SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Sprawozdanie roczne z działalności Unii Europejskiej w zakresie badań naukowych i rozwoju technologicznego oraz monitorowania programu „Horyzont 2020” w 2020 r.

1.Kontekst

Niniejsze sprawozdanie zostało sporządzone zgodnie z art. 190 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) i art. 7 traktatu EWEA, art. 31 programu ramowego „Horyzont 2020” (PR) oraz art. 21 programu Euratom uzupełniającego „Horyzont 2020” i przedstawia zwięzły, niewyczerpujący przegląd kluczowych działań w zakresie badań naukowych i innowacji podjętych w 2020 r. Odsyła się w nim do tablicy wskaźników programu „Horyzont 2020” w kwestii bardziej szczegółowych danych dotyczących monitorowania.

2.Kontekst polityczny

Rok 2020 upłynął pod znakiem epidemii COVID-19 i jej skutków społecznych. UE i Komisja musiały sprostać temu wyzwaniu, stawiając jednocześnie czoła innym istniejącym wyzwaniom.

Długoterminowy budżet UE na lata 2021–2027 w połączeniu z NextGenerationEU będzie stanowił największy pakiet stymulacyjny kiedykolwiek finansowany w Europie. Next Generation EU, wyjątkowy i tymczasowy instrument, ma na celu pobudzenie procesu wychodzenia z kryzysu gospodarczego, społecznego i zdrowotnego spowodowanego pandemią COVID-19. Budżet ten odzwierciedla priorytety Unii na lata 2021–2027 stanowiące podstawę transformacji ekologicznej i cyfrowej, dzięki której gospodarka europejska stanie się bardziej sprawiedliwa, odporna i zrównoważona dla przyszłych pokoleń. Badania naukowe i innowacje wspierane przez UE odgrywają istotną rolę w tych wysiłkach ze względu na ich potencjał w zakresie pobudzenia wzrostu gospodarczego, zwiększania konkurencyjności, tworzenia miejsc pracy i stymulowanie dodatkowych inwestycji na każde euro zainwestowane na szczeblu UE.

W nowej strategii przemysłowej dla zielonej i cyfrowej Europy przyjętej w dniu 10 marca 2020 r. określono główne priorytety w zakresie utrzymania konkurencyjności w ujęciu globalnym przemysłu unijnego oraz równych warunków działania, osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. oraz kształtowania cyfrowej przyszłości UE.

W związku z komunikatem z 2019 r. w sprawie Europejskiego Zielonego Ładu Komisja złożyła w dniu 4 marca 2020 r. wniosek ustawodawczy w sprawie Europejskiego prawa o klimacie , którego celem było osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 r. W dniu 17 września 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie celu klimatycznego do 2030 r. , w którym podwyższono poziom ambicji UE pod względem ograniczenia emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55 % (w stosunku do poziomów z lat 90. ubiegłego wieku).Komisja przyjęła w dniu 9 grudnia 2020 r. komunikat w sprawie Europejskiego Paktu na rzecz Klimatu , co dało powód do wydania przez Komisję komunikatu w sprawie nowej Strategii UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu przyjętego w dniu 24 lutego 2021 r. W związku z programem prac Komisji na 2021 r. w celu osiągnięcia Europy neutralnej dla klimatu do 2050 r. Komisja przedstawi pakiet „fit-for-55” mający na celu ograniczenie emisji o co najmniej 55 % do 2030

W odpowiedzi na kryzys związany z COVID-19, który ujawnił pilną potrzebę przyspieszenia transformacji cyfrowej Europy, i w oparciu o europejską strategię w zakresie danych i strategię na rzecz Kształtowania cyfrowej przyszłości Europy w komunikacie w sprawie cyfrowego kompasu na 2030 r. przedstawiono: (i) wizję transformacji cyfrowej Europy do 2030 r., (ii) jasne i konkretne cele w ramach czterech głównych kierunków – umiejętności, infrastruktur, transformacji cyfrowej przedsiębiorstw i usług publicznych – wyznaczających trajektorię rozwoju EU na 2030 r., (iii) ramy identyfikacji zasad cyfrowych wzmacniających pozycję obywateli w świecie cyfrowym oraz (iv) solidną wspólną strukturę zarządzania z państwami członkowskimi w celu zapewniania skutecznego monitorowania i realizacji celów wyznaczonych na 2030 r. UE musi zbudować prawdziwy jednolity rynek cyfrowy, zapewnić suwerenność cyfrową, opracować i wdrożyć strategiczne technologie cyfrowe, zdolności i infrastrukturę, aby wzmocnić swoją zdolność do ustalania własnych reguł i podejmowania zgodnie z nimi autonomicznych wyborów technologicznych stosownie do okoliczności.

3.Ramy polityki

3.1 „Horyzont Europa”

W ciągu roku 2020 – ostatniego roku programu „Horyzont 2020” – współustawodawcy poczynili postępy w pracach nad programem „Horyzont Europa” , kolejnym programem ramowym na rzecz badań naukowych i innowacji, a Komisja podjęła kluczowe decyzje w kwestii wdrażania tego programu.

W dniu 11 grudnia 2020 r. Parlament Europejski i Rada osiągnęli porozumienie polityczne dotyczące rozporządzenia w sprawie rozporządzenia ustanawiającego program „Horyzont Europa” oraz jego budżetu w wysokości 95,5 mld EUR w cenach bieżących (w tym 5,4 mld z NextGenerationEU). Rozporządzenie formalnie przyjęto w dniu 28 kwietnia 2021 r.

Komisja nadal prowadziła prace dotyczące planowania strategicznego na rzecz programu „Horyzont Europa” (w tym konsultacje za pośrednictwem internetu oraz Dni badań i innowacji 2020 ) i poczyniła postępy w pracach nad pierwszym planem strategicznym programu „Horyzont Europa” (2021–2024).Komisja w szczególności:

·wykorzystała sprawozdania przekazane przez rady ds. misji badawczych do celów oceny wykonalności rozwoju wskazanych misji;

·pracowała nadal nad wyznaczonymi partnerstwami europejskimi (partnerstwa współfinasowane i współprogramowane wskazano w planie strategicznym, natomiast odrębny wniosek Komisji w sprawie jednolitego aktu podstawowego dotyczącego zinstytucjonalizowanych partnerstw europejskich ustanowionych zgodnie z art. 187 TFUE przedstawiono w dniu 23 lutego 2021 r. );

·opracowała kluczowe kierunki strategiczne, obszary oddziaływania i skutki w odniesieniu do wsparcia na rzecz badań naukowych i innowacji.