w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 428/2009 ustanawiającego wspólnotowy system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa i tranzytu w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania

W art. 23 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 428/2009 zobowiązano Komisję do składania Parlamentowi Europejskiemu rocznego sprawozdania z działalności, badań i konsultacji prowadzonych przez Grupę Koordynacyjną ds. Produktów Podwójnego Zastosowania (DUCG). Ponadto w komunikacie Komisji (COM(2014)244) uznano, że publikacja sprawozdań i danych na temat kontroli, które nie są szczególnie chronione, mogłaby stanowić istotny krok zmierzający do zwiększenia przejrzystości, zdolności podmiotów gospodarczych do realizowania kontroli oraz zachowania przez nie większej zgodności z przepisami. Niniejsze sprawozdanie, opracowane przez Komisję przy udziale państw członkowskich uczestniczących w DUCG , zawiera informacje na temat wykonania rozporządzenia w 2016 r., a także dane zagregowane za 2015 r. dotyczące kontroli wywozu.

w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 428/2009 ustanawiającego wspólnotowy system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa i tranzytu w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania

W okresie objętym sprawozdaniem rozporządzenie Rady (WE) nr 428/2009 zostało zmienione jeden raz. Rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2016/1969 z dnia 12 września 2016 r. zaktualizowano wykaz kontrolny UE w załączniku I do rozporządzenia oraz wprowadzono zmiany uzgodnione w ramach wielostronnych systemów kontroli wywozu w 2015 r. Wykaz kontrolny UE z 2016 r. obejmuje około 200 zmian, z których większość wynika z porozumienia z Wassenaar oraz Reżimu Kontrolnego Technologii Rakietowych. Zmiany te dotyczą w szczególności aktualizacji kontroli systemu pomiaru laserowego, nowych kontroli urządzeń elektronicznych zdolnych do szybkiego przetwarzania analogowo-cyfrowego, oprogramowania do obsługi i konserwacji instalacji do naprowadzania, silników rakietowych na żelowe materiały pędne, a także zmian strukturalnych w kategorii 5 części 2 – „Bezpieczeństwo informacji”. Do wykazu kontrolnego dodane zostały: chemiczna dietyloamina i dwa nowe wirusy – koronawirus ciężkiej ostrej niewydolności oddechowej (koronawirus SARS) oraz zrekonstruowany wirus grypy z 1918 r. W aktualizacji przewidziano również zniesienie pewnych kontroli, w tym kontroli uszczelnień stosowanych w przemyśle lotniczym i kosmicznym oraz w pociskach rakietowych, niektórych płynów hydraulicznych i podwodnych kamer. Obszerna publikacja dotycząca zmiany („Comprehensive Change Note”) została opublikowana jako wytyczne zawierające przegląd wszystkich zmian technicznych do wykazu kontrolnego produktów podwójnego zastosowania UE z 2016 r..

Zaktualizowano również załączniki II i IV do rozporządzenia w sprawie produktów podwójnego zastosowania zgodnie ze zmianami załącznika I. Nowy uaktualniony i ujednolicony wykaz kontrolny UE zaczął obowiązywać z dniem 16 listopada 2016 r., co pozwoliło UE na wypełnienie międzynarodowych zobowiązań w zakresie kontroli wywozu oraz pomogło eksporterom UE w przypadkach, w których parametry kontroli zostały złagodzone.

2.3. Krajowe środki wykonawcze

Rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich, ale przewidziano w nim, że państwa członkowskie powinny przedsięwziąć środki w celu wprowadzenia w życie niektórych przepisów, oraz że informacje dotyczące tych środków powinny zostać opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. W Dzienniku Urzędowym w dniu 20 sierpnia 2016 r. opublikowano notę informacyjną zawierającą opis środków przedsięwziętych przez państwa członkowskie, dotyczących m.in. rozszerzenia kontroli pośrednictwa i tranzytu, rozszerzenia kontroli na produkty niewymienione w wykazie ze względów bezpieczeństwa publicznego lub ze względu na prawa człowieka, wprowadzenia krajowych generalnych zezwoleń na wywóz, stosowania kontroli transferów wewnątrzunijnych w przypadku produktów niewymienionych w wykazie, egzekwowania kontroli, a także informacje odnoszące się do krajowych organów kontroli wywozu.

3. Działalność Grupy Koordynacyjnej ds. Produktów Podwójnego Zastosowania

Na podstawie art. 23 rozporządzenia ustanowiono Grupę Koordynacyjną ds. Produktów Podwójnego Zastosowania (DUCG), skupiającą ekspertów z Komisji i państw członkowskich, której zadaniem jest zbadanie wszelkich kwestii dotyczących stosowania kontroli wywozu w celu praktycznej poprawy spójności i skuteczności tych kontroli w całej UE. W okresie objętym sprawozdaniem DUCG zebrała się 6 razy i stanowiła forum konsultacyjne dla szeregu istotnych kwestii dotyczących wykonania rozporządzenia.

3.1. Konsultacje w sprawie kwestii dotyczących wdrażania

DUCG przeprowadziła techniczną wymianę informacji na temat określonych kwestii związanych z kontrolą, takich jak stosowanie uwagi kryptograficznej (kategoria 5 części 2 wykazu kontrolnego UE) oraz interpretacja kontroli szyfrowanych transferów technologii, stosowanie kontroli przemienników częstotliwości (inwerterów), definicja „eksportera” zgodnie z art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) 428/2009 i jej zastosowanie w konkretnych sytuacjach, gdy w wywóz zaangażowany jest odsprzedawca, a także stosowanie kontroli wywozu produktów podwójnego zastosowania, które mogą zostać użyte do aktów terrorystycznych. DUCG przedyskutowała również stosowanie odpowiedników cyfrowych certyfikatów użytkownika końcowego (EUC) w związku z wnioskami o wydanie zezwolenia na wywóz oraz stosowanie podpisów elektronicznych i wymóg dotyczący zezwoleń w formie papierowej.

DUCG przeprowadziła ogólną wymianę informacji dotyczących krajowych środków wykonawczych oraz przygotowała zaktualizowaną notę informacyjną na temat środków krajowych celem jej publikacji w Dzienniku Urzędowym w dniu 20 sierpnia 2016 r.

DUCG zweryfikowała metody i podejście do wymiany danych oraz przeprowadziła kompleksowy proces zbierania danych dotyczących zezwoleń (wykorzystując dane z 2015 r.) w celu usprawnienia wymiany informacji pomiędzy państwami członkowskimi, a także zwiększenia przejrzystości informacji dostępnych dla ogółu społeczeństwa w zakresie kontroli wywozu produktów podwójnego zastosowania. DUCG przyczyniła się również do przygotowania przez Komisję oceny skutków w kontekście przeglądu polityki kontroli wywozu.

W świetle zaleceń przygotowanych przez „Grupę Ekspertów Technicznych AEO-ICP” – wspólną (wraz ze służbami celnymi) podgrupę techniczną badającą możliwości konwergencji celnych programów „upoważnionych przedsiębiorców” (AEO) z „wewnętrznymi programami zgodności” kontroli wywozu (ICP) – DUCG wspierała wymianę informacji w odniesieniu do działań następczych podejmowanych przez państwa członkowskie w odpowiedzi na zalecenia i przygotowała zakres zadań grupy ekspertów technicznych na potrzeby rozwoju wytycznych ICP.

DUCG nadzorowała działalność „grupy ekspertów ds. nadzoru nad technologiami” („STEG”), skupiającej ekspertów z państw członkowskich i Komisji w celu przedyskutowania kwestii odnoszących się do kontroli technologii nadzoru cyfrowego. STEG monitorowała rozwój odpowiednich technologii oraz strategii, dokonała przeglądu tendencji w zakresie udzielania i odmowy zezwoleń oraz dostarczyła wiedzy fachowej w celu wsparcia oceny skutków przeprowadzonej przez Komisję oraz przygotowania wniosku ustawodawczego dotyczącego modernizacji unijnych kontroli wywozu.

3.2. Wsparcie techniczne w przygotowywaniu aktualizacji wykazu kontrolnego UE

DUCG przeprowadziła konsultacje wspierające przygotowanie rozporządzenia delegowanego Komisji aktualizującego wykaz kontrolny UE. Na specjalnym posiedzeniu DUCG eksperci krajowi podzielili się wiedzą techniczną i przeprowadzili szkolenia dla właściwych organów, omawiając najważniejsze zmiany w wykazie kontrolnym.

3.3. Wytyczne UE w sprawie kontroli wywozu produktów podwójnego zastosowania

DUCG przygotowała wytyczne UE wspierające uporządkowaną wymianę informacji i konsultacje pomiędzy państwami członkowskimi w odniesieniu do stosowania uwagi 3 do kategorii 5 części 2 załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 428/2009 – „uwaga kryptograficzna” – oraz w odniesieniu do definicji „eksportera” w sytuacjach, w których uczestniczy odsprzedawca. W związku z tym w dniu 25 października 2016 r. opublikowano wytyczne 1/2016 i 2/2016.