2008
INSTRUMENT PRZEDAKCESYJNEJ 
POLITYKI STRUKTURALNEJ ISPA 
20002006EUROPEJSKI 
TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY
Sprawozdanie specjalne  nr 12
PL

INSTRUMENT PRZEDAKCESYJNEJ 
POLITYKI STRUKTURALNEJ ISPA 20002006Sprawozdanie specjalne  nr 12   2008
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY(przedstawione na mocy art. 248 ust. 4 akapit drugi traktatu WE)
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–20062
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUKSEMBURG
Tel.: +352 4398-45410
Faks: +352 4398-46430
E-mail: euraud@eca.europa.eu
Internet: http://www.eca.europa.eu
Sprawozdanie specjalne  nr 12   2008
Wiele informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w Internecie w portalu Europa (http://europa.eu).
Dane katalogowe znajdują się na końcu niniejszej publikacji.
Luksemburg: Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, 2009
ISBN 978-92-9207-170-7
doi: 10.2865/49801
© Wspólnoty Europejskie, 2009
Powielanie materiałów dozwolone pod waruniem podania źródła.
Printed in Belgium
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–20063
SPIS TREŚCI
Punkty 
 GLOSARIUSZ
IVI STRESZCZENIE
16 WSTĘP
12  POMOC DLA KRAJÓW UBIEGAJĄCYCH SIĘ O CZŁONKOSTWO W UE
36  ZARZĄDZANIE I ZASOBY FINANSOWE ISPA
712  ZAKRES KONTROLI I PODEJŚCIE KONTROLNE
1342  UWAGI Z KONTROLI
1324  CZY DZIAŁANIA ISPA BYŁY OPARTE NA SPÓJNEJ STRATEGII I ODPOWIEDNIO PRZYGOTOWANE?
1315 RAMY OGÓLNE I KRYTERIA KONTROLI
1619 WŁAŚCIWIE UKIERUNKOWANE STRATEGIE ISPA
2021 TRZY WAŻNE DOKUMENTY Z WYTYCZNYMI W MOMENCIE URUCHOMIENIA ISPA NIE BYŁY UDOSTĘPNIONE
2224 UCHYBIENIA W ANALIZIE FINANSOWEJ ORAZ ANALIZIE KOSZTÓW I KORZYŚCI
2536  CZY PROJEKTY ZREALIZOWANO ZGODNIE Z HARMONOGRAMEM?
2526 RAMY OGÓLNE I KRYTERIA KONTROLI2732 OPÓŹNIENIA WYSTĄPIŁY NIEMAL WE WSZYSTKICH PROJEKTACH
3336 PLANY FINANSOWANIA NIEZREALIZOWANE ZGODNIE Z HARMONOGRAMEM
3742   CZY PROJEKTY PRZYCZYNIŁY SIĘ DO PRZESTRZEGANIA PRZEZ KRAJE BENEFICJENTÓW DYREKTYW UE 
W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA ORAZ DO POPRAWY TENT?
3738 RAMY OGÓLNE I KRYTERIA KONTROLI
3940 PRZESTRZEGANIE NORM UE W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA ULEGŁO POPRAWIE
4142 POPRAWA POŁĄCZEŃ Z TRANSEUROPEJSKIMI SIECIAMI TRANSPORTOWYMI
43 WNIOSKI I ZALECENIA
 ZAŁĄCZNIK I  ETAPY ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI ISPA ORAZ KLUCZOWE DZIAŁANIA KOMISJI ODPOWIEDZI KOMISJI
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–2006
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–20065
GLOSARIUSZ
Analiza kosztów i korzyści : Technika wykorzystywana do porównania wszystkich kosz-
tów i korzyści danej interwencji w celu ustalenia, czy korzyści przeważają nad kosztami, i jeśli tak, to w jakim stosunku.
Fundusz Spójności : Instrument przeznaczony do zwiększania spójności gospodarczej 
i społecznej poprzez finansowanie wielkich projektów w obszarach ochrony środowiska i transportu w państwach członkowskich, w których PKB per capita  wynosi mniej niż 90% 
średniej wspólnotowej. Fundusz Spójności początkowo był realizowany w Hiszpanii, Grecji, Irlandii i Portugalii. Od 1 stycznia 2004 r. Irlandia nie kwalifikuje się już do pomocy z tego 
Funduszu. Po przystąpieniu do UE nowych państw członkowskich projekty ISPA w trakcie 
realizacji zostały w tych państwach przekształcone w projekty Funduszu Spójności.
Memorandum finansowe : Umowa określająca zobowiązania budżetowe projektu, jak 
również wskaźniki finansowe i fizyczne, które zostaną wykorzystane przy monitorowaniu 
realizacji projektu.
Narodowe strategie sektorowe : Ramy identyfikacji projektu, w tym kryteria wyboru 
i ocenę propozycji projektów w sektorach środowiska i transportu.
Phare : Program pomocy Wspólnoty dla państw Europy Środkowo-Wschodniej (Phare) 
był głównym instrumentem finansowym strategii przedakcesyjnej dla państw Europy 
Środkowo-Wschodniej, które ubiegały się o członkostwo w Unii Europejskiej. Chociaż program Phare był początkowo zarezerwowany dla państw Europy Środkowo-Wschodniej, postanowiono, iż zostanie on rozszerzony na kraje zachodnich Bałkanów ubiegające się o członkostwo.
Podręcznik ISPA : Podręcznik mający zapewnić, że programowanie i realizacja projek-
tów ISPA odbywa się zgodnie z najlepszymi praktykami. Obejmuje on cały cykl projektu i zawiera praktyczne wytyczne z rozporządzeń w zakresie ISPA i koordynacji.
PRAG : Praktyczny przewodnik zawierający wytyczne do procedur przetargowych i zawie-
rania umów w ramach projektów Phare i ISPA.
Rozporządzenia : Dwa rozporządzenia mające zastosowanie do ISPA:
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1266/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. w sprawie koordynacji pomocy dla państw ubiegających się o członkostwo w Unii Europejskiej w ramach strategii przedakcesyjnej i zmieniające rozporządzenie (EWG) nr 3906/89 (Dz.U. L 161 z 26.6.1999, s. 68) („rozporządzenie koordynujące”).
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1267/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiające Instru-
ment Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (Dz.U. L 161 z 26.6.1999, s. 73); zmienione rozporządzeniem (WE) nr 2382/2001 (Dz.U. L 323 z 7.12.2001, s. 1) („rozporządzenie 
ISPA”).
SAPARD : Specjalny program akcesyjny na rzecz rozwoju rolnictwa i obszarów 
wiejskich.
Wniosek projektowy : Zbiór dokumentów zawierający standardowy formularz i dokumen-
tację poświadczającą (np. studium wykonalności, koncepcję, analizę kosztów i korzyści, analizę finansową, ocenę oddziaływania na środowisko) opisującą i uzasadniającą wnio-sek. Wniosek projektowy obejmuje również mechanizmy nadzoru i kontroli jakości.
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–20066
STRESZCZENIE
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–20067
I.
ISPA to jeden z instrumentów pomocy dla  
kandydujących krajów Europy Środkowo-
-Wschodniej w przygotowaniu do przystą-
pienia do UE w latach 2000–2006. Jej celem 
było wspieranie krajów kandydujących we  
wdrażaniu norm UE w zakresie ochrony  środowiska oraz w modernizowaniu i roz-
budowywaniu sieci transportowych, w tym 
połączeń z siecią transeuropejską. Dzięki  
temu instrumentowi zdobyto także doświad-czenie w zarządzaniu funduszami UE w przy-padku dużych projektów infrastrukturalnych. 
Łączna kwota środków finansowych na ten cel wyniosła 7280 mln euro.
II.
Trybunał dokonał przeglądu tego instru-mentu, starając się uzyskać odpowiedzi na pytania, czy działania w ramach ISPA były  
oparte na spójnej strategii i odpowiednio  
przygotowane, czy projekty były realizo-
wane zgodnie z harmonogramem oraz czy  
przyczyniły się one do przestrzegania przez 
kraje beneficjentów wymogów dyrektyw  
UE w zakresie ochrony środowiska oraz do  poprawy TEN-T.
III.
Trybunał stwierdza, że spójna strate-gia istniała, lecz projekty nie zawsze były  odpowiednio przygotowane. Trzy ważne  
dokumenty z wytycznymi metodologicznymi 
zostały udostępnione zbyt późno, by można 
było z nich skorzystać przy pierwszej turze 
wniosków.STRESZCZENIE
IV.
Projekty nie były realizowane zgodnie z har-monogramem; wystąpiły znaczne opóźnienia 
i istotne zmiany w planach finansowania.
V.
Projekty skontrolowane przez Trybunał przy-
czyniły się do większego przestrzegania  norm UE lub poprawy połączeń z sieciami  transeuropejskimi.
VI.
Trybunał zaleca, by Komisja dokonała prze-glądu realizacji ISPA i zbadała, w jaki spo-sób w przyszłości, przy wdrażaniu tego typu instrumentu, można by uniknąć opóźnień lub je ograniczyć. W podobnej sytuacji Komisja powinna udostępnić wytyczne, zanim kraje kandydujące rozpoczną przygotowanie swo-ich projektów; większą uwagę należy też  poświęcić skróceniu czasu potrzebnego na ukończenie procedur.
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–20068
WSTĘP
POMOC DLA KRAJÓW UBIEGAJĄCYCH 
SIĘ O CZŁONKOSTWO W UE
 1.  Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA) jest jednym 
z trzech instrumentów finansowych (wraz z Phare i SAPARD) wspiera-
jących kraje kandydujące w ich przygotowaniach do członkostwa. ISPA 
została utworzona w 1999 r. w celu zapewnienia wsparcia w procesie 
przygotowywania się byłych krajów kandydujących Europy Środkowo-
-Wschodniej1 do członkostwa w obszarze środowiska i transportu2, 
działając na takiej samej zasadzie jak Fundusz Spójności, który jest 
przeznaczony dla najuboższych członków Unii Europejskiej (zob. sche-
mat 1 ). ISPA pomogła też krajom kandydującym w przygotowaniu  
się do zarządzania funduszami UE po przystąpieniu, umożliwiając im zdobycie doświadczeń w zakresie korzystania z funduszy w przypadku dużych projektów infrastrukturalnych.1 Bułgaria, Republika Czeska, 
Estonia, Węgry, Łotwa, Litwa, 
Polska, Rumunia, Słowacja 
i Słowenia.
2 Art. 1 rozporządzenia (WE) 
nr 1267/1999.
LOGIKA INTERWENCJI ISPASCHEMAT 1
POTRZEBY
•  Poprawa norm ochrony środowiska•  Poprawa infrastruktury transportowej
CELE
•  Dostosowanie krajów do norm UE w zakresie ochrony środowiska•  Rozszerzenie sieci transeuropejskich
WKŁAD
•  Koordynacja przez Komisję•  Fundusze krajowe i ISPA•  Strategie ISPA, memoranda ﬁ  nansowe, decyzje Komisji
•  Personel
PROCESY
•  Budowa i poprawa infrastruktury w zakresie środowiska i transportu
PRODUKTY
•  Nowe i/lub zmodernizowane systemy oczyszczania ścieków•  Kilometry nowej lub zmodernizowanej sieci drogowej albo kolejowej
REZULTATY ODDZIAŁYWANIE
Odsetek obsługiwanych gospodarstw 
domowych/ ﬁ  rm, zaoszczędzony czas, 
zwiększenie dostępnościOddziaływanie na środowisko; 
poprawa jakości wodyPłynniejszy transport, lepsza sieć drogowa/kolejowa
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–20069
 2.  ISPA była realizowana w okresie programowania 2000–2006. Począw-
szy od stycznia 2007 r., podobne działania są finansowane w ramach 
Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej (IPA)3.
ZARZĄDZANIE I ZASOBY FINANSOWE ISPA
 3.  Schemat 2  przedstawia schemat opracowywania i zatwierdzania  
projektów.
RAMY PROCEDURALNE ISPASCHEMAT 23 IPA obejmuje Chorwację, 
Byłą Jugosłowiańską Republikę 
Macedonii, Turcję, Albanię, Bośnię 
i Hercegowinę, Czarnogórę, Serbię i Kosowo na mocy rezolucji Rady 
Bezpieczeństwa ONZ nr 1244/99.
Programowanie w ramach Instrumentu Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej
Narodowa strategia ISPA  zawierająca strategie sektorowe oraz listę projektów priorytetowych
– przygotowywana przez kraj kandydujący
Wniosek projektowy
– zawierający szczegółowy opis projektu
Ocena
wraz z dwiema konsultacjami międzywydziałowymi
Decyzja Komisji
Memorandum ﬁ  nansowe
– podpisywane wraz z krajem kandydującym•  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1267/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiające Instrument 
Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej
•  Rozporządzenie Rady (WE) nr 1266/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. w sprawie koordynacji pomocy dla 
państw ubiegających się o członkostwo w Unii Europejskiej w ramach strategii przedakcesyjnejPartnerstwo przedakcesyjne
obszary priorytetowe acquis 
communautaire– przygotowywane przez KomisjęProgram krajowy
plan działań na rzecz 
przygotowania do członkowstwa
– przygotowywany przez kraj kandydującyNarodowy plan rozwoju
strategia rozwoju– przygotowywany przez kraj kandydującyWytyczne
podręcznik ISPA
wytyczne analizy 
kosztów i korzyściObowiązkowa 
opinia
– wydawana przez 
Komitet Zarządzający 
ISPAKomisja
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200610
 4.  Łączne środki przydzielone na ISPA w latach 2000–2006 wyniosły 7 280 mln 
euro (1040 mln euro rocznie w cenach z 1999 r.4) i na podstawie wybra-
nych kryteriów zostały rozdzielone pomiędzy kraje beneficjentów.  Celem ISPA było wykorzystanie tych środków, z zachowaniem odpo-
wiedniej proporcji, na działania w obszarze środowiska oraz działania 
związane z infrastrukturą transportową.
 5.  Łącznie w ramach ISPA zostało zatwierdzonych 366 projektów , z któ-
rych 201 dotyczyło sektora środowiska, 78 – sektora transportu i 87 –pomocy technicznej. Budżet ISPA (w cenach z 2006 r.), przed przy-jęciem poprawek oraz z wyłączeniem pomocy technicznej, wyniósł  
7708 mln euro
5. Wkład finansowy na rzecz projektów ISPA w sektorze 
środowiska wyniósł 3804 mln euro, i w sektorze transportu 3904 mln 
euro. W sektorze środowiska (zob. schemat 3 ) większość z 201 pro-
jektów (73%) dotyczyła oczyszczania ścieków i zaopatrzenia w wodę. W sektorze transportu 78 projektów ISPA dotyczyło głównie sektora kolei (97%) oraz sektora dróg i autostrad (zob. schemat 4 ).
PODZIAŁ PROJEKTÓW ISPA W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKASCHEMAT 34 Art. 4 rozporządzenia (WE) 
nr 1267/1999 i porozumienia 
międzyinstytucjonalnego 
z dnia 6 maja 1999 r. między Parlamentem Europejskim, 
Radą oraz Komisją w sprawie 
dyscypliny budżetowej i poprawy 
procedury budżetowej 
(Dz.U. C 172, 18.6.1999, 
s. 2 i załącznik II).
5 Komisja, DG ds. Polityki 
Regionalnej, stan na dzień 
31.12.2007 r.
Liczba projektów: 9
Udział: 4%Liczba projektów: 46
Udział: 23%Liczba projektów: 89
Udział: 45%
Liczba projektów: 52
Udział: 26%Liczba projektów: 5
Udział: 2%Sieci kanalizacyjne i zakłady oczyszczania 
cieków
Zaopatrzenie w wodę pitną
Oczyszczanie ścieków i zaopatrzenie 
w wodę
Gospodarowanie odpadami stałymi
Inne
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200611
 6.  Wskaźnik współfinansowania ISPA może wynosić do 75% wydatków 
publicznych lub równoważnych6. Współfinansowanie krajowe czasem 
przyjmowało formę pożyczek udzielanych przez instytucje finansowe, takie jak Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) oraz Europejski Bank  
Odbudowy i Rozwoju (EBOR).
PODZIAŁ PROJEKTÓW TRANSPORTOWYCH  ISPASCHEMAT 46 W odniesieniu do projektów 
uznanych za niezbędne do 
realizacji ogólnych celów ISPA 
wskaźnik ten może wynosić do 85%, zgodnie z art. 6 
ust. 2 rozporządzenia (WE) 
nr 1267/1999.
Drogi i autostrady
Kolej
InneLiczba projektów: 2
Udział: 3%
Liczba projektów: 37
Udział: 47%
Liczba projektów: 39
Udział: 50%
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200612
ZAKRES KONTROLI 
I PODEJŚCIE KONTROLNE
 7.  Realizacja ISPA w krajach kandydujących stanowiła pierwsze takie doświad-
czenie w zakresie inwestycji na dużą skalę, współfinansowanych przez 
Unię Europejską. W związku z tym oraz mając na uwadze znaczenie ISPA dla przystąpienia krajów kandydujących i ustalenia wcześniejszych kon-
troli
7, Trybunał podjął decyzję o przeprowadzeniu kontroli w zakresie 
ISPA w celu uzyskania odpowiedzi na następujące pytania:
Czy działania ISPA były oparte na spójnej strategii i odpowiednio a) 
przygotowane?
Czy projekty realizowano zgodnie z harmonogramem? b) 
Czy projekty przyczyniły się do przestrzegania przez kraje bene- c) 
ficjentów dyrektyw UE w zakresie środowiska oraz do poprawy  
TEN-T?
 8.  ISPA została zaprogramowana na lata 2000–2006, i większość krajów 
beneficjentów przystąpiła do UE w maju 2004 r. Na dzień 31 grudnia 
2007 r. na 279 projektów infrastrukturalnych końcowe sprawozda-
nia dostępne były tylko w ograniczonej liczbie przypadków. Z tego 
powodu Trybunał mógł dokonać jedynie wstępnej oceny w zakresie 
wyników i osiągnięć projektów.
 9.  Zbadano próbę 32 projektów zatwierdzonych między 2000 i 2003 r. 
(16 w zakresie ochrony środowiska i 16 w zakresie transportu), obej-
mujących sześć krajów beneficjentów. W odniesieniu do 16 projek-tów przeprowadzono wizyty kontrolne na miejscu (ośmiu w zakresie 
ochrony środowiska i ośmiu w zakresie transportu) w Republice Cze-
skiej, Polsce, na Łotwie i w Rumunii. 16 pozostałych projektów zostało 
poddanych kontroli dokumentacji. Projekty te obejmują wyżej wspo-
mniane kraje oraz Węgry i Bułgarię.
 10.  Zarówno w centrali Komisji, jak i w jej przedstawicielstwach przeprowa-
dzono kontrolę dokumentacji i wywiady. W krajach kandydujących  
odbyły się spotkania z przedstawicielami ministerstw środowiska  
i transportu, władz regionalnych i lokalnych, jak również z benefi-
cjentami końcowymi.
 11.  Trybunał przeprowadził także sondaż, rozsyłając kwestionariusze do 
155 kierowników projektów i organów odpowiedzialnych za bieżące 
zarządzanie projektami8 w czterech skontrolowanych krajach w celu 
zebrania opinii na temat problemów najczęściej napotykanych w trak-
cie realizacji ISPA. Trybunał otrzymał 145 odpowiedzi9 (wskaźnik odpo-
wiedzi na poziomie 93%).
 12.  Ponadto Trybunał skorzystał z doradztwa ekspertów pochodzących z mię-
dzynarodowych instytucji finansowych i specjalizujących się w pro-jektach w zakresie ochrony środowiska i transportu.7 Sprawozdanie specjalne 
Trybunału nr 5/2003 dotyczące 
finansowania projektów w zakresie 
ochrony środowiska z Phare i ISPA w krajach kandydujących 
(Dz.U. C 167 z 17.7.2003, s.1), 
sprawozdanie specjalne nr 15/2000 
dotyczące Funduszu Spójności 
(Dz.U. C 279 z 2.1.2000, s. 1) i sprawozdanie specjalne nr 6/2005 
dotyczące Transeuropejskiej Sieci 
Transportowej (TEN-T) 
(Dz.U. C 94 z 21.4.2006, s. 1).
8 Kierownicy projektów 
reprezentowali 42% projektów ISPA w sektorach środowiska 
i transportu.
9 Z przyczyn technicznych, 
takich jak nieodpowiednie 
wypełnienie kwestionariusza lub 
udzielenie niepełnej odpowiedzi, przydatnych/użytecznych 
odpowiedzi było 127 (82%).
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200613
UWAGI Z KONTROLI
CZY DZIAŁANIA ISPA BYŁY OPARTE NA SPÓJNEJ 
STRATEGII I ODPOWIEDNIO PRZYGOTOWANE?
RAMY OGÓLNE I KRYTERIA KONTROLI
 13.  Na wniosek Komisji każdy kraj beneficjent opracował narodową strate-
gię ISPA dotyczącą sektorów środowiska i transportu. Zadaniem tych 
strategii było zdefiniowanie priorytetowych celów poprzez określe-nie priorytetów sektorowych i geograficznych, takich jak wąskie gar-
dła transportowe lub obszary wysokiego ryzyka dla środowiska oraz ustalenie wysokości potrzebnych środków. Narodowe strategie ISPA powinny również zapewnić ramy identyfikacji projektów oraz usta-
nowić kryteria, które mają być stosowane przy dokonywaniu wyboru 
i oceny propozycji projektów (zob. załącznik I ).
 14.  Kraje kandydujące składały do Komisji wniosek, który musiał zawierać, 
między innymi, następujące elementy10:
harmonogram realizacji prac; a) 
analizę kosztów i korzyści; b) 
plan finansowania uwzględniający źródła finansowania inne niż c) 
ISPA.
 15.  Trybunał zbadał dokumentację strategii i przygotowanie projektów ISPA, 
sprawdzając, czy:
narodowe strategie sektorowe zawierały ocenę potrzeb sek- d) 
torowych w obszarach środowiska i transportu, mając na celu  dostosowanie do norm UE w zakresie środowiska oraz moder-
nizację i rozbudowę połączeń z Transeuropejskimi Sieciami  
Transportowymi;
Komisja opracowała na czas podręczniki i wytyczne mające umoż- e) 
liwić krajom kandydującym przedkładanie wniosków zawierających wszystkie istotne informacje.10 Art. 7 ust. 3 lit. a) oraz załącznik I 
do rozporządzenia (WE) 
nr 1267/1999.
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200614
WŁAŚCIWIE UKIERUNKOWANE STRATEGIE ISPA
 16.  Dokumenty ramowe Komisji dotyczące sektorów środowiska i transportu 
okazały się skuteczne w określaniu kluczowych kryteriów przy przy-gotowywaniu narodowych strategii ISPA, które to strategie zawierały ogólne priorytety i określały projekty przeznaczone do realizacji przy wsparciu ISPA (zob. ramka 1 ).
 17.  W przypadku stwierdzenia niedociągnięć Komisja zapewniała pomoc 
w celu zaradzenia tym uchybieniom (zob.  ramka 2 ).
Na Łotwie w sektorze środowiska instrument ISPA koncentrował się głównie na projektach, które umożliwiały 
temu krajowi przestrzeganie wspólnotowych przepisów w zakresie ochrony środowiska oraz osiągnięcie celów 
partnerstwa przedakcesyjnego. Strategia pozwala określić i wybrać takie projekty do fi  nansowania w ramach ISPA, 
które spełniają wspomniane wyżej kryteria. Wybór projektów ISPA opierał się na wytycznych rządowych, które 
brały pod uwagę założenia polityki ochrony środowiska.RAMKA 1
W Rumunii uaktualniona wersja narodowej strategii transportu z 2003 r. nie otrzymała opinii bez zastrzeżeń ze 
strony Komisji ze względu na szereg niedociągnięć. W celu zaradzenia tym niedociągnięciom Komisja podjęła 
decyzję o przyznaniu dotacji na projekt pomocy technicznej, mający na celu opracowanie ogólnego planu w dzie-dzinie transportu.RAMKA 2
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200615
Działania związane z ochroną środowiska w regionie Morza Bałtyckiego zainicjował na początku lat dziewięćdzie-
siątych rząd Polski we współpracy z pozostałymi krajami. Region Krakowa już w Konwencji Helsińskiej został 
określony12 jako jeden z newralgicznych obszarów pod względem ochrony Morza Bałtyckiego, jako że w regionie 
tym, choć oddalonym od wybrzeża, znajduje się duże skupisko ośrodków przemysłowych odprowadzających 
ścieki do rzeki Wisły, która uchodzi do Morza Bałtyckiego. Przygotowano wspólne rozwiązanie dla całego obszaru 
miejskiego Krakowa, które zostało włączone do krajowego programu oczyszczania ścieków miejskich. Projekt 
dotyczący zakładu oczyszczania ścieków w Krakowie został następnie włączony do narodowej strategii ISPA dla 
sektora środowiska w 1999 r. jako jeden z projektów priorytetowych do realizacji.RAMKA 3
Na Łotwie głównym celem narodowego planu na rzecz ochrony środowiska, który został przyjęty w 1995 r., było 
umożliwienie temu krajowi przestrzegania wymogów ram prawnych Wspólnoty w zakresie ochrony środowiska 
oraz osiągnięcia celów partnerstwa przedakcesyjnego. Cele tego planu zostały przejęte przez narodową strategię ISPA w sektorze ochrony środowiska. Cele te stanowiły podstawę wyboru projektów.RAMKA 4 18.  Pomimo iż w niektórych przypadkach wyjaśnienie rankingu projektów 
inwestycyjnych nie było możliwe11, na podstawie analizy strategii  
w czterech skontrolowanych krajach Trybunał mógł stwierdzić, że  na ogół narodowe strategie sektorowe ISPA jasno określają potrzeby 
każdego z krajów, uwzględniając również istniejące krajowe doku-
menty dotyczące planowania (zob. ramka 3 ). Narodowe strategie ISPA 
posłużyły za narzędzie wyboru projektów ISPA, łącząc cele i priorytety 
z konkretnymi wnioskami projektowymi.
 19.  W niektórych przypadkach narodowe strategie ISPA były rozwinięciem 
istniejących narodowych strategii, w ramach których wzięto już pod uwagę potrzebę przyjęcia acquis communautaire  w obszarze środo-
wiska (zob. ramka 4 ).11 Zwrócono na to również 
uwagę w sprawozdaniu 
specjalnym Trybunału nr 5/2003 
(niedociągnięcia w strategiach, pkt 18–20).
12 Konwencja Helsińska: konwencja o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego, podpisana w 1974 r. 
i zmieniona w 1992 r., dotyczy wszystkich państw graniczących z Morzem Bałtyckim. Konwencja obejmuje cały obszar Morza 
Bałtyckiego, łącznie z wodami śródlądowymi, morskimi oraz dnem morskim. W ramach tej konwencji podejmuje się także 
środki dotyczące całego obszaru zlewni Morza Bałtyckiego w celu ograniczenia zanieczyszczeń ze źródeł lądowych.
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200616
TRZY WAŻNE DOKUMENTY Z WYTYCZNYMI W MOMENCIE 
URUCHOMIENIA ISPA NIE BYŁY UDOSTĘPNIONE
 20.  Komisja opracowała i udostępniła trzy główne wytyczne dotyczące przy-
gotowania projektów:
podręcznik ISPA został przekazany krajom beneficjentom  a) 
w 2000 r., w trakcie fazy przygotowywania pierwszej tury wnio-
sków projektowych;
druga wersja podręcznika ISPA została opracowana w 2002 r.  b) 
i w szczególności zawierał objaśnienia dotyczące procedur prze-targowych i procedur dotyczących zawierania umów;
uaktualnione wytyczne dotyczące analizy kosztów i korzyści, w któ- c) 
rych uwzględniono uchybienia stwierdzone w poprzedniej wersji, zostały udostępnione w 2002 r. W szczególności określały one  
średnie stopy zwrotu oraz zalecane „ramy czasowe” dla różnych 
sektorów. Nie zawierał on jednak żadnych szczegółów lub technik 
prognozowania dotyczących oddziaływania na środowisko.
 21.  Te przewodniki metodyczne zostały opracowane po przedłożeniu pro-
jektów objętych kontrolą Trybunału do zatwierdzenia przez Komisję. 
Udostępnienie tych przewodników z opóźnieniem ograniczyło ich  
rolę w pogłębianiu wiedzy krajów kandydujących na temat polityk, 
procedur i zasad finansowania UE.
UCHYBIENIA W ANALIZIE FINANSOWEJ ORAZ ANALIZIE 
KOSZTÓW I KORZYŚCI
 22.  Każdy wniosek o dofinansowanie z ISPA musiał zawierać analizę finansową 
oraz analizę kosztów i korzyści. W przypadku niektórych projektów 
analizy te nie były dostępne lub zawierały uchybienia. Niemniej jed-
nak Komisja uznała, że ponieważ realizacja większości projektów była 
konieczna, aby zaspokoić podstawowe potrzeby krajów kandydują-
cych, wstrzymywanie projektów z powodu niedociągnięć w analizie kosztów i korzyści byłoby niewłaściwe.
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200617
 23.  W trakcie dokonanego przez Trybunał przeglądu analiz finansowych 
i analiz kosztów i korzyści dotyczących projektów objętych kontrolą 
stwierdzono następujące uchybienia13:
w analizie ryzyka brakowało pewnych informacji na temat zasto- a) 
sowanych stóp dyskontowych oraz założeń scenariuszy;
niespójności w analizach kosztów i korzyści i analizach finansowych b) 
w różnych dokumentach dotyczących tego samego projektu;
niepotwierdzone korzyści społeczno-gospodarcze i niepełne osza- c) 
cowanie skutków dla sektora transportu.
 24.  W takich okolicznościach Komisja nie miała możliwości uzyskania potwier-
dzenia na podstawie analizy kosztów i korzyści, że projekty przedło-żone przez kraje kandydujące przedstawiają, w liczbach względnych, najwyższą wartość dodaną.
CZY PROJEKTY ZREALIZOWANO ZGODNIE 
Z HARMONOGRAMEM?
RAMY OGÓLNE I KRYTERIA KONTROLI
 25.  Po dokonaniu oceny wniosku projektowego i zatwierdzeniu przez Komisję 
podpisywano memorandum finansowe, w którym określano przede 
wszystkim wysokość środków finansowych i plan realizacji projektu, 
w tym datę zakończenia. Po zakończeniu projektu kraj kandydujący 
miał obowiązek przedstawienia sprawozdania końcowego.
 26.  Trybunał ocenił, w jakim stopniu spełnione zostały główne warunki okre-
ślone w memorandum finansowym, to znaczy:
czy projekty były realizowane zgodnie z pierwotnym planem oraz a) 
jakie były przyczyny wszelkich opóźnień;
czy plany finansowania projektów były przestrzegane, i jeśli nie, b) 
jakie były tego przyczyny.13 Zobacz także sprawozdanie 
specjalne nr 5/2003 (uchybienia 
w ocenie projektów, pkt 30–34) 
i sprawozdanie specjalne nr 6/2005 (uchybienia w ocenie i wyborze 
projektów, pkt 30–43).
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200618
OPÓŹNIENIA WYSTĄPIŁY NIEMAL WE WSZYSTKICH PROJEKTACH
 27.  Jeżeli projekty zostają zrealizowane później niż zakładano, to również 
powstałe w ich efekcie korzyści są odczuwane później, i problemy, któ-
rym projekty te mają zaradzić, utrzymują się dłużej niż to konieczne. 
Opóźnienia wprowadzają również element niepewności, gdyż sytu-acja społeczno-gospodarcza może się zmienić i utrudnić realizację  projektów zgodnie z założeniami.
 28.  32 projekty objęte kontrolą Trybunału zostały zatwierdzone pomiędzy 2000 
i 2003 r. Zgodnie z pierwotnymi memorandami finansowymi większość 
skontrolowanych projektów powinna była zostać zakończona pomię-
dzy 2004 i 2006 r. Niemniej jednak w momencie kontroli jedynie pięć projektów zakończyło się w pierwotnie przewidywanym terminie
14 (dwa 
w Republice Czeskiej i trzy na Łotwie)15. W przypadku pozostałych 27 pro-
jektów data zakończenia została zmieniona. Opóźnienia wahały się od 
2 do 5 lat (Polska), 4 do 4,5 lat (Bułgaria), 2 do 4,8 lat (Rumunia), 1,5 roku 
(Węgry) oraz od 1 do 3 lat (Łotwa). W przypadku Republiki Czeskiej nie 
odnotowano poważniejszych opóźnień.
 29.  W odpowiedzi na sondaż adresowany do kierowników projektu w czterech 
skontrolowanych krajach Trybunał otrzymał informacje o opóźnie-
niach w realizacji oraz o ich przyczynach.
 30.  W sektorze środowiska średni przewidywany czas realizacji projektów 
wyniósł 5 lat, i w sektorze transportu 4,2 roku. Wyniki sondażu poka-zują, że opóźnienia wyniosły średnio 2,5 roku w obu sektorach (zob. schemat 5 ).
 31.  W przypadku skontrolowanych projektów Trybunał stwierdził, że głów-
nymi przyczynami opóźnień były16:
brak znajomości krajów kandydujących w zakresie procedur UE  a) 
oraz przygotowywania i realizacji projektów, jak również trudno-
ści w zakresie procedur przetargowych (zob. np. ramka 5 ) (84% 
projektów objętych próbą);
niewywiązywanie się firm, które wygrały przetargi, z wykonania b) 
prac (zob. np. ramka 6 ) (13% projektów objętych próbą);
nierealistyczne planowanie (zob. np. c) ramka 7 ) (22% projektów  
objętych próbą);
przekształcenie, po przystąpieniu, projektów ISPA w projekty Fun- d) 
duszu Spójności, który rządzi się innymi zasadami17.14 Projekt uznaje się za zakończony 
w momencie, gdy dana 
infrastruktura jest używana; kraje 
kandydujące musiały przedłożyć 
Komisji sprawozdanie końcowe 
najpóźniej sześć miesięcy po 
zakończeniu projektu.
15 Na 32 projekty poddane kontroli 
opóźnienia wystąpiły w 24 z nich 
(75%).
16 W przypadku niektórych 
projektów wystąpił więcej niż 
jeden z opisanych problemów.
17 Np. kwalifikowalność wydatków 
na sprzęt trwałego użytku (należy 
rozpatrywać w każdym przypadku 
indywidualnie), modyfikacje decyzji dotyczących projektu, 
procedury udzielania zamówień 
publicznych.
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200619
ŚREDNIE OPÓŹNIENIA W REALIZACJI PROJEKTÓWSCHEMAT 5
W przypadku projektu rozwoju usług wodnych na Łotwie, po podpisaniu memorandum fi  nansowego rozpoczęcie 
procedury przetargowej zajęło trzy lata.
W przypadku projektu dotyczącego oczyszczania ścieków w Polsce, w trakcie fazy przetargowej na niemal rok 
przerwano prace. Realizacja projektu była podzielona na podkontrakty, z których jeden otrzymywał dofi  nansowa-
nie z EBOR. Zgodnie z zawartą z EBOR umową pożyczki do wszystkich zamówień w ramach projektu powinny 
były mieć zastosowanie procedury przetargowe banku. Przetarg musiał zostać wstrzymany do czasu uzgodnienia 
odpowiednich procedur pomiędzy donatorami.RAMKA 5
Projekt renowacji sieci kanalizacji i urządzeń do oczyszczania ścieków miał opóźnienie w realizacji. Przetarg musiał 
zostać unieważniony i powtórzony ze względu na problemy związane ze składem komisji oceniającej. Ponadto 
fi rma, której udzielono zamówienia w drugim przetargu, nie wykonała prac zgodnie z harmonogramem oraz nie 
zastosowała się do szeregu uwag inżyniera nadzorującego. Umowa musiała zatem zostać rozwiązana. Trzeba było zorganizować trzeci przetarg, jednak w momencie kontroli projekt był nadal zawieszony.RAMKA 6
Projekt rozwoju usług wodnych na Łotwie był opóźniony między innymi ze względu na fakt, iż nieodpowiednio 
oszacowano koszty i czas konieczne na przeprowadzenie badań i zaprojektowanie prac związanych z rurociągami.RAMKA 7
Lata
Średnio na kraj/sektor
Średni pierwotny czas trwania OpóźnieniePL CZ RO LV ŚRODO-
WISKOPL CZ RO LV TRANS-
PORTOGÓŁEM012348
7
6
59
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200620
 32.  Z sondażu wynika, że głównymi przyczynami niewywiązywania się z termi-
nów realizacji projektów są, z jednej strony, długie procedury i, z dru-
giej strony, przyczyny związane z planowaniem (zob. schemat 6 )18.
PLANY FINANSOWANIA NIEZREALIZOWANE ZGODNIE 
Z HARMONOGRAMEM
 33.  W przypadku 18 z 32 projektów objętych kontrolą pierwotny plan finan-
sowania nie był przestrzegany. W sześciu przypadkach całkowite  koszty wzrosły, i w 12 zmniejszyły się. W przypadkach kiedy koszty wzrosły, i dodatkowe środki z ISPA nie były dostępne, kraje kandy-dujące musiały pokryć dodatkowe koszty ze środków własnych (zob. ramka 8 ).18 Problemy związane z realizacją 
projektów zostały wskazane 
przez Trybunał również w sprawozdaniu specjalnym 
nr 5/2003 (niewystarczające 
zasoby w zakresie zarządzania, 
opóźnienia, trudności związane 
z przetargami, pkt 35–39), i także 
w sprawozdaniu specjalnym 
nr 6/2005 (opóźnienia w realizacji projektów, pkt 11–25).
PRZYCZYNY OPÓŹNIEŃ WG KIEROWNIKÓW PROJEKTÓWSCHEMAT 6
Jakie są przyczyny opóźnień?
Przyczyny proceduralne Przyczyny związane z planowaniem
Odwołania oferentów
8%Powtarzajace się 
procedury
15%Inne
11%Nierealistyczne planowanie
15%
Niska jakość dokumentacji 
przetargowej
6% Częste zmiany w PRAG
10%Czasochłonne procedury UE
26%Skomplikowane 
prawo lokalne
9%
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200621
W przypadku projektu kolejowego na Łotwie, ze względu na wzrost cen dotacja z ISPA nie wystarczyła do pokry-
cia kosztów wszystkich pierwotnie przewidywanych elementów. Pozostałe prace musiały zostać sfi  nansowane ze 
środków krajowych.RAMKA 8
W przypadku projektu rozwoju usług wodnych na Łotwie wykonawca wypowiedział umowę, ponieważ nie był 
w stanie kontynuować prac po ustalonej cenie, jako że tuż po ich rozpoczęciu nastąpił gwałtowny wzrost infl  acji. 
Doprowadziło to do zmiany umowy uwzględniającej zwiększone koszty.RAMKA 9ZMIANY W PIERWOTNYCH PLANACH FINANSOWANIA
SONDAŻ PRZEPROWADZONY WŚRÓD KIEROWNIKÓW PROJEKTÓW
OdpowiedziZmiany w pierwotnych 
planach ﬁ  nansowaniaZachowanie pierwotnych 
planów ﬁ  nansowania
123 66% 34%TABELA 1 34.  Jak przedstawiono w tabeli 1 , sondaż przeprowadzony wśród kierowników 
projektów wskazuje, że w większości projektów ISPA dokonywano  
zmian w pierwotnych planach finansowania.
 35.  W przypadku pięciu z 32 projektów objętych próbą sytuację tę można 
tłumaczyć niedoszacowaniem inflacji (w 16% przypadków) (zob.  ramka 9 ).
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200622
 36.  Odpowiedzi udzielone przez kierowników projektów w sondażu wskazują, 
że przyczyn wzrostu kosztów projektów można upatrywać w dwóch 
kategoriach czynników (zob. schemat 7 ):
problemy z przygotowaniem projektu, takie jak nieodpowiednie a) 
oszacowanie kosztów;
problemy z realizacją, takie jak słaby monitoring lub opóźnienia. b) 
PRZYPADKI PRZEKROCZENIA KOSZTÓWSCHEMAT 7
Jakie były główne przyczyny przekroczenia kosztów?
Przyczyny związane z planowaniem Przyczyny związane z realizacją
Inne
19%Przyczyny 
techniczne
9%Nieodpowiednie 
oszacowanie kosztów
20% Słaby monitoring
14%
Opóźnienia w czasie
12%Zmiany w projekcie
26%
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200623
CZY PROJEKTY PRZYCZYNIŁY SIĘ DO PRZESTRZEGANIA 
PRZEZ KRAJE BENEFICJENTÓW DYREKTYW UE 
W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA ORAZ DO POPRAWY TENT?
RAMY OGÓLNE I KRYTERIA KONTROLI
 37.  Głównym celem ISPA była pomoc krajom kandydującym w zmniejszaniu 
ich opóźnień strukturalnych w sektorach środowiska i transportu.  
W celu dokonania oceny skuteczności projektów pod względem kon-kretnego udziału w poprawie sektorów środowiska i transportu Try-
bunał zbadał:
czy projekty w zakresie ochrony środowiska były zgodne z dyrek- a) 
tywami UE w obszarach zaopatrzenia w wodę i oczyszczania  ścieków;
czy projekty transportowe przyczyniły się do ukończenia Trans- b) 
europejskich Sieci Transportowych.
 38.  W momencie kontroli na 279 projektów infrastrukturalnych współfinan-
sowanych w ramach ISPA sprawozdania końcowe były dostępne jedy-
nie w ograniczonej liczbie przypadków, w związku z czym wyciągnięte 
wnioski są jedynie częściowe.
PRZESTRZEGANIE NORM UE W ZAKRESIE OCHRONY 
ŚRODOWISKA ULEGŁO POPRAWIE
 39.  W sektorze środowiska na 16 projektów objętych próbą jedynie trzy były 
zakończone w momencie przeprowadzania kontroli. Ocena tych pro-jektów wskazuje, iż pomimo pewnych niedociągnięć przyczyniają się 
one do przestrzegania norm UE w zakresie ochrony środowiska (zob. 
ramka 10 )
Celem jednego z projektów na Łotwie była poprawa zaopatrzenia w wodę oraz usług kanalizacyjnych, tak aby 
woda pitna oraz oczyszczone ścieki spełniały wymogi ustawodawstwa krajowego i dyrektyw UE. Zgodnie ze 
sprawozdaniem końcowym projekt zapewnił odpowiednią jakość oczyszczonych ścieków, która spełnia wymogi dyrektywy UE dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (91/271/EWG), jak również odpowiednią jakość 
wody pitnej.
Celem jednego z projektów na Łotwie był rozwój usług związanych z jakością wody pitnej i oczyszczaniem ścieków. 
Normy UE dotyczące jakości wody pitnej zostały spełnione. W przypadku jednak oczyszczania ścieków pełna 
zgodność z wymogami prawnymi nie została jeszcze osiągnięta. Renowacja i modernizacja zakładu biologicznego 
oczyszczania ścieków została zakończona, lecz zawartość azotu i fosforu w oczyszczonych ściekach w momencie kontroli nadal przekraczała normy krajowe i UE.RAMKA 10
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200624
 40.  Pomimo pewnych niedociągnięć projekty, które nie były ukończone 
w momencie kontroli, mają szansę przyczynić się do przestrzegania 
norm UE w zakresie ochrony środowiska, jeśli zostaną zrealizowane zgodnie z planem (zob. ramka 11 ).
POPRAWA POŁĄCZEŃ Z TRANSEUROPEJSKIMI SIECIAMI 
TRANSPORTOWYMI
 41.  W sektorze transportu na 16 projektów objętych próbą jedynie dwa były 
zakończone w momencie kontroli. Ocena tych projektów pokazuje, że 
przyczyniają się one do ukończenia/rozwoju sieci transeuropejskich 
(zob. schematy 8 i 9 oraz ramki 12  i 13).
 42.  Pozostałe projekty, które nie były zakończone w momencie przeprowadza-
nia kontroli, są spójne z siecią TEN-T (zob. np. ramka 11  i schemat 11 ). 
Na przykład w Rumunii projekt „Bucharest Cernavoda” powinien zwięk-
szyć płynność ruchu drogowego pomiędzy Bukaresztem i Konstancą 
i oczekuje się, że przyczyni się on do rozwoju europejskiego koryta-rza transportowego nr 7, Igumenitsa–Patras–Ateny–Sofia–Budapeszt 
(zob. schemat 10 ).
W przypadku Polski projekt dotyczący oczyszczania ścieków powinien zwiększyć do 97% liczbę mieszkańców 
podłączonych do sieci kanalizacyjnej w mieście Wrocław. Miasto to, zamieszkałe przez ponad 600 000 tys. miesz-
kańców, zostało uznane za główne źródło zanieczyszczenia rzeki Odry.
W przypadku Rumunii projekt polegał na renowacji i modernizacji zakładu oczyszczania ścieków, sieci kanaliza-
cyjnej i wodociągowej. Ze względu na opóźnienia dotyczące zakładu oczyszczania ścieków ryzyko zanieczyszczenia 
rzeki utrzymuje się.RAMKA 11
W Republice Czeskiej projekt modernizacji odcinka linii kolejowej Zabori–Prelouc stanowi część paneuropejskiego 
wielofunkcyjnego korytarza IV z Drezna do Bratysławy. Na schemacie 8 podkreślono projekty współfi  nansowane 
z ISPA w Republice Czeskiej.RAMKA 12
Na Łotwie modernizacja autostrady z Rygi do Adazi, która stanowi odcinek Via Baltica łączącej Warszawę z Tali-
nem, poprawiła bezpieczeństwo ruchu drogowego i pieszego, jak również płynność ruchu drogowego poprzez 
dostosowanie tej drogi do europejskich norm i standardów drogowych (zob. schemat 9 ).RAMKA 13
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200625
PROJEKTY ISPA W REPUBLICE CZESKIEJSCHEMAT 8
D8 motorway Prague –
Usti nad Labem – Czech/German border Section 807 Trmice-borderModernisation of the line section
Usti nad Orlici  – Ceska Trebova
Modernisation of the line section 
Zabori–PreloucOptimisation of
Zabreh na Morave –Krasikov railway section
Road R/48
Frydek Mistek – Dobra
Road I/48
Belotin by-pass
Expressway r48
Dobra–Tosanovice–Zukov, Stage I: Dobra–TosanoviceTrans-European transport networkISPA projects
Ceska Republica
TEN railway
TEN road
© EuroGeographics 2001 for the administrative boundaries
Cartography: Energy and Transport DG, 15/5/2008
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200626
SIEĆ DRÓG NA ŁOTWIESCHEMAT 9
© EuroGeographics 2001 for the administrative boundaries
Cartography: Energy and Transport DG, 29/9/2005LATVIJALEITSCHEMA DES TRANSEUROPÄISCHEN VERKEHRSNETZES (Horizont 2020) STRASSEN
TRANS-EUROPEAN TRANSPORT NETWORK OUTLINE PLAN (2020 horizon) ROADSSCHÉMA DU RÉSEAU TRANSEUROPÉEN DE TRANSPORT (horizon 2020) ROUTES
Bestehend
ExistingExistantGeplant
PlannedPlaniﬁ  é
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200627
POŁĄCZENIA TENTSCHEMAT 10
PROJECT No 7
Trans-European transport network 
priority projectsMOTORWAY AXIS
IGOUMENITSA/PATRA–ATHINA–SOFIA–BUDAPEST
© EuroGeographics 2001 for the administrative boundaries
Cartography: Energy and Transport DG, 9/3/2005Existing
PlannedPriority axis No 7
Priority sectionsOther priority axes
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200628
SIEĆ TENTSCHEMAT 11
© EuroGeographics 2001 for the administrative boundaries
Cartography: Energy and Transport DG, 4/6/2008ISPA projects
2004–08 countries
ISPA project
TEN railwayTEN road
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200629
WNIOSKI I 
ZALECENIA
 43.  Główne wnioski Trybunału są następujące:
Spójne ramy strategiczne funkcjonowały, i narodowe strategie ISPA a) 
okazały się dobrym narzędziem programowania, które w jasny spo-sób określa potrzeby, cele i środki. Niemniej jednak projekty nie zawsze były odpowiednio przygotowane przez wnioskodawców. Spowodowane to było częściowo faktem, iż Komisja udostępniła trzy ważne dokumenty z wytycznymi zbyt późno, by można było z nich skorzystać przy pierwszej turze wniosków (zob. pkt 16–24).
Projekty często nie były realizowane zgodnie z harmonogramem. b) 
Plany finansowania musiały być dostosowywane do zmieniających 
się okoliczności, i niemal wszystkie projekty doświadczyły znacz-
nych opóźnień, spowodowanych głównie długimi procedurami  
(na poziomie Komisji i krajów beneficjentów) oraz uchybieniami w procesie planowania (na poziomie krajów beneficjentów) (zob. 
pkt 25–36).
Kontrola Trybunału objęła pięć zakończonych projektów i 27 pro- c) 
jektów, które są wciąż na etapie realizacji. Trzy z zakończonych 
projektów dotyczyły środowiska. Kontrola wykazała, że ich efek-
tem było większe przestrzeganie dyrektyw środowiskowych UE  w poszczególnych krajach beneficjentach. Pozostałe dwa zakoń-
czone projekty dotyczyły transportu. Kontrola wykazała, że  
przyczyniły się one do poprawy sieci transeuropejskiej w poszcze-
gólnych krajach beneficjentach. Ponadto wyniki kontroli pozwalają 
przypuszczać, że 27 wciąż realizowanych projektów ma szansę  przyczynić się do osiągnięcia celów, jeśli zostaną zrealizowane  zgodnie z harmonogramem (zob. pkt 37–42).
Trybunał zaleca, by Komisja ściślej monitorowała realizację ISPA.  
Komisja powinna w szczególności zbadać, w jaki sposób, w przyszłości 
przy wdrażaniu podobnego instrumentu, można by uniknąć opóźnień w realizacji projektów lub je ograniczyć. W opinii Trybunału może  
wymagać to bardziej rygorystycznego i realistycznego planowania  
przez wnioskodawców/kierowników projektów oraz rozwiązań w zakre-
sie przyspieszenia procedur, zarówno na poziomie Komisji, jak i admi-
nistracji krajowych w krajach beneficjentach.
  Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy 
w Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 11 grudnia 2008 r.
  W imieniu Trybunału  
Obrachunkowego
Vítor Manuel da Silva Caldeira
Prezes
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200630ETAPY ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI ISPA ORAZ KLUCZOWE DZIAŁANIA KOMISJI1ZAŁĄCZNIK I
1 Zgodnie z rozporządzeniami Rady (WE) nr 1267/1999, (WE) nr 1266/1999 i (WE) nr 2382/2001 oraz kryteriami kontroli ETO.Zakończenie
Przegląd 
i zatwierdzenie:
→  sprawozdania 
końcowego
→  deklaracji 
zamknięcia
•  Płatność końcowa•  Ocena  ex postMonitoring
•  Nadzór nad 
realizacją umowy
•  Monitorowanie 
postępów ﬁ zycznych 
i ﬁ nansowych 
za pomocą wskaźników
•  Ocena 
śródokresowaProcedura 
przetargowa
•  Przegląd 
i zatwierdzenie dokumentacji przetargowej
•  Ocena oferty, 
łącznie z wykorzystaniem niezbędnej wiedzy fachowej
•  Wybór 
zwycięskich ofert
•  Zawarcie umowyOcena
Działania obejmują:•  wizyty oceniające 
w krajach kandydujących
•  wykorzystanie 
fachowej wiedzy wymaganej do oceny informacji technicznej zawartej we wnioskach
•  konsultacje 
międzywydzia-łowe (ISC)
•  oﬁ  cjalne 
dostarczenie wnioskodawcom informacji zwrotnej na temat wnioskówPrzygotowanie
Wnioski zawierające:•  studium 
wykonalności
•  analizę kosztów 
i korzyści
•  ocenę 
oddziaływania na środowisko
•  plan ﬁ  nansowania
•  harmonogram 
realizacji prac
•  ogólny plan 
kontynuacjiStrategia
Przygotowanie 
strategii ISPA obejmuje:
•  przedstawienie 
planu dostosowania polityk krajowych do polityk UE
•  ocenę potrzeb 
krajowych
•  identyﬁ  kację 
projektów
Kluczowe działania:•  oﬁ  cjalna 
informacja zwrotna dla krajów beneﬁ  cjentów na 
temat projektu strategii ISPA
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200631
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200632
ODPOWIEDZI 
KOMISJI
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200633
STRESZCZENIE
III.
Słabe przygotowanie niektórych projektów 
wynikało w dużej mierze z niewystarczają-cych zdolności administracyjnych i krótkiego terminu, w którym należało opracować pro-jekty. Wytyczne zostały udostępnione także poprzez szczegółowe formularze wniosków oraz obowiązujące wyjaśnienia dotyczące  procedur przetargowych.
IV.
Ze względu na brak doświadczenia w zarzą-
dzaniu dużymi projektami infrastruktural-
nymi i potrzebę kontroli ex ante  procedur  
przetargowych trudno było uniknąć opóź-
nień i zmian w planach, które wystąpiły  
w wielu wczesnych projektach.
VI.
Komisja zgadza się z zaleceniem Trybunału. Będzie ona nadal monitorować byłe projekty ISPA oraz uwzględni niektóre z nich w oce-
nie ex post  za okres 2000–2006, zwracając  
szczególną uwagę na przypadki przekrocze-
nia kosztów i opóźnienia. Doświadczenia  
z programem ISPA skłoniły już Komisję do  podjęcia kroków mających zapewnić więk-szą pomoc na etapie przygotowania projek-tów, obejmującą takie środki jak specjalna 
inicjatywa EBI i Komisji w zakresie pomocy 
technicznej, JASPERS. W ramach nowego  
Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej, IPA,  
Komisja nadal będzie zapewniać taką pomoc techniczną, a także zintensyfikuje działania 
w tym zakresie. Komisja omówiła także z pań-
stwami członkowskim problem opóźnień.
WSTĘP
6.
W praktyce wskaźnik współfinansowania jest 
często niższy niż 75%. Na przykład w Rumu-
nii wynosił on średnio 73%, w Bułgarii 56%, 
a na Słowacji 54%.ZAKRES KONTROLI 
I PODEJŚCIE KONTROLNE
9.
Większość projektów objętych kontrolą Try-bunału to starsze projekty ISPA, zatwier-dzone w pierwszym roku korzystania  z instrumentu lub w kolejnych wczesnych  latach. Niektóre przygotowano nawet wcze-śniej. Bardzo krótki czas, w którym musiano wdrożyć program ISPA, odbił się na stopniu dojrzałości projektów i przygotowania orga-
nów krajowych.
UWAGI Z KONTROLI
13.
Komisja zadbała o to, aby kraje kandydujące 
na podstawie krajowych planów i progra-
mów inwestycyjnych opracowały krajowe  
strategie dotyczące sektorów transportu  
i ochrony środowiska, mimo że nie był to  wymóg prawny. Komisja przedstawiła te  
strategie także komitetowi zarządzającemu 
ISPA (przedstawiciele państw członkow-
skich) przed prezentacją poszczególnych  
projektów.
19.
Ze względu na ograniczony czas Komisja  
aktywnie zachęcała organy krajowe do roz-
wijania istniejących planów krajowych (np. 
przy wdrażaniu dyrektyw w sprawie oczysz-
czania ścieków miejskich).
20.
Dodatkowo wytyczne udzielone zostały  
poprzez szczegółowe formularze wniosków, 
udostępnione w 1999 r., natomiast procedury 
przetargowe zostały wyjaśnione w wytycz-
nych opracowanych w ramach poprzednich instrumentów przedakcesyjnych.
c)
Poprzednia wersja „Przewodnika po anali-
zie kosztów i korzyści projektów inwesty-cyjnych”, która wyjaśniała główne zasady  
analizy kosztów i korzyści, dostępna jest  
od 1997 r. W wersji przewodnika z 2002 r.  
uwzględniono zmiany w otoczeniu regula-cyjnym oraz bardziej dogłębnie omówiono 
różne zagadnienia.
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200634
21.
Rozporządzenie w sprawie ISPA przyjęto  
w 1999 r., a pierwszy podręcznik ISPA udo-stępniono w 2000 r. Konieczne było przy-
gotowanie porad zawartych w podręczniku 
ISPA oraz przekazywanych różnymi innymi  kanałami (zob. odpowiedź na pkt 20) we  współpracy z zainteresowanymi krajami  
kandydującymi przy uwzględnieniu panu-
jących w nich zmieniających się warun-ków ich wdrażania. Oprócz udostępnienia  
formalnych wytycznych podjęto znaczące  
starania mające na celu przygotowanie do  
wprowadzenia ISPA w bardzo krótkim cza-
sie, np. poprzez spotkania organizowane we wszystkich krajach kandydujących od 1998 r. 
ze wsparciem z programu PHARE, mające na 
celu opracowanie planów projektów.
22.
Uchybienia w zakresie analiz kosztów  
i korzyści oraz analiz finansowych były czę-sto wynikiem braku spójnego podejścia  
ze strony wielu międzynarodowych kon-
sultantów, którzy przygotowali większość  
projektów, niewystarczających danych oraz 
braku wiedzy specjalistycznej ze strony  administracji krajowych. Niemniej jednak  
Komisja zagwarantowała, aby w przypadku wszystkich projektów przynoszących dochód przynajmniej przedłożono kompletną ana-lizę finansową. Ze względu na brak ogólnie przyjętych metod ilościowego określania  
korzyści środowiskowych oraz z uwagi na  fakt, że projekty z zakresu ochrony środowi-
ska realizowano głównie w celu zapewnienia 
zgodności z dyrektywami UE, w przypadku  
takich projektów zamiast kompletnych analiz kosztów i korzyści Komisja przyjęła analizy społeczno-gospodarcze lub oświadczenia,  nieokreślające wartości ilościowych.
23.
a)
Projekty ISPA z lat 2000–2001 były pierw-
szymi, w których zastosowano analizę kosz-
tów i korzyści.
b)
W przypadkach niespójności Komisja  
rutynowo zwracała się o wyjaśnienia lub  
wprowadzenie poprawek. Zwiększyło to wia-
rygodność analiz.c)
Komisja odsyła w tym kontekście do swojej 
odpowiedzi na pkt 22.
24.
Komisja starała się zapewnić, aby benefi-cjenci przedstawiali gospodarcze i finansowe uzasadnienie swoich projektów, uwzględnia-
jące takie aspekty, jak wykonalność i przy-
stępność cenowa dla grup docelowych.  Niemniej jednak w przypadku projektów  
z zakresu ochrony środowiska analiza kosz-
tów i korzyści była mniej istotna, jeżeli nie 
było alternatyw, a projekty i tak musiały  
zostać zrealizowane w celu wdrożenia wspól-notowego dorobku prawnego. W niektórych 
przypadkach dokładniejsza analiza kosztów 
i korzyści opóźniłaby projekt, nie zwiększa-
jąc przy tym istotnie jego wartości.
27.
Komisja poczyniła wszelkie starania w celu monitorowania projektów i wsparcia orga-
nów krajowych w minimalizowaniu skutków 
opóźnień. W niektórych krajach w odniesie-
niu do najbardziej problematycznych pro-
jektów przygotowano szczegółowe plany  działania.
28.
Do końca września 2008 r. w pierwotnie prze-widywanym terminie zrealizowane zostały  kolejne trzy projekty objęte próbą.
30.
Opóźnienia z pewnością nie zdarzają się  
rzadko w przypadku dużych projektów  
infrastrukturalnych, jednak w szczególnym przypadku pierwszych projektów ISPA kraje będące beneficjentami musiały ponieść  skutki tego, że nowy instrument dla krajów kandydujących znajdował się w fazie roz-
ruchu. Przed realizacją inicjatywy ISPA nie  posiadano doświadczenia w zakresie realiza-
cji programów zewnętrznej pomocy inwesty-
cyjnej na taką skalę. Jednakże krzywa uczenia 
się (zarówno krajów przystępujących, jak  i Komisji) pokazuje istotną poprawę, zaczy-
nając od połowy okresu programowania.
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200635
Zasadniczo głównym czynnikiem były opóź-
nione procedury przetargowe. Kiedy prace 
już się rozpoczęły, realizacja większości pro-jektów przebiegała w dobrym tempie. Kon-
trola ex ante  procedur przetargowych przez 
delegatury KE była obowiązkowa. Opóźnienia były jednym z kosztów zapewnienia efektyw-ności wykorzystania dotacji poprzez uczciwe 
i przejrzyste procedury przetargowe.
31.
a)
ISPA miała na celu przekazanie krajom kan-
dydującym wiedzy fachowej w tej dziedzinie 
w okresie przed przystąpieniem, dzięki czemu miały one mieć mniej problemów z wykorzy-
staniem funduszy strukturalnych i Funduszu 
Spójności po przystąpieniu. Opóźnienia spo-
wodowane kontrolami ex ante  oraz przepro-
wadzaniem nowych przetargów były ceną  
za zapewnienie uczciwych i przejrzystych  
procedur przetargowych. Pozostałe czynniki, które przyczyniły się do zaistnienia tej sytu-
acji, to nieodpowiednie procedury nabywa-
nia gruntów oraz biurokratyczne procedury 
wydawania zezwoleń na budowę.
Ramka 5
Od czasu uruchomienia ISPA procedury prze-targowe na Łotwie uległy istotnej poprawie. Na przykład przetargi dotyczące projektów objętych Funduszem Spójności zatwier-dzone w 2005 r. zostały przeprowadzone  
bezzwłocznie, a realizacja większości pro-jektów rozpoczęła się w 2006 r.
Uczciwe i skuteczne procedury przetar-
gowe należy uznać za istotniejsze od ryzyka opóźnień.
Ramka 6
W tym przypadku powtórzenie przetargu  
służyło ochronie interesu Wspólnoty. Od  tego czasu prace nad projektem zostały  
wznowione.
c)
Komisja odsyła w tym kontekście do swojej odpowiedzi na pkt 30.
Ramka 7
W przypadku dużych i skomplikowanych  
projektów infrastrukturalnych, których reali-zacja, jak się oczekuje, zajmie kilka lat, nie-
rzadko zdarza się, że niezbędne są pewne  korekty planów początkowych.d)
W styczniu 2005 r. Komisja przedstawiła  
wytyczne mające na celu uniknięcie pro-blemów na etapie przejścia od zasad ISPA  
do zasad Funduszu Spójności w państwach 
członkowskich UE-10 po przystąpieniu.
32.
Opóźnienia wynikały głównie z konieczności 
zapewnienia zgodności z zasadami przetar-gów w celu ochrony interesu finansowego  
Wspólnoty. Opóźnienia takie, a także zwią-
zane z nimi przypadki potencjalnego wzro-
stu kosztów ze względu na późny termin  
przeprowadzenia przetargów to cena należy-tego zarządzania finansami – fakt ten został 
wzięty pod uwagę przez Trybunał podczas  
poprzednich kontroli w zakresie ISPA,  
uwzględniających korzystny efekt kontroli  
ex ante  przez delegatury KE (np. pkt 8.42  
sprawozdania rocznego Trybunału z 2003 r.). 
W każdym razie szybsze zatwierdzanie wadli-wych dokumentów przetargowych mogło  
mieć skutek w postaci droższych ofert bądź 
sporów prowadzących w rezultacie do dużo 
wyższych kosztów.
Należy także zaakceptować opóźnienia wyni-
kające z konieczności wyjaśnienia wnio-sków oraz przeprowadzenia analiz kosztów i korzyści.
33.
Niemożność utrzymania kosztów na począt-kowo oszacowanym poziomie wynikała z nie-
odpowiedniego przygotowania projektów,  
mimo skorzystania z usług międzynarodo-
wych konsultantów, a także z niewystarcza-jącej kontroli kosztów na etapie realizacji.  Niektóre kraje poniosły wysokie koszty  inflacji w sektorze budowlanym, związanej 
z szybkim wzrostem gospodarczym. Zasad-
niczo memoranda finansowe ISPA nie były  
zmieniane w celu uwzględnienia wzrostów 
kosztów, co zmuszało władze krajowe do  
podejmowania działań zmierzających do  ich kontroli.
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200636
35.
Gwałtowny wzrost inflacji w niektórych  
nowych państwach członkowskich po ich  przystąpieniu do UE był nieoczekiwany i nie 
został przewidziany przez instytucje finan-
sowe. Wynikał on z szybkiego wzrostu cen  niektórych surowców na rynkach świato-wych oraz szybkiego wzrostu gospodarczego 
w większości nowych państw członkowskich, 
który doprowadził do błyskawicznego roz-woju w sektorze budowlanym oraz ponad-
przeciętnego wzrostu cen w tej branży.
36.
Pozostałe czynniki, które przyczyniły się do wzrostów kosztów, to m.in.:
projekty zgłaszane Komisji na bardzo  
• 
wczesnym etapie, kiedy nie istniała  
szczegółowa dokumentacja techniczna  
dla najlepszego rozwiązania;
wahania kursu wymiany euro na walutę • 
krajową, zwłaszcza na korzyść waluty  
krajowej.
a)
Niedoszacowanie kosztów sprawiało, że nie-kiedy nie otrzymywano żadnych ofert po pla-
nowanych cenach.
b)
Często występowały opóźnienia między  przyznaniem dotacji i rozpoczęciem etapu  budowy.
37.
ISPA miała także inne cele, z których głów-
nym było przygotowanie do korzystania  z funduszy strukturalnych i Funduszu Spój-ności. Względnie niski przydział środków  w ramach ISPA w stosunku do potrzeb ozna-cza, że dopiero niedawno rozpoczęto reali-
zację działań związanych ze zmniejszaniem różnić infrastrukturalnych.
39.
Do końca września 2008 r. zrealizowano  kolejne trzy projekty.Ramka 10
Akapit 2.
Na czas kontroli nie osiągnięto pełnej zgod-ności z normami UE, Komisja oczekuje jednak, 
że stanie się tak po zakończeniu projektu.
Ramka 11
Akapit 2.Komisja monitoruje realizację tego projektu w celu przyspieszenia jego ukończenia.
41.
Do końca września 2008 r. zrealizowano  
kolejne cztery projekty.
WNIOSKI I 
ZALECENIA
43.
a)Nieodpowiednie przygotowanie zasad-
niczo nie było skutkiem niedostępności  
wytycznych, lecz braku zdolności admini-
stracyjnych, a w niektórych przypadkach  
zróżnicowanej efektywności pracy między-narodowych konsultantów, z których usług 
skorzystano.
Wytyczne udzielone zostały również poprzez 
szczegółowe formularze wniosków, udostęp-nione w 1999 r., natomiast procedury prze-targowe zostały wyjaśnione w wytycznych  opracowanych w ramach poprzednich instru-mentów przedakcesyjnych.
b)
Procedury (np. przetargowe) są niezbędne  dla ochrony podatnika. Mogą one być  długotrwałe.
Pomimo opóźnień, do końca września 2008 r. 
fizycznie zrealizowano 80 z 279 projektów  
infrastrukturalnych.
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008 — Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–200637
c)
Do końca września 2008 r. zrealizowano  
kolejnych siedem z 32 projektów poddanych kontroli.
44.
Komisja zgadza się z zaleceniem Trybunału i nadal będzie ściśle monitorować byłe  projekty ISPA. Niektóre projekty zostaną  
uwzględnione w ocenie ex post  za lata  
2000–2006, ze zwróceniem szczególnej  uwagi na przypadki przekroczenia kosz-tów oraz opóźnienia w realizacji, a także  z podaniem zaleceń dotyczących możliwości poprawy analizy ryzyka (ważny, ale często  słaby punkt analizy kosztów i korzyści).
W 2006 i 2007 r. przyjęto nowe rozporzą-
dzenia dotyczące pomocy przedakcesyjnej. 
Nowe podejście jest znacznie szersze niż  
w przypadku ISPA, skupiającego się ściśle na 
projektach infrastrukturalnych, natomiast ta nowa inicjatywa to w zasadzie minifundusz 
strukturalny. W przypadku komponentu IPA 
dotyczącego rozwoju regionalnego wdra-
żane są wcześniejsze zalecenia Trybunału  
odnoszące się do odpowiedniego przygo-towania krajów kandydujących do korzy-
stania z funduszy strukturalnych. Komisja  omówiła także z państwami członkowskimi w komitecie koordynującym fundusze pro-blem opóźnień, proponując odpowiednie  rozwiązania.
Oprócz inicjatywy w zakresie pomocy tech-
nicznej JASPERS, dostępnej w nowych pań-
stwach członkowskich, inne środki poprawy 
przygotowania i realizacji projektów, do któ-rych stosowania zachęca Komisja, to m.in.  wczesne rozpoczynanie procedur zatwier-dzania projektów, z wykorzystaniem ocen  wstępnych, oraz lepsze przygotowywanie  
przetargów.

Europejski Trybunał Obrachunkowy
Sprawozdanie specjalne nr 12/2008
Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej (ISPA), 2000–2006
Luksemburg: Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich2009 — 37 str. — 21 × 29,7 cmISBN 978-92-9207-170-7doi: 10.2865/49801

Jak otrzymać publikacje UE
Publikacje płatne:
• w EU Bookshop (internetowa księgarnia UE) – http://bookshop.europa.eu• w księgarniach (podając tytuł, wydawcę lub numer ISBN)•  bezpośrednio u naszych przedstawicieli handlowych
 Dane kontaktowe przedstawicieli handlowych można uzyskać na stronie http://bookshop.europa.eu lub wysyłając faks na numer +352 2929-42758.
Publikacje bezpłatne:• w EU Bookshop (internetowa księgarnia UE) – http://bookshop.europa.eu•  w przedstawicielstwach lub delegaturach Komisji Europejskiej
Dane kontaktowe przedstawicielstw i delegatur można uzyskać na stronie http://ec.europa.eu lub wysyłając faks na numer +352 2929-42758.
ISPA BYŁA JEDNYM Z INSTRUMENTÓW POMOCY DLA KANDYDUJĄCYCH 
KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWOWSCHODNIEJ W PRZYGOTOWANIU DO PRZYSTĄPIENIA DO UNII EUROPEJSKIEJ. WSPIERAŁA ONA PROJEKTY 
W SEKTORACH ŚRODOWISKA I TRANSPORTU. W SPRAWOZDANIU 
TRYBUNAŁ ANALIZUJE SPÓJNOŚĆ STRATEGII I ADEKWATNOŚĆ PRZYGOTOWAŃ, BADA, CZY PROJEKTY REALIZOWANO ZGODNIE Z HARMONOGRAMEM, A TAKŻE CZY PROJEKTY TE PRZYCZYNIŁY SIĘ DO PRZESTRZEGANIA DYREKTYW UE W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA ORAZ POPRAWY SIECI TRANSEUROPEJSKICH. 
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ 
OBRACHUNKOWYQJ-AB-08-012-PL-C
ISBN 978-92-9207-170-7