Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego oraz zmieniająca dyrektywy 2002/65/WE, 2013/36/UE i 2009/110/WE i uchylająca dyrektywę 2007/64/WE /* COM/2013/0547 final - 2013/0264 (COD) */





UZASADNIENIE 1. Kontekst wniosku Podstawa i cele wniosku Rynek płatności elektronicznych w Europie oferuje duże możliwości pod względem innowacji. W ostatnich latach konsumenci znacznie zmienili swoje przyzwyczajenia, jeśli chodzi o sposób dokonywania płatności. Oprócz stale rosnącej liczby kart kredytowych i debetowych, do powstania nowych sposobów płatności przyczyniły się rozwój handlu elektronicznego oraz rosnąca popularność smartfonów. Korzyści płynące z przezwyciężenia rozdrobnienia w tym obszarze i pełniejszej integracji rynku na poziomie Unii są znaczne. Niniejsza inicjatywa umożliwi konsumentom i akceptantom czerpanie pełni korzyści z rynku wewnętrznego, zwłaszcza w dziedzinie handlu elektronicznego. Celem niniejszego wniosku jest wsparcie procesu dalszego rozwoju ogólnounijnego rynku płatności elektronicznych, który umożliwi konsumentom, detalistom oraz innym uczestnikom rynku czerpanie pełni korzyści, jakie niesie unijny rynek wewnętrzny, zgodnie z założeniami strategii „Europa 2020” i agendy cyfrowej. Ta dalsza integracja staje się coraz ważniejsza, w miarę jak handel na świecie wykracza poza tradycyjne placówki handlowe, wkraczając w erę gospodarki cyfrowej. Aby osiągnąć ten cel oraz wspierać większą konkurencję, wydajność i dalsze innowacje w obszarze e-płatności, powinny istnieć jasność prawa i równe warunki działania, sprzyjające uniwersalnemu obniżaniu poziomu kosztów i cen dla użytkowników usług płatniczych, zapewniające większy wybór i przejrzystość usług płatniczych, ułatwiające świadczenie innowacyjnych usług płatniczych, a także zapewniające bezpieczne i przejrzyste usługi tego rodzaju. Cele te zostaną osiągnięte poprzez aktualizację i uzupełnienie dotychczasowych ram regulujących usługi płatnicze, ustanowienie przepisów zwiększających przejrzystość, innowacyjność i bezpieczeństwo w obszarze płatności detalicznych oraz zwiększenie spójności między przepisami poszczególnych państw członkowskich, kładąc nacisk na uzasadnione potrzeby konsumentów. Proponowane środki służą realizacji tych zamierzeń w sposób neutralny z punktu widzenia techniki, pozwalający zachować aktualność wprowadzonych rozwiązań w miarę dalszego rozwoju usług płatniczych. Do niniejszego wniosku włączono również przepisy dyrektywy 2007/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (tzw. „dyrektywa w sprawie usług płatniczych”)[1], która stanowi podstawę zharmonizowanych ram prawnych regulujących utworzenie zintegrowanego rynku płatności, przyczyniając się tym samym do wyrównania warunków działania oraz poprawy dostępności obecnych ram dotyczących płatności dla wszystkich zainteresowanych stron. W związku z tym na mocy innych przepisów proponowanego aktu prawnego dyrektywa ta miałaby jednocześnie zostać uchylona. W sytuacji, gdy coraz bardziej zaciera się rozróżnienie na instytucje płatnicze (podlegające dyrektywie w sprawie usług płatniczych) i instytucje pieniądza elektronicznego (podlegające dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/110/WE[2], drugiej dyrektywie w sprawie pieniądza elektronicznego) w miarę zbieżności technologii i modeli biznesowych, optymalnym rozwiązaniem jest pełna modernizacja ram płatności cyfrowych polegająca na scaleniu obu kategorii uczestników rynku i dotyczących ich przepisów. Warunkiem wstępnym tego rozwiązania byłoby jednak przeprowadzenie przeglądu dyrektywy w sprawie pieniądza elektronicznego, aby zapewnić spójne ramy regulacyjne. Opóźniona transpozycja drugiej dyrektywy w sprawie pieniądza elektronicznego przez wiele państw członkowskich uniemożliwiła uzyskanie wystarczających doświadczeń związanych z tą dyrektywą, pozwalających na jej ocenę w powiązaniu z dyrektywą w sprawie usług płatniczych oraz zbadanie w ramach jej przeglądu możliwości osiągnięcia synergii. Przegląd dyrektywy 2009/110/WE planowany jest na 2014 r. Kontekst ogólny W okresie ostatnich 12 lat dzięki obecnym przepisom regulacyjnym i ustawodawczym dotyczącym płatności osiągnięto znaczne postępy w rozwoju płatności detalicznych w UE oraz znaczny poziom integracji w tym obszarze rynku. Ramy prawne ustanowione dyrektywą w sprawie usług płatniczych, rozporządzeniem (WE) nr 924/2009 w sprawie płatności transgranicznych[3] oraz drugą dyrektywą w sprawie pieniądza elektronicznego pozwoliły już osiągnąć znaczne postępy w integracji europejskich rynków płatności detalicznych. Rozporządzenie (UE) nr 260/2012[4] w sprawie terminu migracji na system SEPA stanowiło kolejny krok, ustanawiając terminy migracji na system ogólnounijnych poleceń przelewu i poleceń zapłaty, zastępujący stosowane przez poszczególne państwa systemy krajowych i transgranicznych płatności w euro w ramach UE (1 lutego 2014 r. dla państw strefy euro). Uzupełnienie tych ram regulacyjnych stanowią orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości oraz decyzje Komisji podjęte w kontekście prawa konkurencji w obszarze płatności detalicznych. Rynek płatności detalicznych jest bardzo dynamiczny i w ostatnich kilku latach był areną istotnych innowacji. Jednocześnie ważne obszary rynku płatności, w szczególności płatności kartami i nowe sposoby płatności (takie jak płatności internetowe i płatności za pośrednictwem urządzeń przenośnych), są często nadal podzielone wzdłuż granic państwowych, utrudniając wydajny rozwój innowacyjnych i łatwych w użyciu cyfrowych usług płatniczych oraz ograniczając konsumentom i detalistom dostęp do wygodnych i bezpiecznych metod płatności (wyjątek stanowią ewentualnie karty kredytowe) na poziomie ogólnoeuropejskim umożliwiających im zakupy coraz szerszego asortymentu towarów i usług. Najnowsze zmiany, jakie nastąpiły na tych rynkach, uwypukliły również pewne luki w obecnie obowiązujących ramach prawnych regulujących płatności, a także niedoskonałość rynku płatności realizowanych przy użyciu kart, przez internet i za pośrednictwem urządzeń przenośnych, które wyeliminować ma niniejsza inicjatywa. Przegląd europejskich ram, a zwłaszcza dyrektywy w sprawie usług płatniczych, oraz konsultacje poświęcone zielonej księdze Komisji „W kierunku zintegrowanego europejskiego rynku płatności realizowanych przy pomocy kart płatniczych, przez internet i za pośrednictwem urządzeń przenośnych”[5] w 2012 r. pozwoliły stwierdzić konieczność wprowadzenia dalszych środków i dokonania aktualizacji ram regulacyjnych, w tym dostosowania dyrektywy w sprawie usług płatniczych, aby ramy regulujące płatności były w stanie skuteczniej zaspokajać potrzeby efektywnego europejskiego rynku płatności, w pełni przyczyniając się do stworzenia warunków rynkowych, które sprzyjają konkurencji, innowacji i bezpieczeństwu. W komunikacie Komisji z 2012 r. „Akt o jednolitym rynku II – Razem na rzecz nowego wzrostu gospodarczego”[6] modernizację ram legislacyjnych regulujących płatności detaliczne wskazano jako priorytet ze względu na ich zdolność do generowania wzrostu gospodarczego i pobudzania innowacji. Przegląd dyrektywy w sprawie usług płatniczych oraz przygotowanie wniosku ustawodawczego dotyczącego wielostronnych opłat interchange z tytułu płatności realizowanych przy użyciu kart wymieniono jako jedno z kluczowych działań Komisji w 2013 r. Obowiązujące przepisy w dziedzinie, której dotyczy wniosek Niniejsza inicjatywa stanowi element szerszego pakietu środków legislacyjnych dotyczących usług płatniczych. Uzupełnia ona i aktualizuje istniejące ramy prawne w zakresie usług płatniczych w obrębie UE, a w szczególności: – dyrektywę 2007/64/WE ustanawiającą zharmonizowane ramy prawne, umożliwiające szybsze i łatwiejsze dokonywanie płatności w całej UE, wzmacniającą konkurencję w zakresie systemów płatności oraz ułatwiającą osiągnięcie korzyści skali. Dyrektywa ta ułatwiła również operacyjne wdrożenie jednolitego obszaru płatności w euro (SEPA); – rozporządzenie (WE) nr 924/2009 sprawie płatności transgranicznych zastępujące i uchylające rozporządzenie (WE) nr 2560/2001 oraz rozszerzające zakres stosowania przepisów dotychczasowego rozporządzenia na polecenia zapłaty. Rozporządzenie to wyeliminowało zróżnicowane opłaty z tytułu płatności ponoszone przez użytkowników usług płatniczych w przypadku płatności krajowych i transgranicznych w euro w obrębie Unii Europejskiej. Stosuje się ono do wszystkich płatności przetwarzanych elektronicznie; – rozporządzenie (UE) nr 260/2012 ustanawiające terminy migracji na system ogólnoeuropejskich poleceń przelewu i ogólnoeuropejskich poleceń zapłaty oraz zastępujące istniejące w poszczególnych państwach systemy krajowych i transgranicznych płatności w euro w obrębie Unii Europejskiej; – dyrektywę 2009/110/WE w sprawie pieniądza elektronicznego, ustanawiającą ramy prawne regulujące emisję i wykup pieniądza elektronicznego oraz wprowadzającą system nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami pieniądza elektronicznego zgodny z wymogami, którym podlegają instytucje płatnicze, określonymi w dyrektywie w sprawie usług płatniczych; – rozporządzenie (WE) nr 1781/2006 określające przepisy nakładające na dostawców usług płatniczych wymóg przekazywania informacji na temat płatnika na każdym etapie łańcucha płatności do celów zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, prowadzenia dochodzeń w przypadkach prania pieniędzy i finansowania terroryzmu oraz wykrywania tych praktyk. Oprócz ram legislacyjnych, w wyniku szeregu postępowań z zakresu konkurencji prowadzonych na szczeblu unijnym i krajowym wyeliminowano antykonkurencyjne praktyki na rynku płatności. Spójność z pozostałymi obszarami polityki i celami Unii Cele wniosku są w pełni spójne z polityką UE i celami Unii. Po pierwsze, proponowana dyrektywa usprawni funkcjonowanie wewnętrznego rynku usług płatniczych oraz szerzej – rynku wszystkich towarów i usług, zważywszy na potrzebę istnienia innowacyjnych, wydajnych i bezpiecznych sposobów płatności. Ułatwiając przeprowadzanie transakcji gospodarczych w obrębie Unii, dyrektywa przyczyni się również do osiągnięcia szerszych celów strategii „Europa 2020” oraz pobudzenia wzrostu gospodarczego. Po drugie, niniejsza inicjatywa wspiera realizację polityki UE w innych obszarach takich jak ochrona danych, sankcje administracyjne oraz zapobieganie procederowi prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, a zwłaszcza: – inicjatywy ustawodawcze Komisji dotyczące Europejskiej agendy cyfrowej[7], a w szczególności wniosek Komisji dotyczący ram prawnych w zakresie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych[8] oraz wniosek Komisji dotyczący środków mających na celu zapewnienie wysokiego wspólnego poziomu bezpieczeństwa sieci i informacji w obrębie Unii[9] oraz priorytety wskazane w komunikacie w sprawie handlu elektronicznego i usług online[10], które służą utworzeniu jednolitego rynku cyfrowego; – wysiłki Komisji podejmowane w celu zwiększenia konkurencji poprzez ustanowienie jednakowych obowiązków, praw i szans dla uczestników rynku oraz ułatwienie transgranicznego świadczenia usług płatniczych; – wniosek ustawodawczy Komisji dotyczący opłat interchange z tytułu transakcji płatniczych realizowanych przy użyciu kart oraz stosowania określonych ograniczających zasad i praktyk biznesowych, który jest przygotowywany w tym samym czasie co niniejszy wniosek przy zachowaniu ścisłej koordynacji; – dyrektywę 2011/83/WE w sprawie praw konsumentów[11], która ma na celu upowszechnianie rzeczywistego wewnętrznego rynku transakcji zawieranych między przedsiębiorstwami a konsumentami oraz osiągnięcie odpowiedniej równowagi między wysokim poziomem ochrony konsumentów a konkurencyjnością przedsiębiorstw, ograniczając tym samym swobodę akceptantów, jeśli chodzi o pobieranie opłat z tytułu korzystania z instrumentów płatniczych do wysokości poniesionych kosztów. 2. Konsultacje z zainteresowanymi stronami oraz ocena skutków Konsultacje z zainteresowanymi stronami W dniu 11 stycznia 2012 r. Komisja Europejska opublikowała zieloną księgę „W kierunku zintegrowanego europejskiego rynku płatności realizowanych przy pomocy kart płatniczych, przez internet i za pośrednictwem urządzeń przenośnych”[12], a następnie przeprowadziła szeroko zakrojone konsultacje społeczne. Komisja otrzymała ponad 300 odpowiedzi od organów publicznych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, federacji przedsiębiorców oraz przedsiębiorstw z różnych branż, reprezentujących szeroki wachlarz zainteresowanych stron. Również poza konsultacjami otrzymano szereg uwag, stanowisk i opinii. Obszerne uwagi przekazane przez zainteresowane strony[13] stanowiły źródło istotnych informacji na temat niektórych zachodzących w przedmiotowym obszarze zmian oraz ewentualnej konieczności wprowadzenia modyfikacji w dotychczasowych ramach dotyczących płatności. W dniu 4 maja 2012 r. odbyło się wysłuchanie publiczne poświęcone tej tematyce, w którym udział wzięło około 350 zainteresowanych stron. W dniu 20 listopada 2012 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję „W kierunku zintegrowanego europejskiego rynku płatności realizowanych przy pomocy kart płatniczych, przez internet i za pośrednictwem urządzeń przenośnych”[14]. W rezolucji tej potwierdzono cele i przeszkody na drodze do integracji wskazane w zielonej księdze oraz wezwano do podjęcia działań legislacyjnych w różnych obszarach związanych z płatnościami realizowanymi przy użyciu kart, zalecając jednocześnie większą ostrożność w działaniach związanych z płatnościami realizowanymi przez internet oraz za pośrednictwem urządzeń przenośnych ze względu na mniejszą dojrzałość tych rynków. Wezwano w niej również do zreformowania modelu zarządzania jednolitym obszarem płatności w euro (SEPA). Wyniki konsultacji wskazują na konieczność dokonania w istniejących ramach istotnych dostosowań regulacyjnych, aby wzmocnić efektywność europejskiego rynku płatności oraz przyczynić się do stworzenia warunków rynkowych sprzyjających konkurencji, innowacji i bezpieczeństwu. Wykorzystanie wiedzy specjalistycznej W kontekście przeglądu dyrektywy w sprawie usług płatniczych oraz rozporządzenia w sprawie płatności transgranicznych na rynku wewnętrznym, a także ewentualnej konieczności zmiany obu tekstów prawnych Komisja podjęła dodatkowe prace, aby zebrać fakty w przedmiotowej dziedzinie oraz zapewnić pełne zaangażowanie różnych zainteresowanych stron. Podstawę prowadzonego przez Komisję procesu przeglądu poświęconego skutkom dyrektywy w sprawie usług płatniczych oraz rozporządzenia w sprawie płatności transgranicznych na rynku wewnętrznym stanowią dwa specjalistyczne badania zewnętrzne. Badania te zapewniły Komisji kompleksowy obraz skutków gospodarczych i prawnych związanych z dyrektywą w sprawie usług płatniczych. W ramach pierwszego badania, przeprowadzonego przez zewnętrznych konsultantów z firmy Tipik w 2011 r., sporządzono ocenę zgodności z przepisami w kontekście transpozycji dyrektywy w sprawie usług płatniczych w 27 państwach członkowskich[15]. Na przestrzeni 2012 r. w ramach drugiego badania przygotowanego przez London Economics oraz iff we współpracy z PaySys dokonano analizy wpływu dyrektywy w sprawie usług płatniczych na usługi płatnicze na rynku wewnętrznym, a także analizy stosowania rozporządzenia w sprawie płatności transgranicznych we Wspólnocie. Zgromadzono także opinie państw członkowskich i znaczących uczestników rynku za pośrednictwem komitetów doradczych Komisji ds. polityki z zakresu płatności, tzn. Komitetu ds. Płatności (skupiającego przedstawicieli państw członkowskich UE) oraz Grupy Ekspertów ds. Rynku Systemów Płatniczych (w której skład wchodzą przedstawiciele podmiotów działających na rynku po stronie podażowej i popytowej). Ponadto w stosownych przypadkach Komisja odbyła dalsze konsultacje z właściwymi zainteresowanymi stronami poświęcone konkretnym kwestiom. Ocena skutków Komisja przeprowadziła ocenę skutków[16], w której przeanalizowała potencjalne konsekwencje braku zintegrowanego europejskiego rynku płatności. Przeanalizowano w szczególności następujące czynniki stanowiące źródło problemów: – niespójne stosowanie istniejących przepisów w poszczególnych państwach członkowskich z powodu wielu wariantów oraz często bardzo ogólnych kryteriów stosowania. W szczególności niektóre zwolnienia określone w dyrektywie w sprawie usług płatniczych wydają się zbyt ogólne lub przestarzałe w kontekście zmian następujących na rynku oraz są interpretowane w bardzo różny sposób. Luki jeśli chodzi o zakres stosowania przepisów powstają również w odniesieniu do płatności, w przypadku których jedna część transakcji realizowana jest poza EOG, oraz płatności w walutach krajów spoza UE, co prowadzi do utrzymywania się rozdrobnienia rynku, arbitrażu regulacyjnego oraz zakłóceń konkurencji; – próżnia prawna w przypadku niektórych nowo powstałych dostawców usług internetowych, takich jak dostawcy usług będący osobami trzecimi oferujący możliwość inicjowania płatności w oparciu o bankowość internetową. Usługi te stanowią realną i często tańszą alternatywę dla płatności z wykorzystaniem kart i są atrakcyjne również dla konsumentów, którzy kart nie posiadają. Większość tych usługodawców obecnie nie podlega obowiązującym ramom prawnym, ponieważ w żadnym momencie nie znajdują się oni w posiadaniu jakichkolwiek środków. Próżnia prawna grozi zahamowaniem innowacji oraz ograniczeniem dostępu do rynku na odpowiednich warunkach; – brak normalizacji i interoperacyjności – pod różnymi względami i w różnym stopniu – poszczególnych rozwiązań płatniczych (płatności przy użyciu kart, przez internet i za pośrednictwem urządzeń przenośnych), zwłaszcza w kontekście transgranicznym; problem ten dodatkowo pogłębiają słabe mechanizmy zarządzania unijnym rynkiem płatności detalicznych; – zróżnicowane i niespójne praktyki w zakresie pobierania opłat (z tytułu korzystania z danego instrumentu płatniczego, stosowane przez akceptantów) w poszczególnych państwach członkowskich (gdzie około połowa państw członkowskich UE dopuszcza stosowanie opłat dodatkowych, a druga połowa zabrania tej praktyki), co prowadzi do dezorientacji wśród konsumentów, którzy dokonują zakupów za granicą lub w internecie, oraz tworzy nierówne warunki działania; – w obszarze kart płatniczych – szereg ograniczających zasad i praktyk biznesowych zakłócających konkurencję (dotyczących wielostronnych opłat interchange oraz regulujących możliwość wyboru przez akceptantów akceptowanych przez siebie kart oraz ich elastyczność w tym względzie). Wskazane problemy rodzą skutki dla konsumentów, akceptantów, dostawców nowych usług płatniczych oraz dla całego rynku usług płatniczych. Na podstawie oceny skutków stwierdzono, że w kontekście dyrektywy w sprawie usług płatniczych najskuteczniejszym wariantem strategicznym umożliwiającym poprawę sytuacji – poprzez (i) wspieranie tworzenia równych warunków działania na zasadach uczciwej konkurencji dla istniejących i nowych dostawców płatności realizowanych przy użyciu kart, przez internet i za pośrednictwem urządzeń przenośnych, (ii) zwiększenie wydajności, przejrzystości i oferty instrumentów płatniczych dostępnych użytkownikom usług płatniczych (konsumenci i akceptanci) oraz (iii) zapewnienie wysokiego poziomu ochrony tych ostatnich – byłoby: – wzmocnienie projektu SEPA oraz umożliwienie wszystkim zainteresowanym stronom pełnienia bardziej aktywnej roli przy opracowywaniu i realizacji polityki w zakresie płatności detalicznych (zarządzanie); – ułatwienie normalizacji dzięki odpowiednim ramom w zakresie zarządzania i większemu zaangażowaniu europejskich organizacji normalizacyjnych (normalizacja); – zapewnienie pewności prawa w obszarze opłat interchange z tytułu płatności realizowanych przy użyciu kart oraz zapewnienie jasności co do akceptowalnego modelu biznesowego na potrzeby obecnych i przyszłych inicjatyw z zakresu płatności realizowanych przy użyciu kart (opłaty interchange); – zniesienie ograniczających zasad biznesowych dotyczących płatności realizowanych przy użyciu kart, które prowadzą do zakłóceń na rynku (środki wspierające z zakresu opłat interchange); – harmonizacja polityki państw członkowskich w zakresie opłat dodatkowych zgodnie z decyzjami regulacyjnymi dotyczącymi opłat interchange (środki wspierające z zakresu opłat interchange); – określenie warunków dostępu przez dostawców usług będących osobami trzecimi, w tym dostawców usług inicjowania płatności, do informacji na temat dostępności środków (zakres dyrektywy w sprawie usług płatniczych); – dostosowanie zakresu i zwiększenie spójności ram legislacyjnych (zakres dyrektywy w sprawie usług płatniczych); – usprawnienie wdrożenia istniejącej dyrektywy w sprawie usług płatniczych (środki mające na celu doprecyzowanie dyrektywy w sprawie usług płatniczych); – wzmocnienie praw użytkowników usług płatniczych oraz ochrona praw konsumentów w obliczu zmian regulacyjnych (zakres dyrektywy w sprawie usług płatniczych, środki wspierające z zakresu opłat interchange). Ocena skutków otrzymała pozytywną opinię Rady ds. Ocen Skutków podczas posiedzenia w dniu 20 marca 2013 r. Zgodnie z zaleceniem Rady w dokumencie wprowadzono szereg zmian, obejmujących zwłaszcza: – uzasadnienie pilnej potrzeby zmiany dyrektywy w sprawie usług płatniczych oraz powody uregulowania wielostronnych opłat interchange za pomocą przepisów; – uproszczenie prezentacji skutków poprzez skupienie się na skutkach najważniejszych wariantów w głównej części dokumentu i przeniesienie mniej istotnych kwestii do załączników; – pełniejsze wyjaśnienie współzależności między poszczególnymi wariantami i pakietami. Większość proponowanych środków z zakresu polityki uwzględniono w obecnym wniosku. Dotyczy to zwłaszcza obszarów już objętych obowiązującymi przepisami dyrektywy w sprawie usług płatniczych np. dostępu dostawców usług płatniczych będących osobami trzecimi do rynku, opłat dodatkowych czy też przepisów dotyczących instytucji płatniczych. Inne środki, zwłaszcza uregulowanie wielostronnych opłat interchange oraz środki pomocnicze, zostaną uwzględnione w poświęconym im wniosku ustawodawczym przedstawionym równolegle z niniejszym wnioskiem. Niektóre z wyżej opisanych aspektów, np. kwestie dotyczące zaangażowania europejskich organizacji normalizacyjnych i zarządzania SEPA, zostaną uregulowane za pomocą środków nieustawodawczych. Wzmocnienia wymagają istniejące mechanizmy zarządzania systemem SEPA, w tym rola istniejącej Rady ds. SEPA, będącej organem zarządzającym ad hoc wysokiego szczebla, który został utworzony pod wspólnym przewodnictwem Komisji i Europejskiego Banku Centralnego na początkowy okres trzech lat w celu zwiększania udziału zainteresowanych stron w systemie SEPA. W tym celu należy doprecyzować mandat Rady ds. SEPA, zweryfikować jej skład oraz zapewnić bardziej zrównoważone uwzględnienie interesów strony podażowej i popytowej rynku, aby zapewnić świadczenie przez Radę skutecznego doradztwa na rzecz Komisji i Europejskiego Banku Centralnego w sprawie kierunków rozwoju SEPA w przyszłości oraz ułatwienie tworzenia zintegrowanego, konkurencyjnego i innowacyjnego rynku płatności detalicznych, w szczególności w strefie euro. Komisja będzie współpracować z Europejskim Bankiem Centralnym przy określaniu odpowiednich sposobów uregulowania kwestii dotyczących zadań, składu, przewodnictwa oraz funkcjonowania mechanizmów zarządzania systemem SEPA. 3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU Podstawa prawna Podstawę prawną niniejszego wniosku stanowi art. 114 TFUE. Pomocniczość i proporcjonalność Zintegrowany unijny rynek elektronicznych płatności detalicznych przyczynia się do osiągnięcia celu art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej przewidującego utworzenie rynku wewnętrznego. Integracja rynku jest konieczna, aby umożliwić obywatelom Unii korzystanie z wielu korzyści, jakie rynek ten ze sobą niesie. Korzyści te obejmują większą konkurencję między dostawcami usług płatniczych oraz szerszą ofertę, więcej innowacji i większe bezpieczeństwo dla użytkowników usług płatniczych, zwłaszcza konsumentów. Zintegrowany rynek płatności w ostatecznym rozrachunku ułatwia dostawy towarów i świadczenie usług w kontekście transgranicznym, przyczyniając się tym samym do stworzenia prawdziwego jednolitego rynku. Skala zmian dyrektywy w sprawie usług płatniczych jest współmierna do skali problemów, jakie pojawiły się do tej pory. Dyrektywa ogólnie nadal spełnia swoje cele; jednocześnie unijne ramy prawny muszą ewoluować, aby uwzględnić najnowsze zmiany technologiczne i biznesowe w obszarze płatności detalicznych. Zintegrowany rynek płatności, opierający się z natury na sieciach, które przekraczają granice poszczególnych państw, wymaga ogólnounijnego podejścia, ponieważ obowiązujące zasady, przepisy, procedury i normy muszą być spójne we wszystkich państwach członkowskich, aby zapewnić pewność prawa i równe warunki działania wszystkim zainteresowanym uczestnikom rynku. Zważywszy na obecny stopień rozdrobnienia rynku, samodzielne działania na szczeblu państw członkowskich nie byłyby w stanie przyczynić się do osiągnięcia celu, jakim jest stworzenie zintegrowanego i wydajnego rynku płatności na potrzeby krajowego i transgranicznego obrotu towarami i usługami. Podejście to wspiera dalszy rozwój jednolitego obszaru płatności w euro (SEPA) oraz jest zgodne z agendą cyfrową, a zwłaszcza sprzyja tworzeniu jednolitego rynku cyfrowego. Będzie ono wspierać innowacje technologiczne oraz przyczyni się do pobudzenia wzrostu gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy, zwłaszcza w obszarze handlu elektronicznego i mobilnego. 4. WPŁYW NA BUDŻET Dyrektywa ma wpływ na budżet, jak wskazano w ocenie skutków finansowych regulacji dołączonej do niniejszego wniosku. 5. Informacje dodatkowe Europejski Obszar Gospodarczy Proponowany akt prawny ma znaczenie dla EOG i w związku z tym jego zakres powinien obejmować Europejski Obszar Gospodarczy. Dokumenty wyjaśniające Nowa dyrektywa, której dotyczy niniejszy wniosek, dostosowuje szereg przepisów istniejącej dyrektywy oraz przewiduje nowe obowiązki, którym podlegać będą państwa członkowskie, takie jak nowe przepisy dotyczące bezpieczeństwa, przy zapewnieniu odpowiedniego marginesu swobody, jeśli chodzi o sposób transpozycji tych obowiązków do prawa krajowego. W związku z tym państwa członkowskie są proszone o przekazanie dokumentów wyjaśniających dotyczących środków transpozycji, które zostaną przyjęte, aby umożliwić Komisji skuteczniejszą identyfikację właściwych środków krajowych i monitorowanie prawidłowej transpozycji dyrektywy. Szczegółowe omówienie wniosku Poniższe streszczenie ma na celu ułatwić przebieg procesu decyzyjnego poprzez zarysowanie najważniejszych zmian w stosunku do treści uchylanej dyrektywy w sprawie usług płatniczych. Art. 2 – Zakres stosowania: proponuje się rozszerzenie zakresu stosowania dyrektywy zarówno w odniesieniu do zakresu geograficznego, jak i uwzględnionych walut. Art. 2 ust. 1: przepisy dyrektywy w sprawie usług płatniczych dotyczące przejrzystości i wymogów informacyjnych będą miały również zastosowanie do transakcji płatniczych, w ramach których środki przekazywane są do państw trzecich, w przypadku gdy tylko jeden z dostawców usług płatniczych znajduje się na terenie Unii Europejskiej (tzw. transakcje „cząstkowe”), jeśli chodzi o te części transakcji płatniczej, które realizowane są w Unii Europejskiej. Art. 2 ust. 2: zakres przepisów dyrektywy w sprawie usług płatniczych dotyczących przejrzystości i wymogów informacyjnych zostanie rozszerzony, aby objąć wszystkie waluty, a nie, jak ma to obecnie miejsce, wyłącznie waluty państw członkowskich UE. Art. 3 – Działalność wyłączona z zakresu stosowania dyrektywy: przepis ten doprecyzowuje i aktualizuje rodzaje działalności związanej z realizacją płatności wyłączone z zakresu stosowania obecnej dyrektywy w sprawie usług płatniczych: Art. 3 lit. b): wyłączenie transakcji płatniczych realizowanych za pośrednictwem agenta handlowego zostało zmienione w taki sposób, że stosować się będzie wyłącznie do agentów handlowych, którzy działają w imieniu albo płatnika, albo odbiorcy, a nie do agentów handlowych, którzy działają zarówno w imieniu płatnika, jak i odbiorcy. Wyłączenie to przewidziane w obecnej dyrektywie w sprawie usług płatniczych było coraz częściej stosowane w odniesieniu do transakcji płatniczych obsługiwanych przez platformy handlu elektronicznego w imieniu zarówno sprzedawcy (odbiorcy płatności), jak i kupującego (płatnika). Takie zastosowanie wykracza poza cel tego wyłączenia i dlatego powinno zostać dodatkowo ograniczone. Art. 3 lit. k): wyłączenie z tytułu „ograniczonej sieci” było w coraz większym stopniu stosowane do dużych sieci obsługujących dużą liczbę płatności i znaczny asortyment produktów i usług, co wyraźnie wykracza poza pierwotny cel tego wyłączenia i sprawia, że duża liczba płatności pozostaje poza zakresem ram regulacyjnych oraz stawia regulowanych uczestników rynku w gorszej pozycji konkurencyjnej. Nowa definicja, która jest zgodna z definicją ograniczonych sieci zawartą w dyrektywie 2009/110/WE, powinna przyczynić się do ograniczenia tego ryzyka. Art. 3 lit. l): obecne wyłączenie dotyczące treści cyfrowych czy też operatorów systemów telekomunikacyjnych przeredagowano, ograniczając jego zakres: będzie ono miało zastosowanie wyłącznie do dodatkowych usług płatniczych realizowanych przez dostawców sieci lub dostawców usług komunikacji elektronicznej, np. operatorów telekomunikacyjnych. Wyłączenie to będzie miało zastosowanie do udostępniania treści cyfrowych dostarczanych przez osoby trzecie, z zastrzeżeniem pewnych progów określonych w niniejszej dyrektywie. Nowa definicja powinna zapewnić równe warunki działania różnym dostawcom oraz skuteczniej uwzględnić wymogi ochrony konsumentów w kontekście płatności. Skreślenie dawnego art. 3 lit. o): wyłączenie usług bankomatowych oferowanych przez niezależnych operatorów bankomatów z zakresu dyrektywy w sprawie usług płatniczych doprowadziło do stworzenia sieci bankomatów pobierających od konsumentów wysokie opłaty za wypłaty gotówki z tych urządzeń. Wydaje się, że przepis ten stanowił zachętę dla istniejących sieci bankomatów będących własnością banków do rozwiązywania dotychczasowych stosunków umownych z innymi dostawcami usług płatniczych po to, by bezpośrednio pobierać wyższe opłaty od konsumentów. Dlatego też wyłączenie to należy skreślić. Art. 9 – Wymogi ochronne: wymogi ochronne zostaną uproszczone, przy czym te wymogi, którym podlegają instytucje płatnicze, które uzyskały zezwolenie na podstawie dyrektywy w sprawie usług płatniczych, zostaną pełniej zharmonizowane, w szczególności poprzez ograniczenie przysługującej obecnie państwom członkowskim możliwości ograniczania zakresu wymogów ochronnych oraz liczby możliwych sposobów ochrony, aby wyrównać warunki działania oraz zwiększyć pewność prawa. Art. 14 – Europejski elektroniczny punkt dostępu w ramach EUNB: jeden elektroniczny punkt dostępu powinien zapewnić zwiększoną przejrzystość posiadających zezwolenie i zarejestrowanych instytucji płatniczych poprzez zapewnienie wzajemnego połączenia rejestrów publicznych państw członkowskich na szczeblu Unii. Art. 27 – Warunki: możliwość stosowania „uproszczonego” systemu do „małych instytucji płatniczych” zostanie rozszerzona i obejmie większą liczbę małych instytucji, zważywszy że niektóre państwa członkowskie miały negatywne doświadczenia (m.in. niewypłacalność) z małymi dostawcami usług płatniczych, których skala działalności przekracza obecny próg umożliwiający skorzystanie z wyłączenia. Celem takiego rozwiązania jest osiągnięcie odpowiedniej równowagi oraz – z jednej strony – uniknięcie nakładania na bardzo małe instytucje obciążeń regulacyjnych i – z drugiej strony – zadbanie o to, by użytkownicy usług płatniczych korzystali z odpowiedniego poziomu ochrony. Art. 29 – Dostęp do systemów płatności: artykuł ten uściśla przepisy regulujące dostęp do systemów płatności poprzez doprecyzowanie warunków pośredniego dostępu instytucji płatniczych do systemów płatności wyznaczonych na podstawie dyrektywy 98/26/WE (dyrektywa w sprawie zamknięcia rozliczeń) w podobny sposób, jak w przypadku dostępu zapewnionego mniejszym instytucjom kredytowym. Art. 55 ust. 3 i 4 – Obowiązujące opłaty: przepisy tego artykułu pełniej zharmonizują praktyki pobierania dodatkowych opłat, z należytym uwzględnieniem przepisów dyrektywy 2011/83/UE w sprawie praw konsumentów oraz wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) XXX w sprawie opłat interchange z tytułu transakcji płatniczych realizowanych przy użyciu kart, który przedstawiono równolegle z niniejszym wnioskiem. Elastyczność dopuszczona przepisami obecnej dyrektywy w sprawie płatności umożliwiająca akceptantom pobieranie od płatnika dodatkowych opłat, przyznawanie mu zniżek lub w inny sposób skłanianie go do wyboru najbardziej wydajnego sposobu płatności – z zastrzeżeniem, że państwa członkowskie mogą zakazać pobierania takich dodatkowych opłat lub je ograniczyć na swoim terytorium – doprowadziła do powstania krańcowej niejednorodności na rynku. Z przewidzianej w dyrektywie w sprawie usług płatniczych możliwości zakazu stosowania dodatkowych opłat skorzystało trzynaście państw członkowskich. Różne systemy obowiązujące w poszczególnych państwach członkowskich są źródłem problemów i dezorientacji dla akceptantów i konsumentów, w szczególności w przypadku sprzedaży i zakupu towarów i usług przez internet w kontekście transgranicznym. Proponowany zakaz pobierania dodatkowych opłat jest bezpośrednio związany z ograniczeniem wysokości opłat interchange przewidzianym w wyżej wymienionym wniosku dotyczącym rozporządzenia w sprawie opłat interchange z tytułu transakcji realizowanych przy użyciu kart. Zważywszy na znaczną obniżkę opłat, które akceptant musi płacić na rzecz swojego banku, praktyka pobierania dodatkowych opłat nie ma już uzasadnienia w przypadku kart podlegających regulowanym wielostronnym opłatom interchange, które stanowią ponad 95 % rynku kart używanych przez konsumentów. Proponowane przepisy przyczynią się zatem do bardziej pozytywnych doświadczeń konsumentów związanych z płaceniem za towary lub usługi przy użyciu kart w całej Unii oraz do powszechniejszego wykorzystywania kart płatniczych zamiast gotówki. Jeśli chodzi o karty, w przypadku których opłaty interchange nie będą uregulowane zgodnie z powyższym wnioskiem w sprawie opłat interchange z tytułu transakcji realizowanych przy użyciu kart, tzn. karty firmowe oraz trójstronne systemy kart płatniczych, akceptanci będą nadal mogli pobierać dodatkowe opłaty, pod warunkiem że ich wysokość odpowiadać będzie faktycznie poniesionym kosztom, z należytym uwzględnieniem dyrektywy 2011/83/UE. Art. 65 i 66 – Odpowiedzialność dostawcy usług płatniczych i płatnika za nieautoryzowane transakcje płatnicze: proponowane zmiany uproszczą i pełniej zharmonizują przepisy regulujące odpowiedzialność w przypadku nieautoryzowanych transakcji, zapewniając większą ochronę uzasadnionych interesów użytkowników usług płatniczych. Z wyjątkiem przypadków oszustwa lub rażącego niedbalstwa, maksymalna kwota, jaką użytkownik usług płatniczych może być w jakichkolwiek okolicznościach zobowiązany zapłacić w przypadku nieautoryzowanej transakcji płatniczej, zostanie obniżona z obecnej kwoty 150 EUR do kwoty 50 EUR. Przepisy te precyzują również, że opóźnienie w realizacji płatności niekoniecznie powoduje obowiązek dokonania zwrotu. Art. 67 – Zwroty z tytułu transakcji płatniczych zainicjowanych przez odbiorcę lub za jego pośrednictwem: przepis ten doprecyzowuje prawo do otrzymania zwrotu w przypadku transakcji realizowanej przy użyciu polecenia zapłaty, dostosowując je do zapisów zbioru przepisów SEPA dotyczących podstawowej usługi polecenia zapłaty (SEPA ) – pod warunkiem że opłacone towary nie zostały jeszcze użyte lub nie skorzystano jeszcze z opłaconych usług. Na podstawie obecnych przepisów stosuje się różne systemy zwrotu środków w przypadku poleceń zapłaty, w zależności od tego, czy udzielono uprzedniej autoryzacji lub pobrana kwota przekroczyła oczekiwaną kwotę, czy też uzgodniono dodatkowe prawo. Art. 85 – Środki bezpieczeństwa: proponowane przepisy uwzględniają kwestie związane z bezpieczeństwem i autoryzacją zgodnie z wnioskiem Komisji dotyczącym dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji. Tytuły I–V i załącznik I pkt 7 – objęcie zakresem stosowania dyrektywy nowych usług i dostawców usług umożliwiające zapewnienie dostępu do rachunków płatniczych: dyrektywa w sprawie usług płatniczych w obecnym kształcie nie obejmuje uczestników rynków, którzy w żadnym momencie nie znajdują się w posiadaniu środków płatnika lub odbiorcy. Fakt, że ci dostawcy usług będący osobami trzecimi nie podlegają obecnie regulacji, przynajmniej w niektórych państwach członkowskich, budzi zastrzeżenia z punktu widzenia bezpieczeństwa, ochrony danych i odpowiedzialności, pomimo korzyści, jakie zapewniają te usługi oraz wspomniani dostawcy usług. Niniejszy wniosek włącza w zakres stosowania dyrektywy w sprawie usług płatniczych (załącznik I pkt 7) dostawców usług będących osobami trzecimi, którzy oferują zwłaszcza usługi inicjowania płatności w oparciu o bankowość internetową. Powinno to zwiększyć dostępność nowych tanich rozwiązań z zakresu płatności elektronicznych w internecie, przy zapewnieniu odpowiednich standardów bezpieczeństwa, ochrony danych i odpowiedzialności. Aby móc świadczyć usługi inicjowania płatności, dostawcy ci będą musieli uzyskać zezwolenie lub zarejestrować się oraz podlegać będą nadzorowi jak instytucje płatnicze (Tytuł II). Podobnie jak inni dostawcy usług płatniczych, będą oni podlegać zharmonizowanym prawom i obowiązkom, a zwłaszcza wymogom w zakresie bezpieczeństwa (art. 85 i 86). Planowane przepisy uregulują w szczególności warunki dostępu do informacji o rachunku (art. 58), wymogi dotyczące autoryzacji (art. 87) oraz korygowania transakcji (art. 63 i 64), a także zrównoważony podział odpowiedzialności (art. 65 i 66). Z tego nowego systemu skorzystają nowi dostawcy usług płatniczych, niezależnie od tego, czy w jakimkolwiek momencie są w posiadaniu środków płatnika lub odbiorcy. Rozdział 6 – Pozasądowe procedury wnoszenia skarg i dochodzenia praw regulujące rozstrzyganie sporów: przepisy te przyczynią się do zapewnienia pełniejszej faktycznej zgodności z przepisami dyrektywy. Nowe środki aktualizują wymogi dotyczące pozasądowych procedur wnoszenia skarg i dochodzenia praw oraz odpowiednich kar. Art. 92 – Sankcje: państwa członkowskie będą zobowiązane – zgodnie z innymi przedstawionymi w ostatnim czasie wnioskami ustawodawczymi dotyczącymi sektora usług finansowych – ujednolicić sankcje administracyjne, zapewnić dostępności odpowiednich środków i sankcji administracyjnych za naruszenie wymogów dyrektywy oraz zagwarantować należyte stosowanie tych środków i sankcji. Europejski Urząd Nadzoru Bankowego: dyrektywa dotyczy kilku obszarów, w których przewidziano prowadzenie przez EUNB prac w charakterze organu przyczyniającego się do konsekwentnego i spójnego funkcjonowania mechanizmów nadzorczych (o czym jest mowa w rozporządzeniu (UE) nr 1093/2010). W szczególności EUNB poproszony zostanie o wydanie wytycznych i opracowanie projektów regulacyjnych standardów technicznych w różnych obszarach, m.in. w celu sprecyzowania przepisów dotyczących wydawania „paszportów” instytucjom płatniczym działającym w wielu państwach członkowskich lub zapewnienia ustanowienia odpowiednich wymogów w zakresie bezpieczeństwa. 2013/0264 (COD) Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego oraz zmieniająca dyrektywy 2002/65/WE, 2013/36/UE i 2009/110/WE i uchylająca dyrektywę 2007/64/WE (Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 114, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[17], uwzględniając opinię Europejskiego Banku Centralnego[18], po konsultacji z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) W ostatnich latach osiągnięto znaczne postępy w integracji płatności detalicznych w Unii, w szczególności w kontekście aktów unijnego prawa regulujących płatności, zwłaszcza dyrektywy 2007/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[19], rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 924/2009[20], dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/110/WE[21] oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 260/2012[22]. Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE[23] uzupełniono ramy prawne regulujące usługi płatnicze poprzez ustanowienie określonego limitu ograniczającego możliwość pobierania przez detalistów od swoich klientów dodatkowych opłat z tytułu korzystania z niektórych sposobów płatności. (2) Dyrektywę 2007/64/WE przyjęto w grudniu 2007 r. w oparciu o wniosek Komisji z grudnia 2005 r. Od tego czasu na rynku płatności detalicznych zaszły znaczne zmiany pod względem innowacji technicznych, przejawiające się gwałtownym rozwojem szeregu rozwiązań z zakresu płatności elektronicznych i płatności realizowanych przy użyciu urządzeń przenośnych oraz pojawieniem się na rynku nowych rodzajów usług płatniczych. (3) Przegląd unijnych ram prawnych dotyczących usług płatniczych, a zwłaszcza analiza skutków dyrektywy 2007/64/WE oraz konsultacje poświęcone zielonej księdze Komisji „W kierunku zintegrowanego europejskiego rynku płatności realizowanych przy pomocy kart płatniczych, przez internet i za pośrednictwem urządzeń przenośnych”[24] wskazały, że zaistniałe zmiany stały się źródłem poważnych wyzwań z regulacyjnego punktu widzenia. Ważne obszary rynku płatności, w szczególności płatności realizowane przy użyciu kart, przez internet i za pośrednictwem urządzeń przenośnych, są często nadal podzielone wzdłuż granic krajowych. Wiele innowacyjnych produktów i usług płatniczych nie wchodzi – w całości lub w znacznej części – w zakres stosowania dyrektywy 2007/64/WE. Ponadto zakres stosowania dyrektywy 2007/64/WE, a zwłaszcza wyłączone z tego zakresu elementy takie jak niektóre rodzaje działalności związanej z płatnościami, w kilku przypadkach okazały się – w świetle zmian na rynku – zbyt wieloznaczne, zbyt ogólne lub po prostu przestarzałe. Doprowadziło to do braku pewności prawa, potencjalnych zagrożeń bezpieczeństwa w łańcuchu płatności oraz braku ochrony konsumentów w niektórych obszarach. W przypadku innowacyjnych i łatwych w użyciu cyfrowych usług płatniczych wystąpiły trudności z popularyzacją tych rozwiązań i zapewnieniem konsumentom i detalistom skutecznych, wygodnych i bezpiecznych metod płatności w Unii. (4) Ustanowienie zintegrowanego jednolitego rynku płatności elektronicznych ma zasadnicze znaczenie, aby – zważywszy na rozwój gospodarki cyfrowej – umożliwić konsumentom, akceptantom i przedsiębiorstwom czerpanie pełni korzyści, jakie niesie rynek wewnętrzny. (5) Należy ustanowić nowe przepisy w celu wyeliminowania luk w przepisach, zapewniając jednocześnie większość jasność prawa i spójne stosowanie ram legislacyjnych w całej Unii. Dotychczasowym oraz nowym uczestnikom rynku należy zagwarantować równorzędne warunki działania, ułatwiając upowszechnienie nowych sposobów płatności wśród szerokiego kręgu użytkowników i zapewniając wysoki poziom ochrony konsumentów przy korzystaniu z tych usług płatniczych w całej Unii. Powinno to doprowadzić do spadku kosztów i cen dla użytkowników usług płatniczych oraz przyczynić się do powstania szerszej oferty usług płatniczych i zapewnienia ich przejrzystości. (6) W ostatnich latach nastąpił wzrost zagrożeń bezpieczeństwa związanych z płatnościami elektronicznymi, którego przyczyną jest większa złożoność techniczna płatności elektronicznych, stale rosnąca liczba transakcji z wykorzystaniem płatności elektronicznych na całym świecie oraz pojawiające się nowe rodzaje usług płatniczych. Bezpieczne usługi płatnicze stanowią zasadniczy warunek prawidłowo funkcjonującego ryku usług płatniczych, dlatego też użytkownicy usług płatniczych powinni być przed takimi zagrożeniami należycie chronieni. Usługi płatnicze mają decydujące znaczenie dla zapewnienia trwałości ważnych rodzajów działalności o charakterze ekonomiczno-społecznym i dlatego dostawców usług płatniczych, takich jak instytucje kredytowe, uznano za podmioty gospodarcze zgodnie z art. 3 ust. 8 dyrektywy [proszę wstawić nr dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji po jej przyjęciu] Parlamentu Europejskiego i Rady (dalej „dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji”)[25]. (7) Oprócz ogólnych środków przewidzianych w dyrektywie [proszę wstawić nr dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji po jej przyjęciu], które będą podejmowane na szczeblu państw członkowskich, zagrożenia bezpieczeństwa związane z transakcjami płatniczymi powinny również być neutralizowane na poziomie dostawców usług płatniczych. Środki bezpieczeństwa podejmowane przez dostawców usług płatniczych powinny być współmierne do danego zagrożenia. Należy ustanowić mechanizm regularnej sprawozdawczości, aby zadbać o to, by dostawcy usług płatniczych co roku przekazywali właściwym organom zaktualizowane informacje dotyczące oceny zagrożeń bezpieczeństwa, na które są narażeni, oraz (dodatkowych) środków, które podjęli w odpowiedzi na te zagrożenia. Ponadto, aby zapewnić ograniczenie do minimum szkód, na jakie narażeni są inni dostawcy usług płatniczych i systemy płatności (takich jak poważne zakłócenie funkcjonowania systemu płatności), a także użytkownicy, należy zadbać o to, by dostawcy usług płatniczych mieli obowiązek zgłaszać bez zbędnej zwłoki poważne incydenty z zakresu bezpieczeństwa Europejskiemu Urzędowi Nadzoru Bankowego. (8) Zmienione ramy regulacyjne dotyczące usług płatniczych uzupełnia rozporządzenie (UE) [XX/XX/XX] Parlamentu Europejskiego i Rady[26]. Rozporządzenie to wprowadza przepisy dotyczące pobierania wielostronnych i dwustronnych opłat interchange z tytułu wszystkich transakcji realizowanych przez konsumentów przy użyciu kart debetowych i kredytowych oraz płatności elektronicznych i płatności realizowanych za pośrednictwem urządzeń przenośnych wynikających z tych transakcji oraz wprowadza ograniczenia dotyczące stosowania niektórych zasad biznesowych w odniesieniu do transakcji realizowanych przy użyciu kart. Rozporządzenie to ma na celu dalsze przyśpieszenie procesu tworzenia skutecznego zintegrowanego rynku płatności realizowanych przy użyciu kart. (9) Aby uniknąć stosowania w poszczególnych państwach członkowskich rozbieżnych podjeść ze szkodą dla konsumentów, przewidziane w niniejszej dyrektywie przepisy dotyczące przejrzystości i wymogów informacyjnych mające zastosowanie do dostawców usług płatniczych powinny mieć również zastosowanie do transakcji, w których dostawca usług płatniczych płatnika lub odbiorcy znajduje się na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego (dalej „EOG”), a drugi dostawca usług płatniczych znajduje się poza granicami EOG. Należy również objąć zakresem stosowania przepisów dotyczących przejrzystości i wymogów informacyjnych transakcje we wszystkich walutach realizowane między dostawcami usług płatniczych znajdującymi się na terytorium EOG. (10) Definicja usług płatniczych powinna być neutralna z punktu widzenia technologii oraz powinna umożliwiać dalsze opracowywanie nowych rodzajów usług płatniczych, zapewniając jednocześnie równorzędne warunki prowadzenia działalności zarówno istniejącym, jak i nowym dostawcom usług płatniczych. (11) Ustanowione w dyrektywie 2007/64/WE wyłączenie z zakresu jej stosowania transakcji płatniczych realizowanych za pośrednictwem agenta handlowego w imieniu płatnika lub odbiorcy stosowane jest w poszczególnych państwach członkowskich w bardzo zróżnicowany sposób. Niektóre państwa członkowskie dopuszczają stosowanie wyłączenia przez platformy handlu elektronicznego, które działają jako pośrednicy w imieniu indywidualnych kupujących i sprzedających, nie zapewniając żadnej faktycznej możliwości negocjowania czy też zawarcia transakcji sprzedaży lub kupna towarów lub usług. Wykracza to poza zamierzony zakres wyłączenia i może potęgować ryzyko dla konsumentów, ponieważ dostawcy ci pozostają poza ramami prawnymi, które zapewniają ochronę. Zróżnicowane praktyki w zakresie stosowania przepisów powodują również zakłócenie konkurencji na rynku płatności. Aby uwzględnić te zastrzeżenia, należy doprecyzować tę definicję oraz sformułować ją w jaśniejszy sposób. (12) Informacje zwrotne pochodzące z rynku wskazują, że w ramach działalności związanej z realizacją płatności objętej wyłączeniem z tytułu ograniczonej sieci często obsługiwane są płatności na skalę masową i na wysokie kwoty oraz oferowane są konsumentom setki lub tysiące różnych produktów i usług, co jest sprzeczne z celem wyłączenia z tytułu ograniczonej sieci przewidzianego w dyrektywie 2007/64/WE. Sytuacja ta powoduje większe ryzyko i brak ochrony prawnej dla użytkowników usług płatniczych, zwłaszcza konsumentów, oraz stawia w wyraźnie niekorzystnym położeniu regulowanych uczestników rynku. Aby ograniczyć te zagrożenia konieczny jest precyzyjniejszy opis ograniczonej sieci, zgodnie z dyrektywą 2009/110/WE. Instrument płatniczy można zatem uznać za wykorzystywany w ramach takiej ograniczonej sieci, jeśli można go wykorzystać wyłącznie do nabycia towarów i usług w określonym sklepie lub sieci sklepów albo do nabycia ograniczonego asortymentu towarów lub usług, bez względu na geograficzne położenie punktu sprzedaży. Instrumenty tego rodzaju mogą obejmować karty sklepowe, karty paliwowe, karty członkowskie, karty transportu publicznego, bony na posiłki lub bony na konkretne usługi, które podlegają niekiedy szczególnym przepisom prawa podatkowego lub prawa pracy, mającym wspierać korzystanie z tych instrumentów, aby osiągnąć cele określone w przepisach socjalnych. W przypadku gdy taki instrument o celu szczególnym przeradza się w instrument o celu ogólnym, wyłączenie z zakresu niniejszej dyrektywy nie powinno mieć dłużej zastosowania. Z zakresu niniejszej dyrektywy nie należy wyłączać instrumentów, które można wykorzystać do zakupów w sklepach określonej grupy akceptantów, ponieważ takie instrumenty są zazwyczaj zaprojektowane z myślą o ciągle powiększających się sieciach podmiotów świadczących usługi. Wyłączenie powinno stosować się w połączeniu ze spoczywającym na potencjalnych dostawcach usług płatniczych obowiązkiem zgłaszania działalności wchodzącej w zakres definicji ograniczonej sieci. (13) Z zakresu stosowania dyrektywy 2007/64/WE wyłączono niektóre transakcje płatnicze realizowane za pośrednictwem urządzeń telekomunikacyjnych lub informatycznych, w których operator sieci nie tylko pełni rolę pośrednika przy dostawie cyfrowych towarów i usług za pośrednictwem danego urządzenia, ale wzbogaca je o pewną wartość. W szczególności wyłączenie to umożliwia dokonywanie zakupów (m.in. dzwonków do telefonów lub usług SMS o podwyższonej wartości), za które opłaty są pobierane przez operatora lub wykazywane na rachunku telefonicznym, i przyczynia się do opracowywania nowych modeli biznesowych opierających się na sprzedaży treści cyfrowych o niewielkiej wartości. Z informacji zwrotnych pochodzących z rynku wynika, że brak jest dowodów na to, by ta metoda płatności, ciesząca się zaufaniem konsumentów jako wygodne narzędzie w przypadku płatności na niskie kwoty, przerodziła się w ogólna usługę pośrednictwa w płatnościach. Ze względu jednak na fakt, że obowiązujące wyłączenie zostało sformułowane w sposób niejednoznaczny, przepis ten został wdrożony w różny sposób w poszczególnych państwach członkowskich. Przekłada się to na brak pewności prawa dla operatorów i konsumentów oraz umożliwiło w niektórych przypadkach dostawcom innych usług pośrednictwa w płatnościach roszczenie sobie prawa do objęcia tych usług wyłączeniem z zakresu stosowania dyrektywy 2007/64/WE. Należy zatem zawęzić zakres stosowania tej dyrektywy. Wyłączeniem tym powinny zostać konkretnie objęte mikropłatności za treści cyfrowe, takie jak dzwonki do telefonów, tapety, utwory muzyczne, gry, pliki wideo czy aplikacje. Wyłączenie to powinno mieć zastosowanie jedynie do usług płatniczych świadczonych jako usługi dodatkowe w stosunku do usług komunikacji elektronicznej (tzn. podstawowej działalności danego operatora). (14) Podobnie z zakresu stosowania dyrektywy 2007/64/WE wyłączono usługi płatnicze oferowane przez operatorów bankomatów, którzy są niezależni od banków lub innych dostawców usług płatniczych. Przepis ten – pierwotnie sformułowany w celu stworzenia zachęty do instalowania wolnostojących bankomatów na obszarach oddalonych i słabo zaludnionych poprzez umożliwienie ich operatorom pobierania dodatkowych opłat oprócz opłat uiszczanych na rzecz dostawców usług płatniczych, którzy wydali daną kartę – nie miał w zamierzeniu być stosowany przez operatorów bankomatów obsługujących sieci obejmujące setki, a nawet tysiące bankomatów, pokrywające terytorium jednego państwa członkowskiego lub większej ich liczby. Doprowadził on do tego, że wspomniana dyrektywa nie miała zastosowania do rosnącego segmentu rynku bankomatów, wywierając negatywny wpływ na poziom ochrony konsumentów. Dotychczasowe uregulowania zachęcały również istniejących operatorów bankomatów do zmiany swoich modeli biznesowych i rozwiązywania dotychczasowych stosunków umownych z dostawcami usług płatniczych, aby pobierać wyższe opłaty bezpośrednio od konsumentów. Dlatego też wyłączenie to należy skreślić. (15) Dostawcy usług pragnący skorzystać z wyłączenia przewidzianego w dyrektywie 2007/64/WE często nie zasięgają opinii organów w kwestii tego, czy ich działalność objęta jest zakresem stosowania tej dyrektywy, czy też jest z niej wyłączona, lecz polegają na swojej własnej ocenie. Wydaje się, że niektóre wyłączenia mogły być wykorzystywane przez dostawców usług płatniczych do zmiany modeli biznesowych w taki sposób, by prowadzona przez nich działalność polegającą na realizacji płatności znalazła się poza zakresem stosowania tej dyrektywy. Może to prowadzić do wzrostu poziomu ryzyka, na jakie narażeni są użytkownicy usług płatniczych, oraz powstania nierównych warunków dla dostawców usług płatniczych na rynku wewnętrznym. Dlatego też dostawcy usług powinni być zobowiązani do zgłaszania właściwym organom niektórych rodzajów działalności, aby zapewnić jednolitą interpretację przepisów na całym rynku wewnętrznym. (16) Należy przewidzieć wymóg zgłaszania przez potencjalnych dostawców usług płatniczych zamiaru prowadzenia działalności w ramach ograniczonej sieci, jeśli wolumen transakcji płatniczych przekroczy pewien próg. Właściwe organy powinny dokonywać sprawdzenia, czy taką działalność można uznać za działalność prowadzoną w ramach ograniczonej sieci, oraz podejmować uzasadnione decyzje w tym względzie, w oparciu o kryteria określone w art. 3 lit. k). (17) Formułując nowe przepisy, należy kierować się podejściem przyjętym w dyrektywie 2007/64/WE, obejmując regulacjami wszystkie rodzaje usług płatności elektronicznych. Dlatego też te nowe przepisy nie powinny mieć nadal zastosowania do usług, w przypadku których transfer środków pieniężnych od płatnika do odbiorcy lub ich transport dokonywany jest wyłącznie w banknotach i monetach, ani też gdy transfer dokonywany jest na podstawie czeku papierowego, weksla papierowego, weksla własnego lub innego instrumentu, bonów w postaci papierowej lub kart wystawionych przez dostawcę usług płatniczych bądź inną osobę w celu przekazania środków do dyspozycji odbiorcy. (18) Od czasu przyjęcia dyrektywy 2007/64/WE pojawiły się nowe rodzaje usług płatniczych, zwłaszcza w obszarze płatności realizowanych przez internet. W szczególności nastąpił rozwój dostawców usług będących osobami trzecimi, oferujących konsumentom i akceptantom tzw. usługi inicjowania płatności, których świadczenie często nie wiąże się z wejściem w posiadanie środków, które mają zostać przekazane. Usługi te ułatwiają płatności realizowane w ramach handlu elektronicznego poprzez ustanowienie interfejsu programowego między stroną internetową akceptanta a platformą bankowości internetowej konsumenta w celu inicjowania płatności internetowych w oparciu o polecenia przelewu lub polecenia zapłaty. Dostawcy usług będący osobami trzecimi oferują tanie rozwiązania stanowiące alternatywę dla płatności realizowanych przy użyciu kart zarówno dla akceptantów, jak i konsumentów, oraz zapewniają konsumentom możliwość dokonywania zakupów w internecie, nawet jeśli nie posiadają oni kart kredytowych. Ponieważ jednak dostawcy ci nie podlegają obecnie przepisom dyrektywy 2007/64/WE, niekoniecznie są oni nadzorowani przez właściwe organy i wypełniają wymogi przewidziane w tej dyrektywie. Taki stan rzeczy jest źródłem szeregu problemów prawnych związanych m.in. z ochroną konsumentów, bezpieczeństwem i odpowiedzialnością, a także konkurencją i ochroną danych. Nowe przepisy powinny więc regulować te kwestie. (19) Usługa przekazu pieniężnego jest prostą usługą płatniczą, która zwykle polega na przekazaniu gotówki przez płatnika dostawcy usług płatniczych, który przesyła odpowiednią kwotę, na przykład poprzez sieć komunikacyjną, odbiorcy lub innemu dostawcy usług płatniczych działającemu w imieniu odbiorcy. W niektórych państwach członkowskich supermarkety oraz inne podmioty prowadzące sprzedaż towarów i usług świadczą na rzecz ogółu klientów podobną usługę umożliwiającą płacenie rachunków za media i innych stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Te usługi umożliwiające opłacanie rachunków powinny być traktowane jako usługa przekazu pieniężnego, chyba że właściwe organy uznają, że działalność ta mieści się w definicji innego rodzaju usług płatniczych. (20) Należy określić kategorie dostawców usług płatniczych, którzy mogą zgodnie z prawem świadczyć usługi płatnicze w całej Unii, a mianowicie instytucje kredytowe, które przyjmują depozyty od użytkowników, które mogą być wykorzystywane do finansowania transakcji płatniczych, i które powinny nadal podlegać wymogom ostrożnościowym przewidzianym w dyrektywie 2013/36/UE Parlamentu Europejskiego i Rady[27], instytucje pieniądza elektronicznego, które emitują pieniądz elektroniczny, który może być wykorzystywany do finansowania transakcji płatniczych, i które powinny nadal podlegać wymogom ostrożnościowym przewidzianym w dyrektywie 2009/110/WE, instytucje płatnicze oraz instytucje świadczące żyro pocztowe, które zgodnie z prawem krajowym zostały do tego uprawnione. (21) Niniejszą dyrektywą należy ustanowić przepisy regulujące dokonywanie transakcji płatniczych, w których środkiem pieniężnym jest pieniądz elektroniczny, o którym mowa w dyrektywie 2009/110/WE. Niniejsza dyrektywa nie powinna jednak regulować emisji pieniądza elektronicznego ani nie powinna zmieniać przepisów dotyczących nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami pieniądza elektronicznego określonych w tej dyrektywie. Tym samym instytucje płatnicze nie powinny być uprawnione do emitowania pieniądza elektronicznego. (22) W dyrektywie 2007/64/WE ustanowiono system nadzoru ostrożnościowego, wprowadzając jednolite zezwolenie dla wszystkich dostawców usług płatniczych, które nie wiążą się z przyjmowaniem depozytów lub emisją pieniądza elektronicznego. W tym celu dyrektywą 2007/64/WE wprowadzono nową kategorię dostawców usług płatniczych – „instytucje płatnicze” – poprzez ustanowienie zezwolenia na świadczenie usług płatniczych na terytorium całej Unii udzielanego – pod warunkiem spełnienia szeregu rygorystycznych i kompleksowych warunków –osobom prawnym nieobjętym dotychczasowymi kategoriami. Te same warunki powinny więc mieć zastosowanie do tych usług w całej Unii. (23) Warunki udzielania instytucjom płatniczym i utrzymywania przez nie zezwolenia nie uległy znacznym zmianom. Podobnie jak w dyrektywie 2007/64/WE, warunki te obejmują wymogi ostrożnościowe współmierne do ryzyka operacyjnego i finansowego, na jakie narażone są te instytucje w trakcie prowadzenia swojej działalności. W związku z tym konieczne są solidne zasady dotyczące kapitału założycielskiego w połączeniu z kapitałem bieżącym, które we właściwym czasie można by bardziej szczegółowo rozwinąć zależnie od potrzeb rynku. Ze względu na dużą różnorodność w obszarze usług płatniczych niniejsza dyrektywa powinna dopuszczać stosowanie różnych metod przy zapewnieniu pewnego zakresu swobody w sprawowaniu nadzoru, aby zapewnić traktowanie tego samego rodzaju ryzyka w ten sam sposób w odniesieniu do wszystkich dostawców usług płatniczych. Wymogi, którym podlegają instytucje płatnicze, powinny uwzględniać fakt, że instytucje te angażują się w bardziej specjalistyczne i ograniczone rodzaje działalności, a zatem są źródłem ryzyka o węższym zakresie, które łatwiej jest monitorować i kontrolować niż rodzaje ryzyka, które występują w związku z szerszym spektrum działalności instytucji kredytowych. Instytucjom płatniczym należy w szczególności zakazać przyjmowania depozytów od użytkowników, zezwalając na korzystanie ze środków pieniężnych otrzymanych od użytkowników jedynie w celu świadczenia usług płatniczych. Wymagane przepisy ostrożnościowe dotyczące m.in. kapitału założycielskiego powinny być proporcjonalne do ryzyka związanego z daną usługą płatniczą świadczoną przez instytucję płatniczą. Usługi umożliwiające jedynie dostęp do rachunków płatniczych, jednak bez oferowania rachunków, należy uznać za generujące średnie ryzyko w odniesieniu do kapitału założycielskiego. (24) Należy ustanowić przepis, zgodnie z którym środki pieniężne klientów oraz środki pieniężne instytucji płatniczej przeznaczone na inne rodzaje jej działalności powinny być przechowywane oddzielnie. Wymogi ochronne wydają się być jednak konieczne tylko wówczas, gdy instytucja płatnicza jest w posiadaniu środków pieniężnych klientów. Instytucje płatnicze powinny także podlegać skutecznym wymogom w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. (25) Niniejsza dyrektywa nie powinna wprowadzać zmian w zakresie obowiązków instytucji płatniczych dotyczących ich sprawozdawczości finansowej oraz badania ich rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych. Instytucje płatnicze powinny sporządzać swoje roczne i skonsolidowane sprawozdania finansowe zgodnie z dyrektywą Rady 78/660/EWG[28] oraz, w stosownych przypadkach, dyrektywami Rady 83/349/EWG[29] i 86/635/EWG[30]. Roczne i skonsolidowane sprawozdania finansowe powinny być poddawane badaniu, chyba że instytucja płatnicza jest zwolniona z tego obowiązku na mocy dyrektywy 78/660/EWG i, w stosownych przypadkach, dyrektyw 83/349/EWG i 86/635/EWG. (26) Wraz z rozwojem techniki w ostatnich latach pojawiło się wiele usług uzupełniających, takich jak usługi zapewniające dostęp do informacji o rachunku oraz usługi agregacji rachunków. Usługi te należy również włączyć w zakres stosowania niniejszej dyrektywy, aby zapewnić konsumentom odpowiedni poziom ochrony oraz pewności prawa w odniesieniu do statusu tych usług. (27) Dostawcy usług płatniczych podejmujący się świadczenia usługi płatniczej lub usług płatniczych objętych zakresem niniejszej dyrektywy powinni zawsze posiadać rachunki płatnicze wykorzystywane wyłączenie do celów transakcji płatniczych. Aby instytucje płatnicze były w stanie świadczyć usługi płatnicze, powinny one bezwzględnie posiadać dostęp do rachunków płatniczych. Państwa członkowskie powinny zadbać o to, by taki dostęp był zapewniany w sposób współmierny do uzasadnionego celu, jakiemu ma służyć. (28) Niniejsza dyrektywa powinna regulować udzielanie kredytów przez instytucje płatnicze, tj. udzielanie linii kredytowych i wydawanie kart kredytowych, jedynie w przypadkach, gdy jest to ściśle związane z usługami płatniczymi. Instytucjom płatniczym należy zezwolić na udzielanie kredytu w kontekście ich działalności transgranicznej tylko wówczas, gdy taki kredyt udzielany jest w celu ułatwienia realizacji usług płatniczych i ma charakter krótkoterminowy oraz jest udzielany na okres nieprzekraczający 12 miesięcy, w tym na zasadzie odnawialnej, pod warunkiem że jest on refinansowany głównie ze środków własnych instytucji płatniczej, jak również innych środków pieniężnych pochodzących z rynków kapitałowych, lecz nie za pomocą środków pieniężnych przechowywanych w imieniu klientów do celów usług płatniczych. Przepisy te nie powinny naruszać przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE[31] lub innych odpowiednich przepisów prawa unijnego lub krajowego dotyczących warunków udzielania kredytów konsumentom, które nie zostały zharmonizowane tą dyrektywą. (29) Ogólnie rzecz biorąc, można stwierdzić, że współpraca między właściwymi organami krajowymi odpowiedzialnymi za udzielanie zezwoleń instytucjom płatniczym, prowadzenie kontroli oraz podejmowanie decyzji w sprawie cofnięcia tych zezwoleń przebiega pomyślnie. Należy jednak zacieśnić współpracę między właściwymi organami w odniesieniu do wymiany informacji oraz spójnego stosowania i interpretowania przepisów dyrektywy w przypadkach, gdy posiadająca zezwolenie instytucja płatnicza chciałaby świadczyć usługi płatnicze również w państwie członkowskim innym niż jej państwo członkowskie pochodzenia, korzystając ze swobody przedsiębiorczości lub swobody świadczenia usług („paszport”). Należy zwrócić się do Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EUNB) o przygotowanie zbioru wytycznych w zakresie współpracy i wymiany danych. (30) W celu zwiększenia przejrzystości instytucji płatniczych posiadających zezwolenie wydane przez właściwe organy lub przez nie zarejestrowanych, w tym ich agentów i oddziałów, w ramach EUNB należy stworzyć portal internetowy pełniący funkcję europejskiego elektronicznego punktu dostępu, który połączy ze sobą rejestry krajowe. Środki te powinny przyczyniać się do zacieśniania współpracy między właściwymi organami. (31) Należy zwiększyć dostępność dokładnych, aktualnych informacji poprzez nałożenie na instytucje płatnicze wymogu informowania właściwego organu z państwa członkowskiego pochodzenia bez zbędnej zwłoki o wszelkich zmianach mających wpływ na dokładność informacji i dowodów przekazanych w związku z udzieleniem zezwolenia, w tym o dodatkowych agentach, oddziałach lub podmiotach, którym zlecono czynności. W przypadku wątpliwości właściwe organy powinny również weryfikować poprawność otrzymanych informacji. (32) Chociaż w niniejszej dyrektywie określono minimalny zakres uprawnień, które właściwe organy powinny posiadać do celów nadzorowania przestrzegania przez instytucje płatnicze przepisów, uprawnienia te powinny być wykonywane z poszanowaniem praw podstawowych, w tym prawa do prywatności. W przypadku wykonywania uprawnień, które mogą wiązać się z poważną ingerencją w prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, domu i wolność komunikowania się, państwa członkowskie powinny posiadać odpowiednie i skuteczne mechanizmy ochronne zapobiegające nadużyciom i uznaniowości, na przykład w szczególności poprzez wymóg uzyskania uprzedniej zgody władzy sądowniczej danego państwa członkowskiego. (33) Należy zadbać o to, by wszystkie osoby świadczące usługi przekazu środków pieniężnych podlegały określonym minimalnym wymogom prawnym i regulacyjnym. Należy zatem wprowadzić wymóg ewidencjonowania tożsamości oraz danych adresowych wszystkich osób świadczących usługi przekazu środków pieniężnych, w tym osób, które nie są w stanie spełnić w pełnym zakresie warunków uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności jako instytucja płatnicza. To podejście jest zgodne z uzasadnieniem specjalnego zalecenia VI Grupy Specjalnej ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy, które przewiduje zapewnienie mechanizmu, który umożliwia traktowanie mimo wszystko jako instytucje płatnicze dostawców usług płatniczych, którzy nie są w stanie spełnić wszystkich warunków określonych w tym zaleceniu. Do tych celów państwa członkowskie powinny wpisywać takich dostawców do rejestru instytucji płatniczych bez stosowania w stosunku do nich wszystkich lub części warunków uzyskania zezwolenia. Ta możliwość zastosowania wyłączenia musi jednak podlegać rygorystycznym wymogom odnoszącym się do wolumenu transakcji płatniczych. Instytucje płatnicze, wobec których zastosowano wyłączenie, nie powinny móc korzystać ze swobody przedsiębiorczości ani swobody świadczenia usług, ani nie powinny pośrednio – będąc członkami systemu płatności – wykonywać tych praw. (34) Konieczne jest umożliwienie każdemu dostawcy usług płatniczych dostępu do usług zapewnianych w oparciu o infrastrukturę techniczną systemów płatności. Taki dostęp powinien jednak podlegać odpowiednim wymogom służącym zapewnieniu integralności i stabilności tych systemów. Każdy dostawca usług płatniczych ubiegający się o uczestnictwo w systemie płatności powinien przedstawić uczestnikom systemu płatności dowody na to, że jego rozwiązania wewnętrzne chronią go w wystarczającym stopniu przed wszelkimi rodzajami ryzyka. Te systemy płatności obejmują zazwyczaj np. czterostronne systemy płatności kartą, jak również duże systemy obsługujące polecenia przelewu i polecenia zapłaty. W celu zapewnienia równego traktowania na terytorium całej Unii różnych kategorii dostawców usług płatniczych posiadających zezwolenie zgodnie z warunkami określonymi w ich zezwoleniu, konieczne jest doprecyzowanie zasad dotyczących zezwalania na świadczenie usług płatniczych i dostępu do systemów płatności. (35) Należy ustanowić przepis stanowiący o niedyskryminującym traktowaniu posiadających zezwolenie instytucji płatniczych i instytucji kredytowych, tak by każdy dostawca usług płatniczych konkurujący na rynku wewnętrznym mógł korzystać z usług związanych z infrastrukturą techniczną tych systemów płatności na tych samych warunkach. Właściwe jest zapewnienie różnego traktowania dostawców usług płatniczych posiadających zezwolenie oraz dostawców usług płatniczych korzystających z wyłączenia na mocy niniejszej dyrektywy, jak również korzystających z odstępstwa na mocy art. 3 dyrektywy 2009/110/WE, ze względu na różnice w obowiązujących ich ramach prawnych dotyczących nadzoru ostrożnościowego. W każdym razie zróżnicowane warunki cenowe powinny być dozwolone jedynie wówczas, gdy jest to uzasadnione różnicami w wysokości kosztów poniesionych przez dostawców usług płatniczych. Powyższe uregulowania powinny pozostawać bez uszczerbku dla prawa państw członkowskich do ograniczania dostępu do systemów istotnych z punktu widzenia ryzyka systemowego zgodnie z dyrektywą 98/26/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[32] oraz bez uszczerbku dla kompetencji Europejskiego Banku Centralnego oraz Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC) w zakresie dostępu do systemów płatności. (36) W niektórych przypadkach państwa członkowskie przyznają konkretnym dostawcom usług płatniczych pośredni dostęp do wyznaczonych systemów płatności, analogicznie do przepisów dyrektywy 98/26/WE. Decyzja ta pozostaje w gestii zainteresowanego państwa członkowskiego. Aby jednak zapewnić uczciwą konkurencję między dostawcami usług płatniczych, niniejsza dyrektywa powinna stanowić, że w przypadku gdy państwo członkowskie przyznało dostawcy usług płatniczych pośredni dostęp do takich systemów, inni dostawcy usług płatniczych, którzy znajdują się w takiej samej sytuacji, powinni korzystać z takiego samego, niedyskryminującego traktowania. (37) W ostatnich latach niektóre trójstronne systemy płatności, w których dany system pełni rolę wyłącznego dostawcy usług płatniczych zarówno dla płatnika, jak i odbiorcy, stały się uznanymi uczestnikami rynku usług przetwarzania płatności. Bezzasadne jest zatem dalsze umożliwianie tym systemom korzystania z wyłączenia dotyczącego zapewniania dostępu innym dostawcom usług płatniczych, w sytuacji gdy inne systemy płatności nie mogą korzystać z takiego wyłączenia. (38) Należy ustanowić zasady, aby zapewnić przejrzystość warunków świadczenia usług płatniczych i związanych z nimi wymogów informacyjnych. (39) Niniejsza dyrektywa nie powinna mieć zastosowania do transakcji płatniczych dokonywanych gotówką, gdyż istnieje już jednolity rynek płatności gotówką, ani do transakcji płatniczych realizowanych z użyciem czeków papierowych, ponieważ takie transakcje ze swojej natury nie mogą być przetwarzane tak wydajnie, jak inne sposoby płatności. Dobre praktyki w tej dziedzinie powinny być jednak oparte na zasadach określonych w niniejszej dyrektywie. (40) Ponieważ konsumenci i przedsiębiorstwa nie są w takiej samej sytuacji, nie wymagają jednolitego poziomu ochrony. Podczas gdy istotne jest zagwarantowanie praw konsumentów przepisami, których obowiązywania nie można wyłączyć na podstawie umowy, rozsądne jest umożliwienie przedsiębiorstwom i organizacjom dokonywania innych uzgodnień w sytuacji, gdy nie mają do czynienia z konsumentami. Państwa członkowskie powinny mieć jednak możliwość wprowadzenia przepisu, zgodnie z którym mikroprzedsiębiorstwa, zdefiniowane w zaleceniu Komisji 2003/361/WE[33], powinny być traktowane w ten sam sposób co konsumenci. W każdym razie pewne podstawowe przepisy niniejszej dyrektywy powinny mieć zawsze zastosowanie, bez względu na status użytkownika. (41) Niniejsza dyrektywa powinna określać spoczywające na dostawcach usług płatniczych obowiązki w zakresie informowania użytkowników tych usług, którzy powinni otrzymywać informacje o usługach płatniczych charakteryzujące się jednolicie wysokim poziomem jasności, aby móc dokonywać świadomego wyboru i swobodnie wybierać oferty z całej Unii. W celu zachowania przejrzystości niniejsza dyrektywa powinna ustanowić zharmonizowane wymogi, które są konieczne, aby zapewnić przekazywanie użytkownikom usług płatniczych niezbędnych i odpowiednio szczegółowych informacji dotyczących umowy o usługę płatniczą i transakcji płatniczych. W celu wspierania prawidłowego funkcjonowania jednolitego rynku usług płatniczych państwa członkowskie powinny mieć możliwość przyjmowania tylko tych przepisów dotyczących informowania, które zostały ustanowione niniejszą dyrektywą. (42) Konsumenci powinni być chronieni przed nieuczciwymi i wprowadzającymi w błąd praktykami, zgodnie z dyrektywą 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[34], a także dyrektywą 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[35] i dyrektywą 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[36]. Dodatkowe przepisy zawarte w tych dyrektywach mają nadal zastosowanie. Należy jednak w szczególności doprecyzować związek niniejszej dyrektywy z dyrektywą 2002/65/WE w odniesieniu do wymogów dotyczących informacji przekazywanych przed zawarciem umowy. (43) Wymagane informacje powinny być proporcjonalne do potrzeb użytkowników i przekazywane w standardowym formacie. Wymogi dotyczące informacji przekazywanych w odniesieniu do pojedynczej transakcji płatniczej powinny być jednak inne niż w przypadku umowy ramowej przewidującej szereg transakcji płatniczych. (44) W praktyce umowy ramowe i objęte nimi transakcje płatnicze są znacznie powszechniejsze i istotniejsze pod względem gospodarczym niż pojedyncze transakcje płatnicze. Jeśli istnieje rachunek płatniczy lub konkretny instrument płatniczy, wymagana jest umowa ramowa. Wymogi dotyczące wstępnych informacji o umowach ramowych powinny być zatem dosyć wszechstronne, a informacje powinny być zawsze dostarczane na papierze lub innych trwałych nośnikach informacji, takich jak wydruki z drukarek wyciągów, płyty CD-ROM, DVD i twarde dyski komputerów osobistych, które umożliwiają przechowywanie poczty elektronicznej, oraz strony internetowe, o ile strony takie umożliwiają dostęp do nich w przyszłości przez okres właściwy do celów tych informacji i pozwalają na odtworzenie przechowywanych informacji w niezmienionej postaci. Dostawca usług płatniczych i użytkownik tych usług powinni mieć jednak możliwość uzgodnienia w umowie ramowej sposobu podawania późniejszych informacji o dokonanych transakcjach płatniczych, na przykład uzgadniając, że w ramach bankowości internetowej wszystkie informacje o rachunku płatniczym są udostępniane online. (45) W przypadku pojedynczych transakcji płatniczych dostawca usług płatniczych powinien zawsze podawać z własnej inicjatywy tylko najważniejsze informacje. Ponieważ płatnik jest zwykle obecny przy składaniu dyspozycji zlecenia płatniczego, nie jest konieczny wymóg dostarczania w każdym przypadku informacji na papierze lub na innym trwałym nośniku informacji. Dostawca usług płatniczych może podawać informacje ustnie przy okienku lub zapewniać do nich do nich łatwy dostęp w inny sposób, na przykład poprzez umieszczenie warunków na tablicy ogłoszeń w miejscu świadczenia usług. Należy również podać informacje o tym, gdzie można uzyskać bardziej szczegółowe informacje (np. adres strony internetowej). Na życzenie konsumenta najważniejsze informacje należy jednak podawać na papierze lub na innym trwałym nośniku informacji. (46) Niniejsza dyrektywa powinna przewidywać prawo konsumenta do otrzymywania stosownych informacji bezpłatnie, dopóki nie jest on związany umową o usługę płatniczą. W każdej chwili w okresie trwania stosunku umownego konsument powinien mieć również możliwość zażądania bezpłatnego otrzymania wstępnych informacji, jak również umowy ramowej w wersji papierowej, tak aby umożliwić mu porównanie usług oferowanych przez dostawców usług płatniczych i warunków ich świadczenia oraz – w przypadku wszelkich sporów – weryfikacji swoich praw i obowiązków umownych. Przepisy te powinny być zgodne z dyrektywą 2002/65/WE. Zawarte w niniejszej dyrektywie wyraźnie określone przepisy dotyczące bezpłatnych informacji nie powinny skutkować powstaniem możliwości nakładania opłat za dostarczanie informacji konsumentom na mocy innych obowiązujących dyrektyw. (47) Sposób, w jaki dostawca usług płatniczych ma przekazywać wymagane informacje użytkownikowi usług płatniczych, powinien uwzględniać potrzeby tego ostatniego, jak również praktyczne aspekty techniczne i efektywność pod względem kosztów, w zależności od sytuacji wynikającej z uzgodnień zawartych w odpowiedniej umowie o usługę płatniczą. Niniejsza dyrektywa powinna zatem wprowadzić rozróżnienie między dwoma możliwymi sposobami przekazywania informacji przez dostawcę usług płatniczych: dostawca usług płatniczych powinien dostarczać, tj. aktywnie przekazywać, te informacje w odpowiednim czasie, zgodnie z wymogami niniejszej dyrektywy, bez konieczności dalszych działań ze strony użytkownika usług płatniczych, albo informacje te powinny być udostępniane użytkownikowi usług płatniczych, z uwzględnieniem wszelkich ewentualnych jego żądań dotyczących dalszych informacji. W tym drugim przypadku użytkownik usług płatniczych powinien sam podjąć inicjatywę w celu uzyskania informacji, np. zażądać ich wyraźnie od dostawcy usług płatniczych, zalogować się do skrzynki pocztowej w ramach rachunku bankowego lub włożyć kartę bankową do drukarki w celu otrzymania wyciągu z rachunku. Do tych celów dostawca usług płatniczych powinien zadbać o to, by dostęp do informacji był możliwy i by informacje były dostępne dla użytkownika usług płatniczych. (48) Konsument powinien otrzymywać podstawowe informacje o przeprowadzonych transakcjach płatniczych bez dodatkowych opłat. W przypadku pojedynczej transakcji płatniczej dostawca usług płatniczych nie powinien pobierać oddzielnych opłat ze te informacje. Na podobnej zasadzie comiesięczne informacje o transakcjach płatniczych realizowanych na podstawie umowy ramowej powinny być podawane bezpłatnie. Uwzględniając jednak znaczenie przejrzystości w ustalaniu cen oraz różnorodne potrzeby klientów, strony powinny mieć możliwość uzgodnienia opłat za informacje przekazywane z większą częstotliwością lub za informacje dodatkowe. Aby uwzględnić zróżnicowane praktyki krajowe, państwa członkowskie powinny mieć możliwość ustanowienia przepisów, zgodnie z którymi miesięczne wyciągi z rachunków płatniczych w formie papierowej muszą być zawsze przekazywane bezpłatnie. (49) Mając na celu zwiększenie mobilności klientów, należy stworzyć konsumentom możliwość wypowiedzenia umowy ramowej po upływie jednego roku bez ponoszenia jakichkolwiek opłat. Wynikający z umowy okres wypowiedzenia w przypadku konsumentów powinien wynosić nie więcej niż miesiąc, a w przypadku dostawców usług płatniczych – nie mniej niż dwa miesiące. Niniejsza dyrektywa nie powinna wpływać na spoczywający na dostawcy usług płatniczych obowiązek wypowiedzenia umowy o usługę płatniczą w wyjątkowych okolicznościach na mocy innych właściwych przepisów unijnych lub krajowych, takich jak przepisy dotyczące prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, ani na wszelkie działania służące zamrożeniu środków pieniężnych lub wszelkie inne środki szczegółowe związane z zapobieganiem przestępstwom i prowadzeniem dochodzeń w ich sprawie. (50) Instrumenty przeznaczone do dokonywania płatności na niskie kwoty powinny stanowić tanie i łatwe w użyciu alternatywne rozwiązanie w przypadku zakupu niedrogich towarów i usług oraz nie powinny być obciążone nadmiernymi wymogami. Stosowne wymogi informacyjne i przepisy dotyczące ich wykonywania powinny być zatem ograniczone do podstawowych informacji, z uwzględnieniem również możliwości technicznych, których można zasadnie oczekiwać od instrumentów przeznaczonych do dokonywania płatności na niskie kwoty. Pomimo uproszczonego systemu użytkownicy usług płatniczych powinni korzystać z odpowiedniego poziomu ochrony z uwzględnieniem ograniczonego ryzyka związanego z tymi instrumentami płatniczymi, szczególnie w odniesieniu do przedpłaconych instrumentów płatniczych. (51) Należy ustanowić kryteria, których spełnienie pozwoli dostawcom usług będących osobami trzecimi uzyskać dostęp do informacji o dostępności środków pieniężnych na rachunku użytkownika usług płatniczych prowadzonym u innego dostawcy usług płatniczych oraz korzystać z tych informacji. W szczególności zarówno dostawca usług będący osobą trzecią, jak i dostawca usług płatniczych prowadzący rachunek użytkownika usług płatniczych powinni spełniać niezbędne wymogi w zakresie ochrony danych i bezpieczeństwa, które zostały określone lub o których mowa w niniejszej dyrektywie lub które uwzględniono w wytycznych EUNB. Płatnicy powinni udzielić dostawcy usług będącemu osobą trzecią wyraźnej zgody na dostęp do ich rachunku płatniczego oraz powinni być odpowiednio informowani o zakresie tego dostępu. Aby umożliwić rozwój innych dostawców usług płatniczych, którzy nie mogą przyjmować depozytów, instytucje kredytowe powinny przekazywać im informacje na temat dostępności środków pieniężnych, jeżeli płatnik wyraził zgodę na przekazanie tej informacji dostawcy usług płatniczych, który jest emitentem instrumentu płatniczego. (52) Należy odpowiednio dostosować prawa i obowiązki użytkowników usług płatniczych i dostawców usług płatniczych, aby uwzględnić udział dostawcy usług będącego osobą trzecią w danej transakcji, każdorazowo gdy wykorzystywana jest usługa inicjowania płatności. W szczególności wyważony podział odpowiedzialności między dostawcą usług płatniczych prowadzącym rachunek a dostawcą usług będącym osobą trzecią, którzy biorą udział w transakcji powinien skłonić ich do przyjęcia odpowiedzialności za etapy transakcji, które są pod kontrolą każdego z nich i w oparciu o które można wyraźnie wskazać stronę odpowiedzialną w przypadku wystąpienia incydentu. W przypadku oszustwa lub sporu na dostawcy usług będącym osobą trzecią powinien spoczywać szczególny obowiązek udostępnienia płatnikowi i dostawcy usług płatniczych prowadzącemu rachunek numeru identyfikacyjnego transakcji oraz informacji o autoryzacji dotyczącej danej transakcji. (53) Aby ograniczyć ryzyko i konsekwencje nieautoryzowanych lub nieprawidłowo wykonanych transakcji płatniczych, użytkownik usług płatniczych powinien jak najszybciej poinformować dostawcę usług płatniczych o wszelkich reklamacjach dotyczących rzekomo nieautoryzowanych lub nieprawidłowo wykonanych transakcji płatniczych, pod warunkiem że dostawca usług płatniczych wypełnił swoje obowiązki z zakresu informowania zgodnie z niniejszą dyrektywą. Jeżeli użytkownik usług płatniczych dokona zgłoszenia w terminie, powinien mieć możliwość dochodzenia tych roszczeń zgodnie z okresami przedawnienia określonymi w prawie krajowym. Niniejsza dyrektywa nie powinna wpływać na inne roszczenia między użytkownikami usług płatniczych a dostawcami usług płatniczych. (54) W przypadku nieautoryzowanych transakcji płatniczych płatnik powinien niezwłocznie uzyskać zwrot kwoty danej transakcji. Aby zapobiec powstaniu jakiejkolwiek szkody po stronie płatnika, data waluty zastosowana w odniesieniu do zwrotu nie powinna być późniejsza niż data obciążenia rachunku daną kwotą. Aby zachęcić użytkownika usług płatniczych do zgłaszania swojemu dostawcy bez zbędnej zwłoki każdej kradzieży lub utraty instrumentu płatniczego, a tym samym aby zmniejszyć ryzyko nieautoryzowanych transakcji płatniczych, użytkownik powinien ponosić odpowiedzialność wyłącznie do wysokości bardzo niewielkiej kwoty, chyba że użytkownik ten działał w nieuczciwych zamiarach lub dopuścił się rażącego niedbalstwa w tym zakresie. W tym kontekście kwota w wysokości 50 EUR wydaje się być odpowiednia, aby zapewnić zharmonizowany, wysoki poziom ochrony w Unii. Ponadto od momentu zgłoszenia dostawcy usług płatniczych przez użytkownika faktu, że może dojść do nieuprawnionego użycia jego instrumentu płatniczego, użytkownik nie powinien być zobowiązany do pokrycia żadnych dalszych szkód wynikających z nieuprawnionego użycia tego instrumentu. Niniejsza dyrektywa nie powinna wpływać na odpowiedzialność dostawców usług płatniczych za bezpieczeństwo techniczne ich produktów. (55) Oceniając ewentualne zaniedbanie ze strony użytkownika usług płatniczych, należy uwzględnić wszystkie okoliczności. Fakt i stopień domniemanego zaniedbania powinny być zasadniczo oceniane zgodnie z prawem krajowym. Warunki umowne regulujące wydawanie i korzystanie z instrumentu płatniczego, które prowadziłyby do zwiększenia ciężaru dowodu spoczywającego na konsumencie lub zmniejszenia ciężaru dowodu spoczywającego na wydawcy instrumentu, powinny zostać uznane za nieważne. Ponadto w szczególnych sytuacjach, a zwłaszcza w przypadku gdy instrument płatniczy jest nieobecny w punkcie sprzedaży, jak ma to miejsce w przypadku płatności online realizowanych przez internet, należy postanowić, że obowiązek przedstawienia dowodów domniemanego zaniedbania spoczywa na dostawcy usług płatniczych, ponieważ płatnik dysponuje w takim przypadku bardzo ograniczonymi środkami w tym względzie. (56) Należy uregulować kwestię podziału strat w przypadku nieautoryzowanych transakcji płatniczych. Z wyjątkiem przypadków oszustwa lub rażącego niedbalstwa, konsument nie powinien być w żadnym przypadku zobowiązany do zapłaty kwoty wyższej niż 50 EUR w przypadku nieautoryzowanej transakcji na jego rachunku. Odmienne przepisy mogą mieć zastosowanie do użytkowników usług płatniczych niebędących konsumentami, ponieważ takim użytkownikom jest zwykle łatwiej dokonać oceny ryzyka oszustwa i przedsięwziąć środki zapobiegawcze. (57) Niniejsza dyrektywa powinna ustanowić przepisy dotyczące zwrotu w celu ochrony konsumenta w przypadkach, gdy kwota wykonanej transakcji płatniczej przekracza kwotę, której można było w uzasadniony sposób oczekiwać. Aby zapobiec powstaniu szkody finansowej po stronie płatnika, należy zapewnić, by data waluty zastosowana w odniesieniu do jakiegokolwiek zwrotu nie była późniejsza niż data obciążenia rachunku daną kwotą. W przypadku poleceń zapłaty dostawcy usług płatniczych powinni być w stanie zapewnić jeszcze korzystniejsze warunki swoim klientom, którym powinno przysługiwać bezwarunkowe prawo do otrzymania zwrotu kwoty wszelkich spornych transakcji płatniczych. To bezwarunkowe prawo do otrzymania zwrotu, które zapewnia najwyższy poziom ochrony konsumentów, nie jest jednak uzasadnione w przypadkach, gdy akceptant wykonał już umowę i wykorzystano już dane towary lub usługi. Jeżeli użytkownik zażąda zwrotu w związku z transakcją płatniczą, prawo do uzyskania zwrotu nie powinno wpływać na odpowiedzialność płatnika wobec odbiorcy wynikającą ze stosunku leżącego u podstaw tej transakcji, np. obowiązek zapłaty za zamówione, wykorzystane lub prawidłowo ujęte w rachunku towary lub usługi, ani też na prawa użytkownika do odwołania zlecenia płatniczego. (58) Na potrzeby planowania finansowego i w celu terminowego wypełniania zobowiązań płatniczych konsumenci i przedsiębiorstwa muszą mieć pewność co do czasu, jakiego potrzeba na wykonanie zlecenia płatniczego. W związku z tym niniejsza dyrektywa powinna określać moment, w którym prawa i obowiązki nabierają mocy, a mianowicie moment, w którym dostawca usług płatniczych otrzymuje zlecenie płatnicze, także wtedy, gdy miał możliwość otrzymać je za pomocą środków komunikacji uzgodnionych w umowie o usługę płatniczą, niezależnie od wszelkiego wcześniejszego zaangażowania w proces prowadzący do sporządzenia i przekazania zlecenia płatniczego, np. kontrole bezpieczeństwa i kontrole dostępności środków pieniężnych, informacje o korzystaniu z indywidualnego numeru identyfikacyjnego lub wydanie przyrzeczenia zapłaty. Ponadto otrzymanie zlecenia płatniczego powinno nastąpić w momencie otrzymania przez dostawcę usług płatniczych płatnika zlecenia płatniczego, którego kwotą ma być obciążony rachunek płatnika. Dzień lub moment, w którym odbiorca przekazuje dostawcy usług zlecenia płatnicze dotyczące pobrania, np. kwoty płatności kartą lub kwoty polecenia zapłaty, lub w którym odbiorca otrzymuje zaliczkę na poczet stosownych kwot od swojego dostawcy usług płatniczych (poprzez warunkowe uznanie rachunku), nie powinien mieć w tym względzie znaczenia. Użytkownicy powinni móc oczekiwać prawidłowego wykonania kompletnego i ważnego zlecenia płatniczego, jeżeli dostawca usług płatniczych nie ma umownych ani ustawowych podstaw do odmowy jego wykonania. Jeżeli dostawca usług płatniczych odmówi wykonania zlecenia płatniczego, decyzję odmowną i jej uzasadnienie należy jak najszybciej przekazać użytkownikowi usług płatniczych z zastrzeżeniem wymogów prawa Unii i prawa krajowego. (59) Mając na względzie fakt, że nowoczesne, w pełni zautomatyzowane systemy płatności przetwarzają transakcje płatnicze z dużą szybkością, co oznacza, że od określonego momentu odwołanie zleceń płatniczych nie jest możliwe bez poniesienia wysokich kosztów ręcznej ingerencji w ten proces, konieczne jest określenie wyraźnego, nieprzekraczalnego terminu odwołania płatności. W zależności jednak od rodzaju usługi płatniczej i zlecenia płatniczego moment ten może być inny, stosowanie do uzgodnień między stronami. Odwołanie powinno w tym kontekście mieć zastosowanie jedynie w ramach stosunku między użytkownikiem usług płatniczych a dostawcą usług płatniczych, a zatem nie powinno naruszać nieodwołalności i ostateczności transakcji płatniczych w systemach płatności. (60) Taka nieodwołalność nie powinna mieć wpływu na spoczywające na dostawcy usług płatniczych na mocy prawa niektórych państw członkowskich – na podstawie umowy ramowej płatnika lub krajowych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych lub wytycznych – prawo lub obowiązek dokonania na rzecz płatnika zwrotu kwoty wykonanej transakcji płatniczej w przypadku sporu pomiędzy płatnikiem a odbiorcą. Zwrot taki powinien być uważany za nowe zlecenie płatnicze. Z wyjątkiem tych przypadków spory prawne powstałe na tle stosunku stanowiącego podstawę zlecenia płatniczego powinny być rozstrzygane wyłącznie między płatnikiem a odbiorcą. (61) Aby zapewnić w pełni zintegrowany, zautomatyzowany system przetwarzania płatności oraz pewność prawa w odniesieniu do wypełniania przez użytkowników usług płatniczych wobec siebie wszelkich obowiązków, istotne jest, by rachunek odbiorcy uznawany był pełną kwotą dokonanego przez płatnika przekazu środków. Tym samym żaden z pośredników uczestniczących w realizacji transakcji płatniczych nie powinien mieć możliwości dokonywania potrąceń z przekazywanej kwoty. Odbiorca powinien mieć jednak możliwość zawarcia ze swoim dostawcą usług płatniczych umowy, na mocy której ten ostatni będzie mógł potrącać własne opłaty. Niemniej jednak, aby umożliwić odbiorcy sprawdzenie, czy należna kwota została prawidłowo zapłacona, przekazane następnie informacje dotyczące transakcji płatniczej powinny zawierać nie tylko pełną kwotę przekazanych środków pieniężnych, ale także kwotę wszelkich opłat. (62) Zebrane doświadczenia pokazują, że podział opłat między płatnikiem a odbiorcą płatności jest najbardziej wydajnym systemem, jako że ułatwia on zautomatyzowane przetwarzanie płatności. W związku z tym należy ustanowić przepis regulujący opłaty pobierane bezpośrednio od płatnika i odbiorcy w zwykłych okolicznościach przez ich dostawców usług płatniczych. Przepis ten powinien jednak mieć zastosowanie wyłącznie w przypadkach, gdy transakcja płatnicza nie wymaga wymiany walut. Kwota wszelkich pobieranych opłat może wynosić także zero, ponieważ przepisy niniejszej dyrektywy nie powinny mieć wpływu na praktykę, zgodnie z którą dostawca usług płatniczych nie obciąża konsumentów opłatą za uznanie ich rachunku. Podobnie, w zależności od warunków umowy, dostawca usług płatniczych może obciążyć opłatą za skorzystanie z usługi płatniczej jedynie odbiorcę płatności (akceptanta), wskutek czego na płatnika nie są nakładane żadne opłaty. Opłaty związane z korzystaniem z systemów płatności mogą mieć postać opłaty abonamentowej. Przepisy dotyczące przekazywanej kwoty lub wszelkich pobieranych opłat nie mają bezpośredniego wpływu na ustalanie cen pomiędzy dostawcami usług płatniczych lub wszelkimi pośrednikami. (63) Zróżnicowane praktyki krajowe w zakresie pobierania opłat z tytułu korzystania z danego instrumentu płatniczego (dalej „pobieranie dodatkowych opłat”) doprowadziły do powstania krańcowej niejednorodności unijnego rynku płatności oraz stały się źródłem niepewności dla konsumentów, zwłaszcza w kontekście handlu elektronicznego i w kontekście transgranicznym. Akceptanci mający siedzibę w państwach członkowskich, w których dozwolone jest pobieranie dodatkowych opłat, oferują produkty i usługi w państwach członkowskich, w których praktyka ta jest zakazana, a mimo to nadal pobierają tam dodatkowe opłaty od konsumentów. Ponadto silnym argumentem przemawiającym za zasadnością weryfikacji tej praktyki jest fakt, że w rozporządzeniu (UE) nr xxx/yyyy ustanowiono przepisy dotyczące wielostronnych opłat interchange z tytułu płatności realizowanych przy użyciu kart. Ponieważ opłaty interchange stanowią główny czynnik przyczyniający się do wysokich kosztów większości płatności realizowanych przy użyciu kart, a pobieranie dodatkowych opłat jest zasadniczo praktyką ograniczoną do płatności tego rodzaju, przepisom dotyczącym opłat interchange powinna towarzyszyć zmiana przepisów regulujących pobieranie dodatkowych opłat. W interesie przejrzystości kosztów oraz korzystania z najbardziej wydajnych instrumentów płatniczych, państwa członkowskie i dostawcy usług płatniczych nie powinni uniemożliwiać odbiorcy pobierania opłaty od płatnika z tytułu korzystania z konkretnego instrumentu płatniczego, z należytym uwzględnieniem przepisów określonych w dyrektywie 2011/83/UE. Prawo odbiorcy do żądania dodatkowej opłaty powinno mieć jednak wyłącznie zastosowanie w stosunku do instrumentów płatniczych, w przypadku których opłaty interchange nie są uregulowane. Rozwiązanie to powinno ukierunkować wybór użytkowników, stanowiąc dla nich zachętę do korzystania z najtańszych sposobów płatności. (64) W celu zwiększenia wydajności systemów płatności w całej Unii wszystkie zlecenia płatnicze inicjowane przez płatnika i denominowane w euro lub w walucie państwa członkowskiego spoza strefy euro, w tym polecenia przelewu i przekazy pieniężne, powinny być wykonywane w maksymalnym terminie jednego dnia. Do wszystkich innych rodzajów płatności, takich jak płatności inicjowane przez odbiorcę lub za jego pośrednictwem, w tym polecenia zapłaty i płatności kartami, powinien mieć zastosowanie ten sam jednodniowy termin wykonania, o ile między dostawcą usług płatniczych a płatnikiem nie istnieje wyraźne porozumienie określające dłuższy termin wykonania zlecenia. Powinna istnieć możliwość wydłużenia powyższych terminów o jeden dodatkowy dzień roboczy, jeżeli zlecenie płatnicze złożono na papierze. Pozwala to zachować ciągłość świadczenia usług płatniczych tym konsumentom, którzy przyzwyczajeni są do korzystania tylko z dokumentów papierowych. W przypadku korzystania z systemu polecenia zapłaty dostawca usług płatniczych odbiorcy powinien przekazać dyspozycję pobrania środków w terminie uzgodnionym między odbiorcą a jego dostawcą usług płatniczych, umożliwiając rozrachunek w ustalonym terminie. Zważywszy na fakt, że infrastruktury płatnicze są zazwyczaj wysoce wydajne, państwa członkowskie powinny w stosownych przypadkach mieć możliwość utrzymania lub ustalenia przepisów określających termin wykonania krótszy niż jeden dzień roboczy, aby zapobiec obniżeniu poziomu usług w porównaniu ze stanem obecnym. (65) Przepisy dotyczące wykonania płatności na pełną kwotę oraz terminu wykonania powinny stanowić dobrą praktykę w przypadku, gdy jeden z dostawców usług nie ma siedziby w Unii. (66) Aby użytkownicy usług płatniczych mogli dokonywać wyboru, muszą posiadać informacje na temat rzeczywistych kosztów i opłat związanych z usługami płatniczymi. Tym samym niedozwolone powinno być stosowanie nieprzejrzystych metod ustalania cen, ponieważ powszechnie przyjmuje się, że metody te sprawiają, że ustalenie rzeczywistej ceny usługi płatniczej jest niezmiernie trudne dla użytkownika. Zabroniona powinna być szczególnie praktyka polegająca na przyjmowaniu niekorzystnej dla użytkownika daty waluty. (67) Warunkiem niezakłóconego i wydajnego funkcjonowania systemu płatności jest istniejące po stronie użytkownika przekonanie, że dostawca usług płatniczych wykona transakcję płatniczą w sposób prawidłowy i w uzgodnionym terminie. Dostawca jest zwykle w stanie dokonać oceny rodzajów ryzyka związanego z transakcją płatniczą. To dostawca zapewnia system płatności, wprowadza rozwiązania umożliwiające odzyskanie niewłaściwie przekazanych lub mylnie przypisanych środków pieniężnych i w większości przypadków podejmuje decyzję o pośrednikach uczestniczących w wykonywaniu transakcji płatniczej. W obliczu powyższych argumentów w pełni zasadne jest, z wyjątkiem przypadków wystąpienia nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności, obarczenie dostawcy usług płatniczych odpowiedzialnością za wykonanie zlecenia płatniczego, które otrzymał od użytkownika, z wyjątkiem przypadków działania i zaniechania ze strony dostawcy usług płatniczych odbiorcy, za którego wybór odpowiada jedynie odbiorca. Aby jednak nie pozostawiać płatnika bez ochrony w mało prawdopodobnych okolicznościach, kiedy nie ma całkowitej pewności (non liquet), czy kwota płatności została należycie otrzymana przez dostawcę usług płatniczych odbiorcy, stosowny ciężar dowodu powinien spoczywać na dostawcy usług płatniczych płatnika. Co do zasady można oczekiwać, że instytucja pośrednicząca – zwykle organ „neutralny”, taki jak bank centralny lub izba rozliczeniowa – przekazująca kwotę płatności od wysyłającego do otrzymującego dostawcy usług płatniczych, zachowa dane dotyczące rachunku i będzie w stanie je udostępnić, kiedy tylko pojawi się taka potrzeba. Z chwilą gdy rachunek płatniczy otrzymującego dostawcy usług płatniczych został uznany kwotą płatności, odbiorcy powinno niezwłocznie przysługiwać roszczenie wobec swojego dostawcy usług płatniczych o uznanie jego rachunku tą kwotą. (68) Dostawca usług płatniczych płatnika powinien przyjąć odpowiedzialność za prawidłowe wykonanie płatności, w tym w szczególności za pełną kwotę transakcji płatniczej i termin wykonania, oraz pełną odpowiedzialność za wszelkie uchybienia innych stron na kolejnych etapach łańcucha płatn