2008
INTELIGENTNA ENERGIA
20032006EUROPEJSKI 
TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY
Sprawozdanie specjalne  nr 7
PL

INTELIGENTNA ENERGIA
20032006Sprawozdanie specjalne  nr 7   2008
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY(zgodnie z art. 248 ust. 4, drugi akapit, WE)
2
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY
12, rue Alcide De Gasperi
L – 1615 Luksemburg
Telefon : (352) 4398 45410
Faks : (352) 4398 46 430
E-mail : euraud@eca.europa.eu
Internet : www.eca.europa.eu
Sprawozdanie specjalne  nr 7   2008
Wiele informacji o Unii Europejskiej znajduje się w portalu Europa (http://europa.eu).
Dane katalogowe znajdują się na końcu niniejszej publikacji.
Luksemburg: Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, 2008
ISBN 978-92-9207-061-8
DOI 10.2865/15946
© Wspólnoty Europejskie, 2008
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła
Printed in Belgium
SPIS TREŚCI 
Punkt 
IV  STRESZCZENIE
17 WPROWADZENIE
89 PODEJŚCIE KONTROLNE I ZAKRES KONTROLI
1042  USTALENIA KONTROLI
1018 PROGRAMOWANIE I ALOKACJA ŚRODKÓW
1518  MOCNE STRONY I OGRANICZENIA
1929 MONITOROWANIE I OCENA PROGRAMU
2124 SUKCESY I OGRANICZENIA
2529 OCENA LOKALNYCH AGENCJI ENERGETYCZNYCH: ANALIZA PRZYPADKU
3038  KOSZTY ADMINISTRACYJNE: PRZYGOTOWYWANIE WNIOSKÓW, 
SPORZĄDZANIE SPRAWOZDAŃ NA TEMAT PROJEKTÓW I ZARZĄDZANIE PROGRAMEM
3233 KOSZTY POKRYWANE PRZEZ UCZESTNIKÓW34 KOSZTY POKRYWANE PRZEZ AGENCJĘ WYKONAWCZĄ
3536 KOSZTY POKRYWANE PRZEZ DG DS. ENERGII I TRANSPORTU
3738 KOSZTY ADMINISTRACYJNE OGÓŁEM
3942 AGENCJA WYKONAWCZA: LEPSZYM ADMINISTRATOREM?
4354  WNIOSKI I ZALECENIA
4345 PLANOWANIE PROGRAMU
4651 MONITOROWANIE I OCENA
5254 ZARZĄDZANIE PROGRAMEM
 ZAŁĄCZNIK I 
 ODPOWIEDZI KOMISJI
I.
Program Inteligentna Energia – Europa (IEE)  
promuje efektywność energetyczną, wykorzy-
stywanie odnawialnych źródeł energii oraz  dywersyfikację energii. Jego celem jest stwo-
rzenie odpowiedniego klimatu dla szerokiej  
wiedzy na temat stosownych technologii i ich 
znaczenia. 
II.
Program IEE na lata 2003-2006 dysponował  
budżetem w wysokości 250 mln euro. Środki  te wykorzystano na wsparcie prawie 450 pro-jektów. W programie wzięło udział ponad  1700 instytucji (w tym władze lokalne, insty-tuty badawcze, organy regulacyjne, stowarzy-szenia przemysłowe, izby rzemieślnicze, firmy doradcze i producenci).
III.
Podczas kontroli Trybunał sprawdzał:
jak Komisja przydzielała środki programu   –
IEE;
jak Komisja monitorowała i oceniała pro- –
gram;
jakie były koszty administracyjne programu; –
co nowego do zarządzania programem wnio- –
sła Agencja Wykonawcza. STRESZCZENIE
5
V.
Trybunał zaleca szereg ewentualnych uspraw-
nień na etapie opracowywania i wdrażania pro-
gramów będących kontynuacją IEE (i innych  porównywalnych programów):
propozycje programowe oparte na wyraźnie  –
sformułowanym modelu polityki i odzwier-
ciedlające oczekiwany związek między  wydatkami, produktami i oddziaływaniem  
programów;
monitorowanie wybiegające poza poszcze- –
gólne projekty i wspomagające kształtowa-
nie kompleksowego obrazu programu oraz  
odpowiadające zadeklarowanym celom pro-gramu;
ocena programów, którą można w mak- –
symalny sposób wykorzystać jako źródło  
informacji zwrotnych oraz być może także  
pełniejsze uwzględnianie oceny długofalo-
wej – analizowanie oddziaływania kluczowych kategorii projektów w kontekście kolejnych 
ram wydatkowania środków;
bardziej systematyczne rejestrowanie i ana- –
lizowanie informacji dotyczących kosztów  administracyjnych programu, uwzględnianie 
kosztów pokrywanych przez beneficjentów,  
a także wykorzystanie tych informacji do  
porównywania programów oraz do określania 
i upowszechniania najlepszych praktyk.IV.
Ustalenia Trybunału są następujące:
Komisja przełożyła cele programu IEE na   –
szczegółowy program prac i skorzystała  
z usług zewnętrznych ekspertów przy oce-
nianiu wniosków. Z drugiej strony podczas  
procesu planowania programu w niewystar-
czającym stopniu korzystano z najlepszych  praktyk, a rozłożenie wydatków na wiele  
obszarów działań ograniczyło możliwości  osiągnięcia znaczącego i dającego się zwe-ryfikować postępu w którymkolwiek konkret-
nym obszarze. Program IEE nie był programem 
o wyraźnie ukierunkowanych wydatkach.
Komisja monitorowała postępy w realizacji   –
projektów, ale monitorowanie i ocena nie  
pozwalały na sformułowanie opinii na temat 
ogólnej jakości i koncepcji programu. Komi-
sja nie była w stanie ocenić, na ile znaczące 
było oddziaływanie lokalnych i regionalnych 
agencji energetycznych, ani też ustalić, czy  przyczyniły się one do poprawy koordynacji 
promowania technologii energooszczędnych. 
Sprawozdania z oceny nie były dostępne  
w terminie, który pozwoliłby na uwzględnie-
nie ich w debatach legislacyjnych.
Szacuje się, że koszty przygotowywania wnio- –
sków, sporządzania sprawozdań i zarządzania 
programem (z uwzględnieniem tego rodzaju 
kosztów pokrywanych przez wnioskodawców, 
których wnioski zostały przyjęte) odpowiadają 
kwocie wydatkowanej w okresie 2003-2006. Biorąc pod uwagę przyszłe wydatki, można  
spodziewać się, że całkowite koszty tych dzia-
łań przekroczą jedną szóstą wydanych kwot.
Agencja Wykonawcza pozytywnie wpłynęła   –
na zadowolenie klienta.STRESZCZENIE
 1.  Unia Europejska, realizując swoje cele w dziedzinie polityki energetycznej1, korzy-
sta z szeregu instrumentów. Są wśród nich:
umowy międzynarodowe; –
wspieranie działalności badawczo-rozwojowej w dziedzinie efektywności  –
energetycznej oraz odnawialnych źródeł energii;
ustawodawstwo wspierające efektywność energetyczną (np. etykieta efek- –
tywności energetycznej „EU energy label”);
wspieranie projektów demonstracyjnych; –
wydatki z funduszy strukturalnych na projekty związane z energią; –
handel uprawnieniami do emisji. –
 2.  Program Inteligentna Energia – Europa (IEE) stara się uzupełnić te instrumenty 
przez propagowanie efektywności energetycznej, wykorzystywania odnawial-
nych źródeł energii oraz dywersyfikacji energii. Jego celem jest stworzenie 
warunków sprzyjających rozpowszechnianiu wiedzy na temat odpowied-
nich technologii i ich znaczenia. Program promuje między innymi wymianę 
doświadczeń i know-how  oraz zachęca do upowszechniania najlepszych prak-
tyk i najlepszych dostępnych technologii, przyczyniając się w ten sposób do zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii, konkurencyjności i ochrony śro-
dowiska. Program nie wspiera bezpośrednio rozwoju nowych technologii
2.1 Cele wyznaczone przez UE to:
–  zwiększenie bezpieczeństwa dostaw;
–  zapewnienie konkurencyjności 
gospodarek europejskich oraz 
dostępność energii po przystępnej 
cenie;
–  promowanie równowagi ekologicznej 
i przeciwdziałanie zmianom 
klimatycznym.
Konkluzje prezydencji, Bruksela, marzec 
2007 r. (dokument Rady 7224/07).
2 Art. 1 i 2 decyzji nr 1230/2003/WE
Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 176 z 15.7.2003, s. 29).WPROWADZENIE
EDUKACJA W DZIEDZINIE INTELIGENTNEJ ENERGII MAJĄCA PROWADZIĆ 
DO MODERNIZACJI BUDOWNICTWA SOCJALNEGO EIEDUCATION  PROJEKT SAVERAMKA 1
Cel: 
Wyposażenie fi  rm zajmujących się budową mieszkań socjalnych w wiedzę i narzędzia pozwalające na prze-
prowadzenie modernizacji zwiększającej efektywność energetyczną takich lokali.
Czas trwania:
01/2006 – 12/2006
Budżet:
457 291 euro (środki z UE: 50 %)
W ramach projektu opracowano program edukacyjny i opublikowano poradnik dla fi  rm zajmujących się 
budownictwem socjalnym, a także dla władz miejskich i innych właścicieli lokali mieszkalnych, aby im ułatwić 
przeprowadzenie „inteligentnej energetycznie modernizacji”, oznaczającej zaoszczędzenie co najmniej 30 % 
energii w porównaniu z sytuacją sprzed remontu.
7
IEE 20032006
 3.  Program IEE na lata 2003-2006 dysponował budżetem w wysokości 250 mln 
euro przeznaczonych na pokrywanie zobowiązań  w ciągu tych czterech lat. 
Środki te zostały wykorzystane na wsparcie prawie 450 projektów z udzia-
łem konsorcjów (liczących średnio od siedmiu do ośmiu partnerów) z całej 
Unii, innych krajów członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego  lub krajów kandydujących. Uczestnikami programu były m.in. władze lokalne, 
instytuty badawcze, organy regulacyjne, stowarzyszenia przemysłowe, izby 
rzemieślnicze, firmy doradcze i producenci. W programie wzięło udział ponad 
1700 instytucji. 
 4.  Program Inteligentna Energia – Europa 2003-2006 składał się z czterech „werty-
kalnych” podprogramów:
SAVE: efektywność energetyczna, zwłaszcza w budynkach i w –
 przemyśle3; 
Altener: nowe i odnawialne źródła energii –3;
STEER: energetyczne aspekty transportu; –
Coopener: współpraca z krajami rozwijającymi się –
  oraz pięciu działań „horyzontalnych” łączących szereg podprogramów wymie-
nionych wyżej, jak również związanych z priorytetami Wspólnoty. 3 SAVE i Altener realizowane są od 
1993 r. i wcześniej były finansowane 
za pośrednictwem innych programów 
[zob. Raport specjalny nr 17/98 
dotyczący wspierania odnawialnych źródeł energii we współfinansowanych 
działaniach programu Joule-Thermie 
i pilotażowych działaniach programu 
Altener (Dz.U. C 356 z 20.11.1998)]. 
„GREENLODGES”  PROJEKT ALTENERRAMKA 2
Cel: 
Promowanie i ułatwianie wprowadzania zastosowań ciepła i energii elektrycznej, pochodzących ze źródeł 
odnawialnych oraz skojarzonego wytwarzania energii cieplnej i elektrycznej (tzw. micro-CHP) w leżących na uboczu wiejskich hotelach (domkach wczasowych).
Czas trwania: 
01/01/2005 – 31/01/2007
Budżet: 
849 652 euro (środki z UE: 50 %)
W ramach projektu przygotowano poradnik, z którego mogą skorzystać właściciele/kierownicy wiejskich 
hoteli i podobnych ośrodków zakwaterowania, poświęcony wprowadzaniu systemów opartych na energii 
odnawialnej lub mikrosiłowniach kogeneracyjnych, opracowany na podstawie audytów energetycznych 
przeprowadzonych w „domkach wczasowych” w innej części UE. Informacje upowszechniano także podczas 
regionalnych i krajowych warsztatów.
8
 5.  Wynik ekonomiczny w zakresie wydatków, na które podjęto zobowiązania w ramach 
podprogramów (odzwierciedlających podpisane umowy o dotacje dla każdego 
działania) oraz innych kosztów przedstawiono w tabeli 1 . Płatności dokony-
wano znacznie wolniej niż podejmowano zobowiązania: pod koniec 2006 r. płatności na rzecz uczestników wyniosły ogółem 46,8 mln euro.
EUROPEJSKA KAMPANIA NA RZECZ PROMOCJI EFEKTYWNYCH ENERGETYCZNIE 
ZACHOWAŃ KIEROWCÓW ECODRIVEN: PROJEKT STEERRAMKA 3
Cel: 
Promowanie efektywnego energetycznie i bezpieczniejszego stylu jazdy i zachowania kierowców 
(Eco-Driving)
Czas trwania: 
01/2006 – 12/2008
Budżet: 
1 440 040 euro (środki z UE: 50 %)
Kampania Ecodriven na rzecz ekojazdy prowadzona była na terenie Europy, a jej adresatami byli kierowcy 
samochodów osobowych i dostawczych oraz ciężarówek i autobusów w dziewięciu krajach UE.
9
EUROPEJSKA PLATFORMA PROMUJĄCA UMOWY O POPRAWĘ WYDAJNOŚCI 
ENERGETYCZNEJ EUROCONTRACT: „PROJEKT HORYZONTALNY” RAMKA 4
Cel: 
Poprawa ujętych w umowach specyfi  kacji dotyczących zużycia energii
Czas trwania: 
01/2005 – 12/2007
Budżet: 
2 302 036 euro (środki z UE 50 %) 
W ramach tego projektu opracowano wzorcowe umowy, dokumenty przetargowe oraz standardy jakości 
dotyczące usług energetycznych, co doprowadziło do przygotowania przewodników dla władz miejskich, 
spółdzielni mieszkaniowych i innych podmiotów świadczących usługi mieszkaniowe.WYDATKI, NA KTÓRE ZACIĄGNIĘTO ZOBOWIĄZANIA W LATACH 20032006TABELA 1
Projekty wg dotacjiLiczba 
podpisanych 
umów 
o dotacje(w mln euro)
Altener (Odnawialne źródła) 118 61,6
SAVE (Efektywność energetyczna) 106 56,2
STEER (Transport) 28 19,7
Działania horyzontalne 80 44,5
Konkretne wsparcie na rzecz imprez 77 2,7
Coopener 38 14,5
OGÓŁEM projekty ﬁ  nansowane z dotacji 447 199,2
Projekty objęte procedurą zamówień publicznych128
Projekty realizowane w ramach wspólnych działań22,2
Koszty komunikacji i wsparcia DG ds. Energii i Transportu 2,5Koszty bieżące Agencji Wykonawczej 8,9
OGÓŁEM
3240,81 Procedura zamówień publicznych: 
zamówienia (głównie badania lub 
usługi informatyczne) zainicjowane 
przez Komisję.
2 Wspólne działania: uruchomiono 
wspólne działanie dotyczące 
transpozycji i wdrożenia dyrektywy 
dotyczącej sprawności energetycznej 
budynków (EPBD).
3 Suma ta uwzględnia środki wniesione 
do IEE przez EFTA.
10
PRZED IEE 20032006...
 6.  Projekty SAVE i Altener oraz niektóre działania realizowane w ramach projektu 
Coopener w 2003 r. były wcześniej finansowane ze środków programu ramo-wego w dziedzinie energii na lata 1998-2002. Najważniejsze zmiany w pro-
gramie na lata 2003-2006 to:
utworzenie Agencji Wykonawczej prowadzącej program; –
zgrupowanie w jednym programie wsparcia wspólnotowego dla tych   –
obszarów energetycznych, które przyczyniają się do zrównoważonego  
rozwoju;utworzenie specjalnego podprogramu do finansowania działań związa- –
nych z transportem.
... I PO
 7.  W zaplanowanym na lata 2007-2013 programie IEE2, będącym kontynuacją IEE, 
wprowadzono następujące zmiany:
zakończono specjalne wspieranie małych „autonomicznych” imprez; –
wyłączono z programu podprogram Coopener; –
dopuszczono projekty, których celem jest przekuwanie innowacji w pro- –
dukty rynkowe (wspieranie innowacyjnych technik, procesów lub produk-
tów, które z powodzeniem zademonstrowano, ale jeszcze nie przeniknęły 
one na rynek) oraz
zwiększono maksymalny udział środków z UE, przeznaczonych na two- –
rzenie nowych lokalnych i regionalnych agencji energetycznych, do 75 % 
kosztów oraz do 250 000 euro, a także dopuszczono indywidualne, zamiast 
w ramach konsorcjum, składanie wniosków w sprawie zakładania agencji 
energetycznych.
 8.  Trybunał analizował, czy Komisja podjęła odpowiednie kroki w celu zapewnienia 
właściwego zaprojektowania i skutecznego wdrożenia programu Inteligentna 
Energia – Europa, który przyniósłby wartość dodaną na poziomie Europy.  
Podczas kontroli sprawdzano:
jak Komisja przydzielała środki; –
jak Komisja monitorowała i oceniała program; –
jakie były koszty administracyjne programu; –
co nowego do zarządzania programem wniosła Agencja Wykonawcza. –
 9.  Podczas kontroli przeprowadzono:
analizę podstaw prawnych programu, dokumentów związanych z proce- a) 
sem decyzyjnym oraz ocen programu IEE, a także programów poprzedza-
jących go i stanowiących jego kontynuację;
analizę dokumentów Agencji Wykonawczej, dotyczących sprawozdaw- b) 
czości i monitorowania;
rozmowy z pracownikami Dyrekcji Generalnej ds. Energii i Transportu (DG c) 
TREN) oraz Agencji Wykonawczej;
analizę zaproszeń do składania wniosków; d) 
ocenę dokumentacji 65 projektów; e) 
ankietę, dzięki której uzyskano dane od 736 uczestników programu f) 4; 
analizę bazy danych projektu. g) 4 Projekt formularza ankiety przesłano 
służbom Komisji w listopadzie 
2006 r. Ankietę przesłano wszystkim 
stronom, które ubiegały się o środki, do 7 listopada 2006 r. Ogółem 
uzyskano 736 odpowiedzi. Ogólny 
wskaźnik odpowiedzi na ankietę 
wyniósł 29 %. Większość respondentów 
uczestniczyła w więcej niż jednym projekcie, dysponując tym samym 
szerokim doświadczeniem w dziedzinie 
funkcjonowania programu. Na przykład 
połowa z nich była w stanie porównać 
swoje doświadczenia ze współpracy 
z DG TREN i z Agencją. W ankiecie 
wnioskodawcy proszeni byli o podanie kosztów przygotowania przez nich 
wniosków, a ci, którzy uzyskali 
finansowanie, mieli także przedstawić 
koszty przygotowania sprawozdania dla 
Brukseli.PODEJŚCIE KONTROLNE 
I ZAKRES KONTROLI
PROGRAMOWANIE I ALOKACJA ŚRODKÓW
 10.  Skuteczne planowanie interwencji publicznych zależy od jasnego określenia 
celów, orientacji, w jaki sposób dany instrument ma przyczynić się do osiąg-nięcia tych celów, a także wymaga czytelnych kryteriów wyboru wniosków.
 11.  Przepisy wspólnotowe umożliwiły finansowanie ze środków programu IEE  
2003-2006 projektów, które:
wspierają zrównoważony rozwój, bezpieczeństwo dostaw energetycznych, a) 
konkurencyjność lub ochronę środowiska;tworzą lub rozwijają struktury i instrumenty służące uzyskiwaniu zrów- b) 
noważonej energii;
wspierają zrównoważone systemy energetyczne i urządzenia; c) 
dostarczają informacji, zapewniają edukację i szkolenia; d) 
monitorują wdrażanie i oddziaływanie inicjatyw Wspólnoty; e) 
oceniają oddziaływanie przedsięwzięć finansowanych w ramach pro- f) 
gramu
5.
  Pomoc finansowa miała być uzależniona od wartości dodanej dla Wspólnoty, 
korzyści i skutków proponowanych działań6.
 12.  Komisja urzeczywistnia te zasady przez:
całościowy program prac na lata 2003-2006, w którym określono 17 „klu- –
czowych działań” podzielonych na 63 „obszary docelowe” (wymienione 
w załączniku I );
roczne programy prac zawierające wytyczne dla podprogramów i „klu- –
czowych działań” oraz kryteria wyboru7;
zaproszenia do składania wniosków zawierające kryteria kwalifikowalności  –
i wyboru, prowadzące do zawierania umów o dotację w wyniku negocjacji 
między Komisją a zainteresowanym konsorcjum;
zaproszenia do składania ofert prowadzące do udzielania zamówień   –
w zakresie świadczenia usług.5 Decyzja nr 1230/2003/WE, art. 4 
ust. 1.
6 Decyzja nr 1230/2003/WE, art. 4 
ust. 2.
7 Te programy prac zostały opracowane 
w konsultacji z przedstawicielami 
wszystkich uczestniczących krajów.USTALENIA KONTROLI
13
 13.  Dla kluczowych działań przy okazji każdego zaproszenia do składania wniosków 
powoływano panele ekspertów (zob. załącznik I ). Członkowie paneli oceniali 
wnioski na podstawie pięciu kryteriów:
jakość działania/agencji/imprezy; –
jakość podejścia; –
wartość dodana dla Wspólnoty; –
koszty i korzyści; –
organizacja zespołu. –
 14.  Na podstawie sprawozdań zespołu ekspertów komisja oceniająca ustalała listę 
rankingową do zatwierdzenia. Wniosek przyjmowano tylko wtedy, gdy jego wynik ogólny oraz wynik za piąte kryterium (organizacja zespołu) wynosił co najmniej 70 % możliwych do uzyskania punktów, a wyniki za poszczególne 
kryteria nie były niższe niż 50 %. Około 33 % złożonych wniosków rozpatrzono 
pozytywnie.
MOCNE STRONY I OGRANICZENIA
 15.  Komisja przełożyła cele programu na konkretne działania. Opracowała system 
obiektywnej oceny wniosków i udzielania zamówień. Eksperci opiniujący  
i oceniający wnioski właściwie uzasadniali i udokumentowali swoje oceny  i decyzje w sprawie punktacji.
 16.  Działania wspierane w ramach tego programu były w dużej mierze kontynu-
acją działań realizowanych przy okazji wcześniejszych programów. Doce-
lowe obszary kwalifikujące się do wsparcia obejmowały zwiększanie wiedzy w takich kwestiach, jak efektywność zużycia paliwa w pojazdach użytkowych 
oraz izolacja budynków, tam gdzie opinie niezależnych ekspertów sugerowały, 
że istnieje znaczny potencjał przyjęcia efektywnych kosztowo technologii, 
które są wydajne pod względem emisji gazów cieplarnianych
8.
 17.  Z drugiej strony wyznaczenie aż 63 obszarów docelowych w programie o stosun-
kowo małych wydatkach zmniejszyło prawdopodobieństwo, że oddziaływanie programu będzie znaczące w którymkolwiek z konkretnych obszarów. Program 
IEE nie był programem o wyraźnie ukierunkowanych wydatkach.8 Zob. na przykład niedawna analiza 
„A Cost curve for Greenhouse Gas 
Reduction ”, McKinsey Quarterly, 2007 r.
14
 18.  Wnioski ze sprawozdania sfinansowanego w ramach programu9 stanowią punkt 
odniesienia przy ocenie rozwiązań służących realizacji programu. W programie 
prac Komisji:
nie „sformułowano wyraźnie modelu polityki” (tj. nie wyjaśniono, w jaki  –
sposób przyznanie dotacji z UE pomoże w usuwaniu konkretnych prze-
szkód w przyjmowaniu technologii efektywnych energetycznie);
nie wyznaczono zdefiniowanych, wymiernych i określonych w czasie celów  –
programu;nie dokonano również analizy najważniejszych podmiotów obecnych na  –
rynku. (Analiza podmiotów obecnych na rynku przedstawiona jest w pro-gramie prac kolejnego programu, ale wymienia się tam 41 „grup doce-lowych”, które często określane są bardzo ogólnie („system edukacji”,  
„rzemieślnicy”, „media” itp.)).
MONITOROWANIE I OCENA PROGRAMU
 19.  Rozporządzenie finansowe10 nakłada na Komisję wymóg wyznaczenia zdefiniowa-
nych, wymiernych, osiągalnych, odpowiednich i określonych w czasie celów 
dla wszystkich sektorów budżetu oraz monitorowania osiągnięć przy pomocy 
wskaźników wykonania. 
 20.  Komisja dokonała tylko następujących ustaleń dotyczących monitorowania na 
poziomie poszczególnych projektów:
w umowie o dotacje określono treść projektu i jego bezpośrednie rezultaty  –
(skutki), a także uzgodnione wskaźniki wykonania; 
w umowie o dotacje uwzględniono także częstotliwość przedstawiania  –
sprawozdań, w wyniku czego w trakcie realizacji projektu sporządzano 
trzy do czterech sprawozdań (w przypadku małych imprez tylko jedno  
sprawozdanie);
do każdego projektu wyznaczono urzędnika ds. projektów, który moni- –
torował przekazywanie sprawozdań oraz czynione postępy w porówna-niu z ustaleniami zawartymi w opisie projektu będącego przedmiotem  
umowy;
w Agencji Wykonawczej każda jednostka kontrolowała swoich urzędników  –
ds. projektu;
podstawowe wnioski sformułowane w wyniku prowadzonego monitoringu  –
przekazywane były DG ds. Energii i Transportu.9 W ramach programu IEE, ECOFYS 
przygotowała sprawozdanie 
oceniające 20 instrumentów służących 
efektywności energetycznej, z których 17 wprowadzono w państwach 
członkowskich („ From Theory Based 
Policy Evaluation to SMART Policy 
Design ” ECOFYS, kwiecień 2007 r.). 
http://www.aid-ee.org/documents/
SummaryreportFinal.PDF?bcsi_
scan_522CC38ADEA72627=0&bcsi_scan_filename=SummaryreportFinal.
PDF, 10 czerwca 2008 r.). Sprawozdanie 
to stanowi punkt odniesienia 
w zakresie dobrych praktyk 
w projektowaniu i monitorowaniu programów z dziedziny efektywności 
energetycznej. W sprawozdaniu 
przygotowanym przez konsultantów 
proponowano między innymi, aby 
programy dotyczące efektywności 
energetycznej:
–  przewidywały jednoznaczny 
model polityki (ze wskazaniem 
oczekiwanego związku między 
wydatkami, produktami 
a oddziaływaniem programu);
–  wyznaczały zdefiniowane cele, które 
należy osiągnąć w określonych 
ramach czasowych i wskazywały 
wymierne wskaźniki, które należy 
monitorować;
–  szacowały potencjalny wpływ 
ewentualnych pakietów 
instrumentów, wykorzystywanych 
w ramach realizowanej polityki, na 
osiągnięcie wyznaczonych celów;
–  analizowały stosowne rynki i sektory, 
określając najważniejsze podmioty 
działające na rynku, czynniki zniechęcające, bariery i przeszkody 
dla efektywności energetycznej 
oraz prawdopodobną skuteczność 
instrumentów wykorzystywanych 
w ramach realizowanej polityki w przezwyciężaniu tych problemów. 
10 Art. 27 rozporządzenia Rady (WE, 
Euratom) nr 1605/2002 (Dz.U. L 248 
z 16.9.2002, s. 1).
15
SUKCESY I OGRANICZENIA
 21.  Rozwiązania te były podobne do ustaleń przyjętych w ramach innych programów 
UE i umożliwiły one Komisji monitorowanie działań podejmowanych w ramach poszczególnych projektów. Z drugiej strony uzyskane na podstawie monito-
ringu informacje, o które proszono i które zostały udostępnione, nie zostały 
włączone do ramowego zestawu wskaźników pozwalających mierzyć suk-
ces programu jako całości. Dlatego informacje te mogły służyć Komisji tylko 
w ograniczonym zakresie do wyrobienia sobie opinii na temat tego, w jakim stopniu program zakończył się powodzeniem oraz czy należy wprowadzić  
poprawki do projektu lub odnoszących się do niego wymagań
11. W trakcie  
realizacji programu Inteligentna Energia – Europa nie dokonywano zmian  w kryteriach oceny zgłaszanych wniosków (a w programach SAVE i Altener, będących jego częściami, kryteria te pozostały niezmienione w stosunku do 
poprzednich programów).
 22.  Przeprowadzenie przydatnej oceny programu IEE utrudniało także tempo wydat-
kowania funduszy12. Średniookresową ocenę IEE zakończono pod koniec rea-
lizacji programu, czyli w styczniu 2006 r. Jednakże płatności dokonane na  
tym etapie wyniosły poniżej 5 % ogólnej kwoty wydatków przewidzianych na 
realizację programu. Zespół oceniający doszedł do wniosku, że „jest jeszcze za 
wcześnie na oceny określające długoterminowe oddziaływanie [projektu]”. Do 
końca 2006 r. płatności ogółem wzrosły zaledwie do 46,8 mln euro; oznaczało to, że 80 % środków, które miały być wypłacone w ramach tego programu, 
zostanie wypłacone po okresie działania programu. 
 23.  W programie Inteligentna Energia – Europa założono, że brak dostatecznych 
informacji stanowił istotną przeszkodę w korzystaniu zarówno z efektywnych energetycznie produktów, procedur i praktyk, jak i z odnawialnych źródeł  
energii. Monitorowanie programu „Dobra praktyka” powinno było obejmować 
środki pozwalające stwierdzić, w jakim stopniu decydenci uzyskali dzięki  
programowi potrzebną w tym zakresie wiedzę. Komisja nie uzyskała takich 
informacji na poziomie programu.
 24.  Najważniejszym słabym punktem oceny programu było to, że sprawozdania oce-
niające nie były gotowe na tyle wcześnie, aby można je było uwzględnić  
w debatach legislacyjnych i nie zostały w istotnym zakresie wykorzystane  
podczas analizy oddziaływania programu. Sprawozdania oceniające podpro-
gramy SAVE i Altener nie były dostępne przed przyjęciem IEE. Ocenę ex ante  
programu IEE2 – który był kontynuacją IEE – przeprowadzono, zanim były  dostępne jakiekolwiek informacje dotyczące IEE (sprawozdanie
13 wydano  
we wrześniu 2004 r.: termin pierwszego zaproszenia do składania wniosków 
w programie IEE upływał w kwietniu 2004 r., a umowy o dotacje w ramach 
programu IEE 2003-2006 podpisano dopiero jesienią tegoż roku).11 Konsultant zatrudniony do 
przeprowadzenia kontroli ex ante  
programu IEE stwierdził, że „na 
obecnym etapie rozwoju system 
wskaźników bieżącego programu IEE 
ograniczony jest do poziomu projektu, 
na którym od wnioskodawców wymaga 
się zaproponowania wskaźników 
umożliwiających dokonanie oceny postępów realizacji projektu. Nie 
istnieje jednak sposób, aby na poziomie 
programu wskaźniki te można było 
zharmonizować. Przeprowadzone 
konsultacje wykazały, że system ten jest krytykowany. Jest on 
potencjalnie mylący i uniemożliwia 
monitorowanie w sposób sensowny 
oddziaływania programu, ponieważ 
sprzyja pomiarom różnych produktów, 
rezultatów i oddziaływania. Przy 
takich rozwiązaniach podczas każdej oceny niezwykle utrudnione 
będzie przeprowadzenie pomiaru 
oddziaływania, jak również 
wyciągnięcie wniosków co do 
powodzenia programu”. ( Ex-ante 
evaluation of a renewed multiannual 
Community programme in the field of 
energy (2007-2013) ECOTEC Research 
and Consulting Limited , s. 38).
12 Śródokresowa ocena wieloletniego 
programu działań w dziedzinie energii „Inteligentna Energia – Europa, 
2003-2006”, ECOTEC Research & 
Consulting Limited, Zjednoczone 
Królestwo. http://ec.europa.eu/dgs/
energy_transport/evaluation/activites/doc/reports/energie/no52_eie_
midterm_final_report.pdf.
13 Jednym z czynników decydujących 
o tym był harmonogram zatwierdzania programu (zob. s. 2 sprawozdania).
16
OCENA LOKALNYCH AGENCJI ENERGETYCZNYCH: 
ANALIZA PRZYPADKU
 25.  W ciągu ostatnich 15 lat UE współfinansowała – w ramach cyklu programów – 
tworzenie w państwach członkowskich lokalnych agencji energetycznych  
(ramka 5). W tym okresie dzięki wsparciu UE (maksymalny wkład UE wynosił 
200 000 euro) powstało około 300 takich agencji. Zdaniem Komisji agencje 
są instytucjami „promującymi i wdrażającymi” politykę energetyczną UE na 
poziomie lokalnym i pełnią funkcję „ekspertów w dziedzinie energetyki” przy okazji realizacji innych lokalnych lub regionalnych działań. 
 26.  Zgodnie z programem IEE każdy organ władz publicznych lub inna instytucja wnio-
skująca utworzenie lokalnej/regionalnej agencji energetycznej musi przedsta-
wić początkowy program prac. W takim programie prac działania o charakterze 
lokalnym/regionalnym muszą łączyć się z działaniami o wymiarze unijnym. 
Należy w nim także wykazać, że w działaniach lokalnych/regionalnych wyko-rzysta się wkład wniesiony do nowej agencji przez inne podmioty UE. 
 27.  W całościowym programie prac na lata 2003–2006 zapowiedziano selektywne 
podejście do wspierania tworzenia nowych agencji (tam, gdzie są one  
„potrzebne i dogodne i gdzie władze lokalne są w sposób oczywisty zaangażo-
wane we wspieranie takiej infrastruktury w dłuższej perspektywie czasowej”). 
Postanowiono potraktować priorytetowo tworzenie agencji w krajach (wów-czas) kandydujących. W praktyce tego nie zrealizowano: najliczniejsze okazały 
się agencje w dotychczasowych państwach członkowskich, a największe ich 
nagromadzenie zaobserwowano w tych państwach członkowskich, które już 
wcześniej miały najwyższą liczbę lokalnych agencji energetycznych.
LOKALNE AGENCJE ENERGETYCZNE RAMKA 5
Agencje są zazwyczaj małymi organizacjami (od dwóch do dziesięciu pracowników) zakładanymi z inicja-
tywy władz lokalnych. Na ich czele stoi dyrektor odpowiedzialny przed komitetem zarządzającym, w skład 
którego mogą wchodzić przedstawiciele sektora prywatnego, ale większość członków wywodzi się z sektora 
publicznego.
Najczęściej wymienianym rodzajem działalności jest doradztwo (dla lokalnych decydentów albo 
konsumentów).
17
 28.  Komisja nie uzyskała niezależnej oceny oddziaływania lokalnych agencji ener-
getycznych. Uzyskała natomiast wyniki analizy14 produktów, osiągniętych  
zadań i perspektyw na przyszłość agencji energetycznych SAVE, oparte na  
pracy ekspertów z agencji energetycznych z Republiki Czeskiej, Francji,  Włoch i Zjednoczone Królestwo. W analizie zwrócono szczególną uwagę na 
wsparcie Komisji dla lokalnych agencji energetycznych, ale wyrażono też  
zaniepokojenie dotyczące monitorowania agencji oraz ich skoordynowania 
z instytucjami sektora prywatnego i publicznego działającymi w obszarze  
efektywności energetycznej.
 29.  Pomimo tego w programie IEE2 przewidziano większe wsparcie w zakresie tworze-
nia nowych agencji energetycznych: maksymalna kwota finansowania wzro-sła do 250 000 euro (z 200 000 euro) i do 75 % kosztów kwalifikowalnych  (poprzednio 50 %).14 Analiza produktów, wykonania zadań 
i perspektyw na przyszłość agencji 
energetycznych SAVE, sprawozdanie 
końcowe ECUBA srl, 2005.
AGENCJE ENERGETYCZNE UTWORZONE W RAMACH PROGRAMU SAVE II 19982004

18
KOSZTY ADMINISTRACYJNE: PRZYGOTOWYWANIE 
WNIOSKÓW, SPORZĄDZANIE SPRAWOZDAŃ NA TEMAT PROJEKTÓW I ZARZĄDZANIE PROGRAMEM
 30.  Koszty administracyjne związane z programem Inteligentna Energia – Europa 
ponoszone są przez:
uczestników programu (czasem ich sponsorów);  –
od 2006 r. przez Agencję Wykonawczą utworzoną w celu prowadzenia   –
programu, jak również przez właściwe służby Komisji (głównie DG ds.  Energii i Transportu). 
  Koszty administracyjne zarówno Komisji, jak i uczestników powinny być współ-
mierne do skali programu i nie wyższe niż koszty konieczne do skutecznej 
realizacji programu.
 31.  Komisja nie ma wytycznych ani punktów odniesienia, opartych na przykładach 
porównywalnych programów, dotyczących kosztów administrowania i nie  
gromadzi kompleksowych informacji na ich temat.
KOSZTY POKRYWANE PRZEZ UCZESTNIKÓW
 32.  W celu uzyskania informacji na temat szacowanych przez uczestników kosztów 
przygotowywania wniosków i sporządzania sprawozdań z realizacji projektów, 
Trybunał posłużył się ankietą. Z odpowiedzi udzielonych przez respondentów 
wynika, że średni koszt składania i negocjowania wniosków odpowiada około 
10 % wnioskowanych kwot. Ocenia się, że koszty sporządzania sprawozdań 
stanowią co najmniej kolejne 6 % środków pochodzących z UE (koszty te kwa-lifikują się do wsparcia ze strony UE). Przy odniesieniu powyższych danych do 
programu jako całości, szacuje się, że wnioskodawcy, których wnioski zostały 
przyjęte, ponoszą koszty rzędu 22 mln euro
15.15 Kwota 22 mln euro stanowi 10 % 
całości przyznanego dofinansowania 
(199,2 mln euro – zob. tabela 1 ) plus 
6 % ogółu płatności dokonanych 
na rzecz beneficjentów w okresie 
2003-2006 (43,6 mln euro). Koszty przygotowywania wniosków zostaną 
jednak także poniesione w odniesieniu 
do wniosków odrzuconych, a koszty 
sporządzania sprawozdań będą 
ostatecznie odnosiły się do całej kwoty wypłaconej na projekty (kwota 
ta prawdopodobnie wyniesie około 
200 mln euro).
19
 33.  Wykresy 1 i 2  przedstawiają podane przez wnioskodawców szacunkowe koszty 
przygotowywania wniosków jako procent wnioskowanej kwoty. Wykres 3 
ilustruje podane przez wnioskodawców szacunkowe koszty sporządzania  
sprawozdań jako procent dofinansowania16. Ponad połowa uczestników oce-
niła, że czas przeznaczony na wypełnienie wniosku był wystarczający, jednak w przypadku koordynatorów projektów liczba ta wyniosła tylko 40 %. Przy  okazji oceny śródokresowej podobnie wyrażono zaniepokojenie w związku z kosztami przygotowania wniosku i negocjacji z Komisją. Podkreślono, że 
proces negocjacji projektów zabiera coraz więcej czasu, gdyż wnioskodawca 
zobowiązany jest do dostarczenia wielu dokumentów. Prace przygotowaw-cze przed zawarciem umowy mogą poważnie uszczuplić zasoby niektórych 
podmiotów
17. W ocenie śródokresowej wykorzystano podobne badanie  
ankietowe, jak w przypadku Trybunału, jednak skontaktowano się z mniejszą 
liczbą uczestników i otrzymano niższy odsetek odpowiedzi (736 odpowiedzi 
i odsetek w wysokości 29 % w przypadku badania przeprowadzonego przez 
Trybunał oraz 82 odpowiedzi i odsetek wynoszący 22 % w przypadku oceny 
śródokresowej).16 Trybunał przeprowadził wśród 
wnioskodawców programu Inteligentna 
Energia – Europa ankietę dotyczącą realizacji programu. Na pytania 
znajdujące się w kwestionariuszu 
odpowiedzi udzieliło 736 
wnioskodawców.
17 Mid Term Evaluation of the Multi-
annual Programme for Action in the field of Energy “Intelligent Energy – 
Europe, 2003-2006, ECOTEC Research 
& Consulting Limited, Zjednoczone 
Królestwo (s. 42). http://ec.europa.
eu/dgs/energy_transport/evaluation/activites/doc/reports/energie/no52_
eie_midterm_final_report.pdf.
ROZKŁAD ODPOWIEDZI W ZAKRESIE SZACOWANYCH KOSZTÓW PRZYGOTOWANIA 
WNIOSKU JAKO ODSETEK WNIOSKOWANEJ KWOTY 689 RESPONDENTÓWWYKRES 1
11-15 %16-20 %powyżej 20 %
poniżej 5 %
6-10 %
20
ROZKŁAD ODPOWIEDZI NA TEMAT KOSZTÓW SPORZĄDZANIA SPRAWOZDAŃ 
JAKO PROCENT OTRZYMANEGO DOFINANSOWANIA 529 RESPONDENTÓWWYKRES 3ROZKŁAD ODPOWIEDZI NA TEMAT SZACOWANYCH KOSZTÓW PONOSZONYCH PRZEZ 
KOORDYNATORÓW W ZWIĄZKU Z PRZYGOTOWANIEM WNIOSKU JAKO PROCENT WNIOSKOWANEJ KWOTY 121 KOORDYNATORÓW, KTÓRZY ODPOWIEDZIELI NA PYTANIA ZAWARTE W ANKIECIEWYKRES 2
11-15 %16-20 %powyżej 20 %
poniżej 5 %
6-10 %
11-15 %16-20 %powyżej 20 %
poniżej 5 %
6-10 %
21
KOSZTY POKRYWANE PRZEZ AGENCJĘ WYKONAWCZĄ
 34.  Innowacją w programie Inteligentna Energia – Europa było stworzenie Agencji 
Wykonawczej (zob. ramka 6), która miała się zająć administrowaniem progra-
mem18. Komisja przekazała 8,5 mln euro do linii budżetowych IEE na finanso-
wanie Agencji Wykonawczej w 2005 r. i 2006 r. W 2006 r. w sprawozdaniach finansowych Agencji wykazano wydatki (opierając się na księgowości memo-riałowej) w wysokości 4 mln euro
19 przy skumulowanej nadwyżce na dzień  
31 grudnia 2006 r. wynoszącej 0,9 mln euro. Koszty prowadzenia Agencji  
w latach 2005 i 2006 oceniono więc na 7,6 mln euro. Pod koniec 2006 r.  Agencja zatrudniała 41 pracowników, z czego pięć osób to stali urzędnicy  
oddelegowani przez Komisję, 11 to pracownicy tymczasowi oddelegowani  
z Komisji, a 25 osób to pracownicy kontraktowi.18 Agencja zajmowała się tylko 
administrowaniem programem 
Inteligentna Energia – Europa i nie była 
włączona w administrowanie działaniami 
finansowanymi ze środków poprzednich 
programów. Od 2007 r. programy 
zastępujące IEE stały się częścią programu 
ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacyjności. Agencja zarządza 
teraz innymi działaniami w zakresie 
konkurencyjności i innowacyjności (CIP), 
a także odpowiada za kontynuację działań 
w ramach programu IEE.
19 Rachunek zysków i strat 2006. 
Sprawozdanie dotyczące sprawozdania finansowego Agencji Wykonawczej ds. 
Inteligentnej Energii za rok budżetowy 
2006 wraz z odpowiedziami Agencji 
(Dz.U. C 309, 19.12.2007, s. 18). Wydatki na 
personel stanowią 66 % ogółu wydatków. Znaczny odsetek innych wydatków 
administracyjnych stanowiły wydatki na 
ekspertów i analizy, a także zwrot na rzecz 
Komisji kosztów lokalowych i kosztów za 
inne usługi.
UTWORZENIE AGENCJI WYKONAWCZEJ DS. INTELIGENTNEJ ENERGIIRAMKA 6
Agencja Wykonawcza ds. Inteligentnej Energii jest pierwszą wspólnotową agencją wykonawczą; zaczęła 
działać w 2005 r. Jej misja polegała na wdrożeniu głównej części programu Inteligentna Energia – Europa 
(2003-2006). W praktyce do jej zadań należało:
Cykl projektowy:
ogłaszanie corocznych zaproszeń do składania wniosków, wybór wniosków i zawieranie umów, –
monitorowanie projektów (w zakresie postępu prac i fi  nansów),  –
monitorowanie faktycznych skutków projektów w docelowych obszarach, –
wypłacanie środków przyznanych przez UE zgodnie z warunkami umowy, –
udzielanie informacji na temat programu i projektów realizowanych w jego ramach oraz ich promo- –
cja.
Przekazywanie sprawozdań do Komisji:
informowanie o realizacji programu, –
informacje zwrotne przydatne przy opracowywaniu przyszłych programów oraz na temat krajowych  –
inicjatyw,
informowanie o funkcjonowaniu Agencji i jej budżecie operacyjnym, –
prowadzenie Agencji i zarządzanie nią (zasoby ludzkie, fi  nanse …).  –
Agencja otrzymała teraz nowe zadania (w ramach programu ramowego na rzecz konkurencyjności i inno-
wacyjności (CIP)), zmieniono jej nazwę na „Agencję Wykonawczą ds. Konkurencyjności i Innowacyjności”, 
a okres jej działania przedłużono do końca 2015 r.
22
KOSZTY POKRYWANE PRZEZ DG DS. ENERGII I TRANSPORTU
 35.  Koszty związane z pracownikami odnoszące się do programu IEE pokrywane 
przez DG ds. Energii i Transportu nie są wyodrębnione w sprawozdaniach  
finansowych Komisji, ale można je oszacować na podstawie liczby pracow-
ników. Komisja podała, że w 2003 r. zarządzaniem programem zajmowało  się 38 pracowników [COM(2002) 162]. Liczba ta zmniejszyła się do 20, kiedy Agencja osiągnęła w 2006 r. pełną gotowość do działania (do tego czasu  
do Agencji oddelegowano 16 pracowników). Przyjmując założenia przedsta-
wione w ocenie efektywności kosztowej, przeprowadzonej w celu uzasadnie-nia utworzenia Agencji Wykonawczej
20, z podanych liczb wynika, że koszty 
związane z pracownikami za okres 2003-2006 plasują się na poziomie około 
16 mln euro.
 36.  Wydatki na zarządzanie administracyjne (obejmujące zasadniczo wydatki na 
analizy, spotkania, informacje i kampanie promocyjne) w okresie 2003-2006 
wyniosły 2 mln euro. 20 Ustalenia dotyczące eksternalizacji 
dla programu „Inteligentna Energia – 
Europa”, Ocena efektywności 
kosztowej, Eureval-C3E, 2002.
23
KOSZTY ADMINISTRACYJNE OGÓŁEM
 37.  Koszty administracyjne IEE pokrywane w okresie 2003-2006 przez Unię Europej-
ską (w tym koszty prowadzenia Agencji Wykonawczej) wyniosły więc około 
25 mln euro. Z przeprowadzonej wśród uczestników ankiety wynika, że koszty 
przygotowywania wniosków i sporządzania sprawozdań z realizacji projektów wyniosły około 22 mln euro. Płatności ogółem na rzecz uczestników wyniosły na koniec 2006 r. 46,8 mln euro. Można na tej podstawie stwierdzić, że w tym 
okresie koszty administracyjne, przygotowania wniosków i sprawozdawczo-
ści w ramach projektów objętych programem Inteligentna Energia – Europa były tego samego rzędu co kwoty, które wypłacono beneficjentom na cele 
operacyjne.
 38.  Wiele z tych kosztów w programach takich jak IEE jest generowanych w fazie 
początkowej. Takie koszty, jak te związane z przygotowaniem zaproszeń do 
składania wniosków z konieczności koncentrują się we wczesnym okresie  
programu, a relacje między kosztami administrowania i operacyjnymi będą się zmieniać w trakcie trwania programu. Jednak szacuje się, że poniesione już 
koszty administracyjne wraz z kosztami przygotowania wniosków i sprawo-
zdań z realizacji projektów stanowią ponad jedną szóstą całkowitych zobowią-
zań, a w przyszłości ponoszone będą dalsze koszty administracyjne, ponieważ 
Agencja Wykonawcza nadal będzie monitorować umowy i będzie w coraz  większym stopniu zaangażowana w sprawdzanie wniosków zwrot kosztów, 
natomiast beneficjenci nadal będą ponosić koszty związane z przygotowywa-
niem sprawozdań oraz będą przeznaczać większe zasoby na przygotowywanie 
zestawień poniesionych wydatków i uzyskiwanie poświadczeń z kontroli.
24
AGENCJA WYKONAWCZA: LEPSZYM ADMINISTRATOREM?
 39.  W trakcie kontroli Trybunału ustalono, że Agencja Wykonawcza:
udoskonaliła sposób informowania o programie (dzięki jego witrynie   –
internetowej, transmisjom strumieniowym oraz biuletynowi);
wprowadziła ulepszenia do dokumentów związanych ze składaniem wniosków; –
zmniejszyła niektóre obciążenia administracyjne uczestników; –
sześciomiesięczny cykl sprawozdawczości okresowej i finansowej zastą- –
piła cyklem dziewięciomiesięcznym, w ramach którego składa się odtąd 
tylko jedno sprawozdanie.
 40.  Zmiany w procedurach administracyjnych znalazły odzwierciedlenie w nasta-
wieniu beneficjentów programu. Liczba wnioskodawców, którzy w katego-
riach „pomoc w trakcie procedury składania wniosków” oraz „czas trwania  
procedury” ( wykres 4 ) ocenili usługi świadczone przez Agencję Wykonawczą 
jako „dobre lub doskonałe” przewyższa o 10 % liczbę wnioskodawców, którzy 
ocenili w tych samych kategoriach usługi Komisji. Różnice były szczególnie widoczne w przypadku kategorii „doskonałe” . 
 41.  Chociaż uczestnicy jako grupa woleli mieć do czynienia z Agencją Wykonawczą, 
około połowa nie widziała większej różnicy w poziomie świadczonych usług. 
Koordynatorzy projektów (którzy mają więcej kontaktów z Brukselą niż inni uczestnicy) deklarowali wyższy poziom zadowolenia z Agencji, a niższy poziom 
zadowolenia z Komisji ( wykresy 5 i 6 ).
 42.  Jest jeszcze za wcześnie, aby wyciągać definitywne wnioski na temat pracy Agencji, ale 
w opinii uczestników programu dobrze rozpoczęła ona swoją działalność.
CZAS ROZPATRYWANIA WNIOSKÓWWYKRES 4
Doskonały 
Dobry
Zadowalający
Niezadowalający
Brak usługDokonana przez respondentów ocena współpracy…
… z Komisją
0 % 20 % 40 % 60 % 80 % 100 %… z Agenacją Wykonawczą
25
WYKRES 5
OPINIA WSZYSTKICH BENEFICJENTÓW NA TEMAT RÓŻNIC W JAKOŚCI USŁUG 
ŚWIADCZONYCH PRZEZ KOMISJĘ I AGENCJĘ WYKONAWCZĄ
WYKRES 6
OPINIA KOORDYNATORÓW NA TEMAT RÓŻNIC W JAKOŚCI USŁUG ŚWIADCZONYCH 
PRZEZ KOMISJĘ I AGENCJĘ WYKONAWCZĄKOMjednakowo
Agencja
KOMjednakowo
Agencja
KOMjednakowo
Agencja
KOMjednakowoAgencja
KOMjednakowo Agencja
KOMjednakowoAgencjaDostępność 
informacji jest lepsza 
w przypadkuProces rozpatrywania 
wniosku przebiega szybciej 
w przypadkuProces przedstawiania 
sprawozdań dotyczących 
bieżących projektów jest 
łatwiejszy w przypadku
Dostępność 
informacji jest lepsza 
w przypadkuProces rozpatrywania 
wniosku przebiega szybciej 
w przypadkuProces przedstawiania 
sprawozdań dotyczących 
bieżących projektów jest 
łatwiejszy w przypadku020406080100120140160180
051015202530354045
PLANOWANIE PROGRAMU
 43.  Komisja przełożyła cele programu IEE na szczegółowy program prac i skorzystała 
z usług zewnętrznych ekspertów przy ocenianiu wniosków. Wydaje się, że  
w niektórych obszarach docelowych działań IEE istnieje znaczny potencjał 
efektywnego kosztowo przyjęcia technologii wydajnych pod względem emisji gazów cieplarnianych.
 44.  Z drugiej strony w planowaniu programu dał się zauważyć brak korzystania z naj-
lepszych praktyk. Komisja
nie sformułowała wyraźnie modelu polityki; –
nie wyznaczyła zdefiniowanych i określonych w czasie celów; –
nie dostarczyła analizy najważniejszych podmiotów obecnych na rynku. –
 45.  Rozłożenie wydatków na tak wiele obszarów działań musiało ograniczyć moż-
liwości osiągnięcia znaczącego i dającego się zweryfikować postępu w któ-
rymkolwiek konkretnym obszarze. Program IEE nie był programem o wyraźnie 
ukierunkowanych wydatkach.
ZALECENIE 1  PLANOWANIE
Komisja powinna zadbać, aby propozycje programowe były oparte na  
wyraźnie sformułowanym modelu polityki oraz by odzwierciedlały one  
oczekiwany związek między wydatkami, produktami i oddziaływaniem  
programu. WNIOSKI 
I ZALECENIA
27
MONITOROWANIE I OCENA
 46.  Procedury monitorowania i oceny nie zapewniły skutecznego mechanizmu pozy-
skiwania informacji zwrotnych. Komisja monitorowała projekty, ale nie starała 
się monitorować wyników programu w ujęciu całościowym. Ocena poprzed-
niego programu została przeprowadzona zbyt późno, aby mogła mieć wpływ na zaprojektowanie programu Inteligentna Energia – Europa, a uzgodnień  dotyczących programu będącego jego kontynuacją dokonano przed przepro-
wadzeniem oceny programu Inteligentna Energia – Europa. Program został 
oceniony w połowie okresu realizacji, ale ocena była utrudniona ze względu na fakt, że na tamtym etapie zrealizowano jedynie 5 % płatności.
 47.  A zatem ustalenia wynikające z monitorowania i oceny nie pozwalały Komisji na 
sformułowanie opinii o ogólnej jakości i koncepcji programu ani na stwier-
dzenie, czy na przykład standardowe podejście oparte na projekcie było  
właściwym sposobem dążenia do osiągnięcia celów zakrojonych w ramach 
prowadzonej polityki21; a jeśli tak, to czy bardziej ukierunkowany program nie 
zwiększyłby prawdopodobieństwa osiągnięcia celów IEE. Jedną z przesłanek 
programu Inteligentna Energia – Europa było założenie, że to brak właściwej 
wiedzy powstrzymuje decydentów przed stosowaniem odpowiednich tech-
nologii. Skuteczne monitorowanie powinno pozwolić ocenić, czy decydenci 
dysponują lepszymi informacjami.
 48.  Komisja nie była w stanie ocenić, na ile znaczące było oddziaływanie agencji 
energetycznych, ani ustalić, czy przyczyniły się one do poprawy koordynacji 
promowania technologii efektywnych energetycznie. Jednak zmiany doko-
nane w programie na lata 2007-2013 zwiększyły wsparcie finansowe dla tych 
instytucji.
 49.  Program IEE miał niewielką skalę w stosunku do rynku (energetycznego), na który 
miał wpłynąć. Projekty IEE przyniosły pośrednie efekty (często przybierające 
postać porad dla decydentów lub przejawiające się w liczbie uczestników  
podczas organizowanych imprez czy też w formie materiałów upowszech-
niających informacje). Trudno jest stwierdzić, czy efekty te doprowadziły do zmian w zachowaniach.21 Warto zwrócić uwagę, że na 
przykład, wykorzystując inne 
podejście, decydenci w państwach 
członkowskich odwoływali się często 
do przedsiębiorstw użyteczności 
publicznej jako właściwego kanału 
dostarczającego sugestii co do 
energooszczędnych technologii. Korzyści płynące z takiego rozwiązania 
wynikają z tego, że przedsiębiorstwa 
świadczące usługi publiczne mają 
ustalone kontakty z użytkownikami 
energii oraz możliwości mierzenia 
wpływu na zużywanie energii. Słabą 
stroną takiego rozwiązania jest to, że przedsiębiorstwa posiadają wyraźny 
interes w tym sektorze, co może nie 
być optymalne z punktu widzenia 
rzetelnego i przejrzystego doradztwa.
28
 50.  Ponadto nieodłącznym problemem, w przypadku wieloletnich programów roz-
poczynających się w wolnym tempie (lub późno) i w których konsekwencje 
poniesionych wydatków obserwuje się długo po zakończeniu formalnego  okresu programu, jest podjęcie decyzji, kiedy i w jaki sposób je oceniać. Jak 
wykazał Trybunał w swoim sprawozdaniu dotyczącym realizacji „procedur  
śródokresowych” w zakresie funduszy strukturalnych (Sprawozdanie spe-
cjalne nr 1/2007), ocena przeprowadzona dostatecznie wcześnie w okresie 
programowania, tak aby jej wyniki mogły wpłynąć na projekt następnego  
programu, oparta będzie na materiałach pochodzących z niewielkiej tylko  
części planowanych wydatków. Z drugiej strony oceny oparte na znacznie  większych kwotach wydatków będą prawdopodobnie przeprowadzone zbyt 
późno, aby mogły mieć wpływ na projektowanie jakichkolwiek następnych 
programów.
 51.  Te nieodłączne trudności powodują, że jeszcze większego znaczenia nabiera 
wdrożenie przez Komisję solidnego i wszechstronnego zestawu wskaźników 
wykonania oraz zapewnienie optymalnego harmonogramu oceniania.
ZALECENIE 2  MONITOROWANIE
Komisja powinna zapewnić taki sposób monitorowania programów, aby 
uzyskiwać – w miarę możliwości – użyteczne informacje o ich skutkach.  
Takie informacje powinny wykraczać poza pojedyncze projekty i pomagać 
w uzyskiwaniu całościowego obrazu programu w sposób uwzględniający 
jego zadeklarowane cele.
ZALECENIE 3  OCENA
Ocenę programów należy przeprowadzić w sposób, który maksymalizuje jej 
przydatność jako źródła informacji zwrotnych umożliwiających doskonale-
nie programów wydatkowania. Komisja powinna rozważyć większe wyko-
rzystywanie oceny długofalowej – analizowanie oddziaływania kluczowych 
kategorii projektów w kontekście kolejnych ram wydatkowania środków. 
Przekazane Komisji sprawozdania na temat programów w państwach człon-kowskich mogą stanowić odpowiednią podstawę do realizacji tego celu.
29
ZARZĄDZANIE PROGRAMEM
 52.  Wyniki prac Trybunału sugerują, że całkowite koszty przygotowania wniosków 
i sprawozdań z realizacji projektów oraz koszty administracyjne odpowiadały 
całkowitej kwocie środków finansowych przekazanych na rzecz projektów  
w okresie 2003–2006. Biorąc pod uwagę przyszłe wydatki i koszty admini-
stracyjne, można spodziewać się, że całkowite koszty w zakresie powyższych 
trzech rodzajów wydatków wyniosą ponad jedną szóstą wydanych kwot.
 53.  Chociaż Komisja Europejska prowadzi wiele programów o koncepcji zbliżonej 
do IEE, nie dysponuje ona ramami oceny ich kosztów administracyjnych. Nie 
można zatem łatwo porównać kosztów administracyjnych IEE z kosztami admi-
nistracyjnymi innych programów. 
ZALECENIE 4  KOSZTY ZARZĄDZANIA
Komisja powinna bardziej systematycznie rejestrować i analizować infor-
macje dotyczące kosztów administracyjnych programów (uwzględniając 
wskaźniki, takie jak koszty/euro wydane oraz koszty/oceniony wniosek). 
„Koszty” powinny obejmować koszty pokrywane przez beneficjentów, nie tylko koszty pokrywane przez Komisję. Komisja powinna wykorzystywać 
te informacje do porównywania programów oraz określania i upowszech-
niania najlepszych praktyk.
 54.  Agencja Wykonawcza pozytywnie wpłynęła na zadowolenie klienta: uczestnicy 
(a zwłaszcza koordynatorzy projektów) woleli współpracować z Agencją niż 
z Komisją.
  Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy w Luk-
semburgu na posiedzeniu w dniu 4 września 2008 r.
  W imieniu Trybunału  
Obrachunkowego
  Vítor Manuel da Silva Caldeira
Prezes

30
PRZEGLĄD KLUCZOWYCH DZIAŁAŃ WERTYKALNYCH I ZWIĄZANYCH 
Z NIMI DOCELOWYCH OBSZARÓW PODPROGRAMÓW SAVE, ALTENER I STEERZAŁĄCZNIK I
ZAKRESKLUCZOWE DZIAŁANIA WERTYKALNE OBSZARY DOCELOWE
TYTUŁ TYTUŁSAVEPOSZANOWANIE ENERGII 
W BUDYNKACHNarzędzia służące szybszemu wdrożeniu dyrektywy dotyczącej 
budynków
Programy wdrażające usługi energetyczne w budynkach
Budynki publiczne jako przykłady do naśladowania
Promowanie przykładów dobrych praktyk w budynkach 
o wysokiej wydajności energetycznej
MODERNIZACJA MIESZKAŃ 
SOCJALNYCHPodnoszenie świadomości, edukacja i szkolenia
Dostosowane do potrzeb programy ﬁ  nansowania
Zaawansowane zintegrowane rozwiązania modernizacyjne
Zmiany prawne i instytucjonalne
INNOWACYJNE PODEJŚCIA 
W PRZEMYŚLEZarządzanie energią (instrumenty)
Usługi energetyczne w MŚP
Poligeneracja
ENERGOOSZCZĘDNE URZĄDZENIA 
I PRODUKTYWprowadzenie stosowania europejskich etykiet efektywności 
energetycznej i minimalnych standardów efektywności energetycznej oraz zwiększanie świadomości w tym zakresie
Zamówienia publiczne w zakresie technologii, inicjatywy 
nabywców i inne podejścia przyspieszające transformację rynku
Monitorowanie transformacji rynku i przygotowywanie gruntu 
dla nowych inicjatyw w ramach prowadzonej politykiALTENERENERGIA ELEKTRYCZNA ZE ŹRÓDEŁ 
ODNAWIALNYCH Krajowe cele indykatywne
Programy wsparciaKwestie związane z sieciami elektroenergetycznymi
Ekologiczna energia elektryczna
Generacja rozproszona energii elektrycznej
OGRZEWANIE ZE ŹRÓDEŁ 
ODNAWIALNYCH Rozwiązania prawne, standardy paliw oraz normy
Łańcuch dostaw i struktury rynkowe
Konkretne zastosowania i integracja w budynkach
ZASTOSOWANIA MAŁYCH 
INSTALACJI PRODUKUJĄCYCH 
ENERGIĘ ZE ŹRÓDEŁ 
ODNAWIALNYCHKolektory słoneczne do podgrzewania wody oraz ogrzewania 
i chłodzenia powierzchni użytkowych
Wytwarzanie energii elektrycznej z zastosowaniem ogniw 
fotowoltaicznych
Biomasa do ogrzewania mieszkańKogeneracja na małą skalę i pompy ciepła
ALTERNATYWNE NAPĘDY 
POJAZDÓWRozwiązania prawne i podatkowe oraz standardy paliw i normy
Łańcuch dostaw i struktury rynkowe w dziedzinie biopaliwSTEERŁańcuch dostaw i struktury rynkowe w dziedzinie paliw 
alternatywnych, wymagające odrębnych łańcuchów dostaw
Popyt na pojazdy z napędem alternatywnym
Przedsięwzięcia towarzyszące
DZIAŁANIA W RAMACH 
POLITYKI PROWADZĄCEJ DO 
WYDAJNEGO ZUŻYWANIA ENERGII 
W TRANSPORCIEZmniejszanie zapotrzebowania na transport
Racjonalizacja zużycia energii w różnych rodzajach transportu
Zachęcanie do wykorzystywania bardziej energooszczędnych 
środków transportu
Instrumenty i zachęty ekonomiczneInformowanie, podnoszenie świadomości i edukacja
POGŁĘBIENIE WIEDZY LOKALNYCH 
AGENCJI ZARZĄDZAJĄCYCH 
W DZIEDZINIE TRANSPORTUSzkolenie i edukacja lokalnych agencji w zakresie efektywnego 
wykorzystywania energii i paliw alternatywnych w transporcie
Wspieranie współpracy i partnerstwa: wspieranie uczestnictwa 
lokalnych podmiotów w programach i projektach
Źródło: Inteligentna Energia – Europa 2003-2006 – Całościowy program prac na lata 2003-2006.
31
PRZEGLĄD KLUCZOWYCH DZIAŁAŃ PIONOWYCH I ZWIĄZANYCH 
Z NIMI DOCELOWYCH OBSZARÓW PODPROGRAMU COOPENER
ZAKRESKLUCZOWE DZIAŁANIA 
PIONOWE OBSZARY DOCELOWE
TYTUŁ TYTUŁCOOPENERPOLITYKI ENERGETYCZNE, 
ROZWIĄZANIA PRAWNE 
I WARUNKI RYNKOWE 
ZMIERZAJĄCE DO ŁAGODZENIA 
UBÓSTWA W KRAJACH 
ROZWIJAJĄCYCH SIĘŁańcuch polityki energetycznej, od opracowania do promocji 
i wdrożenia
Regulacje energetyczne ukierunkowane na biedne kraje, odnoszące 
się do zrównoważonego rozwoju, celów energetycznych i zdecentralizowanego wytwarzania energii
Planowanie energetyczne dla obszarów miejskich, podmiejskich 
i wiejskich
Finansowanie, inwestycje i systemy wsparcia dla programów i projektów 
z sektora energetycznego, ze szczególnym naciskiem na MŚP
Promowanie najlepszych praktyk w usługach energetycznych w celu 
sprostania potrzebom ludzi biednych
ZWIĘKSZANIE LOKALNEJ 
WIEDZY SPECJALISTYCZNEJ 
W DZIEDZINIE ENERGETYKI 
W KRAJACH ROZWIJAJĄCYCH SIĘSzkolenia i tworzenie sieci dla osób odpowiedzialnych za politykę 
energetyczną, organów regulacyjnych i planistów
Szkolenia, tworzenie sieci, mobilność i wizyty studyjne dla 
specjalistów w dziedzinie energetyki
Wzmacnianie istniejących centrów energetycznych, agencji 
i stowarzyszeń przemysłowych
Źródło: Inteligentna Energia – Europa 2003-2006 – Całościowy program prac na lata 2003-2006.
PRZEGLĄD KLUCZOWYCH DZIAŁAŃ POZIOMYCH I ZWIĄZANYCH 
Z NIMI DOCELOWYCH OBSZARÓW
ZAKRESKLUCZOWE DZIAŁANIA POZIOME OBSZARY DOCELOWE
TYTUŁ TYTUŁWSZYSTKIEWSPÓLNOTY 
O ZRÓWNOWAŻONYM SYSTEMIE 
ENERGETYCZNYMPromowanie „obywatelstwa energetycznego” i mobilizowanie 
lokalnych podmiotów energetycznych
Planowanie wydajnego wykorzystywania energii ze źródeł odnawialnych 
oraz energii konwencjonalnej dla społeczności lokalnej, zarządzanie popytem na energię elektryczną oraz związana z tym mobilność
Stworzenie korzystnych warunków dla lokalnych rynków i usług 
energetycznych w celu osiągnięcia masy krytycznej
MYŚL GLOBALNIE, DZIAŁAJ 
LOKALNIEManagEnergy: instrument ułatwiający lokalne działania w zakresie 
energetyki
Wspieranie tworzenia lokalnych i regionalnych agencji ds. zarządzania 
energetyką oraz funkcjonowania krajowych zrzeszeń agencji
Myśl globalnie: Wartość dodana dla Wspólnoty (grupa reﬂ  eksyjna)
MECHANIZMY I ZACHĘTY 
FINANSOWEAnaliza różnych mechanizmów ﬁ  nansowania w poszczególnych krajach
Opracowywanie i promowanie innowacyjnych mechanizmów 
ﬁ nansowania dla inwestycji w zakresie odnawialnych źródeł energii 
(RES) i racjonalnego wykorzystywania energii (RUE)
Prawo do uczciwej konkurencjiPlatforma/forum wymiany doświadczeń na temat mechanizmów 
i zachęt ﬁ  nansowych
MONITOROWANIE I OCENAMonitorowanie i ocena różnych polityk i przedsięwzięć w zakresie 
RES/RUE
Metody, wskaźniki i modelowanie przyszłych tendencji i skutków polityki
Platforma wymiany doświadczeń związanych z monitorowaniem i oceną
UPOWSZECHNIANIE INFORMACJI 
I PROMOCJAUpowszechnianie wyników projektów
Upowszechnianie najlepszych praktyk w tym sektorze
Upowszechnianie informacji o programie i jego osiągnięciachPubliczne kampanie informacyjne poświęcone energetyce 
zrównoważonej środowiskowo w Europie
Źródło : Inteligentna Energia – Europa 2003-2006 – Całościowy program prac na lata 2003-2006.
ODPOWIEDŹ KOMISJI 
NA SPECJALNE SPRAWOZDANIE TRYBUNAŁU OBRACHUNKOWEGO W SPRAWIE PROGRAMU INTELIGENTNA ENERGIA 
20032006
33
STRESZCZENIE
I.
Program Inteligentna Energia – Europa (IEE)  
ma na celu wspieranie polityki Unii Europej-skiej w dziedzinie energii, określonej w zielo-nej księdze w sprawie bezpieczeństwa dostaw energii, w białej księdze w sprawie transportu oraz w innych wspólnotowych aktach praw-nych związanych z tym zagadnieniem, wnosząc zrównoważony wkład w osiągnięcie głównych celów, tj. bezpieczeństwa dostaw energii,  konkurencyjności i ochrony środowiska (art. 1 
decyzji w sprawie programu).
IV.
Tiret pierwsze
Program IEE spełnia zasadniczo funkcję katali-
zatora, bowiem względnie niewielkie finanso-
wanie ma pociągnąć za sobą znacznie większe 
inwestycje w przyszłości. 
Przy pracy nad sektorem tak szerokim jak ener-
gia nieunikniony jest wybór obszarów priory-tetowych. Zakres i cele programu IEE 1 zostały 
określone przez Parlament i Radę oraz zorgani-
zowane w cztery szczegółowe obszary. Decyzja 
w sprawie IEE 1 odwołuje się do szeregu szcze-
gółowych komunikatów dotyczących każdego z tych czterech obszarów programu, z kolei  każdy z tych dokumentów zawiera wykaz waż-nych sfer działania
1. Komisja uważa, że etap pla-
nowania programu, który zaprojektowano tak, 
aby zająć się obszarami polityki określonymi  
w prawodawstwie, odbył się z zachowaniem  
zadowalająco wysokiego standardu, biorąc pod uwagę ograniczenia nierozerwalnie związane 
z tego rodzaju instrumentem politycznym.
1 Na przykład biała księga dotycząca strategii i plan działania Wspól-
noty [COM(1997) 599 wersja ostateczna z dnia 26.11.1997 r.] zawiera cztery obszary działania i 22 szczegółowe działania dla samego tylko obszaru energii odnawialnych; komunikat Komisji zatytułowany „Plan działania w celu optymalizacji wykorzystania energii we Wspólnocie Europejskiej” [COM(2000) 247 z dnia 26.4.2000 r.] przedstawia dzia-łania we wszystkich sektorach i w 15 głównych obszarach. W 2006 r. podejście to zostało potwierdzone przez opinię Parlamentu Euro-pejskiego dotyczącą zielonej księgi w sprawie racjonalizacji zużycia energii, która zawiera ponad 100 zaleceń (sprawozdanie Parlamentu Europejskiego P6_A(2006)0160 z dnia 3 maja 2006 r. i komunikat Komi-sji z dnia 19 października 2006 r. w sprawie planu działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii, który określa sześć obszarów, dziesięć priorytetów i 75 opłacalnych działań wybranych na podstawie oceny skutków).Tiret drugie
Zgodnie z założeniem przyjętym w decyzji Par-
lamentu i Rady IEE 1 jest programem o szerokim zakresie obejmującym zrównoważoną energię we wszystkich sektorach życia społecznego.  Monitorowanie programu odbywa się przez  monitorowanie poszczególnych projektów, co pozwala na określenie oddziaływania w odnie-sieniu do celów projektu. Komisja uważa, że  system monitorowania jest właściwy.
Wprowadzenie monitorowania na poziomie  
bardziej zagregowanym jest mało wykonalne 
ze względu na trudności w wyodrębnieniu  
związków przyczynowych między wynikami  programu pełniącymi rolę katalizatora a tren-
dami makroekonomicznymi, takimi jak uzależ-
nienie energetyczne UE. Komisja uważa, że nie 
podważa to ogólnej jakości i koncepcji pro-
gramu IEE.
Wzrost popytu na usługi agencji energetycz-
nych i długofalowe finansowanie agencji  
przez władze publiczne wyraźnie wskazują, że 
oddziaływanie tych agencji jest znaczące. 
Jeśli chodzi o harmonogram ocen programu,  
IEE jest programem kroczącym – doświad-czenia z zakończonych etapów wpływają na  kolejne etapy. W związku z tym wyniki oceny 
są systematycznie wykorzystywane w tworze-
niu koncepcji i przygotowywaniu projektów  
wniosków legislacyjnych w sprawie kolejnych 
programów.
34
Tiret trzecie
Trybunał sumuje koszty poniesione przez Komi-
sję i Agencję Wykonawczą z dodatkowymi kosz-tami oszacowanymi przez beneficjentów. Koszty 
te mają zupełnie inny charakter, powinno się je więc rozpatrywać oddzielnie. Przygotowa-nie wniosku jest inwestycją w zaplanowanie  solidnego i konkurencyjnego projektu. Spra-wozdawczość projektowa jest zobowiązaniem 
wynikającym z umowy finansowanym wspólnie, które stanowi podstawę rozpowszechniania  
wyników wśród zainteresowanych podmiotów. 
Programem zarządzają jedynie Komisja i Agen-
cja Wykonawcza. W przypadku IEE koszty zarzą-
dzania programem obejmują także inwestycję w utworzenie Agencji Wykonawczej, która  przyniesie korzyści i oszczędności w przyszło-ści.
 W odniesieniu do wypłaty dotacji Trybunał 
słusznie stwierdza w pkt 38, że w programie  
takim jak IEE koszty przygotowania wniosków 
powstają głównie w fazie początkowej. Nato-
miast płatności na rzecz beneficjentów osią-gają dużą wartość głównie w fazie końcowej. 
Koszty ponoszone przez uczestników na przy-
gotowanie wniosków oszacowano na podsta-
wie ekstrapolacji wyników ankiety. W ankiecie 
Trybunału nie zdefiniowano rodzaju kosztów  
do uwzględnienia ani metody ich oceny. Od  
tych 29 % osób poproszonych o uczestni-ctwo w badaniu, które zdecydowały się na  
udział w ankiecie, nie wymagano przedsta-wienia danych księgowych, a ich odpowiedzi  nie zostały zweryfikowane. W związku z tym  odpowiedzi będą z konieczności miały bardzo przybliżony charakter, a ekstrapolacje na nich oparte będą niewiarygodne. V.
Tiret pierwsze
Komisja uważa, że program IEE jasno koncen-
truje się na głównych celach priorytetowych  polityki energetycznej UE, a mianowicie na (1) zarządzaniu popytem (oddzielenie zużycia od wzrostu) i (2) na zwiększaniu udziału energii  odnawialnej w zużyciu energii ogółem w UE.
Program prac został zaprojektowany tak, aby 
zająć się obszarami polityki określonymi w pra-wodawstwie. W gestii wnioskodawców leży  przygotowanie przekonującej prognozy oczeki-wanych wyników, natomiast do Komisji należy podjęcie decyzji, na podstawie wniosków  dotyczących projektów zawierających w pełni wyliczone koszty, czy proponowane podejście i oczekiwane wyniki są zgodne z celami polityki wspólnotowej i czy są realizowane w sposób  efektywny kosztowo.
Tiret drugie
Monitorowanie programu odbywa się poprzez monitorowanie poszczególnych projektów,  co pozwala na określenie ich oddziaływania  w odniesieniu do ich celów. 
Koszty monitorowania powinny pozostać pro-
porcjonalne i nie powinny znacząco zwiększać kosztów realizacji programu.
Tiret trzecie
Komisja zamierza wdrożyć zalecenie dotyczące 
oceny programów. Na podstawie przetargu  organizowanego w ramach programu prac IEE 
2008 uruchomiane jest nowe badanie, które  
będzie przeprowadzane w oparciu o podejście 
longitudinalne.
35
Tiret czwarte
Każdego roku dokumenty robocze towarzy-
szące wstępnemu projektowi budżetu określają podział kosztów administracyjnych działań  
Dyrekcji Generalnej i każdej agencji wyko-nawczej
2. Począwszy od procedury z roku 2008 
dokument ten na wniosek Parlamentu Euro-pejskiego zawiera także informację o odsetku budżetu programów przeznaczonym na działal-
ność operacyjną agencji wykonawczej.
Tym agencjom wykonawczym, które korzy-
stają z informatycznego systemu księgowego 
Komisji ABAC do wspierania swoich własnych 
systemów księgowych, Komisja zaproponuje  narzędzie umożliwiające przydzielanie środ-ków na każde z działań agencji. Będą one wtedy w lepszej sytuacji, jeśli chodzi o sprawozdaw-
czość w zakresie kosztów, włącznie z kosztami 
administracyjnymi. Planuje się zaoferowanie  
tego narzędzia niektórym agencjom począw-
szy od roku budżetowego 2009, a następnie  rozszerzenie go na pozostałe agencje.
Komisja nie uważa, by koszty poniesione przez 
uczestników można było włączyć do admini-
stracyjnych kosztów programów. Dodatkowe  
obciążenie zarówno beneficjenta, jak i Komisji, 
związane ze zbieraniem i sprawdzaniem infor-macji o kosztach przygotowania wniosku przez 
beneficjenta jest obecnie nieuzasadnione.
2 Dokumenty robocze II, III i IV towarzyszące wstępnemu projektowi 
budżetu.USTALENIA KONTROLI
17.
Program IEE spełnia zasadniczo funkcję katali-
zatora, bowiem stosunkowo niewielkie finanso-wanie ma pociągnąć za sobą znacznie większe 
inwestycje w przyszłości. Zakres i cele pro-gramu IEE 1 zostały określone przez Parlament i Radę oraz zorganizowane w cztery szczegó-łowe obszary. Decyzja w sprawie IEE 1 odnosi się do szeregu szczegółowych komunikatów  
dotyczących każdego z czterech obszarów  programu, z kolei każdy z tych dokumentów  
zawiera wykaz ważnych sfer działania
3.
Komisja uważa, że program IEE jasno koncen-
truje się na głównych celach priorytetowych  polityki energetycznej UE, a mianowicie na  (1) zarządzaniu popytem (oddzielenie zużycia od wzrostu) i (2) na zwiększaniu udziału energii 
odnawialnej w zużyciu energii ogółem w UE.
18.
Tiret pierwsze
Program prac zaprojektowano tak, aby  
zająć się obszarami polityki określonymi  
w prawodawstwie.
W gestii wnioskodawców leży przygotowanie 
przekonującej prognozy oczekiwanych wyni-
ków, natomiast do Komisji należy podjęcie  decyzji, na podstawie wniosków dotyczących 
projektów zawierających w pełni wyliczone  koszty, czy proponowane podejście i ocze-kiwane wyniki są zgodne z celami polityki  wspólnotowej i czy są realizowane w sposób  efektywny kosztowo. Procedury selekcji dają  pewność, że wspierane projekty przyczynią się najskuteczniej do realizacji celów polityki.
3 Na przykład biała księga dotycząca strategii i plan działania Wspól-
noty [COM(1997) 599 wersja ostateczna z dnia 26.11.1997 r.] zawiera cztery obszary działania i 22 szczegółowe działania dla samego tylko obszaru energii odnawialnych; komunikat Komisji zatytułowany „Plan działania w celu optymalizacji wykorzystania energii we Wspólnocie Europejskiej” [COM(2000) 247 z dnia 26.4.2000 r.] przedstawia dzia-łania we wszystkich sektorach i w 15 głównych obszarach. W 2006 r. podejście to zostało potwierdzone przez opinię Parlamentu Euro-pejskiego dotyczącą zielonej księgi w sprawie racjonalizacji zużycia energii, która zawiera ponad 100 zaleceń (sprawozdanie Parlamentu Europejskiego P6_A(2006)0160 z dnia 3 maja 2006 r. i komunikat Komi-sji z dnia 19 października 2006 r. w sprawie planu działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii, który określa sześć obszarów, dziesięć priorytetów i 75 opłacalnych działań wybranych na podstawie oceny skutków).
36
Tiret drugie
Konkretne, wymierne i określone w czasie  
cele Unii jako całości ustanowiono w decy-zjach Rady i Parlamentu, np. w dyrektywach  
dotyczących energii odnawialnej i w komuni-katach Komisji, np. w białej księdze w sprawie transportu i w planie działań na rzecz racjo-nalizacji zużycia energii. Cele poszczególnych projektów muszą być każdorazowo powiązane 
z odpowiednimi celami Wspólnoty. 
Tiret trzecie
W przypadku IEE 1 grupy docelowe określono 
w oddzielnym dokumencie. IEE jest programem 
dla podmiotów profesjonalnych, od których  wymaga się przedstawienia ich własnych analiz uczestników rynku, do których są skierowane projekty.  
21.
Odnośnie do monitorowania i wskaźników  pozwalających mierzyć sukces programu  jako całości, zgodnie z założeniem przyjętym 
w decyzji Parlamentu i Rady IEE 1 jest progra-
mem o szerokim zakresie obejmującym zrów-
noważoną energię we wszystkich sektorach  
życia społecznego. W tym kontekście Komisja 
podtrzymuje opinię, że system monitorowania 
był właściwy.
Monitorowanie projektu przyniosło Komisji  
i Agencji Wykonawczej cenny wkład w związku z przyszłymi wymaganiami projektu. 22.
Program rozpoczął się wraz z wejściem w życie decyzji Rady i Parlamentu w sierpniu 2003 r.  Ponadto, odnośnie do harmonogramu wdra-żania, od przyjęcia podstawy prawnej (decy-zja Rady i Parlamentu z czerwca 2003 r.) do  podpisania pierwszych umów o dotację pod  koniec 2004 r. upłynęło półtora roku. Sytuację tę uważa się za normalną, biorąc pod uwagę  czas potrzebny na przyjęcie programu prac,  przygotowanie zaproszenia do składania wnio-sków, selekcję i zawieranie umów.
Wszystkie zobowiązania podjęto w okresie sto-
sowania programu. Harmonogram płatności  jest związany z czasem trwania poszczególnych projektów, z których większość kontynuowano po 2006 r.
23.
Komisja zwróciła się o informacje dotyczące  usuwania barier we wdrażaniu efektywności  energetycznej, związanych głównie z nieodpo-
wiednim przepływem informacji, i żądane infor-
macje otrzymała. W szczególny sposób zadbano 
o zapewnienie tych informacji w ramach oceny 
aktualnego stanu wiedzy dokonywanej przez  
każdego wnioskodawcę we wnioskach doty-
czących projektów. Później, w czasie trwania wspieranych projektów i w raportach z ich  
realizacji, zwracano się o uaktualnione infor-macje o tych barierach i o stopniu, w jakim  zostały one usunięte, i informacje te uzyski-wano. Komisja zbiera także informacje zwrotne o potrzebach informacyjnych, np. w ramach  publicznych konsultacji dotyczących zielonej księgi w sprawie racjonalizacji zużycia energii, które zamknięto w dniu 31 marca 2006 r.
37
24.
Jeśli chodzi o harmonogram ocen programu,  
IEE jest programem kroczącym – doświad-czenia z zakończonych etapów wpływają na  
kolejne etapy. W związku z tym wyniki oceny są systematycznie wykorzystywane w tworze-niu koncepcji i przygotowywaniu projektów  wniosków legislacyjnych w sprawie kolejnych programów.
25.
W ramach przetargu finansowanego z pro-
gramu prac IEE 2008 zostanie przeprowa-
dzone niezależne badanie lokalnych agencji  
energetycznych.  
27.
Tworzenie agencji zależy głównie od dostęp-
ności lokalnych i regionalnych struktur współ-
finansowania i ich zaangażowania w agencje  
w perspektywie długoterminowej. Uznając tę 
różnorodność, Komisja zachęcała w szczegól-ności nowe państwa członkowskie do zaintere-
sowania się koncepcją agencji energetycznych 
(np. w zaproszeniu do składania wniosków  
w 2004 r. pierwszeństwo miało tworzenie  
agencji w nowych państwach członkowskich). 
Pomogło to wpłynąć na proces podejmowania 
decyzji na szczeblu lokalnym i nadać mu impet. W rezultacie po powolnym etapie początko-
wym w nowych państwach członkowskich  utworzono od 2005 r. do 2007 r. 16 nowych  agencji energetycznych. 
28.
Badanie ECUBA, które zrealizowali eksperci  ściśle zaangażowani w prace agencji (ale nie-zależni od Komisji Europejskiej), dostarczyło  przydatnych spostrzeżeń w zakresie wyzwań  związanych z zarządzaniem agencjami energe-tycznymi na szczeblu lokalnym i regionalnym. Rozpoczyna się właśnie nowe badanie, które  będzie przeprowadzone na podstawie prze-targu organizowanego w ramach programu  prac IEE 2008 przez konsorcjum, które uprzed-nio nie miało związków z lokalnymi agencjami energetycznymi. Komisja gromadzi regularne informacje zwrotne 
na temat działalności agencji za pośrednictwem Managenergy i jego grupy analitycznej (MERG), 
która spotyka się 2 – 3 razy rocznie, aby dysku-tować o potrzebach, priorytetach i działaniach podmiotów lokalnych, w szczególności agen-cji energetycznych. Konsorcjum Managenergy aktualizuje dział poświęcony agencjom na  
stronie internetowej Managenergy i odpowied-nią broszurę dotyczącą agencji, sprawdzając  
coroczne, czy agencje te są nadal aktywne. 
29.
Komisja wspiera agencje energetyczne jedy-nie w początkowej fazie ich istnienia. Fakt, że większość nowych agencji utworzonych przy  
wsparciu Wspólnoty nadal funkcjonuje, dowo-
dzi zarówno zapotrzebowania na ich usługi, jak 
i wystarczającego publicznego ich wykorzysta-
nia w całej Europie, aby uzasadnić inwestycję 
ze środków publicznych. 
31.
Komisja posiada informacje o kosztach pono-
szonych przez Komisję i Agencję w ramach  
zarządzania programem i zazwyczaj nie zali-
cza kosztów poniesionych przez uczestników 
na przygotowanie wniosków w poczet kosztów administracyjnych.
38
32.
Aktualna podstawa prawna nie definiuje „kosz-
tów” ponoszonych przez wnioskodawców  podczas wypełniania wniosków dotyczących  
projektów jako kosztów kwalifikujących się do zwrotu. 
Zdaniem Komisji takie koszty ponosi się na  
potrzeby niezbędnego etapu funkcjonowania 
projektu i nie można ich określić jako koszty  administracyjne, podobnie jak kosztów spra-
wozdawczości nie można uznać za czysto  
administracyjne. Jest to cena, jaką uczestnicy 
muszą zapłacić w ramach wszelkiego rodzaju 
procedury konkurencyjnej (według ankiety Try-bunału prawie 60 % respondentów uznała te  koszty za „sprawiedliwe”).
Przygotowanie wniosku jest inwestycją   –
w zaplanowanie solidnego i konkurencyjnego 
projektu, a sprawozdawczość jest obowiąz-
kiem zarówno umownym, jak i operacyjnym, w oparciu o który Agencja Wykonawcza  
i Komisja rozpowszechniają wyniki projektów 
wśród zainteresowanych podmiotów. Publi-
kacje takie tworzą pozytywne skutki uboczne 
i zwiększają zainteresowanie programem,  
optymalizując w ten sposób wartość wspólno-
towego dofinansowania i dodając wiarygod-ności podmiotowi realizującemu projekt.
Szacunki kosztów dokonywane przez respon- –
dentów są ze swej natury trudne do określenia 
ilościowegøo w sposób systematyczny. Komi-sja zauważa, że w ankiecie Trybunału nie zde-
finiowano rodzaju kosztów do uwzględnienia 
ani metody ich oceny. Od uczestników bada-
nia nie wymagano przedstawienia danych  
księgowych, a ich odpowiedzi nie zostały  zweryfikowane. Odpowiedzi tych 29 % osób poproszonych o uczestnictwo w badaniu,  które zdecydowały się na udział w ankiecie, 
będą więc z konieczności stanowiły subiek-
tywne spojrzenie ze strony respondentów  
i będą różniły się co do treści, a ekstrapolacje 
na nich oparte będą niewiarygodne.33. 
Niektóre zainteresowane podmioty zauważyły, 
że proces składania wniosków stał się łatwiej-szy, a procedury i kryteria oceny zyskały na  
przejrzystości. Komisja rozumie zatem, że  respondenci w ramach zewnętrznej oceny  wypowiedzieli się pozytywnie na temat pro-cesu składania wniosków, który powiązany jest z kosztami przygotowania wniosków wspo-
mnianymi przez Trybunał. „Proces negocjacji  umowy”, o którym wspomina Trybunał, nie jest 
częścią fazy składania wniosków, lecz stanowi 
zupełnie odrębny etap. Dotyczy on jedynie  
wniosków wybranych do finansowania, a jego 
celem jest przygotowanie umowy o dotację  między konsorcjum beneficjentów a Komisją. Stąd też środki wykorzystane na „negocjowanie umowy” powinno się rozpatrywać oddzielnie  
od kosztów sporządzania wniosku.
37-38.
Trybunał dodaje koszty poniesione przez  
Komisję i Agencję Wykonawczą do „kosztów” 
oszacowanych przez beneficjentów. Koszty te 
mają zupełnie inny charakter i powinno się  
je rozpatrywać osobno. Przygotowanie wnio-
sku jest inwestycją w zaplanowanie solidnego 
i konkurencyjnego projektu. Sprawozdawczość 
projektowa jest zobowiązaniem wynikającym z umowy finansowanym wspólnie, które sta-
nowi podstawę rozpowszechniania wyników  wśród zainteresowanych podmiotów Progra-mem zarządzają jedynie Komisja i Agencja  Wykonawcza. W przypadku IEE koszty zarzą-dzania programem obejmują także inwestycję w utworzenie Agencji Wykonawczej, która przy-niesie korzyści i oszczędności w przyszłości.
39
Jeśli chodzi o szacunkowe koszty ponoszone  
przez uczestników z związku z przygotowaniem wniosków i sporządzaniem sprawozdań z pro-
jektów (22 miliony euro według ankiety prze-prowadzonej przez Trybunał), Komisja zauważa, tak jak stwierdzono w pkt 32, że koszty te mają inny charakter i ponosi się je na potrzeby nie-zbędnego etapu funkcjonowania projektu.  
Ponadto w ankiecie przeprowadzonej przez  Trybunał nie zdefiniowano rodzaju wspomnia-
nych kosztów do uwzględnienia ani metody ich 
oceny. Od uczestników badania nie wymagano 
przedstawienia danych księgowych, a ich odpo-
wiedzi nie zostały zweryfikowane. Odpowiedzi tych 29 % osób poproszonych o uczestnictwo w badaniu, które zdecydowały się na udział  w ankiecie, będą więc z konieczności miały  
bardzo przybliżony charakter, a ekstrapolacje 
na nich oparte będą niewiarygodne. 
Komisja nie uważa, że szacunkowe koszty zwią-
zane z przygotowaniem wniosków i sprawo-
zdawczością poniesione przez uczestników  
można włączyć do kosztów administracyjnych 
poniesionych przez Komisję i Agencję na zarzą-
dzanie programem, dodać je do tych kosztów lub porównywać z nimi, gdyż są to koszty  
innego rodzaju. W odniesieniu do wypłaty  dotacji Trybunał słusznie stwierdza w pkt 38, że w programach takich jak IEE koszty przygo-towania wniosków powstają głównie w fazie  początkowej. Jednocześnie płatności na rzecz 
beneficjentów osiągają dużą wartość głównie w fazie końcowej. WNIOSKI I ZALECENIA
44.
Komisja uważa, że etap planowania programu 
odbył się z zachowaniem zadowalająco wyso-kiego standardu, biorąc pod uwagę ogranicze-
nia nierozerwalnie związane z tego rodzaju  instrumentem politycznym. Program prac  został zaprojektowany tak, aby zająć się obsza-rami polityki określonymi w prawodawstwie.
Zob. odpowiedź do pkt 18.
45. 
Program IEE spełnia zasadniczo funkcję katali-
zatora, bowiem stosunkowo niewielkie finanso-
wanie ma pociągnąć za sobą znacznie większe inwestycje w przyszłości. Zakres i cele pro-gramu IEE 1 zostały określone przez Parlament i Radę oraz zorganizowane w cztery szczegó-
łowe obszary. Decyzja w sprawie IEE 1 odnosi 
się do szeregu szczegółowych komunikatów  
dotyczących każdego z czterech obszarów  
programu, z kolei każdy z tych dokumentów  zawiera wykaz ważnych sfer działania
4. 
4 Na przykład biała księga dotycząca strategii i plan działania Wspól-
noty [COM(1997) 599 wersja ostateczna z dnia 26.11.1997 r.] zawiera cztery obszary działania i 22 szczegółowe działania dla samego tylko obszaru energii odnawialnych; komunikat Komisji zatytułowany „Plan działania w celu optymalizacji wykorzystania energii we Wspólnocie Europejskiej” [COM(2000) 247 z dnia 26.4.2000 r.] przedstawia dzia-łania we wszystkich sektorach i w 15 głównych obszarach. W 2006 r. podejście to zostało potwierdzone przez opinię Parlamentu Euro-pejskiego dotyczącą zielonej księgi w sprawie racjonalizacji zużycia energii, która zawiera ponad 100 zaleceń (sprawozdanie Parlamentu Europejskiego P6_A(2006)0160 z dnia 3 maja 2006 r. i komunikat Komi-sji z dnia 19 października 2006 r. w sprawie planu działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii, który określa sześć obszarów, dziesięć priorytetów i 75 opłacalnych działań wybranych na podstawie oceny skutków).
40
ZALECENIE 1 – PLANOWANIE
Patrz odpowiedzi do pkt 17 i 18.
Komisja już teraz wdraża zalecenia Trybu-
nału dotyczące planowania. Komisja sformu-łowała wyraźny model polityki dla IEE, który  odzwierciedla oczekiwany związek pomiędzy  wydatkami, produktami i oddziaływaniem na  poziomie każdego z obszarów interwencji, co jest monitorowane na poziomie poszczegól-nych projektów. 
46. 
Zgodnie z założeniem przyjętym w decyzji Par-lamentu i Rady IEE 1 jest programem o szerokim zakresie obejmującym zrównoważoną energię we wszystkich sektorach życia społecznego.  W tym kontekście Komisja podtrzymuje opinię, że system monitorowania był właściwy.
Monitorowanie projektu przyniosło Komisji  
i Agencji Wykonawczej cenny wkład w związku 
z przyszłymi wymaganiami projektu.
IEE jest programem kroczącym – doświad-
czenia z zakończonych etapów wpływają na  kolejne etapy. W związku z tym wyniki oceny 
są systematycznie wykorzystywane w tworze-niu koncepcji i przygotowywaniu projektów  wniosków legislacyjnych w sprawie kolejnych programów. 47.
Monitorowanie programu odbywa się przez  
monitorowanie poszczególnych projektów, co pozwala na określenie oddziaływania programu 
w odniesieniu do jego celów. Wprowadzenie  monitorowania na poziomie bardziej zagre-gowanym jest mało wykonalne ze względu na trudności w wyodrębnieniu związków przyczy-nowych między wynikami programu pełniącymi 
rolę katalizatora a trendami makroekonomicz-nymi, takimi jak uzależnienie energetyczne UE. 
Komisja uważa, że nie podważa to ogólnej jako-
ści i koncepcji programu IEE.
Zob. także odpowiedź do pkt 23.
48.
Informacje zwrotne od władz publicznych  
z całej Unii Europejskiej, a także wzrost popytu 
na usługi agencji energetycznych ze strony  
władz publicznych, potwierdzają przekonanie 
tychże władz, że oddziaływanie lokalnych lub regionalnych agencji można uznać za znaczące. 
Fakt, że władze publiczne muszą nie tylko  
współfinansować agencje w trzyletnim okre-
sie wsparcia ze strony IEE, lecz także zapew-
nić środki na kontynuację działań agencji na  
kolejne 5 lat potwierdza, że lokalne władze są 
przekonane o dużej wartości posiadania takiej agencji. Zob. także odpowiedź do pkt 28.
49.
Zmiany w zachowaniu można oszacować tylko w perspektywie długoterminowej przy użyciu danych skonsolidowanych, takich jak dane  
dostarczane przez EUROSTAT. Niemniej jednak 
program oddziałuje do tej pory pozytywne na 
rozwój polityki UE.
41
50.
Jeśli chodzi o wykorzystanie oceny w tworze-
niu koncepcji kolejnych programów, poczy-nione ustalenia z oceny (ocena śródokresowa/
/końcowa trwającego programu i ocena ex post  
poprzedniego programu) stanowią kluczowy  wkład do oceny ex ante /oceny skutków kolej-
nego programu. 
IEE jest programem kroczącym – doświad-
czenia z zakończonych etapów wpływają na  kolejne etapy. W związku z tym wyniki oceny są systematycznie wykorzystywane w tworze-niu koncepcji i przygotowywaniu projektów  wniosków legislacyjnych w sprawie kolejnych programów. 
51.
Jeśli chodzi o wskaźniki wykonania, to w wyniku przekazania zarządzania programem zespołowi profesjonalistów w agencji wykonawczej, pra-cującemu w pełnym wymiarze czasu, osiągnięto bardziej efektywny proces ciągłego przekazy-wania informacji zwrotnych. To z kolei pozwala na coroczne dostosowanie i przeorientowanie kierunków programu i jego priorytetów w spo-sób uwzględniający zmiany na rynku i ewolucję 
polityki UE.
ZALECENIE 2 – MONITOROWANIE
Monitorowanie programu odbywa się poprzez 
monitorowanie poszczególnych projektów,  co pozwala na określanie ich oddziaływania  
w odniesieniu do ich celów. 
Koszty monitorowania powinny pozostać pro-
porcjonalne i nie powinny znacząco zwiększać kosztów realizacji programu.
ZALECENIE 3 – OCENA
Komisja zamierza wdrożyć zalecenie dotyczące oceny programów. Na podstawie przetargu  organizowanego w ramach programu prac IEE 2008 uruchomiane jest nowe badanie, które  będzie przeprowadzane w oparciu o podejście longitudinalne. 52. 
Trybunał dodaje koszty poniesione przez Komi-sję i Agencję Wykonawczą do „kosztów” osza-cowanych przez beneficjentów. Koszty te mają zupełnie inny charakter, więc powinno się je  rozpatrywać osobno. Przygotowanie wniosku jest inwestycją w zaplanowanie solidnego  i konkurencyjnego projektu. Sprawozdaw-czość projektowa jest zobowiązaniem wyni-kającym z umowy finansowanym wspólnie,  które stanowi podstawę rozpowszechniania  wyników wśród zainteresowanych podmiotów Koszty zarządzania programem są ponoszone jedynie przez Komisję i Agencję Wykonaw-czą i w przedmiotowym okresie obejmowały  inwestycje w utworzenie Agencji Wykonaw-czej, która przyniesie korzyści i oszczędności w przyszłości.
42
W ankiecie Trybunału nie zdefiniowano rodzaju 
kosztów do uwzględnienia ani metody ich  
oceny. Od uczestników ankiety nie wymagano przedstawienia danych księgowych, a ich odpo-
wiedzi nie zostały zweryfikowane. W związku z tym odpowiedzi będą z konieczności miały  bardzo przybliżony charakter. 
W odniesieniu do wypłaty dotacji Trybunał  
słusznie stwierdza w pkt 38, że w programie  takim jak IEE koszty przygotowania wniosków 
powstają głównie w fazie początkowej. Nato-
miast płatności na rzecz beneficjentów osią-
gają dużą wartość głównie w fazie końcowej.
53.
Każdego roku dokumenty robocze towarzy-
szące wstępnemu projektowi budżetu określają 
podział kosztów administracyjnych działań  
Dyrekcji Generalnej i każdej agencji wyko-
nawczej5. Począwszy od procedury z roku 2008 
dokument ten na wniosek Parlamentu Euro-pejskiego zawiera także informację o odsetku 
budżetu programów przeznaczonym na działal-
ność operacyjną agencji wykonawczej.
Tym agencjom, które korzystają z informa-
tycznego systemu księgowego Komisji ABAC  
do wspierania swoich własnych systemów  księgowych, Komisja zaproponuje narzędzie  
umożliwiające przydzielanie środków na każde z działań agencji. Będą one wtedy w lepszej  sytuacji, jeśli chodzi o sprawozdawczość  w zakresie kosztów, włącznie z kosztami admi-nistracyjnymi. Planuje się zaoferowanie tego  narzędzia niektórym agencjom począwszy od roku budżetowego 2009, a następnie rozsze-rzenie go na pozostałe agencje.
5 Dokumenty robocze II, III i IV towarzyszące wstępnemu projektowi 
budżetu.ZALECENIE 4 – KOSZTY ZARZĄDZANIA
Tym agencjom, które korzystają z informatycz-
nego systemu księgowego Komisji, zostanie  zaproponowane narzędzie umożliwiające przy-dzielanie środków na każde z działań agencji.
 
Dodatkowy obowiązek kontrolny, obciążający zarówno beneficjenta, jak i Komisję, zwią-zany ze zbieraniem i sprawdzaniem informacji o kosztach przygotowania wniosku przez bene-ficjenta jest obecnie nieuzasadniony. Komisja przechowuje zapisy i analizy dotyczące kosz-tów zarządzania programem.
43
ZAŁĄCZNIK 1 
fragment Śródokresowej oceny wieloletniego programu działań w dziedzinie energii
„Inteligentna Energia – Europa, 2003-2006”,
ECOTEC Research & Consulting Limited, Zjednoczone Królestwo
Wartość dodana programu (strona 58)
W opinii oceniających ważny aspekt wartości 
dodanej programu IEE stanowi silna synergia tworzona między jego obszarami. W efekcie  może to prowadzić do współpracy podmio-tów prowadzących działalność w zakresie  odnawialnych źródeł energii, efektywności  energetycznej i transportu. Oceny poprzed-nich programów i nasze konsultacje wska-zują, że finansowane projekty zainspirowały  zmiany w polityce państw członkowskich i ich 
interwencje. Jest zbyt wcześnie, aby stwier-dzić, czy taki będzie również wynik projektów finansowanych obecnie. Jednakże w opinii  oceniających, ponieważ projekty mają taki  sam charakter jak w poprzednich programach, rozsądne wydaje się założenie, że tak będzie. Ten aspekt powinien zostać ujęty w ocenie ex  
post  programu IEE.



Europejski Trybunał Obrachunkowy
Sprawozdanie specjalne nr 7/2008
Inteligentna Energia 2003-2006
Luksemburg: Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich2008 – 43 str. – 21 x 29,7 cmISBN 978-92-9207-061-8DOI 10.2865/15946

Jak otrzymać publikacje UE
Płatne publikacje Urzędu Publikacji są dostępne w EU Bookshop http://bookshop.europa.eu.
Ze strony tej można złożyć zamówienie na publikacje w dowolnym biurze sprzedaży.Pełną listę sprzedawców naszych publikacji na całym świecie można uzyskać, wysyłając faks 
pod numer (352) 2929 42758.
W SPRAWOZDANIU SPECJALNYM PT. „INTELIGENTNA 
ENERGIA 20032006” PRZEANALIZOWANO, Z KOLEI, 
WYKORZYSTANIE FUNDUSZY UNIJNYCH, SUKCESY  I OGRANICZENIA W ZAKRESIE MONITOROWANIA I OCENY ORAZ KOSZTY OGÓLNE PONOSZONE ZARÓWNO PRZEZ KOMISJĘ, JAK I UCZESTNIKÓW UNIJNEGO PROGRAMU MAJĄCEGO NA CELU PROMOCJĘ EFEKTYWNOŚCI  
ENERGETYCZNEJ I WYKORZYSTANIA ODNAWIALNYCH 
ŹRÓDEŁ ENERGII. W SPRAWOZDANIU PRZEDSTAWIONO 
SZEREG ZALECEŃ, KTÓRE MAJĄ PRZYCZYNIĆ SIĘ DO LEPSZEGO OPRACOWYWANIA KONCEPCJI PODOBNYCH PROGRAMÓW W PRZYSZŁOŚCI, DO OPTYMALIZACJI KORZYŚCI PŁYNĄCYCH Z MONITOROWANIA I OCENY ORAZ DO OGRANICZANIA KOSZTÓW OGÓLNYCH.
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ 
OBRACHUNKOWYQJ-AB-08-003-PL-C
ISBN 978-92-9207-061-8