[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 20.5.2005

COM(2005) 199 końcowy

Wniosek dotyczący

DECYZJI RADY

wydającej Komisji dyrektywy dotyczące negocjacji zmian do Konwencji o ochronie fizycznej materiałów jądrowych

(przedstawiona przez Komisję)

UZASADNIENIE

WPROWADZENIE

Konwencja o ochronie fizycznej materiałów jądrowych (zwana dalej „CPPNM”) została podpisana w 1980 r. i weszła w życie w 1987 r. Stronami CPPNM jest 106 państw oraz Europejska Wspólnota Energii Atomowej (zwana dalej „Euratom”)[1]. Wszystkie Państwa Członkowskie Unii Europejskiej są stronami CPPNM.

Zgodnie z art. 18 pkt. 4 lit. a) CPPNM, Euratom podpisała CPPNM dnia 13 czerwca 1980 r. i przystąpiła do niej dnia 6 października 1991 r[2].

Celem CPPNM jest w szczególności stosowanie środków ochrony fizycznej podczas międzynarodowego transportu materiałów jądrowych.

W 1999 r. kilka krajów zasygnalizowało, że CPPNM nie jest wyczerpująca i należy dokonać jej przeglądu, przede wszystkim dlatego, że nie obejmowała ona niektórych głównych aspektów ochrony fizycznej. Braki zostały stwierdzone w odniesieniu do ochrony materiałów w wykorzystaniu krajowym, przechowywaniu i transporcie. Ponadto Konwencja nie zajmuje się w dostateczny sposób ochroną instalacji jądrowych przed wrogimi atakami. W odpowiedzi na powyższe obawy, dyrektor generalny Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (IAEA) powołał w czerwcu 2001 r. „otwarty zespół ekspertów prawnych i technicznych w celu przygotowania projektu zmiany CPPNM”, aby rozważyć potrzebę dokonania przeglądu CPPNM.

Zespół spotkał się sześciokrotnie w Wiedniu (pierwsze spotkanie odbyło się dnia 3 grudnia 2001 r.). Komisja Europejska (zwana dalej „Komisją”) wzięła udział we wszystkich spotkaniach zespołu. Zespół zakończył pracę w marcu 2003 r. sporządzając końcowe sprawozdanie, do którego został dołączony projekt zmiany. Został on udostępniony wszystkim stronom CPPNM, łącznie z Komisją występującą w imieniu Euratom. Jednakże, ponieważ pierwszy wniosek dotyczący zmiany zawierał pewną ilość klauzul w nawiasach, w odniesieniu do których nie osiągnięto porozumienia podczas obrad, nie powstała większość stron potrzebna do zwołania konferencji poprawkowej.

W związku z tym, w międzyczasie grupa 25 stron CPPNM pod przewodnictwem Austrii przygotowała w czerwcu 2004 r. nowy wniosek dotyczący zmiany CPPNM. Ten poprawiony wniosek można określić jako „konsensualny” tekst.

Główna zmiana w nowym wniosku polega na uzupełnieniu tekstu listą podstawowych zasad ochrony fizycznej materiałów jądrowych i instalacji nuklearnych w dosłownym brzmieniu, poprzednio zawartej w Załączniku.

Poprawiony wniosek został również udostępniony wszystkim stronom CPPNM przez sekretariat IAEA, w celu zapoczątkowania procedury zwołania konferencji poprawkowej, zgodnie z art. 20 CPPNM.

Komisja otrzymała ten poprawiony wniosek we wrześniu 2004 r. Aby móc zwołać konferencję poprawkową, IAEA musi otrzymać wnioski wystosowane przez większość Państw-Stron CPPNM. Wymagana większość zostanie prawdopodobnie osiągnięta w pierwszym półroczu 2005 r.

PROPONOWANE ZMIANY DO CPPNM

Celem zmiany CPPNM jest przede wszystkim poszerzenie jej zakresu, obecnie skupiającego się głównie na kwestiach międzynarodowego transportu materiałów jądrowych, poszerzenie kwestii krajowego wykorzystania materiałów jądrowych, składowania i transportu, jak również ochrony materiałów jądrowych i instalacji nuklearnych przed sabotażem. Ponadto proponowana zmiana podkreśla znaczenie krajowej odpowiedzialności w odniesieniu do ochrony fizycznej oraz ochrony informacji poufnych. Wreszcie, w celu wzmocnienia ustaleń dotyczących ochrony fizycznej, włączono listę podstawowych zasad ochrony fizycznej materiałów jądrowych i instalacji nuklearnych.

Przewidywana zmiana CPPNM zawiera następujące główne elementy:

W szczególności dołączono nowy Artykuł 1A , określający cele CPPNM. Mając na celu poszerzenie zakresu CPPNM Artykuł 2 zaktualizowano, jak również umieszczono dwie nowe definicje „sabotażu” i „instalacji nuklearnej” w Artykule 1 .

Ponadto określono znaczenie krajowej odpowiedzialności w odniesieniu do ochrony fizycznej w zmienionym Artykule 2 ust. 2 Konwencji.

Mając na uwadze poszerzenie zakresu CPPNM, odpowiednio zaktualizowano oraz uzupełniono Artykuł 6 Konwencji dotyczący ochrony informacji poufnych.

Dodano nowy Artykuł 2A określający zobowiązania prawne odnośnie do m.in. ustanawiania, wdrażania i utrzymywania odpowiednich ustaleń dotyczących ochrony fizycznej, aby sprostać jej celom, ustanawiania i utrzymywania ram prawnych oraz ustanawiania i powoływania właściwej władzy lub władz.

W tym samym artykule wprowadzono zobowiązanie prawne, w celu stosowania, w rozsądnym i możliwym do zrealizowania stopniu, podstawowe zasady ochrony fizycznej materiałów jądrowych i instalacji nuklearnych zawarte w Konwencji.

Ponadto CPPNM wzmocniono poprzez wprowadzenie nowych środków odnośnie do współpracy na wypadek wiarygodnego zagrożenia sabotażem materiałów jądrowych lub instalacji nuklearnej, lub takim sabotażem ( art. 5 ) oraz poprzez ustanowienie nowych wykroczeń dotyczących sabotażu, przyczyniania się do i organizowania lub kierowania działaniami przestępczymi i przemytem ( art. 7 ).

ROLA WSPÓLNOTY I PAńSTW CZłONKOWSKICH W MIęDZYNARODOWYM PROCESIE NEGOCJACYJNYM MAJąCYM NA CELU ZMIANę CPPNM

Artykuł 101 ust. 1 Traktatu Euratom przewiduje, że „W ramach posiadanych uprawnień i właściwości, Wspólnota może przyjmować zobowiązania poprzez podpisanie porozumień lub umów z państwem trzecim, …”.

Rola i kompetencje Wspólnoty w ramach CPPNM zostały jasno określone w 1978 r. przez Trybunał Sprawiedliwości[3]:

Ustęp 21: „…Artykuł 2 lit. e) (Traktatu Euratom) stawia Wspólnotę wobec zadania zapewnieni, poprzez odpowiedni nadzór, niestosowania materiałów jądrowych do celów innych niż planowane, bez względu na charakter takich zastosowań oraz warunków, w jakich mogże się on odbyć, oraz zapewnienia, że wyrażenie „zabezpieczenia” używane w Traktacie w celu określenia postanowień rozdziału VII posiada szerszy zakres niż tylko w odniesieniu do zastąpienia przeznaczenia określonego przez użytkownika materiałów jądrowych przez innym przeznaczeniem. Traktat przewiduje w tym zakresie wszystkie zastosowania materiałów jądrowych pociągających za sobą ryzyko bezpieczeństwa, to znaczy zagrożenie ingerencją w istotne sprawy publiczne i państwowe. W związku z tym, pojęcie „zabezpieczenia” w znaczeniu używanym w Traktacie jest niewątpliwie wystarczająco obszerne, by objąć również środki ochrony fizycznej.” [brak oficjalnego tłumaczenia orzeczenia, tłumaczenie Komisji]

Ustęp 27: „… Dlatego też, jedynie Wspólnota jest w stanie zapewnić we własnym zakresie, że w odniesieniu do zarządzania materiałami jądrowymi ogólne potrzeby społeczeństwa są zabezpieczone.” [brak oficjalnego tłumaczenia orzeczenia, tłumaczenie Komisji]

Ustęp 28: „ W związku z tym, to właśnie Wspólnota na mocy swoich praw własności posiada kompetencje do zajmowania się nieprzewidzianymi sytuacjami w sposóbspójny. W rezultacie, w zakresie w jakim projekt konwencji przewiduje zajęcie się nowym ryzykiem, Wspólnota uważana jest za właściciela materiałów podlegających ochronie.” [brak oficjalnego tłumaczenia orzeczenia, tłumaczenie Komisji]

Na koniec, Trybunał stwierdził, że „udział Państw Członkowskich w CPPNM … jest zgodny z postanowieniami Traktatu Euratom jedynie pod warunkiem, że przy uwzględnieniu jej uprawnień i jurysdykcji, Wspólnota jako taka jest stroną CPPNM na takich samych warunkach jak Państwa Członkowskie”. [brak oficjalnego tłumaczenia orzeczenia, tłumaczenie Komisji]

Przystępując do CPPNM Komisja oświadczyła depozytariuszowi, zgodnie z wymogami art. 18. pkt. 4. lit. c) w odniesieniu do organizacji międzynarodowej przystępującej do CPPNM, które z artykułów nie mają do niej zastosowania. Oświadczenie to stwierdza, że art. 7-13[4] nie mają zastosowania do Wspólnoty, w przeciwieństwie do poszczególnych Państw Członkowskich.

WNIOSKI

Mając na uwadze proponowane zmiany do CPPNM oraz cytowane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości, konieczne jest pełne uczestnictwo Wspólnoty w międzynarodowym procesie negocjacyjnym w celu zmiany przedmiotowej Konwencji, w szczególności aby zapewnić zgodność postanowień CPPNM z Traktatem Euratom i jego prawodawstwem wtórnym.

W związku z tym, Komisja zwraca się do Rady o przyjęcie, zgodnie z art. 101 ust. 2 Traktatu Euratom załączonej decyzji upoważniającej Komisję, w zakresie kwestii wynikających z kompetencji Wspólnoty, do negocjacji zmian do CPPNM w ramach zbliżającej się konferencji poprawkowej CPPNM, zgodnie z załączonymi dyrektywami.

Wniosek dotyczący

DECYZJI RADY

wydającej Komisji dyrektywy dotyczące negocjacji zmian do Konwencji o ochronie fizycznej materiałów jądrowych

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (zwany dalej „Euratom”), w szczególności jego art. 101 ust. 2,

uwzględniając wniosek Komisji[5],

a także mając na uwadze, co następuje:

1. Artykuł 2 lit. e) Traktatu Euratom wymaga od Wspólnoty, że ta „zapewnia, poprzez odpowiedni nadzór, niestosowanie materiałów jądrowych do celów innych niż planowane”.

2. Konwencja o fizycznej ochronie materiałów jądrowych (zwana dalej „CPPNM”) została podpisana w 1980 r. i weszła w życie w 1987 r. Stronami CPPNM jest 106 państw oraz Euratom. Wszystkie Państwa Członkowskie Unii Europejskiej są stronami CPPNM.

3. Wkrótce zostanie zwołana konferencja poprawkowa Konwencji zgodnie z art. 20 CPPNM.

4. Trybunał Sprawiedliwości[6] orzekł, że „udział Państw Członkowskich w CPPNM … jest zgodny z postanowieniami Traktatu Euratom jedynie pod warunkiem, że przy uwzględnieniu jej uprawnień i jurysdykcji, Wspólnota jako taka jest stroną CPPNM na takich samych warunkach jak Państwa Członkowskie” oraz że „niektóre zobowiązania wynikające z CPPNM mogą być zrealizowane jedynie w ramach ścisłej współpracy pomiędzy Wspólnotą a Państwami Członkowskimi, zarówno w zakresie procesu negocjacyjnego, jak i zawarcia konwencji oraz wypełnienia podjętych zobowiązań.”

5. Wspólnota powinna zatem w pełni uczestniczyć w procesie negocjacyjnym mającym na celu zmianę CPPNM, w szczególności w celu zapewnienia zgodności postanowień Konwencji z Traktatem Euratom i jego prawodawstwem wtórnym.

PRZYJMUJE NASTĘPUJĄCĄ DECYZJĘ:

Artykuł

Komisja negocjuje, w zakresie kwestii wynikających z kompetencji Wspólnoty, zgodnie z załączonymi dyrektywami, zmiany do CPPNM w ramach zbliżającej się konferencji poprawkowej CPPNM.

Sporządzono w Brukseli, dnia […] r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

ZAŁĄCZNIK

Dyrektywy negocjacyjne

Podczas negocjacji Komisja stara się o zapewnienie zgodności zmian wprowadzonych do Konwencji z politykami i postaniowieniami Traktatu Euratom i jego prawodawstwa wtórnego.

[1] Stan z 8.11.2004 r.

[2] Decyzja Rady z dnia 9 czerwca 1980 r. wyrażająca zgodę na zawarcie przez Komisję międzynarodowej Konwencji o ochronie fizycznej materiałów jądrowych, Dziennik Urzędowy L 149 z 17.6.1980, str. 0041

[3] Orzeczenie Trybunału 1/78 z dnia 14 listopada 1978 r., ECR 1978, str. 02151

[4] Artykuły 7-13 CPPNM określają przestępstwa, ściganie i ekstradycję przestępców oraz podobne kwestie.

[5] Dz.U. C z , str. .

[6] Orzeczenie Trybunału 1/78 z dnia 14 listopada 1978 r., ECR 1978, str. 02151