[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 1.2.2011

KOM(2011) 30 wersja ostateczna

2011/0013 (NLE)

Wniosek

DECYZJA RADY

dostosowująca środki przewidziane w decyzji 2002/148/WE w sprawie zakończenia konsultacji z Zimbabwe na mocy art. 96 umowy o partnerstwie AKP-WE oraz przedłużająca okres ich stosowania

UZASADNIENIE

1. Dnia 18 lutego 2002 r. Rada Unii Europejskiej podjęła decyzję o zastosowaniu „właściwych środków” przeciwko Zimbabwe[1] po zakończeniu procedury konsultacji na mocy art. 96 umowy o partnerstwie AKP-WE[2]. Środki te obejmowały zawieszenie wsparcia budżetowego, wsparcia projektów, jak również odroczenie podpisania krajowego programu orientacyjnego w ramach dziewiątego EFR, jednak wyraźnie zaznaczono, że nie mają one wpływu na przekazywanie kwot przeznaczonych na operacje humanitarne oraz projekty polegające na bezpośrednim wspieraniu ludności, w szczególności dotyczące spraw socjalnych, demokratyzacji, poszanowania praw człowieka i praworządności. Wspomniane środki obejmowały również zawieszenie stosowania art. 12 załącznika II do umowy o partnerstwie AKP-WE, dotyczącego płatności bieżących i przepływu kapitału, w zakresie wymaganym do zastosowania dalszych środków ograniczających, w szczególności zamrożenia funduszy.

2. Oficjalnym powodem wprowadzenia tych środków były poważne przypadki naruszenia praw człowieka i wolności poglądów, a także wolności zrzeszania się i organizowania pokojowych zgromadzeń. Kolejną przyczyną były próby niedopuszczenia przez rząd Zimbabwe do wolnych i uczciwych wyborów, zwłaszcza poprzez uniemożliwienie śledzenia przebiegu wyborów międzynarodowym obserwatorom oraz mediom.

3. Zgodnie z art. 2 akapitem trzecim decyzji z dnia 18 lutego 2002 r. środki miały być stosowane przez okres dwunastu miesięcy z możliwością uchylenia, gdy sytuacja panująca w tym kraju będzie gwarantować poszanowanie praw człowieka, zasad demokratycznych oraz zasad państwa prawa.

4. Rada ośmiokrotnie – w dniach 18 lutego 2003 r.[3], 19 lutego 2004 r.[4], 17 lutego 2005 r.[5], 14 lutego 2006 r.[6], 19 lutego 2007 r.[7], 18 lutego 2008 r.[8], 20 lutego 2009 r.[9] oraz 15 lutego 2010 r.[10] – stwierdzała, że rząd Zimbabwe nadal dopuszcza się naruszeń zasadniczych postanowień art. 9 umowy o partnerstwie AKP-WE, a sytuacja panująca w kraju nie zapewnia poszanowania praw człowieka, zasad demokratycznych ani zasad państwa prawa i za każdym razem podejmowała decyzję o przedłużeniu okresu stosowania środków wobec Zimbabwe o kolejne 12 miesięcy.

5. W wyniku przeprowadzonych w marcu 2008 r. wyborów we wrześniu 2008 r. zawarto ogólne porozumienie polityczne o podziale władzy między głównymi partiami politycznymi (ZANU PF, MDC-T, MDC-M). Ogólne porozumienie polityczne pozwoliło na utworzenie w lutym 2009 r. rządu jedności narodowej składającego się z przywódców trzech wyżej wymienionych partii.

6. UE wspiera rząd jedności narodowej, który jako jedyny tworzy ramy polityczne dla odbudowy demokracji. W ogólnym porozumieniu politycznym zawarto postanowienia o przeprowadzeniu serii reform, podejmujących istotne dla UE kwestie z zakresu praw człowieka, państwa prawa i zasad demokratycznych, takie jak opracowanie nowej konstytucji, audyt gruntów, proces uzdrawiania państwa, niezależność mediów itp. Wdrożenie tych reform jest niezbędne do przeprowadzenia wiarygodnych wyborów.

7. Na wniosek rządu Zimbabwe w dniach 18-19 czerwca 2009 r. odbyło się spotkanie ministerialnej trojki. Delegacji Zimbabwe w Brukseli przewodniczył premier Morgan Tsvangirai. Spotkanie stanowiło okazję do rozpoczęcia dialogu na podstawie art. 8, którego następstwem była wizyta ministerialnej trojki UE w Zimbabwe w dniach 11 i 12 września 2009 r.

8. Strony uzgodniły, że dialog będzie zmierzał do stworzenia wspólnych harmonogramów ze szczegółowym planem działania dotyczącym wdrożenia przez rząd jedności narodowej postanowień ogólnego porozumienia politycznego oraz poprawy stosunków UE z Zimbabwe, przewidującym możliwe zniesienie obowiązywania postanowień art. 96. Normalizacja stosunków pozwoliłaby także na dokonanie przeglądu wspólnego stanowiska w sprawie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.[11].

9. Jako tymczasowe rozwiązanie Komisja Europejska przygotowała doraźną krótkoterminową propozycję mającą na celu wsparcie stabilizowania rządu jedności narodowej i jego programu reform.

10. Od lutego 2009 r. rząd jedności narodowej podjął szereg ważnych kroków na rzecz stabilizacji gospodarczej i społecznej kraju. Odnotowano jednak zaledwie niewielki postęp we wdrażaniu reform politycznych, co stało się przyczyną kryzysu konstytucyjnego.

11. Południowoafrykańska Wspólnota Rozwoju pod przewodnictwem prezydenta Jacoba Zumy mianowała nową południowoafrykańską grupę mediatorów, która pośredniczyła w rozmowach międzypartyjnych i umożliwiła przeprowadzenie efektywnej oceny wdrażania postanowień ogólnego porozumienia politycznego. Obecnie jednak perspektywa nieuchronnie zbliżających się wyborów ponownie doprowadziła do napiętych stosunków między partiami.

12. Republika Południowej Afryki i Południowoafrykańska Wspólnota Rozwoju włączają obecnie rząd jedności narodowej w działania mające na celu stworzenie sprzyjających warunków do przeprowadzenia wiarygodnych wyborów. Ten proces obejmuje konsultacje między Republiką Południowej Afryki, Południowoafrykańską Wspólnotą Rozwoju oraz rządem jedności narodowej w celu opracowania planu działania prowadzącego do zorganizowania demokratycznych wyborów. Według władz Republiki Południowej Afryki, Południowoafrykańskiej Wspólnoty Rozwoju oraz trzech politycznych przywódców w Zimbabwe środki podjęte przez UE stanowią przeszkodę w tych działaniach.

13. Biorąc pod uwagę fakt, iż jedynie w niektórych obszarach osiągnięto znaczny postęp we wdrażaniu postanowień ogólnego porozumienia politycznego, Komisja proponuje Radzie przedłużenie okresu stosowania obecnych właściwych środków przewidzianych w art. 96 do 20 lutego 2012 r.

14. UE dostrzega jednak wyjątkową szansę na ponowne zaangażowanie się w działania, jaką stanowi perspektywa zawarcia przez strony reprezentowane w rządzie jedności narodowej porozumienia w sprawie planu działania dotyczącego wyborów, który zostanie zatwierdzony przez Południowoafrykańską Wspólnotę Rozwoju. Komisja proponuje, aby po zatwierdzeniu planu działania dotyczącego wyborów, na przykład na kolejnym szczycie Południowoafrykańskiej Wspólnoty Rozwoju, Rada ponownie rozważyła ograniczenia w zakresie współpracy na rzecz rozwoju. W konsekwencji pozwoliłoby to na opracowanie projektu krajowego dokumentu strategicznego. Przewiduje się, że krajowy dokument strategiczny nie będzie gotowy do podpisu przed wyborami.

15. Jeżeli ustalony plan działania dotyczący wyborów nie zostanie właściwie zrealizowany, UE dokona ponownej oceny stosowania ograniczeń w zakresie współpracy na rzecz rozwoju przewidzianych w art. 96.

16. Komisja wnosi o poinformowanie rządu Zimbabwe o zmianie strategii UE poprzez przesłanie pisma skierowanego do prezydenta Roberta Mugabe z kopią do dwóch pozostałych przywódców politycznych w rządzie jedności narodowej: premiera Morgana Tsvangirai’ego oraz wicepremiera Arthura Mutambary.

Wniosek

W związku z powyższym wzywa się Radę do przyjęcia załączonego projektu wniosku dotyczącego decyzji Rady przedłużającej okres stosowania właściwych środków wobec Zimbabwe.

2011/0013 (NLE)

Wniosek

DECYZJA RADY

dostosowująca środki przewidziane w decyzji 2002/148/WE w sprawie zakończenia konsultacji z Zimbabwe na mocy art. 96 umowy o partnerstwie AKP-WE oraz przedłużająca okres ich stosowania

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 217,

uwzględniając umowę o partnerstwie między członkami grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku, z jednej strony, a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z drugiej strony, podpisaną w Kotonu dnia 23 czerwca 2000 r.[12] i zmienioną w Wagadugu (Burkina Faso) dnia 23 czerwca 2010 r.[13], zwaną dalej „umową o partnerstwie AKP-WE”, w szczególności jej art. 96,

uwzględniając umowę wewnętrzną między przedstawicielami rządów państw członkowskich, zebranymi w Radzie, w sprawie przyjęcia środków i ustanowienia procedur w celu wykonania umowy o partnerstwie AKP–WE[14], w szczególności jej art. 3,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

a także mając na uwadze, co następuje:

1. Na podstawie decyzji 2002/148/WE[15] zakończono konsultacje z Republiką Zimbabwe prowadzone na mocy art. 96 ust. 2 lit. c) umowy o partnerstwie AKP–WE i przyjęto właściwe środki określone w załączniku do tej decyzji.

2. Decyzją 2010/97/WPZiB[16] stosowanie środków określonych w art. 2 decyzji 2002/148/WE zostało przedłużone na dalszy okres 12 miesięcy, do dnia 20 lutego 2011 r.

3. Powołanie rządu jedności narodowej uznano za zmianę, która umożliwi odnowienie pełnych stosunków między Unią Europejską a Zimbabwe oraz wsparcie dla procesu reform w tym kraju.

4. Ostatnie zmiany polityczne oraz brak ustalonego planu działania dotyczącego wyborów nadal negatywnie wpływają na podejmowane starania; taki sam skutek ma brak postępu we wdrażaniu przez rząd jedności narodowej pewnych kluczowych elementów umowy o partnerstwie AKP-WE, do czego rząd jedności narodowej zobowiązał się w ogólnym porozumieniu politycznym.

5. UE dostrzega wysiłki Republiki Południowej Afryki wspomagającej proces wdrożenia postanowień ogólnego porozumienia politycznego, mające na celu ustalenie planu działania, który umożliwi przeprowadzenie wiarygodnych wyborów.

6. Dlatego też, po zatwierdzeniu przez Południowoafrykańską Wspólnotę Rozwoju planu działania dotyczącego wyborów, UE ponownie rozważy ograniczenia dotyczące współpracy na rzecz rozwoju,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Środki, o których mowa w piśmie załączonym do niniejszej decyzji, ponownie przyjmuje się jako środki właściwe w rozumieniu art. 96 ust. 2 lit. c) umowy o partnerstwie AKP-WE.

Środki te stosuje się do dnia 20 lutego 2012 r. Środki są poddawane stałemu przeglądowi i będą one ponownie rozważone po zatwierdzeniu przez Południowoafrykańską Wspólnotę Rozwoju planu działania dotyczącego wyborów.

Artykuł 2

Pismo zamieszczone w załączniku do niniejszej decyzji skierowane jest do prezydenta Zimbabwe Roberta Mugabe z kopią do premiera Morgana Tsvangirai oraz wicepremiera Arthura Mutambary.

Artykuł 3

Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem jej przyjęcia.

Artykuł 4

Niniejsza decyzja zostaje opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Sporządzono w Brukseli dnia [...] r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

ZAŁĄCZNIK

PISMO DO PREZYDENTA ZIMBABWE

Unia Europejska przywiązuje ogromną wagę do postanowień art. 9 umowy o partnerstwie AKP-WE. Poszanowanie praw człowieka, instytucji demokratycznych oraz praworządności, będące elementami zasadniczymi umowy o partnerstwie, stanowią podstawę naszych stosunków.

W piśmie z dnia 19 lutego 2002 r. Unia Europejska poinformowała Pana o decyzji w sprawie zakończenia konsultacji prowadzonych na mocy art. 96 umowy o partnerstwie AKP-WE oraz o decyzji w sprawie zastosowania właściwych środków w rozumieniu art. 96 ust. 2 lit. c) wspomnianej umowy.

W piśmie z dnia 15 lutego 2010 r. Unia Europejska poinformowała Pana o swojej decyzji o pozostawieniu w mocy właściwych środków i przedłużeniu okresu ich stosowania do dnia 20 lutego 2011 r.

Od momentu utworzenia rządu jedności narodowej w 2009 r. Unia Europejska z zadowoleniem przyjmuje postępy osiągane w oparciu o ogólne porozumienie polityczne. Unia Europejska pragnie ponownie podkreślić, że przywiązuje ogromną wagę do dialogu politycznego przewidzianego w art. 8 umowy o partnerstwie AKP-WE, który oficjalnie rozpoczęto na wniosek rządu Zimbabwe na spotkaniu trojki ministerialnej UE-Zimbabwe w dniach 18–19 czerwca 2009 r. w Brukseli. Podczas ostatniego posiedzenia ministerialnego w dniu 2 lipca 2010 r. delegacja Zimbabwe składająca się z członków rządu jedności narodowej pod przewodnictwem ministra Eltona Mangomy przekazała zaktualizowaną wersję planu wdrożenia postanowień ogólnego porozumienia politycznego. Unia Europejska zwróciła uwagę na dotychczasowe postępy we wdrażaniu postanowień ogólnego porozumienia politycznego i poinformowała rząd Zimbabwe pismem z dnia 29 września 2010 r. o indykatywnej alokacji w ramach dziesiątego EFR (środki w wysokości 130 mln EUR będą dostępne po zniesieniu obowiązywania postanowień art. 96 i podpisaniu krajowego dokumentu strategicznego).

Unia Europejska wspiera aktualne działania rządu jedności narodowej zmierzające do wdrożenia postanowień ogólnego porozumienia politycznego i z zadowoleniem przyjmuje osiągnięcia dokonane w zakresie stabilizowania gospodarki i przywrócenia świadczenia podstawowych usług społecznych. Z pozytywnym przyjęciem spotkało się również podjęcie bardziej zdecydowanych regionalnych działań dyplomatycznych pod przewodnictwem Republiki Południowej Afryki, mających na celu wspieranie procesu reform w Zimbabwe. Niemniej jednak Unia Europejska ubolewa nad brakiem postępów we wdrażaniu kluczowych postanowień ogólnego porozumienia politycznego, w szczególności ustaleń dotyczących stworzenia sprzyjających warunków do przeprowadzenia demokratycznych wyborów.

Biorąc pod uwagę fakt, że wybory mogą się odbyć już w 2011 r., Unia Europejska jest zdania, że zawarcie porozumienia między wszystkimi stronami rządu jedności narodowej oraz Południowoafrykańską Wspólnotą Rozwoju w sprawie planu działania dotyczącego wyborów ma kluczowe znaczenie. Plan działania, w którym wspólnie zostaną ustalone najważniejsze etapy działania oraz określona zostanie rola Południowoafrykańskiej Wspólnoty Rozwoju w monitorowaniu i obserwacji wyborów, ma zagwarantować, że wyniki wyborów będą odzwierciedleniem woli wyborców. W momencie przedłużenia obowiązywania właściwych środków określonych w art. 96 nie osiągnięto jeszcze porozumienia w sprawie planu działania dotyczącego wyborów.

Unia Europejska podjęła więc decyzję o przedłużeniu okresu obowiązywania właściwych środków określonych w decyzji Rady 2002/148/WE i zaktualizowanych w decyzji Rady 2010/97/WPZiB do dnia 20 lutego 2012 r. Unia Europejska dostrzega jednak wyjątkową szansę na ponowne zaangażowanie się w działania, jaką stanowi perspektywa zawarcia przez strony reprezentowane w rządzie jedności narodowej porozumienia w sprawie planu działania dotyczącego wyborów, który zostanie zatwierdzony przez Południowoafrykańską Wspólnotę Rozwoju. Dlatego też, po ustaleniu przez rząd jedności narodowej planu działania dotyczącego wyborów i zatwierdzeniu go przez Południowoafrykańską Wspólnotę Rozwoju, Unia Europejska jest gotowa ponownie rozważyć środki określone w art. 96. Oznacza to zmianę strategii Unii Europejskiej, która, mamy nadzieję, będzie stanowić nowy impuls dla procesu poprawy stosunków między stronami.

Z poważaniem

W imieniu Unii Europejskiej

[1] Zob. decyzja Rady 2002/148/WE (Dz.U. L 50 z 21.2.2002, s. 64). Ponadto (zob. konkluzje Rady ds. Ogólnych z dnia 18 lutego 2002 r.) Rada przyjęła ukierunkowane środki w ramach WPZiB (wspólne stanowisko Rady 2002/145/WPZiB i rozporządzenie Rady (WE) nr 310/2002 dotyczące niektórych środków ograniczających w odniesieniu do Zimbabwe, Dz.U. L 50 z 21.2.2002, s. 1-12).

[2] Konsultacje prowadzone na podstawie art. 96 miały na celu uzgodnienie środków, jakie rząd Zimbabwe powinien przyjąć, aby zaradzić istniejącej sytuacji, w szczególności w odniesieniu do pięciu kwestii (zaprzestania oficjalnego tolerowania przez rząd przemocy politycznej; niezwłocznego skierowania do partnerów międzynarodowych prośby o wsparcie w zbliżających się wyborach i obserwację prawidłowego ich przebiegu, jak również zezwolenie na ich obecność w czasie wyborów; ochrony wolności środków masowego przekazu; niezawisłości władzy sądowniczej i przestrzegania jej orzeczeń; zaprzestania bezprawnego zajmowania nieruchomości).

[3] Dz.U. L 46 z 20.2.2003, s. 25.

[4] Dz.U. L 50 z 20.2.2004, s. 60.

[5] Dz.U. L 48 z 19.2.2005, s. 28.

[6] Dz.U. L 48 z 18.2.2006, s. 26.

[7] Dz.U. L 53 z 22.2.2007, s. 23.

[8] Dz.U. L 51 z 26.2.2008, s. 19.

[9] Dz.U. L 49 z 20.2.2009, s. 15.

[10] Dz.U. L 44 z 16.02.2010, s. 20.

[11] 2009/68/WPZiB z 26.1.2009.

[12] Dz.U. L 317 z 15.12.2000, s. 3.

[13] Dz.U. L 287 z 4.2.2010, s. 3.

[14] Dz.U. L 317 z 15.12.2000, s. 376.

[15] Dz.U. L 50 z 21.2.2002, s. 64.

[16] Dz.U. L 44 z 16.2.2010, s. 20.