KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.1.2023 COM(2023) 34 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 450/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego wskaźnika kosztów pracy (WKP)



I.WPROWADZENIE Wskaźnik kosztów pracy (WKP) mierzy kwartalne zmiany całkowitych godzinowych kosztów pracy ponoszonych przez pracodawców, umożliwiając monitorowanie zmian obciążenia kosztami wynikającymi z czynnika produkcji, jakim jest praca. WKP należy do grupy podstawowych europejskich wskaźników gospodarczych / wskaźników euro, które dostarczają informacji na temat zmian sytuacji gospodarczej w strefie euro. WKP jest stosowany w szczególności przez Europejski System Banków Centralnych do oceniania ewentualnej presji inflacyjnej spowodowanej zmianami na rynku pracy. Ma on duże znaczenie również dla partnerów społecznych zaangażowanych w negocjacje płacowe, a także dla samej Komisji Europejskiej – do celów monitorowania krótkoterminowych zmian kosztów pracy. Dane dotyczące WKP są też wykorzystywane do indeksacji cen w ramach niektórych dużych umów handlowych, których okres obowiązywania obejmuje kilka lat. Na swojej stronie internetowej Eurostat publikuje kwartalny komunikat prasowy dotyczący WKP, zawierający duży zbiór danych przedstawiony w podziale na rodzaj działalności gospodarczej i poszczególne składniki kosztów pracy (koszty płacowe i pozapłacowe). Na stronie przedstawiono także stopy wzrostu w ujęciu kwartał do kwartału i rok do roku. Rozporządzeniem (WE) nr 450/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 lutego 2003 r. dotyczącym wskaźnika kosztów pracy („rozporządzenie o WKP”) ustanowiono wspólne ramy opracowywania i przekazywania Komisji przez państwa członkowskie porównywalnych wskaźników. Art. 13 rozporządzenia (WE) nr 450/2003 zobowiązuje Komisję do przedstawiania sprawozdania Parlamentowi Europejskiemu i Radzie co dwa lata. Celem tego sprawozdania jest ocena jakości statystyk przekazywanych przez państwa członkowskie i unijnych agregatów oraz zidentyfikowanie obszarów, w których można wprowadzić ulepszenia. Niniejsze sprawozdanie jest dziewiątym sprawozdaniem Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącym WKP. Skoncentrowano się w nim na danych dotyczących WKP otrzymanych od czasu poprzedniego wydania za kwartały odniesienia od drugiego kwartału 2020 r. (II kw. 2020 r.) do pierwszego kwartału 2022 r. (I kw. 2022 r.). Odzwierciedlono w nim uwagi poczynione przez Eurostat podczas gromadzenia i walidacji danych dotyczących WKP za te kwartały odniesienia oraz wykorzystano dokumentację przedstawioną przez państwa członkowskie w ich rocznych sprawozdaniach dotyczących jakości. Niniejsze wydanie nie obejmuje danych dotyczących WKP od Zjednoczonego Królestwa, ponieważ państwo to wystąpiło z UE 1 lutego 2020 r. i przestało przekazywać dane dotyczące WKP od I kw. 2020 r. W załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 1216/2003 określono następujące kryteria jakości WKP: przydatność, dokładność, punktualność w przekazywaniu danych, dostępność i przejrzystość, porównywalność, spójność i kompletność. Ponieważ w poprzednim sprawozdaniu dotyczącym WKP uznano, że dostępność i przejrzystość są zadowalające, w niniejszym sprawozdaniu skoncentrowano się na przydatności, kompletności, punktualności, dokładności, porównywalności i spójności. W niniejszym wydaniu przedstawiono również informacje o głównym wpływie kryzysu wywołanego COVID-19 na gromadzenie danych dotyczących WKP. II.OGÓLNY POSTĘP OD CZASU OSTATNIEGO SPRAWOZDANIA Z legislacyjnego punktu widzenia od czasu ostatniego sprawozdania nie nastąpiły żadne zmiany. W kolejnych punktach szczegółowo omówiono udoskonalenia wprowadzone przy sporządzaniu sprawozdania. 2.1 Standardy gromadzenia danych Najnowsza wersja struktur danych na potrzeby wymiany danych i metadanych statystycznych (SDMX), a także uzgodnionych na szczeblu międzynarodowym wykazów kodów (dostępnych w internecie za pośrednictwem specjalnego rejestru) jest nadal z powodzeniem wykorzystywana do odbioru danych od państw członkowskich i tworzenia WKP, a także do przekazywania danych dotyczących WKP do Europejskiego Banku Centralnego. W przypadku danych (szybkich szacunków i ostatecznych danych) od III kw. 2021 r. państwa członkowskie zaczęły stosować zaktualizowaną wersję (2.3) definicji struktury danych SDMX, która uwzględnia najnowsze zmiany uzgodnione na szczeblu międzynarodowym. 2.2 Walidacja danych Dane były poddawane systematycznej walidacji za pomocą nowego narzędzia, które umożliwia sprawdzenie, czy zastosowane kody i struktury danych spełniają uzgodnione standardy dotyczące przekazywania danych (SDMX). Upraszcza to proces sporządzania statystyk i ogranicza ryzyko błędów wynikających z wadliwego kodowania. Jeżeli przekazany plik nie spełnia obowiązujących standardów SDMX, jest automatycznie odrzucany. Państwa członkowskie otrzymują e-mailem powiadomienie o pomyślnym/nieudanym przeprowadzeniu operacji i mają dostęp do sprawozdania z walidacji za pośrednictwem usługi sieciowej. Od czasu ostatniego sprawozdania Eurostat dostosował proces sporządzania statystyk, aby umożliwić przetwarzanie wszystkich rodzajów formatów SDMX, zarówno kompaktowych, jak i generycznych.

Ponadto Eurostat dokonuje kontroli wiarygodności wszystkich danych przekazywanych co kwartał, porównując dane na przestrzeni czasu i we wszystkich obszarach działalności gospodarczej objętych statystyczną klasyfikacją działalności gospodarczej w Unii Europejskiej NACE Rev. 2. W przypadku znacznych zmian w ujęciu kwartał do kwartału Eurostat zwraca się do państw członkowskich o potwierdzenie danych albo przesłanie pliku ze skorygowanymi danymi. W przypadku wykrycia zmian o dużym zakresie lub nagłych zmian, w którejkolwiek konkretnej sekcji NACE, podejmowane są systematyczne działania następcze z udziałem zainteresowanych państw. 2.3 Poziomy godzinowych kosztów pracy Od czasu pierwszej publikacji w kwietniu 2016 r. Eurostat nadal z powodzeniem publikuje roczne szacunki godzinowych kosztów pracy w podziale według NACE Rev. 2. Szacunki te opierają się na poziomach uzyskanych w ramach badania kosztów pracy przeprowadzanego co cztery lata, które są ekstrapolowane za pomocą wskaźników kosztów pracy. Są one sporządzane 3 miesiące po zakończeniu okresu referencyjnego i obejmują wszystkie sekcje NACE z wyjątkiem sekcji L w NACE Rev. 2 („Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości”). 2.4 Sprawozdania dotyczące jakości Sprawozdania dotyczące jakości przedkładane przez państwa członkowskie przetwarzano terminowo, korzystając z najnowszej wersji programu do obsługi metadanych pochodzących z Europejskiego Systemu Statystycznego (ESS Metadata Handler), i udostępniano je wszystkim użytkownikom. 2.5 Wyrównania sezonowe i kalendarzowe Eurostat przeanalizował przekazane przez państwa członkowskie szeregi wyrównane sezonowo i kalendarzowo i w październiku 2021 r. przedstawił porównanie między państwami swojej grupie ekspertów ds. statystyk rynku pracy. Eurostat poprawił również załącznik dotyczący sezonowego wyrównywania załączany do krajowych sprawozdań dotyczących jakości. W szczególności załącznik ten zawiera szczegółowe informacje na temat zastosowanych modeli sezonowego wyrównywania, wykrytych wartości oddalonych, wielkości wyrównań i zmienności wyników. Eurostat publikuje dane wyrównane sezonowo dotyczące agregatów UE w bazie danych i w artykule z serii „Statistics Explained” na temat WKP wraz z danymi niewyrównanymi sezonowo (NSA). Wyniki wyrównane sezonowo dotyczące sum są obecnie pozyskiwane z danych wyrównanych sezonowo na temat składników płacowych i pozapłacowych, co zapewnia spójność. III.JAKOŚĆ DANYCH 3.1Przydatność i kompletność Przydatność Nadal istniało zapotrzebowanie ze strony użytkowników nie tylko na informacje dotyczące kwartalnych zmian procentowych kosztów pracy mierzonych WKP, ale w coraz większym stopniu także na informacje o kosztach pracy w wartościach bezwzględnych (w euro za godzinę). Eurostat nadal publikował w kwietniu każdego roku szacunki godzinowych kosztów pracy w euro i walutach krajowych (poziomy kosztów pracy) w podziale według NACE Rev. 2. Uwzględniono roczną stopę wzrostu godzinowych kosztów pracy oraz udział kosztów pozapłacowych w całkowitych kosztach pracy. Informacje zwrotne na temat publikacji wspomnianych szacunków były pozytywne i Eurostat będzie nadal publikować roczne koszty pracy w podziale według NACE Rev. 2. Kompletność W niniejszej części dokonano przeglądu, czy przekazane dane i metadane dotyczące WKP spełniają wymogi prawne w zakresie kompletności. Uwagi odnoszą się do wskaźników, wag i sprawozdań dotyczących jakości. a) Wskaźniki Ogólnie rzecz biorąc, dostępność i kompletność WKP była zadowalająca w całym okresie referencyjnym. Eurostat otrzymał dane wyrównane kalendarzowo oraz dane wyrównane kalendarzowo i sezonowo od wszystkich państw członkowskich za wszystkie kwartały z wyjątkiem dwóch przypadków (Grecja, IV kw. 2020 r. i II kw. 2021 r.). Państwa członkowskie dostarczyły również dane niewyrównane sezonowo, z wyjątkiem Danii i Szwecji, którym przyznano odstępstwa. Co się tyczy pozostałych państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), zarówno Islandia, jak i Norwegia przekazały dane dotyczące WKP za wszystkie kwartały okresu referencyjnego. Islandia obecnie dostarcza jedynie szeregi wyrównane kalendarzowo oraz szeregi wyrównane sezonowo i kalendarzowo, natomiast Norwegia przekazuje wyłącznie dane wyrównane kalendarzowo. Pomimo lepszego zakresu danych wyrównanych sezonowo wartości podstawowe nadal opierają się na zmianach w ujęciu rok do roku (IV kw.–IV kw.) danych wyrównanych kalendarzowo, które wykazują niższą zmienność. Niemniej jednak wszystkie dane, w tym szacunki wyrównane sezonowo, udostępnia się na odpowiedniej stronie bazy danych Eurostatu. Każde państwo uwzględniło wszystkie sekcje NACE, biorąc pod uwagę powyższe odstępstwa.

b) Wagi Zgodnie z rozporządzeniem o WKP od państw członkowskich i pozostałych państw EOG oczekuje się, że będą przekazywać roczne koszty pracy w odniesieniu do składników płacowych/pozapłacowych dotyczących każdej sekcji NACE („wagi”) każdego roku. Zachowanie aktualności tych danych ma istotne znaczenie, ponieważ mają one wpływ na obliczanie przez Eurostat agregatów NACE i wyprowadzanie sum ze składników płacowych i pozapłacowych. Do 30 czerwca 2022 r. wszystkie państwa członkowskie i pozostałe państwa EOG przekazały wagi dla roku odniesienia 2020. Dostępne były również wagi dla roku odniesienia 2021, z wyjątkiem Czech, Chorwacji, Irlandii i Niderlandów. c) Sprawozdania dotyczące jakości Wszystkie państwa członkowskie z wyjątkiem Chorwacji dostarczyły krajowe sprawozdania dotyczące jakości za rok odniesienia 2020. Sprawozdania te zatwierdzono i opublikowano na odpowiedniej stronie internetowej Eurostatu. 3.2Punktualność Zgodnie z rozporządzeniem o WKP państwa członkowskie i pozostałe państwa EOG muszą dostarczyć wskaźniki kosztów pracy w terminie 70 dni od zakończenia kwartału odniesienia. Od czasu poprzedniego sprawozdania 9 państw nie dotrzymało terminów przekazania swoich danych: -Niderlandy (dane za I kw. 2021 r. otrzymano 1 dzień kalendarzowy po terminie); -Irlandia (dane za I kw. 2021 r. i I kw. 2022 r. otrzymano 4 dni kalendarzowe po terminie); -Dania (dane za II kw. 2021 r. i I kw. 2022 r. otrzymano 1 dzień kalendarzowy po terminie); -Węgry (dane za II kw. 2021 r. otrzymano 1 dzień kalendarzowy po terminie); -Francja (dane za II kw. 2021 r. i III kw. 2021 r. otrzymano 1 dzień kalendarzowy po terminie, natomiast dane za IV kw. 2021 r. otrzymano 3 dni kalendarzowe po terminie); -Finlandia (dane za III kw. 2021 r. otrzymano 1 dzień kalendarzowy po terminie); -Łotwa (dane za II kw. 2021 r. otrzymano 2 dni kalendarzowe po terminie); -Chorwacja (dane za II kw. 2021 r. otrzymano 2 dni kalendarzowe po terminie) oraz -Grecja (dane za III kw. 2021 r. i otrzymano 4 dni kalendarzowe po terminie, a dane za IV kw. 2021 r. otrzymano 3 dni kalendarzowe po terminie). Wśród pozostałych państw EOG Norwegia przekazała dane dotyczące WKP w terminie, podobnie jak Islandia.

3.3Dokładność Na WKP składają się różne zmienne (np. koszty pracy i przepracowane godziny), które można pozyskać z kilku źródeł. Oznacza to, że korekty mogą nastąpić w każdej chwili, powodując zmiany w zakresie ostatniego kwartału, kilku kwartałów lub całego roku. Jeżeli dostosowania danych odnoszą się do roku odniesienia, korekty wymaga cały szereg. Korekty wartości podstawowej dla UE (stopy wzrostu w ujęciu rok do roku) nigdy nie przekroczyły 0,2 punktu procentowego (p.p.) (zob. wykres 1). Korekty te wynikały z kryzysu wywołanego COVID-19 oraz ze środków wsparcia rządowego, które w większości zostały zgłoszone w pozapłacowych składnikach WKP.



Wykres 1: Zmiany rocznych stóp wzrostu między pierwszą a ostatnią publikacją WKP (UE-27, agregat sekcji od B do S klasyfikacji NACE Rev. 2, całkowite koszty pracy, w p.p. [I kw. 2020 r. – I kw. 2022 r.]) Źródło: -W przypadku ostatecznych danych: zbiór danych Eurostatu lc_lci_r2_q [zmienna: „Koszt pracy na potrzeby WKP (wynagrodzenie pracowników powiększone o podatki pomniejszone o dotacje)”]. -W przypadku pierwszych szacunków: produkcyjna baza danych Eurostatu. Dane pobrano 24.06.2022 r. 3.4 Spójność i porównywalność Spójność z danymi z rachunków narodowych Jedną z dziedzin, które nadal przyciągają uwagę, jest spójność WKP z innymi danymi statystycznymi dotyczącymi kosztów pracy, w szczególności kwartalnymi danymi z rachunków narodowych. Państwa członkowskie są proszone, aby w rocznym sprawozdaniu dotyczącym jakości porównać stopy wzrostu WKP ze stopami wzrostu wynagrodzenia za godzinę pracy wykazanymi w rachunkach narodowych (definicja wg ESA 2010). Nie oczekuje się idealnej zgodności zbiorów danych – nawet przy prawie identycznych definicjach kosztów pracy źródła danych statystycznych i sposoby ich przetwarzania mogą się różnić. Ponadto gromadzenie danych na temat przepracowanych godzin jest szczególnie trudne zarówno w przypadku WKP, jak i rachunków narodowych. Pomimo różnic metodycznych analiza poziomu rozbieżności między tymi dwoma zbiorami danych może dostarczyć istotnych informacji. Jeżeli rozbieżności te przekraczają dany względny próg, może to wskazywać na problemy z jakością w jednym ze zbiorów danych. Do celów oceny jakości Eurostat nadal monitorował agregaty poszczególnych państw członkowskich dotyczące sekcji od B do S NACE Rev. 2. Na potrzeby tego porównania wykorzystano niewyrównane sezonowo dane dotyczące WKP, z wyjątkiem Danii i Szwecji, w przypadku których dostępne były dane wyrównane kalendarzowo. Medianę rocznej stopy wzrostu WKP porównano z medianą rocznej stopy wzrostu wynagrodzenia za godzinę pracy w 8 kwartałach; różnice przekraczające 2 p.p. uznano za podstawę do przeprowadzenia dalszych analiz (zob. wykres 2). Wykres 2: Mediana rocznej stopy wzrostu WKP a mediana rocznej stopy wzrostu wynagrodzenia za godzinę pracy (agregat sekcji od B do S klasyfikacji NACE Rev. 2, całkowite koszty pracy, okres referencyjny: II kw. 2020 r. – I kw. 2022 r.*)

* W przypadku Danii i Szwecji dane niewyrównane sezonowo były niedostępne w momencie opracowywania sprawozdania; zamiast nich wykorzystano dane wyrównane kalendarzowo. Źródło: -W przypadku rachunków narodowych: zbiory danych Eurostatu namq_10_a10 [zmienna: „Wynagrodzenie pracowników”] oraz namq_10_a10_e [zmienna: „Krajowa koncepcja pracowników, w tysiącach przepracowanych godzin”]. -W przypadku WKP: zbiór danych Eurostatu lc_lci_r2_q [zmienna: „Koszt pracy na potrzeby WKP (wynagrodzenie pracowników powiększone o podatki pomniejszone o dotacje)”]. Dane pobrano 24.06.2022 r. Państwami o różnicy większej niż 2 p.p. były: Malta (5 p.p.), Czechy (4,4 p.p.), Chorwacja (3,1 p.p.), Irlandia (2,8 p.p.), Polska (2,7 p.p.), a także Łotwa i Dania (2,4 p.p. w obu państwach) (zob. wykres 2; państwa uszeregowano rosnąco pod względem wartości bezwzględnej różnicy). W związku z wynikami analizy zostaną podjęte dalsze działania z udziałem tych państw członkowskich, w szczególności w zakresie danych dotyczących przepracowanych godzin. Oprócz median Eurostat porównał odchylenie standardowe rocznych stóp wzrostu serii WKP i szeregów według rachunków narodowych jako wskaźnik zmienności. W porównaniu z ostatnim sprawozdaniem, zmienność obu szeregów znacznie wzrosła z powodu dużych wahań w liczbie przepracowanych godzin. Dotyczyło to w szczególności działalności gospodarczych, na które kryzys wywołany COVID-19 miał największy wpływ, a mianowicie sekcji I („Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi”) i R („Działalność związaną z kulturą, rozrywką i rekreacją”) klasyfikacji NACE Rev. 2. Porównywalność Porównywalność między państwami zapewniono dzięki szczegółowym definicjom i metodyce zawartym w przepisach dotyczących WKP. Państwa członkowskie spełniają wymogi UE dzięki źródłom danych dostępnym na poziomie krajowym. Większość z nich korzysta z badań bądź też zarówno z badań, jak i z danych administracyjnych, natomiast dwa państwa członkowskie opierają się wyłącznie na źródłach administracyjnych. W celu publikacji danych dotyczących WKP porównywalnych w czasie, istotne jest wyrównanie efektów kalendarzowych i sezonowych. Wartości podstawowe podlegają wyrównaniu pod kątem efektów kalendarzowych, natomiast wpływ efektów sezonowych eliminuje się poprzez porównanie tych samych kwartałów w dwóch kolejnych latach. Na podstawie art. 1 rozporządzenia (WE) nr 1216/2003 dane dotyczące WKP należy przekazywać w postaci danych niewyrównanych sezonowo, wyrównanych kalendarzowo oraz wyrównanych kalendarzowo i sezonowo. W rozporządzeniu (WE) nr 450/2003 nie określono wyraźnie, czy wyrównań kalendarzowych i sezonowych należy dokonywać przy zastosowaniu podejścia bezpośredniego czy pośredniego. Podejście pośrednie oznacza wyrównanie szeregów podstawowych, które są następnie wykorzystywane do tworzenia agregatów wyższego stopnia, natomiast wyrównanie bezpośrednie oznacza, że każdy szereg, w tym na poziomie agregatów wyższego stopnia, jest wyrównywany indywidualnie. W przypadku WKP Eurostat zaleca stosowanie podejścia pośredniego w celu uniknięcia niespójności między całkowitymi kosztami pracy a ich składnikami. Eurostat systematycznie przeprowadza kontrole pod kątem niespójności między rocznymi stopami wzrostu sum i składników i zgłasza wszystkie niespójności przekraczające 0,1 p.p. (po zaokrągleniu) państwom, których dotyczą te niespójności. Łączny WKP jest następnie przeliczany na podstawie składników płacowych i pozapłacowych (podejście pośrednie). Takie zharmonizowane podejście zapewnia również większą porównywalność między państwami.



IV.WPŁYW KRYZYSU WYWOŁANEGO COVID-19 4.1 Ankieta przeprowadzona w państwach członkowskich W marcu 2020 r. Eurostat rozpoczął ankietę, w której państwa mogły zgłosić główne problemy, jakie napotkały przy gromadzeniu danych o WKP od początku pandemii. Problemem najczęściej zgłaszanym w ankiecie UE, jak również w plikach metadanych za I kw. 2020 r. i II kw. 2020 r., był niższy wskaźnik odpowiedzi ze strony ankietowanych przedsiębiorstw z powodu ich tymczasowego zamknięcia oraz nowych rozwiązań dotyczących pracy (praca w zmniejszonym wymiarze czasu, telepraca itp.).