W ramach kompleksowej oceny adekwatności unijnych wymogów w zakresie sprawozdawczości nadzorczej Komisja stwierdziła, że obecne wymogi w zakresie sprawozdawczości w prawie Unii są konieczne i skuteczne, jeśli chodzi o dostarczanie organom nadzoru odpowiednich danych. Stwierdzono jednak brak skuteczności w sposobie definiowania wymogów w zakresie sprawozdawczości i gromadzenia danych. Powoduje to niekorzystny efekt domina w odniesieniu do jakości i użyteczności przekazywanych danych, ograniczając zdolność organów nadzoru do wykonywania ich funkcji. Tego rodzaju nieefektywność generuje również dodatkowe koszty dla jednostek sprawozdawczych, które mogą sięgać nawet 4–12 mld EUR rocznie, ponoszone w celu spełnienia unijnych wymogów w zakresie sprawozdawczości. Ponadto ramy sprawozdawczości nie wykorzystują w pełni nowoczesnych narzędzi informatycznych.

W oparciu o szeroko zakrojone dyskusje z zainteresowanymi stronami Komisja przedstawia niniejszą strategię, w której określiła podejście do osiągnięcia celu, jakim jest nowoczesny system sprawozdawczości nadzorczej w UE. Strategia ta przyczynia się do realizacji celów europejskiej strategii w zakresie danych oraz strategii w zakresie finansów cyfrowych, promując innowacje cyfrowe w Europie. Poprzez wspieranie spójności w zakresie nadzoru przyczynia się ona również do realizacji celów unii rynków kapitałowych.

W ciągu ostatniej dekady znacznie wzrosła ilość i szczegółowość danych przekazywanych do celów nadzorczych. Łącznie instytucje finansowe w UE podlegają ponad 500 obowiązkom sprawozdawczym, które obejmują uzupełnienie ponad 1 000 tabel zawierających ponad 70 000 pojedynczych punktów danych. Bardziej rygorystyczne obowiązki sprawozdawcze przyczyniły się do usunięcia luk informacyjnych zidentyfikowanych podczas światowego kryzysu finansowego i odzwierciedlają rosnącą złożoność i wzajemne powiązania systemu finansowego. Chociaż znacznie poprawiło to nadzór nadzorczy, spowodowało również coraz większe obciążenie zarówno dla jednostek sprawozdawczych, jak i organów nadzorczych przyjmujących i analizujących dane.

W europejskiej strategii w zakresie danych Komisja zwróciła uwagę na znaczenie danych jako potencjalnego źródła wzrostu i innowacji dla gospodarki UE oraz podkreśliła potrzebę lepszego dostępu do danych i wymiany danych za pośrednictwem wspólnych europejskich przestrzeni danych. Jednym z głównych priorytetów strategii Komisji w zakresie finansów cyfrowych jest promowanie innowacji opartych na danych w sektorze finansów. Obejmuje to narzędzia ułatwiające sprawozdawczość i nadzór oraz utworzenie wspólnej przestrzeni danych finansowych, zawierającej dane wymieniane między przedsiębiorcami, dane ujawniane publicznie oraz dane nadzorcze.

W miarę dalszego postępowania transformacji cyfrowej oraz zbliżania się UE do realizacji celów cyfrowych na 2030 r. pojawiają się nowe wyzwania i możliwości, które kształtują wszystkie obszary społeczeństwa i gospodarki, w tym sektor finansowy. Na przestrzeni ostatnich kilku lat technologie cyfrowe zmieniły sposób, w jaki uczestnicy rynku finansowego wytwarzają, przekazują i wykorzystują informacje – siłę napędową finansów – do podejmowania decyzji. W centrum tej transformacji znajdują się dane.

Na kolejnym etapie, w oparciu o postępy poczynione w poszczególnych sektorach, Komisja będzie dążyć do zakończenia wdrażania elementów podstawowych i podjęcia wszelkich dodatkowych środków wymaganych do osiągnięcia zintegrowanego unijnego systemu sprawozdawczości nadzorczej we wszystkich sektorach finansowych. W 2023 r. Komisja przygotuje sprawozdanie na temat postępów we wdrażaniu strategii oraz wyciągniętych wniosków.

Oczekuje się, że modernizacja i usprawnienie sprawozdawczości nadzorczej przyniosą znaczne długoterminowe korzyści i oszczędności kosztów, jednak nieuchronnie wiążą się one również z inwestycją w zasoby w okresie przejściowym. W związku z tym modernizacja sprawozdawczości nadzorczej w UE będzie wymagała stopniowego podejścia w celu ograniczenia ryzyka i kosztów związanych z wdrożeniem. Podejście to obejmuje zarówno ukierunkowane zmiany w środkach sektorowych, jak i bardziej dalekosiężne, długoterminowe usprawnienia międzysektorowe.

Zapewnienie tych podstawowych elementów umożliwi skuteczniejsze i efektywniejsze wykorzystanie nowoczesnych technologii, w tym RegTech i SupTech. Stosowanie takich rozwiązań przyczyni się do dalszego zmniejszenia obciążeń związanych z przestrzeganiem przepisów przez jednostki sprawozdawcze oraz zwiększy dokładność i terminowość danych otrzymywanych przez organy nadzoru, a także poprawi zdolność tych organów do analizy tych danych.

3)lepsze opracowanie wymogów w zakresie sprawozdawczości: dobrze opracowane i zredagowane prawodawstwo ma zasadnicze znaczenie dla wdrożenia skutecznego i wydajnego systemu sprawozdawczości. Ulepszony proces opracowywania wymogów w zakresie sprawozdawczości powinien opierać się na obecnych najlepszych praktykach w zakresie stosowania zasad lepszego stanowienia prawa w odniesieniu do sprawozdawczości nadzorczej, zarówno w prawodawstwie, jak i w specyfikacji standardów technicznych, i powinien rozszerzać stosowanie tych praktyk. Powinien on również zapewnić konsekwentne i systematyczne stosowanie tych zasad w ramach sprawozdawczości, począwszy od opracowania wstępnych wymogów, a skończywszy na kolejnych przeglądach;

W oparciu o te ustalenia Komisja, wraz z Europejskimi Urzędami Nadzoru, wprowadziła już ukierunkowane ulepszenia w zakresie sprawozdawczości nadzorczej w różnych przepisach sektorowych. Niektóre ze zidentyfikowanych kwestii mają jednak zastosowanie do wszystkich sektorów usług finansowych i dlatego należy się nimi zająć w ramach szerszego, międzysektorowego podejścia do danych nadzorczych.

Aby poprawić spójność wymogów w zakresie sprawozdawczości, Komisja wprowadziła już ukierunkowane ulepszenia w szeregu ram prawnych i wprowadzi kolejne w ramach regularnych przeglądów prawodawstwa. Komisja będzie jednak polegać przede wszystkim na upoważnieniach udzielonych Europejskim Urzędom Nadzoru w celu zapewnienia spójności w poszczególnych sektorach.

W sektorze bankowym Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB) otrzymał już upoważnienie w ramach rozporządzenia w sprawie wymogów kapitałowych (CRR) do oceny możliwości zintegrowania gromadzenia danych ostrożnościowych, statystycznych i dotyczących restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Chociaż prace te koncentrują się na sektorze bankowym, obejmują spójność i standaryzację danych, a także inne kluczowe elementy strategii, takie jak wymiana danych i zarządzanie nimi. Sektor bankowy jest duży i złożony z punktu widzenia sprawozdawczości, zatem najlepsze praktyki opracowane w tym sektorze mogą być wykorzystane jako pilotażowe. Biorąc pod uwagę wyniki i zalecenia EUNB, Komisja zaproponuje, w razie potrzeby, dostosowanie ram prawnych w celu osiągnięcia spójności, standaryzacji i integracji.

W sektorze ubezpieczeń ostatni wniosek Komisji dotyczący przeglądu dyrektywy Wypłacalność II zawiera upoważnienie dla Europejskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych (EIOPA) do pracy, we współpracy z innymi Europejskimi Urzędami Nadzoru i Europejskim Bankiem Centralnym (EBC), nad zwiększeniem spójności między ramami sprawozdawczości oraz standaryzacją danych. EIOPA powinien potraktować priorytetowo obszary danych dotyczących przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania i zgłaszania instrumentów pochodnych, w których nakładanie się przepisów jest najbardziej widoczne. EIOPA będzie również dążyć do zidentyfikowania wszelkich obszarów powielania lub niespójności z innymi ramami sektorowymi i zajęcia się nimi. W ramach przeglądu dyrektywy Wypłacalność II wprowadza się również ukierunkowane uproszczenia i większą proporcjonalność w sprawozdawczości.

W odniesieniu do sektora funduszy inwestycyjnych, we wniosku dotyczącym przeglądu dyrektywy dotyczącej zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (dyrektywa w sprawie ZAFI), przyjętym w ramach pakietu unii rynków kapitałowych w listopadzie 2021 r., Komisja zaproponowała upoważnienie Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) do usprawnienia gromadzenia danych od zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi oraz do ujednolicenia wymogów w zakresie przekazywania danych dla przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS). Przed wprowadzeniem zmian w już istniejących formularzach sprawozdawczych lub opracowaniem nowych tego rodzaju formularzy ESMA jest zobowiązana przeprowadzić ocenę techniczną we współpracy z EBC i EIOPA. Celem tej oceny jest zapewnienie spójności z innymi wymogami w zakresie sprawozdawczości mającymi zastosowanie do funduszy inwestycyjnych, uwzględniając w szczególności dane już zgromadzone do celów statystycznych przez Europejski System Banków Centralnych (ESBC).

Jeżeli chodzi o kwestię sprawozdawczości na rynkach finansowych, pewne niespójności między ramami wyeliminowano już w rozporządzeniu w sprawie infrastruktury rynku europejskiego (EMIR) objętym programem REFIT, przy czym ESMA wprowadza dalsze usprawnienia w tym zakresie na szczeblu technicznym. We wniosku dotyczącym przeglądu rozporządzenia w sprawie rynków instrumentów finansowych (MiFIR) przyjętym w ramach pakietu unii rynków kapitałowych Komisja zaproponowała dostosowanie uprawnień ESMA do przyjmowania standardów technicznych oraz dążenie do zapewnienia większej spójności w zakresie zgłaszania transakcji między tymi ramami. ESMA powierzono ponadto zadanie oceniania wariantów dotyczących dalszej integracji procesu zgłaszania transakcji, a także zadanie usprawnienia przepływów danych. Przegląd MiFIR posuwa również do przodu starania na rzecz utworzenia systemu publikacji informacji skonsolidowanych dla papierów kapitałowych i obligacji. Służy to zapewnieniu spójności z już zgłoszonymi danymi oraz wsparciu procesu opracowywania standardów przejrzystości na potrzeby systemu publikacji informacji, które będą stanowiły podzbiór wymogów w zakresie sprawozdawczości. Opisane działania przyczynią się do poprawy jakości danych i pozwolą podmiotom działającym w tym sektorze uniknąć konieczności ponoszenia zbędnych kosztów.

Opierając się na tych inicjatywach strukturalnych, Komisja będzie koordynowała proces opracowywania wspólnego słownika danych, aby zapewnić spójność i normalizację między wszystkimi sektorami finansowymi. Dysponowanie wspólnymi standardami określającymi format danych ułatwi również ich udostępnianie i ponowne wykorzystywanie w różnych celach. Ponadto słownik danych przyczyni się do realizacji innych celów długoterminowych takich jak zapewnienie, aby wymogi w zakresie sprawozdawczości nadawały się do odczytu maszynowego i były wykonywalne maszynowo.

Słownik będzie zawierał opis treści i formatu wszystkich danych zgromadzonych w kontekście różnych ram sprawozdawczości w uporządkowany, kompleksowy, spójny i jednoznaczny sposób; w słowniku stosowana będzie terminologia osadzona w obowiązujących przepisach, aby ustanowić wyraźny związek między gromadzonymi pozycjami danych a odpowiednimi wymogami prawnymi. Właściwe organy będą odpowiedzialne za wdrażanie elementów technicznych słownika. Komisja opracuje zasady regulujące kwestie związane z korzystaniem ze słownika i zarządzaniem nim.

Uznając złożoność tego zadania, Komisja będzie korzystała z wiedzy specjalistycznej Europejskich Urzędów Nadzoru i EBC, które dysponują już doświadczeniem w tworzeniu sektorowych słowników danych. ESMA rozpoczęła niedawno prace nad słownikiem danych w swojej dziedzinie. EIOPA i EUNB korzystają z tej samej metodyki opisywania danych i dążą do ściślejszego dopasowania swoich odpowiednich słowników danych. ESBC – pod kierownictwem EBC – ustanowił i wciąż rozwija swój pojedynczy słownik danych na potrzeby sprawozdawczości statystycznej w sektorze bankowym w ramach swoich zintegrowanych ram sprawozdawczości (IReF). Komisja przeanalizowała już istniejące wymogi w zakresie sprawozdawczości i zrealizowała – wykorzystując metodykę uczenia maszynowego – projekt pilotażowy, którego celem jest opracowanie glosariusza pojęć. Wspomniany glosariusz będzie zawierał wykaz terminów stosowanych w obowiązujących przepisach oraz ich definicje. Ułatwi on objaśnienie i uproszczenie zbioru pojęć prawnych stosowanych we wspólnym słowniku danych, który będzie zawierał opis poszczególnych pól danych podlegających zgłoszeniu. Celem jest sporządzenie sektorowych słowników danych bazujących na wspomnianym wcześniej glosariuszu pojęć do 2024 r.

Elementem o kluczowym znaczeniu dla zapewnienia spójności danych jest pełne wykorzystywanie uznanych na szczeblu międzynarodowym wspólnych identyfikatorów takich jak unikatowy identyfikator produktu (UPI), unikatowy identyfikator transakcji (UTI) oraz identyfikator podmiotu prawnego (LEI). W tym kontekście LEI – który zapewnia możliwość unikatowego i jednoznacznego identyfikowania podmiotów i który stanowi najpowszechniej stosowany globalny identyfikator podmiotów prawnych w sektorze finansowym – jest szczególnie przydatny, jeżeli chodzi o łączenie poszczególnych zestawów danych, co z kolei ułatwia sprawowanie nadzoru. Komisja zamierza zatem dodatkowo rozszerzyć i propagować spójniejsze stosowanie LEI w sektorze finansowym poprzez wyeliminowanie szeregu kluczowych luk i wprowadzenie wymogów dotyczących jego stosowania w odpowiednich przepisach . W następstwie zalecenia opublikowanego przez Europejską Radę ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) Komisja zamierza ustalić do 2023 r., czy należałoby zobowiązać szerszą grupę podmiotów prawnych w całej UE do obowiązkowego stosowania LEI. Ponadto Komisja zamierza podejmować starania na forach międzynarodowych na rzecz upowszechniania korzystania z LEI oraz z innych wspólnych identyfikatorów w sektorze finansowym w skali globalnej.

Działanie 1. Aby zwiększyć spójność i stopień normalizacji zgłaszanych danych, Komisja zamierza: a)przyznawać nowe kompetencje oraz, w stosownych przypadkach, występować z wnioskiem o wzmocnienie uprawnień Europejskich Urzędów Nadzoru w kluczowych aktach prawnych, aby zapewnić dalszą integrację praktyk w zakresie zgłaszania danych w obszarach właściwości tych urzędów; b)zaktualizować analizę wymogów w zakresie sprawozdawczości w sektorze finansowym i opracować kompleksowy glosariusz służący objaśnieniu i uproszczeniu zbioru wykorzystywanych pojęć prawnych; c)współpracować z Europejskimi Urzędami Nadzoru i EBC na rzecz rozwijania i propagowania wspólnego słownika danych – pierwszym etapem tej współpracy ma być opracowanie słowników sektorowych do 2024 r.; d)przedstawiać propozycje zmian w odpowiednich ramach sprawozdawczości, aby systematycznie zobowiązać podmioty dysponujące LEI do jego zgłaszania, a także ustalić – do 2023 r. – czy należałoby zobowiązać szerszą grupę podmiotów prawnych w całej UE do obowiązkowego stosowania LEI.

4.2.Zwiększenie intensywności wymiany i ponownego wykorzystywania danych

Dane powinny być zgłaszane tylko raz – następnie poszczególne organy odpowiedzialne za sprawowanie nadzoru nad systemem finansowym w UE powinny wymieniać się nimi i wykorzystywać je ponownie stosownie do potrzeb. Dlatego też Komisja zamierza wprowadzić system, w ramach którego jednostki sprawozdawcze będą dostarczały wysokiej jakości danych, a organy będą możliwie jak najszerzej i możliwie jak najefektywniej wymieniały się gromadzonymi przez siebie danymi, dbając jednocześnie o zapewnienie bezpieczeństwa danych oraz o dochowanie tajemnicy zawodowej.

W tym celu we wniosku dotyczącym przeglądu dyrektywy w sprawie ZAFI Komisja proponuje wprowadzenie zmian w odpowiednich przepisach, aby zapewnić większą efektywność procesu wymieniania się danymi przez organy. Ponadto w ramach trwającego obecnie przeglądu rozporządzenia w sprawie centralnych depozytów papierów wartościowych (CDPW), które zgodnie z aktualnymi przewidywaniami ma zostać przyjęte w pierwszym kwartale 2022 r., Komisja bada możliwość usprawnienia transgranicznego świadczenia usług CDPW oraz przyjęcia sformalizowanych i znormalizowanych procedur współpracy między organami nadzoru, również w kontekście wymieniania się danymi. W 2022 r. Komisja oceni również przepisy regulujące kwestie związane z wymienianiem się danymi w ramach przeglądu, który należy przeprowadzić zgodnie z art. 46 rozporządzenia w sprawie funduszy rynku pieniężnego.

Komisja wspiera prowadzone aktualnie przez Europejskie Urzędy Nadzoru prace techniczne mające na celu zwiększenie intensywności wymiany i ponownego wykorzystywania zgłaszanych danych w sektorach podlegających właściwości odpowiednich urzędów. ESMA zamierza pełnić funkcję centrum danych dla rynków papierów wartościowych w UE oraz zwiększyć dostępność informacji na szczeblu UE dla innych organów, inwestorów i uczestników rynku. W ramach swoich uprawnień w zakresie zintegrowanej sprawozdawczości EUNB ocenia wykonalność wdrożenia systemu sprawozdawczości obsługującego centralny rejestr danych, tj. pojedynczego punktu kontaktowego dla właściwych organów, który będzie udzielał im dodatkowego wsparcia koordynował ich działania na potrzeby przekazywania zapytań dotyczących danych i wymieniania się informacjami. Prowadzone przez EUNB centrum danych EUCLID zawiera już wszystkie dane nadzorcze oraz dane dotyczące restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji sektora bankowego UE, przy czym EUNB będzie nadal rozwijać to centrum na etapie wdrażania swojego projektu dotyczącego zintegrowanej sprawozdawczości. Ponadto EIOPA w dalszym ciągu rozwija swoje ramy danych, aby w bezpieczny sposób gromadzić dane, zarządzać nimi, a także je analizować, dystrybuować i publikować. Kluczowym elementem tych ram jest centralne repozytorium, które EIOPA zamierza prowadzić, wprowadzając w tym samym czasie odpowiednie usprawnienia techniczne.

Do 2023 r. Komisja – we współpracy z Europejskimi Urzędami Nadzoru, EBC i innymi organami – dokona przeglądu stosownych przepisów, aby zidentyfikować inne przeszkody prawne utrudniające wymienianie się danymi nadzorczymi i statystycznymi oraz danymi dotyczącymi restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji i deklaruje gotowość ich wyeliminowania w przypadku, gdyby okazało się to konieczne. Działania w tym zakresie będą opierały się na odpowiednich przepisach Unii, w których dopuszczono już możliwość wymieniania się danymi między organami na szczeblu UE i na szczeblu krajowym z zastrzeżeniem spełnienia rygorystycznych warunków. W połączeniu ze wspólnym słownikiem danych wspomniane działania położą podwaliny pod budowę przestrzeni danych nadzorczych, w której dane wszystkie właściwe organy będą mogły uzyskać dostęp do danych, wymieniać się nimi i ponownie je wykorzystywać przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony ich poufności i zagwarantowaniu ich bezpieczeństwa.

Komisja zaproponuje zbiór zasad regulujących kwestie związane z prawami dostępu do danych i powierzaniem odpowiedzialności za ocenianie jakości danych, a także procedury, jakie poszczególne organy powinny stosować przed dodaniem wniosku dotyczącego zgłoszenia, wprowadzeniem zmian w takim wniosku i jego uchyleniem. Komisja będzie również dążyła do dalszej normalizacji zestawów danych dzięki korzystaniu ze wspólnego słownika danych, a także będzie wspierała rozwój bezpiecznego środowiska IT umożliwiającego bezpieczne uzyskiwanie dostępu do danych i wymienianie się nimi niezależnie od miejsca ich fizycznego przechowywania. Komisja będzie kontynuowała ścisłą współpracę z organami nadzoru, w szczególności z Europejskimi Urzędami Nadzoru, EBC, ERRS i Jednolitą Radą ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB), aby precyzyjnie zaprojektować przestrzeń danych nadzorczych.

Organy nadzoru powinny mieć możliwość łatwego łączenia danych nadzorczych z informacjami podawanymi do wiadomości publicznej, aby uzyskać bardziej kompletny obraz systemu finansowego bez konieczności gromadzenia dodatkowych danych. Pojedynczy punkt dostępu, o którym wspomina się we wniosku, ułatwi organom nadzoru uzyskiwanie dostępu do danych publikowanych przez podmioty objęte regulacją. Specyfikacje danych i odpowiednie zasady ustanowione z myślą o przestrzeni danych nadzorczych, a także zasady dotyczące informacji podawanych do wiadomości publicznej przez podmioty objęte regulacją w sektorze finansowym zostaną skoordynowane, aby zapewnić porównywalność i interoperacyjność odpowiednich zestawów danych.

Ponadto niektóre informacje podawane do wiadomości publicznej można opracowywać na podstawie danych nadzorczych. W swoim pakiecie bankowym przyjętym w dniu 27 października 2021 r. Komisja zaproponowała przyznanie EUNB uprawnień do centralizowania informacji ujawnianych przez określony bank, aby zwiększyć dostępność danych ostrożnościowych. Propozycja Komisji obejmuje również zobowiązanie EUNB do publikowania informacji ujawnianych przez małe banki i banki o niezłożonej strukturze na podstawie danych zgłaszanych organom nadzoru, co zwalnia banki z konieczności ponoszenia dodatkowych kosztów ujawnienia informacji. Komisja – we współpracy z Europejskimi Urzędami Nadzoru – będzie kontynuowała działania na rzecz ustanowienia ram zapewniających możliwość podawania do wiadomości publicznej informacji zaczerpniętych z danych nadzorczych oraz będzie w dalszym ciągu koordynowała działania związane z danymi publicznymi i danymi nadzorczymi, w szczególności w okresie opracowywania standardów technicznych na potrzeby pojedynczego punktu dostępu.

Zgłaszane dane nadzorcze stanowią skarbnicę potencjalnych informacji. Aby maksymalnie wykorzystać ich wartość, Komisja – w stosownych przypadkach i o ile jest to możliwe – zachęca organy nadzoru do podejmowania inicjatyw służących opracowywaniu analiz rynkowych i rozpowszechnianiu informacji z korzyścią dla organów regulacyjnych, uczestników rynku i ogółu społeczeństwa.

Komisja zbada również możliwość szerszego udostępniania danych na potrzeby badań naukowych i innowacji, dbając jednocześnie o ochronę ich poufności. W swoim sprawozdaniu z postępu prac z 2023 r. Komisja oceni zasadność dokonania jakichkolwiek korekt regulacyjnych, aby umożliwić wymienianie się zgłaszanymi danymi i ich ponowne wykorzystywanie do realizacji celów w obszarze innowacyjności.