UZASADNIENIE

1. KONTEKST WNIOSKU

Konwencja sztokholmska w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych (zwana dalej „konwencją”) zatwierdzona decyzją Rady 2006/507/WE[1] weszła w życie z dniem 17 maja 2004 r. Celem konwencji jest ochrona zdrowia ludzi oraz środowiska przed trwałymi zanieczyszczeniami organicznymi (TZO). Konwencja zapewnia ramy, w oparciu o zasadę ostrożności, likwidacji produkcji, stosowania, przywozu i wywozu obecnie dwudziestu trzech priorytetowych trwałych zanieczyszczeń organicznych, bezpiecznego obchodzenia się z nimi oraz składowania, a także likwidacji lub redukcji uwalniania niektórych przypadkowych TZO.

Rozporządzenie (WE) nr 850/2004 dotyczące trwałych zanieczyszczeń organicznych[2] wprowadza do prawa unijnego zobowiązania określone w konwencji i w Protokole do Konwencji z 1979 r. w sprawie transgranicznego zanieczyszczenia powietrza na dalekie odległości, dotyczącym trwałych zanieczyszczeń organicznych (zwanym dalej „protokołem”), zatwierdzonym decyzją Rady nr 259/2004/WE[3].

Artykuł 8 ust. 1 konwencji stanowi, że każda ze Stron może złożyć do Sekretariatu wniosek o włączenie chemikaliów do załącznika A, B lub C do konwencji, który następnie zostanie poddany przeglądowi przez Komitet ds. Przeglądu Trwałych Zanieczyszczeń Organicznych zgodnie z art. 8 ust. 3 i 4. Wniosek powinien zawierać informacje określone w załączniku D. Procedura przyjmowania poprawek do załączników podlega przepisom art. 22 konwencji.

Zgodnie z dostępnymi informacjami naukowymi i sprawozdaniami z przeglądów, a także biorąc pod uwagę kryteria przeglądu określone w załączniku D do konwencji, kwas perfluorooktanowy (PFOA), jego sole oraz substancje pochodne, które mogą zostać rozłożone do PFOA w warunkach środowiskowych, wykazują cechy TZO. W dalszej części tekstu „PFOA i jego związki” oznacza wszelkie formy opisane w niniejszym ustępie.

Z przeprowadzonej niedawno na zlecenie Komisji Europejskiej analizy rynkowej[4] wynika, że w 2010 r. tylko jedno przedsiębiorstwo prowadzące działalność w Unii produkowało perfluorooktan amonu (APFO). Przedsiębiorstwo to ogłosiło wstrzymanie produkcji APFO od sierpnia 2010 r. i zaprzestanie jego wprowadzania na rynek od listopada 2010 r. Analiza rynkowa wykazała również, że PFOA i APFO są stosowane w Unii głównie w produkcji fluoropolimerów i elastomerów fluorowych[5], oraz że wejście do środowiska następuje na tym etapie.

W dniu 20 czerwca 2013 r. w następstwie jednomyślnego porozumienia komitetu państw członkowskich UE zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH)[6], PFOA i APFO zostały wskazane jako substancje wzbudzające szczególnie duże obawy i dodane do kandydackiej listy substancji zgłoszonych do objęcia procedurą udzielania zezwoleń[7]. Określenia PFOA i APFO jako substancji wzbudzających szczególnie duże obawy dokonano na podstawie dokumentacji informacyjnej[8] przygotowanej przez Niemcy zgodnie z załącznikiem XV do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006. Z danych naukowych przedstawionych w tej dokumentacji wynika, że PFOA i APFO spełniają kryteria określone w art. 57 lit. c) rozporządzenia REACH jako substancje działające szkodliwie na rozrodczość (kategoria 1B), a w szczególności, że spełniają również kryteria określone w art. 57 lit. d) rozporządzenia REACH jako substancje, które są trwałe, wykazujące zdolność do bioakumulacji i toksyczne.

W październiku 2013 r. PFOA i APFO otrzymały oznakowanie zgodnie ze zharmonizowaną klasyfikacją w załączniku VI do rozporządzenia (WE) nr 1272/2008 w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin[9], zmienionego rozporządzeniem Komisji (UE) nr 944/2013[10], jako substancje rakotwórcze (kategoria 2), substancje działające szkodliwie na rozrodczość (kategoria 1B) oraz działające toksycznie na narządy docelowe (wątroba) w następstwie powtarzanego narażenia (kategoria 1) (STOT RE 1 wątroba). Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 zmienionym rozporządzeniem (UE) nr 317/2014[11] w wyniku włączenia do tej klasyfikacji wprowadzanie do obrotu i stosowanie PFOA i APFO jako substancji lub w mieszaninach przeznaczonych do powszechnej sprzedaży są objęte zakazem w Unii od dnia 1 stycznia 2015 r.

Od tego czasu właściwe organy w Niemczech i Norwegii opracowały wspólnie dokumentację zgodną z załącznikiem XV do rozporządzenia REACH, z zamiarem zaproponowania uwzględnienia związków PFOA w procesie wprowadzania ograniczeń zgodnie z rozporządzeniem REACH. Wspomniana dokumentacja w sprawie ograniczeń[12] została przedłożona agencji ECHA w dniu 17 października 2014 r. Zaproponowano w niej wprowadzenie ograniczenia dotyczącego produkcji, stosowania lub wprowadzania do obrotu związków PFOA jako substancji w ich postaci własnej lub jako składników innych substancji, w mieszaninach lub wyrobach.

Ze względu na swoje doskonałe właściwości techniczne (zapewnianie wodoodporności oraz nieprzepuszczalności dla ropy naftowej i smarów) związki PFOA są wykorzystywane w różnych produktach konsumpcyjnych, a także w zastosowaniach przemysłowych. Zastosowania te prowadzą do różnorodnego uwalniania PFOA, jego soli i substancji pochodnych do środowiska. Ogólnie rzecz biorąc, źródła PFOA znacznie zmniejszono w USA, Japonii i w Unii. Należy jednak zauważyć, że produkcję fluoropolimerów przenosi się do krajów takich jak Rosja czy Chiny, przy czym zakłada się, że duża ich część jest w dalszym ciągu wytwarzana przy zastosowaniu PFOA. Można to zaobserwować na przykładzie wyrobów konsumenckich zawierających PFOA, które często są przywożone spoza Unii. Globalny rynek fluoropolimerów stale rośnie (5–6 % rocznie na całym świecie).

Według szacunków zawartych w dokumentacji, sporządzonych w oparciu o dostępne informacje, przywóz do Unii PFOA i jego soli wynosi obecnie 40 ton rocznie. Ponadto szacuje się, że produkcja substancji pochodnych PFOA w Unii wynosi 100 –1 000 ton rocznie, zaś kolejne 100 –1 000 ton rocznie są objęte przywozem do Unii. Ponadto substancje pochodne PFOA są wprowadzane do Unii za pośrednictwem przywożonych produktów, takich jak materiały włókiennicze, które zawierają znaczne ilości takich substancji.

Oprócz udowodnionych właściwości jako substancje trwałe, wykazujące zdolność do bioakumulacji i toksyczne, co zostało potwierdzone w wyżej wspomnianych klasyfikacjach REACH i CLP, dokumentacja w sprawie ograniczeń zgodna z załącznikiem XV zawiera również wyniki badań potencjału PFOA i jego związków w zakresie transgranicznego przenoszenia tych substancji w środowisku na dalekie odległości. Dokumentacja zawiera odniesienie do sporządzonego w 2006 r. przez OECD sprawozdania, we wnioskach z którego stwierdzono, że PFOA i jego związki mogą przemieszczać się w środowisku na duże odległości oraz że ich obecność stwierdzono w odległych obszarach, takich jak Arktyka[13]. Według wniosków zawartych w dokumentacji fakty te stanowią potwierdzenie, że emisje PFOA i jego związków stanowią problem z punktu widzenia zanieczyszczeń transgranicznych.

Biorąc pod uwagę obecnie dostępne informacje dotyczące właściwości PFOA i jego związków w zakresie trwałości, zdolności do bioakumulacji i toksyczności oraz w zakresie transgranicznego przenoszenia tych substancji w środowisku na dalekie odległości, a także na podstawie badań i sprawozdań, o których mowa powyżej, proponuje się uznanie PFOA i jego związków za TZO, ponieważ spełniają one kryteria załącznika D do konwencji.

Znaczne ilości PFOA i jego związków są w dalszym ciągu produkowane, stosowane lub emitowane w niezamierzony sposób w państwach trzecich. Ze względu na możliwość transgranicznego przenoszenia tych produktów chemicznych w środowisku na dalekie odległości, środki podjęte na szczeblu krajowym lub unijnym nie są wystarczające, aby zagwarantować wysoki poziom ochrony środowiska i zdrowia ludzi, dlatego też niezbędne są szeroko zakrojone działania na poziomie międzynarodowym.

Mając na uwadze następne posiedzenie Komitetu ds. Przeglądu Trwałych Zanieczyszczeń Organicznych w październiku 2015 r., właściwe jest, by Komisja w imieniu Unii złożyła do Sekretariatu konwencji sztokholmskiej wniosek w sprawie włączenia PFOA i jego związków do załącznika A. Jest to stanowisko, które ma zostać przyjęte w imieniu Unii do celów art. 218 ust. 9 TFUE.

2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENY SKUTKÓW

W lipcu 2014 r. właściwe organy państw członkowskich UE zatwierdziły dokument[14] w sprawie wspólnego porozumienia między konwencją, protokołem i rozporządzeniem REACH.

Decyzja, by wystąpić z wnioskiem o dodanie PFOA i jego związków do załącznika A do konwencji, opiera się na wnioskach z dokumentu w sprawie wspólnego porozumienia, zgodnie z którym proces włączania substancji do załącznika XVII (wprowadzanie ograniczeń) do rozporządzenia REACH może odbywać się jednocześnie z procesem zamieszczania danej substancji w jednym z załączników do konwencji, a ponadto, zakończenie procesu wprowadzania ograniczeń zgodnie z rozporządzeniem REACH dla danej substancji mogłoby przyczynić się do wypracowania stanowiska, jakie UE ma zająć na konferencji stron, kiedy będzie musiała zostać podjęta decyzja o włączeniu tej substancji do wykazu.

W przypadku gdy PFOA i jego związki zostały wyznaczone do umieszczenia w wykazie zawartym w załączniku A do konwencji, rozpoczyna się okres dalszych konsultacji i oceny prowadzonych z zainteresowanymi stronami i wszelkimi innymi zainteresowanymi stronami konwencji.

3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU

Niniejszy wniosek doprowadzi do opracowania dokumentacji informacyjnej zgodnie z postanowieniami art. 8 ust. 1 oraz kryteriami zawartymi w załączniku D do konwencji, a następnie do Sekretariatu konwencji zostanie złożony wniosek w sprawie dodania PFOA i jego związków do załącznika A do konwencji.

2015/0066 (NLE)

Wniosek

DECYZJA RADY

w sprawie przedstawienia w imieniu Unii Europejskiej wniosku o włączenie dodatkowych chemikaliów do załącznika A do Konwencji sztokholmskiej w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 191 ust. 1, w związku z jego art. 218 ust. 9,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Dnia 16 listopada 2004 r. Unia ratyfikowała Konwencję sztokholmską w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych (zwaną dalej „konwencją”) decyzją Rady 2006/507/WE z dnia 14 października 2004 r. dotyczącą zawarcia, w imieniu Wspólnoty Europejskiej, Konwencji sztokholmskiej w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych[15].

(2) Jako Strona konwencji, Unia może zgłaszać propozycje poprawek do załączników do konwencji. Załącznik A do konwencji zawiera wykaz trwałych zanieczyszczeń organicznych (TZO), które należy wyeliminować.

(3) Mając na względzie dostępne informacje naukowe i sprawozdania z przeglądów, a także biorąc pod uwagę kryteria przeglądu określone w załączniku D do konwencji, kwas perfluorooktanowy (PFOA), jego sole oraz substancje pochodne, które mogą zostać rozłożone do PFOA w warunkach środowiskowych (zwane dalej „PFOA i jego związkiˮ), wykazują cechy trwałych zanieczyszczeń organicznych.

(4) Zgodnie z art. 59 ust. 1 i dokumentacją zgodną z załącznikiem XV[16] do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH)[17], PFOA i jego sól amonowa (APFO) zostały umieszczone na liście kandydackiej substancji wzbudzających szczególnie duże obawy wskazanych jako spełniające kryteria określone w art. 57 lit. c) tego rozporządzenia jako działające szkodliwie na rozrodczość (kategoria 1B), a w szczególności spełniające również kryteria określone w art. 57 lit. d) wspomnianego rozporządzenia jako substancje, które są trwałe, wykazujące zdolność do bioakumulacji i toksyczne.

(5) Oprócz przepisów art. 69 ust. 4 rozporządzenia REACH, PFOA i jego związki są obecnie przedmiotem dokumentacji zgodnej z załącznikiem XV[18], przedłożonej Europejskiej Agencji Chemikaliów i mającej na celu ograniczenie produkcji, stosowania lub wprowadzania do obrotu PFOA i jego związków, w ich postaci własnej albo jako składników innych substancji, w mieszaninie lub w wyrobach.

(6) PFOA i jego związki są substancjami o różnorodnym zastosowaniu na świecie i są występują powszechnie w środowisku. Ze względu na możliwość transgranicznego przenoszenia PFOA w środowisku na dalekie odległości, środki podjęte na szczeblu unijnym nie są wystarczające, aby zagwarantować wysoki poziom ochrony środowiska i zdrowia ludzi, dlatego też niezbędne są szeroko zakrojone działania na poziomie międzynarodowym.

(7) W związku z tym Unia powinna złożyć do Sekretariatu konwencji wniosek dotyczący włączenia PFOA i jego związków do załącznika A do konwencji. Niniejszy wniosek oraz stanowisko Unii w odniesieniu do warunków umieszczenia PFOA i jego związków w załączniku A do konwencji powinny uwzględniać wszelkie istotne informacje uzyskane w toku bieżącego procesu wprowadzania ograniczeń na podstawie art. 68–73 rozporządzenia REACH,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

1. Unia przedkłada wniosek dotyczący włączenia PFOA i jego związków do załącznika A do Konwencji sztokholmskiej w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych (zwanej dalej „konwencją”).

2. Komisja przekazuje do Sekretariatu konwencji w imieniu Unii wniosek wraz z wszelkimi informacjami wymaganymi zgodnie z załącznikiem D do konwencji.

Artykuł 2

Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem jej przyjęcia.

Sporządzono w Brukseli dnia r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

[1] Dz.U. L 209 z 31.7.2006, s. 1.

[2] Dz.U. L 158 z 30.4.2004, s. 7.

[3] Dz.U. L 81 z 19.3.2004, s. 35.

[4] van der Putte I, Murin M, van Velthoven M, Affourtit F. 2010. „Analysis of the risks arising from the industrial use of Perfluorooctanoic Acid (PFOA) and Ammonium Perfluorooctanoate (APFO) and from their use in consumer articles. Evaluation of the risk reduction measures for potential restrictions on the manufacture, placing on the market and use of PFOA and APFO.ˮ (Analiza ryzyka związanego z przemysłowym wykorzystywaniem kwasu perfluorooktanowego (PFOA) i perfluorooktanu amonu (APFO) oraz ich stosowaniem w artykułach konsumpcyjnych. Ocena środków mających na celu zmniejszenie ryzyka w odniesieniu do potencjalnego ograniczenia produkcji, wprowadzania do obrotu i stosowania PFOA i APFO). Komisja Europejska, DG ds. Przedsiębiorstw i Przemysłu.

[5] Fluoropolimery to tworzywa sztuczne o wysokiej wydajności, zaś elastomery fluorowe to kauczuki syntetyczne o wysokiej wydajności.

[6] Dz.U. L 396 z 30.12.2006, s. 1.

[7] ED/69/2013 – dostępne na stronie: http://echa.europa.eu/documents/10162/b54352de-0f2f-454c-bc83-04f191c560b7

[8] Dostępne na stronie internetowej: http://echa.europa.eu/documents/10162/1b26b219-6783-4981-9acf-154d620937b4

[9] Dz.U. L 353 z 31.12.2008, s. 1.

[10] Rozporządzenie Komisji (UE) nr 944/2013 (5. dostosowanie do postępu naukowo-technicznego rozporządzenia (WE) nr 1272/2008) (Dz.U. L 261 z 3.10.2013, s. 5).

[11] Rozporządzenie Komisji (UE) nr 317/2014 zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 w odniesieniu do załącznika XVII (substancje CMR) (Dz.U. L 93 z 28.3.2014, s. 24).

[12] Sprawozdanie na temat ograniczeń dotyczących PFOA, opracowane przez Niemcy i Norwegię, opublikowane na stronie agencji ECHA w dniu 17 grudnia 2014 r. Dostępne na stronie internetowej: http://www.echa.europa.eu/web/guest/restrictions-under-consideration

[13] OECD, 2006 r. SIDS Initial Assessment Report after SIAM 22 - Ammonium Perfluorooctanoate & Perfluorooctanic Acid, str. 1-210.

[14] Dokument CA/29/2014 – zatwierdzony na 15. posiedzeniu właściwych organów ds. rozporządzeń REACH i CLP (CARACAL) w lipcu 2014 r.

[15] Dz.U. L 209 z 31.7.2006, s. 1.

[16] Dostępne na stronie internetowej: http://echa.europa.eu/documents/10162/1b26b219-6783-4981-9acf-154d620937b4

[17] Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) (Dz.U. L 369 z 30.12.2006, s. 1).

[18] Sprawozdanie na temat ograniczeń dotyczących PFOA, opracowane przez Niemcy i Norwegię, opublikowane na stronie agencji ECHA w dniu 17 grudnia 2014 r. Dostępne na stronie internetowej: http://www.echa.europa.eu/web/guest/restrictions-under-consideration