P6_TA(2006)0420

Sytuacja w sektorze owoców miękkich, wiśni i czereśni przeznaczonych do przetworzenia

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji w sektorze owoców miękkich, wiśni i czereśni przeznaczonych do przetworzenia

Parlament Europejski,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 28 czerwca 2006 r. dotyczące sytuacji w sektorze owoców miękkich, wiśni i czereśni przeznaczonych do przetworzenia (COM(2006)0345),

- uwzględniając rozporządzenia Rady (WE) nr 2200/96 [1], 2201/96 [2], 2202/96 [3] i 2699/2000 [4], leżące u podstaw wspólnej organizacji rynku (WOR) owoców i warzyw,

- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 5 lipca 2001 r. w sprawie sprawozdania Komisji skierowanego do Rady, dotyczącego wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw [5],

- uwzględniając rozporządzenie Komisji (WE) nr 1432/2003 [6] w sprawie uznawania grup producentów oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 1433/2003 [7] w sprawie funduszy i programów operacyjnych w tym sektorze,

- uwzględniając rozporządzenia Komisji (WE) nr 1535/2003 [8], 2111/2003 [9] i 103/2004 [10] w sprawie uproszczenia przepisów obowiązujących w tym sektorze,

- uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 [11] i rozporządzenie Komisji (WE) nr 2237/2003 [12] w sprawie określonych systemów wsparcia dla producentów orzechów,

- uwzględniając dokument Komisji "Rozszerzenie Unii Europejskiej: następstwa dla sektora owoców i warzyw" (DG AGRI, C-4, z kwietnia 2004 r.),

- uwzględniając sprawozdanie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 10 sierpnia 2004 r. w sprawie uproszczenia wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw (COM(2004)0549),

- uwzględniając dokument roboczy Komisji z dnia 3 września 2004 r. zawierający analizę wspólnej organizacji rynku w sektorze owoców i warzyw (SEC(2004)1120),

- uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 11 maja 2005 r. w sprawie uproszczenia wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw [13],

- uwzględniając dokument roboczy Komisji z dnia 28 czerwca 2006 r., zawierający analizę sektora owoców miękkich, wiśni i czereśni przeznaczonych do przetworzenia (SEC(2006)0838),

- uwzględniając art. 108 ust. 5 Regulaminu,

A. mając na uwadze, że cele wspólnej polityki rolnej (WPR) obejmują wzrost wydajności rolnictwa, zapewnienie społeczności wiejskiej godziwego poziomu życia, stabilizację rynków, zapewnienie bezpieczeństwa dostaw oraz rozsądnych cen dla konsumentów,

B. mając na uwadze, że traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską proponuje, aby w tworzeniu WPR brać pod uwagę: specyfikę działalności rolniczej, która wynika ze społecznej struktury rolnictwa oraz ze strukturalnych i naturalnych nierówności pomiędzy różnymi regionami rolnymi, potrzebę stopniowego wprowadzania odpowiednich dostosowań oraz fakt, że w państwach członkowskich rolnictwo stanowi sektor silnie związany z całą gospodarką,

C. mając na uwadze, że trzy podstawowe zasady WPR to jednolitość wspólnego rynku, preferencje wspólnotowe i solidarność finansowa,

D. mając na uwadze, że po rozszerzeniu Unii Europejskiej sytuacja na rynku owoców miękkich, wiśni i czereśni uległa zasadniczej zmianie, ponieważ powierzchnia upraw tych owoców zwiększyła się z 69 tysięcy hektarów do 237 tysięcy hektarów,

E. mając na uwadze, że w traktacie akcesyjnym Polska wskazywała na prawdopodobne wystąpienie trudności na unijnym rynku owoców i warzyw w następstwie rozszerzenia oraz podkreślała potrzebę zastosowania na tym rynku działań ochronnych,

F. mając na uwadze, że po rozszerzeniu w 2004 r. owoce miękkie stały się produktami o dużym znaczeniu gospodarczym dla UE, głównie ze względu na fakt, iż niektóre nowe państwa członkowskie pozostają światowymi liderami w produkcji tych owoców,

G. mając na uwadze, że przepisy prawa wspólnotowego nie traktowały przed rozszerzeniem w 2004 r. owoców miękkich, wiśni ani czereśni jako produktów o dużej wrażliwości rynkowej, a co za tym idzie nie przewidywały specyficznych rozwiązań w ramach stosownych polityk wspólnotowych (WOR w sektorze owoców i warzyw, polityka celna) a także mając na uwadze fakt, że po rozszerzeniu przepisy wspólnotowe nie zostały odpowiednio dostosowane do nowej specyfiki sektora owoców miękkich we Wspólnocie,

H. mając na uwadze, że problemy z owocami miękkimi, wiśniami i czereśniami dotykają w pierwszej kolejności nowych państw członkowskich, a przede wszystkim Polski, która obejmuje dwie trzecie całego sektora owoców miękkich, wiśni i czereśni przeznaczonych do przetworzenia w UE; mając na uwadze, że problem ten dotyczy również niektórych regionów w starych państwach członkowskich, w których rzeczona produkcja stanowi ważną część działalności rolniczej,

I. mając na uwadze, że wskutek wzrostu cen surowców wspólnotowych w sektorze wiśni i czereśni zakłady przetwórstwa w coraz większym stopniu uciekają się do zastępowania niektórych produktów (np. czereśni wiśniami), a tendencja ta zwiększa jeszcze zagrożenie, jakie stanowi import spoza Wspólnoty dla przetrwania tradycyjnej produkcji w niektórych państwach członkowskich,

J. mając na uwadze, że produkcja owoców miękkich, wiśni i czereśni jest skoncentrowana w kilku z najbiedniejszych regionach UE, w związku z czym stanowi problem o znaczeniu nie tylko gospodarczym, ale także społecznym,

K. mając na uwadze, że znaczna część całej produkcji owoców miękkich, wiśni i czereśni pochodzi z małych gospodarstw rodzinnych, dla których uprawa tych owoców jest warunkiem przetrwania,

L. mając na uwadze, że długotrwała sytuacja kryzysowa na rynku owoców i warzyw zagraża przyszłości tego sektora,

M. mając na uwadze, że w 2004 i 2005 roku ceny truskawek mrożonych oraz truskawek przeznaczonych do przetworzenia w Unii uległy załamaniu ze względu na wzrost konkurencyjności ze strony państw trzecich oraz okresowy wzrost wspólnotowej produkcji,

N. mając na uwadze, że przywóz malin i czereśni z państw trzecich do 25 państw członkowskich jest znaczny, a w ostatnich latach szczególnie wzrósł przywóz mrożonych truskawek; mając na uwadze, że w związku z tym na rynku truskawek przeznaczonych do przetworzenia nasiliła się konkurencja ze strony tanich mrożonych truskawek z państw trzecich, w szczególności z Chin i Maroka,

O. mając na uwadze, że czarne porzeczki uprawiane są w państwach członkowskich północnej Europy, a Unia jest największym światowym producentem tych owoców,

P. mając na uwadze, że po rozszerzeniu UE w 2004 r. unijna produkcja malin wzrosła z 28 tysięcy ton do 87 tysięcy ton (średnia na lata 2002-2004), ponieważ Unia przyjęła dwóch nowych znaczących producentów: Polskę (48 tysięcy ton) i Węgry (10 tysięcy ton),

Q. mając na uwadze, że po rozszerzeniu zdecydowana większość produkcji wiśni i czereśni w UE pochodzi z nowych państw członkowskich: Polski (190 tysięcy ton w latach 2002-2004) i Węgier (51 tysięcy ton),

R. mając na uwadze, że grupy i organizacje producentów są głównymi beneficjentami środków wsparcia na rynku owoców i warzyw, podczas gdy ich udział w rynku nowych państw członkowskich jest niewielki, i że nowe państwa członkowskie są znaczącymi producentami owoców miękkich, wiśni i czereśni,

S. mając na uwadze, że większość unijnych środków budżetowych skierowanych na rynek owoców i warzyw jest przeznaczana na dopłaty do przetwórstwa i że ze wsparcia tego są wykluczone owoce miękkie, wiśnie i czereśnie,

T. mając na uwadze, że w niektórych państwach członkowskich produkcja owoców miękkich, wiśni i czereśni przeznaczonych do przetworzenia stanowi osobną sferę działalności, która ma swój udział w zachowaniu niezbędnej struktury gospodarczej i społecznej,

1. wzywa Komisję do niezwłocznego wdrożenia projektów współpracy oraz środków szkoleniowych dla zainteresowanych rolników oraz do udzielenia wsparcia na rzecz poprawy infrastruktury związanej z wprowadzeniem produktu na rynek w celu zwiększenia potencjału dochodowego producentów owoców miękkich, wiśni i czereśni w UE;

2. wzywa do objęcia systemami wsparcia przetwórstwa w sektorze owoców miękkich, takich jak truskawki, porzeczki, maliny, agrest, wiśnie i czereśnie, podobnymi do tych stosowanych obecnie w przypadku pomidorów, gruszek, brzoskwiń i owoców cytrusowych, w celu lepszej stabilizacji rynków tych produktów; zwraca uwagę, że produkty te mają strategiczne znaczenie w niektórych regionach starych państw członkowskich oraz w nowych państwach członkowskich, gdzie stanowią nie tylko wartość gospodarczą i społeczną, ale także wartość w dziedzinie gospodarki przestrzennej;

3. wzywa Komisję do niezwłocznego rozważenia i przyjęcia środków ograniczających nadmierny import owoców miękkich z krajów trzecich, szczególnie z tych państw, które stosują ceny dumpingowe;

4. wzywa Komisję do długoterminowego zbadania kwestii przyjęcia mechanizmu kwalifikowanego dostępu do rynku, uzależniającego przywóz produktów pochodzących z krajów trzecich od tego, czy przy ich produkcji zachowano normy środowiskowe i społeczne odpowiadające normom obowiązującym w Unii; uważa, że w przypadku nieprzestrzegania tych norm, na importowane towary należy nałożyć podatek, który chroniłaby europejskich producentów przed dumpingiem i że wpływy z tego podatku powinno się przeznaczyć na finansowanie przedsięwzięć na rzecz rozwoju obszarów wiejskich w odnośnych krajach eksportujących;

5. uważa, że należy wprowadzić mechanizmy wsparcia dla grup producentów, które silniej zachęcałyby producentów do tworzenia grup (a docelowo organizacji producentów) w państwach członkowskich o poziomie zorganizowania sektora owoców i warzyw znacznie niższym niż średnia wspólnotowa, w szczególności poprzez podwojenie wielkości pomocy przyznanej grupom wstępnie uznanych producentów;

6. stoi na stanowisku, że nowe państwa członkowskie powinny w okresie przejściowym otrzymywać zwiększoną pomoc na utworzenie i administrację wstępnie uznanych grup producentów (stawki pomocy — 10 %, 10 %, 8%, 6% i 4% w pierwszych 5 latach działania grupy, zamiast obecnie stosowanych 5%, 5 %, 4%, 3% i 2%, przy jednoczesnym zachowaniu obecnie stosowanych pułapów pomocy, tj. odpowiednio 100 tysięcy, 100 tysięcy, 80 tysięcy, 60 tysięcy i 40 tysięcy EUR);

7. wzywa Komisję do przyjęcia zdecydowanych środków zmierzających do włączenia na listę towarów wrażliwych produktów, które korzystają z niskich taryf celnych (jak ma to miejsce np. w przypadku owoców miękkich) oraz do objęcia owoców miękkich specjalnymi klauzulami ochronnymi oraz mechanizmem cen wejścia;

8. wzywa Komisję do dialogu z państwami członkowskimi w celu wprowadzenia wsparcia finansowego dla projektów likwidacji wieloletnich plantacji owoców miękkich oraz wiśni i czereśni w sytuacji trwałej nadwyżki podaży;

9. wzywa Komisję do uproszczenia przepisów i ułatwienia środków wsparcia kryzysowego dla producentów owoców miękkich, wiśni i czereśni, którzy ponoszą straty ze względu na niekorzystne warunki pogodowe; uważa, że uproszczenie to powinno w szczególności zmierzać do tego, aby rekompensaty wypłacone w następstwie złych warunków pogodowych nie podlegały wcześniejszemu zatwierdzaniu przez Komisję, co znacznie przyśpieszyłoby dokonywanie wypłat rolnikom;

10. wzywa Komisję do wprowadzenia rekompensat dla producentów w ramach reformy WOR w sektorze owoców i warzyw za rezygnację z wprowadzenia na rynek zbiorów owoców miękkich, wiśni i czereśni w sytuacji nieoczekiwanych i tymczasowych trudności związanych ze znaczną nadwyżką podaży na rynku;

11. popiera wprowadzenie systemu oznaczeń wskazujących państwo pochodzenia produktów rolnych użytych do przetworów, przy czym oznaczenia te powinny być również umieszczane na produkcie końcowym, co umożliwi konsumentom podjęcie decyzji, czy chcą dokonać zakupu produktów regionalnych;

12. wzywa do przeznaczenia - zgodnie z rozporządzeniami mającymi na celu promocję produktów rolnych - odpowiednich środków finansowych na kampanię promocyjną spożycia najwyższej jakości europejskich owoców miękkich, wiśni, czereśni i ich produktów;

13. wzywa rząd polski do zniesienia niekorzystnych warunków podatkowych dla grup producentów, co stanowiłoby dla producentów bodziec do tworzenia związków, w których zbywaliby swoje produkty i mogli optymalnie wykorzystać środki budżetowe przeznaczone na WOR owoców i warzyw w Unii;

14. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji, jak również rządom państw członkowskich.

[1] Dz.U. L 297 z 21.11.1996, str. 1.

[2] Dz.U. L 297 z 21.11.1996, str. 29.

[3] Dz.U. L 297 z 21.11.1996, str. 49.

[4] Dz.U. L 311 z 12.12.2000, str. 9.

[5] Dz.U. C 65 E z 14.3.2002, str. 334.

[6] z.U. L 203 z 12.8.2003, str. 18.

[7] Dz.U. L 203 z 12.8.2003, str. 25.

[8] Dz.U. L 218 z 30.8.2003., str. 14.

[9] Dz.U. L 317 z 2.12.2003, str. 5.

[10] Dz.U. L 16 z 23.1.2004, str.3.

[11] Dz.U. L 270 z 21.10.2003, str. 1.

[12] Dz.U. L 339 z 24.12.2003, str. 52.

[13] Dz.U. C 92 E z 20.4.2006, str. 284.

--------------------------------------------------