-zakres unijnej systematyki: niektóre zainteresowane strony miały obawy co do tego, że zakres rodzajów działalności uwzględnionych w kryteriach jest zbyt wąski, oraz co do binarnego charakteru unijnej systematyki, co oznacza, że nie dostarczy ona rynkom wytycznych, jak postępować z działalnością, która nie spełnia kryteriów wymienionych w akcie delegowanym w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju w dziedzinie klimatu lub nie jest nimi objęta (Sekcja 3).

-implikacje kwalifikowania się działalności jako zrównoważona środowiskowo lub nie: niektóre zainteresowane strony wyraziły obawy co do ryzyka, że działalność, która nie kwalifikuje się jako ekologiczna na podstawie aktu delegowanego w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju w dziedzinie klimatu, może być postrzegana jako niezrównoważona, co może mieć konsekwencje pod względem dostępu do finansowania tych działalności (Sekcja 1);

W akcie delegowanym w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju w dziedzinie klimatu, podlegającym kontroli Parlamentu Europejskiego i Rady, określono pierwszy zestaw kryteriów technicznych służących do wskazania tych rodzajów działalności, które wnoszą istotny wkład w realizację pierwszych dwóch celów środowiskowych (spośród sześciu) określonych w unijnej systematyce, jakim są łagodzenie zmiany klimatu i adaptacja do zmian klimatu.

Na wniosek Parlamentu Europejskiego i Rady w akcie delegowanym w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju w dziedzinie klimatu przewidziano pierwszy zestaw technicznych kryteriów kwalifikacji do celów unijnej systematyki i określono wspólną terminologię na potrzeby zrównoważonej działalności. Rozporządzenie w sprawie unijnej systematyki wymaga, aby inwestorzy i przedsiębiorstwa stosowały te kryteria do ujawniania powiązanych informacji, które będą służyć również jako wiarygodne wytyczne przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych.

Wspomniane upoważnienie jest regulowane przez wymóg, zgodnie z którym techniczne kryteria kwalifikacji muszą być aktualne i opierać się na dowodach naukowych. Kryteria te muszą być jasne, możliwe do zrealizowania i łatwe w stosowaniu, co pozwoli uniknąć zbędnych obciążeń administracyjnych. Parlament Europejski i Rada uznały również znaczenie konsultacji publicznych i wyraźnie upoważniły Komisję do zaangażowania odpowiednich zainteresowanych stron oraz do korzystania z porad ekspertów, którzy posiadają udokumentowaną wiedzę i doświadczenie w stosownych obszarach.

We wniosku dotyczącym dyrektywy w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju ustanowione zostaną wspólne europejskie przepisy w zakresie sprawozdawczości, które zwiększą przejrzystość, zobowiązując przedsiębiorstwa do przekazywania informacji na temat zrównoważonego rozwoju w spójny i porównywalny sposób. Nowe wymogi dotyczące sprawozdawczości miałyby zastosowanie do wszystkich dużych przedsiębiorstw i wszystkich spółek giełdowych, w tym małych i średnich przedsiębiorstwo (MŚP), których akcje są notowane na giełdzie. Komisja opracuje proporcjonalne standardy dla MŚP. Standardy te określą bazowy poziom informacji, których przedsiębiorstwa objęte zakresem dyrektywy w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju mogłyby zasadnie domagać się od dostawców i klientów będących MŚP, którzy stanowią ogniwo w ich łańcuchach wartości.

Komisja przedstawia akt delegowany w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju w dziedzinie klimatu, wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju zmieniającej dyrektywę w sprawie sprawozdawczości niefinansowej, a także zmiany aktów delegowanych, aby lepiej odzwierciedlić preferencje w zakresie zrównoważonego rozwoju w doradztwie ubezpieczeniowym i inwestycyjnym oraz kwestie związane ze zrównoważonym rozwojem w kontekście zarządzania produktami i obowiązków powierniczych. Wspomniane akty prawne pomogą sprawić, by Europa stawała się bardziej ekologiczna, sprawiedliwa i zrównoważona, oraz przyczynią się do osiągania celów zrównoważonego rozwoju.

Europejski Zielony Ład jest strategią Europy na rzecz wzrostu, która przyczyni się do poprawy dobrostanu i zdrowia obywateli, pozwoli uczynić Europę neutralną dla klimatu do 2050 r. oraz umożliwi ochronę, zachowanie i poprawę kapitału naturalnego i różnorodności biologicznej UE. Gospodarka służąca ludziom oznacza również sprawiedliwą transformację, która sprzyja powstawaniu miejsc pracy i nie pozostawia nikogo w tyle. Aby osiągnąć te cele, europejski system finansowy musi stać się bardziej zrównoważony. Będzie to wymagało zarówno solidnych przepisów finansowych, jak i wyraźnej ścieżki wyznaczającej kierunek transformacji dla przedsiębiorstw. Skala inwestycji niezbędnych do wprowadzenia koniecznych zmian postawi europejski sektor finansowy w centrum zrównoważonej i sprzyjającej włączeniu społecznemu odbudowy gospodarczej po pandemii COVID-19 oraz będzie motorem długoterminowego zrównoważonego rozwoju gospodarczego Europy.

W trzech sekcjach poniżej wyjaśniono powyższe kwestie oraz objaśniono kroki, które Komisja podjęła lub podejmie w przyszłości w celu ich rozwiązania.

1.Implikacje kwalifikowania się działalności jako zrównoważona środowiskowo lub nie

Wiele zainteresowanych stron było zaniepokojonych faktem, że systematyka określa, która działalność kwalifikuje się jako „zrównoważona środowiskowo”, co mogłoby oznaczać, że jeśli dana działalność nie jest uwzględniona w akcie delegowanym w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju w dziedzinie klimatu, to automatycznie kwalifikuje się jako „niezrównoważona” środowiskowo. Sytuacja wygląda jednak inaczej. Sam fakt, że działalność przedsiębiorstwa nie jest zgodna z systematyką, nie oznacza, że można wyciągnąć wnioski dotyczące efektywności środowiskowej przedsiębiorstwa lub jego możliwości pod względem uzyskania dostępu do finansowania.

Unijna systematyka obecnie nie określa sposobu, w jaki należy traktować działalność inną niż ekologiczna. Nie określa ona ani nie kategoryzuje żadnej działalności jako „zwiększającej obecne poziomy efektywności środowiskowej”, lecz nieosiągającej poziomu istotnego wkładu. Takie rodzaje działalności – mimo że same w istotny sposób przyczyniają się do wsparcia koniecznej szerokiej transformacji gospodarki UE – same w sobie nie wystarczą do osiągnięcia naszych celów ekologicznych. Podobnie systematyka ta nie określa ani nie kategoryzuje żadnej działalności jako „niezrównoważonej środowiskowo”. Ponadto nie każda działalność ekologiczna, która może mieć istotny udział w realizacji celów środowiskowych, została już objęta zakresem aktu delegowanego w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju w dziedzinie klimatu i tym samym nie stanowi części tej systematyki. Unijna systematyka jest „żywym” dokumentem, który z czasem będzie uzupełniany i aktualizowany w zależności od potrzeb.

Unijna systematyka jest narzędziem służącym przejrzystości. Za jej pośrednictwem na niektóre przedsiębiorstwa i niektórych uczestników rynków finansowych nałożony zostanie obowiązek ujawniania informacji na temat tego, jaką część ich działalności ogółem stanowi działalność zgodna z systematyką. Ujawnianie udziału działalności ekologicznej zgodnej z systematyką w działalności ogółem danego podmiotu umożliwi porównanie portfeli spółek i portfeli inwestycyjnych na podstawie tego wskaźnika. Przedsiębiorstwa, jeśli chcą, mogą bez obaw wykorzystywać unijną systematykę do planowania swojej transformacji klimatycznej i ekologicznej oraz pozyskiwania środków do sfinansowania tej transformacji. Uczestnicy rynku finansowego, jeśli sobie tego życzą, mogą wykorzystać unijną systematykę do opracowania wiarygodnych ekologicznych produktów finansowych. Oczekuje się, że unijna systematyka będzie czynnikiem umożliwiającym zmianę i zachęci do przejścia na zrównoważony rozwój. Mimo że systematyka ta może stanowić wskazówkę dla uczestników rynku przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych, naturalnie nie uniemożliwia jednak inwestowania w dowolną działalność. Przedsiębiorstwa nie mają obowiązku stosowania się do systematyki, a inwestorzy mogą również swobodnie decydować o tym, w co chcą inwestować.

Ramy systematyki zwiększą dostęp do zrównoważonego finansowania wykraczający poza obecnie istniejące rynkowe narzędzia zielonego finansowania. W systematyce uwzględniono więcej rodzajów działalności gospodarczej i więcej celów środowiskowych niż miało to dotychczas miejsce w ramach mechanizmów zielonego finansowania rynkowego. W szczególności uwzględniono w niej niektóre sektory o wysokiej emisji dwutlenku węgla, umożliwiając docenienie przez rynek działań związanych z transformacją w tych sektorach.

Przedsiębiorstwa będą mogły zaliczać do zgodnych z unijną systematyką nie tylko obroty, ale również niektóre wydatki operacyjne i kapitałowe, co dodatkowo rozszerzy zakres możliwości oferowanych przez tę systematykę. Szacunki i wczesne analizy kryteriów systematyki dotyczącej klimatu wykazały, że obecnie ogólna zgodność działalności przedsiębiorstw i portfeli inwestycyjnych z systematyką jest niewielka (od jednego do pięciu procent, przy czym w przypadku wielu przedsiębiorstw i portfeli inwestycyjnych jest ona równa zeru). Chociaż oczekuje się, że wskaźnik ten znacznie wzrośnie wraz z wdrożeniem Europejskiego Zielonego Ładu, zwraca on uwagę na skalę postępów w zakresie transformacji, jakie należy jeszcze poczynić, aby osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 r.

Unijna systematyka została opracowana w konkretnym celu, jakim jest zapewnienie systemu klasyfikacji i zwiększenie przejrzystości. W rozporządzeniu ustanawiającym Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności wykorzystano zasadę „nie czyń poważnych szkód” zapisaną w art. 17 rozporządzenia w sprawie unijnej systematyki, ale nie przewidziano wymogu stosowania kryteriów określonych w aktach delegowanych dotyczących systematyki. Komisja opublikowała specjalne wytyczne techniczne zawierające więcej szczegółowych informacji na temat sposobu stosowania zasady „nie czyń poważnych szkód” do celów Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Oznacza to, że kryteria określone w akcie delegowanym w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju w dziedzinie klimatu nie mają bezpośredniego wiążącego wpływu na wdrażanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. W rozporządzeniu w sprawie polityki spójności zawarto również wymóg, aby cel funduszy był zgodny z zasadą „nie czyń poważnych szkód” zapisaną w rozporządzeniu w sprawie unijnej systematyki w okresie programowania 2021–2027, lecz nie przewidziano wymogu stosowania kryteriów określonych w aktach delegowanych dotyczących systematyki. W przyszłości pierwotny cel unijnej systematyki powinien zostać powtórzony, a jej skutki należy dokładnie ocenić pod kątem adekwatności, proporcjonalności i kosztów przestrzegania przepisów, zanim zostanie ona włączona do innych strategii.

2.Poziom ambicji i użyteczności kryteriów ustanowionych w akcie delegowanym w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju w dziedzinie klimatu

Opracowując akty delegowane w celu określenia kryteriów dotyczących zrównoważonej działalności gospodarczej, Komisja Europejska jest zobowiązana do postępowania zgodnie z upoważnieniem udzielonym jej przez Parlament Europejski i Radę na potrzeby wyznaczenia poziomu ambicji niezbędnego do osiągnięcia celów środowiskowych UE za pośrednictwem zielonych projektów.

W ramach unijnej systematyki za zrównoważone uznaje się te rodzaje działalności, które wnoszą istotny (nie znikomy) wkład w realizację celów środowiskowych UE. Unijna systematyka określa kryteria istotnego wkładu i nieczynienia poważnych szkód oparte na poziomie ambicji celów Europejskiego Zielonego Ładu, w tym celu zakładającego osiągnięcie neutralności klimatycznej w UE.

Na podstawie wnikliwej analizy otrzymanych informacji zwrotnych wprowadzono modyfikacje względem projektu aktu delegowanego opublikowanego na potrzeby konsultacji publicznych, nie zmniejszając przy tym poziomu ambicji celów Europejskiego Zielonego Ładu. Niektóre zmiany obejmują:

-szereg wyjaśnień mających na celu zwiększenie poprawności technicznej i użyteczności kryteriów;

-dalszą poprawę użyteczności pod względem uproszczenia kryteriów, zmniejszenia ich złożoności i ogólnego obciążenia oraz, w stosownych przypadkach, dostosowanie ich, aby były bardziej precyzyjne i elastyczne;

-wyjaśnienia służące właściwszemu odzwierciedleniu pomocniczości i kompetencji dzielonych między poziomem unijnym a poziomem państw członkowskich w uzasadnionych sytuacjach (w tym kilka uściśleń pozwalających na lepsze uwzględnienie przepisów krajowych);

-zwiększenie spójności z dotychczasowymi ramami i prawodawstwem sektorowym oraz, w stosownych przypadkach, uwzględnienie nadchodzących przeglądów;

-doprecyzowanie zakresu niektórych rodzajów działalności na rzecz przejścia i działalności wspomagających oraz dostosowania mające na celu zwiększenie użyteczności systematyki dla podmiotów gospodarczych;

-dookreślenie niewielkiej liczby rodzajów działalności, które były uwzględnione w ramach innego rodzaju działalności, w przypadku wyraźnego postulatu zainteresowanych stron oraz w przypadku, gdy były one zgodne z celami i wymogami określonymi w rozporządzeniu w sprawie unijnej systematyki dotyczącej zrównoważonego rozwoju;

-aktualizację motywów podkreślającą konieczność przeprowadzenia w przyszłości przeglądów i wprowadzenia dodatkowych rodzajów działalności na późniejszym etapie.