(4)Odpowiednie zalecenia dla poszczególnych krajów znalazły odzwierciedlenie w programowaniu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na lata 2014–2020. Jak przewidziano w art. 23 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013, Komisja może zwrócić się do państwa członkowskiego z wnioskiem o dokonanie przeglądu oraz zaproponowanie zmian w umowie partnerstwa i odpowiednich programach wówczas, gdy jest to konieczne do wsparcia realizacji stosownych zaleceń Rady. Komisja przedstawiła dalsze szczegóły dotyczące wykorzystania przez nią tego przepisu w wytycznych w sprawie stosowania działań łączących skuteczność europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych z należytym zarządzaniem gospodarczym.

(5)Program konwergencji wskazuje, że wpływ, jaki na budżet wywiera wyjątkowo duży napływ uchodźców, jest znaczny, przy czym w dodatku z dnia 6 maja przedstawiono stosowne dowody potwierdzające zasięg i charakter tych dodatkowych kosztów budżetowych. Według oceny Komisji dodatkowe kwalifikowalne wydatki wyniosły w 2015 r. 0,04 % PKB, natomiast obecnie nie zakłada się żadnych dodatkowych kosztów w 2016 r. Przepisy określone w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 zezwalają na zaspokojenie tych dodatkowych wydatków, gdyż napływ uchodźców jest wydarzeniem wyjątkowym, jego wpływ na finanse publiczne Węgier – znaczny, a zezwolenie na tymczasowe odstępstwo od wymaganej ścieżki korekty prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego nie zagroziłoby stabilności. Dlatego też wymaganą korektę prowadzącą do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego na 2015 r. zmniejszono, aby uwzględnić te koszty. Jeśli chodzi o 2016 r., ostateczna ocena obejmująca kwoty kwalifikowalne, zostanie przeprowadzona wiosną 2017 r. na podstawie danych dostarczonych przez władze węgierskie.

(6)Węgry są obecnie objęte funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu oraz podlegają regule dotyczącej zadłużenia. W swoim programie konwergencji na 2016 r. rząd planuje, że deficyt nominalny wzrośnie do 2,4 % PKB do 2017 r., a następnie będzie się stopniowo obniżać, osiągając poziom 1,2 % PKB w 2020 r. Rząd planuje stopniową poprawę równowagi strukturalnej w celu osiągnięcia swojego zmienionego średniookresowego celu budżetowego, tj. deficytu wynoszącego 1,5 % PKB w kategoriach strukturalnych, do 2019 r. Ponownie przeliczony deficyt strukturalny nadal przekraczałby wartość średniookresowego celu budżetowego. Zgodnie z programem konwergencji zakłada się, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB będzie stopniowo się obniżać z 75,3 % w 2015 r. do poziomu niespełna 67 % w 2020 r. Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto te prognozy budżetowe, jest zasadniczo wiarygodny w okresie do 2017 r., natomiast w odniesieniu do późniejszego okresu staje się coraz bardziej optymistyczny. Środki niezbędne do osiągnięcia planowanego deficytu docelowego począwszy od 2017 r. nie zostały jednak jeszcze dostatecznie sprecyzowane, zwłaszcza w odniesieniu do okresu po 2017 r. Prognoza Komisji z wiosny 2016 r. wskazuje na wysokie ryzyko wystąpienia znacznego odchylenia od wymaganej korekty w 2016 r., a także – przy założeniu niezmiennego kursu polityki – w latach 2016 i 2017 w ujęciu łącznym. Jednocześnie prognozuje się, że w latach 2016 i 2017 Węgry osiągną wartość odniesienia dotyczącą redukcji długu. Opierając się na ocenie programu konwergencji i biorąc pod uwagę prognozę Komisji z wiosny 2016 r., Rada jest zdania, że istnieje ryzyko, iż Węgry nie spełnią warunków paktu stabilności i wzrostu. Konieczne będą zatem dalsze działania w celu spełnienia tych warunków.

(7)Zmniejszono zakłócenia wewnętrznej równowagi finansowej, a system bankowy wzmocnił się, choć pewne wyzwania pozostają. Osiągnięto znaczne postępy w zmniejszaniu zadłużenia sektora prywatnego, które było wcześniej denominowane głównie w walutach obcych. Działalność w zakresie udzielania pożyczek gospodarstwom domowym wykazuje oznaki ożywienia, jednak sytuacja pod względem kredytowania przedsiębiorstw nie uległa jeszcze zmianie. Rentowność sektora bankowego zaczęła rosnąć, czemu sprzyjają poprawa sytuacji gospodarczej oraz umiar we wcześniejszych działaniach politycznych w zakresie opodatkowania banków. Nie zmienia to jednak faktu, że banki zachowują ostrożność przy udzielaniu pożyczek mimo swojej dobrej kapitalizacji i wysokiej płynności. Głównym utrzymującym się wyzwaniem dla banków jest zmniejszenie nadal wysokiego udziału kredytów zagrożonych, który stoi na przeszkodzie udzielaniu nowych pożyczek i wywiera presję na zysk. Ryzyko zobowiązań warunkowych związane ze zwiększonym udziałem własności państwa w sektorze bankowym jest nadal wysokie.

(8)Pomimo niedawnych znacznych ulepszeń polityki podatkowej i administracji podatkowej uzależnienie Węgier od opodatkowania konkretnych sektorów może nadal stanowić przeszkodę dla inwestycji. Wybiórczy charakter tego opodatkowania prowadzi do zakłóceń w różnych sektorach. Choć nadal obowiązuje wiele różnych podatków specyficznych dla konkretnych sektorów, znacznie zmniejszono opodatkowanie instytucji kredytowych i zniesiono progresywne stawki, według których pobiera się opłaty z tytułu kontroli żywności. Klin podatkowy w przypadku osób mało zarabiających jest nadal wysoki, zwłaszcza w przypadku osób bezdzietnych. Może to mieć negatywny wpływ na ich szanse na zatrudnienie, a także stanowić przeszkodę dla inwestycji. Podjęto pewne kroki, aby zmniejszyć klin podatkowy, np. obniżono o jeden punkt procentowy jednolitą stawkę podatku od dochodów osób fizycznych oraz zwiększono kwotę wolną od podatku w przypadku rodzin z dwójką dzieci. Wprowadzone środki nie są jednak wystarczająco ukierunkowane, aby przynieść widoczne skutki w przypadku osób mało zarabiających. Można by przenieść opodatkowanie z dochodów osób pracujących do obszarów, które w mniejszym stopniu zakłócają wzrost gospodarczy. Wprowadzono kilka środków, aby zwiększyć przestrzeganie przepisów podatkowych i zmniejszyć jego koszty, choć nadal są one wysokie. Pomimo pewnej poprawy w minionych latach Węgry nadal borykają się z problemem niskiej skuteczności poboru podatków. Węgierski rząd zapowiedział na 2016 r. rozpoczęcie istotnej reformy instytucjonalnej, której celem ma być zwiększenie wydajności administracji podatkowej.

(9)Pewne ograniczone postępy osiągnięto we wspieraniu konkurencji i przejrzystości w dziedzinie zamówień publicznych (przyjęto np. nową ustawę o zamówieniach publicznych, której zgodność z prawem UE musi jeszcze zostać oceniona), podczas gdy nieprzewidywalne zmiany przepisów i obciążenie administracyjne utrudniają działalność gospodarczą i inwestycje. Wysoka liczba postępowań w trybie negocjacji bez ogłoszenia i przypadków udzielenia zamówienia w przypadku złożenia tylko jednej oferty wskazują na utrzymujący się niski poziom konkurencji w zamówieniach publicznych. Nie opracowano jeszcze całościowej strategii e-zamówień służącej zwiększeniu wydajności i przejrzystości, a ryzyko wystąpienia korupcji pozostaje wysokie. Potrzebne są zmiany, aby zwiększyć skuteczność krajowego programu przeciwdziałania korupcji (NAP) na lata 2015–2018 w zakresie zapobiegania korupcji w instytucjach publicznych i stosowania odstraszających kar. Rząd nie przedłużył swojego wcześniejszego zobowiązania do przeglądu ustawy z 2013 r. dotyczącej ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia, w której to ustawie brakuje przepisów zapewniających odpowiednią ochronę takich osób przed środkami odwetowymi. Zawarte w NAP zamierzenia dotyczące zmiany systemu deklaracji majątkowych są mało ambitne, a ponadto w 2015 r. za pomocą poprawek legislacyjnych wprowadzono dodatkowe ograniczenia dostępu społeczeństwa do informacji. Rząd podjął pewne kroki, aby zmniejszyć obciążenie administracyjne, jednak obowiązujące w tym kraju restrykcyjne przepisy w sektorach usługowych i niestabilne otoczenie regulacyjne nadal są źródłem obaw dla przedsiębiorców, a zatem zwiększają niepewność z punktu widzenia inwestorów. Warunki zakładania działalności gospodarczej i operacyjne ograniczenia w sektorze detalicznym stanowią znaczne przeszkody dla rozpoczynania działalności i rozwoju firm. Marża zysku w węgierskim sektorze detalicznym jest na trzecim miejscu w UE i stale wzrasta od dziesięciu lat, podczas gdy alokatywny wskaźnik wydajności należy do najniższych w UE.

(10)Niedawne zmiany w sytuacji na węgierskim rynku pracy są korzystne – stopa bezrobocia spadła do poziomu sprzed kryzysu. W sektorze prywatnym tworzy się więcej nowych miejsc pracy, jednak do zmniejszenia bezrobocia przyczynił się również program robót publicznych. Program ten jest głównym instrumentem aktywnej polityki rynku pracy na Węgrzech. Jego koszt dla budżetu wzrósł w ciągu ostatnich pięciu lat ponad czterokrotnie. Program ten nie wydaje się jednak wystarczająco przyczyniać do reintegracji jego uczestników na otwartym rynku pracy. W pierwszej połowie 2015 r. odsetek przechodzenia z programu do normalnego zatrudnienia wynosił 13,1 %, lecz około 60 % uczestników, którzy odeszli z programu w tym okresie, powróciło do niego w ciągu 180 dni. Oznacza to dla uczestników wysokie ryzyko ugrzęźnięcia w programie, zwłaszcza w przypadku osób o niskich kwalifikacjach i pochodzących z regionów defaworyzowanych. Mimo że program ten jest skierowany do osób długotrwale bezrobotnych, o niskich kwalifikacjach oraz do bezrobotnych żyjących na obszarach defaworyzowanych, w 2015 r. 47 % jego uczestników miało wykształcenie średnie lub wyższe. Udział bezrobotnych w robotach publicznych jest również znaczny w komitatach, w których panuje dobra sytuacja na rynku pracy. Niedawna reforma publicznych służb zatrudnienia prawdopodobnie obniży ich skuteczność. Skomplikowany charakter administracyjnych ustaleń dotyczących zarządzania – obecnie odpowiedzialność za publiczne służby zatrudnienia dzielona jest przez cztery ministerstwa – może znacznie zaszkodzić efektywnemu kierowaniu nimi i większemu nastawieniu na osiąganie wyników. Maksymalny okres pobierania świadczeń dla bezrobotnych (trzy miesiące) jest najniższy w UE i znacznie niższy od przeciętnego czasu potrzebnego do znalezienia nowej pracy. Wskaźniki ubóstwa poprawiają się, lecz są nadal wysokie, zwłaszcza wśród grup w trudnej sytuacji, szczególnie u Romów i dzieci. Adekwatność pomocy społecznej i jej zasięg są problematyczne, tymczasem niedawne reformy mogą jeszcze bardziej zaostrzyć warunki uprawnienia do niektórych świadczeń.

(11)Według ustaleń Programu międzynarodowej oceny umiejętności (PISA) OECD z 2012 r. przeciętne wyniki węgierskich uczniów, jeśli chodzi o podstawowe umiejętności, plasowały się poniżej średniej UE, a odsetek osób osiągających słabe wyniki w nauce zwiększył się w latach 2009–2012. Wpływ warunków społeczno-ekonomicznych i lokalizacji szkoły na wyniki w nauce węgierskich uczniów należy do najsilniejszych w UE. Selektywność systemu edukacyjnego pogłębia różnice między wynikami uczniów z różnych rodzajów szkół, a różnice te powiększają się w miarę upływu czasu. Brak dostępu do dobrej jakości powszechnej edukacji jest odczuwalny zwłaszcza przez Romów. Wyjąwszy edukację przedszkolną, gdzie nastąpiła w ostatnich latach znaczna poprawa, utrzymują się duże różnice, jeśli chodzi wskaźnik ukończenia szkoły, między osobami pochodzenia romskiego i nieromskiego, i to na wszystkich poziomach kształcenia, tj. podstawowym, średnim i wyższym. Wśród Romów dużym problemem pozostaje przedwczesne kończenie nauki. Węgry wprowadziły pewne środki mające skuteczniej przeciwdziałać osiąganiu słabych wyników w nauce. Nieznane są jednak istotne kwestie szczegółowe dotyczące wdrażania tych środków, co utrudnia ocenę ich możliwego wpływu. Nie opracowano jeszcze systemowego podejścia do wspierania powszechnej edukacji o charakterze integracyjnym. Nie opublikowano też dotąd zapowiadanego planu wdrażania strategii przeciwdziałania przedwczesnemu kończeniu nauki. Przechodzenie między różnymi formami i etapami kształcenia jest nadal niełatwe, a niedawne reformy kształcenia zawodowego mogą ten proces jeszcze bardziej utrudnić.

(12)W ramach europejskiego semestru Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Węgier, którą opublikowała w sprawozdaniu krajowym na 2016 r. Komisja oceniła również program konwergencji i krajowy program reform, a także działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Węgier w poprzednich latach. Wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki budżetowej i społeczno-gospodarczej na Węgrzech, ale także ich zgodność z przepisami i wytycznymi UE, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii Europejskiej przez wnoszenie na szczeblu UE wkładu w przyszłe decyzje krajowe. Zalecenia w ramach europejskiego semestru znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1–3 poniżej.

(13)W świetle powyższej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji, a jej opinia znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej.

NINIEJSZYM ZALECA Węgrom podjęcie w latach 2016 i 2017 działań mających na celu:

1.Ze względu na wysokie ryzyko wystąpienia znacznego odchylenia, dokonanie rocznej korekty budżetowej w wysokości 0,3 % PKB prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w 2016 r. i dokonanie korekty budżetowej w wysokości 0,6 % PKB w 2017 r., chyba że średniookresowy cel budżetowy uda się osiągnąć przy mniejszej korekcie budżetowej, poprzez wdrożenie niezbędnych środków strukturalnych.

2.Dalsze obniżenie opodatkowania konkretnych sektorów i zmniejszenie klina podatkowego w przypadku osób mało zarabiających. Zwiększenie przejrzystości i konkurencji w dziedzinie zamówień publicznych przez e-zamówienia, częstsze ogłaszanie przetargów i dalszą poprawę przepisów antykorupcyjnych. Poprawę otoczenia regulacyjnego w sektorze usług oraz handlu detalicznego przez zmniejszenie restrykcyjności przepisów i zapewnienie ich przewidywalności.

3.Ułatwianie przechodzenia z programu robót publicznych do pierwotnego rynku pracy i doskonalenie innych instrumentów aktywnej polityki rynku pracy. Poprawę adekwatności i zasięgu pomocy społecznej oraz świadczeń dla bezrobotnych. Podjęcie działań w celu poprawy wyników w nauce oraz uczestnictwa grup w trudnej sytuacji, zwłaszcza Romów, w systemie powszechnej edukacji o charakterze integracyjnym.

Sporządzono w Brukseli dnia r.