KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 16.12.2015 COM(2015) 649 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY DOTYCZĄCE DZIAŁAŃ ZEWNĘTRZNYCH EBI W 2014 R. OBJĘTYCH GWARANCJĄ BUDŻETOWĄ UE {SWD(2015) 285 final}



1.WPROWADZENIE Decyzjami Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1080/2011/UE i nr 466/2014/UE odpowiednio z dnia 25 października 2011 r. i z dnia 16 kwietnia 2014 r. udzielono gwarancji UE dla Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) na pokrycie strat poniesionych przez EBI w związku z działaniami z zakresu finansowania wspierającymi projekty poza granicami Unii w okresach odpowiednio 2007–2013 i 2014–2020 („decyzje” lub „gwarancja UE”). Na mocy tych decyzji zobowiązano Komisję do corocznego składania sprawozdań dotyczących działań zewnętrznych EBI w ramach gwarancji budżetowej UE, w oparciu o roczne sprawozdania przedstawiane przez EBI. W następstwie przedłużenia obowiązywania decyzji nr 1080/2011/UE o sześć miesięcy, do dnia 30 czerwca 2014 r., oraz przyjęcia decyzji nr 466/2014/UE w odniesieniu do okresu 2014–2020 niniejsze sprawozdanie obejmujące rok 2014 zostało przygotowane z uwzględnieniem wymogów zawartych w tych dwóch podstawach prawnych. W sprawozdaniu przedstawiono również podsumowanie działań prowadzonych przez EBI na własne ryzyko w 2014 r. w regionach objętych decyzjami. Działania EBI w państwach Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) oraz w krajach i terytoriach zamorskich są przedmiotem oddzielnego sprawozdania rocznego. Nowa decyzja nr 466/2014/UE przyjęta dnia 16 kwietnia 2014 r. („upoważnienie”) określa maksymalny pułap gwarancji UE w wysokości 30 mld EUR w podziale na stały pułap w wysokości 27 mld EUR i na fakultatywną dodatkową kwotę w wysokości 3 mld EUR. Decyzję o uruchomieniu fakultatywnej kwoty oraz jej podziale między poszczególne regiony podejmują Parlament Europejski i Rada po przeprowadzeniu śródokresowego przeglądu upoważnienia. W nowej decyzji niezmienione pozostały trzy cele nadrzędne w odniesieniu do przedłużenia gwarancji UE: promowanie wzrostu gospodarczego w lokalnym sektorze prywatnym, rozwój infrastruktury społecznej i gospodarczej, działania w dziedzinie klimatu oraz, jako cel podstawowy, wspieranie integracji regionalnej. Upoważnienie weszło w życie wraz z podpisaniem porozumienia dotyczącego gwarancji w dniu 25 lipca 2014 r. Bardziej szczegółowe informacje i tabele statystyczne dotyczące powyższych działań, również na poziomie projektów, sektorów, państw i regionów, przedstawiono w dokumencie roboczym służb Komisji dołączonym do niniejszego sprawozdania. W związku z upływem trzeciego roku wdrażania nowych ram pomiaru wyników EBI niniejsze sprawozdanie zawiera informacje na temat oczekiwanych wyników oparte na działaniach EBI z zakresu finansowania zatwierdzonych w 2014 r. Faktyczne wyniki przedstawiono w dokumencie roboczym służb Komisji w oparciu o przeglądy ukończenia pierwszych projektów pomiaru wyników lub o analizy przykładów działań zatwierdzonych przed pomiarem wyników i już zakończonych. 2.NAJWAŻNIEJSZE OSIĄGNIĘCIA W załączniku do sprawozdania dotyczącego działań zewnętrznych EBI w 2013 r. objętych gwarancją budżetową UE przedstawiono całościowy obraz działań EBI z zakresu finansowania realizowanych poza granicami UE w okresie od 2007 r. do dnia 30 czerwca 2014 r. W sprawozdaniu tym sformułowano wniosek, że ostateczne wykorzystanie upoważnienia udzielonego decyzją 1080/2011/UE według stanu na dzień 30 czerwca 2014 r. wyniosło ogółem 99 % mimo trudnego otoczenia biznesowego w wielu regionach świata. W regionach objętych decyzją zatwierdzona kwota wyniosła łącznie 6,8 mld EUR, czyli niemal tyle samo co w roku poprzednim, przy czym kwota finansowania w ramach gwarancji UE uległa niewielkiemu zmniejszeniu do 4,2 mld EUR, a kwota finansowania w ramach instrumentów realizowanych na własne ryzyko EBI wzrosła o 0,2 mld EUR, do 2,6 mld EUR. Ogólnie wysokość kwot w 2014 r. wynikała głównie z dobrych wyników w regionach objętych polityką sąsiedztwa i państwach ubiegających się o członkostwo. EBI nadal wykazywał swoje zaangażowanie we wspieranie programu działań UE w dziedzinie klimatu. We wrześniu 2015 r. Rada EBI dostosowała strategię działań w dziedzinie klimatu w taki sposób, by wyznaczała ona kierunek wszystkich działań EBI zarówno w UE, jak i poza jej granicami, a przed końcem 2015 r. oczekiwana jest aktualizacja strategii EBI w dziedzinie klimatu w odniesieniu do państw objętych upoważnieniem dotyczącym pożyczek zewnętrznych. Wartość działań EBI zatwierdzonych w regionach objętych decyzją nadal przewyższa próg 25 % przewidziany w decyzji, odpowiadając kwocie 2,1 mld EUR, co stanowi 31 % wszystkich zatwierdzonych działań w dziedzinie klimatu w tym roku, ze szczególnym naciskiem na region Azji i Ameryki Łacińskiej (prawie 40 % zatwierdzonych działań w obszarze klimatu). W 2014 r., kiedy to pomiar wyników przeprowadzono trzeci rok z rzędu, EBI przewidywał, że 100 % nowych działań zatwierdzonych w regionach objętych upoważnieniem przyczyni się w doskonały lub dobry sposób do realizacji celów upoważnienia. Oczekuje się, że ponad 90 % nowych projektów osiągnie doskonałe lub dobre wyniki pod względem ich oczekiwanego wpływu, jakości i prawidłowości. Ponad 85 % nowych projektów powinno osiągnąć wysoką lub znaczącą dodatkowość działań EBI. Sprawozdanie własne EBI dotyczące wyników działań EBI zrealizowanych w 2014 r. poza granicami UE (w tym również działań w krajach AKP oraz krajach i terytoriach zamorskich) zostało opublikowane na jego stronach internetowych. W nowej decyzji podkreślono silne dostosowanie działań zewnętrznych EBI do zewnętrznych polityk, programów i instrumentów UE, w związku z czym warto zauważyć, że w 2014 r. EBI nadal ściśle współpracował z Komisją i ESDZ w celu wzmocnienia zgodności i spójności działań EBI z polityką zewnętrzną UE. W tym kontekście Komisja wraz z EBI i w porozumieniu z ESDZ przygotowała zmienione regionalne techniczne wytyczne operacyjne, które zostały przekazane Parlamentowi i Radzie w maju 2015 r. 3.DZIAŁANIA Z ZAKRESU FINANSOWANIA 3.1.PRZEGLĄD WOLUMENU FINANSOWANIA EBI W REGIONACH OBJĘTYCH DECYZJAMI Poniższa tabela zawiera przegląd wolumenu finansowania EBI w 2014 r. w regionach objętych decyzjami. Tabela 1: Działania EBI z zakresu finansowania zatwierdzone w 2014 r. Państwa objęte działaniami Działania w ramach gwarancji UE Działania EBI na własne ryzyko Ogółem (w mln EUR) Gwarancja ogólna Gwarancja obejmująca ryzyko polityczne Ogółem Państwa ubiegające się o członkostwo 621 0 621 1 815 2 436 Państwa regionu Morza Śródziemnego 1 122 260 1 382 230 1 612 Państwa sąsiedztwa wschodniego i Rosja 1 016 160 1 176 0 1 176 Azja i Ameryka Łacińska 670 150 820 550 1 370 Republika Południowej Afryki 175 0 175 0 175 Ogółem 3 603 570 4 174 2 595 6 769 Uwagi: oprócz wymienionych wyżej kwot z zasobów własnych EBI w państwach regionu Morza Śródziemnego zatwierdzono działania z zakresu kapitału i mikrofinansowania z zasobów osób trzecich na kwotę 52 mln EUR. Udział działań w ramach gwarancji UE w całości działań zmniejszył się w 2014 r. o 4 % i osiągnął kwotę 4,2 mld EUR (4.4 mld EUR w 2013 r.), czyli 61 % całkowitego finansowania w 2014 r. w regionach objętych zakresem decyzji. Udział działań na własne ryzyko EBI zwiększył się o 4 % i osiągnął kwotę 2,6 mld EUR. Ponad 90 % działań finansowanych przez EBI na własne ryzyko w 2014 r. zatwierdzono w państwach ubiegających się o członkostwo i w państwach regionu Azji i Ameryki Łacińskiej, pozostałe 9 % w państwach regionu Morza Śródziemnego. W odniesieniu do państw sąsiedztwa wschodniego (Ukraina – zob. poniżej) i Republiki Południowej Afryki całość finansowania zatwierdzono w ramach gwarancji UE.

W 2014 r. 86 % pożyczek zatwierdzonych w ramach gwarancji UE objętych było gwarancją ogólną (3,6 mld EUR), która jest wykorzystywana do celów działań dotyczących sektora rządowego i sektora władz niższego szczebla, natomiast 14 % zabezpieczonych było gwarancją obejmującą ryzyko polityczne (0,6 mld EUR) stosowaną w przypadku działań dotyczących sektora prywatnego. Tabela 2: Łączna kwota pożyczek zatwierdzonych netto w porównaniu z bieżącym pułapem upoważnienia UE na lata 2014–2020 w mln EUR Pułap Kwoty zatwierdzone netto (mln EUR) Kwoty zatwierdzone netto jako % pułapu upoważnienia Państwa ubiegające się o członkostwo 8 739 200 2 % Państwa regionu Morza Śródziemnego 9 606 390 4 % Państwa sąsiedztwa wschodniego i Rosja 4 831 1 090 23 % Azja i Ameryka Łacińska 3 407 415 12 % Republika Południowej Afryki 416 - 0 % Łącznie w regionach objętych upoważnieniem 27 000 2 095 8 % W drugiej połowie roku w ramach nowego upoważnienia dotyczącego pożyczek zewnętrznych prawie połowa zatwierdzonych działań (2,1 mld EUR) została zatwierdzona w odniesieniu do państw sąsiedztwa wschodniego, gdzie zmiany geopolityczne spowodowały opóźnienie większości zatwierdzeń aż do ostatniego kwartału roku. Poziom 23 % podpułapu na lata 2014–2020 dla sąsiedztwa wschodniego osiągnięto dzięki zatwierdzeniu sześciu nowych działań na Ukrainie na łączną kwotę 940 mln EUR. W 2014 r. rząd Syrii nadal zalegał z uregulowaniem odsetek i spłatą pożyczek. Na koniec 2014 r. łączne płatności z Funduszu Gwarancyjnego uruchomione przez EBI wyniosły w sumie 142,72 mln EUR, w tym płatności dokonane w 2014 r. wyniosły 60,22 mln EUR.



Wykres 1: Zmiany w ujęciu rocznym wolumenu pożyczek EBI z zasobów własnych Kwoty zatwierdzone na 2014 r. w wysokości 6,7 mld EUR są nieco (2 %) wyższe niż średnia z poprzednich lat (6,6 mld EUR). Jeżeli chodzi o liczbę projektów, w 2014 r. zatwierdzono finansowanie 42 projektów w ramach gwarancji UE (taką samą liczbę projektów zatwierdzono w 2013 r.) oraz 23 projektów w ramach własnego ryzyka EBI (w 2013 r. – 26 projektów). Tabela 3: Liczba zatwierdzonych działań w podziale na regiony (wszystkie zasoby) w 2014 r. Regiony Zasoby osób trzecich W ramach gwarancji UE Własne ryzyko EBI

Ogółem Państwa ubiegające się o członkostwo 8 19 27 Państwa regionu Morza Śródziemnego 7 12 1 20 Państwa sąsiedztwa wschodniego i Rosja 12 0 12 Azja i Ameryka Łacińska 8 3 11 Republika Południowej Afryki 2 0 2 Ogółem 7 42 23 72 Jak pokazano w tabeli 4 poniżej, w 2014 r. państwa ubiegające się o członkostwo pozostały głównym beneficjentem finansowania EBI poza granicami UE, przy czym zatwierdzono kwotę 2,4 mld EUR, co stanowi 36 % całkowitego finansowania w odnośnych regionach. Głównym celem w odniesieniu do tego regionu było zapewnienie odpowiedniego wsparcia finansowego na rzecz innowacji i wzrostu, w szczególności w ramach pożyczek dla MŚP i sektora prywatnego. W ramach upoważnienia jednym z głównych priorytetów było również finansowanie projektów dotyczących pełniejszej integracji z europejskimi sieciami infrastrukturalnymi. Tabela 4: Podział na sektory działań EBI z zakresu finansowania zatwierdzonych w 2014 r. w regionach objętych decyzją (wszystkie zasoby) Państwa ubiegające się o członkostwo Państwa regionu Morza Śródziemnego Państwa sąsiedztwa wschodniego Azja i Ameryka Łacińska Republika Południowej Afryki Ogółem Linie kredytowe 1 260 280 595 250 2 385 Energia 243 885 180 635 175 2 118 Transport 348 158 55 268 828 Rozwój obszarów miejskich / Infrastruktura złożona 300 135 105 100 640 Przemysł 165 170 335 Infrastruktura wodno-kanalizacyjna 20 85 71 118 293 Rolnictwo, rybołówstwo i leśnictwo 100 100 Edukacja 70 70 Usługi 52 52 Ogółem 2 436 1 664 1 176 1 370 175 6 820 W 2014 r. w państwach regionu Morza Śródziemnego finansowanie EBI w ramach gwarancji UE oraz na własne ryzyko EBI wzrosło w porównaniu do poprzedniego roku trzykrotnie, tj. do kwoty 1,6 mld EUR, z czego 1,3 mld EUR przeznaczono na wspieranie kluczowych projektów infrastrukturalnych, w tym inwestycji w modernizację dróg i szkół oraz projektów obejmujących działania w dziedzinie klimatu związanych z energią ze źródeł odnawialnych (plan dotyczący słonecznej energii cieplnej w Izraelu i w Maroko) oraz efektywności energetycznej (elektrociepłownia z cyklem kombinowanym w Egipcie). Istotnym priorytetem pozostaje również wsparcie rozwoju sektora prywatnego w regionie. Dzięki pięciu nowym umowom w sprawie linii kredytowych (280 mln EUR) podpisanym w Tunezji, Egipcie i Libanie wsparcie dla MŚP osiągnęło najwyższy poziom od czasów arabskiej wiosny. Dodatkową kwotę 52 mln EUR zatwierdzono z wykorzystaniem zasobów osób trzecich, w tym wsparcia dla mikroprzedsiębiorstw poprzez podmioty świadczące usługi mikrofinansowania oraz inwestycje w fundusze kapitałowe wspierające dywersyfikację lokalnych sektorów finansowych.

W przypadku sąsiedztwa wschodniego zatwierdzona kwota wyniosła łącznie 1,2 mld EUR, co stanowi drugą co do wielkości kwotę roczną po rekordowej kwocie (1,8 mld EUR) zatwierdzonej w 2013 r. Działania w Rosji zostały wstrzymane ze względu na sankcje UE. Na Ukrainie zatwierdzono działania na kwotę 940 mln EUR w ramach wkładu EBI w specjalny plan działania na rzecz Ukrainy. Dążąc do realizacji zobowiązania do zapewnienia w latach 2014–2016 finansowania na kwotę 3 mld EUR, wzmocniono współpracę z władzami ukraińskimi, a także dialog z Komisją i EBI oraz koordynację współpracy z innymi inwestorami. Zatwierdzone działania obejmują linie kredytowe na rozwój sektora prywatnego dystrybuowane za pośrednictwem państwa, pożyczkę ramową na odbudowę i odnowę, a także wsparcie na rzecz projektu gazociągu i budowy kolejowego Tunelu Beskidzkiego stanowiącego część korytarza paneuropejskiego. W Azji, Azji Środowej i Ameryce Łacińskiej zatwierdzono łącznie kwotę 1,4 mld EUR, co również stanowi wzrost – o 0,2 mld EUR – w porównaniu do 2013 r. Wsparcie działań w dziedzinie klimatu i zrównoważonej energii pozostało w centrum zainteresowania, osiągając poziom 58 % działań zatwierdzonych w ciągu roku. Inne zatwierdzone działania objęły pierwszą linię kredytową na kwotę 150 mln EUR we współpracy z komercyjnym bankiem w Meksyku, a także pierwsze zatwierdzone działanie w Mongolii o na kwotę 50 mln EUR, dotyczące inwestycji w infrastrukturę wodną, kanalizacyjną i sanitarną. EBI zatwierdził również transzę w kwocie 70 mln EUR na Tadżycko-Kirgiski Most Energetyczny. Projekt ten charakteryzuje się znaczącą wartością w wymiarze współpracy regionalnej i jest wyjątkowy pod względem wielkości w przypadku państw Azji Środkowej. W Republice Południowej Afryki zatwierdzono dwie pożyczki (na łączną kwotę 175 mln EUR) na finansowanie elektrowni słonecznych, co stanowi spadek w stosunku do kwoty 260 mln EUR w 2013 r. 3.2.WKŁAD W REALIZACJĘ CELÓW POLITYKI UE W decyzji przewidziano trzy horyzontalne cele nadrzędne dla wszystkich regionów objętych gwarancją budżetową UE: (i) rozwój lokalnego sektora prywatnego, w szczególności wsparcie dla MŚP; (ii) rozwój infrastruktury społecznej i gospodarczej; (iii) łagodzenie zmiany klimatu i przystosowanie się do niej. Dodatkowe cele podstawowe obejmują przyczynianie się do realizacji ogólnych zasad działań zewnętrznych, o których mowa w art. 21 TUE, jak również do integracji regionalnej między państwami partnerskimi, w tym integracji gospodarczej między państwami ubiegającymi się o członkostwo, państwami sąsiadującymi i Unią. Komisja i EBI, w porozumieniu z ESDZ, sfinalizowały zaktualizowaną wersję regionalnych technicznych wytycznych operacyjnych mających zastosowanie do działań EBI w ramach gwarancji UE w latach 2014–2020. Wytyczne mają na celu dostosowanie zakresu interwencji EBI w różnych regionach do polityk, programów i instrumentów UE. Wytyczne zostały przekazane Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w maju 2015 r. Wkład w realizację celów upoważnienia pokazano na poniższym wykresie z uwzględnieniem zarówno działań w ramach upoważnienia, jak i w ramach instrumentów realizowanych na własne ryzyko w 2014 r. Prawie połowa działań przyczynia się do osiągnięcia więcej niż jednego celu. Jest tak szczególnie w przypadku projektów dotyczących działań w dziedzinie klimatu. Wykres 2: Wkład w realizację celów upoważnienia (% i kwota wkładu) Rozwój lokalnego sektora prywatnego, w szczególności wsparcie dla MŚP EBI wspiera rozwój lokalnego sektora prywatnego na różne sposoby, przede wszystkim poprzez linie kredytowe dla miejscowych pośredników finansowych (głównie banków) na udzielanie pożyczek małym i średnim przedsiębiorstwom, udział w funduszach private equity i zapewnianie kapitału wysokiego ryzyka przedsiębiorstwom o znacznym potencjale wzrostu, inwestycje kapitałowe dla pomiotów oferujących mikrofinansowanie oraz pożyczki bezpośrednie dla większych przedsiębiorstw. W 2014 r. EBI zatwierdził finansowanie w wysokości 2,7 mld EUR na 39 działań, które będą służyły wspieraniu rozwoju lokalnego sektora prywatnego w regionach objętych upoważnieniem. Wśród tych 39 działań 33 są nowymi działaniami, zatwierdzonymi po raz pierwszy w 2014 r., przy czym większość z nich stanowią działania realizowane przez pośredników, głównie takie jak linie kredytowe przeznaczone na wsparcie MŚP i spółek o średniej kapitalizacji (21 działań). Podobnie jak w poprzednich latach większość nowych linii kredytowych zatwierdzono w państwach ubiegających się o członkostwo ze środków finansowych przyznanych na własne ryzyko EBI w ramach instrumentu przedakcesyjnego zapewniającego wsparcie dla przedsiębiorstw na modernizację, rozwój i stosowanie norm UE. W państwach regionu Morza Śródziemnego uruchomiono cztery nowe instrumenty inwestycyjne w ramach mikrofinansowania lub fundusze private equity. Ponadto w ramach ośmiu działań z zakresu finansowania bezpośredniego (w tym trzech projektów infrastrukturalnych) zapewnia się w całości lub częściowo wsparcie rozwoju lokalnego sektora prywatnego. Rozwój infrastruktury społecznej i gospodarczej EBI zatwierdził działania na łączną kwotę 4,1 mld EUR, z czego 41 zatwierdzonych działań stanowią nowe projekty o wartości 3,7 mld EUR mające na celu wsparcie rozwoju infrastruktury społecznej i gospodarczej w różnych sektorach (energii, transportu, wody i oczyszczania ścieków, zdrowia, edukacji, rozwoju obszarów miejskich). EBI podpisał w 2014 r. umowy na 15 nowych projektów w sektorze energii, w tym sześć projektów dotyczących produkcji energii. EBI zapewnił również wsparcie na rzecz rozwoju sieci energii elektrycznej i sieci gazowej w ramach dwóch projektów dotyczących wyłącznie rozwoju i modernizacji sieci energii elektrycznej w celu poprawy ich niezawodności i skuteczności oraz objęcia ich zasięgiem większej liczby gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. EBI zatwierdził 7 nowych projektów w sektorze transportu, 6 nowych projektów w sektorze wody i ścieków i 5 w sektorze rozwoju obszarów miejskich. Szczegółowe informacje na temat finansowanych projektów znajdują się w dokumencie roboczym służb Komisji. Łagodzenie zmiany klimatu i przystosowanie się do niej Wsparcie EBI na rzecz działań w dziedzinie klimatu pozostało w 2014 r. na wysokim poziomie, przy czym zatwierdzone działania odpowiadały ogółem kwocie 2,1 mld EUR, co stanowi 31 % wszystkich zatwierdzonych działań w regionach objętych upoważnieniem. Poziom ten jest podobny do rekordowego poziomu z poprzedniego roku i sytuuje się znacznie powyżej ogólnej wartości docelowej EBI, tj. 25 % całkowitej kwoty pożyczek .

Znaczna większość (88 %) pożyczek związanych z działaniami w dziedzinie klimatu dotyczy inwestycji w energię ze źródeł odnawialnych, efektywność energetyczną i zrównoważony transport. Dotyczące klimatu elementy składowe pożyczek EBI w dziedzinie przystosowania się do zmiany klimatu stanowią 2 % pożyczek w dziedzinie klimatu, co odzwierciedla brak zainteresowania państw rozwijających się uzyskiwaniem pożyczek na przystosowanie się do zmiany klimatu, a także ograniczoną atrakcyjność tego zagadnienia dla inwestorów z sektora prywatnego. Uznając jednak, że regiony objęte decyzją są szczególnie podatne na obecną zmienność klimatu oraz przyszłą zmianę klimatu, EBI w coraz większym stopniu włącza kwestię odporności na zmianę klimatu do swoich projektów. Obejmuje to wsparcie w ramach pomocy technicznej oraz odpowiednie działania z zakresu planowania, jak również wspieranie konkretnych inwestycji przystosowawczych, takich jak środki kontroli i obrony przeciwpowodziowej. Udzielanie pożyczek na działania w dziedzinie klimatu było nadal intensywne w Azji, gdzie pożyczki te stanowiły prawie 68 % zatwierdzonych działań, z kolei w Ameryce Łacińskiej odsetek ten wyniósł 54 %, a w Republice Południowej Afryki – 100 % nowych działań z zakresu finansowania. W państwach regionu Morza Śródziemnego 31 % finansowania zatwierdzonego w 2014 r. przeznaczono na wspieranie działań w dziedzinie klimatu. Znaczne kwoty na finansowanie działań w związku ze zmianą klimatu uruchomiono również w odniesieniu do projektów realizowanych w państwach ubiegających się o członkostwo oraz w państwach sąsiedztwa wschodniego, jednak ogólny udział finansowania takich działań jest tam niższy z uwagi na inne ważne priorytety w zakresie udzielania pożyczek, w szczególności rozwój sektora prywatnego. Tabela 5: Udzielanie pożyczek na działania w dziedzinie klimatu w 2014 r. w regionach objętych decyzją w mln EUR Działania w dziedzinie klimatu Ogółem działania w dziedzinie klimatu jako % kwot zatwierdzonych ogółem w ramach upoważnienia na własne ryzyko Państwa regionu Morza Śródziemnego 505 - 505 31 % Państwa ubiegające się o członkostwo 273 227 500 21 % Azja 45 400 445 68 % Ameryka Łacińska 200 150 350 54 % Republika Południowej Afryki 175 - 175 100 % Państwa sąsiedztwa wschodniego i Rosja 137 - 137 12 % Azja Środkowa - - - 0 % Łącznie w regionach objętych upoważnieniem 1 334 777 2 112 31 % jako % kwot zatwierdzonych ogółem 32 % 30 % Integracja regionalna W 2014 r. EBI zatwierdził ogółem 23 umowy o finansowanie o wartości 1,6 mld EUR (1,1 mld EUR w 2013 r.), przyczyniające się do integracji regionalnej. Osiem linii kredytowych (795 mln EUR) będzie wspierać integrację regionalną w państwach ubiegających się o członkostwo poprzez umacnianie współpracy międzynarodowej i wspieranie konwergencji gospodarek z UE. W sektorze transportu projekty ukierunkowane są na poprawę mobilności transgranicznej (253 mln EUR), zaś w sektorze energii mają one kluczowe znaczenie dla poprawy dostępu do energii w państwach, w których brakuje naturalnych zasobów energii (293 mln EUR). 3.3.WPŁYW I WARTOŚĆ DODANA DZIAŁAŃ EBI Ramy pomiaru wyników zapewniają ocenę działań EBI z zakresu finansowania w całym okresie ich realizacji. Pomagają one wybrać solidne projekty, których konkretne wyniki wykazują zgodność z priorytetami UE i w przypadku których zaangażowanie EBI zapewni wartość dodaną. Na etapie oceny określa się wskaźniki wyników wraz z poziomami odniesienia i poziomami docelowymi, które uwzględniają oczekiwane skutki gospodarcze, społeczne i ekologiczne danego działania. Osiąganie wyników monitoruje się w odniesieniu do tych określonych poziomów odniesienia efektywności w całym cyklu trwania poszczególnych projektów, a następnie przedstawia się je w sprawozdaniach po zakończeniu dwóch głównych etapów: po zakończeniu projektu i 3 lata po zakończeniu projektu w przypadku działań bezpośrednich; na koniec okresu inwestycyjnego i na koniec funkcjonowania funduszy private equity; oraz na koniec okresu przydziału w przypadku pożyczek udzielanych przez pośredników. Projekty ocenia się w ramach trzech „filarów”: (i) filar 1 ocenia przewidywany wkład w realizację priorytetów UE i poszczególnych państw oraz kwalifikowalność w ramach celów upoważnienia EBI; (ii) filar 2 ocenia jakość i prawidłowość działań na podstawie oczekiwanych wyników; (iii) filar 3 ocenia przewidywaną finansową i niefinansową dodatkowość działań EBI. W 2014 r. zakończono osiem działań zatwierdzonych w ramach pomiaru wyników. Wyniki przeglądów ukończenia projektów w ramach pomiaru wyników podsumowano w dokumencie roboczym służb Komisji. Ponieważ uzyskanie faktycznych wyników działań w ramach pomiaru wyników zajmie kilka lat, w dokumencie roboczym służb Komisji w ramach sześciu wybranych analiz przykładów przedstawiono faktyczne wyniki osiągnięte w ramach projektów, których realizacja jest w toku. Oczekiwane wyniki w odniesieniu do działań EBI z zakresu finansowania zatwierdzonych w 2014 r. w regionach objętych upoważnieniem przedstawiono i omówiono poniżej. W celu uniknięcia podwójnego liczenia projektów i oczekiwanych wyników sprawozdanie odnosić się będzie tylko do oczekiwanych wyników i dodatkowości „nowych projektów”, tzn. tych, dla których pierwsze umowy o finansowanie podpisano w 2014 r., tj. 64 nowych projektów. Wykres 3: Oceny pomiaru wyników w ramach filarów w odniesieniu do działań zatwierdzonych w 2014 r.

Pod względem znaczenia wkładu w realizację celów (filar 1 ram pomiaru wyników) ponad 40% nowych działań zatwierdzonych w 2014 r. oceniono jako „doskonałe”, co oznacza duży wkład w realizację zarówno własnych krajowych celów rozwojowych, jak i priorytetów UE dotyczących danego państwa lub regionu. Pozostałe działania oceniono jako „dobre” w ramach filaru 1. Te projekty, w odniesieniu do których oczekuje się, że będą miały „dobry” wkład w realizację celów, są zgodne z celami upoważnienia i mogą wnieść duży wkład w realizację własnych krajowych celów rozwojowych lub celów UE i umiarkowany wkład w realizację innych celów. W przypadku projektów finansowanych bezpośrednio (filar 2 ram pomiaru wyników) ocena oparta jest na prawidłowości projektu, stabilności finansowej i gospodarczej oraz zrównoważonym rozwoju środowiskowym i społecznym. W przypadku działań realizowanych przez pośredników ocena oparta jest na oczekiwanych wynikach ważonych względem ryzyka mierzonego z uwzględnieniem prawidłowości pośrednika i jakości otoczenia działalności. Filar 2 pokazuje, że 14 % nowych zatwierdzonych działań otrzyma doskonałe oceny, w tym działania bezpośrednie o ekonomicznej stopie zwrotu powyżej 15 % lub działania realizowane przez pośredników (linie kredytowe), które w wyjątkowy sposób przyczyniają się do zwiększenia dostępu do finansowania, a także do rozwoju sektora finansowego, w otoczeniu o stosunkowo niskim ryzyku. Oczekuje się, że ponad 76 % działań otrzyma ocenę „dobrą”. Należą do nich działania bezpośrednie o średniej ekonomicznej stopie zwrotu na poziomie 10–15 % w przypadku projektów infrastrukturalnych lub działania realizowane przez pośredników, które przyczyniają się do zwiększenia dostępu do finansowania i rozwoju sektora finansowego, chociaż dzieje się to w otoczeniu o wysokim ryzyku i z mniejszym prawdopodobieństwem osiągnięcia oczekiwanych wyników. Sześć projektów uzyskało ocenę „dostateczną”, głównie ze względu na otoczenie o wysokim ryzyku, które ma wpływ na prawdopodobieństwo osiągnięcia planowanych wyników. „Dodatkowość” (filar 3 ram pomiaru wyników) mierzona jest w oparciu o różnice pomiędzy wkładem EBI w dany projekt inwestycyjny a zwykłym finansowaniem rynkowym w trzech wymiarach: adekwatności zasobów finansowych wobec potrzeb projektów, wkładu technicznego EBI oraz wpływu pod względem podnoszenia standardów i ułatwiania wkładów z innych źródeł. Oczekuje się, że wszystkie działania z 2014 r. przyniosą korzyści kredytobiorcom w porównaniu z finansowaniem rynkowym. Pomiar wyników pokazuje, że w przypadku 14 % nowych działań zatwierdzonych w 2014 r. przewiduje się wysoką dodatkowość, zwykle związaną z przedłużeniem najdłuższego terminu zapadalności długu dostępnego dla kredytobiorców na rynku o ponad 100 %, pokryciem okresu gospodarczego użytkowania finansowanych aktywów o co najmniej 80 %, pełnieniem wiodącej roli na etapie przygotowania projektu, tworzenia jego struktury lub wsparcia realizacji. Przewiduje się, że kolejne 70 % nowych działań będzie miało dobry wkład, zapewniając znaczną dodatkowość zwykle związaną z połączeniem dodatkowości finansowej ze znaczącym wkładem pod względem technicznym i sektorowym lub pod względem norm i wiarygodności. Pozostałe 14 % zatwierdzonych działań, w odniesieniu do których w ramach oceny przewiduje się umiarkowaną dodatkowość, odpowiadało zwykle produktom standardowym, w przypadku których konieczny był ograniczony wkład w opracowanie projektu, tworzenie jego struktury lub jego realizację. 4.WSPÓŁPRACA EBI Z INNYMI PODMIOTAMI 4.1 WSPÓŁPRACA Z KOMISJĄ W ramach upoważnienia wymaga się, by Komisja, ESDZ i EBI współpracowały i wzmacniały wzajemne dostosowanie zewnętrznych działań EBI i celów polityki zewnętrznej UE w celu uzyskania maksymalnej synergii między finansowaniem EBI i zasobami budżetowymi UE, głównie poprzez regularny i systematyczny dialog oraz prowadzone na wczesnym etapie konsultacje na temat polityk, strategii i planowania projektów. W 2014 r. nadal obowiązywał protokół ustaleń (zmieniony w 2013 r.) między Komisją, ESDZ i EBI dotyczący współpracy i koordynacji w regionach objętych upoważnieniem – np. poprzez wymianę informacji na temat sekwencji projektów i informacji kontaktowych. W celu odzwierciedlenia i wdrożenia nowego upoważnienia na lata 2014–2020 Komisja i EBI wynegocjowały i podpisały w lipcu 2014 r. zmienione porozumienie dotyczące gwarancji i porozumienie o odzyskiwaniu należności. EBI zobowiązał się w swoim planie operacyjnym do pożyczenia Ukrainie kwoty 3 mld EUR w latach 2014–2016 w kontekście inicjatywy UE na rzecz wsparcia dla Ukrainy. Zgodnie z decyzjami i konkluzjami Rady EBI zawiesił wszelkie czynności uruchamiające i analizy due diligence w odniesieniu do działań w Rosji. W czerwcu 2014 r. Gruzja, Mołdawia i Ukraina podpisały z UE układy o stowarzyszeniu. Na Południu EBI odnowił partnerstwo z KE poprzez sąsiedzki fundusz inwestycyjny, proponując nowy instrument kapitału wysokiego ryzyka o wartości do 300 mln EUR. Inwestycja EBI, obok inwestycji UE, obejmie wkład w wysokości do 200 mln EUR w ramach finansowania z zasobów własnych. W 2014 r. podpisano dwa nowe porozumienia ramowe – z Królestwem Kambodży i z Królestwem Bhutanu, co otworzyło drogę dla działań EBI w tych państwach. EBI kontynuował w 2014 r. aktywny udział w regionalnych mechanizmach łączonych. Ściśle współpracował z Komisją w grupie ekspertów technicznych w ramach unijnej platformy na rzecz instrumentów łączonych w ramach współpracy zewnętrznej. W tym kontekście EBI brał czynny udział w pracy grupy technicznej ds. „Wytycznych w sprawie mobilizacji zasobów sektora prywatnego, w tym poprzez PPP” oraz grupy technicznej ds. finansowania związanego ze zmianą klimatu. W 2014 r. EBI przyjął cztery cele polityki publicznej na rzecz dalszego zwiększania spójności działań EBI z politykami UE. Uznając wymogi w zakresie sprawozdawczości związane z upoważnieniem, EBI uważa, że daje ono również możliwość zharmonizowania sprawozdawczości i działalności informacyjnej EBI w odniesieniu do działań z zakresu udzielania pożyczek wewnątrz UE i poza nią. Cztery cele polityki publicznej są następujące: innowacje, MŚP i spółki o średniej kapitalizacji, infrastruktura oraz środowisko. Oprócz nich EBI stawia sobie dwa cele przekrojowe, tj. cele związane ze zmianą klimatu i ze spójnością gospodarczą i społeczną w UE. W następstwie Światowego Forum OECD na temat przejrzystości i wymiany informacji do celów podatkowych, którego sesja plenarna odbyła się w listopadzie 2013 r. w Dżakarcie, EBI przyjął i opublikował w marcu 2014 r. dodatek do „Polityki wobec nieprzejrzystych i niechętnych do współpracy jurysdykcji o niewystarczających regulacjach” („polityka NCJ”). W ramach ścisłych terminów i warunków oraz w uzgodnieniu z instytucjami partnerskimi w dodatku do polityki NCJ przewidziano ograniczone zawieszenie stosowania wymogów dotyczących realokacji w odniesieniu do tych jurysdykcji, które zobowiązały się do podjęcia odpowiednich działań naprawczych w celu zaradzenia brakom wskazanym przez Globalne Forum OECD. EBI był również w 2014 r. gospodarzem szczytu na temat zgodności, w którym uczestniczyły międzynarodowe instytucje finansowe, FATF, Światowe Forum OECD, Europejski Bank Centralny, EUNB, Transparency International i seminarium społeczeństwa obywatelskiego z udziałem organizacji pozarządowych na temat NCJ oraz kwestii podatkowych. 4.2. WSPÓŁPRACA Z EUROPEJSKIM RZECZNIKIEM PRAW OBYWATELSKICH Protokół ustaleń podpisany przez EBI i Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (ERPO) w 2008 r. stanowi podstawę dwuetapowego mechanizmu rozpatrywania skarg przez EBI – wewnętrznego (mechanizmu EBI) i zewnętrznego (ERPO) – zatwierdzonego przez Radę Dyrektorów EBI w 2010 r. po przeprowadzeniu szerokich konsultacji społecznych. Protokół potwierdza porozumienie w odniesieniu do celu i spójności stosowania w kontekście zewnętrznym i wewnętrznym, ze szczególnym uwzględnieniem następujących kwestii: • istnienie skutecznego wewnętrznego mechanizmu rozpatrywania skarg (mechanizm EBI) do celów skarg składanych przez podmioty zewnętrzne do EBI we wszystkich jednostkach roboczych EBI; • w odniesieniu do skarg dotyczących działań poza granicami UE, w tym upoważnień zewnętrznych, Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich zobowiązuje się do systematycznego korzystania ze swojego prawa inicjatywy w celu rozpatrywania skarg, w przypadku których skarżący nie jest obywatelem ani rezydentem Unii Europejskiej;