznie ograniczy ć wzrost wydatków na świadczenia 
emerytalne i w wi ększym stopniu zwi ększyć składki na ubezpieczenie spo łeczne. 
Reforma powinna poprawi ć długoterminow ą równowag ę systemu emerytalnego i 
zmniejszy ć zagrożenia dla stabilno ści, chocia ż bez wpływu na ocen ę ogólną. Sytuacja 
budżetowa w 2009 r. pot ęguje budżetowy wp ływ starzenia si ę społeczeństwa na 
zachwianie stabilno ści finansów publicznych. Do zmniejszenia zagro żeń dla 
stabilności finansów publicznych, które w sprawozdaniu Komisji z 2009 r. na temat 
długoterminowej stabilno ści finansów publicznych2 oceniono jako wysokie, powinny 
przyczyni ć się: poprawa salda pierwotnego w perspektywie średniookresowej oraz 
wdrożenie dalszych środków maj ących na celu ograniczenie znacznego wzrostu 
wydatków zwi ązanych ze starzeniem si ę społeczeństwa, w szczególno ści wydatków 
na emerytury i opiek ę zdrowotn ą. 
(12) Zgodnie z danymi przekazanymi przez w ładze Cypru w kwietniu 2010 r. d ług brutto 
sektora w ładz publicznych w 2009 r. wyniós ł 56,2 % PKB. Wzrost ten by ł przede 
wszystkim rezultatem znacznego pogorszen ia salda pierwotnego oraz zjawiska 
określonego jako „efekt kuli śnieżnej”, powoduj ącego zwiększenie długu w kontek ście 
spadku nominalnego PKB. Do zwi ększenia d ługu o oko ło jeden punkt procentowy 
PKB przyczyni ła się również wartość rezydualna zmiany d ługu, co wynika z 
akumulacji aktywów publicznyc h pod koniec roku w celu wywi ązania się ze 
zobowiązań związanych z zapadalno ścią długu przypadaj ących na pocz ątek stycznia 
2010 r., jak równie ż z różnicy między rozliczeniami na podstawie metody kasowej i 
memoriałowej. W odniesieniu do roku 2010 Cypr zg łosił planowany d ług na poziomie 
62 % PKB, przekraczaj ący tym samym okre śloną w Traktacie warto ść referencyjn ą 
wynoszącą 60 % PKB (w programie stabilno ści z kwietnia 2010 r. przewiduje si ę 
nieco niższą wartość (61 %) oraz dalszy wzrost d ługu do poziomu 63,2 % PKB w 
2011 r.). Wzi ąwszy pod uwag ę zagrożenia ciążące na scenariuszu 
makroekonomicznym i celach bud żetowych, zmiany wska źnika zadłużenia mog ą być 
mniej korzystne ni ż to się przewiduje. W prognozie s łużb Komisji z wiosny 2010 r. 
przewiduje si ę, że dług wzrośnie do 62,3 % PKB w 2010 r., a nast ępnie do 67,6 % w 
roku 2011, ze wzgl ędu na pogorszenie salda pierwotnego. 
(13) Wzmocniony nadzór w ramach procedury nadmiernego deficytu b ędzie wymaga ł 
regularnego i terminowego monitorowania post ępów we wdra żaniu strategii 
konsolidacji bud żetowej. W zwi ązku z tym w przysz łych aktualizacjach programu 
stabilności Cypru warto by ło by poświęcić tej kwestii oddzielny rozdzia ł. 
(14) W opinii Rady środki konsolidacji bud żetowej powinny zasadniczo zapewni ć trwałą 
poprawę salda sektora w ładz publicznych, maj ąc jednocze śnie na celu podniesienie 
jakości finansów publicznych i wzmocnienie potencja łu wzrostu gospodarki, 
                                                 
2 W konkluzjach z dnia 10 listopada 2009 r. w sprawie stabilno ści finansów publicznych „Rada apeluje 
do państw członkowskich o to, by w przygotowywanych programach stabilno ści i konwergencji skupi ły 
swoją uwagę na strategiach ukierunkowanych na stabilno ść” oraz „wzywa Komisj ę, by wraz z 
Komitetem Polityki Gospod arczej i Komitetem Ekonomi czno-Finansowym kontynuowa ła 
opracowywanie metod s łużących ocenie d ługoterminowej stabilno ści finansów publicznych, tak aby 
były one gotowe na czas przed przygotowaniem kol ejnego sprawozdania na temat stabilno ści”, które 
jest przewidziane na rok 2012. 
PL 6   PL PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE: 
(1) Uwzgl ędniając fakt, że sytuacja bud żetowa na Cyprze w 2009 r. jest rezultatem 
wprowadzenia środków odpowiadaj ących 1½ % PKB w 2009 r., które stanowi ą 
właściwą odpowied ź na pogorszenie koniunktury i s ą zgodne z Europejskim planem 
naprawy gospodarczej, jak równie ż swobodnego dzia łania automatycznych 
stabilizatorów, w ładze Cypru powinny zlikwidowa ć obecny nadmierny deficyt tak 
szybko jak to tylko mo żliwe, a najpó źniej do 2012 r. 
(2) W ładze Cypru powinny obni żyć deficyt sektora w ładz publicznych poni żej poziomu 
3 % PKB w sposób wiarygodny i trwa ły, podejmuj ąc odpowiednie dzia łania w 
perspektywie średniookresowej. W tym celu w ładze Cypru powinny w 
szczególno ści:  
(a) podjąć niezbędne środki maj ące na celu zmniejszenie deficytu w 2010 r. 
poniżej 6 % PKB oraz opracowa ć strategię konsolidacji opieraj ącą się na 
ograniczeniu wydatków, tak aby do roku 2012 zmniejszy ć deficyt poni żej 
wartości referencyjnej; 
(b) w tym celu zapewni ć średnioroczny wysi łek fiskalny na poziomie co najmniej 
1¾ % PKB w latach 2010-2012, co powinno równie ż przyczyni ć się do 
przywrócenia tendencji spadkowej wska źnika zadłużenia publicznego brutto, 
zapewniaj ącej zadowalaj ące tempo zbli żania się do warto ści referencyjnej, 
poprzez przywrócenie nale żytego poziomu nadwy żki pierwotnej;  
(c) określić i rygorystycznie wdro żyć środki konieczne do osi ągnięcia korekty 
nadmiernego deficytu do 2012 r., o ile pozwol ą na to warunki koniunkturalne, i 
przyspieszy ć tempo zmniejszania deficytu, je śli warunki gospodarcze lub 
budżetowe oka żą się lepsze ni ż przewiduje si ę obecnie.  
(3) Aby ograniczy ć zagrożenia dla korekty bud żetowej, w ładze Cypru powinny 
wzmocnić wiążący charakter średniookresowych ram bud żetowych, a tak że 
poprawić monitorowanie wykonania bud żetu w ciągu roku.  
(4) Poprawi ć długoterminow ą stabilno ść finansów publicznych poprzez wdro żenie 
środków reformy maj ących na celu kontrol ę wydatków na emerytury i system opieki 
zdrowotnej, aby ograniczy ć przewidywany wzrost wydatków zwi ązanych ze 
starzeniem si ę społeczeństwa. 
(5) Oprócz wysi łku fiskalnego w ładze Cypru powinny tak że wykorzysta ć każdą inną 
możliwość, w tym wynikaj ącą z poprawy warunków gospodarczych, aby 
przyspieszy ć redukcj ę wskaźnika zad łużenia brutto w kierunku warto ści 
referencyjnej.  
(6) Rada wyznacza termin do dnia [13 stycznia 2011 r.] na podj ęcie przez rz ąd Cypru 
skutecznych dzia łań w celu okre ślenia środków, które b ędą niezbędne dla dokonania 
postępów w zakresie korekty nadmiernego de ficytu. W ocenie skutecznych dzia łań 
uwzględniony zostanie rozwój sytuacji gospo darczej, który zostanie porównany z 
perspektywami gospodarczymi zawartymi w prognozie s łużb Komisji z wiosny 2010 
r.  
PL 7   PL Władze Cypru powinny przedstawi ć sprawozdanie z post ępów poczynionych we wdra żaniu 
niniejszych zalece ń w oddzielnym rozdziale przysz łych aktualizacji programów stabilno ści, 
do czasu uchylenia procedury nadmiernego deficytu.  
Ponadto Rada podkre śla znaczenie osi ągnięcia średniookresowego celu bud żetowego (MTO) 
dla właściwego zarz ądzania bud żetem w sytuacji pogorszenia koniunktury gospodarczej. 
Rada wzywa zatem w ładze Cypru, aby po skorygowaniu nadmiernego deficytu zapewni ły 
kontynuowanie konsolidacji bud żetowej s łużącej realizacji średniookresowego celu 
budżetowego, jakim jest zrównowa żenie bud żetu w kategoriach strukturalnych. 
Przestrzeganie celów bud żetowych oraz zdecydowane ograniczenie wydatków w 
perspektywie średniookresowej mo że ulec poprawie dzi ęki pełnemu wdro żeniu, zgodnie z 
planem, skutecznych i wieloletnich ram bud żetowych.  
Niniejsze zalecenie skierowane jest do Republiki Cypryjskiej. 
Sporządzono w Brukseli,  
 W imieniu Rady 
 Przewodnicz ący