w sprawie stanowiska, które ma być zajęte w imieniu Unii Europejskiej we Wspólnym Komitecie EOG ustanowionym na mocy Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym, dotyczącego zmiany rozdziału IIa oraz załączników I i II do Protokołu 10 do Porozumienia EOG w sprawie uproszczenia kontroli i formalności przy przewozie towarów

UZASADNIENIE

1.Przedmiot wniosku

Niniejszy wniosek dotyczy decyzji ustalającej stanowisko, które ma być zajęte w imieniu Unii we Wspólnym Komitecie EOG w związku z planowanym przyjęciem zmiany protokołu 10 do Porozumienia między Wspólnotą Europejską a Europejskim Obszarem Gospodarczym („Porozumienie EOG”) w sprawie uproszczenia kontroli i formalności przy przewozie towarów oraz środków bezpieczeństwa stosowanych przez organy celne i ma zastosowanie wyłącznie do UE i Norwegii.

2.Kontekst wniosku

2.1.Zmiana protokołu w sprawie uproszczenia kontroli i formalności przy przewozie towarów oraz środków bezpieczeństwa stosowanych przez organy celne

Protokół w sprawie uproszczenia kontroli i formalności przy przewozie towarów oraz środków bezpieczeństwa stosowanych przez organy celne („protokół”) zwalnia przedsiębiorców z obowiązku przedstawienia organom celnym przywozowej deklaracji skróconej przed przywozem i wywozem w ramach dwustronnej wymiany handlowej między UE a Norwegią. W handlu z państwami trzecimi środki bezpieczeństwa stosowane przez organy celne w Norwegii są w międzyczasie równoważne ze środkami stosowanymi w UE. Protokół wszedł w życie z dniem 1 lipca 2009 r. i zapewnił zarówno płynne przepływy handlowe między Norwegią a UE, jak i wysoki poziom bezpieczeństwa w łańcuchu dostaw.

Obecnie każda ze stron posiada swój własny system zarządzania przywozowymi deklaracjami skróconymi (w UE jest to system kontroli importu – ICS), ale nie istnieje żadne powiązanie między obydwoma systemami.

Od 2016 r. Komisja prowadzi wstępne rozmowy mające na celu aktualizację przepisów Porozumienia i włączenie do niego przyszłego uczestnictwa Norwegii w nowym unijnym programie celnym dotyczącym bezpieczeństwa i ochrony przed przybyciem towarów, czyli systemu kontroli importu 2 (ICS2), który jest systemem scentralizowanym.

Unijny kodeks celny (UKC) przewiduje środki zawarte w nowym projekcie ICS2, które w istotny sposób zmienią wyprzedzające operacje celne dotyczące towarów wprowadzanych do UE oraz ogólne ramy wspólnego zarządzania ryzykiem. Nowy program doprowadzi do zmiany modelu istniejącego procesu pod względem informatycznym, prawnym, zarządzania ryzykiem celnym / kontroli ryzyka celnego oraz z perspektywy operacyjnej handlu. Będzie on gromadzić dane o wszystkich towarach wprowadzanych do UE przed ich przybyciem. Przedsiębiorcy będą musieli zgłaszać dane dotyczące bezpieczeństwa i ochrony do ICS2 za pośrednictwem przywozowej deklaracji skróconej (ENS). Obowiązek rozpoczęcia składania takich deklaracji nie będzie dla wszystkich przedsiębiorców taki sam. Będzie on zależał od rodzaju usług, jakie przedsiębiorcy świadczą w ramach międzynarodowego przepływu towarów, i jest związany z trzema datami wdrożenia ICS2 (15 marca 2021 r., 1 marca 2023 r. i 1 marca 2024 r.). Wyprzedzająca informacja o ładunku i analiza ryzyka umożliwią wczesną identyfikację zagrożeń i pomogą organom celnym interweniować w najwłaściwszym punkcie łańcucha dostaw.

ICS2 stanowi zatem zasadniczy instrument celny UE służący poprawie zarządzania kontrolami granicznymi pod kątem bezpieczeństwa i ochrony przy wprowadzaniu towarów, wspierający unijny program celny dotyczący bezpieczeństwa i ochrony przed przybyciem towarów. W celu utrzymania tego samego poziomu bezpieczeństwa na granicach zewnętrznych Norwegia zgodziła się przystąpić do projektu ICS2 i osiągnąć gotowość do czasu wdrożenia pierwszej wersji ICS w dniu 15 marca 2021 r. W równoważny sposób i z podobnymi zmianami postanowienia te będą miały też zastosowanie do umowy o środkach bezpieczeństwa między UE a Szwajcarią.

Proponowane zmiany Porozumienia są wynikiem negocjacji między UE, Szwajcarią i Norwegią, które rozpoczęły się w listopadzie 2019 r. i zakończyły w październiku 2020 r.. Zmiany w rozdziale IIa protokołu mają na celu uwzględnienie zmian odpowiednich przepisów UE także w obszarze upoważnionych przedsiębiorców (AEO) oraz ram zarządzania ryzykiem i analizy ryzyka. Zapewni to równoważny poziom bezpieczeństwa na granicach zewnętrznych oraz poprawi bezpieczeństwo i ochronę wspólnego obszaru bezpieczeństwa.

Porozumienie będzie również zawierało uzgodnienie finansowe (załącznik I, tytuł III) obejmujące koszty opracowania i operacyjnego wykorzystania ICS2 przez Norwegię oraz szczegółowe informacje na temat funkcjonowania ICS2, które ujawniono w uzgodnieniach technicznych (załącznik I, tytuł II).

2.2.Wspólny Komitet EOG

Wspólny Komitet EOG został ustanowiony na mocy art. 92 Porozumienia EOG. Wspólny Komitet EOG składa się z przedstawicieli umawiających się stron i może podejmować decyzje w drodze porozumienia między UE, z jednej strony, a państwami EFTA mówiącymi jednym głosem, z drugiej strony.

Wspólny Komitet spotyka się zasadniczo co najmniej raz w miesiącu, a jego zadaniem jest zapewnienie skutecznego wykonania i funkcjonowania Porozumienia. W tym celu Wspólny Komitet prowadzi wymianę poglądów i informacji oraz podejmuje decyzje w przypadkach przewidzianych w Porozumieniu i związanych z nim protokołach. W związku z powyższym protokół 10 może zostać zmieniony decyzją Wspólnego Komitetu EOG zgodnie z art. 93 ust. 2, art. 99, 100, 102 i 103 Porozumienia.

Aby zagwarantować bezpieczeństwo prawne oraz jednolitość EOG, Wspólny Komitet EOG powinien podjąć decyzję dotyczącą zmiany protokołu w celu uwzględnienia zmian w przepisach Unii. Zmiany te należy stosować jednocześnie ze zmianami wprowadzonymi w przepisach Unii i z należytym poszanowaniem wewnętrznych procedur umawiających się stron.

2.3.Planowany akt Wspólnego Komitetu EOG

Podczas kolejnego posiedzenia lub w drodze wymiany pism Wspólny Komitet ma przyjąć decyzję dotyczącą zmiany protokołu („planowany akt”).

Celem planowanego aktu jest zapewnienie najwyższego poziomu bezpieczeństwa i kontroli towarów przekraczających granice i wprowadzanych na obszar celny UE i Norwegii.