Oprócz przyczyniania się do ożywienia rynków sekurytyzacji niniejszy wniosek pozwoli również Komisji na odgrywanie roli lidera w odniesieniu do ewentualnych przyszłych kierunków prac prowadzonych przez Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego w sprawie uregulowań dotyczących sekurytyzacji STS i przyczyni się do osiągnięcia celów tego obszaru prac z perspektywy UE.

W pierwszej kolejności oraz w celu wyeliminowania wszelkich form mechanicznego polegania na ratingach zewnętrznych instytucja powinna wykorzystać swoje własne obliczenia wymogów dotyczących kapitału regulacyjnego, jeżeli instytucja ta posiada pozwolenie na stosowanie metody ratingów wewnętrznych (IRB) w stosunku do ekspozycji tego samego rodzaju, jak te stanowiące bazę sekurytyzacji, i jest w stanie obliczyć wymogi dotyczące kapitału regulacyjnego w odniesieniu do ekspozycji bazowych, tak jak gdyby te ekspozycje nie zostały poddane sekurytyzacji („KIRB”), w każdym przypadku z zastrzeżeniem niektórych z góry określonych danych wstępnych („SEC-IRBA”). Metoda sekurytyzacji oparta na zewnętrznych ratingach („SEC-ERBA”) powinna być z kolei dostępna dla instytucji, które nie mogą stosować SEC-IRBA w odniesieniu do swoich pozycji w danej sekurytyzacji. W ramach SEC-ERBA wymogi kapitałowe powinny być przypisane do transz sekurytyzacji na podstawie ratingu zewnętrznego. Jeśli dwa pierwsze rozwiązania nie są dostępne lub stosowanie SEC-ERBA spowodowałoby niewspółmierne wymogi dotyczące kapitału regulacyjnego związane z ryzykiem kredytowym nieodłącznie związanym z ekspozycjami bazowymi, instytucje powinny mieć możliwość stosowania standardowej metody sekurytyzacji („SEC-SA”). Metoda ta powinna być oparta na wykorzystaniu przedłożonego przez nadzór wzoru z zastosowaniem jako danych wstępnych wymogów kapitałowych, które zostałyby obliczone według metody standardowej w stosunku do ekspozycji bazowych, gdyby te ekspozycje nie zostały poddane sekurytyzacji („KSA”).

Na szczeblu europejskim, po ogłoszeniu przez Komisję wniosku o przedstawienie opinii, Europejski Urząd Nadzoru Bankowego („EUNB”) opublikował w dniu 7 lipca 2015 r. sprawozdanie dotyczące kwalifikujących się sekurytyzacji, w którym zalecił obniżenie narzutów kapitałowych w przypadku sekurytyzacji STS do poziomu zgodnego z zasadą ostrożności odnoszącego się do poziomów określonych w zmienionych ramach Bazylea i dokonanie zmiany wymogów dotyczących kapitału regulacyjnego na potrzeby sekurytyzacji określonych w rozporządzeniu w sprawie wymogów kapitałowych w myśl zmienionych ram Bazylea, aby zaradzić słabościom istniejących przepisów. W odniesieniu do sekurytyzacji STS EUNB ponownie obniżył parametry trzech metod opracowanych przez Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego na potrzeby zmienionych ram Bazylea.

Propagowanie rozwoju rynku sekurytyzacji opartego na solidnych praktykach przyczyni się do powrotu na ścieżkę trwałego wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy, spójnego z podstawowym celem Komisji. Ponadto wspólne unijne ramy sekurytyzacji, charakteryzujące się wysoką jakością, będą stanowić wsparcie dla dalszej integracji rynków finansowych w Unii, przyczynią się do zróżnicowania źródeł finansowania i uwolnienia kapitału, ułatwiając instytucjom kredytowym udzielanie kredytów gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom. Aby osiągnąć ten cel, należy przedsięwziąć dwa niżej opisane kroki.

Tylko unijne przepisy prawa mogą zapewnić, aby sposób traktowania kapitału regulacyjnego na potrzeby sekurytyzacji był taki sam dla wszystkich instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych działających w więcej niż jednym państwie członkowskim. Zharmonizowane wymogi odnośnie do kapitału regulacyjnego zapewnią równe szanse, pozwolą ograniczyć złożoność przepisów regulacyjnych, uniknąć nieuzasadnionych kosztów przestrzegania przepisów w przypadku działalności transgranicznej oraz będą sprzyjać dalszej integracji w ramach rynków UE i przyczyniać się do wyeliminowania okazji do arbitrażu regulacyjnego. Działania na poziomie unijnym zapewniają również wysoki poziom stabilności finansowej w całej UE. Z tych względów wymogi dotyczące kapitału regulacyjnego w odniesieniu do sekurytyzacji są określone w rozporządzeniu w sprawie wymogów kapitałowych i tylko zmiany w tym rozporządzeniu umożliwią osiągnięcie celu założonego w niniejszym wniosku. Wobec powyższego niniejszy wniosek jest zgodny z zasadami pomocniczości i proporcjonalności, określonymi w art. 5 TFUE.

W rozporządzeniu w sprawie wymogów kapitałowych po zmianach zgodnie z niniejszym wnioskiem ustanawia się zharmonizowane unijne ramy ostrożnościowe dla instytucji kredytowych i przedsiębiorstw inwestycyjnych poprzez ustanowienie jednolitych i bezpośrednio stosowanych przepisów dotyczących tych instytucji, w tym w obszarze narzutów kapitałowych z tytułu ryzyka kredytowego związanego z pozycjami sekurytyzacyjnymi. Harmonizacja ta zapewni równe szanse unijnych instytucjom kredytowym i firmom inwestycyjnym oraz zwiększy zaufanie do stabilności instytucji w całej UE, również w odniesieniu do ich działalności jako inwestorów bądź jednostek inicjujących lub sponsorujących na rynkach sekurytyzacji.

W planie inwestycyjnym dla Europy, przedstawionym przez Komisję w dniu 26 listopada 2014 r., stworzenie zrównoważonego rynku sekurytyzacji wysokiej jakości uznano za jeden z pięciu obszarów, w których konieczne jest podjęcie działań krótkookresowych. Niniejsze rozporządzenie zmieniające przyczyni się do zrealizowania priorytetowego celu Komisji polegającego na wspieraniu tworzenia miejsc pracy oraz osiągnięciu trwałego wzrostu, bez powtarzania błędów popełnionych w okresie poprzedzającym kryzys. Ponadto niniejsze poprawione ramy ostrożnościowe będą sprzyjać dalszej integracji unijnych rynków finansowych i pomogą różnicować źródła finansowania i uwolnić kapitał dla unijnych przedsiębiorstw. Zmienione ramy ostrożnościowe przyczynią się ponadto do skuteczniejszej alokacji kapitału i dywersyfikacji portfela dla inwestorów i poprawią ogólną efektywność unijnych rynków kapitałowych.

W wyniku niniejszego wniosku uzyskano by znaczące uproszczenie ram ostrożnościowych dotyczących kapitału regulacyjnego, obowiązujących instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne, które inwestują w sekurytyzację, inicjują ją lub sponsorują, dzięki jednolitej hierarchii metod mających zastosowanie do wszystkich instytucji, bez względu na sposób obliczenia wymogów kapitałowych związanych z ekspozycjami bazowymi, oraz skreśleniu kilku sposobów szczególnego traktowania niektórych kategorii pozycji sekurytyzacyjnych. Porównywalność pomiędzy instytucjami zostałaby usprawniona, a koszty przestrzegania przepisów znacznie zmniejszone.

Komisja przeprowadziła również w lutym 2015 r. konsultacje społeczne, obejmujące główne elementy niniejszego wniosku. Komisja otrzymała uwagi od wielu respondentów, w tym od znacznej liczby zainteresowanych stron z sektora bankowego (organów nadzoru, banków centralnych, przedstawicieli branży), którzy to respondenci podkreślali szeroki konsensus co do potrzeby podjęcia działań w tej dziedzinie przez UE oraz dostarczyli wskazówek na temat konkretnych działań, które należy podjąć, oraz wynikających z nich potencjalnych korzyści i kosztów. Odpowiedzi udzielone w ramach konsultacji społecznych zostały streszczone w ocenie skutków towarzyszącej niniejszemu wnioskowi. Poszczególne odpowiedzi są dostępne na stronie internetowej Komisji „EUSurvey”.

Dolny limit wagi ryzyka na poziomie 15 % ustalono w odniesieniu do wszystkich ekspozycji sekurytyzacyjnych i do wszystkich trzech metod. Dolny limit wagi ryzyka jest uzasadniony przez pewne rodzaje ryzyka, w tym ryzyko modelu i ryzyko agencji, które są wyraźnie groźniejsze w przypadku ekspozycji sekurytyzacyjnych niż w odniesieniu do innych kategorii ekspozycji, i może prowadzić do osiągnięcia pewnego stopnia niepewności oszacowania kapitału mimo ogólnie wyższego stopnia uwzględniania ryzyka przez te nowe ramy.

Instytucja, która nie może obliczyć wartości KIRB dla danej pozycji sekurytyzacyjnej, będzie musiała korzystać z metody opartej na ratingach zewnętrznych (SEC-ERBA) do celów obliczenia kwot ekspozycji ważonych ryzykiem. Zgodnie z ERBA wagę ryzyka przypisuje się według ocen wiarygodności kredytowej (lub ratingów implikowanych), stopnia uprzywilejowania danej pozycji i granulacji puli bazowej.. Jeżeli instytucja nie może stosować SEC-ERBA, będzie musiała zastosować metodę standardową (SEC-SA). W metodzie standardowej stosuje się KSA, czyli narzut kapitałowy w odniesieniu do ekspozycji bazowych zgodnie z SA, oraz współczynnik „W”, czyli stosunek sumy wartości wszystkich bazowych puli ekspozycji, które są zaległe, do całkowitej kwoty ekspozycji bazowych. Jeżeli wynikiem zastosowania SEC-ERBA są wymogi dotyczące kapitału regulacyjnego, które nie są współmierne do ryzyka kredytowego immanentnego dla sekurytyzacyjnej ekspozycji bazowej, instytucja może stosować SEC-SA bezpośrednio w odniesieniu do pozycji danej sekurytyzacji, z zastrzeżeniem przeglądu przez właściwy organ.

Metoda wewnętrznych ratingów (SEC-IRBA) znajduje się na szczycie zmienionej hierarchii i jako zasadnicze dane wejściowe stosuje się w niej informacje KIRB. KIRB oznacza narzut kapitałowy dla ekspozycji bazowych według metody IRB (zaawansowanej bądź podstawowej). Aby stosować metodę SEC-IRBA, bank musi: (i) dysponować zatwierdzonym przez nadzór modelem IRB w odniesieniu do rodzaju ekspozycji bazowych w puli sekurytyzacji oraz (ii) mieć wystarczające informacje do oszacowania wartości KIRB. Ponieważ istotne skutki zapadalności nie są w pełni ujęte samodzielnie poprzez KIRB, do metody SEC-IRBA jednoznacznie włączono termin zapadalności transzy jako dodatkowy czynnik ryzyka. Definicję terminu zapadalności transzy oparto na średnim ważonym terminie zapadalności umownych przepływów pieniężnych transzy. Zamiast obliczać średni ważony termin zapadalności, instytucja może po prostu wybrać wykorzystanie ostatecznego prawnego terminu zapadalności (stosując redukcję wartości). We wszystkich przypadkach ma zastosowanie pięcioletnia granica górna lub roczna granica dolna.

Najważniejsze zmiany są zawarte w nowych art. 254–270a. Na podstawie zmienionych ram Bazylejskiego Komitetu Nadzoru Bankowego wprowadza się nową sekwencję stosowanych metod obliczania aktywów ważonych ryzykiem (RWA) w przypadku ekspozycji sekurytyzacyjnych. Stosowanie każdej metody zależy od informacji, którymi dysponuje instytucja posiadająca pozycję sekurytyzacyjną. Jednolita hierarchia metod będzie miała zastosowanie zarówno do instytucji stosujących metodę standardową (SA), jak i metodę wewnętrznych ratingów (IRB) w odniesieniu do ryzyka kredytowego.

Po obecnym wniosku wprowadzona zostanie na późniejszym etapie zmiana aktu delegowanego w sprawie wymogu pokrycia wypływów netto w celu dostosowania go do rozporządzenia w sprawie sekurytyzacji. W szczególności zmienione zostaną kryteria kwalifikowalności odnośnie do sekurytyzacji jako aktywów poziomu 2B w art. 13 aktu delegowanego w sprawie wymogu pokrycia wypływów netto w celu uspójnienia z ogólnymi kryteriami STS określonymi w rozporządzeniu w sprawie sekurytyzacji. Zmian tego aktu delegowanego nie można dokonać w tej chwili, ponieważ przewidziana jest w tym celu inna procedura i zmiany zależą od wyniku negocjacji w sprawie całego pakietu legislacyjnego.

Wymogi kapitałowe dla pozycji w sekurytyzacji, w tym traktowanie sekurytyzacji STS uwzględniające w większym stopniu ryzyko, określono w niniejszym wniosku, a kryteria kwalifikowalności w odniesieniu do sekurytyzacji STS oraz inne przepisy międzysektorowe ujęto w rozporządzeniu w sprawie sekurytyzacji. Przepisy te w szczególności obejmują wszystkie przepisy dotyczące zatrzymania ryzyka, wymogów należytej staranności i wymogów w zakresie ujawniania, poprzednio ujętych w części V rozporządzenia w sprawie wymogów kapitałowych. To samo dotyczy niektórych definicji pierwotnie ujętych w art. 4, które mają charakter ogólny i dlatego zostały przeniesione do międzysektorowych ram legislacyjnych.

Ostrożnościowy sposób traktowania sekurytyzacji STS w większym stopniu uwzględniający ryzyko jest zgodny z metodyką zaproponowaną przez EUNB w sprawozdaniu dotyczącym kwalifikujących się sekurytyzacji w ramach wszystkich trzech nowych metod obliczania aktywów ważonych ryzykiem (nowe artykuły 260, 262 i 264). W przypadku tych trzech metod dokonuje się ponownego wywzorcowania w odniesieniu do wszystkich transz w celu wygenerowania niższych narzutów kapitałowych dla pozycji w transakcjach kwalifikujących się jako sekurytyzacje STS.

Oprócz ponownego wywzorcowania trzech metod obniżenie dolnego limitu do 10 % (zamiast 15 %, które pozostaną obowiązujące zarówno w odniesieniu do nieuprzywilejowanych pozycji w sekurytyzacjach STS, jak i generalnie do sekurytyzacji niebędących sekurytyzacjami STS) będzie korzystne także dla uprzywilejowanych pozycji w sekurytyzacjach STS. Rozwiązanie to wprowadzono w celu uznania, na podstawie analizy EUNB, znacznie lepszych historycznych wyników uprzywilejowanych transz STS w odniesieniu do nieuprzywilejowanych kwalifikujących się transz, co jest w pełni uzasadnione faktem, że cechy STS są w stanie znacząco ograniczyć ryzyko związane z modelem i agencją.

Do celów obliczania kwot ekspozycji ważonych ryzykiem kwalifikowalne sekurytyzacje STS, określone zgodnie z rozporządzeniem w sprawie sekurytyzacji, muszą spełnić dodatkowe wymogi związane z ekspozycjami bazowymi, którymi są standardy udzielania kredytów, minimalna granulacja oraz maksymalne wagi ryzyka (RW) zgodnie z metodą standardową. Szczególne kryteria dodatkowe obowiązują również w odniesieniu do papierów dłużnych przedsiębiorstw zabezpieczonych aktywami („ABCP”).

e)Limity górne

•Maksymalna waga ryzyka dla uprzywilejowanych pozycji sekurytyzacyjnych (nowy art. 267)

W ramach metody pełnego przeglądu (tzw. podejścia look-through) danej pozycji sekurytyzacyjnej przypisuje się maksymalną wagę ryzyka równą średniej wadze ryzyka mającej zastosowanie do ekspozycji bazowych. Zgodnie z istniejącymi przepisami metodę pełnego przeglądu można stosować do obliczania ekspozycji ważonych ryzykiem w odniesieniu do pozycji bez ratingu (art. 253 CRR). Obecnie proponuje się, zgodnie ze zmienionymi ramami BCBS, aby zezwolić na stosowanie metody pełnego przeglądu jedynie w odniesieniu do uprzywilejowanych pozycji sekurytyzacyjnych, niezależnie od tego, czy dana pozycja jest objęta ratingiem, oraz niezależnie od metody zastosowanej w odniesieniu do bazowej puli ekspozycji (SA bądź IRBA), pod warunkiem że bank jest w stanie ustalić KIRB lub KSA dla ekspozycji bazowych. W związku ze wsparciem jakości kredytowej, które uprzywilejowane transze uzyskują dzięki transzom o niższym stopniu uprzywilejowania, instytucja nie powinna być zmuszona do zastosowania w odniesieniu do uprzywilejowanej pozycji sekurytyzacyjnej wyższej wagi ryzyka niż w przypadku, gdyby decydowała w odniesieniu do ekspozycji bazowych bezpośrednio.

•Maksymalne wymogi kapitałowe (nowy art. 268)

Ogólny limit górny maksymalnej kwoty ekspozycji ważonych ryzykiem jest obecnie przewidziany dla instytucji, które mogą obliczyć KIRB (art. 260). Obecnie proponuje się a) utrzymanie takiego podejścia, tj. instytucje stosujące metodę SEC-IRBA w odniesieniu do pozycji sekurytyzacyjnej mogą stosować maksymalne wymogi kapitałowe dla tej pozycji równe wymogowi kapitałowemu, który zostałby zastosowany wobec ekspozycji bazowych według metody IRB, gdyby nie zostały one objęte sekurytyzacją; oraz b) objęcie tym samym podejściem jednostek inicjujących i sponsorujących stosujących SEC-ERBA i SEC-SA. Można to uzasadnić faktem, że – z punktu widzenia inicjatora – proces sekurytyzacji można postrzegać jako podobny do ograniczenia ryzyka kredytowego, tj. że jego skutkiem jest przeniesienie co najmniej części ryzyka ekspozycji bazowych na inny podmiot. Z tej perspektywy, o ile warunki przeniesienia istotnej części ryzyka zostały spełnione, nie byłoby uzasadnione, aby instytucja miała obowiązek posiadania większego kapitału po sekurytyzacji niż przed nią, ponieważ ryzyko związane z ekspozycjami bazowymi zostaje zmniejszone w procesie sekurytyzacji.

f)Wyeliminowanie specjalnego traktowania niektórych ekspozycji

W celu dalszego zmniejszenia złożoności ram regulacyjnych i poprawy spójności w ramach koncepcji sekurytyzacji proponuje się wyeliminowanie szeregu specjalnych sposobów podejścia przewidzianych obecnie w rozporządzeniu w sprawie wymogów kapitałowych:

–pozycja drugiej straty lub o wyższym stopniu uprzywilejowania w programach ABCP (obecny art. 254);

–sposoby traktowania instrumentów wsparcia płynności nieposiadających ratingu (obecny art. 255);

–dodatkowe wymogi w zakresie funduszy własnych odnośnie do sekurytyzacji ekspozycji odnawialnych z opcjami przedterminowej spłaty należności (obecny art. 256).

g)Traktowanie określonych ekspozycji

•Resekurytyzacje (nowy art. 269)

Bardziej zachowawcza wersja SEC-SA będzie jedyną metodą dostępną dla pozycji resekurytyzacyjnych objętych znacznie wyższym dolnym limitem wagi ryzyka (100 %).

•Pozycje uprzywilejowane w sekurytyzacjach w sektorze MŚP (nowy art. 270)

Biorąc pod uwagę, że nadrzędnym celem pakietu sekurytyzacyjnego jest przyczynienie się do generowania odpowiedniego strumienia finansowania w celu wsparcia wzrostu gospodarczego UE oraz że MŚP stanowią trzon unijnej gospodarki, w niniejszym rozporządzeniu zawarto szczegółowy przepis dotyczące sekurytyzacji w sektorze MŚP (art. 270). Dotyczy on przede wszystkim tych sekurytyzacji kredytów dla MŚP, w których ryzyko kredytowe związane z transzą mezzanine (a w niektórych przypadkach transzą drugorzędną), jest zabezpieczone gwarancją udzieloną przez przez ograniczoną grupę stron trzecich, w tym w szczególności instytucje rządowe na szczeblu centralnym lub bank centralny państwa członkowskiego, bądź opatrzone kontrgwarancją jednej z nich (program ten zwykle określa się jako pokrycie dzielone na transze, ang. tranched cover). Ze względu na znaczenie tych programów dla możliwości wykorzystania wolnego kapitału w celu zwiększenia kredytowania MŚP proponuje się traktowanie uprzywilejowanej transzy zatrzymanej przez jednostkę inicjującą w sposób bardziej uwzględniający ryzyko, równoważny z traktowaniem sekurytyzacji STS. Aby kwalifikować się do takiego traktowania, sekurytyzacja musi być zgodna z szeregiem wymogów operacyjnych, w tym obowiązujących kryteriów STS. Jeżeli przy tego typu transakcjach stosuje się ten typ gwarancji lub kontrgwarancji, preferencyjne traktowanie kapitału regulacyjnego dostępne w odniesieniu do tych transakcji zgodnie z przepisami rozporządzenia (UE) nr 575/2013 nie narusza przepisów dotyczących pomocy państwa.