KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 30.6.2022 COM(2022) 331 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z działań podjętych w następstwie udzielenia absolutorium za rok budżetowy 2020



Sprawozdanie z działań podjętych w następstwie wniosków wysuniętych przez Parlament Europejski w rezolucjach w sprawie absolutorium oraz przez Radę w zaleceniu w sprawie absolutorium za rok budżetowy 2020 1.Wprowadzenie Rok 2020 miał zasadnicze znaczenie dla budżetu UE. Dzięki elastyczności budżetowej i instrumentom budżetowym wprowadzonym na początku pandemii COVID-19 fundusze UE wykorzystano na zapewnienie sprzętu medycznego, wsparcie badań nad metodami leczenia i szczepionkami oraz na ratowanie miejsc pracy i przedsiębiorstw. Z budżetu UE w dalszym ciągu finansowano również określone w nim priorytety horyzontalne, w szczególności działania w zakresie transformacji ekologicznej i cyfrowej. W 2020 r. przyjęto także największy pakiet bodźców fiskalnych, jaki kiedykolwiek sfinansowano w UE – NextGenerationEU (NGEU). 4 maja 2022 r. Parlament Europejski, uwzględniając zalecenie Rady, postanowił zamknąć rozdział poświęcony temu bezprecedensowemu rokowi, udzielając Komisji absolutorium ze sposobu wykonania budżetu UE w 2020 r. W ramach procedury udzielania absolutorium za rok 2020 Parlament Europejski i Rada skierowały również do Komisji szereg wniosków. Komisja zgadza się z głównymi celami wyrażonymi w tych wnioskach: ·ukierunkowanie wykonania budżetu na wyniki: pieniądze powinny być wydawane zgodnie z priorytetami UE i powinny zapewniać oczekiwane rezultaty w praktyce, a tym samym przynosić wymierne rezultaty i pozytywne zmiany dla ogółu społeczeństwa i innych beneficjentów; ·ochrona budżetu UE: Komisja podejmuje działania następcze w związku z zarzutami lub podejrzeniami dotyczącymi niewłaściwego wykorzystania funduszy UE lub nieprawidłowego zarządzania tymi środkami. Wprowadza ona wszelkie niezbędne środki w celu ochrony budżetu Unii, w tym – w stosownych przypadkach – zawieszenie płatności, korekty finansowe i środki regulacyjne mające na celu wzmocnienie jej systemu kontroli, takie jak dostosowane rozporządzenie finansowe oraz rozporządzenie w sprawie ogólnego systemu warunkowości służącego ochronie budżetu UE („rozporządzenie w sprawie warunkowości”); ·ogólnie rzecz biorąc, Komisja zachowuje właściwą równowagę między szeregiem różnych celów, takich jak minimalizacja błędów, dobra ochrona przed niewłaściwym wykorzystaniem środków finansowych, szybkie płatności, utrzymywanie kosztów i obciążeń związanych z kontrolami dla organów publicznych i beneficjentów na rozsądnym poziomie oraz tworzenie wartości dodanej za pośrednictwem wydatków UE. W niniejszym sprawozdaniu z działań podjętych w następstwie procedury udzielania absolutorium za rok budżetowy 2020 przedstawiono – jako element zintegrowanej sprawozdawczości finansowej i sprawozdawczości w zakresie rozliczalności – podsumowanie działań podjętych przez Komisję w odpowiedzi na niektóre z tych wniosków przedstawionych w sekcji rezolucji w sprawie absolutorium poświęconej priorytetom politycznym. Komisja przedstawi bardziej szczegółowe i aktualne informacje w odpowiedzi na konkretne zalecenia, gdy w późniejszym okresie roku rozpocznie się procedura udzielania absolutorium za rok 2021. 2.Wpływ COVID-19 na zarządzanie funduszami UE Komisja wprowadziła nowe instrumenty i zapewniła elastyczność, aby zaradzić kryzysowi wywołanemu przez pandemię COVID-19, ale w wyniku pandemii pojawiły się również nowe wyzwania i zagrożenia dla budżetu UE. Po pierwsze, zapewniona elastyczność nie wiązała się z jakimkolwiek poluzowaniem kontroli. Na przykład przedłużenie terminów realizacji projektów oraz składania wniosków i ofert nie wpłynęło negatywnie na kontrole. Zmienione zasady wprowadzone do procedur kontroli państw członkowskich były ograniczone pod względem czasu i zakresu. Po drugie, pandemia COVID-19 uniemożliwiła przeprowadzanie audytów i kontroli na miejscu. W związku z tym Komisja zastosowała skuteczne środki ograniczające ryzyko, takie jak przeglądy dokumentacji, zdalne audyty oraz wykorzystanie rozwiązań informatycznych (geotagowanych zdjęć, zdjęć satelitarnych, wideokonferencji itp.). Zarówno Komisji, jak i państwom członkowskim udało się utrzymać wysoki poziom zakresu i pewności audytu. Komisja uważa zatem, że jej szacunki dotyczące ryzyka w chwili dokonywania płatności i ryzyka w chwili zamknięcia są wiarygodne i odzwierciedlają poziom błędu w transakcjach finansowych. Co więcej, Komisja ustanowiła wieloletnie systemy kontroli, aby chronić budżet UE przed nieprawidłowościami i nadużyciami finansowymi. Wiąże się to faktem, iż programy realizuje się przez wiele lat. W odniesieniu do roku budżetowego 2021 Komisja oszacowała, że ryzyko błędu w chwili zamknięcia, które uwzględnia szacowane przyszłe korekty dotyczące wszystkich programów, wynosi ogółem 0,8 % – zgodnie z poprzednimi latami i z celem utrzymania go na poziomie znacznie poniżej 2 %. 3.Wzmocniony system kontroli nowego i większego budżetu W 2020 r. zatwierdzono WRF na lata 2021–2027 oraz największą część aktów podstawowych ustanawiających programy wydatków. W 2020 r. osiągnięto również porozumienie w sprawie największego pakietu bodźców fiskalnych, jaki kiedykolwiek sfinansowano w UE – NGEU. Ten nowy, zwiększony budżet skłonił Komisję do dostosowania i wzmocnienia swojego systemu kontroli i audytu.

Komisja nadal będzie informować Parlament Europejski o przeprowadzanych przez siebie audytach i kontrolach, w tym dotyczących NGEU. ·3.1. System kontroli i sprawozdawczości dotyczący Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) RRF opiera się na wynikach. Środki finansowe w ramach RRF są wypłacane po zrealizowaniu przez państwa członkowskie kluczowych etapów (zwanych kamieniami milowymi i wartościami docelowymi) w zakresie wdrażania reform i inwestycji ujętych w krajowych planach odbudowy i zwiększania odporności. Aby uwzględnić ten fakt, w 2021 r. utworzono specjalne struktury zarządzania, procesy wewnętrzne i strategie kontroli. Komisja opiera się na kontrolach państw członkowskich i w razie potrzeby uzupełnia je własnymi kontrolami. Uruchomienie środków finansowych w ramach RRF jest uzależnione od osiągnięcia przez państwa członkowskie w zadowalający sposób odpowiednich kamieni milowych i wartości docelowych, określonych w planach odbudowy i zwiększania odporności. Komisja zapewnia uzyskanie wystarczającej pewności co do osiągnięcia w zadowalający sposób kamieni milowych i wartości docelowych dotyczących płatności. Państwa członkowskie zapewniają, by środki finansowe w ramach RRF były wydawane zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa Unii i prawa krajowego. Krajowe systemy kontroli są zatem głównym instrumentem ochrony interesów finansowych UE. Oceniając krajowe plany odbudowy i zwiększania odporności, Komisja sprawdza, czy państwa członkowskie wprowadziły systemy kontroli wewnętrznej, które odpowiednio uwzględniają wszystkie istotne rodzaje ryzyka, w szczególności te związane z konfliktem interesów, nadużyciami finansowymi, korupcją i podwójnym finansowaniem. W przypadku stwierdzenia uchybień w systemach kontroli można określić konkretne kamienie milowe w celu ich usunięcia. Osiągnięcie tych kamieni milowych jest warunkiem wstępnym dokonania jakiejkolwiek płatności w ramach RRF (z wyjątkiem płatności zaliczkowych). Komisja może interweniować, jeśli państwa członkowskie nie wypełniają swoich zobowiązań w zakresie kontroli. Komisja ma prawo do odzyskania środków, w przypadku gdy: ·stwierdzi przypadek nadużycia finansowego, korupcji lub konfliktu interesów, który ma wpływ na interesy finansowe UE i w stosunku do którego odpowiednie państwo członkowskie nie podjęło działań; ·stwierdzi poważne naruszenie zobowiązań wynikających z umowy w sprawie finansowania lub umowy pożyczki (w tym podwójnego finansowania) lub ·stwierdzi, że nie osiągnięto w zadowalający sposób kamieni milowych i wartości docelowych. Ponadto Komisja przeprowadzi audyty dotyczące kamieni milowych i wartości docelowych. Komisja przeprowadzi również audyt systemów kontroli państw członkowskich, aby sprawdzić, czy są one w stanie odpowiednio zapobiegać nadużyciom finansowym, korupcji, konfliktowi interesów i podwójnemu finansowaniu, wykrywać je lub korygować, a także czy doszło lub dochodzi do poważnych naruszeń zobowiązań. W razie wątpliwości Komisja może również przeprowadzać audyty i kontrole oparte na analizie ryzyka. Nie będzie ona przeprowadzać audytów zgodności wydatków związanych z RRF ponoszonych przez państwa członkowskie z prawem Unii i prawem krajowym (np. przepisami dotyczącymi zamówień publicznych lub zasadami pomocy państwa). W stosownych przypadkach Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) oraz Prokuratura Europejska (EPPO) będą korzystać ze swoich uprawnień. Ponadto, w ramach szkoleń wspierających prowadzonych przez Komisję na rzecz organów krajowych, OLAF przedstawił organom krajowym koncepcję ram ryzyka nadużyć finansowych w ramach RRF. Państwa członkowskie zachęca się również do podejmowania ukierunkowanych działań w zakresie zarządzania ryzykiem związanych z wdrażaniem RRF. Komisja zdaje sobie również sprawę, że jej nowe operacje zaciągania i udzielania pożyczek związane z NGEU zwiększyły potrzebę zapewnienia wystarczającej przejrzystości, dla ogółu społeczeństwa i inwestorów, w zakresie osiągnięć poczynionych w ramach RRF oraz ekspozycji finansowej UE. Jeśli chodzi o osiągnięcia, Komisja opracowała tabelę wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności, w której przedstawiono przebieg wdrażania RRF. Tabela ta zawiera informacje o stanie realizacji kamieni milowych i wartości docelowych oraz wyniki zagregowane na szczeblu UE dzięki regularnym sprawozdaniom państw członkowskich na temat wspólnych wskaźników. Komisja opracowała również zestaw wskaźników dotyczących zielonych obligacji NGEU, aby zapewnić ogółowi społeczeństwa przegląd w czasie rzeczywistym działań związanych ze zmianą klimatu, finansowanych ze środków pozyskanych dzięki zielonym obligacjom NGEU – wiele z tych środków przeznacza się na RRF. Zestaw wskaźników umożliwia inwestorom analizowanie możliwości inwestycyjnych i monitorowanie realizacji bieżących działań finansowanych w ramach zielonych obligacji NGEU. Jeśli chodzi o ekspozycję finansową, art. 250 rozporządzenia finansowego zawiera już wymóg przedstawiania przez Komisję rocznego sprawozdania dotyczącego instrumentów finansowych, gwarancji budżetowych i pomocy finansowej. Uruchamiając NGEU, Komisja zobowiązała się teraz dodatkowo do przedstawiania rocznych, półrocznych i kwartalnych sprawozdań poświęconych w szczególności aktywom i zobowiązaniom wynikającym z operacji zaciągania i udzielania pożyczek w ramach tego nowego narzędzia służącego odbudowie gospodarki. ·3.2. Ścisła współpraca z krajowymi organami wykonawczymi w ramach zarządzania dzielonego Po zapewnieniu właściwego funkcjonowania krajowych organów wykonawczych (tj. instytucji zarządzających i audytowych z obszaru polityki spójności, agencji płatniczych i jednostek certyfikujących z obszaru wspólnej polityki rolnej – WPR) Komisja polega na ich pracy przy wdrażaniu środków finansowych w ramach zarządzania dzielonego. Dzięki szczegółowej wiedzy na temat funkcjonowania systemów Komisja może wykrywać uchybienia w zakresie zarządzania i kontroli na szczeblu krajowym i stosować wszystkie dostępne jej narzędzia w celu ochrony funduszy UE. Ogólnie rzecz biorąc, uważa się, że krajowe organy wykonawcze wykonują rzetelną i solidną pracę. Jedynie w nielicznych przypadkach, które są w sposób przejrzysty ujawniane w rocznych sprawozdaniach z działalności dyrekcji generalnych Komisji oraz w sprawozdaniu rocznym z zarządzania i wykonania, stwierdza się problemy, które wymagają od Komisji podjęcia zdecydowanych działań. W dziedzinie polityki spójności Komisja każdego roku podejmuje działania mające na celu poprawę skuteczności systemów zarządzania i kontroli w zakresie obniżania poziomu błędu. Wspiera organy wdrażające program, zapewniając spotkania, wskazówki i szkolenia, a także koordynując sieci transnarodowe, których celem jest wymiana dobrych praktyk i zachęcanie organów do upraszczania procedur oraz unikania zbędnych obciążeń administracyjnych. W przypadku stwierdzenia przez Komisję przypadków, w których instytucje zarządzające nie wykryły błędów lub poszczególne instytucje audytowe nie wykrywają błędów w sposób właściwy, wyczerpujący lub szybki, Komisja wymaga od nich podjęcia ukierunkowanych działań naprawczych w celu poprawy ich systemu kontroli. Komisja może zwrócić się do państw członkowskich o skorygowanie błędów, jeżeli nie udało im się tego zrobić wcześniej. Ponadto w określonych okolicznościach Komisja może zawiesić lub przerwać płatności do czasu uzyskania dowodów na to, że dokonano niezbędnych usprawnień systemu lub zastosowano odpowiednie korekty finansowe. W dziedzinie WPR Komisja pomogła państwom członkowskim utrzymać niski poziom błędu, wprowadzając w ciągu ostatnich sześciu lat szereg uproszczeń przepisów. Komisja organizuje ponadto spotkania z agencjami płatniczymi w celu wymiany dobrych praktyk w zakresie wdrażania WPR oraz informowania ich o kwestiach strategicznych dotyczących pewności, audytu i wdrażania, w tym o wdrażaniu systemu monitorowania obszarów oraz o kwestiach związanych ze zwalczaniem nadużyć finansowych i konfliktu interesów. Organizuje się również regularne posiedzenia grup ekspertów z jednostkami certyfikującymi w celu wymiany najlepszych praktyk i udzielania wskazówek na różne tematy.

Mając na uwadze nowe ramy legislacyjne WPR, Komisja rozpoczęła również zorganizowany dialog z państwami członkowskimi. Obejmuje on pisma, spotkania i zalecenia mające pomóc im w przygotowaniu krajowych planów strategicznych WPR. W razie potrzeby Komisja może zastosować zarówno środki zapobiegawcze (takie jak przerwanie, zawieszenie i zmniejszenie płatności), jak i środki naprawcze (w postaci korekt finansowych netto). Jeżeli w ramach procedur zgodności zostaną wykryte poważne uchybienia, Komisja może zwrócić się do państw członkowskich o sporządzenie i wdrożenie planów działania zawierających działania naprawcze i wyraźny harmonogram. Ponadto Komisja nadal opracowuje i udoskonala swoje narzędzia służące zwalczaniu nadużyć finansowych. Strategia Komisji w zakresie zwalczania nadużyć finansowych zapewnia jej większe zdolności analityczne w zakresie zapobiegania nadużyciom finansowym i ich wykrywania oraz poprawy współpracy w zakresie zwalczania nadużyć finansowych. ·3.3. Zapewnienie wystarczających środków w Komisji na audyty i kontrole Zwiększona ilość środków, które mają zostać wypłacone w nadchodzących latach, wymaga dodatkowych zdolności w zakresie kontroli i audytu w Komisji. W tym kontekście zatrudnia się nowych pracowników (około 190 ekwiwalentów pełnego czasu pracy (EPC)) do wykonywania zadań związanych z NGEU, w tym w zakresie kontroli i audytu, a dodatkowo przeniesiono już pracowników (94 EPC) z innych działów Komisji do wykonywania tych zadań. Komisja nie tylko zwiększa swoje zdolności pod względem liczby pracowników, lecz również poprawia jakość audytów. Na przykład w dziedzinie polityki w zakresie badań naukowych i innowacji Komisja zorganizowała kampanie informacyjne i intensywne szkolenia dla audytorów; poprawiła zakres zadań w nowej umowie ramowej z zewnętrznymi firmami audytorskimi oraz przeprowadziła wspólne audyty z udziałem zarówno służb audytowych Komisji, jak i zewnętrznych firm audytorskich. ·3.4. Wzmocnienie ETO, OLAF-u i EPPO W związku ze wzrostem obciążenia pracą związanym z nowymi programami wydatków dla ETO władza budżetowa zatwierdziła tymczasowo dodatkowe 20 stanowisk w ETO do 2027 r. Przewidziano również zatrudnienie w 2022 r. siedmiu dodatkowych pracowników zewnętrznych OLAF-u, aby pomóc mu w sprostaniu zwiększonemu obciążeniu pracą. We wniosku dotyczącym projektu budżetu na rok 2023 przewiduje się przeniesienie sześciu dodatkowych stanowisk do OLAF-u z innych działów Komisji w związku z dodatkowym obciążeniem pracą, w tym NGEU. Ponadto, dzięki 118 dodatkowym stanowiskom, EPPO niemal podwoi liczbę swoich pracowników w roku budżetowym 2022. Komisja proponuje utrwalić to znaczące wzmocnienie zasobów EPPO poprzez utrzymanie nowego poziomu zatrudnienia w projekcie budżetu na rok 2023. ·3.5 Nie tylko ochrona budżetu: ochrona prawowitych beneficjentów funduszy oraz zapobieganie przypadkom niewłaściwego wykorzystania funduszy UE i ich ściganie UE opracowała wielopoziomowy (unijny, krajowy, regionalny) system zarządzania i kontroli, który zapewnia ochronę jej budżetu. UE musi nie tylko chronić swój budżet, lecz również zapewnić, by prawowici beneficjenci funduszy byli chronieni i nie odnosili wrażenia, że nadużycie finansowe lub korupcja mogą pozostać bezkarne. UE wzmocniła zatem swoje zdolności w zakresie sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Nowo utworzona EPPO może bezpośrednio ścigać przestępstwa przeciwko interesom finansowym UE. Udział EPPO w zwalczaniu nadużyć finansowych w znacznym stopniu pomaga zapobiegać niewłaściwemu wykorzystywaniu funduszy UE, a ostatecznie gwarantuje ogółowi społeczeństwa, że oszuści/oszustki i skorumpowani politycy nie stoją ponad prawem. W przypadku państw członkowskich, które nie uczestniczą w EPPO, nadal obowiązują obecne ramy zwalczania nadużyć finansowych naruszających interesy finansowe UE. OLAF – wzmocniony niedawno zmienionym rozporządzeniem – nadal będzie prowadził dochodzenia administracyjne we wszystkich państwach członkowskich i współpracował z organami krajowymi, tak jak ma to miejsce obecnie. Chcąc mieć pewność, że przedsiębiorstwa w UE nie ucierpią z powodu nieuczciwej konkurencji, UE opracowała również przepisy dotyczące zamówień publicznych, aby zapewnić udzielanie zamówień publicznych w drodze przejrzystych, niedyskryminujących i konkurencyjnych postępowań o udzielenie zamówienia publicznego. Instrument dotyczący udzielania zamówień publicznych w kontekście międzynarodowym, po przyjęciu go przez Parlament Europejski i Radę (współprawodawców), powinien ponadto umożliwić Komisji wydanie decyzji, która utrudniłaby oferentom z państw niebędących członkami UE, którzy nie przestrzegają tych samych przepisów, uzyskanie zamówień publicznych w UE. W 2021 r. Komisja przedstawiła także wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie zwalczania zakłóceń konkurencji na rynku wewnętrznym spowodowanych przez subsydia zagraniczne. Nowy ogólny system warunkowości uzupełnia te nowe instrumenty. 4.Praworządność i podstawowe wartości Rozporządzenie w sprawie ogólnego systemu warunkowości służącego ochronie budżetu UE („rozporządzenie w sprawie warunkowości”) obowiązuje i ma zastosowanie od 1 stycznia 2021 r. Obejmuje ono wszystkie istotne naruszenia zasady praworządności w państwie członkowskim, które wpływają lub stwarzają poważne ryzyko wpływu – w sposób wystarczająco bezpośredni – na należyte zarządzanie finansami w ramach budżetu UE lub na ochronę interesów finansowych UE.

Rozporządzenie w sprawie warunkowości umożliwia UE wprowadzanie środków (np. zawieszenie płatności lub korekty finansowe) w celu ochrony budżetu UE, przy jednoczesnym zapewnieniu, by beneficjenci końcowi funduszy UE nadal otrzymywali swoje płatności bezpośrednio od zainteresowanych państw członkowskich. W marcu 2021 r. Węgry i Polska zaskarżyły rozporządzenie w sprawie warunkowości przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). 16 lutego 2022 r. Trybunał Sprawiedliwości oddalił ich skargi i potwierdził ważność rozporządzenia w sprawie warunkowości. 2 marca 2022 r. Komisja opublikowała wytyczne dotyczące stosowania rozporządzenia, w których uwzględniono wyrok TSUE. 27 kwietnia 2022 r. Komisja przesłała Węgrom pisemne powiadomienie. Jest to pierwszy krok w procedurze określonej w rozporządzeniu w sprawie warunkowości, mającej na celu ochronę budżetu UE poprzez nakłonienie danego państwa członkowskiego do podjęcia skutecznych działań naprawczych albo poprzez przyjęcie środków przez Radę. Rozporządzenie w sprawie warunkowości uzupełnia inne narzędzia i procedury ustanowione w przepisach UE w celu ochrony budżetu. Obejmują one dochodzenia prowadzone przez OLAF, kontrole i audyty oraz korekty finansowe. Wśród tych innych narzędzi i procedur rozporządzenie finansowe zawiera obowiązki i mechanizmy zapewniające, by fundusze UE w dziedzinie działań zewnętrznych nie trafiały do podmiotów lub osób, które naruszają zasadę praworządności i zasady demokracji. Zasada praworządności i poszanowanie praw człowieka w państwach otrzymujących pomoc, wraz z podstawowymi wartościami UE, są dodatkowo zapisane w aktach podstawowych dotyczących finansowania zewnętrznego, w tym w Instrumencie Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – „Globalny wymiar Europy” (ISWMR – „Globalny wymiar Europy”) oraz w Instrumencie Pomocy Przedakcesyjnej (IPA III). W ISWMR – „Globalny wymiar Europy” wyklucza się z finansowania unijnego wszelkie działania lub środki, które mogą prowadzić do naruszeń praw człowieka w krajach partnerskich. W ramach IPA III Komisja analizuje obecne gwarancje praw podstawowych w kraju korzystającym, aby podjąć decyzję o rodzaju pomocy, jakiej należy udzielić. W obu instrumentach przewiduje się możliwość dostosowania pomocy w celu zapewnienia przestrzegania zasad demokracji, praw człowieka lub zasady praworządności. Ponadto Komisja przyznaje środki finansowe zgodnie z unijnymi środkami ograniczającymi (sankcjami) i przy ich stosowaniu. 5.Wnioski Komisji dotyczące wzmocnienia transformacji cyfrowej monitorowania, kontroli i audytu funduszy UE poprzez ukierunkowane dostosowanie rozporządzenia finansowego W odniesieniu do WRF na lata 2021–2027 i NGEU Komisja przedstawiła wnioski mające na celu poprawę jakości i interoperacyjności danych dotyczących odbiorców finansowania unijnego w przypadku wykonywania budżetu w ramach zarządzania dzielonego i w ramach RRF. Współprawodawcy przyjęli wniosek Komisji, w którym zaproponowano, by zobowiązać państwa członkowskie do rejestrowania i przechowywania danych dotyczących odbiorców finansowania unijnego oraz beneficjentów rzeczywistych tych odbiorców. W odniesieniu do WPR państwa członkowskie będą, w stosownych przypadkach, gromadzić dane dotyczące grup, do których należą beneficjenci. Komisja pragnie wykorzystać ukierunkowane dostosowanie rozporządzenia finansowego do dalszej poprawy monitorowania i zwiększenia przejrzystości wykorzystania środków finansowych. Komisja zaproponowała nałożenie na państwa członkowskie (i inne podmioty) wykonujące budżet UE obowiązku przesyłania Komisji co najmniej raz w roku informacji na temat odbiorców finansowania unijnego w ich państwach członkowskich (lub, w przypadku innych podmiotów, w obszarach wchodzących w zakres ich odpowiedzialności). Komisja uzupełniłaby te informacje danymi na temat zarządzania bezpośredniego, którymi dysponuje, i byłaby odpowiedzialna za konsolidację, centralizację i publikację informacji w bazie danych na jednej stronie internetowej, która obejmowałaby wszystkie tryby zarządzania. Powstała w ten sposób jedna strona internetowa stanowiłaby ulepszoną wersję systemu przejrzystości finansowej, stosowanego obecnie w przypadku zarządzania bezpośredniego. Ukierunkowane dostosowanie rozporządzenia finansowego umożliwia również dalszą ochronę budżetu UE przed nieprawidłowościami, nadużyciami finansowymi, korupcją i konfliktem interesów. -Po pierwsze, Komisja zaproponowała wprowadzenie obowiązku stosowania jednego zintegrowanego systemu informatycznego do celów eksploracji danych i punktowej oceny ryzyka. Ten system informatyczny umożliwia identyfikację środków, umów i odbiorców, którzy są narażeni na nieprawidłowości, nadużycia finansowe, korupcję i konflikt interesów. Komisja opracowała i dostarczyła to narzędzie informatyczne, znane jako Arachne, państwom członkowskim wykonującym budżet UE w ramach zarządzania dzielonego i w ramach RRF. Korzystanie z Arachne jest obecnie dobrowolne. Narzędzie to jest już powszechnie stosowane w dziedzinie polityki spójności i obecnie wprowadza się je w odniesieniu do wydatków na rolnictwo, ale wprowadzenie obowiązku jego stosowania byłoby ważnym krokiem naprzód. -Po drugie, Komisja proponuje również rozszerzenie zakresu i zwiększenie skuteczności systemu wczesnego wykrywania i wykluczania. System ten zapewnia zestaw środków służących ochronie przed nieuczciwymi lub nierzetelnymi podmiotami gospodarczymi. W szczególności system wczesnego wykrywania i wykluczania umożliwia urzędnikom zatwierdzającym wykrywanie i ewentualne umieszczanie na czarnej liście (wykluczanie) nieuczciwych lub nierzetelnych podmiotów gospodarczych na wczesnym etapie. Komisja zaproponowała lepsze ukierunkowanie stosowania systemu wczesnego wykrywania i wykluczania na fundusze objęte zarówno zarządzaniem dzielonym, jak i zarządzaniem bezpośrednim, w przypadku gdy środki finansowe są wypłacane jako wkłady finansowe na rzecz państw członkowskich, na przykład w ramach RRF (tj. Komisja byłaby w stanie podejmować działania w oparciu o najpoważniejsze powody wykluczenia). Celem jest również zapewnienie, by decyzje o wykluczeniu podejmowane na szczeblu UE były egzekwowane na szczeblu krajowym w kontekście zarządzania dzielonego. Komisja zaproponowała również, aby umożliwić wykluczanie podmiotów powiązanych lub beneficjentów rzeczywistych głównego wykluczonego podmiotu z ubiegania się o zamówienia publiczne, a w konsekwencji z otrzymywania środków unijnych. -Po trzecie, proponowane dostosowanie rozporządzenia finansowego, jeśli zostanie zatwierdzone przez współprawodawców, zwiększy skuteczność i jakość kontroli i audytów dzięki transformacji cyfrowej i powstającym technologiom, takim jak uczenie maszynowe, zrobotyzowana automatyzacja procesów i sztuczna inteligencja. To z kolei powinno przyczynić się do dalszego zapewniania właściwego wykorzystania funduszy UE, przy jednoczesnym zmniejszeniu kosztów audytów i kontroli. 6.Wykonanie budżetu UE Jak podkreślono w komunikacie z 8 czerwca 2021 r. ( COM(2021) 366 ), Komisja przywiązuje największą wagę do zapewnienia jak największej skuteczności unijnego wydatkowania i zobowiązuje się do dalszego zapewniania, by wydatkowanie UE przynosiło rezultaty oraz by rezultaty te pomagały UE w osiąganiu jej celów.

W odniesieniu do WRF na lata 2021–2027 poczyniono już znaczne postępy w zakresie monitorowania wykonania. Komisja uprościła kluczowe wskaźniki skuteczności działania dotyczące poszczególnych unijnych programów wydatków, włączając je do odpowiednich aktów podstawowych. Komisja zwiększyła również dostępność informacji na temat wykonania, na przykład za pośrednictwem specjalnych stron internetowych zawierających informacje na temat wykonania. Ponadto aktualizuje się lub opracowuje metody pozwalające lepiej ocenić wkład poszczególnych unijnych programów wydatków w realizację priorytetów horyzontalnych. W sprawozdaniu rocznym z zarządzania i wykonania za 2021 r. przedstawiono zakres, w jakim WRF na lata 2014–2020 i 2021–2027 przyczyniają się do realizacji działań związanych ze zmianą klimatu. W odniesieniu do WRF na lata 2021–2027 zaktualizowano metodę śledzenia wydatków związanych ze zmianą klimatu, aby była ona konsekwentnie stosowana w poszczególnych programach wydatków, w tym w ramach RRF, i wzmocniono ją ogólnym wymogiem, aby interwencje objęte finansowaniem nie odbijały się w istotny sposób negatywnie na realizacji celów środowiskowych UE. Metodę tę szczegółowo opisano w dokumencie roboczym służb Komisji pt. „Architektura uwzględniania kwestii klimatu w WRF na lata 2021–2027” (SWD(2022) 225 final). Zgodnie ze swoim zobowiązaniem wynikającym z porozumienia międzyinstytucjonalnego przyjętego równolegle z rozporządzeniem w sprawie WRF Komisja poczyniła również postępy w ustanawianiu metody śledzenia wydatków związanych z różnorodnością biologiczną, którą wykorzysta do monitorowania zgodności ze swoimi zobowiązaniami dotyczącymi wydatków w tym obszarze w budżetach na lata 2024, 2026 i 2027. Poczyniono również duże postępy w uwzględnianiu kwestii równości płci w strategiach politycznych i budżecie UE. Komisja opracowała szereg narzędzi, aby zapewnić uwzględnianie każdorazowo kwestii równości (w tym równości płci) na etapie opracowywania, wdrażania, monitorowania i oceny unijnych strategii politycznych, przepisów i programów finansowania. Ponadto i zgodnie ze strategią na rzecz równouprawnienia płci wszystkie służby Komisji wyznaczyły koordynatora ds. równości. Zgodnie ze swoim zobowiązaniem zawartym w strategii na rzecz równouprawnienia płci na lata 2020–2025 oraz zgodnie z porozumieniem międzyinstytucjonalnym w sprawie WRF na lata 2021–2027 Komisja opracowuje również metodę śledzenia istotnych wydatków związanych z równością płci w całym budżecie UE. W swoim projekcie budżetu na rok 2023 Komisja proponuje zastosowanie tej metody po raz pierwszy w fazie testowej we wszystkich programach. Na tej podstawie w sprawozdaniu rocznym z zarządzania i wykonania za 2021 r. przedstawiono zakres, w jakim WRF na lata 2021–2027 przyczyniają się do propagowania równości płci. W 2021 r. Komisja zorganizowała również szkolenia dla pracowników na temat tego, dlaczego i w jaki sposób należy odpowiednio uwzględniać kwestię równość płci na każdym etapie działań UE, w tym w budżecie UE. Komisja nadal będzie organizować takie specjalistyczne szkolenia w 2022 r. Niezależnie od tego Komisja rozpoczęła również prace, w ramach projektu pilotażowego, nad metodami oceny ogólnego wpływu unijnych programów wydatków na cele UE w zakresie transformacji klimatycznej i cyfrowej. 7.Uproszczenie przepisów i procedur dla podmiotów ubiegających się o środki z funduszy UE Proste przepisy i procedury dotyczące finansowania są niezbędne, aby umożliwić wnioskodawcom otrzymywanie środków z funduszy UE, zwłaszcza tym, którzy mają ograniczone doświadczenie i możliwości administracyjne, takim jak małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP). Uproszczenie przepisów przez Komisję powinno mieć również pozytywny wpływ na zmniejszenie poziomu błędów. W przeglądzie rozporządzenia finansowego z 2018 r. wprowadzono dalsze uproszczenia, takie jak ograniczenie liczby informacji wymaganych od wnioskodawców, niepowielanie kontroli i audytów oraz częstsze stosowanie uproszczonych form dotacji.) W ostatnich latach Komisja podjęła szereg innych inicjatyw na rzecz uproszczenia. Do 2022 r. niemal wszystkie programy, którymi Komisja zarządza bezpośrednio, zostaną przeniesione do systemu e-dotacji – tak więc wszyscy wnioskodawcy ubiegający się o dotacje UE będą mieli do dyspozycji elektroniczny punkt kompleksowej obsługi. Wnioskodawcy będą również korzystać z tej samej dokumentacji elektronicznej i tych samych nieskomplikowanych procedur elektronicznych w całym procesie przyznawania dotacji. Komisja aktualizuje ponadto opatrzoną przypisami umowę o udzielenie dotacji, która zostanie udostępniona osobom ubiegającym się o finansowanie w ramach dotacji i beneficjentom takiego finansowania, tak aby wszyscy otrzymali spójne i praktyczne wytyczne. Komisja coraz częściej stosuje również uproszczone metody rozliczania kosztów podczas udzielania dotacji. Wynika to z faktu, że uproszczone formy finansowania, takie jak koszty jednostkowe i płatności ryczałtowe, mogą znacznie zmniejszyć obciążenia administracyjne i są ściślej powiązane z rzeczywistą realizacją finansowanych działań. Finansowanie w formie płatności ryczałtowych wprowadza się do programu finansowania „Horyzont Europa” stopniowo od 2022 r., a pierwszą znaczącą falę planuje się na rok 2023. Komisja opracowuje również system kosztów jednostkowych w odniesieniu do kosztów personelu. Działanie to ma ogromny potencjał, ponieważ koszty personelu stanowią ponad 60 % budżetu średniej kwoty dotacji i są zdecydowanie największym źródłem błędów. Równolegle do tych uproszczeń Komisja zapewnia wsparcie wnioskodawcom w ramach programu „Horyzont Europa” za pośrednictwem kampanii informacyjnych, w tym warsztatów, oraz poprzez kierowanie swoich działań do beneficjentów bardziej narażonych na popełnianie błędów, takich jak MŚP oraz podmiotów ubiegających się o finansowanie po raz pierwszy. Komisja zachęca również państwa członkowskie do stosowania uproszczonych metod rozliczania kosztów w ramach polityki spójności i polityki rolnej, pomagając organom krajowym w przygotowaniu i ocenie systemów uproszczonych metod rozliczania kosztów do celów programów na lata 2021–2027. Ostatecznie pozwoli to zmniejszyć obciążenia administracyjne dla wielu wnioskodawców w ramach zarządzania dzielonego. Ponadto nowy model realizacji WPR oferuje państwom członkowskim elastyczność w zakresie opracowywania interwencji rolniczych zgodnie z krajową sytuacją i krajowymi potrzebami w zakresie rolnictwa, przy jednoczesnym poszanowaniu ogólnych przepisów unijnych. Nowy model powinien przyczynić się do zmniejszenia stopnia złożoności i liczby błędów. 8.Zobowiązania budżetowe pozostające do spłaty (Reste à Liquider) W 2021 r. obniżył się poziom zobowiązań pozostających do spłaty (fr. reste à liquider) wynikających z WRF na lata 2021–2027 i poprzednich ram. Wynikało to w dużej mierze z przyspieszenia płatności dokonywanych w ramach bieżących programów polityki spójności, podczas gdy nowa generacja funduszy polityki spójności ma zostać uruchomiona dopiero w 2022 r. Środki z funduszy polityki spójności mają największy udział w zobowiązaniach pozostających do spłaty i dlatego mają szczególny wpływ na bieżący stan zobowiązań pozostających do spłaty ogółem. Natomiast w 2021 r. odnotowano nominalny wzrost wartości zobowiązań pozostających do spłaty przy uwzględnieniu NGEU. NGEU tymczasowo zwiększa ogólny poziom zobowiązań pozostających do spłaty, który osiągnie najwyższą wartość do końca 2023 r. (ostatniego roku na zaciągnięcie zobowiązań w ramach NGEU). Proces rozliczania pozostających do spłaty zobowiązań związanych z NGEU rozpocznie się w 2024 r. i będzie kontynuowany do końca 2026 r., czyli do upływu terminu zakończenia płatności z tytułu NGEU. Aby ułatwić i przyspieszyć realizację polityki spójności Komisja zaproponowała na okres 2021–2027 szereg środków upraszczających. Chociaż wiele wniosków przyjęto, Komisja ubolewa, że nie zatwierdzono przywrócenia zasady umorzenia n+2, z wyjątkiem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach WPR, w przypadku którego zasada umorzenia zmieni się z n+3 na n+2. Komisja uważa, że na tym wczesnym etapie nowego cyklu budżetowego trzy czynniki spowodują utrzymanie się tendencji nominalnego wzrostu zobowiązań pozostających do spłaty w okresie objętym WRF na lata 2021–2027: 1) decyzja o utrzymaniu zasady umorzenia n+3 w odniesieniu do największej części wydatków; 2) fakt, że przepisy regulujące większość funduszy objętych zarządzaniem dzielonym uzgodniono dopiero na późnym etapie oraz 3) skupienie się organów krajowych na NGEU w nadchodzących latach.