KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.6.2018 COM(2018) 441 final 2018/0231(COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające program na rzecz jednolitego rynku, konkurencyjności przedsiębiorstw, w tym małych i średnich przedsiębiorstw, oraz statystyk europejskich oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 99/2013, (UE) nr 1287/2013, (UE) nr 254/2014, (UE) nr 258/2014, (UE) nr 652/2014 i (UE) 2017/826 (Tekst mający znaczenie dla EOG) {SEC(2018) 294 final}

{SWD(2018) 320 final}



UZASADNIENIE 1.KONTEKST WNIOSKU • Przyczyny i cele W dniu 2 maja 2018 r. Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący wieloletnich ram finansowych Unii (WRF) na lata 2021–2027. Komisja zaproponowała między innymi nowy program na rzecz jednolitego rynku. Program ten pomoże osiągnąć cele polityczne określone w komunikacie towarzyszącym wnioskowi ustawodawczemu dotyczącemu wieloletnich ram finansowych. Program zostanie zrealizowany poprzez wzmocnienie zarządzania rynkiem wewnętrznym, wspieranie konkurencyjności przemysłu, a w szczególności mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), działania na rzecz zdrowia ludzi, zdrowia zwierząt i roślin oraz dobrostanu zwierząt oraz ustanowienie ram dla finansowania europejskich statystyk. Wniosek przewiduje środki budżetowe w wysokości 4 089 mln EUR. Ponadto do osiągnięcia celów niniejszego rozporządzenia w znacznym stopniu przyczyni się kwota 2 000 mln EUR przyznanych w ramach funduszu InvestEU, w szczególności w segmencie małych i średnich przedsiębiorstw. Rynek wewnętrzny jest kamieniem węgielnym Unii. Od chwili jego powstania jest on jednym z najważniejszych czynników przyczyniających się do wzrostu gospodarczego, konkurencyjności i zatrudnienia. Rynek wewnętrzny przyczynia się do tworzenia miejsc pracy, przynosząc jednocześnie konsumentom większy wybór i niższe ceny. W dalszym ciągu jest motorem tworzenia silniejszej, bardziej zrównoważonej i sprawiedliwej gospodarki. Jest on jednym z największych osiągnięć Unii Europejskiej oraz jej największym atutem w coraz bardziej zglobalizowanym świecie. Mimo to rynek wewnętrzny musi wciąż dostosowywać się do szybko zmieniającego się otoczenia zdominowanego przez rewolucję cyfrową i globalizację. Stanowi to ogromne wyzwanie dla uregulowań i ich egzekwowania. Funkcjonowanie rynku wewnętrznego odbywa się na podstawie dużej części unijnego prawodawstwa. Dotyczy to w szczególności konkurencyjności, normalizacji, ochrony konsumentów, nadzoru rynku i regulowania łańcucha dostaw żywności. Wpływa to również na przepisy dotyczące działalności gospodarczej, handlu, usług finansowych i instytucji oraz wspierania uczciwej konkurencji, co pomaga tworzyć równe warunki działania niezbędne do funkcjonowania rynku wewnętrznego. Nadal jednak istnieją lub pojawiają się nowe bariery utrudniające prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Przyjęcie przepisów to zaledwie pierwszy krok; ważne jest dopilnowanie, by były przestrzegane. Oznacza to, że konieczne jest zapewnienie osobom prywatnym i firmom wystarczających informacji na temat przysługujących im praw, organom publicznym informacji na temat tego, jak stosować przepisy, a sądom – specjalistycznej wiedzy na temat tego, jak te przepisy egzekwować. Oznacza to także, że należy wprowadzić narzędzia informacyjne, programy szkoleniowe i mechanizmy stosowane w sytuacjach nadzwyczajnych. Wymaga to również zacieśnienia współpracy między właściwymi organami państw członkowskich oraz między nimi a Komisją i jej zdecentralizowanymi agencjami unijnymi. Ponadto wspieranie skutecznego egzekwowania i modernizacji ram prawnych Unii oraz ich szybkiego dostosowywania do nieustannie zmieniających się uwarunkowań wymaga aktualnych analiz, badań lub ocen opartych na wysokiej jakości porównywalnych i wiarygodnych danych. Proponowany program łączy działania finansowane w ramach pięciu poprzednich programów w dziedzinie konkurencyjności przedsiębiorstw, ochrony konsumentów, ochrony konsumentów i użytkowników końcowych usług finansowych, procesu kształtowania polityki w dziedzinie usług finansowych i w odniesieniu do łańcucha żywnościowego lub finansowanych wcześniej w ramach kilku linii budżetowych Komisji, z których wszystkie dotyczyły rynku wewnętrznego i konkurencyjności MŚP. Proponowany program obejmuje również nowe inicjatywy, które mają na celu poprawę funkcjonowania rynku wewnętrznego. Wszystkie te działania łączą wspólne cele, którymi są regulowanie, wdrażanie, ułatwianie, egzekwowanie i ochrona różnych działań i podmiotów w ramach rynku wewnętrznego, a także utrzymanie nieprzerwanie funkcjonującego rynku wewnętrznego. Wszystkie te działania są zatem, choć w różny sposób, niezbędne do dobrego funkcjonowania rynku wewnętrznego i należy je nadal wspierać finansowo. Proponowany program przewiduje ciągłość wcześniejszych działań przy jednoczesnym usprawnieniu i wykorzystaniu synergii między nimi i nowymi działaniami. Dalsze usprawnianie prowadza się poprzez zgromadzenie wszystkich centralnie zarządzanych instrumentów finansowych na poziomie Unii w ramach funduszu InvestEU, w tym instrumentów dłużnych i kapitałowych z korzyścią dla małych i średnich przedsiębiorstw. Gwarancje kredytowe dla MŚP, wcześniej zapewniane w ramach programu COSME, będą zatem realizowane w ramach segmentu MŚP w programie InvestEU. W odniesieniu do podmiotów otrzymujących finansowanie dłużne i kapitałowe instrumenty finansowe w ramach programu COSME zapewnione zostaną ciągłość pomocy finansowej i sprawne przejście na InvestEU. Celem programu jest zatem poprawa funkcjonowania rynku wewnętrznego. Zapewnia on bardziej elastyczne i ruchome ramy finansowe mające na celu osiągnięcie sprawnie funkcjonującego rynku wewnętrznego w sposób najbardziej efektywny pod względem kosztów. W kontekście ograniczeń budżetowych Unia powinna dążyć do efektu synergii i unikać powielania i fragmentacji swojego wsparcia dla rynku wewnętrznego. Musi ona również zapewnić większą widoczność i spójność swoich działań na rzecz osób prywatnych, konsumentów, przedsiębiorstw i właściwych organów, którzy mogą mieć trudności ze zorientowaniem się w dużej liczbie narzędzi i programów wsparcia. Dlatego też program zapewni środki budżetowe na wspieranie pogłębionego i bardziej sprawiedliwego rynku wewnętrznego poprzez stosowanie usprawnionych i elastycznych ram finansowania. Z uwagi na to, że szereg inicjatyw w programie to inicjatywy nowe, a warunki w dziedzinie konkurencji są szczególnie narażone na dynamiczne zmiany na rynku wewnętrznym, w przypadku których tempo i zakres zmian są trudne do oszacowania, można się spodziewać, że elastyczność będzie konieczna, aby sprostać zmieniającym się potrzebom w ramach tej części programu. Ponadto w ramach programu ustanowiono ramy finansowe potrzebne do dostarczania wysokiej jakości, porównywalnych i wiarygodnych europejskich statystyk w celu wsparcia opracowywania, monitorowania i oceny wszystkich unijnych polityk. Program zastępuje wcześniejszy Europejski program statystyczny. Należy podkreślić, że o ile Europejski program statystyczny niewątpliwie przyczynia się do realizacji polityki w zakresie rynku wewnętrznego, europejskie statystyki mają znacznie szerszy zakres niż rynek wewnętrzny, ponieważ służą one wszystkim obszarom działalności Unii. • Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki Program przyczynia się do stworzenia pogłębionego i bardziej sprawiedliwego rynku wewnętrznego, wspierając realizację strategii jednolitego rynku, strategii rynku cyfrowego, planu działania na rzecz unii rynków kapitałowych oraz pakietu dotyczącego nowego ładu dla konsumentów. Silny jednolity rynek jest również postrzegany jako warunek niezbędny do tworzenia silniejszej Unii, jak stwierdził Przewodniczący Komisji w orędziu o stanie Unii z 2017 r. Wzmocnienie zarządzania rynkiem wewnętrznym jest również odpowiedzią na szereg konkluzji Rady i rezolucji Parlamentu Europejskiego w sprawie jednolitego rynku, Chodzi tutaj w szczególności o konkluzje Rady ds. Konkurencyjności z dnia 29 lutego 2016 r. w sprawie strategii jednolitego rynku (nr ref. 6622/16) oraz rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 26 maja 2016 r. w sprawie strategii jednolitego rynku (nr ref. 2015/2534 (INI)). • Spójność z innymi politykami Unii Proponowany program jest spójny z innymi proponowanymi programami i funduszami Unii, które realizują podobne cele w powiązanych dziedzinach kompetencji. W szczególności działania realizowane w ramach tego programu mają charakter uzupełniający w stosunku do programów „Cła” i „Fiscalis”, których celem jest również wspieranie i poprawa funkcjonowania rynku wewnętrznego.

Proponowany program służy synergii i komplementarności w odniesieniu do wsparcia dla MŚP i przedsiębiorczości w ramach funduszu InvestEU. W tym celu, jako uzupełnienie kwoty 1 000 mln EUR przeznaczonej na niefinansowy instrument wsparcia na rzecz konkurencyjności MŚP w ramach tego programu, realizowany będzie instrument gwarancji dla MŚP z budżetem 2 000 mln EUR w ramach segmentu MŚP w programie InvestEU. Program stanowi uzupełnienie wsparcia dla MŚP i przedsiębiorczości w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Program dąży do synergii z programem „Horyzont Europa” oraz programem kosmicznym, zachęcając MŚP do korzystania z przełomowych innowacji i innych rozwiązań opracowanych w ramach tych programów. Program stanowi również uzupełnienie programu „Cyfrowa Europa”, który ma na celu wspieranie cyfryzacji gospodarki Unii i sektora publicznego. Ponadto proponowany program będzie również dążył do synergii z funduszem „Sprawiedliwość, Prawa i Wartości”, który ma na celu wspieranie dalszego rozwoju europejskiej przestrzeni sprawiedliwości z myślą o skuteczności krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości i odgrywa zasadniczą rolę w kontekście tworzenia sprawiedliwej i efektywnej pod względem kosztów gospodarki europejskiej. Proponowany program jest spójny z programem Erasmus+, Funduszem Solidarności Unii Europejskiej, jak również z Europejskim Funduszem Społecznym Plus. Będzie on działać jako katalizator mobilności na rynku pracy, a także wśród młodych ludzi, co ma kluczowe znaczenie dla sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego. Działania dotyczące łańcucha żywnościowego objęte wsparciem w ramach programu, takie jak środki weterynaryjne i fitosanitarne podejmowane w sytuacjach kryzysowych w dziedzinie zdrowia zwierząt i roślin, mogą zostać uzupełnione o interwencje rynkowe w ramach budżetu unijnej wspólnej polityki rolnej (WPR). W stosownych przypadkach działania realizowane w ramach programu należy wykorzystać w celu skorygowania niedoskonałości rynku lub nieoptymalnych sytuacji w zakresie inwestycji w proporcjonalny sposób, bez powielania ani wypierania finansowania prywatnego, a także powinny się one wyróżniać wyraźną europejską wartością dodaną. Zapewni to spójność działań realizowanych w ramach programu z unijnymi zasadami pomocy państwa, co pozwoli uniknąć niepotrzebnych zakłóceń konkurencji na rynku wewnętrznym. Niniejszy wniosek przewiduje stosowanie rozporządzenia od dnia 1 stycznia 2021 r. Jest on przedstawiany Unii składającej się z 27 państw członkowskich. Jest on zgodny z notyfikacją o zamiarze wystąpienia z Unii Europejskiej i Euratomu przekazaną przez Zjednoczone Królestwo na podstawie art. 50 Traktatu o Unii Europejskiej. Notyfikacja została otrzymana przez Radę Europejską w dniu 29 marca 2017 r. 2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wybór podstawy prawnej aktu Unii musi opierać się na obiektywnych czynnikach, które mogą zostać poddane kontroli sądowej. Ponadto jeżeli traktat zawiera bardziej szczegółowy przepis, mogący stanowić podstawę prawną danego aktu, podstawę tego aktu powinien stanowić ten przepis. Jeżeli analiza środka wykaże, iż służy on dwóm celom lub obejmuje dwa elementy składowe, i jeżeli jeden z tych celów lub elementów można wskazać jako główny, a drugi – jako jedynie poboczny, to środek taki musi opierać się na jednej podstawie prawnej, mianowicie na podstawie wymaganej przez główny lub dominujący cel lub element. Co się tyczy aktu prawnego, który ma jednocześnie wiele celów lub elementów składowych, które są nierozerwalnie powiązane i żaden nie ma charakteru pobocznego w stosunku do pozostałych, Trybunał orzekł, że gdy w związku z tym zastosowanie mają różne postanowienia Traktatu, akt taki musi być – na zasadzie wyjątku – oparty na różnych, odpowiadających tym celom i elementom podstawach prawnych. Użycie dwu podstaw prawnych jest wykluczone, gdy określone dla każdej z nich procedury są ze sobą niezgodne. Obecnie obowiązujące akty podstawowe ustanawiające programy, które zostaną włączone do niniejszego programu, są oparte na różnych podstawach prawnych. Dotyczą one następujących artykułów Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE): ·Art. 114 Działania wspierające w odniesieniu do sprawozdawczości finansowej i badania sprawozdań finansowych (i wielu środków dotyczących rynku wewnętrznego, które zawierają dodatkowe przepisy dotyczące finansowania); ·Art. 169 ust. 2 lit. b) dotyczący ochrony konsumentów; ·Art. 43 i art. 168 ust. 4 lit. b) dotyczące środków weterynaryjnych i fitosanitarnych; ·Art. 197 Współpraca administracyjna; ·Art. 173 Promowanie korzystnego środowiska dla rozwoju przedsiębiorstw, w szczególności MŚP; ·Art. 195 dotyczący turystyki; oraz ·Art. 338 dotyczący statystyki. W świetle uzyskanych synergii połączenie wcześniejszych programów doprowadziło do tego, że wniosek dąży jednocześnie do realizacji czterech celów, które są ze sobą nierozerwalnie związane, przy czym żaden nie jest pomocniczy w stosunku do drugiego. Cele są następujące: ·rynek wewnętrzny (art. 114 TFUE); ·środki weterynaryjne i fitosanitarne (art. 43 i art. 168 ust. 4 lit. b) TFUE);

·promowanie korzystnego środowiska dla rozwoju przedsiębiorstw, w szczególności MŚP (art. 173 TFUE); oraz ·statystyki na potrzeby polityki Unii (art. 338 TFUE). W związku z powyższym podstawami prawnymi niniejszego programu są art. 114, art. 43 ust. 2 i art. 168 ust. 4 lit. b) oraz art. 173 i 338 TFUE. • Pomocniczość Tworzenie pogłębionego i bardziej sprawiedliwego rynku wewnętrznego wymaga prawidłowo działających ram regulacyjnych, wystarczających informacji i możliwości korzystania ze swoich praw dla osób prywatnych, konsumentów i przedsiębiorstw oraz konkurencyjnego ekosystemu przemysłowego. Cel ten nie może być osiągnięty przez Unię lub państwa członkowskie działające samodzielnie. Nawet jeżeli za realizację rynku wewnętrznego w praktyce odpowiedzialne są w pierwszej kolejności państwa członkowskie, w interesie Komisji jako strażniczki traktatów i Unii jako całości leży zapewnienie, aby cel ten został osiągnięty w sposób spójny, oraz aby osoby prywatne, konsumenci i przedsiębiorstwa mieli takie same prawa i takie same możliwości w całej Europie. Potrzebne są działania na poziomie Unii, aby zagwarantować spójny rozwój rynku wewnętrznego; niedyskryminację; ochronę konsumentów; efektywną konkurencję; rozwijanie potencjału państw członkowskich i współpracy między nimi; oraz rozwiązywanie kwestii transgranicznych. Wspólne zasady i współpraca w skali europejskiej są konieczne, aby umożliwić Komisji i właściwym organom państw członkowskich spójne działania na szczeblu operacyjnym. Tak wysoki stopień współpracy i koordynacji można osiągnąć tylko poprzez podejście scentralizowane, najlepiej na poziomie Unii. Działania realizowane w ramach proponowanego programu są bardziej racjonalne pod względem kosztów, niż gdyby każde uczestniczące państwo członkowskie miało tworzyć własne sieci współpracy dwustronnej lub wielostronnej. Dzięki połączeniu zasobów program wykorzystuje korzyści skali. Pozwala to jednocześnie pogłębiać zaufanie do rynku wewnętrznego wśród społeczeństwa, konsumentów, przedsiębiorstw i właściwych organów państw członkowskich. Ponadto potrzeba interwencji ze strony Unii miała już solidne podstawy w przypadku poprzednich programów. Proponowany program nie wpływa na zmianę wcześniejszego uzasadnienia. W związku z tym program może zostać ustanowiony jedynie na poziomie Unii, ponieważ działania wymagają aktywnej współpracy i koordynacji między państwami członkowskimi. • Proporcjonalność Program wspiera skuteczne egzekwowanie i modernizację ram prawnych Unii oraz ich szybkie dostosowywanie do nieustannie zmieniających się uwarunkowań. Cel ten zostanie osiągnięty, między innymi, poprzez gromadzenie danych i opracowywanie analiz, badań, ocen i zaleceń politycznych. Ponad połowa proponowanego budżetu zostanie przeznaczona na działania na rzecz budowania zdolności i ułatwiania wspólnych działań realizowanych przez państwa członkowskie oraz ich właściwe organy i Komisję oraz zdecentralizowane agencje Unii. Ponadto w ramach programu finansowane będą mechanizmy umożliwiające osobom prywatnym, konsumentom i przedstawicielom biznesu przyczynianie się do procesu podejmowania decyzji. Program ułatwi też wymianę i rozpowszechnianie informacji i wiedzy specjalistycznej. Będzie on wspierać bardzo konkretne rodzaje działań w następujących obszarach: poprawa konkurencyjności, zwłaszcza MŚP, jak również normalizacja i środki nadzwyczajne w łańcuchu dostaw żywności. Ponadto w ramach programu przewidziano ramy finansowania rozwoju, tworzenia i rozpowszechniania statystyk europejskich w rozumieniu art. 13 rozporządzenia (WE) nr 223/2009. Żadne z działań nie wykracza poza to, co jest bezwzględnie konieczne, aby osiągnąć cele programu w dziedzinie utworzenia dobrze funkcjonującego rynku wewnętrznego, wspierania konkurencyjności MŚP oraz opracowywania statystyk europejskich. Działania te są oparte na analizie rzeczywistych potrzeb w terenie, ale także uwzględniają wymagania prawne (np. środki nadzwyczajne weterynaryjne i fitosanitarne, statystyki europejskie). Komisja pełni funkcje koordynacyjne, wykonawcze i zarządzające, zgodnie z warunkami przewidzianymi w Traktatach. W związku z tym cele programu zostaną osiągnięte w bardziej proporcjonalny sposób na poziomie Unii niż na poziomie państw członkowskich. Ust. 3.3 oceny skutków zawiera odniesienie do wartości dodanej na poziomie Unii. • Wybór instrumentu

Z oceny skutków wynika, że interwencja Unii za pośrednictwem programu finansowania jest właściwa. Połączenie w jeden program wszystkich wcześniejszych programów związanych z rynkiem wewnętrznym, konkurencyjnością MŚP i statystykami europejskimi przyczyni się do zwiększenia spójności i integracji działań. Jednocześnie ograniczy ono liczbę rozbieżnych i rozdrobnionych zasad finansowania. Zgodnie z polityką prawodawczą przyjętą przez Komisję w kontekście wieloletnich ram finansowych program finansowania przedstawiono w formie wniosku dotyczącego rozporządzenia. 3.WYNIKI OCEN RETROSPEKTYWNYCH, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW • Oceny retrospektywne / oceny adekwatności obowiązującego prawodawstwa Proponowany program opiera się na wnioskach wyciągniętych z ocen poprzednich programów. Uwzględnia ono również wyniki ocen i konsultacji publicznych na temat działań finansowanych wcześniej w ramach linii budżetowych dotyczących rynku wewnętrznego lub mających na celu ocenę potrzeby realizacji tych działań. W szczególności warto odnotować, że jedynie 6 % obywateli UE uważa, że są dobrze poinformowani o prawach przysługujących im jako obywatelom Unii, a tylko 36 % uważa, że są raczej dobrze poinformowani. Z konsultacji publicznych na temat jednolitego portalu cyfrowego wynika, że 80 % przedsiębiorstw uważa przestrzeganie wymogów krajowych w innych krajach za trudne. 60 % obywateli uważa za trudne lub dość trudne stwierdzenie, jakie wymogi krajowe muszą oni spełnić w przypadku przeprowadzki do innego państwa członkowskiego. Ocena REFIT funkcjonowania nadzoru rynku w odniesieniu do produktów wykazała również brak świadomości przepisów wśród przedsiębiorstw oraz niewielką przejrzystość w zakresie zgodności produktów z przepisami. Z oceny wynika, że brak zgodności jest pochodną między innymi rozdrobnienia organizacji nadzoru rynku w Unii. Finansowanie wspólnych działań prowadzonych przez organy nadzoru rynku wymaga bardziej spójnych ram koordynacji w celu ograniczenia liczby niezgodnych z wymogami produktów na rynku wewnętrznym. Jeśli chodzi o obszar konkurencji, z badań Eurobarometr przeprowadzonych wśród obywateli w 2010 i 2014 r. wynika, że społeczeństwo nie posiada wiedzy na temat tego, gdzie można się zwrócić w przypadku wyższych cen, zmniejszenia liczby produktów lub wyboru dostawców, lub niższej jakości. Ponadto w 2016 r. badanie Eurobarometr wykazało, że respondenci posiadają jedynie ograniczoną wiedzę i świadomość w zakresie zasad pomocy państwa. Ocena programu na rzecz konsumentów wskazała na powolność jego reakcji na nowe wyzwania spowodowane szybkimi i często nieprzewidywalnymi zmianami społecznymi i technologicznymi. W ocenie podkreślono również szczególne ograniczenia w niektórych państwach członkowskich utrudniające optymalne upowszechnienie, zwykle ze względu na ograniczone zasoby. Ze śródokresowej oceny programu dotyczącego łańcucha żywnościowego wynika, że wszystkie działania otrzymujące wsparcie finansowe Unii w tej dziedzinie są nadal niezbędne do ochrony zdrowia ludzi, zwierząt i roślin w całym łańcuchu żywnościowym. Program ten okazał się również elastyczny w reagowaniu na pojawiające się potrzeby współfinansowania, zwłaszcza w przypadku ognisk chorób zwierząt i szkodników roślin. Wreszcie w toku oceny Europejskiego programu statystycznego wykazano, że należy wypracować stałą zdolność do szybszego reagowania na pojawiające się nowe potrzeby w zakresie danych. Globalizacja, cyfryzacja i szybkie zmiany technologiczne są wyzwaniem dla podstaw pomiaru wyników gospodarczych, czyli produktu krajowego brutto i innych podstawowych wskaźników. W związku należy zainwestować znaczne wysiłki w rozwój nowych metod. Gromadzenie danych należy dostosować, tak aby obejmowało wszystkie dostępne źródła danych. • Konsultacje z zainteresowanymi stronami Konsultacje publiczne w sprawie wniosku dotyczącego wieloletnich ram finansowych miały miejsce w okresie od 10 stycznia do 9 marca 2018 r. Kwestionariusz dotyczył inwestycji, badań i innowacji, MŚP i rynku wewnętrznego. Około 80 % respondentów stwierdziło, że unijne programy i fundusze mają większą wartość dodaną niż byłoby to możliwe na poziomie krajowym. Rynek wewnętrzny jest uważany za najlepszy przykład wartości dodanej działań Unii, jako że jest uznawany za dobro publiczne zapewniające rzeczywiste i konkretne wyniki. Wśród najważniejszych wyzwań związanych z programem określonych przez większość respondentów znalazły się: wsparcie dla MŚP i dla rozwoju przemysłowego, uczciwa konkurencja oraz bezpieczeństwa żywności. Ogólnie od 20 do 50 % respondentów uważa, że polityki związane z programem w pełni lub dość dobrze przyczyniają się do realizacji tych celów. Niezakłócony przepływ towarów w Unii został oceniony najwyżej (50 % wszystkich odpowiedzi). Na kolejnych miejscach znalazły się wsparcie dla rozwoju przemysłu (42 %), dostarczanie unijnych statystyk (40 %) oraz wsparcie dla przepływu kapitału i inwestycji (39 %). Jedynie 12 % respondentów uważa, że te polityki nie spełniają swoich celów. • Ocena skutków Opracowanie proponowanego programu podlegało ocenie skutków. Przeanalizowano następujące trzy ogólne scenariusze: –Wariant 1: scenariusz zakładający niepodejmowanie żadnych działań, którego realizacja polega na kontynuowaniu obecnych wieloletnich programów i pozycji budżetowych oraz jednocześnie dodawaniu nowych wniosków dotyczących wydatkowania środków za pomocą odrębnych aktów podstawowych. –Wariant 2: scenariusz zintegrowany, w którym nowy program jest przystosowany do realizacji obecnych i nowych programów oraz pozycji budżetowych objętych zakresem programu. Odbywa się to za pośrednictwem jednego aktu podstawowego, który jest na tyle elastyczny, aby zapewnić zachowanie szczególnych wymogów prawnych i instytucjonalnych. –Wariant 3: scenariusz w pełni ujednolicony, w którym wszystkie programy wchodzące w zakresu niniejszego programu zostały połączone w jeden wspólny akt podstawowy zawierający identyczne wymogi prawne i instytucjonalne w odniesieniu do wszystkich działań w ramach tego zakresu.

Za najlepszy uznano wariant 2, czyli scenariusz zintegrowany. Uznano, że jest on mniej ambitny niż wariant 3, lecz jest wykonalnym i pragmatycznym sposobem na osiągnięcie dodatkowego uproszczenia, elastyczności i synergii z różnymi programami i liniami budżetowymi objętymi jego zakresem. Jednocześnie wariant ten pozwoliłby uwzględnić szczególne wymogi prawne i instytucjonalne w zakresie zarządzania tymi poszczególnymi programami. Przykładami są nadzwyczajne środki weterynaryjne i fitosanitarne oraz Europejski program statystyczny, w przypadku których funkcjonują specjalne ustalenia instytucjonalne i dotyczące zarządzania, które nie mają znaczenia dla innych części programu. Rada ds. Kontroli Regulacyjnej wydała pozytywną opinię na temat oceny skutków. Rada wydała jednak kilka uwag i zaleceń dotyczących możliwych ulepszeń, które zostały uwzględnione w następujący sposób: Zalecenia Rady ds. Kontroli Regulacyjnej Wprowadzone zmiany Sprawozdanie należy zaktualizować, tak aby odzwierciedlało i wyjaśniało ostatnie decyzje dotyczące zakresu programu. Sekcja 1.1 „zakres i kontekst” została rozszerzona, aby odzwierciedlić zakres programu na rzecz jednolitego rynku. We wprowadzeniu do sprawozdania można by lepiej wyjaśniać charakter załączników właściwych dla programu. Należy w nim skorygować niespójności pomiędzy załącznikami a sprawozdaniem. Powinno ono obejmować wnioski z załączników w sprawozdaniu głównym, które są istotne dla budżetu programu na rzecz jednolitego rynku. Należy w nim określić zmiany w ramach poszczególnych programów, które będą realizowane w następnym okresie. Powinno ono także wyraźniej odzwierciedlać opinie zainteresowanych stron w prezentacji kontekstu politycznego i nowych priorytetów. Sprawozdanie powinno wyjaśniać, w jaki sposób obawy wyrażone w szczególności w odniesieniu do priorytetów zostały właściwie uwzględnione, np. w odniesieniu do zdrowia i do bezpiecznego i zrównoważonego łańcucha żywnościowego. Charakter załączników właściwych dla programu wyjaśniono w części 1.1 „Zakres i kontekst”. Najważniejsze wnioski z (pod)programów programu na rzecz jednolitego rynku wyjaśniono w sprawozdaniu głównym z oceny skutków w tabeli (1.3 Najważniejsze wnioski z programów i linii budżetowych włączonych do programu na rzecz jednolitego rynku), a najważniejsze zmiany wprowadzone do (pod)programów zostały dodane w tabeli (2.1 Najważniejsze dostosowania w istniejących programach/liniach budżetowych). Ponadto opinie zainteresowanych stron zostały wyjaśnione. W sprawozdaniu określono wspólne priorytety programu na rzecz jednolitego rynku, lecz mogłoby ono bardziej szczegółowo przedstawiać zasady ustalania pierwszeństwa między nimi oraz między podprogramami. Tego rodzaju analiza mogłaby odzwierciedlać scenariusze dla czynności związane z rozbiorem i/lub osiągania efektów synergii w celu poradzenia sobie z potencjalnie ograniczonym budżetem. Część 3.3 na temat „możliwej priorytetyzacji w odpowiedzi na scenariusz bazowy dla UE-27” została dodana do sprawozdania. W sprawozdaniu można wyjaśnić potencjalne synergie i spójność między instrumentami programu na rzecz jednolitego rynku i innych programów objętych WRF. „Wyłączenia z zakresu obowiązywania i spójność z innymi programami objętymi WRF” w sekcji 1.1 rozszerzono o dodatkowe informacje na temat spójności i potencjalnych synergii z innymi programami. • Uproszczenie Jak wyjaśniono powyżej, proponowany program obejmuje działania uprzednio finansowane w ramach sześciu programów, w tym Europejskiego programu statystycznego, lecz również działania finansowane wcześniej w ramach kilku linii budżetowych Komisji dotyczących rynku wewnętrznego. Program obejmuje również nowe inicjatywy, które mają na celu poprawę funkcjonowania rynku wewnętrznego. Dlatego niniejszy program usprawnia i wykorzystuje synergię między różnymi działaniami. Zapewnia on również bardziej elastyczne i ruchome ramy finansowe mające na celu utrzymanie i pogłębienie sprawnie funkcjonującego rynku wewnętrznego w sposób najbardziej efektywny pod względem kosztów. • Prawa podstawowe Program zapewnia pełne poszanowanie praw i zasad ustanowionych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej i przyczynia się do realizacji kilku z tych praw. W szczególności celami programu są zapewnienie zdrowia obywateli zgodnie z art. 35 karty praw podstawowych i ochrona konsumentów zgodnie z jej art. 38. Program przyczynia się również do prawa do skutecznego środka prawnego i prawo do rzetelnego procesu sądowego, określonych w art. 47 karty. Program dąży także do umocnienia swobody prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z prawem Unii oraz ustawodawstwami i praktykami krajowymi (art. 16). 4.WPŁYW NA BUDŻET Dnia 2 maja 2018 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący najbliższych wieloletnich ram finansowych na okres od 2021 r. Zgodnie z tym wnioskiem niniejsze rozporządzenie zawiera ramy budżetowe w wysokości 4 088 580 000 EUR (według cen bieżących) na okres od 2021 r. 5.ELEMENTY FAKULTATYWNE • Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania Proponowany program będzie wdrażany głównie w ramach zarządzania bezpośredniego, w szczególności w formie dotacji, konkursów i zamówień publicznych Oczekuje się, że niektóre części programu będą realizowane przez agencje wykonawcze. Dotyczy to w szczególności działań w odniesieniu do konkurencyjności przedsiębiorstw i MŚP oraz dotyczących szkolenia w dziedzinie zdrowia ludzi, zwierząt i roślin na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego oraz do wspierania dobrostanu zwierząt. Oddziaływanie programu zostanie ocenione za pomocą oceny śródokresowej i oceny końcowej, a także ciągłego monitorowania zestawu wysokiego szczebla kluczowych wskaźników skuteczności działania. Oceny te zostaną przeprowadzane zgodnie z pkt 22 i 23 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 13 kwietnia 2016 r., w którym trzy instytucje potwierdziły, że oceny obowiązującego ustawodawstwa i polityki powinny stanowić podstawę dla oceny skutków poszczególnych wariantów dalszych działań. Wyniki programu w terenie zostaną poddane ocenie w oparciu o wskaźniki i poziomy docelowe oraz o szczegółową analizę stopnia, w jakim ten instrument może być uważany za odpowiedni, skuteczny, wydajny, spójny z innymi strategiami UE i zapewniający wartość dodaną UE. Obejmą one doświadczenia w celu określenia ewentualnych luk i problemów, jak również potencjału dalszej poprawy działań lub ich wyników oraz pomoc w maksymalizowaniu ich oddziaływania. Wyniki programu będą regularnie oceniane za pomocą kompleksowego systemu monitorowania opartego na określonych wskaźnikach, z myślą o zapewnieniu optymalnego wykorzystania środków finansowych. Ponieważ program odgrywa przede wszystkim rolę wspierającą, pomagając administracji państw członkowskich w wymianie informacji i zwiększaniu ich zdolności, monitorowanie systemu koncentruje się między innymi na śledzeniu postępów działań realizowanych w ramach programu po względem wskaźników poziomu wyników. • Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku Rozdział I Przepisy ogólne Zakres programu obejmuje obszar rynku wewnętrznego, konkurencyjności MŚP oraz tworzenia europejskich statystyk w sposób kompleksowy. Szczegółowymi celami programu są:

·udoskonalenie funkcjonowania rynku wewnętrznego; ·poprawa konkurencyjności przedsiębiorstw, w szczególności MŚP; ·zwiększenie normalizacji; ·wspieranie interesów konsumentów; ·przyczynianie się do wysokiego poziomu zdrowia ludzi, zwierząt i roślin na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego; oraz ·sporządzanie i przekazywanie wysokiej jakości statystyk dotyczących Europy. Program będzie otwarty dla uczestników z państw członkowskich, państw Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), które są członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), państw przystępujących, krajów kandydujących i potencjalnych krajów kandydujących. Zgodnie z ogólną unijną polityką w programie będą mogły również uczestniczyć – po spełnieniu pewnych warunków – kraje objęte europejską polityką sąsiedztwa. Ponadto w programie będzie mogła uczestniczyć Szwajcaria zgodnie z warunkami ustanowionymi w Umowie między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską o współpracy w dziedzinie statystyki. Program będzie realizowany za pośrednictwem najbardziej rozpowszechnionych mechanizmów wydatkowania środków z budżetu Unii, a mianowicie zamówień publicznych i dotacji. Rozdział II Dotacje W rozdziale określono rodzaje działań, które będą miały zastosowanie do wszystkich celów szczegółowych. Do działań tych należą: ·wspieranie skutecznego egzekwowania i modernizacji ram prawnych Unii poprzez gromadzenie i analizę danych; ·badania i oceny; ·działania na rzecz budowania zdolności i ułatwiania wspólnych działań realizowanych przez państwa członkowskie oraz ich właściwe organy i Komisję oraz agencje zdecentralizowane Unii; ·finansowanie mechanizmów umożliwiających osobom prywatnym, konsumentom i przedstawicielom biznesu przyczynianie się do procesu podejmowania decyzji; oraz ·wymiana i rozpowszechnianie wiedzy fachowej i wiedzy teoretycznej. W rozdziale wymieniono również bardzo konkretne i ukierunkowane, ściśle ograniczone rodzaje działań w następujących obszarach: poprawa konkurencyjności, zwłaszcza MŚP; normalizacja i środki nadzwyczajne na kolejnych etapach łańcucha żywnościowego. Ponadto rozdział zawiera wykaz konkretnych działań do celów wdrażania ram finansowania rozwoju, tworzenia i rozpowszechniania statystyk europejskich w rozumieniu art. 13 rozporządzenia (WE) nr 223/2009. Aby osiągnąć maksymalne uproszczenie, niniejszy rozdział określa dodatkowe warunki lub odstępstwa od rozporządzenia finansowego dotyczące kryteriów kwalifikowalności dla podmiotów, wyjątków od wymogu zaproszenia do składania wniosków, zasad współfinansowania, kosztów kwalifikowalnych itp. Rozdział III Programowanie, monitorowanie, wdrażanie i kontrola Realizacja programu powinna opierać się na rocznych lub wieloletnich programach prac. Z uwagi na średnio- i długoterminowy charakter wyznaczonych celów i w oparciu o zdobyte z upływem czasu doświadczenie, programy prac mogą obejmować kilka lat. Choć nie będą one wpływać na realizację programu, wieloletnie programy prac zmniejszą obciążenia administracyjne.

Wykaz podstawowych wskaźników został dodany w załączniku IV, aby usprawnić monitorowanie programu i skuteczności jego wykonania od samego początku. Komisja będzie uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych, aby w razie potrzeby wprowadzić zmiany do ram monitorowania i oceny oraz do tego wykazu. We wniosku Komisji dotyczącym wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 wyznaczono bardziej ambitne cele w zakresie uwzględniania kwestii związanych ze zmianą klimatu we wszystkich programach unijnych, przy czym ogólny cel to 25 % wydatków Unii na przyczynianie się do osiągnięcia celów w dziedzinie klimatu. Wkład niniejszego programu w realizację tego ogólnego celu będzie monitorowany za pomocą unijnego systemu wskaźników dotyczących klimatu na odpowiednim poziomie dezagregacji, a jeżeli dostępne będą bardziej precyzyjne metody, zostaną one zastosowane. Komisja będzie w dalszym ciągu corocznie przedstawiać informacje dotyczące środków na zobowiązania w kontekście projektu budżetu rocznego. Aby wspierać pełne wykorzystanie potencjału programu do realizacji celów dotyczących klimatu, Komisja będzie dążyć do określenia odpowiednich działań na różnych etapach programu: na etapie przygotowań, realizacji, kontroli i oceny. Przeprowadzone zostaną oceny okresowe i końcowe. Rozdział IV Przepisy przejściowe i końcowe Różnorodnym grupom odbiorców, w tym mediom i ogółowi społeczeństwa, dostarczone zostaną spójne, skuteczne i proporcjonalne informacje. 2018/0231 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające program na rzecz jednolitego rynku, konkurencyjności przedsiębiorstw, w tym małych i średnich przedsiębiorstw, oraz statystyk europejskich oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 99/2013, (UE) nr 1287/2013, (UE) nr 254/2014, (UE) nr 258/2014, (UE) nr 652/2014 i (UE) 2017/826 (Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 43 ust. 2, art. 168 ust. 4 lit. b) oraz art. 114, 173 i 338, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, uwzględniając opinię Komitetu Regionów, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Rynek wewnętrzny jest kamieniem węgielnym Unii. Od chwili powstania jest on jednym z najważniejszych czynników przyczyniających się do wzrostu gospodarczego, konkurencyjności i zatrudnienia. Przyczynia się do tworzenia nowych możliwości i powstawania korzyści skali dla przedsiębiorstw europejskich, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz do wzmocnienia ich konkurencyjności przemysłowej. Rynek wewnętrzny przyczynił się do stworzenia nowych miejsc pracy i zapewnił konsumentom większy wybór po niższych cenach. W dalszym ciągu jest motorem tworzenia silniejszej, bardziej zrównoważonej i sprawiedliwej gospodarki. Jest on jednym z największych osiągnięć Unii Europejskiej oraz jej największym atutem w coraz bardziej zglobalizowanym świecie. (2)Rynek wewnętrzny musi wciąż dostosowywać się do otoczenia szybko zmieniającego się pod wpływem rewolucji cyfrowej i globalizacji. Nowa epoka innowacji cyfrowych w dalszym ciągu zapewnia przedsiębiorstwom i osobom prywatnym możliwości przyczynia się do tworzenia nowych produktów i modeli działalności, ale również stanowi wyzwanie w zakresie regulacji i egzekwowania prawa. (3)Funkcjonowanie rynku wewnętrznego odbywa się na podstawie dużej części unijnego prawodawstwa. Dotyczy to w szczególności konkurencyjności, normalizacji, ochrony konsumentów, nadzoru rynku i regulacji dotyczących łańcucha żywnościowego, ale także przepisów w sprawie działalności gospodarczej, handlu i transakcji finansowych oraz wspierania uczciwej konkurencji zapewniającej równe szanse niezbędne do funkcjonowania rynku wewnętrznego. (4)Jednak nadal istnieją bariery utrudniające prawidłowe funkcjonowanie rynku wewnętrznego lub pojawiają się nowe przeszkody. Przyjęcie przepisów to zaledwie pierwszy krok, równie ważne jest dopilnowanie, by funkcjonowały. Ostatecznie jest to kwestia zaufania obywateli do Unii, jej zdolności do osiągania pożądanych celów oraz do tworzenia miejsc pracy i generowania wzrostu gospodarczego, przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony interesu publicznego. (5)Obecnie istnieje kilka programów umożliwiających Unii działania w dziedzinie konkurencyjności przedsiębiorstw, w tym MŚP, ochrony konsumentów i końcowych użytkowników usług finansowych, kształtowania polityki w dziedzinie usług finansowych i łańcucha żywnościowego. Dodatkowe działania finansowane są bezpośrednio z linii budżetowych dotyczących rynku wewnętrznego. Niezbędne jest usprawnienie i wykorzystanie synergii między różnymi działaniami i ustanowienie bardziej elastycznych i ruchomych ram w celu finansowania działań, których celem jest osiągnięcie prawidłowo funkcjonującego rynku wewnętrznego w sposób jak najbardziej efektywny pod względem kosztów. Należy zatem ustanowić nowy program łączący działania finansowane wcześniej w ramach innych programów i innych stosownych linii budżetowych. Program powinien również obejmować nowe inicjatywy, które mają na celu poprawę funkcjonowania rynku wewnętrznego. (6)Opracowywanie, tworzenie i rozpowszechnianie statystyk europejskich stanowi przedmiot odrębnego Europejskiego programu statystycznego ustanowionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 99/2013. W celu zapewnienia ciągłości tworzenia i rozpowszechniania statystyk europejskich nowy program powinien również obejmować działania objęte wchodzące w zakres Europejskiego programu statystycznego, zapewniając ramy w zakresie opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyk europejskich. Ponadto w ramach nowego programu powinno się ustanowić ramy finansowe potrzebne do dostarczania wysokiej jakości, porównywalnych i wiarygodnych europejskich statystyk w celu wsparcia opracowywania, wdrażania, monitorowania i oceny wszystkich unijnych polityk. (7)Właściwe jest zatem ustanowienie programu na rzecz rynku wewnętrznego, konkurencyjności przedsiębiorstw, w tym mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, oraz statystyki europejskiej („programu”). Program powinien zostać ustanowiony na okres siedmiu lat od 2021 do 2027 r. (8)Program powinien wspierać opracowywanie, wdrażanie i egzekwowanie unijnych przepisów stanowiących podstawę prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego. Program powinien wspierać tworzenie warunków odpowiednich dla umocnienia pozycji podmiotów działających na rynku wewnętrznym; przedsiębiorstw, obywateli, w tym konsumentów, społeczeństwa obywatelskiego i władz publicznych. Dlatego program powinien mieć na celu zapewnienie konkurencyjności przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP, lecz również wspieranie egzekwowania prawa ochrony konsumentów i przepisów dotyczących bezpieczeństwa oraz zwiększanie świadomości wśród przedsiębiorstw i obywateli, zapewniając im odpowiednie narzędzia, wiedzę i kompetencje, potrzebne do podejmowania świadomych decyzji oraz większego udziału w unijnym procesie stanowienia prawa. Ponadto program powinien mieć na celu wzmocnienie współpracy administracyjnej i regulacyjnej, w szczególności poprzez wymianę najlepszych praktyk, poszerzanie wiedzy i kompetencji, w tym wykorzystywanie strategicznych zamówień publicznych. Program ma również na celu wspieranie tworzenia wysokiej jakości norm międzynarodowych, które są podstawą wdrażania unijnych przepisów. Obejmuje to również normy w dziedzinie sprawozdawczości finansowej i badania sprawozdań finansowych, przyczyniając się tym samym do przejrzystości i prawidłowego funkcjonowania unijnych rynków kapitałowych oraz zwiększenia ochrony inwestorów. Program powinien wspierać działania w zakresie opracowywania regulacji i norm również poprzez zapewnienie jak najszerszego zaangażowania zainteresowanych stron. Celem programu powinno być również wspieranie wdrażania i egzekwowania prawodawstwa UE zapewniającego wysoki poziom ochrony zdrowia ludzi, zwierząt i roślin na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego oraz poprawę dobrostanu zwierząt. (9)Nowoczesny rynek wewnętrzny sprzyja konkurencji i przynosi korzyści konsumentom, przedsiębiorcom i pracownikom. Lepsze wykorzystanie ulegającego ciągłym zmianom jednolitego rynku usług pomoże europejskim przedsiębiorstwom w tworzeniu miejsc pracy i rozwoju poza granicami macierzystego kraju, co z kolei zaowocuje szerszym wyborem usług po lepszych cenach przy równoczesnym zachowaniu wysokich standardów dla konsumentów i pracowników. Aby osiągnąć ten cel, program powinien przyczynić się do usunięcia istniejących przeszkód i zapewnić ramy regulacyjne, w których będą mogły funkcjonować nowe innowacyjne modele biznesowe. (10)Przeszkody regulacyjne na rynku wewnętrznym zostały usunięte w przypadku wielu produktów przemysłowych poprzez zastosowanie mechanizmów zapobiegawczych, przyjęcie wspólnych przepisów oraz, w przypadku braku takich przepisów unijnych, poprzez zasadę wzajemnego uznawania. W obszarach, gdzie nie istnieje prawodawstwo Unii, zasada wzajemnego uznawania oznacza, że towary, które są wprowadzane do obrotu zgodnie z prawem w jednym państwie członkowskim, korzystają z prawa do swobodnego przepływu i mogą być sprzedawane w innym państwie członkowskim. Jednakże niewłaściwe stosowanie zasady wzajemnego uznawania utrudnia przedsiębiorstwom dostęp do rynków w innych państwach członkowskich. Pomimo wysokiego stopnia integracji rynku w dziedzinie towarów, prowadzi to do utraconych możliwości dla całej gospodarki. W związku z tym program powinien zmierzać do poprawy stosowania zasady wzajemnego uznawania w dziedzinie towarów i do ograniczenia liczby nielegalnych i niezgodnych z wymogami produktów wprowadzanych na rynek. (11)Nowe wyzwania dotyczące regulacji i egzekwowania prawa mają związek z tym, że w epoce rewolucji cyfrowej środowisko szybko się zmienia w odniesieniu do takich kwestii jak bezpieczeństwo cybernetyczne, internet rzeczy czy sztuczna inteligencja. Na wypadek szkód niezbędne są surowe przepisy w zakresie bezpieczeństwa produktów i odpowiedzialności, aby zapewnić reakcję polityczną, która umożliwia obywatelom europejskim, w tym konsumentom i przedsiębiorstwom, skorzystanie z tych przepisów. W związku z tym program powinien przyczynić się do szybkiego dostosowania i egzekwowania unijnego systemu odpowiedzialności za produkt, co wspiera innowacje. (12)Wprowadzanie do obrotu produktów, które nie są zgodne z prawem Unii, stawia w niekorzystnej sytuacji tych, którzy przestrzegają przepisów, i może stanowić zagrożenie dla konsumentów. Wiele przedsiębiorców lekceważy przepisy w wyniku niewiedzy lub umyślnie w celu zdobycia przewagi konkurencyjnej. Organy nadzoru rynku są często niedofinansowane i mogą działać jedynie w granicach swojego kraju, podczas gdy przedsiębiorcy prowadzą działalność handlową na poziomie Unii, a nawet globalnym. W szczególności w przypadku handlu elektronicznego organy nadzoru rynku mają duży problem ze śledzeniem przywożonych z państw trzecich produktów niezgodnych z wymogami i określeniem odpowiedzialnego podmiotu w ramach swojej jurysdykcji. W związku z tym niniejszy program powinien mieć na celu wzmocnienie zgodności produktów z wymogami poprzez zapewnienie właściwych zachęt dla przedsiębiorców, wzmożenie kontroli przestrzegania przepisów i propagowanie ściślejszej współpracy transgranicznej między organami egzekwowania prawa. Program ten powinien się również przyczyniać do konsolidacji obowiązujących ram nadzoru rynku, zachęcać organy nadzoru rynku z różnych państw członkowskich do wspólnych działań, ulepszać wymianę informacji oraz promować ściślejszą integrację i konwergencję w zakresie nadzoru rynku. (13)Bezpieczeństwo produktów to kwestia, która dotyczy całego społeczeństwa. Przed wprowadzeniem produktów do obrotu jednostka oceniająca zgodność sprawdza, czy spełniają one wymogi bezpieczeństwa. Dlatego pierwszorzędne znaczenie ma to, by jednostki oceniające zgodność były wiarygodne i kompetentne. Unia wprowadziła system akredytacji jednostek oceniających zgodność, sprawdzania ich kompetencji, bezstronności i niezależności. Obecnie głównym wyzwaniem jest zapewnienie zgodności systemu akredytacji z aktualnym stanem wiedzy oraz zapewnienie jego stosowania w tak samo rygorystyczny sposób w całej Unii. W związku z tym program powinien wspierać środki mające na celu zapewnienie, by jednostki oceny zgodności nadal spełniały wymogi regulacyjne, i wzmocnienie europejskiego systemu akredytacji, w szczególności w nowych dziedzinach polityki, poprzez wspieranie Europejskiej Współpracy w Dziedzinie Akredytacji, o której mowa w art. 14 rozporządzenia (WE) nr 765/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady. (14)Ponieważ wraz z rozwojem handlu elektronicznego i usług dla podróżnych rynki konsumenckie stały się rynkami bez granic, należy zadbać o to, aby konsumenci zamieszkujący w Unii mogli korzystać z odpowiedniej ochrony podczas przywozu towarów i usług od przedsiębiorców mających siedzibę w państwach trzecich. W związku z tym program powinien w razie konieczności umożliwiać wspieranie współpracy z właściwymi organami z siedzibą w państwach trzecich będących najważniejszymi partnerami handlowymi Unii. (15)Organy władzy publicznej korzystają z zamówień publicznych w celu zapewnienia najlepszej relacji wartości do ceny za publiczne pieniądze, oraz przyczynienia się do stworzenia bardziej innowacyjnego, zrównoważonego, zintegrowanego i konkurencyjnego rynku wewnętrznego. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/23/UE, dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE i dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/25/UE stanowią ramy prawne dla integracji i skutecznego funkcjonowania rynków zamówień publicznych odpowiadających 14 % produktu krajowego brutto Unii, z korzyścią dla organów publicznych, przedsiębiorstw, jak i obywateli, w tym konsumentów. Dlatego niniejszy program powinien wspierać działania zmierzające do zapewnienia szerszego wykorzystywania strategicznych zamówień publicznych, profesjonalizacji nabywców publicznych, poprawy dostępu do rynków zamówień publicznych dla MŚP, zwiększenia przejrzystości, uczciwości i jakości danych, pobudzenia transformacji cyfrowej w dziedzinie zamówień publicznych i promocji wspólnego udzielania zamówień poprzez wzmocnione partnerstwo z państwami członkowskimi, usprawnienia gromadzenia i analizy danych, w tym poprzez opracowywanie specjalnych narzędzi informatycznych, wspierania wymiany doświadczeń i dobrych praktyk, dostarczania wytycznych, dążenia do korzystnych umów handlowych, wzmocnienia współpracy między organami krajowymi oraz uruchomienia projektów pilotażowych. (16)Aby zrealizować cele programu oraz ułatwić życie obywatelom i przedsiębiorstwom, należy wprowadzić w życie wysokiej jakości usługi publiczne zorientowane na użytkownika. Oznacza to, że administracje publiczne powinny zacząć stosować nowe metody pracy, wyeliminować podziały między różnymi częściami administracji i zaangażować się we współtworzenie tych usług publicznych z udziałem obywateli i przedsiębiorstw. Ponadto ciągły i stały wzrost działalności transgranicznej na rynku wewnętrznym wymaga zapewnienia aktualnych informacji na temat praw przedsiębiorstw i obywateli, ale również informacji wyjaśniających formalności administracyjne. Ponadto zasadniczego znaczenia nabiera udzielanie porad prawnych oraz pomocy w rozwiązaniu problemów, które występują na szczeblu międzynarodowym. Niezbędne jest także połączenie krajowych administracji w prosty i skuteczny sposób, jak również ocena sposobu funkcjonowania rynku wewnętrznego w terenie. Program powinien zatem wspierać istniejące narzędzia służące do zarządzania rynkiem wewnętrznym, tj.: portal „Twoja Europa”, który powinien być podstawą przyszłego jednolitego portalu cyfrowego, portal „Twoja Europa – Porady”, system SOLVIT, system wymiany informacji na rynku wewnętrznym oraz tabela wyników jednolitego rynku w celu ułatwienia życia obywatelom i handlu transgranicznego przedsiębiorstwom. (17)Program powinien wspierać rozwój unijnych ram regulacyjnych w obszarze prawa spółek i ładu korporacyjnego, a także prawa umów, z myślą o zwiększeniu efektywności i konkurencyjności przedsiębiorstw przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony zainteresowanym stronom, których dotyczy działalność spółek, oraz reagowaniu na nowe wyzwania polityczne. Powinien on również zapewniać odpowiednią ocenę, wdrażanie i egzekwowanie odpowiedniego wspólnotowego dorobku prawnego, informacje i pomoc dla zainteresowanych stron oraz wspierać wymianę informacji w tej dziedzinie. Program powinien w dalszym ciągu wspierać inicjatywy Komisji na rzecz przejrzystych i odpowiednio dostosowanych ram prawnych dotyczących gospodarki opartej na danych oraz innowacji. Inicjatywy te są niezbędne do zwiększenia pewności prawa w odniesieniu do zobowiązań umownych i pozaumownych, w szczególności w odniesieniu do odpowiedzialności i etyki w kontekście najnowszych technologii, takich jak internet rzeczy, sztuczna inteligencja, robotyka i drukowanie 3D. Celem programu powinno być pobudzanie rozwoju biznesu opartego na danych, który będzie miał decydujące znaczenie dla pozycji Unii pod względem konkurencyjności na poziomie światowym. (18)Program powinien również wspierać prawidłowe i pełne wdrożenie i stosowanie unijnych ram prawnych dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu przez państwa członkowskie oraz rozwój przyszłych polityk, aby stawić czoła nowym wyzwaniom w tej dziedzinie. Powinien również wspierać istotne działania międzynarodowych organizacji o znaczeniu europejskim, takich jak Komitet Ekspertów ds. Oceny Środków Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy i Finansowaniu Terroryzmu przy Radzie Europy. (19)Wdrażanie i rozwój rynku wewnętrznego w dziedzinie usług finansowych, stabilności finansowej i unii rynków kapitałowych, w tym zrównoważonych finansów, w dużym stopniu zależy od wprowadzania przez Unię środków opartych na dowodach. Aby osiągnąć ten cel, Komisja powinna aktywnie i stale monitorować rynki finansowe i stabilność finansową, oceniać wdrażanie prawodawstwa Unii przez państwa członkowskie, oceniać, czy obowiązujące przepisy są adekwatne do zakładanych celów, i określać potencjalne obszary działania, w których pojawiają się nowe rodzaje ryzyka, przy ciągłym zaangażowaniu zainteresowanych stron w cały cykl polityki. Takie działania opierają się na produkcji analiz, badań, materiałów szkoleniowych, badań opinii, ocen zgodności, ocen oraz statystyk i są wspierane przez systemy informatyczne i narzędzia komunikacji. (20)Biorąc pod uwagę fakt, że rynek wewnętrzny zdefiniowany w art. 3 Traktatu o Unii Europejskiej obejmuje system zapewniający niezakłóconą konkurencję, program powinien wspierać unijną politykę konkurencji, sieci i współpracę z krajowymi organami i sądami, a także działania informacyjne skierowane do szerszej grupy zainteresowanych stron polegające na informowaniu o prawach, korzyściach i obowiązkach wynikających z polityki konkurencji oraz na ich wyjaśnianiu.

(21)W szczególności program musi podjąć kwestię radykalnych skutków, jakie dla konkurencji i funkcjonowania rynku wewnętrznego wynikają z zachodzącej transformacji gospodarki i otoczenia biznesowego, w szczególności z gwałtownego wzrostu ilości danych i zakresu ich wykorzystania, biorąc pod uwagę coraz większe wykorzystanie sztucznej inteligencji i innych narzędzi informatycznych oraz fachowej wiedzy przez przedsiębiorstwa i ich doradców. Niezwykle istotne jest również to, by program wspierał sieci kontaktów i współpracy w udziałem organów państw członkowskich i sądów, z uwagi na to, że niezakłócona konkurencja i funkcjonowanie rynku wewnętrznego zależą w dużej mierze od działań podejmowanych przez te podmioty. Z uwagi na szczególną rolę polityki konkurencji w zapobieganiu negatywnemu wpływowi, jaki mogą wywierać na rynek wewnętrzny zachowania antykonkurencyjne poza granicami Unii, program powinien w stosownych przypadkach wspierać także współpracę z organami państw trzecich. Ponadto rozszerzenie działań informacyjnych jest niezbędne do tego, by umożliwić większej liczbie obywateli i firm czerpanie w pełni korzyści z uczciwej konkurencji na rynku wewnętrznym. Z uwagi na to, że szereg inicjatyw w programie to inicjatywy nowe i że dynamiczne zmiany warunków konkurencji na rynku wewnętrznym, mianowicie dotyczące sztucznej inteligencji, algorytmów, dużych zbiorów danych, cyberbezpieczeństwa i technologii w dziedzinie informatyki śledczej, w przypadku których tempo i zakres zmian są trudne do oszacowania, mają znaczny wpływ na część program poświęconą konkurencji, można się spodziewać, że aby sprostać zmieniającym się potrzebom w ramach tej części programu potrzebna będzie elastyczność. (22)Wzmocnienie konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw, a jednocześnie zapewnienie skutecznych równych szans oraz otwartego i konkurencyjnego rynku wewnętrznego jest sprawą najwyższej wagi. MŚP są siłą napędową europejskiej gospodarki. Stanowią one 99 % wszystkich przedsiębiorstw w Europie, zapewniają dwie trzecie miejsc pracy i przyczyniają się w znacznym stopniu do tworzenia nowych miejsc pracy w skali regionalnej i lokalnej. (23)Przed MŚP stoją wspólne wyzwania, które nie wpływają w takim samym stopniu na większe przedsiębiorstwa. Są to trudności z pozyskiwaniem finansowania, znalezieniem wykwalifikowanych pracowników, zmniejszeniem obciążeń administracyjnych, rozwijaniem kreatywności i innowacji, z dostępem do rynków i umiędzynarodowieniem działalności. Program powinien w sposób proporcjonalny korygować niedoskonałości rynku, a jednocześnie nie zakłócać konkurencji na rynku wewnętrznym. (24)Wiele unijnych problemów z konkurencyjnością wiąże się z trudnościami MŚP z uzyskaniem dostępu do finansowania – mają one kłopoty z wykazaniem zdolności kredytowej oraz wystarczającym zabezpieczeniem. Inne trudności związane z finansowaniem wynikają z tego, że w celu zachowania konkurencyjności MŚP muszą podejmować działania w zakresie cyfryzacji, umiędzynarodowienia i innowacji oraz podnoszenia kwalifikacji swoich pracowników. Ograniczony dostęp do finansowania wpływa negatywnie na wskaźnik tworzenia, wzrostu i przetrwania przedsiębiorstw, jak też na gotowość nowych przedsiębiorców do przejmowania rentownych przedsiębiorstw w kontekście sukcesji. (25)W celu pokonania tych niedoskonałości rynku oraz w celu zapewnienia, by MŚP nadal odgrywały swoją rolę jako podstawa konkurencyjności unijnej gospodarki, małe i średnie przedsiębiorstwa potrzebują dodatkowego wsparcia za pośrednictwem instrumentów dłużnych i kapitałowych, które mają zostać ustanowione w ramach segmentu MŚP funduszu InvestEU ustanowionego rozporządzeniem [...] Parlamentu Europejskiego i Rady. Instrument gwarancji kredytowych ustanowiony na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1287/2013 ma udowodnioną wartość dodaną i oczekuje się, że przyniesie on pozytywny wkład na rzecz co najmniej 500 000 MŚP. Nowy instrument, który go zastąpi, zostanie ustanowiony w ramach segmentu MŚP w funduszu InvestEU. (26)Cele niniejszego programu zostaną również uwzględnione przy wykorzystaniu instrumentów finansowych i gwarancji budżetowych w ramach segmentu MŚP funduszu InvestEU. Wsparcie finansowe należy wykorzystać w celu skorygowania niedoskonałości rynku lub nieoptymalnych sytuacji w zakresie inwestycji w proporcjonalny sposób, bez powielania ani wypierania finansowania prywatnego, a także bez zakłócania konkurencji na rynku wewnętrznym. Działania powinny charakteryzować się wyraźną europejską wartością dodaną. (27)Program powinien zapewnić MŚP skuteczne wsparcie w podczas całego cyklu ich życia. Wsparcie to powinno być oparte na wyjątkowej wiedzy teoretycznej i fachowej na temat małych i średnich przedsiębiorstw oraz sektorów przemysłu, jak również na długoletnim doświadczeniu we współpracy z zainteresowanymi podmiotami na poziomie europejskim, krajowym i regionalnym. Powinno się ono również opierać się na osiągnięciach sieci Enterprise Europe Network jako punktu kompleksowej obsługi, który pomaga MŚP zwiększać konkurencyjność i rozwijać działalność gospodarczą na jednolitym rynku i poza nim. Sieć ta zamierza kontynuować świadczenie usług w ramach innych programów unijnych, w szczególności programu „Horyzont 2020”, z wykorzystaniem środków finansowych tych programów. Również program doradztwa dla młodych przedsiębiorców powinien nadal być narzędziem umożliwiającym nowym albo przyszłym przedsiębiorcom zdobywanie doświadczenia w biznesie poprzez współpracę z doświadczonym przedsiębiorcą z innego kraju, a tym samym zwiększenie swoich zdolności w zakresie przedsiębiorczości. Program powinien w dalszym ciągu dążyć do tego, by się rozwijać i rozszerzać swój zasięg geograficzny, i tym samym móc zaoferować przedsiębiorcom szerszą gamę możliwości współpracy, w stosownych przypadkach w połączeniu z innymi inicjatywami Unii. (28)Klastry są narzędziem o strategicznym znaczeniu dla wspierania konkurencyjności i rozwoju MŚP, ponieważ zapewniają one sprzyjające otoczenie biznesowe. Wspólne inicjatywy na rzecz klastrów powinny osiągnąć masę krytyczną w celu przyspieszenia wzrostu MŚP. Poprzez łączenie wyspecjalizowanych ekosystemów klastry tworzą nowe możliwości biznesowe dla MŚP i lepiej je integrują z europejskimi i globalnymi strategicznymi łańcuchami wartości. Należy zapewnić wsparcie na potrzeby rozwoju transnarodowych strategii partnerstwa oraz realizację wspólnych działań wspieranych przez Europejską Platformę Współpracy Klastrów. Należy wspierać trwałe partnerstwa, w przypadku których finansowanie będzie kontynuowane, jeśli osiągnięte zostaną cele pośrednie. Bezpośrednie wsparcie dla MŚP powinno być przekazywane za pośrednictwem klastrów w następujących sytuacjach: upowszechnianie zaawansowanych technologii, nowych modeli biznesowych, niskoemisyjnych i zasobooszczędnych rozwiązań, kreatywność i projektowanie, podnoszenie kwalifikacji, pozyskiwanie utalentowanych pracowników, przyśpieszenie przedsiębiorczości i internacjonalizacja. Do działań powinny zostać włączone inne wyspecjalizowane podmioty wspierające MŚP w celu ułatwienia transformacji przemysłowej i realizacji strategii inteligentnej specjalizacji. Program powinien zatem przyczyniać się do wzrostu i tworzenia powiązań z unijnymi (cyfrowymi) centrami innowacji i inwestycji ustanowionymi w ramach polityki spójności i programu „Horyzont Europa”. Można również zbadać efekt synergii z programem Erasmus. (29)Kreatywność i innowacje mają pierwszorzędne znaczenie dla konkurencyjności przemysłowych łańcuchów wartości w Unii. Stanowią one katalizator modernizacji przemysłu i przyczyniają się do inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Jednakże ich wykorzystanie przez MŚP wciąż jest jeszcze niewystarczające. W związku z tym program powinien wspierać ukierunkowane działania, sieci i partnerstwa na rzecz innowacji opartych na kreatywności w całym łańcuchu wartości w przemyśle. (30)Normy europejskie odgrywają ważną rolę na rynku wewnętrznym. Mają one decydujące znaczenie dla konkurencyjności przedsiębiorstw, a zwłaszcza MŚP. Są one również kluczowym narzędziem wspierania prawodawstwa i polityki Unii w wielu kluczowych obszarach, takich jak energia, zmiana klimatu, technologie informacyjno-komunikacyjne, zrównoważone wykorzystanie zasobów, innowacyjność, bezpieczeństwo produktów, ochrona konsumentów, bezpieczeństwo pracowników i warunki pracy oraz starzejące się społeczeństwo, przez co pozytywnie przyczyniają się do rozwoju całego społeczeństwa. (31)Europejskie działania w dziedzinie normalizacji są uregulowane rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1025/2012 i wdrażane w ramach długotrwałego partnerstwa publiczno-prywatnego, które ma podstawowe znaczenie dla osiągnięcia celów określonych w rozporządzeniu, jak i w ogólnych i sektorowych unijnych strategiach politycznych w dziedzinie normalizacji. (32)Dobrze funkcjonujące wspólne ramy sprawozdawczości finansowej są niezbędne do skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego, rynków kapitałowych oraz do integracji rynku usług finansowych w kontekście unii rynków kapitałowych. (33)Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady należy włączyć do prawa unijnego międzynarodowe standardy sprawozdawczości finansowej (MSSF) przyjęte przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości oraz powiązane interpretacje Komitetu ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej, aby były one stosowane przez spółki, których papiery wartościowe są notowane na rynku regulowanym w Unii, tylko wtedy, jeśli te MSSF spełniają kryteria określone w tym rozporządzeniu, w tym określony w art. 4 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE wymóg, aby sprawozdania finansowe przedstawiały prawdziwy i rzetelny obraz, oraz aby sprzyjały one europejskim dobrom publicznym. Takie międzynarodowe standardy rachunkowości powinny być opracowywane w przejrzystym procesie podlegającym zasadom odpowiedzialności demokratycznej. MSSF odgrywają zatem zasadniczą rolę w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego, a zatem w bezpośrednim interesie Unii leży zapewnienie, aby procedury opracowywania i przyjmowania MSSF prowadziły do uzyskania standardów, które odpowiadają wymogom ram prawnych rynku wewnętrznego. Ważne jest zatem ustanowienie odpowiednich mechanizmów finansowania Fundacji MSSF. (34)Ze względu na rolę Europejskiej Grupy Doradczej ds. Sprawozdawczości Finansowej (EFRAG) w ocenie zgodności MSSF z wymogami unijnego prawa oraz polityki w tym zakresie, określonymi w rozporządzeniu (WE) nr 1606/2002, konieczne jest również, aby Unia zapewniała stabilne finansowanie EFRAG, a tym samym przyczyniała się do jej finansowania. Działalność techniczna EFRAG powinna koncentrować się na doradztwie technicznym na rzecz Komisji w zakresie zatwierdzania MSSF, a także na odpowiednim uczestnictwie w procesie opracowywania takich MSSF oraz powinna zapewniać, aby w międzynarodowym procesie stanowienia standardów uwzględniano w odpowiednim stopniu interesy Unii. Interesy te powinny obejmować pojęcie „ostrożności” i utrzymanie wymogu dotyczącego „prawdziwego i rzetelnego obrazu” ustanowione w dyrektywie 2013/34/UE, pojęcie europejskich dóbr publicznych ustanowione w rozporządzeniu (WE) nr 1606/2002 oraz powinny uwzględniać wpływ standardów na stabilność finansową i gospodarkę. Należy również utworzyć Europejskie Laboratorium Sprawozdawczości Przedsiębiorstw (ang. European Corporate Reporting Lab) jako część Europejskiej Grupy Doradczej ds. Sprawozdawczości Finansowej (EFRAG), które ma wspierać innowacje i rozwój najlepszych praktyk w zakresie sprawozdawczości przedsiębiorstw. W ramach tego forum przedsiębiorstwa i inwestorzy będą mogli wymieniać się najlepszymi praktykami, zwłaszcza w dziedzinie sprawozdawczości niefinansowej i sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju. (35)W dziedzinie badania ustawowego sprawozdań finansowych Grupa Monitorująca – międzynarodowa organizacja odpowiedzialna za nadzorowanie reformy zarządzania Międzynarodowej Federacji Księgowych (IFAC) – powołała w 2005 r. Radę Nadzoru nad Interesem Publicznym (PIOB). Zadaniem PIOB jest monitorowanie procedur stanowienia międzynarodowych standardów rewizji finansowej (MSRF) oraz pozostałych obszarów działalności IFAC istotnych z punktu widzenia interesu publicznego. Przyjęcie MSRF na potrzeby stosowania w Unii jest możliwe w szczególności pod warunkiem, że standardy te zostały opracowane z uwzględnieniem odpowiedniej procedury, nadzoru publicznego i przejrzystości zgodnie z art. 26 dyrektywy 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady. Biorąc pod uwagę wprowadzenie MSRF w Unii oraz kluczową rolę PIOB w zagwarantowaniu, aby spełniały one wymogi określone w dyrektywie 2006/43/WE, ważne jest zatem zapewnienie odpowiednich mechanizmów finansowania PIOB. (36)Unia przyczynia się do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów, wzmocnienia ich pozycji oraz ich priorytetowego traktowania w ramach rynku wewnętrznego poprzez wspieranie i uzupełnianie polityk państw członkowskich w zakresie zapewniania obywatelom jako konsumentom pełnych możliwości osiągania korzyści na rynku wewnętrznym, przy zapewnieniu im bezpieczeństwa i należytej ochrony ich interesów prawnych i ekonomicznych za pomocą konkretnych działań. Unia musi również zapewnić, by przepisy dotyczące bezpieczeństwa konsumentów i bezpieczeństwa produktów były właściwie i jednakowo egzekwowane w praktyce oraz by przedsiębiorstwom przysługiwały równe warunki działania przy uczciwej konkurencji na rynku wewnętrznym. Ponadto niezbędne jest, by wzmacniać pozycję konsumentów, zachęcać ich do dokonywania zrównoważonych wyborów i pomagać im w tym, przyczyniając się w ten sposób do powstawania zrównoważonej oraz efektywnej pod względem energii i zasobów gospodarki o obiegu zamkniętym. (37)Program ma na celu zwiększenie wiedzy na temat unijnych przepisów dotyczących konsumentów i bezpieczeństwa wśród konsumentów, przedsiębiorstw, społeczeństwa obywatelskiego i organów władz oraz wzmocnienie pozycji konsumentów i ich organizacji przedstawicielskich na poziomie krajowym i na poziomie UE, w szczególności poprzez wspieranie organizacji Bureau Européen des Unions de Consommateurs (BEUC), która jest uznaną organizacją pozarządową o ugruntowanej pozycji reprezentującą interesy konsumentów w odniesieniu do wszystkich stosownych polityk unijnych, oraz Europejskiego stowarzyszenia ds. koordynacji udziału konsumentów w procesie normalizacji (ANEC), które reprezentuje interesy konsumentów w odniesieniu do zagadnień związanych z normalizacją. Szczególną uwagę należy poświęcić nowym potrzebom rynku w kontekście promowania zrównoważonej konsumpcji oraz zapobiegania słabościom i wyzwaniom wynikającym z cyfryzacji gospodarki lub rozwoju nowych modeli konsumpcji i modeli biznesowych. Program powinien wspierać działania w zakresie opracowywania odpowiednich informacji na temat rynków, wyzwań politycznych oraz nowych kwestii i zachowań oraz publikowania unijnych tabeli wyników dla rynków konsumenckich. (38)Program powinien wspierać właściwe organy krajowe, w tym organy odpowiedzialne za monitorowanie bezpieczeństwa produktów, które to organy współpracują w szczególności za pośrednictwem unijnego systemu szybkiego informowania o produktach niebezpiecznych. Powinien on również wspierać stosowanie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/95/WE i rozporządzenie (WE) nr 765/2008 w sprawie ochrony konsumentów i bezpieczeństwa produktów, jak również sieci współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów i współpracę na szczeblu międzynarodowym pomiędzy odpowiednimi organami w krajach trzecich i w Unii. Celem programu powinno być również zapewnienie wszystkim konsumentom i przedsiębiorcom dostępu do wysokiej jakości pozasądowego rozstrzygania sporów oraz internetowego systemu rozstrzygania sporów i informacji na temat możliwości dochodzenia roszczeń. (39)Sieć Europejskich Centrów Konsumenckich pomaga konsumentom w korzystaniu z praw przysługujących im na mocy unijnych przepisów przy zakupie towarów i usług transgranicznych na rynku wewnętrznym i EOG, w internecie lub podczas podróży. Składająca się z 30 ośrodków sieć, wspólnie finansowana z unijnych programów na rzecz konsumentów od ponad 10 lat, wykazuje swoją wartość dodaną, zwiększając zaufanie konsumentów i przedsiębiorców na rynku wewnętrznym. Zajmuje się ona rozpatrywaniem ponad 100 000 wniosków składanych co roku przez konsumentów i dociera do milionów obywateli za pośrednictwem materiałów, jakie publikuje, i działań informacyjnych. Jest to jedna z najbardziej cenionych unijnych sieci zapewniających pomoc obywatelom, większość jej ośrodków posiada punkty kontaktowe zajmujące się przepisami dotyczącymi rynku wewnętrznego, takimi jak dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2006/123/WE, a z ocen jej działalności wynika, że ważne jest, by nadal działała. Sieć zamierza także rozwinąć porozumienia o wzajemności z podobnymi podmiotami w państwach trzecich. (40)Z kontroli sprawności unijnego prawa konsumenckiego i dotyczącego marketingu przeprowadzonej przez Komisję w maju 2017 r. wynika, że potrzebne jest lepsze egzekwowanie przepisów i ułatwienie dochodzenia roszczeń przez konsumentów poszkodowanych w wyniku naruszeń ich praw. W związku z tym w kwietniu 2018 r. Komisja przyjęła „Nowy ład dla konsumentów” w celu zapewnienia między innymi równego traktowania konsumentów na całym rynku wewnętrznym odnośnie do systemów podwójnych standardów jakości, wzmocnienia zdolności państw członkowskich do egzekwowania prawa, zwiększenia bezpieczeństwa produktów, współpracy międzynarodowej oraz nowych możliwości dochodzenia roszczeń, zwłaszcza za pośrednictwem powództw wytaczanych przez uprawnione podmioty. Program powinien mieć na celu wspieranie polityki konsumenckiej między innymi poprzez podnoszenie świadomości i rozszerzanie wiedzy, budowanie potencjału i wymianę najlepszych praktyk organizacji konsumentów i urzędów ochrony konsumentów, budowanie sieci i rozwój badań rynkowych, wzmocnienie bazy dowodowej dotyczącej funkcjonowania rynku wewnętrznego na rzecz konsumentów, systemy informatyczne i narzędzia komunikacji.

(41)Funkcjonowanie rynków usług finansowych ma szczególny wpływ na obywateli. Rynki te są kluczowym elementem rynku wewnętrznego i wymagają solidnych ram regulacyjnych i nadzorczych, które zapewniają nie tylko stabilność finansową i zrównoważoną gospodarkę, lecz również wysoki poziom ochrony konsumentów i innych użytkowników końcowych usług finansowych, w tym inwestorów detalicznych, oszczędzających, posiadaczy polis ubezpieczeniowych, członków funduszy emerytalnych i osób uposażonych, akcjonariuszy indywidualnych, pożyczkobiorców oraz MŚP. Ważne jest, by zwiększyć ich zdolność do uczestnictwa w kształtowaniu polityki dla sektora finansowego. (42)Dlatego program powinien nadal wspierać konkretne działania objęte programem budowania zdolności na lata 2017–2020 zwiększające zaangażowanie konsumentów i innych użytkowników końcowych usług finansowych w proces kształtowania polityki Unii, jak określono w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/826 w sprawie dalszego prowadzenia programu pilotażowego i działania przygotowawczego realizowanego w latach 2012–2017. Jest to niezbędne, aby umożliwić osobom zaangażowanym w kształtowanie polityki uwzględnienie opinii zainteresowanych stron innych niż specjaliści z sektora finansowego i zapewnić lepszą reprezentację interesów konsumentów i innych użytkowników końcowych usług finansowych. Powinno to przyczynić się do ulepszenia polityki dotyczącej usług finansowych, zwłaszcza dzięki lepszemu wyjaśnieniu społeczeństwu kwestii związanych z rozporządzeniem finansowym i rozpowszechnianiu wiedzy na temat kwestii związanych z finansami. (43)W związku z projektem pilotażowym realizowanym w latach 2012–2013 oraz działaniem przygotowawczym realizowanym w latach 2014–2016 Komisja w drodze corocznego zaproszenia do składania wniosków przyznała dotacje dwu organizacjom. Te dwie organizacje to Finance Watch, utworzona dzięki unijnym dotacjom w 2011 r. jako międzynarodowe stowarzyszenie non-profit na podstawie prawa belgijskiego, oraz Better Finance, która powstała w wyniku kolejnych reorganizacji i zmian istniejących już wcześniej od 2009 r. europejskich federacji i akcjonariuszy. W programie budowania zdolności ustanowionym na mocy rozporządzenia (UE) 2017/826 określono te same dwie organizacje jako jedynych beneficjentów. Jest zatem konieczne, aby kontynuować współfinansowanie tych organizacji w ramach programu. Jednakże finansowanie to powinno podlegać przeglądowi. (44)Aby umożliwić sprawne funkcjonowanie rynku wewnętrznego, niezbędny jest wysoki poziom ochrony zdrowia w ramach łańcucha dostaw żywności. Bezpieczny i zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju łańcuch dostaw żywności jest warunkiem wstępnym dla społeczeństwa i rynku wewnętrznego. Międzynarodowe sytuacje kryzysowe w zakresie zdrowia i afery żywnościowe powodują zakłócenia w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego poprzez ograniczenie przepływu osób i towarów oraz przerwy w produkcji. (45)Ogólnym celem prawa Unii w dziedzinie łańcucha żywnościowego jest przyczynianie się do zapewnienia wysokiego poziomu zdrowia ludzi, zwierząt i roślin na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego, wspieranie poprawy dobrostanu zwierząt, przyczynienie się do wysokiego poziomu ochrony konsumentów oraz zapewniania im odpowiednich informacji, a także wysokiego poziomu ochrony środowiska, w tym ochrony różnorodności biologicznej, przy jednoczesnym zapewnieniu bardziej ekologicznej żywności i pasz, zaostrzenie norm jakości w całej Unii, zwiększenie konkurencyjności unijnego przemysłu spożywczego i paszowego oraz sprzyjanie tworzeniu miejsc pracy. (46)Zważywszy na szczególny charakter działań związanych z zapewnieniem wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzi, zwierząt i roślin w całym łańcuchu żywnościowym, w niniejszym rozporządzeniu należy określić specjalne kryteria kwalifikowalności dotyczące udzielania dotacji i zamówień publicznych. W szczególności, na zasadzie odstępstwa od rozporządzenia (UE, Euratom) Parlamentu Europejskiego i Rady („rozporządzenie finansowe”), w drodze wyjątku od zasady nieretroakcji, koszty środków nadzwyczajnych, ze względu na ich pilny i nieprzewidywalny charakter, powinny być kwalifikowalne i obejmować również koszty, które zostały poniesione w przypadku podejrzenia wystąpienia choroby lub szkodników, pod warunkiem że jej wystąpienie zostanie następnie potwierdzone i zgłoszone Komisji. Odpowiadające im zobowiązania budżetowe i płatności wydatków kwalifikowalnych powinny być dokonywane przez Komisję po podpisaniu zobowiązań prawnych i po przeprowadzeniu oceny wniosków o płatności przedłożonych przez państwa członkowskie. Za kwalifikowalne należy również uznać koszty dotyczące środków ochrony zastosowanych w przypadku bezpośredniego zagrożenia dla statusu zdrowia w Unii w wyniku wystąpienia lub rozwoju na terytorium państwa trzeciego, państwa członkowskiego lub kraju i terytorium zamorskiego jednej z chorób zwierząt i chorób odzwierzęcych, jak również w dotyczące środków ochronnych lub innych istotnych działań podjętych w celu wspierania statusu zdrowia roślin w Unii. (47)Kontrole urzędowe przeprowadzane przez państwa członkowskie są kluczowym narzędziem służącym sprawdzaniu i monitorowaniu wdrażania, przestrzegania i egzekwowania stosownych wymogów unijnych. Skuteczność i wydajność systemów kontroli urzędowych ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania wysokiego poziomu bezpieczeństwa ludzi, zwierząt i roślin w całym łańcuchu żywnościowym, przy jednoczesnym zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony środowiska. Należy udostępnić wkład finansowy Unii dla takich środków kontrolnych. W szczególności należy udostępnić wsparcie finansowe dla laboratoriów referencyjnych Unii, aby pomóc im w ponoszeniu kosztów związanych z wdrażaniem programów prac zatwierdzanych przez Komisję. Ponadto, z uwagi na fakt, że skuteczność kontroli urzędowych zależy również od dostępności dla organów kontrolnych dobrze wyszkolonych pracowników posiadających odpowiednią znajomość prawa Unii, Unia powinna móc wnieść wkład w ich szkolenie i stosowne programy wymiany organizowane przez właściwe organy. (48)Wysokiej jakości statystyki opracowywane, tworzone i rozpowszechniane w ramach Europejskiego programu statystycznego mają zasadnicze znaczenie dla podejmowania decyzji w oparciu o fakty, dlatego europejskie statystyki powinny być dostępne w odpowiednim czasie i przyczyniać się do wdrażania polityk Unii przedstawionych w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a zwłaszcza wzmocnionego i zintegrowanego zarządzania gospodarczego, spójności społecznej, gospodarczej i terytorialnej, zrównoważonego rozwoju, polityki rolnej, wymiaru społecznego Europy i globalizacji. (49)Statystyki europejskie są konieczne do procesu decyzyjnego Unii oraz pomiaru wyników i skutków unijnych inicjatyw. Dlatego należy zapewnić ciągłe dostarczanie i rozwój statystyk europejskich, z zastosowaniem podejścia ogólnounijnego wykraczającego poza perspektywy rynku wewnętrznego, w celu objęcia nimi wszystkich unijnych działań i obszarów polityki, w tym wspierania przedsiębiorstw i obywateli w podejmowaniu świadomych decyzji. (50)Ze względu na swój przekrojowy charakter Europejski program statystyczny podlega szczególnym wymogom, a w szczególności tym określonym w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 223/2009, w szczególności w odniesieniu do przestrzegania zasad statystycznych, funkcjonowania europejskiego systemu statystycznego i zarządzania nim, w tym roli i zadań przydzielonych Komitetowi ds. Europejskiego Systemu Statystycznego oraz Komisji, ustanowienia i wykonania programowania działań w dziedzinie statystyki. (51)Program został przedstawiony do wstępnej analizy Komitetowi ds. Europejskiego Systemu Statystycznego, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 223/2009. (52)Unia i państwa członkowskie zobowiązały się wdrożyć agendę Organizacji Narodów Zjednoczonych na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030. Przyczyniając się do realizacji agendy 2030, Unia i państwa członkowskie będą wspierać silniejszą, bardziej stabilną, integracyjną, bezpieczną i dobrze prosperującą Europę. Program powinien przyczynić się do realizacji agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, w tym poprzez znalezienie równowagi między gospodarczymi, społecznymi i ekologicznymi aspektami trwałego rozwoju. (53)Odzwierciedlając znaczenie przeciwdziałania zmianie klimatu zgodnie ze zobowiązaniami Unii na rzecz realizacji porozumienia paryskiego i celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, program powinien przyczynić się do uwzględnienia działań w dziedzinie klimatu i do osiągnięcia celu ogólnego, w ramach którego wydatki na realizację celów klimatycznych w budżecie Unii mają sięgnąć 25 %. Odpowiednie działania zostaną określone w trakcie przygotowywania i realizacji programu, a także poddane ponownej ocenie w kontekście odpowiednich ocen i przeglądów. (54)Niniejsze rozporządzenie określa pulę środków finansowych na program, które stanowią główną kwotę odniesienia w rozumieniu [reference to be updated as appropriate according to the new inter-institutional agreement: point 17 of the Interinstitutional Agreement of 2 December 2013 between the European Parliament, the Council and the Commission on budgetary discipline, on cooperation in budgetary matters and on sound financial management] dla Parlamentu Europejskiego i Rady podczas rocznej procedury budżetowej. (55)Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym przewiduje współpracę w dziedzinach objętych programem między Unią i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, oraz państwami Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu uczestniczącymi w Europejskim Obszarze Gospodarczym, z drugiej strony. Należy również umożliwić otwarcie programu dla uczestnictwa innych państw, w tym państw sąsiadujących z Unią oraz ubiegających się o członkostwo, kandydujących lub przystępujących do Unii. Ponadto w obszarze statystyk europejskich program powinien być otwarty dla uczestnictwa Szwajcarii zgodnie z warunkami ustanowionymi w Umowie między Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską o współpracy w dziedzinie statystyki. (56)Państwa trzecie będące członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) mogą uczestniczyć w programach Unii w ramach współpracy ustanowionej na mocy Porozumienia EOG, które przewiduje wprowadzenie w życie programów w drodze decyzji wydanej na mocy tego porozumienia. Państwa trzecie mogą także uczestniczyć na podstawie innych instrumentów prawnych. Do niniejszego rozporządzenia należy wprowadzić odpowiedni przepis szczegółowy przyznający niezbędne uprawnienia i prawa dostępu właściwemu urzędnikowi zatwierdzającemu, Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych oraz Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu, pozwalające im na całościowe wykonywanie ich odpowiednich kompetencji. (57)Do tego programu zastosowanie ma rozporządzenie finansowe. Określa ono zasady dotyczące wykonania budżetu Unii, w tym przepisy dotyczące dotacji, nagród, zamówień. (58)Działania realizowane w ramach poprzednich programów i linii budżetowych okazały się odpowiednie i powinny zostać zachowane. Nowe działania wprowadzone w ramach tego programu mają na celu wzmocnienie w szczególności dobrze funkcjonującego rynku wewnętrznego. W celu uproszczenia i zwiększenia elastyczności realizacji programu, a przez skuteczniejszego osiągnięcia jego celów, działania powinny zostać zdefiniowane wyłącznie w kategoriach ogólnych. Orientacyjny wykaz działań dotyczących konkretnych celów w dziedzinie konkurencyjności lub konkretnych działań wynikających z wymogów regulacyjnych, np. w obszarze normalizacji, regulacji dotyczących łańcucha żywnościowego i statystyk europejskich powinien również zostać włączony do programu. (59)Konieczne jest określenie niektórych kategorii podmiotów kwalifikujących się do finansowania, jak również tych podmiotów, które powinny kwalifikować się do finansowania bez zaproszenia do składania wniosków. (60)Biorąc pod uwagę postępującą współzależność w gospodarce światowej, program powinien przewidywać możliwość angażowania – w pewne działania – ekspertów zewnętrznych, takich jak urzędnicy z państw trzecich, przedstawiciele organizacji międzynarodowych czy przedsiębiorcy.

(61)Należy przedstawić szczególne przepisy i kryteria dotyczące współfinansowania kosztów kwalifikowalnych. (62)Zgodnie ze zobowiązaniem Komisji do zachowania spójności i uproszczenia programów finansowania, które to zobowiązanie zawarła ona w komunikacie z dnia 19 października 2010 r. zatytułowanym „Przegląd budżetu UE”, w przypadku gdy działania przewidziane w ramach programu prowadzą do osiągnięcia celów, które są wspólne dla różnych instrumentów finansowych, zasoby powinny być współdzielone z innymi unijnymi instrumentami finansowania, jednak z wyłączeniem możliwości podwójnego finansowania. (63)Program powinien przyczynić się do ogólnego wsparcia w zakresie wspierania szczególnych potrzeb regionów najbardziej oddalonych oraz ich integracji na rynku wewnętrznym, jak ostatnio potwierdzono w komunikacie Komisji zatytułowanym „Silniejsze i odnowione partnerstwa strategiczne z regionami najbardziej oddalonymi UE”. (64)Program powinien wspierać synergię przy jednoczesnym zapobieganiu powielaniu prac prowadzonych już w ramach powiązanych unijnych programów i działań. Działania w ramach tego programu powinny stanowić uzupełnienie programów Customs i Fiscalis ustanowionych rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] oraz rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...], których celem jest również wspieranie i poprawa funkcjonowania rynku wewnętrznego. (65)Program powinien wspierać synergię i komplementarność w odniesieniu do wsparcia dla MŚP i przedsiębiorczości w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego ustanowionego na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...]. Ponadto segment MŚP funduszu InvestEU, ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...], zagwarantują wsparcie na rzecz finansowania dłużnego i kapitałowego w celu zwiększenia dostępu i dostępności finansowania dla MŚP. Program powinien również dążyć do synergii z programem kosmicznym ustanowionym rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...] w odniesieniu do zachęcania MŚP do korzystania z przełomowych innowacji i innych rozwiązań opracowanych w ramach tych programów. (66)Niniejszy program powinien wspierać synergię z programem Horyzont Europa ustanowionym rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...], które ma na celu wspieranie badań naukowych i innowacji. Powinno to dotyczyć w szczególności komplementarności z działaniami przyszłej Europejskiej Rady ds. Innowacji na rzecz innowacyjnych przedsiębiorstw, jak również wsparcia usług dla MŚP. (67)Program powinien wspierać synergię i komplementarność w odniesieniu do programu „Cyfrowa Europa”, ustanowionego na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...], który ma na celu wspieranie cyfryzacji gospodarki Unii i sektora publicznego. (68)Ponadto program powinien również dążyć do uzyskania synergii z funduszem „Sprawiedliwość, Prawa i Wartości” ustanowionym rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...], który ma na celu wspieranie dalszego rozwoju europejskiej przestrzeni sprawiedliwości z myślą o skuteczności krajowych systemów sprawiedliwości i odgrywa zasadniczą rolę w kontekście tworzenia sprawiedliwej i efektywnej pod względem kosztów gospodarki europejskiej. (69)Program powinien dążyć do uzyskania do synergii z programem Erasmus ustanowionym rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) […], Funduszem Solidarności Unii Europejskiej ustanowionym rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) […] i Europejskim Funduszem Społecznym Plus ustanowionym rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) […] w dziedzinie pracy i mobilności młodzieży, co jest niezbędne do sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego. (70)Ponadto działania w odniesieniu do łańcucha żywnościowego, takie jak środki weterynaryjne i fitosanitarne w przypadku sytuacji kryzysowych dotyczących zdrowia zwierząt i roślin mogą zostać uzupełnione o interwencje rynkowe z unijnej wspólnej polityki rolnej ustanowionej na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [...]. (71)W stosownych przypadkach działania realizowane w ramach programu należy wykorzystać w celu skorygowania niedoskonałości rynku lub nieoptymalnych sytuacji w zakresie inwestycji w proporcjonalny sposób, bez powielania ani wypierania finansowania prywatnego, a także powinny się one wyróżniać wyraźną europejską wartością dodaną. (72)Należy przekazać Komisji uprawnienia wykonawcze w zakresie przyjmowania programów prac do celów realizacji działań przyczyniających się do wysokiego poziomu zdrowia ludzi, zwierząt i roślin na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011. (73)Rodzaje finansowania i metody realizacji na podstawie niniejszego rozporządzenia należy wybrać na podstawie ich potencjału w zakresie realizacji konkretnych celów przyjętych dla działań oraz uzyskania wyników, z uwzględnieniem w szczególności kosztów kontroli, obciążenia administracyjnego i przewidywanego ryzyka naruszenia przepisów. Powinno ono obejmować rozważenie możliwości zastosowania kwot ryczałtowych, stawek zryczałtowanych i kosztów jednostkowych oraz finansowania niepowiązanego z kosztami, o którym mowa w art. 125 ust. 1 rozporządzenia finansowego. (74)W celu zapewnienia regularnego monitorowania i sprawozdawczości od samego początku należy wprowadzić odpowiednie ramy służące do monitorowania działań i wyników programu. Tego rodzaju monitorowanie i sprawozdawczość powinny opierać się na wskaźnikach i umożliwiać pomiary efektów działań realizowanych w ramach programu względem uprzednio zdefiniowanych punktów odniesienia. (75)Zgodnie z pkt 22 i 23 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa należy dokonać oceny tego programu na podstawie informacji zgromadzonych w oparciu o konkretne wymogi dotyczące monitorowania, przy czym należy unikać nadmiernej regulacji i obciążeń administracyjnych, zwłaszcza względem państw członkowskich. Wymogi te powinny, w stosownych przypadkach, obejmować mierzalne wskaźniki jako podstawę oceny oddziaływania programu w terenie. (76)Na podstawie chorób zwierzęcych, o których mowa w rozdziale 2 części I rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429, rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 2160/2003 oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 należy ustanowić wykaz chorób zwierzęcych i odzwierzęcych, które kwalifikują się do finansowania w ramach środków nadzwyczajnych oraz do finansowania w ramach programów zwalczania, kontroli i nadzoru. (77)W celu uwzględnienia sytuacji spowodowanych przez choroby zwierząt mające znaczący wpływ na produkcję zwierzęcą lub handel, rozwój chorób odzwierzęcych, które stanowią zagrożenie dla ludzi, lub nowe sytuacje naukowe lub epidemiologiczne, jak również choroby zwierzęce, które mogą stanowić nowe zagrożenie dla Unii, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do wprowadzenia zmian do tych wykazów chorób zwierzęcych i odzwierzęcych. W celu zapewnienia skutecznej oceny postępów programu w osiąganiu jego celów należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do przeglądu lub uzupełnienia wskaźników służących do pomiaru postępów w realizacji celów szczegółowych, jeśli zostanie to uznane za niezbędne, oraz do uzupełnienia tego rozporządzenia o przepisy dotyczące ustanowienia ram monitorowania i oceny. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. W szczególności, aby zapewnić udział na równych zasadach Parlamentu Europejskiego i Rady w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych. (78)Zgodnie z [reference to be updated as appropriate according to a new decision on OCTs: art. 94 decyzji Rady 2013/755/UE] osoby i podmioty z siedzibą w krajach i terytoriach zamorskich (KTZ) kwalifikują się do finansowania z zastrzeżeniem zasad i celów programu oraz ewentualnych uzgodnień mających zastosowanie do państwa członkowskiego, z którym dany kraj lub terytorium zamorskie są powiązane. (79)Zgodnie z rozporządzeniem finansowym, rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013, rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 2988/95, rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 i rozporządzeniem Rady (UE) 2017/1939 interesy finansowe Unii należy chronić za pomocą proporcjonalnych środków, w tym środków zapobiegania nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, ich wykrywania, korygowania i dochodzenia, a także odzyskiwania środków straconych, nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych oraz, w stosownych przypadkach, nakładania sankcji administracyjnych. W szczególności, zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 883/2013 i rozporządzeniem (Euratom, WE) nr 2185/96 Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może prowadzić dochodzenia, w tym kontrole na miejscu i inspekcje, w celu ustalenia, czy miały miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub jakiekolwiek inne nielegalne działanie, naruszające interesy finansowe Unii. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2017/1939 Prokuratura Europejska (EPPO) może prowadzić dochodzenia i ścigać nadużycia finansowe i inne nielegalne działania naruszające interesy finansowe Unii, jak przewidziano w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371. Zgodnie z rozporządzeniem finansowym każda osoba lub podmiot, które otrzymują środki finansowe Unii, w pełni współpracują w celu ochrony interesów finansowych Unii, przyznają konieczne prawa i dostęp Komisji, OLAF-owi, EPPO i Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu (ETO) oraz zapewniają, aby wszelkie osoby trzecie uczestniczące w wykonaniu środków finansowych Unii przyznały tym organom równoważne prawa. (80)Do niniejszego rozporządzenia zastosowanie mają horyzontalne przepisy finansowe przyjęte przez Parlament Europejski i Radę na podstawie art. 322 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Przepisy te, ustanowione rozporządzeniem finansowym, określają w szczególności procedurę ustanawiania i wykonania budżetu w drodze dotacji, zamówień, nagród i wykonania pośredniego oraz przewidują kontrole wykonywania obowiązków przez podmioty upoważnione do działań finansowych. Przepisy przyjęte na podstawie art. 322 TFUE dotyczą również ochrony budżetu Unii w przypadku uogólnionych braków w zakresie praworządności w państwach członkowskich, jako że poszanowanie praworządności jest niezbędnym warunkiem wstępnym należytego zarządzania finansami i skutecznego finansowania Unii.

(81)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 reguluje przetwarzanie danych osobowych przeprowadzane w państwach członkowskich w kontekście niniejszego rozporządzenia i pod nadzorem właściwych organów państw członkowskich. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 45/2001 reguluje przetwarzanie danych osobowych przeprowadzane przez Komisję w kontekście niniejszego rozporządzenia i pod nadzorem Europejskiego Inspektora Ochrony Danych. Wszelka wymiana lub przekazywanie informacji przez właściwe organy ma się odbywać zgodnie z zasadami dotyczącymi przekazywania danych osobowych, o których mowa w rozporządzeniu (UE) 2016/679, a wszelka wymiana lub przekazywanie informacji przez Komisję ma się odbywać zgodnie z zasadami dotyczącymi przekazywania danych osobowych, o których mowa w rozporządzeniu (WE) nr 45/2001. (82)Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na transgraniczny charakter kwestii związanych z tymi celami możliwe jest ich lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, Unia może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów. (83)Program powinien mieć również na celu zapewnienie większej widoczności i spójności rynku wewnętrznego Unii, konkurencyjności przedsiębiorstw, w tym MŚP, oraz działań w dziedzinie statystyk europejskich na rzecz europejskich obywateli, przedsiębiorstw i administracji. (84)Rozporządzenie (UE) nr 99/2013, rozporządzenie (UE) nr 1287/2013, rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 254/2014, rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 258/2014, rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 652/2014, rozporządzenie (UE) 2017/826 należy uchylić ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2021 r. (85)Należy zapewnić płynne i łagodne przejście pomiędzy programami w dziedzinie konkurencyjności przedsiębiorstw i MŚP, ochrony konsumentów i użytkowników końcowych, konsumentów i użytkowników końcowych usług finansowych, procesu kształtowania polityki w dziedzinie usług finansowych, łańcucha żywnościowego i statystyk europejskich, ustanowionymi w rozporządzeniu (UE) nr 1287/2013, rozporządzeniu (UE) nr 254/2014, rozporządzeniu (UE) 2017/826, rozporządzeniu (UE) nr 258/2014, rozporządzeniu (UE) nr 652/2014, rozporządzeniu (UE) nr 99/2013 oraz w niniejszym programie, w szczególności w odniesieniu do kontynuacji środków wieloletnich oraz oceny sukcesów poprzedniego programu,



PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: ROZDZIAŁ I PRZEPISY OGÓLNE Artykuł 1



Przedmiot Niniejsze rozporządzenie ustanawia program na rzecz poprawy funkcjonowania rynku wewnętrznego i zwiększenia konkurencyjności przedsiębiorstw, w tym mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw, oraz ramy na potrzeby finansowania opracowywania, tworzenia i rozpowszechniania statystyk europejskich w rozumieniu art. 13 rozporządzenia (WE) nr 223/2009 („program”). Określa ono cele programu, budżet na lata 2021–2027, formy finansowania unijnego oraz zasady dotyczące przyznawania takiego finansowania. Artykuł 2



Definicje Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje: 1)„działanie łączone” oznacza działania wspierane z budżetu UE, w tym działanie w ramach instrumentów łączonych zgodnie z art. 2 pkt 6 rozporządzenia finansowego, łączące bezzwrotne formy wsparcia lub instrumenty finansowe z budżetu UE oraz zwrotne formy wsparcia z instytucji finansowania rozwoju lub innych publicznych instytucji finansowych, a także z komercyjnych instytucji finansowych i od inwestorów; 2)„statystyki europejskie” oznaczają dane statystyczne opracowywane, tworzone i rozpowszechniane zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 223/2009; 3)„podmiot prawny” oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną utworzoną i uznaną za taką na mocy prawa krajowego, unijnego lub międzynarodowego, która posiada osobowość prawną i która – działając w swoim własnym imieniu – może wykonywać prawa i podlegać obowiązkom, albo podmiot nieposiadający osobowości prawnej zgodnie z art. 197 ust. 2 lit. c) rozporządzenia (UE, Euratom) Parlamentu Europejskiego i Rady („rozporządzenia finansowego”); 4)„mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie przedsiębiorstwa” oznaczają mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie przedsiębiorstwa zdefiniowane w zaleceniu Komisji 2003/361/WE w wersji z dnia 6 maja 2003 r.; 5)„państwo trzecie” oznacza państwo, które nie jest członkiem Unii. Artykuł 3



Cele programu

1.Program ma następujące cele ogólne: a)poprawa funkcjonowania rynku wewnętrznego, a w szczególności ochrona i