Bruksela, dnia 22.2.2006

SEC(2006) 227 końcowy

Zalecenie

OPINIA RADY

zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji Cypru na lata 2005-2009

(przedstawiona przez Komisję)

UZASADNIENIE

Kontekst

Pakt na rzecz stabilności i wzrostu, który wszedł w życie dnia 1 lipca 1998 r., opiera się na dążeniu do zapewnienia solidnych finansów państwa jako środka służącego umocnieniu warunków stabilności cen oraz silnego, trwałego wzrostu, sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy. W roku 2005 po raz pierwszy wprowadzono zmiany do paktu. Reforma potwierdziła przydatność paktu w zakresie utrzymywania dyscypliny budżetowej, a jednocześnie dążyła do wzmocnienia jego skuteczności i podstaw gospodarczych oraz do zabezpieczenia stabilności finansów publicznych w perspektywie długoterminowej.

Stanowiące część paktu rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[1] stanowi, że państwa członkowskie muszą przedstawiać Radzie i Komisji programy stabilności lub konwergencji oraz ich coroczne zaktualizowane wersje (państwa członkowskie, które przyjęły jednolitą walutę przedstawiają (zaktualizowane) programy stabilności, a te, które jej jeszcze nie przyjęły, przedstawiają (zaktualizowane) programy konwergencji). Pierwszy program konwergencji Cypru przedstawiono w maju 2004 r. Rada zaopiniowała go zgodnie z rozporządzeniem w dniu 5 lipca 2004 r. opierając się na zaleceniu Komisji i po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego. Zgodnie z tą samą procedurą zaktualizowane programy stabilności i konwergencji są oceniane przez Komisję i badane przez wyżej wymieniony Komitet, przy czym istnieje możliwość zbadania programów przez Radę.

W omawianych programach państwa członkowskie muszą określić cel średniookresowy dla sytuacji budżetowej oraz przedstawić środki polityczne podejmowane w celu osiągnięcia i utrzymania tego celu, wraz z odpowiednimi założeniami ekonomicznymi. Reforma paktu przewiduje zróżnicowanie celu średniookresowego dla poszczególnych państw członkowskich z uwagi na różnice ekonomiczne i budżetowe wewnątrz Unii, w tym różnice w zakresie ryzyka budżetowego dla trwałości wzrostu gospodarczego. Reforma przewiduje również bardziej symetryczne podejście do polityki budżetowej w ciągu całego cyklu poprzez zwiększoną dyscyplinę budżetową w okresach dobrej koniunktury gospodarczej przy jednoczesnym uwzględnieniu – w przypadku odstępstwa od celu średniookresowego lub ścieżki dostosowania prowadzącej do tego celu – „poważnych reform strukturalnych”, których wpływ na długoterminową stabilność jest możliwy do zweryfikowania.

Uwzględniając prognozę służb Komisji z jesieni 2005 r., kodeks postępowania[2], powszechnie przyjętą metodologię szacowania produktu potencjalnego i sald dostosowywanych cyklicznie oraz ogólne wytyczne polityki gospodarczej zawarte w zintegrowanych wytycznych na lata 2005 – 2008, Komisja zbadała ostatnio przedstawiony zaktualizowany program konwergencji Cypru i w oparciu o poniższą ocenę przyjęła zalecenie dotyczące opinii Rady w sprawie przedmiotowego programu.

Ocena

1. Cypr przedstawił drugą zaktualizowaną wersję programu konwergencji obejmującą okres od 2005 do 2009 r. w dniu 14 grudnia 2005 r., po upływie terminu określonego na dzień 1 grudnia w nowym kodeksie postępowania[3], gdyż jego rząd chciał w niej uwzględnić środki budżetowe podane do wiadomości w drugim tygodniu grudnia. Program jest ogólnie zgodny ze wzorem programów stabilności i konwergencji określonym w kodeksie postępowania[4].

2. Dnia 5 lipca 2004 r. Rada uznała, że na Cyprze istnieje nadmierny deficyt. Zgodnie z zaleceniem Rady wydanym tego samego dnia na podstawie art. 104 ust. 7 z tego samego dnia deficyt ten należy skorygować do 2005 r. W opinii z dnia 8 marca 2005 r. w sprawie poprzedniej aktualizacji programu konwergencji obejmującej lata 2004 – 2005, Rada zaleciła Cyprowi energiczne wprowadzenie w życie przewidzianych środków celem obniżenia do roku 2005 deficytu do poziomu poniżej 3 % PKB, zapewnienie do tego czasu rozpoczęcia obniżania wskaźnika zadłużenia oraz kontynuowanie reform systemu emerytalnego i opieki zdrowotnej.

3. Dzięki stabilnej produkcyjności i wzrostowi zatrudnienia wzrost realnego PKB Cypru (3½ %) należał w ciągu ostatniego dziesięciolecia do najwyższych w UE. Pożyczki netto w stosunku do zagranicy (deficyt bilansu płatniczego) zwiększyły się (4¾ % PKB w 2004 r.) ze względu na utratę konkurencyjności oraz silniejszą konkurencję w niektórych głównych sektorach eksportu Cypru. Odpowiadało to w dużym stopniu potrzebie finansowania sektora publicznego, który w 2004 r. odnotował deficyt wynoszący ponad 4 % PKB. Inflacja HICP pozostawała przez ostatnie dziesięć lat znacznie poniżej 3 %.

4. Zaktualizowana wersja programu przewiduje wzrost realnego PKB w okresie 2006-2009 do wysokości tuż ponad 4 % z uwagi na spodziewany wzrost popytu krajowego i dodatni wpływ z sektora zagranicznego. Założenie takie jest możliwe do 2007 r., jednak w odniesieniu do lat 2008 i 2009 jest nieco zbyt optymistyczne, dlatego uwarunkowania o charakterze cyklicznym mierzone według luki popytowej są prawdopodobnie bardziej optymistyczne niż zakładają to przewidywania programu. Przewiduje się, że deficyt bilansu płatniczego będzie się stale zmniejszał z 5⅓ % PKB w 2006 r. do 2¾ % w 2009 r.

5. Planuje się, że roczna inflacja HICP, która mino podwyżek cen energii i cen nieprzetworzonej żywności pozostawała w 2005 r. na poziomie ok. 2 %, będzie się utrzymywała około tego poziomu przez cały okres trwania programu. Prognoza ta wydaje się realistyczna. Od chwili dołączenia Cypru do grupy ERM II w dniu 2 maja 2005 r. kurs wymiany CYP/EUR pozostawał bliski kursu centralnego. Zyski z obligacji państwowych obniżyły się w ciągu 2005 r. spadając na początku 2006 r. poniżej 4 %. Różnica w stosunku do obszaru euro spadła poniżej 100 punktów bazowych. Celem Cypru jest wejście do strefy euro w dniu 1 stycznia 2008 r.

6. Zaktualizowana wersja programu szacuje wynik deficytu w 2005 r. na 2½ % PKB w porównaniu do 2¾ % PKB zakładanego w prognozach służb Komisji z jesieni 2005 r. i do nieco poniżej 3 % podanych w poprzedniej zaktualizowanej wersji programu. Różnica w stosunku do poprzedniej wersji wynika przede wszystkim z faktu, że wydatki z tytułu odsetek były o około ½ % PKB niższe niż spodziewane.

7. Zakładając obniżenie deficytu do poniżej 3 % PKB w 2005 r. zaktualizowana wersja programu ma na celu dalszą konsolidację finansów publicznych do 2009 r., kiedy deficyt zbliżyłby się do ½ % PKB, a zadłużenie brutto do 53½ % PKB. Przewiduje się, że po osiągnięciu ¾ % PKB w 2005 r. nadwyżka pierwotna będzie stopniowo rosła do 1¾ % PKB w 2009 r. Zmniejszenie się deficytu odzwierciedla obniżenie wskaźnika wydatków o około 4 % PKB, która nie jest w pełni zrekompensowana przez zmniejszenie się wskaźnika dochodów (o 2 %). Korekta opiera się na strukturalnych ograniczeniach w dziedzinie wydatków pierwotnych, oszczędnościach w wydatkach z tytułu odsetek oraz połączeniu środków strukturalnych i jednorazowych po stronie przychodów. Bardziej stopniowa niż w poprzednim programie korekta w okresie 2006-2008 jest odzwierciedleniem nieco mniejszego wzrostu PKB.

8. W oparciu o dokonane na podstawie programu obliczenia służb Komisji zgodne z powszechnie przyjętą metodologią, przewiduje się, że deficyt strukturalny (tj. dostosowany cyklicznie deficyt sektora general government nieuwzględniający środków jednorazowych i innych środków tymczasowych) ulegnie poprawie od około 3 % PKB w 2005 r. do około ½ % w 2009 r., tj. rocznie średnio o ponad 0,5 punktu procentowego PKB w kontekście zmniejszającej się stopniowo luki produktowej. Brak poprawy salda strukturalnego w 2007 r. oddaje przewidywane pogorszenie się sytuacji budżetowej netto Cypru w stosunku do budżetu UE z uwagi na fakt, że tymczasowe dotacje kompensujące związane z przystąpieniem do UE kończą się w 2006 r. Zaktualizowana wersja jasno określa cel średniookresowy (jako deficyt strukturalny wynoszący ½ % PKB) oraz cele na 2009 r. Z uwagi na fakt, że cel średniookresowy jest bardziej ambitny, niż wymaga tego minimalna pośrednia wartość odniesienia (szacowana w oparciu o deficyt bliski 2 % PKB), jego osiągnięcie powinno stworzyć margines bezpieczeństwa chroniący przed ryzykiem pojawienia się nadmiernego deficytu. Wyznaczony w programie cel średniookresowy jest na właściwym poziomie, ponieważ mieści się on w zakresie określonym dla strefy euro i dla państw członkowskich grupy ERM II w Pakcie na rzecz stabilności i wzrostu oraz kodeksie postępowania, a także stosownie uwzględnia wskaźnik zadłużenia i długoterminowy średni wzrost produktu potencjalnego.

9. Ryzyko związane z celami budżetowymi zawartymi w programie wydaje się zasadniczo zrównoważone. Z uwagi na to, że Cypr jest bardzo silnie nastawiony na turystykę zagrożenie dla scenariusza makroekonomicznego wiąże się przede wszystkim z sytuacją geopolityczną w tym regionie. Ponadto ogólne przewidywania na rok 2008 i 2009 są nieco zbyt optymistyczne, a przewidywania dotyczące podatków trochę zbyt korzystne. Dotychczas jednak rząd cypryjski osiągał wyniki przekraczające cele budżetowe, a zaktualizowana wersja programu zawiera ponowne zobowiązanie do podjęcia w razie potrzeby dodatkowych środków w celu osiągnięcia planowanej korekty.

10. Biorąc pod uwagę szacunkowy wynik na 2005 r. i ogół zagrożeń związanych z realizacją celów budżetowych wydaje się, że kurs polityki budżetowej nakreślony w programie zasadniczo uwzględnia korektę nadmiernego deficytu do 2005 r. zgodnie z zaleceniem Rady w myśl art. 104 ust. 7. Wydaje się, że od 2008 r. zapewnia także wystarczający margines bezpieczeństwa chroniący przed przekroczeniem wartości referencyjnej deficytu wynoszącej 3 % PKB przy normalnych wahaniach makroekonomicznych i zapewnia niemal całkowite osiągnięcie średniookresowego celu programu (-½ % PKB) w 2009 r. Tempo działań dostosowawczych zmierzających do osiągnięcia przyjętego w programie celu średniookresowego jest zasadniczo zgodne z Paktem na rzecz stabilności i wzrostu.

11. Szacuje się, że dług publiczny wynosił w 2005 r. 70½ % PKB przekraczając tym samym wartość referencyjną (60 %). Zaktualizowana wersja programu przewiduje stały spadek wskaźnika zadłużenia, do 53 ½% w 2009 r., w wyniku rosnących sald pierwotnych, dużego wzrostu nominalnego PKB oraz - począwszy od 2006 r. - zmniejszających dług korekt przepływu kapitału (wycofywanie funduszy amortyzacyjnych). Ryzyko związane z tą sytuacją wydaje się być w dużym stopniu zrównoważone. Wydaje się, że wskaźnik zadłużenia wykazuje dostateczną tendencję spadkową.

12. Jeśli chodzi o równowagę finansów publicznych, wydaje się, że zagrożenie w przypadku Cypru jest wysokie ze względu na przewidywane koszty budżetowe związane ze zjawiskiem starzenia się społeczeństwa. Rygorystyczna realizacja planowanej konsolidacji finansów publicznych w perspektywie średniookresowej zmniejszy zagrożenie dla długookresowej stabilności, konieczne będą także – jak słusznie odnotowano w programie – znaczne środki reformy systemu emerytalnego i opieki zdrowotnej, które mogłyby ograniczyć prognozowany znaczny wzrost wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa, w okresie do 2050 r. i zmniejszyć ryzyko dla długookresowej stabilności finansów publicznych.

13. Środki przewidziane w dziedzinie finansów publicznych są w dużym stopniu zgodne z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej zawartymi w zintegrowanych wytycznych na lata 2005 – 2008. Cypr jest na dobrej drodze do skorygowania nadmiernego deficytu w terminie określonym przez Radę i podejmuje odpowiednie kroki zmierzające do osiągnięcia celu średniookresowego przy zmniejszającym się do 2005 r. wskaźniku zadłużenia. Program przewiduje także zmniejszanie się nierównowagi bilansu płatniczego.

14. Krajowy program reform Cypru przedstawiony w dniu 11 listopada 2005 r. w kontekście odnowionej strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia określa następujące wyzwania o znaczącym wpływie na finanse publiczne: (i) wspieranie badań naukowych i rozwoju oraz innowacji, jak również promowanie rozpowszechniania technologii ICT; (ii) unowocześnianie infrastruktury podstawowej; (iii) wspieranie rozwoju kapitału ludzkiego oraz (iv) spójność społeczna. Skutki budżetowe działań przewidzianych w krajowym programie reform znajdują odzwierciedlenie w przewidywaniach budżetowych zawartych w zaktualizowanej wersji programu konwergencji. Środki w sektorze finansów publicznych zakładane w programie konwergencji pokrywają się z priorytetami przewidzianymi w krajowym programie reform. Zaktualizowana wersja określa środki w zakresie monitorowania i lepszej kontroli wydatków publicznych.

W kontekście powyższej oceny można z zadowoleniem przyjąć dostosowanie strukturalne planowane w okresie objętym programem po uprzednim zmniejszeniu deficytu do poniżej 3 % PKB. W świetle zaleceń dokonanych przez Radę zgodnie z art. 104 ust. 7 z dnia 5 lipca 2004 r. byłoby stosowne, aby Cypr:

(i) przy pomocy trwałych środków zapewnił - zgodnie ze zaktualizowaną wersją programu konwergencji i po ograniczeniu nadmiernego deficytu – trwałą konsolidację budżetową w celu osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego;

(ii) kontrolował wydatki publiczne na świadczenia emerytalne i wdrażał dalsze reformy w dziedzinie systemu emerytalnego i opieki zdrowotnej w celu długoterminowej poprawy stabilności finansów publicznych.

Zalecenie

OPINIA RADY

zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji Cypru na lata 2005-2009

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[5], w szczególności jego art. 9 ust. 3,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

PRZEDSTAWIA NINIEJSZĄ OPINIĘ:

15. W dniu 14 marca 2006 r. Rada zbadała zaktualizowany program konwergencji Cypru obejmujący okres od 2005 do 2009 roku.

16. Dzięki stabilnej produkcyjności i wzrostowi zatrudnienia, wzrost realnego PKB Cypru (3½ %) należał w ciągu ostatniego dziesięciolecia do najwyższych w UE. Zadłużenie netto w stosunku do zagranicy (deficyt bilansu płatniczego) zwiększyły się (4,8 % PKB w 2004 r.) ze względu na utratę konkurencyjności oraz silniejszą konkurencję w niektórych głównych sektorach eksportu Cypru. Odpowiadało to w dużym stopniu potrzebie finansowania sektora publicznego, który w 2004 r. odnotował deficyt wynoszący 4,1% PKB. Inflacja HICP pozostała przez ostatnie dziesięć lat znacznie poniżej 3 %.

17. Dnia 5 lipca 2004 r. Rada stwierdziła, że na Cyprze istnieje nadmierny deficyt. Zgodnie z zaleceniem Rady na podstawie art. 104 ust. 7 z tego samego dnia deficyt ten należy skorygować do 2005 r. W opinii z dnia 8 marca 2005 r. w sprawie poprzedniej aktualizacji programu konwergencji obejmującej lata 2004 – 2005, Rada zaleciła Cyprowi energiczne wprowadzenie w życie przewidzianych środków celem obniżenia deficytu do poziomu poniżej 3 % PKB do roku 2005, zapewnienie do tego czasu rozpoczęcia obniżania wskaźnika zadłużenia oraz kontynuowanie reform systemu emerytalnego i opieki zdrowotnej.

18. Zaktualizowana wersja programu szacuje wynik deficytu w 2005 r. na 2½ % PKB w porównaniu do 2¾ % PKB w prognozach służb Komisji z jesieni 2005 r. i do nieco poniżej 3 % w poprzedniej zaktualizowanej wersji programu. Różnica w stosunku do zaktualizowanej wersji programu tłumaczy się przede wszystkim tym, że wydatki z tytułu odsetek były o ½ % PKB niższe niż spodziewane.

19. Nowy program zasadniczo uwzględnia wzór i wymagania odnośnie do danych dotyczące programów stabilności i konwergencji określone w nowym kodeksie postępowania[6]. Zaktualizowana wersja programu została przedstawiona dwa tygodnie po upływie terminu określonego na dzień 1 grudnia w nowym kodeksie postępowania, gdyż rząd chciał w niej uwzględnić środki budżetowe podane do wiadomości w drugim tygodniu grudnia.

20. Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto program, przewiduje w okresie 2005-2009 tempo wzrostu realnego PKB nieznacznie wyższe niż 4 %. Na podstawie obecnie dostępnych informacji scenariusz ten wydaje się być oparty na realnych założeniach do 2007 r., natomiast nieco zbyt optymistyczny w odniesieniu do lat 2008 i 2009, dlatego uwarunkowania o charakterze cyklicznym mierzone według luki popytowej są prawdopodobnie bardziej optymistyczne niż zakładają to przewidywania programu. Przedstawione w programie założenia dotyczące inflacji wydają się realistyczne.

21. Zakładając obniżenie deficytu do poniżej 3 % PKB w 2005 r. zaktualizowana wersja programu ma na celu dalszą konsolidację finansów publicznych do 2009 r., kiedy deficyt zbliżyłby się do ½ % PKB. Przewiduje się, że po osiągnięciu w 2005 r. ¾ % PKB nadwyżka pierwotna będzie stopniowo rosła do 1¾ % PKB w 2009 r. Zmniejszenie się deficytu odzwierciedla obniżenie wskaźnika wydatków o około 4 % PKB, który jest prawie w całości zrównoważony przez zmniejszenie się wskaźnika dochodów (o 2 %). Korekta opiera się na strukturalnych ograniczeniach w dziedzinie wydatków pierwotnych, oszczędnościach w wydatkach na spłatę odsetek oraz połączeniu środków strukturalnych i jednorazowych po stronie przychodów. Bardziej stopniowa niż w poprzednim programie korekta w okresie 2006-2008 jest odzwierciedleniem nieco mniejszego wzrostu PKB.

22. Przewiduje się, że w okresie objętym programem saldo strukturalne (tj. dostosowane cyklicznie saldo nieuwzględniające środków jednorazowych i innych środków tymczasowych) obliczone zgodnie z powszechnie przyjętą metodologią, będzie ulegać poprawie o nieco więcej niż ½ % PKB rocznie, zaczynając od deficytu wynoszącego około 3 % PKB w 2005 r. do około ½ % w 2009 r. Brak poprawy salda strukturalnego w 2007 r. odzwierciedla przewidywane pogorszenie się sytuacji budżetowej netto Cypru w stosunku do budżetu UE z uwagi na fakt, że tymczasowe dotacje kompensujące związane z przystąpieniem do UE kończą się w 2006 r. Określonym w programie celem średniookresowym dla sytuacji budżetowej jest osiągnięcie do 2009 r. deficytu strukturalnego o wysokości ½ % PKB. Ponieważ cel średniookresowy jest bardziej ambitny, niż wymaga tego minimalna pośrednia wartość odniesienia (szacowana przy deficycie bliskim 2 % PKB) osiągnięcie jego powinno stworzyć margines bezpieczeństwa chroniący przed ryzykiem pojawienia się nadmiernego deficytu. Wyznaczony w programie cel średniookresowy jest na właściwym poziomie, ponieważ mieści się on w zakresie określonym dla strefy euro i dla państw członkowskich grupy ERM II w Pakcie na rzecz stabilności i wzrostu oraz kodeksie postępowania, a także odpowiednio uwzględnia wskaźnik zadłużenia i długoterminowy średni wzrost produktu potencjalnego.

23. Ryzyko związane z celami budżetowymi zawartymi w programie wydaje się zasadniczo zrównoważone. Z uwagi na to, że Cypr jest bardzo silnie nastawiony na turystykę zagrożenie dla scenariusza makroekonomicznego wiąże się przede wszystkim z sytuacją geopolityczną w tym regionie. Ponadto ogólne przewidywania na rok 2008 i 2009 są nieco zbyt optymistyczne, a przewidywania dotyczące podatków trochę zbyt korzystne. Dotychczas jednak rząd cypryjski osiągał wyniki przekraczające cele budżetowe, a zaktualizowana wersja programu zawiera ponowne zobowiązanie podjęcia w razie potrzeby dodatkowych środków w celu osiągnięcia planowanej korekty.

24. Opierając się na szacunkowym wyniku na 2005 r. i biorąc pod uwagę ogół zagrożeń związanych z realizacją celów budżetowych wydaje się, że kurs polityki budżetowej nakreślony w programie zasadniczo uwzględnia korektę nadmiernego deficytu do 2005 r. zgodnie z zaleceniem Rady. Wydaje się ponadto, że przy normalnych wahaniach makroekonomicznych zapewnia on od 2008 r. także wystarczający margines bezpieczeństwa chroniący przed przekroczeniem wartości referencyjnej deficytu wynoszącej 3 % PKB. Wydaje się także być odpowiedni, aby zgodnie z planem zapewnić do 2008 r. osiągnięcie celu średniookresowego określonego w programie. W latach następujących po skorygowaniu nadmiernego deficytu tempo dostosowania do zawartego w programie celu średniookresowego jest zasadniczo zgodne z Paktem na rzecz Stabilności i Wzrostu, który stanowi, że dla strefy euro i dla państw członkowskich grupy ERM II roczna poprawa salda strukturalnego powinna wynieść 0,5% PKB, rozumiana jako pośrednia wartość odniesienia oraz że poprawa powinna być większa w okresach dobrej koniunktury gospodarczej, natomiast w okresach gorszej może być mniejsza.

25. Szacuje się, że wskaźnik zadłużenia w 2005 r. osiągnął 70,5% PKB przekraczając tym samym przewidzianą w traktacie wartość odniesienia wynoszącą 60 % PKB. Program zakłada, że wskaźnik zadłużenia spadnie do 53½ % w 2009 r. Zagrożenia związane z planowanym rozwojem wskaźnika zadłużenia wydają się być zasadniczo zrównoważone. W kontekście niniejszej oceny ryzyka wydaje się, że wskaźnik zadłużenia zmniejsza się wystarczająco zbliżając się jednocześnie do wartości referencyjnej.

26. Wydaje się, że w przypadku Cypru zagrożenie odnoszące się do równowagi finansów publicznych ze względu na przewidywane koszty budżetowe związane ze zjawiskiem starzenia się społeczeństwa jest wysokie. Rygorystyczna realizacja planowanej konsolidacji finansów publicznych w perspektywie średniookresowej zmniejszy zagrożenie wobec długookresowej stabilności, konieczne będą także – jak słusznie odnotowano w programie – znaczne środki reformy systemu emerytalnego i opieki zdrowotnej, które mogłyby pokryć planowaną znaczną podwyżkę w ramach wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa w okresie do 2050 r. i zmniejszyć ryzyko dla długookresowej stabilności finansów publicznych.

27. Środki przewidziane w dziedzinie finansów publicznych są w dużym stopniu zgodne z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej zawartymi w zintegrowanych wytycznych na lata 2005–2008. Cypr jest na dobrej drodze do skorygowania swojego nadmiernego deficytu w terminie określonym przez Radę i podejmuje odpowiednie kroki zmierzające do osiągnięcia celu średniookresowego, a jednocześnie począwszy od 2005 r. wskaźnik zadłużenia zmniejsza się.

28. Krajowy program reform Cypru przedstawiony w dniu 11 listopada 2005 r. w kontekście odnowionej strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia określa następujące wyzwania o znaczącym wpływie na finanse publiczne: (i) wspieranie badań naukowych i rozwoju i innowacji oraz promowanie rozpowszechniania technologii ICT; (ii) unowocześnianie infrastruktury podstawowej; (iii) wspieranie rozwoju kapitału ludzkiego oraz (iv) spójność społeczna. Skutki budżetowe działań przewidzianych w krajowym programie reform znajdują odzwierciedlenie w przewidywaniach budżetowych zawartych w zaktualizowanej wersji programu konwergencji. Środki w sektorze finansów publicznych zakładane w programie konwergencji pokrywają się z priorytetami przewidzianymi w krajowym programie reform. Zaktualizowana wersja określa środki w zakresie monitorowania i lepszej kontroli wydatków publicznych.

W świetle powyższej oceny Rada z zadowoleniem przyjmuje dostosowanie strukturalne planowane w okresie objętym programem po uprzednim zmniejszeniu deficytu w 2005 r. do poniżej 3 % PKB. Biorąc pod uwagę zalecenia sformułowane na podstawie art. 104 ust. 7 Rada wzywa Cypr do:

- zapewnienia przy pomocy trwałych środków - zgodnie ze zaktualizowaną wersją programu konwergencji i po ograniczeniu nadmiernego deficytu – trwałej konsolidacji budżetowej w celu osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego;

- kontrolowania wydatków na publiczne świadczenia emerytalne i wdrażanie dalszych reform w dziedzinie systemu emerytalnego i opieki zdrowotnej w celu długoterminowej poprawy stabilności finansów publicznych.

Porównanie głównych prognoz makroekonomicznych i budżetowych

2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 |

Realny PKB (zmiana w %) | PK grudzień 2005 r. | 3,8 | 4,1 | 4,2 | 4,2 | 4,2 | 4,3 |

COM listopad 2005 r. | 3,8 | 3,9 | 4,0 | 4,2 | n.d. | n.d. |

PK grudzień 2004 r. | 3,6 | 4,0 | 4,4 | 4,5 | 4,5 | n.d. |

Inflacja HICP (%) | PK grudzień 2005 | 1,9 | 2,1 | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,0 |

COM listopad 2005 r. | 1,9 | 2,3 | 2,1 | 2,1 | n.d. | n.d. |

PK grudzień 2004 r. | 2,1 | 2,6 | 2,2 | 2,1 | 2,0 | n.d. |

Luka produktowa (% potencjalnego PKB) | PK grudzień 20051 | -1,3 | -0,8 | -0,3 | 0,1 | 0,0 | 0,1 |

COM listopad 2005 r.5 | -1,1 | -0,7 | -0,2 | 0,4 | n.d. | n.d. |

PK grudzień 2004 r.1 | -1,5 | -1,1 | -0,6 | 0,0 | +0,5 | n.d. |

Saldo sektora general government (% PKB) | PK grudzień 2005 r. | -4,1 | -2,5 | -1,9 | -1,8 | -1,2 | -0,6 |

COM listopad 2005 r. | -4,1 | -2,8 | -2,86 | -2,46 | n.d. | n.d. |

PK grudzień 2004 r. | -4,8 | -2,9 | -1,7 | -1,5 | -0,9 | n.d. |

Saldo pierwotne (% PKB) | PK grudzień 2005 r. | -0,9 | 0,7 | 1,2 | 1,2 | 1,4 | 1,7 |

COM listopad 2005 r. | -0,9 | 0,5 | 0,3 | 0,7 | n.d. | n.d. |

PK grudzień 2004 r. | -1,3 | 0,7 | 1,8 | 2,0 | 2,5 | n.d. |

Saldo dostosowane cyklicznie (% PKB) | PK grudzień 2005 r.1 | -3,6 | -2,2 | -1,8 | -1,8 | -1,2 | -0,6 |

COM listopad 2005 r. | -3,9 | -2,5 | -2,7 | -2,6 | n.d. | n.d. |

PK grudzień 2004 r. | -4,3 | -2,7 | -1,7 | -1,5 | -0,9 | n.d. |

Saldo strukturalne2 (% PKB) | PK grudzień 2005 r.3 | -4,6 | -3,1 | -2,1 | -2,1 | -1,5 | -0,6 |

COM listopad 2005 r.4 | -4,9 | -3,1 | -2,7 | -2,6 | n.d. | n.d. |

PK grudzień 2004 r. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. |

Dług publiczny brutto (% PKB) | PK grudzień 2005 r. | 71,3 | 70,5 | 67,0 | 64,0 | 56,9 | 53,5 |

COM listopad 2005 r. | 72,0 | 70,4 | 69,1 | 67,4 | n.d. | n.d. |

PK grudzień 2004 r. | 74,9 | 71,9 | 69,2 | 65,7 | 58,1 | n.d. |

Uwagi: 1Obliczenia służb Komisji na podstawie informacji zawartych w programie 2Saldo dostosowane cyklicznie (jak w poprzednich wierszach) bez środków jednorazowych i innych środków tymczasowych. 3Środki jednorazowe i inne środki tymczasowe na podstawie danych zawartych w programie (przychody jednorazowe wynoszące 1,0 % PKB w 2004 r., 0,9 % PKB w 2005 r. oraz 0,3 % PKB w latach 2006-2008) 4Środki jednorazowe i inne środki tymczasowe na podstawie prognozy służb Komisji z jesieni 2005 r. 1,0 % PKB w 2004 r. i 0,6 % PKB w 2005 r.) 5W oparciu o szacunkowy potencjalny wzrost w wysokości odpowiednio 4,0%, 3,5%, 3,5% i 3,5% w latach 2004-2007. 6Prognozy odnoszące się do deficytu opracowane były w kontekście scenariusza zakładającego utrzymanie dotychczasowej polityki, gdyż w terminie końcowym prognoz służb Komisji jesienią 2005 r. projekt budżetu na 2006 r. nie był dostępny, co wyjaśnia częściowo wyższy przewidywany deficyt na 2007 r. Źródło: Program konwergencji (PK), prognozy gospodarcze służb Komisji z jesieni 2005 r. (COM), obliczenia służb Komisji |

[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1, rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1055/2005 (Dz.U. L 174 z 7.7.2005, str. 1). Wszystkie dokumenty przytoczone w niniejszym tekście są dostępne na następującej stronie internetowej:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[2] „Szczegółowe zasady wdrażania Paktu na rzecz stabilności i wzrostu oraz wytyczne dotyczące formy i treści programów stabilności i konwergencji” zatwierdzone przez Radę Ecofin dnia 11 października 2005 r.

[3] Opinia Komitetu Ekonomiczno-Finansowego w sprawie „Szczegółowych zasad wdrażania Paktu na rzecz stabilności i wzrostu oraz wytycznych dotyczących formy i treści programów stabilności i konwergencji”, zatwierdzona przez Radę Ecofin dnia 11 października 2005 r.

[4] Program zawiera wszystkie danych obowiązkowe i większość danych opcjonalnych, których podania wymaga kodeks postępowania.

[5] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1, rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1055/2005 (Dz.U. L 174 z 7.7.2005, str. 1). Dokumenty przywołane w niniejszym tekście są dostępne na stronie internetowej: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[6] Program zawiera wszystkie danych obowiązkowe i większość danych opcjonalnych, których podania wymaga kodeks postępowania. Brakuje danych opcjonalnych na temat sytuacji na rynku pracy (zwłaszcza zatrudnienia (przepracowanych godzin) i wydajności pracy (przepracowanych godzin)) oraz udziału we wzroście potencjalnego PKB.