[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 16.5.2007

KOM(2007) 249 wersja ostateczna

2007/0094 (COD)

Wniosek

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

przewidująca kary dla pracodawców zatrudniających obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium UE

(przedstawiona przez Komisję) {SEK(2007) 596}{SEK(2007) 603}{SEK(2007) 604}

UZASADNIENIE

KONTEKST WNIOSKU |

110 | Podstawa i cele wniosku Niniejszy wniosek wpisuje się w wysiłki UE na rzecz opracowania kompleksowej polityki migracyjnej. Komisja planuje przedstawić we wrześniu 2007 r. pierwszy wniosek dotyczący legalnej migracji, zgodnie z planem polityki z grudnia 2005 r[1].. Jednym z czynników zachęcających do nielegalnej migracji na terytorium UE jest możliwość znalezienia tam zatrudnienia. Niniejszy wniosek ma na celu osłabienie tego czynnika, podejmując kwestię zatrudniania obywateli państw trzecich przebywających nielegalnie na terytorium UE. Wniosek opiera się na środkach już podejmowanych w państwach członkowskich i ma służyć zagwarantowaniu, by wszystkie państwa członkowskie wprowadziły zbliżone kary dla pracodawców takich obywateli państw trzecich oraz skutecznie kary te egzekwowały. Komisja zaproponowała przyjęcie takich środków w komunikacie z lipca 2006 r. w sprawie priorytetów politycznych w walce z nielegalną migracją obywateli państw trzecich[2]. Rada zatwierdziła powyższą propozycję w grudniu 2006 r. i zwróciła się do Komisji o przedstawienie odpowiednich wniosków. |

120 | Kontekst ogólny Zatrudnianie obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium UE (dalej określane jako „nielegalne zatrudnienie”) wynika z faktu, że migranci przybywający tu w nadziei na lepsze życie są chętnie zatrudniani przez tych pracodawców, którzy pragną wykorzystać ich gotowość do podjęcia niskopłatnej pracy niewymagającej kwalifikacji. Skala tego zjawiska jest naturalnie trudna do oszacowania: liczbę obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających w UE ocenia się na 4,5 do 8 mln. Nielegalne zatrudnienie koncentruje się przede wszystkim w niektórych sektorach: budownictwo, rolnictwo, usługi porządkowe oraz hotelarstwo/catering. Z jednej strony nielegalne zatrudnienie, jako jeden z czynników zachęcających do nielegalnej migracji, powoduje – podobnie jak nieewidencjonowane zatrudnienie obywateli UE – straty w budżecie państwa, może być przyczyną obniżki płac i pogorszenia warunków świadczenia pracy oraz prowadzić do zakłócenia konkurencji między przedsiębiorstwami, a dla nielegalnych pracowników oznacza niemożność korzystania z ubezpieczenia zdrowotnego i praw emerytalnych opartych na wnoszonych składkach. Z drugiej strony na tle ogółu nielegalnych pracowników obywatele państw trzecich narażeni są na dodatkowe ryzyko, ponieważ w przypadku zatrzymania grozi im wydalenie z powrotem do państwa pochodzenia. Niniejszy wniosek dotyczy polityki imigracyjnej, nie zaś polityki zatrudnienia czy społecznej. Przewiduje on karanie pracodawców, a nie nielegalnie zatrudnionych obywateli państw trzecich (przy czym zgodnie z wnioskiem Komisji z 2005 r. dotyczącym dyrektywy w sprawie powrotu nielegalnych imigrantów z państw trzecich, państwa członkowskie byłyby zasadniczo zobowiązane do wydania decyzji o wydaleniu takich osób z powrotem do państwa pochodzenia). |

130 | Obowiązujące przepisy w dziedzinie będącej przedmiotem wniosku W zaleceniu Rady z dnia 22 grudnia 1995 r. w sprawie harmonizacji metod zwalczania nielegalnej imigracji i nielegalnego zatrudniania[3] stwierdzono, że pracodawców pragnących zatrudnić zagranicznych obywateli należy zachęcać do zweryfikowania statusu tych pracowników w zakresie miejsca zamieszkania lub zatrudnienia, a pracodawcy zatrudniający cudzoziemców bez zezwolenia powinni podlegać karze. Natomiast w zaleceniu Rady z dnia 27 września 1996 r. w sprawie zwalczania nielegalnego zatrudnienia obywateli państw trzecich[4] stwierdzono w szczególności, że zatrudnianie obywateli państw trzecich nieposiadających niezbędnego zezwolenia powinno być zakazane oraz powinno podlegać karom kryminalnym lub administracyjnym. Niniejszy wniosek opiera się na tych zaleceniach, nakładając na państwa członkowskie wymóg wprowadzenia zakazu nielegalnego zatrudnienia, ustanowienia odpowiednich kar oraz zobowiązania pracodawców do przedsięwzięcia środków zapobiegawczych i innych środków kontrolnych. Polityka UE przeciwko nielegalnej imigracji obejmuje również przepisy służące zwalczaniu zjawiska handlu ludźmi i przemytu osób przez granice. Decyzja ramowa w sprawie zwalczania handlu ludźmi[5] kryminalizuje handel ludźmi prowadzony w celu wyzysku pracowniczego lub seksualnego oraz wprowadza wymóg ustanowienia zbliżonych kar za ten proceder. Zgodnie z niniejszym wnioskiem nielegalne zatrudnienie może być również (w przypadkach przewidzianych w decyzji ramowej, takich jak np. użycie przymusu lub podstępu w celu wyzysku pracowniczego) traktowane jako dużo poważniejsze przestępstwo handlu ludźmi. Jednakże niniejszy wniosek dotyczy sytuacji, w których powyższe znamiona nie występują. Dyrektywa z 2002 r[6]. i towarzysząca jej decyzja ramowa[7] dotyczą przemytu osób; podano w nich definicje czynów polegających na pomocy w nielegalnym wjeździe, przemieszczaniu się i pobycie oraz wprowadzono zbliżone kary za poszczególne czyny. Nie można wykluczyć sytuacji, w których nielegalne zatrudnienie mogłoby być powiązane z udzielaniem pomocy w nielegalnym wjeździe czy pobycie, jednakże niniejszy wniosek dotyczy także pracodawców, którzy nie biorą udziału w organizowaniu wjazdu czy pobytu nielegalnie zatrudnianych obywateli państw trzecich. |

140 | Spójność z innymi obszarami polityki i celami Unii Zatrudnianie obywateli państw trzecich przebywających nielegalnie w UE wpisuje się w szerszy kontekst problemów związanych z nieewidencjonowanym zatrudnieniem, tzn. odpłatnego wykonywania czynności ze swej natury zgodnych z porządkiem prawnym, ale niezgłoszonych władzom publicznym[8]. Problem nieewidencjonowanego zatrudnienia oraz innych powiązanych zjawisk w równym stopniu co obywateli państw trzecich dotyczy także obywateli UE – jesienią 2007 r. Komisja przedstawi komunikat na ten temat. Środki przewidziane w niniejszym wniosku są zgodne z polityką i działaniami podejmowanymi na szczeblu wspólnotowym w celu przeciwdziałania nadużyciom podatkowym i zwalczania ich oraz wspomagają realizację tych działań Rozpatrywany wniosek jest zgodny z prawami podstawowymi. Nie narusza on praw pracowniczych obywateli państw trzecich, takich jak prawo wstępowania do związków zawodowych, udziału w sporach zbiorowych i korzystania z ich wyników, jak również prawa do pracy w warunkach spełniających normy bezpieczeństwa i higieny. W odniesieniu do naruszeń, z tytułu których pracodawca może być pociągnięty do odpowiedzialności, należy zwrócić uwagę na fakt, że zgodnie z treścią wniosku pracodawca, który sprawdzi dokumenty przyszłych pracowników, nie poniesie odpowiedzialności, jeżeli np. później dokumenty te okażą się fałszywe. Karom kryminalnym podlegać mają wyłącznie poważne naruszenia, w przypadku których kara jest proporcjonalna do skali lub naganności danego procederu. Dane osobowe, z których pracodawcy i władze będą musieli korzystać przy wdrażaniu niniejszego wniosku, mają być przetwarzane zgodnie z dyrektywą 95/46/WE w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych[9]. |

KONSULTACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENA WPłYWU |

Konsultacje z zainteresowanymi stronami |

211 | Metody konsultacji, główne sektory objęte konsultacjami i ogólny profil respondentów Odbyły się posiedzenia z przedstawicielami Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych oraz Konfederacji Europejskiego Biznesu. Przeprowadzono konsultacje z państwami członkowskimi w ramach Komitetu ds. Imigracji i Azylu działającego przy Komisji. W przygotowaniu wniosku pomogły również seminaria i warsztaty, w których udział wzięli przedstawiciele partnerów społecznych i organizacji pozarządowych. W ramach zewnętrznej analizy zleconej przez Komisję na poparcie wyników oceny wpływu przeprowadzono dalsze konsultacje z państwami członkowskimi (w tym z krajowymi organami wykonawczymi), związkami zawodowymi, organizacjami pracodawców i organizacjami pozarządowymi, w formie kwestionariuszy i rozmów. |

212 | Streszczenie odpowiedzi oraz sposób ich uwzględnienia Komisja uwzględniła uwagi przedstawione w odpowiedzi na jej komunikat z lipca 2006 r. |

Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy specjalistycznej |

229 | Nie było potrzeby korzystania z pomocy ekspertów zewnętrznych. |

230 | Ocena wpływu W ramach oceny wpływu rozważono następujące warianty: Wariant 1: Utrzymanie status quo. Chociaż większość, a może nawet wszystkie państwa członkowskie wprowadziły już kary dla pracodawców i środki zapobiegawcze, jak dotąd okazywały się one nieskuteczne. Wybór tego wariantu nie pozwoliłby zagwarantować równych warunków konkurencji; co więcej, sytuacja w tym zakresie mogłaby nawet ulec pogorszeniu wraz z ewentualnym pogłębianiem się różnic między poszczególnymi państwami członkowskimi. Być może obowiązujące kary są zbyt niskie w porównaniu do korzyści ekonomicznych związanych z nielegalnym zatrudnieniem. Pracodawcy, państwa trzecie i ich obywatele nie otrzymaliby również wyraźnego sygnału, że zawęża się pole do wybiegów pozwalających uniknąć kar. Wariant 2: Harmonizacja kar dla pracodawców zatrudniających nielegalnie przebywających na obszarze UE obywateli państw trzecich oraz nałożenie obowiązków egzekucyjnych na państwa członkowskie (obowiązek podejmowania określonej liczby kontroli w zakładach pracy). Wariant ten pozwoliłby bardziej ujednolicić przepisy i zasady ich egzekwowania oraz sprzyjałby zagwarantowaniu równych warunków konkurencji. W szeregu państw członkowskich doszłoby do zwiększenia minimalnego poziomu kar dla pracodawców, a więc wzmocnienia czynnika odstraszającego. Zjawisko nielegalnego zatrudnienia mogłoby zostać ograniczone dzięki lepszemu egzekwowaniu regulacji. Wariant 3: Harmonizacja środków zapobiegawczych: wprowadzenie w całej UE obowiązku sporządzania przez pracodawców odpisów właściwej dokumentacji (dokument pobytowy) i powiadamiania właściwych organów krajowych. Wariant ten pozwoliłby ograniczyć zjawisko nielegalnego zatrudnienia, ponieważ pracodawca już na wczesnym etapie byłby w stanie ustalić, czy potencjalny pracownik może podjąć legalną pracę. Na pracodawców nałożone zostałoby dodatkowe, minimalne obciążenie, przy czym szereg państw członkowskich już obecnie wymaga od pracodawców kontroli dokumentów. Wariant ten sprzyjałby zagwarantowaniu równych warunków konkurencji, ponieważ w całej UE stosowano by jednakowe procedury. Równocześnie jednak może on doprowadzić do wzrostu liczby przypadków oszustw i fałszowania dokumentów. Konieczne byłoby także zagwarantowanie ochrony danych. Wariant 4: Harmonizacja kar dla pracodawców i środków zapobiegawczych (tzn. warianty 2 i 3). Wariant ten pozwoliłby na uzyskanie efektu synergii pozytywnych form wpływu wariantów 2 i 3 oraz wysłanie na zewnętrz wyraźniejszego sygnału, że UE rzeczywiście zwalcza zjawisko nielegalnego zatrudnienia. Wariant 5: Unijna kampania uświadamiająca konsekwencje zatrudniania obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium UE. Wariant ten nie wymagałby znacznych nakładów i mógłby mieć niewielki, przejściowy, ale pozytywny wpływ na stopień przestrzegania właściwych regulacji. Jednakże nie doprowadziłby on do ograniczenia zjawiska nielegalnego zatrudnienia w perspektywie średnio- czy długoterminowej. Już obecnie pracodawcy są świadomi negatywnych konsekwencji nielegalnego zatrudnienia. Wariant 6: Określenie i wymiana między państwami członkowskimi sprawdzonych rozwiązań w zakresie wdrażania systemu kar dla pracodawców. Wszystkie zainteresowane strony podkreślają wagę lepszego egzekwowania regulacji, a wariant ten pozwoliłby na zwiększenie potencjału, i tym samym skuteczności organów wykonawczych. Jednakże o tym, jakie zasoby zostaną przeznaczone na kontrole, decydowałyby w dalszym ciągu państwa członkowskie. Wariant ten w ograniczonym stopniu przyczyniłby się do ukształtowania równych warunków konkurencji, ze względu na fakt, że różnice w zakresie stosowanych kar i środków zapobiegawczych zostałyby utrzymane, a nawet mogłyby ulec pogłębieniu. Porównując poszczególne warianty i ich oddziaływanie oraz uwzględniając stanowiska państw członkowskich i zainteresowanych stron, najlepsze wydaje się połączenie wariantów 4 i 6. Nowym proponowanym środkom mogłyby towarzyszyć, jako działania wspierające, kampanie uświadamiające skierowane do pracodawców (w szczególności osób fizycznych oraz małych i średnich przedsiębiorstw). Wariant 4 znalazł odzwierciedlenie w treści niniejszego wniosku, natomiast wariant 6 oraz koncepcja wspomagających kampanii uświadamiających znalazły wyraz w dołączonym do wniosku dokumencie roboczym służb Komisji. |

PRAWNE ASPEKTY WNIOSKU |

305 | Streszczenie proponowanych działań Wniosek wprowadza powszechny zakaz zatrudniania obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium UE. Naruszenie zakazu podlegałoby karze (która może mieć charakter administracyjny) w postaci grzywny, natomiast w przypadku przedsiębiorstw możliwe byłoby zastosowanie także innych środków, w tym zakazu ubiegania się o dotacje publiczne lub wydanie nakazu zwrotu środków z takich dotacji. W przypadku poważnych naruszeń możliwe byłoby także zastosowanie kar kryminalnych. Aby zagwarantować skuteczne egzekwowanie zakazu, na pracodawców chcących zatrudnić obywatela państwa trzeciego nałożono by obowiązek przeprowadzenia określonych czynności kontrolnych, usprawniono by procedurę składania skarg, a państwa członkowskie zostałyby zobowiązane do przeprowadzania określonej liczby kontroli. Proponowana dyrektywa przewiduje zwiększenie kar i obowiązków egzekucyjnych w kontekście zatrudniania obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium UE w porównaniu z karami i obowiązkami przewidzianymi w obowiązujących aktach wspólnotowych (w szczególności w kontekście świadczenia usług) dla obywateli UE i obywateli państw trzecich przebywających w UE legalnie, jednakże różnice te są uzasadnione ze względu na cel dyrektywy, nie mają one również charakteru dyskryminacyjnego, biorąc pod uwagę zróżnicowany status nielegalnie przebywających na terytorium UE obywateli państw trzecich. |

310 | Podstawa prawna Przepisy omawianej dyrektywy mają służyć ograniczeniu nielegalnej imigracji do UE. Powinna ona zatem zostać oparta na art. 63 ust. 3 lit. b) Traktatu WE. Powyższy przepis nie może stanowić podstawy prawnej dla środków dotyczących obywateli państw trzecich, którzy przebywają w UE legalnie, ale wykonują pracę z naruszeniem warunków pobytu, np. studentów z państw trzecich pracujących w większym niż dozwolony wymiarze godzin. Dlatego niniejszy wniosek nie przewiduje środków na rzecz przeciwdziałania takim zjawiskom, choć miałyby one także istotne znaczenie dla osłabienia czynnika zachęcającego w postaci zatrudnienia. |

320 | Zasada pomocniczości Zasada pomocniczości znajduje zastosowanie w zakresie, w jakim wniosek nie wchodzi w zakres wyłącznych kompetencji Wspólnoty. |

Cele wniosku nie mogą być w wystarczającym stopniu osiągnięte przez państwa członkowskie z następujących względów: |

321 | w przypadku samodzielnych działań państw członkowskich zachodzi ryzyko znacznych różnic w zakresie wysokości kar i skuteczności egzekwowania regulacji w poszczególnych państwach członkowskich. Mogłoby to doprowadzić do zakłócenia konkurencji na jednolitym rynku oraz zjawiska wtórnego przemieszczania się obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających w UE do tych państw członkowskich, w których kary są niższe, a regulacje mniej rygorystycznie egzekwowane. |

Poniżej wyjaśniono, dlaczego działanie na szczeblu wspólnotowym pozwoli na skuteczniejsze osiągnięcie celów wniosku. |

324 | Na obszarze bez granic wewnętrznych działania na rzecz zwalczania nielegalnej imigracji muszą być podejmowane wspólnie. Zasada ta obowiązuje nie tylko w zakresie działań dotyczących wspólnych granic, lecz także wysiłków na rzecz osłabienia czynników przyciągających takich imigrantów. Działania na szczeblu wspólnotowym pozwolą na skuteczniejsze osłabienie czynnika zachęcającego w postaci zatrudnienia. Ustalenie jednakowego, minimalnego poziomu kar dla pracodawców pozwoli zagwarantować, że: 1) we wszystkich państwach członkowskich będą obowiązywać dostatecznie wysokie kary, by stanowić czynnik odstraszający, 2) kary nie będą na tyle zróżnicowane, by doprowadzić do zjawiska wtórnego przemieszczania się obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających w UE oraz 3) przedsiębiorstwa z całej UE będą działać w równych warunkach konkurencji. |

325 | Wiosek przewiduje jedynie minimalny poziom harmonizacji. |

327 | Jest on zatem zgodny z zasadą pomocniczości. |

Zasada proporcjonalności Poniżej wyjaśniono, dlaczego wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności. |

Wybranym instrumentem prawnym jest dyrektywa, zapewniająca państwom członkowskim znaczną elastyczność w dziedzinie wdrażania przepisów. Zgodnie z art. 63 akapit drugi Traktatu WE środki określone w dyrektywie nie ograniczają państw członkowskich w utrzymywaniu lub wprowadzaniu innych środków zgodnych z tym traktatem i z umowami międzynarodowymi. |

331 | Wdrożenie dyrektywy może oznaczać pewne dodatkowe obciążenie finansowe i administracyjne dla władz krajowych i regionalnych państw członkowskich, związane z opracowaniem niezbędnej strategii egzekwowania oraz przeprowadzeniem wymaganej minimalnej liczby kontroli. Pewne dodatkowe obciążenia dla tych władz mogą wynikać także z potencjalnego zwiększenia liczby postępowań administracyjnych i karnych. Jednakże zakres dodatkowych obciążeń nie wykracza poza działania niezbędne dla zagwarantowania skutecznego wdrożenia przepisów wniosku. W przypadku podmiotów gospodarczych nowe obciążenia ograniczają się do wykonania czynności kontrolnych przed zatrudnieniem obywateli z państw trzecich, informowania właściwych organów i prowadzenia ewidencji. Obciążenia te są proporcjonalne do celu wniosku. |

332 | Wybór instrumentów prawnych |

Proponowane instrumenty prawne: dyrektywa. |

341 |

342 | Poniżej wyjaśniono, dlaczego inne instrumenty prawne byłyby niewłaściwe. Dyrektywa stanowi właściwy instrument prawny do realizacji omawianych działań: określa wiążące normy minimalne, pozostawiając równocześnie państwom członkowskim swobodę, jeżeli chodzi o włączenie tych norm do prawa krajowego i metody ich egzekwowania. |

WPłYW NA BUDżET |

409 | Wniosek nie ma wpływu na budżet UE. |

INFORMACJE DODATKOWE |

Klauzula przeglądu/rewizji/wygaśnięcia |

Wniosek zawiera klauzulę przeglądu. |

531 | Tabela korelacji Państwa członkowskie mają obowiązek przekazać Komisji tekst przepisów prawa krajowego przyjętych w celu transpozycji dyrektywy, jak również tabelę korelacji między tymi przepisami a niniejszą dyrektywą. |

550 | Szczegółowe wyjaśnienie wniosku Artykuły 1 i 2 Wniosek nie dotyczy obywateli UE, w tym także tych, którzy w myśl przepisów przejściowych mają ograniczoną możliwość podejmowania pracy w niektórych państwach członkowskich. Definicja „pracodawcy” obejmuje nie tylko osoby fizyczne i prawne zatrudniające pracowników w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, lecz także osoby prywatne zatrudniające np. pomoc do sprzątania. Jeżeli celem ma być osłabienie czynnika zachęcającego w postaci nielegalnego zatrudnienia, nieracjonalne byłoby wykluczenie indywidualnych pracodawców. Artykuł 3 Najważniejszym przepisem wniosku jest powszechny zakaz zatrudniania obywateli państw trzecich, którzy nie mają prawa do pobytu w UE. Artykuły 4 i 5 Pracodawcy zostaliby zobowiązani do sprawdzenia przed zatrudnieniem obywateli państw trzecich, czy posiadają oni dokument pobytowy lub inne zezwolenie na pobyt. Pracodawcy będący przedsiębiorcami lub osobami prawnymi (takimi jak zarejestrowane stowarzyszenie nienastawione na zysk) byliby ponadto zobowiązani do zawiadamiania właściwych organów krajowych. Pracodawcy będący w stanie wykazać, że dopełnili powyższych wymogów, nie podlegaliby karze. W odniesieniu do kwestii sfałszowanych dokumentów, nie można oczywiście obarczać pracodawców obowiązkiem ich wykrywania. W komunikacie z lipca 2006 r. Komisja stwierdziła, że opracowane zostaną wspólne wytyczne w sprawie minimalnych norm zabezpieczenia dokumentów zawierających zezwolenie na pobyt, w szczególności na etapie procedury ich wydawania. Nie oznacza to jednak, że pracodawcy nie powinni podlegać karze w przypadku, gdy dokumenty zawierają oczywiste nieścisłości (np. fotografia na dokumencie wyraźnie przedstawia inną osobę niż przyszły pracownik lub też gdy dokument został wyraźnie przerobiony). Artykuł 6 Pracodawcy dokonujący naruszeń powinni podlegać skutecznym, proporcjonalnym i zniechęcającym karom, które mogą mieć charakter administracyjny. W przypadku każdego naruszenia wachlarz kar powinien obejmować grzywnę i nakaz zwrotu kosztów wydalenia obywatela państwa trzeciego z powrotem do państwa pochodzenia. Wniosek nie przewiduje karania samych obywateli państw trzecich. Komisja opracowała odrębny wniosek dotyczący dyrektywy[10], który stanowi, że państwa członkowskie powinny zasadniczo wydać decyzję o wydaleniu nielegalnie przebywających na ich terytorium obywateli państw trzecich z powrotem do państwa pochodzenia. Artykuł 7 Pracodawcy mieliby obowiązek wypłaty nielegalnie zatrudnionym obywatelom państw trzecich pełnej kwoty należnego wynagrodzenia, a państwa członkowskie musiałyby ustanowić mechanizmy gwarantujące, że obywatele państw trzecich, nawet jeśli wyjadą z danego państwa członkowskiego, otrzymają wszelkie zaległe wypłaty. Artykuł 8 W przypadku pracodawców będących przedsiębiorcami przewidziano także inne kary, polegające m.in. na zakazie korzystania z subwencji i dotacji publicznych (w tym środków UE, którymi gospodarują państwa członkowskie) oraz zakazie ubiegania się o zamówienia publiczne. Istniałaby również możliwość wydania nakazu zwrotu dotacji publicznych - w tym środków UE z puli zarządzanej przez państwa członkowskie - przyznanych pracodawcy w okresie ostatnich 12 miesięcy. Taką samą możliwość przewiduje rozporządzenie finansowe w odniesieniu do środków UE zarządzanych bezpośrednio przez Komisję. Artykuł 9 Jeżeli kary finansowej nie można ściągnąć od podwykonawcy, obowiązek jej zapłaty powinien przechodzić na kolejnych kontrahentów w górę łańcucha podwykonawstwa, na głównym wykonawcy kończąc. Artykuły 10 i 11 Kary administracyjne i pozostałe środki mogą okazać się niewystarczające do odstraszenia niektórych pracodawców. Dlatego państwa członkowskie powinny ustanowić kary kryminalne, którym podlegać powinny cztery rodzaje poważnych naruszeń: wielokrotne naruszenia, zatrudnianie znacznej liczby obywateli państw trzecich, zatrudnianie w warunkach szczególnego wyzysku oraz przypadki, w których pracodawca ma świadomość, że pracownik jest ofiarą handlu ludźmi. Aby zagwarantować, że indywidualni pracodawcy będą podlegać karom kryminalnym wyłącznie w przypadku poważnych naruszeń, odpowiedzialność karna z tytułu wielokrotnego naruszenia powinna obowiązywać dopiero przy trzecim naruszeniu w okresie dwóch lat. Artykuły 12 i 13 Państwa członkowskie powinny zapewnić możliwość pociągania osób prawnych do odpowiedzialności z tytułu popełniania czynów zabronionych pod groźbą kary. Nie przesądzono przy tym, że osoby te powinny ponosić z tego tytułu odpowiedzialność karną. W związku z tym państwa członkowskie, które nie uznają odpowiedzialności karnej osób prawnych, nie byłyby zmuszone do zmiany obowiązującego systemu. Artykuł 14 Aby zapewnić bardziej skuteczne egzekwowanie przyjętych regulacji, należy ustanowić procedury umożliwiające obywatelom państw trzecich składanie skarg, bezpośrednio lub za pośrednictwem wyznaczonych osób trzecich. Takim osobom trzecim należy zapewnić ochronę przed ewentualnymi karami na mocy przepisów zakazujących udzielania pomocy w nielegalnym wjeździe lub pobycie. Potrzebę wprowadzenia takich przepisów podkreślały związki zawodowe i organizacje pozarządowe. Proponuje się również wprowadzenie dodatkowych środków na rzecz ochrony obywateli państw trzecich w przypadku zatrudniania w warunkach szczególnego wyzysku, które wypełnia znamiona odpowiedzialności karnej. Po pierwsze, osoby, które współpracują przy prowadzeniu postępowań w takich sprawach, powinny mieć taką samą możliwość uzyskania czasowego zezwolenia na pobyt, jaką obowiązujące przepisy WE przewidują dla ofiar handlu ludźmi współpracujących z władzami. Po drugie, należy odroczyć termin wydalenia ich z powrotem do państwa pochodzenia do czasu faktycznego otrzymania należnego wynagrodzenia. Artykuł 15 Państwa członkowskie byłyby zobowiązane do podejmowania określonej liczby kontroli w oparciu o ocenę ryzyka. |

1. 2007/0094 (COD)

Wniosek

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

przewidująca kary dla pracodawców zatrudniających obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium UE

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 63 ust.3 lit. b),

uwzględniając wniosek Komisji[11],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[12],

uwzględniając opinię Komitetu Regionów[13],

stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 251 Traktatu[14],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Rada Europejska na szczycie w dniach 14-15 grudnia 2006 r. uzgodniła, że państwa członkowskie zacieśnią współpracę w zakresie zwalczania nielegalnej imigracji, stwierdzając w szczególności, że należy nasilić działania przeciwko nielegalnemu zatrudnieniu na szczeblu państw członkowskich i UE.

(2) Jednym z podstawowych czynników zachęcających nielegalnych imigrantów do przyjazdu do UE jest możliwość podjęcia pracy bez konieczności uregulowania swojego statusu prawnego. W związku z tym działania przeciwko nielegalnej imigracji i nielegalnemu pobytowi powinny obejmować środki na rzecz usunięcia powyższego czynnika.

(3) Osią takich środków powinien być powszechny zakaz zatrudniania obywateli państw trzecich niemających prawa do pobytu w UE, któremu to zakazowi towarzyszyć powinny kary dla przedsiębiorców naruszających go.

(4) Powyższe przepisy nie powinny dotyczyć obywateli państw trzecich, którzy przebywają na terytorium UE legalnie. Oznacza to wyłączenie obywateli państw trzecich będących członkami rodziny obywateli Unii, którzy korzystają z prawa do swobodnego przemieszczania się na terytorium Wspólnoty, oraz tych obywateli państw trzecich, którzy korzystają ze swobody przemieszczania się równorzędnej z tą przysługującą obywatelom Unii, na mocy umów zawartych przez Wspólnotę i państwa członkowskie z państwami pochodzenia tych osób. Oznacza to także wyłączenie tych obywateli państw trzecich, których status został uregulowany w prawie wspólnotowym, takich jak osoby legalnie zatrudnione w innym państwie członkowskim, które usługodawca oddelegowuje do innego państwa członkowskiego w kontekście świadczonych usług.

(5) Aby zapobiec zatrudnianiu obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium UE, na pracodawców chcących zatrudnić obywateli państw trzecich należy nałożyć obowiązek uprzedniej kontroli - także w przypadku gdy tacy obywatele zatrudniani są na potrzeby oddelegowania do innego państwa członkowskiego w kontekście świadczonych usług – w celu sprawdzenia, czy posiadają oni dokument pobytowy lub inne zezwolenie na pobyt ważne przez okres zatrudnienia. Dodatkowe obciążenia nałożone na pracodawców powinny ograniczać się do sprawdzenia, czy dokumenty nie zawierają wyraźnych nieścisłości, takich jak fotografia ewidentnie przedstawiająca inną osobę. Aby umożliwić państwom członkowskim wykrywanie w szczególności fałszywych dokumentów, na przedsiębiorstwa i osoby prawne należy nałożyć obowiązek zgłaszania właściwym organom faktu zatrudniania obywateli państw trzecich.

(6) Pracodawcy, którzy dopełnili obowiązków określonych w niniejszej dyrektywie, nie powinni być pociągani do odpowiedzialności z tytułu zatrudniania obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium UE, w szczególności w przypadku późniejszego ustalenia przez właściwy organ, że dokumenty przedstawione pracodawcy zostały w rzeczywistości sfałszowane lub nieprawidłowo użyte.

(7) Aby zagwarantować przestrzeganie powszechnego zakazu zatrudniania obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium UE i zniechęcić do jego naruszania, państwa członkowskie powinny ustanowić odpowiednie kary. Powinny one obejmować kary finansowe oraz obowiązek pokrycia w całości lub w części kosztów wydalenia takich obywateli z powrotem do państwa pochodzenia.

(8) W każdy przypadku pracodawca powinien być zobowiązany do wypłaty obywatelom państw trzecich wszelkich należnych wynagrodzeń za podjętą pracę oraz wszelkich należnych podatków i składek na ubezpieczenie społeczne.

(9) Państwa członkowskie powinny zadbać o to, by występowano z odpowiednimi pozwami oraz ustanowić procedury gwarantujące, że ściągnięte kwoty zaległego wynagrodzenia zostaną przekazane obywatelom państw trzecich, którym przysługują.

(10) Państwa członkowskie powinny również ustanowić domniemanie nawiązania stosunku pracy na okres przynajmniej sześciu miesięcy, co oznacza, że przynajmniej w odniesieniu do określonego okresu ciężar dowodu co do faktycznej długości trwania tego stosunku spoczywałby na pracodawcy.

(11) Państwa członkowskie powinny przewidzieć możliwość nałożenia dodatkowych kar na pracodawców będących przedsiębiorcami, w tym kar polegających na pozbawieniu ich uprawnień do korzystania z publicznych subwencji, środków pomocy i dotacji, łącznie z dopłatami rolnymi; zakazie ubiegania się o zamówienia publiczne; oraz nakazie zwrotu otrzymanych subwencji publicznych, środków pomocy i dotacji, w tym już przyznanych środków UE z puli zarządzanej przez państwa członkowskie.

(12) Niniejsza dyrektywa, a w szczególności jej art. 8, 11 i 13 powinny obowiązywać bez uszczerbku dla przepisów rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich[15].

(13) Mając na uwadze, że w niektórych sektorach, których dotyczyć będzie niniejsza dyrektywa, przeważają umowy o podwykonawstwo, należy zagwarantować, by wszystkie przedsiębiorstwa w łańcuchu podwykonawstwa ponosiły solidarną odpowiedzialność za zapłatę kar finansowych nałożonych na pracodawcę z końca tego łańcucha, który zatrudnia obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium UE.

(14) Doświadczenie wykazało, że obowiązujące systemy karania nie wystarczyły do zapewnienia pełnego przestrzegania zakazów zatrudniania obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium UE. Jedną z przyczyn tego zjawiska jest to, że same kary administracyjne nie wystarczają zazwyczaj do powstrzymania niektórych, pozbawionych skrupułów pracodawców. W celu zagwarantowania lepszego przestrzegania zakazu można, a nawet należy zastosować kary kryminalne.

(15) W związku z tym, zapewnienie pełnego przestrzeganie powszechnego zakazu zatrudniania obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium UE wymaga w szczególności ustanowienia kar o większym efekcie odstraszającym w przypadku poważnych naruszeń, takich jak: wielokrotne naruszenia, nielegalne zatrudnianie znacznej liczby obywateli państw trzecich, zatrudnianie w warunkach szczególnego wyzysku oraz przypadki, w których pracodawca ma świadomość, że pracownik jest ofiarą handlu ludźmi. Praca powinna być uznawana za pracę w warunkach szczególnego wyzysku, jeżeli warunki płacy i pracy, w szczególności te wpływające na bezpieczeństwo i higienę pracy, są dużo gorsze od tych, w jakich pracują legalnie zatrudnieni pracownicy.

(16) Wszystkie czyny uznawane za poważne naruszenia w rozumieniu niniejszej dyrektywy powinny być one uznawane za czyny zabronione pod groźbą kary na terytorium całej Wspólnoty, o ile zostały popełnione umyślnie. Ściganie takiego czynu nie stanowi przeszkody dla stosowania decyzji ramowej 2002/629/WSiSW z dnia 19 lipca 2002 r. w sprawie zwalczania handlu ludźmi[16].

(17) Czyny te powinny podlegać skutecznym, proporcjonalnym i zniechęcającym karom kryminalnym, które powinny mieć zastosowanie także do osób prawnych na terytorium Wspólnoty, ponieważ wielu pracodawców to osoby prawne.

(18) Aby ułatwić egzekwowanie przyjętych przepisów, należy ustanowić skuteczne procedury składania skarg, umożliwiające obywatelom państw trzecich wnoszenie skarg bezpośrednio lub za pośrednictwem wyznaczonych osób trzecich, takich jak związki zawodowe lub inne organizacje. Wyznaczone osoby trzecie, które udzielają pomocy skarżącym, powinny być chronione przed groźbą ukarania na mocy przepisów o udzielaniu pomocy w nielegalnym pobycie.

(19) Państwa członkowskie powinny, w ramach uzupełnienia procedury składania skarg, przyznawać czasowe zezwolenia na pobyt na okres trwania właściwego postępowania krajowego tym obywatelom państw trzecich, którzy pracowali w warunkach szczególnego wyzysku i współpracowali podczas postępowania karnego prowadzonego przeciwko ich pracodawcy. Zezwolenia te powinny być wydawane na tych samych warunkach, co zezwolenia wydawane na podstawie dyrektywy Rady 2004/81/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie dokumentu pobytowego wydawanego obywatelom państw trzecich, którzy są ofiarami handlu ludźmi lub wcześniej byli przedmiotem działań ułatwiających nielegalną imigrację, którzy współpracują z właściwymi organami[17].

(20) Aby zagwarantować dostateczny poziom egzekwowania przepisów i zapobiec znaczącym różnicom w tym zakresie między państwami członkowskimi, należy prowadzić kontrole w określonej części przedsiębiorstw mających siedzibę w każdym państwie członkowskim.

(21) Wszelkie operacje przetwarzania danych osobowych podejmowane w ramach wdrażania niniejszej dyrektywy muszą być zgodne z dyrektywą 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych[18].

(22) Ponieważ cel niniejszej dyrektywy, jakim jest przeciwdziałanie nielegalnej imigracji poprzez osłabienie czynnika zachęcającego w postaci zatrudnienia, nie może zostać w wystarczającym stopniu osiągnięty przez same państwa członkowskie, dlatego - z uwagi na rozmiary lub skutki proponowanych działań możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na poziomie Wspólnoty, Wspólnota może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia powyższego celu.

(23) Niniejsza dyrektywa jest zgodna z prawami podstawowymi i zasadami uznanymi w szczególności w Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej. Dyrektywę należy w szczególności stosować z należytym poszanowaniem zasady swobody prowadzenia działalności gospodarczej, równości wobec prawa i niedyskryminacji, prawa do skorzystania ze skutecznych środków zaradczych oraz prawa do uczciwego procesu, jak również z poszanowaniem zasady legalności oraz wymierzania kar proporcjonalnych do przestępstw, zgodnie z art. 16, 20, 21, 47 i 49 przywołanej karty.

(24) Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu w sprawie stanowiska Danii dołączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszej dyrektywy, nie jest nią związana i nie ma obowiązku jej stosowania;

PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:

Artykuł 1 Przedmiot i zakres

1. Niniejsza dyrektywa ustanawia wspólne kary i środki do zastosowania przez państwa członkowskie przeciwko pracodawcom obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium państw członkowskich, w celu podjęcia działań przeciwko nielegalnej imigracji.

Artykuł 2 Definicje

Na potrzeby niniejszej dyrektywy obowiązują następujące definicje:

a) „obywatel państwa trzeciego” oznacza każdą osobę niebędącą obywatelem Unii w rozumieniu art. 17 ust. 1 Traktatu;

b) „zatrudnienie” oznacza wykonywanie za wynagrodzeniem działalności na rzecz i pod kierunkiem innej osoby;

c) „nielegalny pobyt” oznacza przebywanie na terytorium jednego z państw członkowskich obywatela państwa trzeciego, który nie spełnia warunków pobytu lub zamieszkania w tym państwie członkowskim albo warunki takie przestał spełniać;

d) „nielegalne zatrudnienie” oznacza zatrudnianie obywatela państwa trzeciego nielegalnie przebywającego na terytorium państwa członkowskiego;

e) „pracodawca” oznacza każdą osobę, włączając osoby prawne, na rzecz i pod kierunkiem których obywatel państwa trzeciego wykonuje działalność za wynagrodzeniem;

f) „podwykonawca” oznacza osobę fizyczną lub prawną, której powierzono wykonanie wszystkich lub części zobowiązań wynikających z uprzednio zawartej umowy.

Artykuł 3 Zakaz nielegalnego zatrudnienia

Państwa członkowskie zakazują zatrudniania obywateli państw członkowskich nielegalnie przebywających na terytorium Unii Europejskiej.

Naruszenie tego zakazu podlega karze i środkom ustanowionym w niniejszej dyrektywie.

Artykuł 4 Obowiązki pracodawców

2. Państwa członkowskie zobowiązują pracodawców do:

a) wymagania od obywateli państw trzecich przedstawienia dokumentu pobytowego lub innego zezwolenia na pobyt ważnego przez okres danego zatrudnienia;

b) sporządzania odpisu dokumentu pobytowego lub innego zezwolenia na pobyt albo utrwalania jego treści przed rozpoczęciem zatrudnienia;

c) przechowywania, przynajmniej przez okres zatrudnienia, powyższych odpisów lub utrwalonej treści do wglądu właściwych organów państw członkowskich.

3. Państwa członkowskie zobowiązują pracodawców zatrudniających pracowników w ramach prowadzonej działalności gospodarczej albo będących osobami prawnymi do zgłaszania właściwym organom wyznaczonym przez państwa członkowskie, w terminie jednego tygodnia, faktu rozpoczęcia i zakończenia zatrudnienia obywateli państw trzecich.

4. Państwa członkowskie zapewniają, by obowiązywało domniemanie, że pracodawcy dopełnili obowiązku wynikającego z ust. 1 lit. a), chyba że dokument przedstawiony jako dokument pobytowy lub inne zezwolenie na pobyt zawiera wyraźne nieścisłości.

Artykuł 5 Konsekwencje wypełnienia zobowiązań przez pracodawców

Państwa członkowskie zapewniają, by pracodawcy, którzy są w stanie wykazać, że dopełnili zobowiązań określonych w art. 4, nie podlegali odpowiedzialności z tytułu naruszenia art. 3.

Artykuł 6Kary finansowe

5. Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do zagwarantowania, by wszelkie przypadki naruszenia art. 3 przez pracodawców podlegały skutecznym, proporcjonalnym i zniechęcającym karom.

6. W przypadku każdego naruszenia art. 3 kary obejmują:

a) kary finansowe z tytułu każdego nielegalnie zatrudnionego obywatela państwa trzeciego;

b) w stosownych przypadkach, nakaz zwrotu kosztów wydalenia nielegalnie zatrudnionych obywateli państw trzecich z powrotem do państwa pochodzenia.

Artykuł 7 Wypłata zaległych należności przez pracodawców

7. W przypadku każdego naruszenia art. 3 państwa członkowskie zapewniają, by pracodawca wypłacił:

a) wszelkie wynagrodzenie należne nielegalnie zatrudnionym obywatelom państw trzecich;

b) wszelkie należne podatki i składki na ubezpieczenie społeczne, w tym odpowiednie kary administracyjne.

8. W celu zastosowania przepisów ust. 1 lit. a) państwa członkowskie:

a) ustanawiają mechanizmy mające zagwarantować automatyczne uruchamianie niezbędnych procedur w celu dochodzenia należnego wynagrodzenia, bez potrzeby występowania z powództwem przez obywateli państw trzecich;

b) wprowadzają domniemanie nawiązania stosunku pracy na okres przynajmniej sześciu miesięcy, obowiązujące do czasu dowiedzenia przez pracodawcę, że okres ten był krótszy

9. Państwa członkowskie podejmują niezbędne działania w celu zapewnienia, by nielegalnie zatrudnieni obywatele państw trzecich otrzymali wszelkie zaległe wynagrodzenia odzyskane na mocy ust. 1 lit. a), także w przypadku, gdy powrócili lub zostali wydaleni z powrotem do państwa pochodzenia.

10. W odniesieniu do czynów zabronionych pod groźbą kary, objętych zakresem art. 10 ust. 1 lit. c), państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, by wykonanie decyzji o wydaleniu z powrotem do państwa pochodzenia zostało odroczone do czasu uzyskania przez obywatela państwa trzeciego całego zaległego wynagrodzenia odzyskanego na mocy ust. 1 lit. a).

Artykuł 8 Pozostałe środki

Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, by we właściwych przypadkach wobec pracodawców zatrudniających pracowników w ramach prowadzonej działalności gospodarczej można było zastosować także następujące środki:

a) zakaz korzystania z subwencji publicznych, środków pomocy publicznej lub dotacji publicznych na okres do pięciu lat;

b) wykluczenie z udziału w realizacji zamówień publicznych na okres do pięciu lat;

c) nakaz zwrotu subwencji publicznych, środków pomocy publicznej i dotacji publicznych, w tym środków UE z puli zarządzanej przez państwa członkowskie, przyznanych w okresie 12 miesięcy poprzedzających datę wykrycia nielegalnego zatrudnienia;

d) czasowe lub trwałe zamknięcie zakładów wykorzystywanych do popełnienia naruszenia.

Artykuł 9 Podwykonawstwo

11. Jeżeli pracodawca jest podwykonawcą, państwa członkowskie zapewniają, by główny wykonawca i wszyscy pośredniczący podwykonawcy ponosili odpowiedzialność za zapłatę:

a) kar nałożonych na mocy art. 6 oraz

b) wszelkich zaległych płatności na mocy art. 7.

12. Odpowiedzialność głównego wykonawcy i wszystkich podwykonawców pośredniczących wynikająca z ust. 1 jest solidarna, bez uszczerbku dla przepisów prawa krajowego dotyczących prawa do regresu.

Artykuł 10 Czyny zabronione pod groźbą kary

13. Państwa członkowskie zapewniają, by naruszenie, o którym mowa w art. 3, stanowiło czyn zabroniony pod groźbą kary, jeżeli zostało ono popełnione umyślnie oraz wystąpiły następujące przesłanki:

a) w ostatnich dwóch latach pracodawca został dwukrotnie uznany przez właściwe organy krajowe lub sądy za winnego naruszeń, o których mowa w art. 3 i naruszeń tych nie zaprzestaje albo dopuszcza się ich ponownie;

b) naruszenie dotyczy znacznej liczby nielegalnie zatrudnionych obywateli państw trzecich. Oznacza to przypadki, w których doszło do nielegalnego zatrudnienia co najmniej czterech obywateli państw trzecich;

c) zatrudnieniu towarzyszy szczególny wyzysk, taki jak znacznie gorsze warunki pracy w porównaniu z pracownikami legalnie zatrudnionymi lub

d) naruszenie zostało popełnione przez pracodawcę mającego świadomość, że osoba, z której pracy lub usług korzysta, jest ofiarą handlu ludźmi.

14. Państwa członkowskie zapewniają, by współudział w czynach, o których mowa w ust. 1 i podżeganie do nich stanowiły czyn zabroniony pod groźbą kary.

Artykuł 11 Kary kryminalne

15. Państwa członkowskie zapewniają, by popełnienie czynów zabronionych pod groźbą kary, o których mowa w art. 10, podlegało skutecznym, proporcjonalnymi i zniechęcającym karom kryminalnym.

16. Oprócz kar kryminalnych przewidzianych w niniejszym artykule można zastosować także inne kary lub środki, w szczególności kary i środki przewidziane w art. 6, 7 i 8, jak również podać orzeczenie skazujące albo informacje o zastosowanych karach lub środkach do wiadomości publicznej.

Artykuł 12 Odpowiedzialność osób prawnych

17. Państwa członkowskie zapewniają możliwość pociągnięcia osób prawnych do odpowiedzialności z tytułu popełnienia czynów zabronionych pod groźbą kary, o których mowa w art. 10, jeżeli taki czyn został popełniony w ich interesie przez osobę - działającą samodzielnie lub jako członek organu danej osoby prawnej - która pełni tam funkcje kierownicze, związane z prawem do:

a) reprezentowania danej osoby prawnej lub

b) podejmowania decyzji w imieniu danej osoby prawnej lub

c) sprawowania kontroli w danej osobie prawnej.

18. Państwa członkowskie zapewniają także, by osoba prawna mogła być pociągnięta do odpowiedzialności w przypadkach, w których brak nadzoru lub kontroli ze strony osoby, o której mowa w ust. 1, umożliwił popełnienie w interesie osoby prawnej czynu zabronionego pod groźbą kary, o którym mowa w art. 10, przez osobę działającą pod jej zwierzchnictwem.

19. Odpowiedzialność osób prawnych na podstawie ust. 1 i 2 nie wyklucza możliwości wszczęcia przeciwko osobom fizycznym postępowania karnego z tytułu popełnienia czynu zabronionego, o którym mowa w art. 10, pomocnictwa w tym czynie albo podżegania do niego.

Artykuł 13 Kary dla osób prawnych

Państwa członkowskie zapewniają, by osoby prawne, które zostały uznane za winne popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary na podstawie art. 10, podlegały skutecznym, proporcjonalnym i zniechęcającym karom, w tym grzywnom lub innym karom pieniężnym oraz ewentualnie innym karom, takim jak:

a) zakaz korzystania z subwencji publicznych i środków pomocy publicznej;

b) zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne przez okres do pięciu lat;

c) czasowy lub stały zakaz prowadzenia działalności rolniczej, przemysłowej lub handlowej;

d) umieszczenie pod nadzorem sądowym;

e) sądowy nakaz likwidacji.

Artykuł 14Usprawnienie procedury składania skarg

20. Państwa członkowskie zapewniają skuteczne procedury umożliwiające nielegalnie zatrudnionym obywatelom państw trzecich składanie skarg na swoich pracodawców, bezpośrednio lub za pośrednictwem wyznaczonych osób trzecich.

21. Państwa członkowskie nie nakładają na wyznaczone osoby trzecie pomagające obywatelom państw trzecich w złożeniu skargi kar z tytułu udzielania pomocy w nielegalnym pobycie.

22. W odniesieniu do czynów zabronionych pod groźbą kary przewidzianych w art. 10 ust. 1 lit. c), państwa członkowskie udzielają, na warunkach określonych w art. 4-15 dyrektywy 2004/81/WE, zezwolenia na pobyt na czas trwania właściwych postępowań krajowych obywatelom państw trzecich, którzy pracują lub pracowali w warunkach wyzysku i współpracują w postępowaniach prowadzonych przeciwko ich pracodawcy.

Artykuł 15 Kontrole

23. Państwa członkowskie zapewniają, by każdego roku co najmniej 10 % przedsiębiorstw mających siedzibę na ich terytorium było kontrolowanych pod kątem zatrudniania obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających na terytorium UE.

24. Wyboru przedsiębiorstw poddawanych kontroli dokonuje się w oparciu o wyniki oceny ryzyka opracowywanej przez właściwe organy w państwach członkowskich, przy uwzględnieniu takich czynników jak sektor działalności danych przedsiębiorstw oraz ewentualne uprzednie naruszenia.

Artykuł 16 Sprawozdawczość

Nie później niż [ trzy lata od daty, o której mowa w art. 17 ], a następnie co trzy lata, państwa członkowskie przekazują Komisji informacje na temat wdrożenia niniejszej dyrektywy, w formie sprawozdania przedstawiającego między innymi liczbę i rezultaty kontroli przeprowadzonych na mocy art. 15 oraz szczegółowe informacje na temat środków zastosowanych na mocy art. 8.

Na podstawie powyższych sprawozdań Komisja przedstawia sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.

Artykuł 17Transpozycja

25. Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy nie później niż [24 miesiące od daty publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej] . Państwa członkowskie niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów oraz tabelę korelacji pomiędzy tymi przepisami a niniejszą dyrektywą.

Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez państwa członkowskie.

26. Państwa członkowskie przekazują Komisji tekst głównych przepisów prawa krajowego przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.

Artykuł 18 Wejście w życie

Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia następującego po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Artykuł 18Adresaci

Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich.

Sporządzono w Brukseli dnia

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodniczący Przewodniczący

[1] COM(2005)669.

[2] COM(2006)402.

[3] Dz.U. C 5 z 10.1.1996, str. 1.

[4] Dz.U. C 304 z 14.10.1996, str. 1.

[5] Dz.U. L 203 z 1.8.2002, str. 1.

[6] Dz.U. L 328 z 5.12.2002, str. 17.

[7] Dz.U. L 328 z 5.12.2002, str. 1.

[8] COM(98)219.

[9] Dz.U. L 281 z 23.11.1995, str. 31.

[10] COM(2005)391.

[11] Dz.U. C […] z […], str. […].

[12] Dz.U. C […] z […], str. […].

[13] Dz.U. C […] z […], str. […].

[14] Dz.U. C […] z […], str. […].

[15] Dz.U. L 248 z 19.9.2002, str. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem nr 1995/2006 z dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz.U. L 390 z 30.12.2006, str. 1).

[16] Dz.U. L 203 z 1.8.2002, str. 1.

[17] Dz.U. L 261 z 6.8.2004, str. 19.

[18] Dz.U. L 281 z 23.11.1995, str. 31.