PL 
 
 
OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO 
z dnia 16 czerwca 2008 r. 
wydana na wniosek Narodowego Banku Polskiego 
w sprawie projektu zarz ądzenia zmieniaj ącego zasady i tryb wymiany znaków pieni ężnych, które 
wskutek zu życia lub uszkodzenia przestaj ą być prawnym środkiem p łatniczym w Polsce 
(CON/2008/26) 
 Wprowadzenie i podstawa prawna
 
W dniu 21 maja 2008 r. EBC otrzyma ł wniosek Prezesa Narodowego Ba nku Polskiego (NBP) o wydanie 
opinii w sprawie projektu zarz ądzenia zmieniaj ącego zarz ądzenie Prezesa NBP nr 1/2003 w sprawie 
szczegółowych zasad i trybu wymiany znaków pieni ężnych, które wskutek zu życia lub uszkodzenia 
przestają być prawnym środkiem p łatniczym w Polsce1 (zwanego dalej „projektowanym zarz ądzeniem”).  
Kompetencja EBC do wydania opinii wynika z art. 105 ust. 4 Traktatu ustanawiaj ącego Wspólnot ę 
Europejsk ą oraz pierwszego i drugiego tiret art. 2 ust. 1 decyzji Rady 98/415/WE z dnia 
29 czerwca 1998 r. w sprawie konsultacji Europe jskiego Banku Centra lnego udzielanych w ładzom 
krajowym w sprawie projektów przepisów prawnych2, z uwagi na to, że projektowane zarz ądzenie 
dotyczy spraw walutowych oraz środków p łatności. Rada Prezesów wyda ła niniejsz ą opinię zgodnie ze 
zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regula minu Europejskiego Banku Centralnego.  
 1. Cel projektowanego zarz ądzenia 
Projektowane zarz ądzenie zwi ązane jest z zarz ądzeniem Prezesa NBP nr 19/2007 z dnia 
24 października 2007 r. w sprawie sposobu i trybu prze liczania, sortowania, pakowania i oznaczania 
opakowań banknotów i monet oraz wykonywania czynno ści związanych z zaopatrywaniem banków w te 
znaki, odno śnie do którego EBC wypowiedzia ł się w opinii CON/2007/28
3. Projektowane zarz ądzenie, 
                                                 
1 Zarz ądzenie nr 1/2003 Prezesa Narodowego Banku Polskiego w sprawie szczegó łowych zasad i trybu wymiany znaków 
pieniężnych, które wskutek zu życia lub uszkodzenia przestaj ą być prawnym środkiem p łatniczym na obszarze 
Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. Urz. NBP z dnia 15 stycznia  2003 r., Nr 1, poz. 1 ze zm.). Podstawa ustawowa okre ślona 
została w art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Naro dowym Banku Polski (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. 
Nr 1, poz. 2, ze zm.; zwanej dalej „ustaw ą o NBP”). 
2 Dz.U. L 189 z 3.7.1998, s. 42. 
3 Zob. opini ę EBC CON/2007/28 z dnia 25 wrze śnia 2007 r. wydan ą na wniosek Prezesa Narodowego Banku Polskiego w 
przedmiocie projektu zarz ądzenia w sprawie sposobu i trybu przeliczania , sortowania, pakowania i oznaczania opakowa ń 
banknotów i monet oraz wykonywania czynno ści związanych z zaopatrywaniem banków w te znaki.  
2 które reguluje tylko obieg waluty polskiej4, ma za g łówny cel zapewnienie zgodno ści zasad wymiany 
monet z zasadami kwalifikacji monet jako nienadaj ących się do obiegu zawartymi w zarz ądzeniu Prezesa 
NBP nr 19/20075. W następstwie proponowanych zmian kryteria  wymiany uszkodzonych monet b ędą 
określone w sposób bardziej ogólny, bez wskazywania okre ślonych sposobów uszkodze ń, które mog ą 
wystąpić w elementach monet6.  
 2. Uwagi ogólne 2.1 Projektowane zarz ądzenie wprowadza do zarz ądzenia Prezesa NBP nr 1/2003 szereg 
szczegółowych zmian o charakte rze technicznym zwi ązanych g łównie z obiegiem oraz 
wycofywaniem z obiegu monet, do których EBC nie zg łasza żadnych szczególnych uwag.  
2.2 Jednocze śnie EBC pragnie ponowi ć niektóre ze swoich bardziej ogólnych uwag zawartych w opinii 
CON/2007/28, które zachowuj ą ważność również w odniesieniu do zarz ądzenia Prezesa NBP 
nr 1/2003, w brzmieniu zmieni onym przez projektowane zarz ądzenie
7. Podczas gdy wymogi EBC 
dotyczące wymiany i wycofywania banknotów euro w pa ństwach cz łonkowskich, które 
wprowadzi ły euro, nie maj ą obecnie zastosowania do Polski, jako kraju obj ętego derogacj ą, jednak 
wymogi te zaczn ą obowiązywać z chwilą, gdy Polska wprowadzi euro, a NBP stanie si ę w pełni 
zintegrowan ą częścią Eurosystemu. EBC zauwa ża, że przepisy NBP dotycz ące zasad i procedur 
wymiany banknotów ró żnią się znacznie od zasad Eurosystemu, a zatem przepisy takie b ędą 
musiały zostać dostosowane do standardów Eurosyst emu przed wprowadzeniem przez Polsk ę euro. 
W chwili obecnej istniej ąca nadal rozbie żność pomiędzy przepisami NBP a zasadami Eurosystemu 
daje podstawy do pewnego zaniepokojenia, zgodnie z poni ższymi wskazaniami. 
 3.  Dostosowanie prawa pols kiego do ram prawnych EBC 
3.1 Z ogólnej zasady prawnej stanowi ącej podstaw ę przyjęcia zarządzenia Prezesa NBP nr 1/2003 
wynika, że banknoty i monety, które nie spe łniają wymogów NBP wskutek zu życia lub 
uszkodzenia, przestaj ą być prawnym ś
rodkiem p łatniczym w Polsce i podlegaj ą wymianie8. 
Jednakże, zgodnie z zasadami EBC dotycz ącymi banknotów euro, na status oryginalnych 
banknotów euro nie ma wp ływu ich stan fizyczny, w łączając w to takie elementy jak rozdarcie lub 
uszkodzenie9.  
                                                 
4 Pomimo że projektowane zarz ądzenie nie odnosi si ę do żadnej konkretnej waluty, art. 32 do 34 ustawy o NBP, 
stanowiące podstaw ę prawną dla przyj ęcia zarządzenia nr 1/2003, w wersji zmie nionej przez obecne projektowane 
zarządzenie, ograniczaj ą zakres przyjmowanej regulacji do walu ty polskiej emitowanej przez NBP.  
5 Zob. uzasadnienie do projektowanego zarz ądzenia, str. 1.  
6 Zob. np. paragraf 1 us t. 2 projektowanego zarz ądzenia, zmieniaj ący paragraf 2 ust. 1 pkt 2 zarz ądzenia Prezesa NBP 
nr 1/2003. 
7 Zob. ust. 2.1 oraz 2.3 opinii EBC CON/2007/28.  
8 Zob. art. 34 ust. 1 ustawy o NBP, który zosta ł uszczegó łowiony przez zarz ądzenie Prezesa NBP nr 1/2003.  
9 Zob. art. 3 ust. 1 decyzji EBC/2003/ 4 z dnia 20 marca 2003 r. w sprawie nomina łów, parametrów, reprodukcji, wymiany 
i wycofania banknotów euro (Dz.U. L 78 z 25.3.2003, s. 16). 
3 3.2 EBC zwraca dalej uwag ę na wymóg zawarty w paragrafie 3 ust. 1 pkt 1 zarz ądzenia Prezesa NBP 
nr 1/2003, w brzmieniu nadanym przez projektowane zarz ądzenie10, oraz w paragrafie 7 
zarządzenia Prezesa NBP nr 1/2003, zgodnie z którym banknoty mog ą podlegać wymianie, je żeli 
zostanie przed łożone pomi ędzy 45% a 75% pierwotnej powierzchni banknotu, w jednym 
fragmencie (w razie przed łożenia do wymiany w banku komercyjnym) lub ewentualnie w kilku 
fragmentach (w razie przed łożenia do wymiany w oddziale NBP). Takie zasady odbiegaj ą od reguł 
EBC dotycz ących banknotów euro, zgodnie z którymi krajowy bank centralny Eurosystemu mo że 
wymienić banknot za 100% jego warto ści nominalnej, je śli przedłożone zostanie ponad 50% 
powierzchni banknotu euro, niezale żnie od tego, czy banknot przedstawiono w jednej cz ęści11.  
3.3 EBC jest zaniepokojony, że wspomniane przepisy wykazuj ą tendencję do odbiegania od rozwi ązań 
powszechnie ju ż przyjętych w zakresie ram prawnych EBC dla banknotów euro. W zwi ązku z 
przyszłym wprowadzeniem euro w Polsce EBC zach ęca NBP, aby ju ż teraz rozwa żył dostosowanie 
własnych standardów dotycz ących wymiany i wycofywania banknotów z zamiarem zbli żenia tych 
standardów do zasad maj ących zastosowanie do banknotów euro.  
 Niniejsza opinia zostanie opublikowana na stronie internetowej EBC.   Sporządzono we Frankfurcie nad Menem w dniu 16 czerwca 2008 r. 
 
[podpis] 
 
Prezes EBC 
Jean-Claude TRICHET 
                                                 
10 Zob. paragraf 1 ust. 3 projektowanego zarz ądzenia.  
11 Wymiana jest równie ż możliwa jeżeli przedstawione zostaje 50% lub mniej powierzchni banknotu euro, o ile 
wnioskodawca udowodni, że brakujące części zostały zniszczone. Zob. art. 3 ust. 1 decyzji EBC/2003/4.