SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

DOTYCZĄCE DZIAŁAŃ ZEWNĘTRZNYCH EBI W 2012 R. OBJĘTYCH GWARANCJĄ BUDŻETOWĄ UE

1. WPROWADZENIE

Decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1080/2011/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie udzielenia gwarancji UE dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego na pokrycie strat poniesionych w związku z pożyczkami i gwarancjami udzielonymi na zabezpieczenie pożyczek na potrzeby projektów poza granicami Unii[1] („decyzja” lub „gwarancja UE”) Komisję zobowiązano do corocznego składania sprawozdania, w oparciu o roczne sprawozdanie przedstawione przez EBI, dotyczącego działań EBI z zakresu finansowania realizowanych w ramach gwarancji UE.

W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono również podsumowanie operacji na własne ryzyko prowadzonych przez EBI w 2012 r. w regionach objętych decyzją. Po upływie pierwszego pełnego roku wdrażania nowych ram pomiaru wyników EBI niniejsze sprawozdanie zawiera bardziej szczegółowe informacje na temat oczekiwanych wyników w oparciu o działania EBI z zakresu finansowania przyjęte w 2012 r. Operacje EBI w państwach Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) oraz w krajach i terytoriach zamorskich są przedmiotem odrębnego sprawozdania rocznego.

Bardziej szczegółowe informacje i tabele statystyczne dotyczące powyższych działań, w rozbiciu na projekty, sektory, państwa i regiony, przedstawione są w załączonym dokumencie roboczym służb Komisji[2]. Faktycznie osiągnięte wyniki w oparciu o badanie poszczególnych operacji, które nadal są realizowane lub zostały już zakończone, również przedstawiono w dokumencie roboczym służb Komisji.

Należy wspomnieć, że w dniu 23 maja 2013 r. Komisja przyjęła wniosek ustawodawczy dotyczący nowej decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie udzielenia gwarancji UE dla działań EBI z zakresu finansowania prowadzonych poza granicami Unii w ramach kolejnych wieloletnich ram finansowych, któremu towarzyszyła ocena skutków[3].

2. NAJWAŻNIEJSZE OSIĄGNIĘCIA

Na mocy decyzji pułap upoważnienia ogólnego ustalono na poziomie 27 484 mln EUR oraz wprowadzono dodatkowe upoważnienie związane z działaniami w zakresie zmian klimatu w wysokości 2 000 mln EUR.

Utrzymujące się słabe wyniki gospodarcze w strefie euro i w innych rozwiniętych gospodarkach przyczyniły się do dalszego spowolnienia wzrostu światowego PKB w 2012 r. Spośród regionów objętych decyzją region państw ubiegających się o członkostwo należał do najbardziej dotkniętych ze względu na jego ścisłe powiązania ze strefą euro, co doprowadziło do spadku stopy wzrostu gospodarczego w Turcji z 8,5 % do 3 %, a w innych państwach ubiegających się o członkostwo – z 1,3 % w 2011 r. do -0,2 % w 2012 r. Państwa sąsiedztwa wschodniego również ucierpiały w wyniku swoich bliskich stosunków handlowych ze strefą euro, podczas gdy ciągła niepewność związana z przemianami politycznymi i gospodarczymi w wyniku arabskiej wiosny nadal negatywnie wpływała na wyniki państw południowego wybrzeża Morza Śródziemnego. Stopa wzrostu gospodarczego obniżyła się w Azji i Ameryce Łacińskiej, głównie za sprawą spowolnienia w Brazylii, Chinach i Indiach. Afryka Południowa również odczuła negatywne skutki i stopa wzrostu spadła w tym regionie z 3,5 % w 2011 r. do 2,3 % w 2012 r.

Pomimo trudnego otoczenia biznesowego w 2012 r. EBI utrzymał wolumen zatwierdzonych pożyczek w regionach objętych decyzją na tym samym co w 2011 r. poziomie wynoszącym 6,5 mld EUR. Kwota finansowania w ramach gwarancji UE zwiększyła się o około 900 mln EUR do 4,0 mld EUR, podczas gdy kwota finansowania na własne ryzyko EBI zmniejszyła się o około 900 mln EUR do 2,5 mld EUR.

W styczniu 2012 r. EBI wprowadził ramy pomiaru wyników, co udoskonaliło pomiary i sprawozdawczość EBI dotyczące wyników i wpływu jego operacji, zgodnie z wymogiem zawartym w decyzji. Opracowano obszerny zbiór obiektywnie wymiernych i możliwych do monitorowania wskaźników, które będą stanowić wytyczne dla oceny przez cały cykl trwania poszczególnych projektów. Oczekiwane wyniki dla wszystkich operacji EBI przyjętych w 2012 r. przedstawiono w dokumencie roboczym służb Komisji. Pełne sprawozdanie EBI dotyczące wyników działań EBI poza granicami UE zostało opublikowane na jego stronie internetowej[4].

W zmienionej decyzji podkreślono również konieczność większego dostosowania działań zewnętrznych EBI do zewnętrznej polityki, jak również zewnętrznych programów i instrumentów UE. W ciągu 2012 r. EBI nadal ściśle współpracował z Komisją i ESDZ w celu wzmocnienia zgodności i spójności działań podejmowanych przez EBI z zewnętrzną polityką UE. W tym kontekście wdrożono kilka nowych wymogów prawnych zawartych w decyzji, w tym regionalne techniczne wytyczne operacyjne przyjęte wspólnie przez Komisję i EBI w listopadzie 2012 r.[5] oraz strategię EBI w dziedzinie zmiany klimatu[6] w państwach objętych upoważnieniem do działań zewnętrznych, która to strategia została przedstawiona Radzie i Parlamentowi pod koniec roku.

3. DZIAŁANIA Z ZAKRESU FINANSOWANIA

3.1. Przegląd wysokości finansowania EBI w regionach objętych decyzją

Poniższa tabela zawiera przegląd wysokości finansowania EBI w 2012 r. w regionach objętych decyzją.

Tabela 1: Działania EBI z zakresu finansowania zatwierdzone w 2012 r. w regionach objętych decyzją.

Państwa objęte operacjami || Operacje w ramach upoważnienia || Operacje EBI na własne ryzyko || Ogółem

(w mln EUR) || Gwarancja ogólna || Gwarancja obejmująca ryzyko polityczne || Ogółem

Państwa ubiegające się o członkostwo || 821 || 0 || 821 || 2285 || 3106

Państwa regionu Morza Śródziemnego || 1466 || 189 || 1655 || 11 || 1665

Państwa sąsiedztwa wschodniego i Rosja || 534 || 400 || 934 || 0 || 934

Azja i Ameryka Łacińska || 350 || 100 || 450 || 250 || 700

Afryka Południowa || 0 || 100 || 100 || 0 || 100

Ogółem || 3171 || 789 || 3960 || 2546 || 6506

W 2011 r. wolumen pożyczek udzielonych na własne ryzyko był wysoki, ale następnie względne proporcje między działalnością w ramach gwarancji UE i działalnością EBI na własne ryzyko uległy zmianie na korzyść działalności w ramach gwarancji, której wolumen wzrósł o 30 % do 3,96 mld EUR, czyli 61 % łącznego finansowania w 2012 r. w regionach objętych decyzją. Większość (89,8 %) operacji finansowanych na własne ryzyko EBI zostało zatwierdzonych w odniesieniu do państw ubiegających się o członkostwo.

W 2012 r. 80,1 % pożyczek zatwierdzonych w ramach gwarancji UE objętych było gwarancją ogólną, która jest wykorzystywana na potrzeby operacji z sektorem rządowym i sektorem władz niższego szczebla, natomiast 19,9 % zabezpieczonych było gwarancją obejmującą ryzyko polityczne stosowaną w przypadku operacji z sektorem prywatnym, w przypadku których inne rodzaje ryzyka były ponoszone przez EBI.

Wykres 1: Zmiany w ujęciu rocznym wolumenu pożyczek udzielanych przez EBI w regionach objętych decyzją.

Na koniec 2012 r. łączna kwota finansowania zatwierdzonego na podstawie decyzji (po odjęciu kwot anulowanych) wyniosła 23,1 mld EUR, czyli 79 % maksymalnego pułapu określonego w decyzji. W ramach gwarancji dostępna była ogółem kwota 6,3 mld EUR dla nowych działań EBI. Przewiduje się, że do końca 2013 r. EBI osiągnie niektóre z pułapów regionalnych, natomiast w przypadku innych regionów wciąż mogą pozostawać środki do dyspozycji. W decyzji przewidziano możliwość przesunięcia środków między poszczególnymi pułapami regionalnymi o +/– 10 %.

Tabela 2: Łączna wysokość kwot pożyczek zatwierdzonych oraz kwot wypłaconych przez EBI na podstawie decyzji (lata 2007-2012)

w mln EUR || Pułap || Kwoty zatwierdzone netto || Kwoty zatwierdzone netto jako % pułapu || Kwoty wypłacone || Kwoty wypłacone netto jako % kwot zatwierdzonych netto

Państwa ubiegające się o członkostwo || 9 048 || 8 446 || 93 % || 4 923 || 59 %

Państwa regionu Morza Śródziemnego || 9 700 || 7 861 || 81 % || 3 263 || 42 %

Państwa sąsiedztwa wschodniego i Rosja || 3 848 || 2 642 || 69 % || 551 || 21 %

Azja i Ameryka Łacińska || 3 952 || 2 871 || 73 % || 1 825 || 64 %

Afryka Południowa || 936 || 691 || 74 % || 520 || 75 %

Upoważnienie ogólne łącznie || 27 484 || 22 511 || 82 % || 11 082 || 49 %

Upoważnienie związane z działaniami w zakresie zmian klimatu (2011-2013) || 2 000 || 650 || 33 % || 150 || 20 %

Upoważnienie łącznie || 29 484 || 23 161 || 79 % || 11 232 || 48 %

Jeśli chodzi o kwoty wypłacone, które stanowią konkretny wskaźnik postępów w realizacji projektu, na koniec 2012 r. EBI wypłacił 48 % (11,2 mld EUR) kwot zatwierdzonych netto na podstawie decyzji. Poziom ten odzwierciedla typową długość okresu upływającego między podpisaniem umowy o finansowaniu a dokonywaniem wypłat. Wyniki Afryki Południowej były stosunkowo najlepsze, gdyż w regionie tym wypłacono 75 % kwot zatwierdzonych netto, na drugim miejscu plasowały się Azja i Ameryka Łacińska (64 %), a następnie państwa ubiegające się o członkostwo (59 %). W regionie Morza Śródziemnego kwoty wypłacone osiągnęły w 2012 r. rekordowy poziom 1,5 mld EUR, z czego 1,2 mld EUR na podstawie obowiązującej decyzji. Odsetek kwot wypłaconych łącznie w państwach regionu Morza Śródziemnego nadal jednak pozostawał poniżej średniej i wynosił 42 % kwot zatwierdzonych netto. W państwach sąsiedztwa wschodniego wolniejszy wzrost tempa wypłat jest wynikiem początkowych opóźnień w realizacji projektów i opóźnień administracyjnych w państwach otrzymujących finansowanie. W państwach sąsiedztwa wschodniego i w Rosji odsetek kwot wypłaconych utrzymał się na poziomie 21 % kwot zatwierdzonych netto.

Tabela 3: Zatwierdzone pożyczki na podstawie obowiązującej decyzji w ujęciu rocznym (lata 2007-2013).

w mln EUR || 2007 r. (*) || 2008 || 2009 || 2010 || 2011 || 2012 || Łączna kwota brutto || Kwoty anulowane || Łączna kwota netto

Państwa ubiegające się o członkostwo || 389 || 2 009 || 2 859 || 1 535 || 874 || 821 || 8 486 || 40 || 8 446

Państwa regionu Morza Śródziemnego || 1 205 || 1 195 || 1 510 || 2 009 || 926 || 1 305 || 8 150 || 288 || 7 861

Państwa sąsiedztwa wschodniego i Rosja || 0 || 170 || 233 || 631 || 675 || 934 || 2 642 || 0 || 2 642

Azja i Ameryka Łacińska || 305 || 469 || 1 088 || 643 || 310 || 300 || 3 115 || 244 || 2 871

Afryka Południowa || 0 || 203 || 280 || 50 || 115 || 100 || 748 || 56 || 691

Upoważnienie ogólne łącznie || 1 899 || 4 045 || 5 969 || 4 867 || 2 900 || 3 460 || 23 140 || 629 || 22 511

Upoważnienie związane z działaniami w zakresie zmian klimatu (2011-2013) || || || || || 150 || 500 || 650 || -- || 650

Państwa ubiegające się o członkostwo || || || || || 150 || - || 150 || -- || 150

Państwa regionu Morza Śródziemnego || || || || || || 350 || 350 || -- || 350

Państwa sąsiedztwa wschodniego i Rosja || || || || || || -- || -- || -- || --

Azja i Ameryka Łacińska || || || || || || 150 || 150 || -- || 150

Afryka Południowa || || || || || || -- || -- || -- || --

Upoważnienie łącznie || 1 899 || 4 045 || 5 969 || 4 867 || 3 050 || 3 960 || 23 790 || -- || 23 161

(*) Do dnia 31 lipca 2007 r. pożyczki udzielano również na podstawie poprzedniej decyzji obejmującej lata 2000-2007.

Jeżeli chodzi o liczbę projektów, w 2012 r. na podstawie decyzji finansowanych było 39 projektów w porównaniu z 29 projektami w 2011 r.

Jak przedstawiono w tabeli 1, w 2012 r. państwa ubiegające się o członkostwo – z zatwierdzonym finansowaniem na poziomie 3,1 mld EUR, co stanowi 48 % ogółu finansowania w regionach objętych decyzją – nadal były głównymi beneficjentami działań EBI z zakresu finansowania prowadzonych poza granicami UE. EBI na pierwszym miejscu stawiał linie kredytowe dla MŚP (55 % zatwierdzonego finansowania) oraz dla transeuropejskich projektów infrastrukturalnych. Kwota pożyczek udzielonych w ramach gwarancji obniżyła się do 0,8 mld EUR, podczas gdy kwota finansowania przyznanego na własne ryzyko w ramach instrumentu przedakcesyjnego pozostała na poziomie 2,3 mld EUR podobnie jak w poprzednim roku.

Pomimo ciągłej niestabilności w następstwie arabskiej wiosny i mimo zawieszenia działań w Syrii wolumen działań EBI z zakresu finansowania w państwach regionu Morza Śródziemnego w 2012 r. ponownie wzrósł do 1,7 mld EUR, co stanowi wzrost o 73 % w porównaniu z wynikiem osiągniętym w poprzednim roku. Podobnie jak w latach poprzednich sektor energetyczny i sektor transportowy były największymi beneficjentami działań EBI z zakresu finansowania w regionie Morza Śródziemnego. EBI zintensyfikował również udzielanie pożyczek dla sektora prywatnego, zapewniając około 660 mln EUR[7] w 2012 r., co stanowi wzrost o ponad 300 mln EUR w porównaniu z kwotą pożyczek udzielonych w 2011 r. i oznacza najwyższy poziom od 2007 r. W wyniku zatwierdzenia finansowania na kwotę 350 mln EUR w ramach upoważnienia związanego z działaniami w zakresie zmian klimatu oraz poczynienia w ciągu roku istotnych przygotowań w zakresie kolejnych projektów region ten był również głównym beneficjentem dodatkowych środków w ramach upoważnienia przyznanych w październiku 2011 r. na działania w dziedzinie klimatu.

Działania EBI z zakresu finansowania w państwach sąsiedztwa wschodniego i w Rosji osiągnęły w 2012 r. rekordowo wysoki poziom 934 mln EUR, w porównaniu z poziomem 776 mln EUR w 2011 r. Linie kredytowe dla MŚP stanowiły około 50 % zatwierdzonych pożyczek, odzwierciedlając potrzebę wspierania w regionie przedsiębiorczości i wzrostu bardziej sprzyjającego włączeniu społecznemu. Sektory energetyczny i transportowy były również istotnymi beneficjentami działań EBI z zakresu finansowania wspierających strategiczne projekty infrastrukturalne.

W Azji i Ameryce Łacińskiej łączna kwota pożyczek zmniejszyła się do 700 mln EUR (w porównaniu z kwotą 1,17 mld EUR w 2011 r.) ze względu na odroczenie dwóch dużych operacji. Pożyczki udzielone w tym regionie były nadal ukierunkowane głównie na działania w dziedzinie klimatu i stanowiły 86 % zatwierdzonych pożyczek w 2012 r. (100 % w Azji i 67 % w Ameryce Łacińskiej). W Afryce Południowej w 2012 r. zatwierdzono dwie nowe pożyczki udzielone w celu wsparcia wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych i rozwoju infrastruktury miejskiej w wysokości ogółem 100 mln EUR, co stanowi spadek w stosunku do kwoty 165 mln EUR w 2011 r.

Tabela 4: Zestawienie działań zatwierdzonych w ramach gwarancji UE w 2012 r. w podziale na sektory (w mln EUR).

Region || Ogółem || Energia || Transport || Przemysł i usługi || Infrastruktura wodno-kanalizacyjna || Linie kredytowe dla MŚP || Infrastruktura miejska / ogólna || Telekomunikacja

Państwa ubiegające się o członkostwo || 821 || || || 217 || 26 % || 175 || 21 % || 254 || 31 % || 175 || 21 % || || || ||

Państwa regionu Morza Śródziemnego || 1 655 || 387 || 23 % || 615 || 37 % || 218 || 13 % || 70 || 4 % || 165 || 10 % || 201 || 12 % || ||

Państwa sąsiedztwa wschodniego i Rosja || 934 || 217 || 23 % || 211 || 23 % || || || 7 || 1 % || 500 || 54 % || || || ||

Azja i Ameryka Łacińska || 450 || 75 || 17 % || 200 || 44 % || || || || || 75 || 17 % || || || 100 || 22 %

Afryka Południowa || 100 || 50 || 50 % || || || || || || || || || 50 || 50 % || ||

Ogółem || 3 960 || 729 || 18 % || 1 243 || 31 % || 393 || 10 % || 330 || 8 % || 915 || 23 % || 251 || 6 % || 100 || 4 %

3.2. Wkład w realizację celów polityki UE

W decyzji przewidziano trzy nadrzędne cele o charakterze horyzontalnym dla wszystkich regionów objętych gwarancją budżetową UE:

(i) łagodzenie skutków zmiany klimatu i przystosowanie się do tej zmiany;

(ii) rozwój infrastruktury społecznej i gospodarczej;

(iii) rozwój lokalnego sektora prywatnego, w szczególności wsparcie dla MŚP.

Ponadto działania EBI z zakresu finansowania mają się przyczyniać do realizacji podstawowych zasad leżących u podstaw działań zewnętrznych Unii, o których mowa w art. 21 TUE, jak również do integracji regionalnej między państwami partnerskimi, w tym integracji gospodarczej między państwami ubiegającymi się o członkostwo, państwami sąsiadującymi oraz Unią.

Regionalne techniczne wytyczne operacyjne mają na celu zapewnienie, by finansowanie udzielane przez EBI w ramach gwarancji UE było spójne z odpowiednimi programami i instrumentami polityki zewnętrznej UE oraz uzupełniało te programy i instrumenty w poszczególnych regionach objętych decyzją.

Począwszy od 2012 r., wyżej wymienione nadrzędne cele o charakterze horyzontalnym stanowią podstawę sprawozdawczości dotyczącej nowych operacji.

W okresie objętym decyzją EBI nadal intensyfikował udzielanie pożyczek na działania w dziedzinie klimatu. Dodatkowe środki w ramach upoważnienia związanego z działaniami w zakresie zmian klimatu w wysokości 2 mld EUR przyczyniły się do zwiększenia, poza wschodzące gospodarki rynkowe, liczby państw rozwijających się, w których przeprowadzane są inwestycje w działania na rzecz klimatu. Do końca 2012 r. wykorzystano jedną trzecią środków (przyznanych w wysokości 2 mld EUR w październiku 2011 r.) oraz poczyniono istotne przygotowania w zakresie kolejnych projektów we wszystkich regionach, co zapewnia dobre perspektywy dla wykorzystania wszystkich środków przed upływem obowiązywania upoważnienia.

Począwszy od 2007 r., łączne wsparcie udzielone przez EBI dla projektów dotyczących działań w dziedzinie klimatu w regionach objętych decyzją wyniosło 8,5 mld EUR. Znaczna większość (86 %) pożyczek udzielanych na działania w dziedzinie klimatu związana jest z inwestycjami w wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych, efektywność energetyczną i transport zorganizowany z poszanowaniem zasady zrównoważonego rozwoju. Ponieważ regiony objęte decyzją są szczególnie narażone na aktualną zmienność klimatu i przyszłą zmianę klimatu, EBI w coraz większym zakresie uwzględnia w projektach kwestię odporności na zmianę klimatu. Polega to na wspieraniu pomocy technicznej i odpowiednich środków planowania, a także na wspieraniu konkretnych inwestycji dostosowawczych, takich jak ochrona przeciwpowodziowa i środki ochronne.

W 2012 r. wartość zatwierdzonego finansowania działań w dziedzinie klimatu wyniosła 1,6 mld EUR, co stanowiło 24 % całkowitej kwoty finansowania EBI w regionach objętych decyzją (29 % zatwierdzonych działań z zakresu finansowania w ramach gwarancji UE objętych upoważnieniem ogólnym lub upoważnieniem związanym z działaniami w zakresie zmian klimatu). Odsetek ten jest zgodny z docelowym łącznym udziałem tej kategorii pożyczek EBI na poziomie 25 % (wzrost z 20 % w 2010 r.) i jest względnie wyższy od odsetka uzyskanego w 2010 r., kiedy to ogólnie taki sam wolumen, wynoszący 1,6 mld EUR, zatwierdzonego finansowania działań w dziedzinie klimatu stanowił 21 % całkowitej kwoty finansowania w regionach objętych decyzją (15 % zatwierdzonych działań z zakresu finansowania w ramach gwarancji UE).

Tabela 5: Zatwierdzone w 2012 r. pożyczki na działania w dziedzinie klimatu w regionach objętych decyzją

w mln EUR || Działania w dziedzinie klimatu w ramach || || Ogółem działania w dziedzinie klimatu || jako % kwot zatwierdzonych ogółem

Upoważnienie ogólne || Upoważnienie związane z działaniami w zakresie zmian klimatu || Operacje EBI na własne ryzyko

Państwa ubiegające się o członkostwo || 85 || || 157 || 242 || 8 %

Państwa regionu Morza Śródziemnego || 113 || 350 || 11 || 474 || 28 %

Państwa sąsiedztwa wschodniego || 195 || || || 195 || 21 %

Azja || || 150 || 250 || 400 || 100 %

Ameryka Łacińska || 200 || || || 200 || 67 %

Afryka Południowa || 50 || || || 50 || 50 %

Łącznie w regionach objętych decyzją || 643 || 500 || 417 || 1 560 || 24 %

jako % kwot zatwierdzonych ogółem || 29 % || 16 % || ||

W obecnej sytuacji gospodarczej udzielanie pożyczek dla MŚP stało się podstawowym priorytetem EBI w perspektywie krótkoterminowej w celu wsparcia rozwoju gospodarczego w państwach ubiegających się o członkostwo, co doprowadziło do ograniczenia udziału projektów z dziedziny ochrony środowiska.

W 2012 r. udało się jednak osiągnąć istotny postęp pod względem budowania stosunków z lokalnymi pośrednikami, co począwszy od 2013 r. przełoży się na finansowanie działań dotyczących zmiany klimatu (np. niewielkie projekty w zakresie infrastruktury wodno-kanalizacyjnej i gospodarki odpadami). Ponadto przewiduje się, że w 2013 r. zrealizowanych zostanie szereg działań z zakresu finansowania ponownego zalesiania i kolei, które będą miały bardzo pozytywny wpływ na ochronę klimatu, w związku z czym wskaźnik środków przeznaczonych na finansowanie działań w związku ze zmianą klimatu w regionie państw ubiegających się o członkostwo prawdopodobnie znacząco wzrośnie.

Jak przewidziano w wymogach zawartych w decyzji, EBI, w porozumieniu z Komisją, opracował strategię EBI w dziedzinie zmiany klimatu w państwach objętych upoważnieniem do działań zewnętrznych, która została przedłożona Radzie Europejskiej i Parlamentowi w dniu 19 grudnia 2012 r. W strategii opisano podejście EBI do wspierania działań w dziedzinie klimatu zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym, a także przedstawiono szereg krótko- i długoterminowych działań służących dalszemu poszerzeniu działalności EBI na rzecz klimatu.

W latach 2007-2012 EBI zapewnił ponad 23,2 mld EUR na finansowanie rozwoju infrastruktury społecznej i gospodarczej, w tym infrastruktury w obszarach transportu, energii oraz ochrony środowiska, a także technologii teleinformatycznych. Wsparcie EBI dla rozwoju infrastruktury społecznej i gospodarczej stanowiło w 2012 r. 51 % ogółu działalności EBI w regionach objętych decyzją (i 73 % działań w ramach gwarancji).

Wsparcie EBI dla sektora prywatnego stanowiło w 2012 r. 51 % ogółu działalności EBI w regionach objętych decyzją (i 37 % działań w ramach gwarancji). Rozwój sektora prywatnego jest niezbędny dla trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, co z kolei jest warunkiem ograniczenia ubóstwa. Wsparcie EBI dla rozwoju lokalnego sektora prywatnego obejmuje głównie udzielanie poprzez banki pośredniczące pożyczek dla MŚP i przedsiębiorstw o średniej kapitalizacji[8], a także bezpośrednie udzielanie pożyczek większym przedsiębiorstwom prywatnym.

W 2012 r. wolumen pożyczek udzielonych poprzez pośredników dla MŚP i przedsiębiorstw o średniej kapitalizacji w regionach objętych decyzją wyniósł 2,1 mld EUR, czyli ponad dwa razy więcej niż wolumen zatwierdzony w poprzednim roku, głównie ze względu na wyższy wolumen pożyczek zatwierdzonych w państwach ubiegających się o członkostwo oraz w państwach sąsiedztwa wschodniego i Rosji. W 2012 r. pożyczki te stanowiły to 66 % działalności EBI na rzecz sektora prywatnego w regionach objętych decyzją (i 56 % działań w ramach gwarancji). W ramach instrumentu przedakcesyjnego nieobjętego gwarancją UE zatwierdzono 64 % pożyczek. Kwoty przydzielone w 2012 r. w ramach linii kredytowych wyniosły 1,7 mld EUR, co przyczyniło się do wsparcia prawie 4800 projektów inwestycyjnych realizowanych przez MŚP i przedsiębiorstwa o średniej kapitalizacji, o łącznych kosztach inwestycyjnych w wysokości 3,6 mld EUR. Bardziej szczegółowe informacje na temat działalności pośredników finansowych w zakresie udzielania wsparcia dla MŚP przedstawiono w dokumencie roboczym służb Komisji.

EBI wspiera również rozwój lokalnego sektora prywatnego za pośrednictwem bezpośrednich pożyczek dla większych przedsiębiorstw prywatnych, głównie w sektorze przemysłowym i sektorze usług. Inwestycje te często prowadzą do powstania nowych miejsc pracy i podejmowania inwestycji przez lokalnych dostawców. W 2012 r. bezpośrednie udzielanie pożyczek dla lokalnego sektora prywatnego było skoncentrowane na państwach ubiegających się o członkostwo oraz na państwach regionu Morza Śródziemnego.

3.3. Zgodnie z art. 12 decyzji oraz zgodnie z przyjętą w 2010 r. strategią EBI w stosunku do jurysdykcji o niskim poziomie regulacji, nieprzejrzystych i unikających współpracy nie przeprowadzono żadnych transgranicznych działań EBI z zakresu finansowania w ramach gwarancji UE z partnerami z siedzibą w jurysdykcjach, w których nie przestrzega się przepisów.

3.4. Wpływ i wartość dodana operacji EBI

· Zgodnie z wymogami zawartymi w decyzji oraz w celu dalszego ulepszania swoich ocen, pomiarów i sprawozdawczości dotyczących wyników i wpływu operacji prowadzonych poza granicami UE EBI przyjął nowe ramy pomiaru wyników, które mają zastąpić istniejące ramy oceny skutków gospodarczych i społecznych. Ramy pomiaru wyników, które zostały wprowadzone pilotażowo w 2012 r., pozwalają doprecyzować ocenę ex-ante dotyczącą oczekiwanych rezultatów projektu oraz zwiększyć zdolność EBI w zakresie monitorowania i sprawozdawczości dotyczących faktycznie osiągniętych wyników. W tym kontekście, jak również przestrzegając procedury badania due dilligence, EBI w systemowy sposób uwzględnia trwałość gospodarczą, finansową, środowiskową i społeczną przy opracowywaniu i monitorowaniu finansowanych projektów. Podobnie jak to miało miejsce zgodnie z wcześniejszymi ramami, również według ram pomiaru wyników projekty oceniane są w oparciu o trzy filary:

· Filar 1 ocenia przewidywany wkład w osiągnięcie celów pożyczki.

· Filar 2 mierzy przewidywane wyniki, jakość i solidność projektów.

· Filar 3 ocenia przewidywaną finansową i niefinansową wartość dodaną działań EBI.

W następnych częściach sprawozdania skoncentrowano się na działaniach przyjętych w 2012 r., w przeciwieństwie do innych części niniejszego sprawozdania, które dotyczą zatwierdzonych działań. Opracowany przykład karty ram pomiaru wyników znajduje się w dokumencie roboczym służb Komisji. Przewidywane wyniki zostały oszacowane podczas badania due diligence. Gdy realizacja przyjętych projektów dobiegnie końca, możliwe będzie gromadzenie i przedstawianie faktycznie osiągniętych wyników. Ponieważ upłynie kilka lat, zanim zostaną osiągnięte faktyczne wyniki działań przyjętych zgodnie z nowymi ramami pomiaru wyników, w rocznym sprawozdaniu za bieżący rok dotyczącym ram pomiaru wyników oparto się na ośmiu badaniach w celu przedstawienia faktycznie osiągniętych wyników projektów, które nadal są realizowane lub zostały już zakończone. Począwszy od 2013 r., sprawozdanie będzie opierać się na działaniach zatwierdzonych, a nie na działaniach przyjętych, tak by było ono lepiej dostosowane do innych obowiązków EBI w zakresie sprawozdawczości.

Pełne sprawozdanie dotyczące ram pomiaru wyników, obejmujące wszystkie działania EBI poza granicami UE, w tym również te w ramach upoważnienia z Kotonu dla regionu AKP, a także badania poszczególnych operacji można znaleźć na stronie internetowej EBI.

Na wykresie 2 przedstawiono podział ocen według filarów ram pomiaru wyników dotyczących projektów przyjętych w 2012 r. w regionach objętych decyzją.

Uwaga: W przypadku filara 3 oceny wartości dodanej są nieco inne: 4-wysoka, 3-znaczna, 2-średnia, 1-niska

Bardziej szczegółowe informacje na temat ram pomiaru wyników znajdują się w dokumencie roboczym służb Komisji.

4. WSPÓŁPRACA Z KOMISJĄ

Wykaz istniejących ram współpracy wykorzystywanych w 2012 r. przez EBI i Komisję w celu zwiększenia spójności ogólnego wsparcia UE w regionach objętych decyzją znajduje się w dokumencie roboczym służb Komisji wraz z tabelą dotyczącą wolumenów działań z zakresu finansowania zatwierdzonych przez EBI w ramach jego zarządzania środkami budżetowymi UE. Niektóre z głównych działań koordynowanych w 2012 r. w ramach współpracy między tymi dwoma instytucjami przedstawiono poniżej.

Regionalne techniczne wytyczne operacyjne, przygotowane w ścisłej współpracy między Komisją i EBI, zostały przyjęte przez obydwie instytucje w listopadzie 2012 r.[9]. Strategia EBI w dziedzinie zmiany klimatu w państwach objętych upoważnieniem do działań zewnętrznych, przygotowana w ścisłej współpracy z Komisją, została przedstawiona przez EBI Radzie i Parlamentowi Europejskiemu w grudniu 2012 r. Protokół ustaleń między Komisją i EBI z maja 2008 r. został zaktualizowany w 2012 r. w związku z ustanowieniem ESDZ oraz w celu zatwierdzenia w 2013 r.

W kwietniu 2012 r. Komisja przyjęła akt delegowany, na mocy którego Syrię skreślono z wykazu kwalifikujących się państw objętych decyzją[10]. W tym kontekście należy wspomnieć, że EBI odnotował przypadki niewykonania zobowiązania przez rząd Syrii w postaci nieuregulowania płatności odsetek i braku spłaty pożyczki, w związku z czym w 2012 r. kilka razy uruchomiono Fundusz Gwarancyjny celu pokrycia niewykonanych zobowiązań z tytułu pożyczek w Syrii w wysokości ok. 21,5 mln EUR[11].

EBI i ESDZ wcieliły również w życie zasadę lokowania biur EBI w budynkach delegatur UE. Wszystkie nowe biura zewnętrzne EBI są umieszczane w delegaturach, a istniejące biura są tam w miarę możliwości przenoszone. W 2012 r. EBI otworzył biuro w delegaturze UE na Ukrainie. Osiągnięto także znaczący postęp w rozmowach dotyczących biur EBI w Chinach i Rosji.

W 2012 r. prowadzono rozmowy dotyczące projektów umów ramowych z pewną liczbą nowo kwalifikujących się partnerów (Kambodża, Islandia, Irak, Kosowo[12] i Libia). Umowa z Kosowem została podpisana w 2013 r.

W ciągu 2012 r. odbywały się posiedzenia z udziałem EBI, Komisji i ESDZ dotyczące geograficznej koordynacji we wszystkich regionach objętych decyzją w celu określenia konkretnych działań na rzecz wzmocnienia synergii.

EBI wniósł wkład do prac nad oceną skutków przeprowadzonych przez Komisję w 2012 r. w celu przygotowania wniosku ustawodawczego dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kolejnej gwarancji UE dla działań EBI poza granicami UE w latach 2014-2020.

EBI nadal brał aktywny udział w pracach grup zadaniowych wysokiego szczebla UE powołanych przez Catherine Ashton, wysoką przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa i wiceprzewodniczącą Komisji, celem zapewnienia skoordynowanej odpowiedzi UE na potrzeby państw, w których miała miejsce arabska wiosna.

W 2012 r. EBI nadal aktywnie uczestniczył w regionalnych mechanizmach udzielania pożyczek w połączeniu z dotacjami. Ponadto EBI ściśle współpracował z Komisją w ramach grupy ekspertów, której zadaniem było rozważenie możliwości ustanowienia unijnej platformy na rzecz instrumentów łączonych w ramach współpracy zewnętrznej. Platforma została ustanowiona pod koniec 2012 r.[13] i EBI jest jej aktywnym uczestnikiem, a także przewodniczy jednej z grup technicznych stworzonych w jej ramach.

5. WSPÓŁPRACA Z MIĘDZYNARODOWYMI INSTYTUCJAMI FINANSOWYMI

Współpraca z innymi międzynarodowymi instytucjami finansowymi stanowi integralną część działań EBI i obejmuje różne formy, począwszy od dialogu na temat kwestii instytucjonalnych, tematów horyzontalnych i zagadnień tematycznych, poprzez wzajemne konsultacje, aż po rozszerzone formy współfinansowania operacyjnego i podziału pracy. Znaczna część dialogu między międzynarodowymi instytucjami finansowymi odbywa się w ramach wyspecjalizowanych grup roboczych odbywających regularne posiedzenia w celu wymiany sprawdzonych rozwiązań lub rozwiązania konkretnych problemów. Istnieje około 30 grup roboczych ustanowionych przez wielostronne banki rozwoju, obejmujących w niektórych przypadkach również inne międzynarodowe instytucje finansowe, i zajmujących się szerokim zakresem tematów. Ponadto EBI wraz z innymi wielostronnymi bankami rozwoju uczestniczy w głównych pracach podejmowanych w celu zharmonizowania monitorowania finansowania działań związanych z klimatem i zharmonizowania sprawozdawczości dotyczącej tego finansowania. W Ad-Dausze opublikowano dwa sprawozdania: w sprawie monitorowania działań w zakresie łagodzenia skutków zmiany klimatu i monitorowania działań służących przystosowywaniu się do tej zmiany. Ponadto EBI odgrywa wiodącą rolę w ustanowionej przez międzynarodowe instytucje finansowe grupie roboczej ds. rozliczania emisji gazów cieplarnianych. Ponadto EBI bierze udział w innych inicjatywach polegających na dialogu, takich jak odbywające się co pół roku posiedzenie szefów wielostronnych banków rozwoju, które zostało zorganizowane przez EBI w 2012 r. w Luksemburgu.

W 2012 r. operacje współfinansowania zrealizowane wspólnie z innymi międzynarodowymi instytucjami finansowymi lub europejskimi instytucjami dwustronnymi stanowiły 67 % całkowitej kwoty zatwierdzonych pożyczek EBI w ramach gwarancji UE, co stanowi wzrost z 56 % w 2011 r. Zestawienie operacji współfinansowania zatwierdzonych w 2012 r. w regionach objętych upoważnieniem znajduje się w dokumencie roboczym służb Komisji.

Protokół ustaleń pomiędzy Komisją, grupą EBI i EBOR, podpisany w marcu 2011 r., został zaktualizowany w 2012 r. w celu uwzględnienia pierwszego przeglądu, którego dokonano w marcu 2012 r. W protokole ustaleń określono ramy współpracy poza granicami UE w celu zwiększenie łącznego wpływu działań tych dwóch banków w interesie państw będących beneficjentami i udziałowców tych dwóch banków. W aktualizacji poszerzono zasięg regionów, w których prowadzone są wspólne działania poza granicami UE, tak by objąć nimi południowy i wschodni region Morza Śródziemnego.

W 2012 r. na podstawie porozumienia o wzajemnym poleganiu na swoich procedurach i standardach, zawartego przez EBI, AfD i KfW, zakończono opracowywanie wytycznych operacyjnych w oparciu o dotychczasowe doświadczenia fazy pilotażowej, obejmującej 14 wspólnych projektów w regionie sąsiedztwa południowego oraz w Afryce subsaharyjskiej. Porozumienie o wzajemnym poleganiu na swoich procedurach i standardach ustanawia mechanizm, zgodnie z którym w przypadku współfinansowania projektów jeden z trzech partnerów pełni funkcję lidera finansowego i opiera się na swoich standardach i procedurach, pod warunkiem że spełnione są minimalne wymagania pozostałych partnerów. Począwszy od 2013 r., porozumienie zostanie rozszerzone na inne regiony geograficzne poza granicami UE.

W ciągu 2012 r. EBI współpracował z innymi pożyczkodawcami w ramach partnerstwa z Deauville grupy G-8, tak by zapewnić optymalizację synergii w celu wsparcia przemian demokratycznych i gospodarczych w regionie sąsiedztwa południowego. W 2012 r. EBI podpisał również dwustronny protokół ustaleń z Islamskim Bankiem Rozwoju.

W odpowiedzi na ponowne, będące konsekwencją kryzysu w strefie euro, zagrożenia w regionie państw ubiegających się o członkostwo, w styczniu 2012 r. EBI wraz z EBOR i Grupą Banku Światowego przyjął drugą „inicjatywę wiedeńską”. Inicjatywa ta koncentruje się na ulepszeniu koordynacji między organami państwa pochodzenia i organami państwa przyjmującego, tak by wspierać stabilną bankowość transgraniczną i zabezpieczać przed niekontrolowanym delewarowaniem. Zachodnie grupy bankowe nadal odgrywają istotną rolę w tej inicjatywie, zarówno poprzez wspieranie wysiłków na rzecz koordynacji, jak i wykonując własne zadania w celu uniknięcia niekontrolowanego delewarowania.

[1] Dz.U. L 280 z 27.10.2011, s. 1.

[2] SWD(2013) 484.

[3] COM(2013) 293.

[4] http://www.eib.org/infocentre/publications/all/eib-rem-annual-report-2012.htm

[5] SWD(2012) 357 final.

[6] http://www.eib.org/infocentre/publications/all/eibs-climate-strategy-outside-the-eu.htm

[7] W tym 24 mln EUR w postaci udziałów kapitałowych z wykorzystaniem kapitału wysokiego ryzyka FEMIP i środków z funduszu powierniczego.

[8] Średnie przedsiębiorstwa zatrudniające od 250 do 3000 pracowników.

[9] SWD(2012) 357 final.

[10] Dz.U. L 110 z 24.4.2012, s. 38.

[11] Dalsze szczegółowe informacje znajdują się w sprawozdaniu Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Funduszu Gwarancyjnego i zarządzania nim w roku 2012 (COM(2013) 662, przekazanym do Parlamentu Europejskiego i Rady w dniu 27 września 2013 r.).

[12] Użycie tej nazwy nie ma wpływu na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ 1244/1999 oraz opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości na temat ogłoszenia niepodległości przez Kosowo.

[13] Sprawozdanie grupy ekspertów dostępne jest na następującej stronie internetowej: http://ec.europa.eu/transparency/regexpert/index.cfm?do=groupDetail.groupDetailDoc&id=6980&no=1 oraz http://ec.europa.eu/transparency/regexpert/index.cfm?do=groupDetail.groupDetailDoc&id=6981&no=2