·Przedsiębiorstwa i rządy zagraniczne wykorzystują euro do emisji długu. Do końca 2017 r. ponad 20 % emisji długu na rynkach międzynarodowych było denominowane w euro.

Od momentu wprowadzenia 20 lat temu euro jest drugą co do ważności walutą międzynarodową:

Korzyści wynikające z szerszego wykorzystania danej waluty w obrocie międzynarodowym wiążą się ze zwiększonymi zobowiązaniami w skali globalnej, zgodnie z uprawnieniami poszczególnych banków centralnych. Korzyści płynące z większej międzynarodowej roli euro przeważają wprawdzie nad możliwymi wyzwaniami, jej konsekwencje wymagałyby jednak starannego wyważenia, na przykład w odniesieniu do bilansu płatniczego strefy euro w stosunku do zagranicy.

Ostateczną decyzję co do wyboru waluty podejmują uczestnicy rynku. Istnieją uzasadnione powody, dla których podmioty gospodarcze mogą być zainteresowane inwestowaniem w różne waluty i zabezpieczaniem się w różnych walutach. Nie chodzi tu o to, aby ingerować w wolność handlową ani ograniczać wybór uczestnikom rynku, lecz raczej o to, by go rozszerzyć przez zagwarantowanie, że euro będzie stanowiło silną i niezawodną pod każdym względem alternatywę.

Wzmocnienie międzynarodowej roli euro powinno być pomyślane jako część szerszego zaangażowania Europy na rzecz otwartej, wielostronnej i opartej na zasadach gospodarki światowej. Przyczyniłoby się to do zwiększenia odporności międzynarodowego systemu finansowego, zapewniając podmiotom gospodarczym na całym świecie dodatkowy wybór, a także sprawiłoby, że gospodarka międzynarodowa byłaby mniej podatna na wstrząsy związane z silną zależnością wielu sektorów od jednej waluty.

W następstwie kryzysu Europa podjęła zdecydowane działania mające sprawić, by euro w coraz większym stopniu służyło ochronie gospodarki i wzmocnieniu pozycji gospodarczej. W oparciu o wizję przedstawioną w sprawozdaniu pięciu przewodniczących z czerwca 2015 r. i rozwiniętą w dokumentach otwierających debatę w sprawie pogłębienia unii gospodarczej i walutowej oraz w sprawie przyszłości finansów publicznych UE opublikowanych wiosną 2017 r. Komisja przedstawiła plan działania na rzecz pogłębienia unii gospodarczej i walutowej. Wzmocnienie roli euro jako waluty międzynarodowej jest nie tylko logiczną kontynuacją tego planu ogólnego opracowanego w trakcie czterech ostatnich lat, lecz wyznacza również nową granicę w ramach tego planu. Nie jest to nowa kwestia: międzynarodowa rola euro była przedmiotem dyskusji od samego początku, dopiero obecnie nastąpił jednak odpowiedni moment, żeby zrealizować to zamierzenie.

·w wyniku wprowadzenia systemu z Bretton Woods po II wojnie światowej dolar amerykański stał się globalną międzynarodową walutą rezerwową, zastępując funta szterlinga jako główną walutę na świecie. Jednocześnie stał się również standardową walutą handlu towarami i dominującą walutą transakcji na instrumentach pochodnych . Kiedy dana waluta staje się obowiązującym standardem, efekty sieciowe sprawiają, że staje się ona jeszcze bardziej atrakcyjna, ponieważ jej szersze zastosowanie umożliwia prowadzenie bardziej skomplikowanych operacji na rynku finansowym w warunkach większej płynności . Utrudnia to pojawianie się alternatywnych walut rezerwowych.

·Koszt wykorzystania dolara amerykańskiego w niektórych transakcjach jest niższy niż koszt stosowania euro, co częściowo wynika z roli dolara amerykańskiego jako obowiązującego standardu. Dzięki większej płynności dolara koszty wielu operacji na rynkach pieniężnych można obniżyć dzięki stosowaniu dolara jako waluty transakcji zamiast rozliczać transakcje bezpośrednio w euro.

·Euro jest walutą o wiele młodszą od dolara i leżące u jej podstaw struktury wymagają dalszej rozbudowy i ukończenia. Konieczne są dalsze działania w celu dokończenia budowy unii gospodarczej i walutowej, na której opiera się wspólna waluta.

·Niektóre z najważniejszych infrastruktur globalnego rynku finansowego skupiają się głównie na innych walutach lub znajdują się poza strefą euro i Unią. Międzynarodowy system finansowy i międzynarodowe rynki finansowe w dużej mierze i w coraz większym stopniu opierają się na łączonych platformach obrotu, rozliczania i rozrachunku płatności. Niektóre z tych platform znajdują się poza strefą euro lub – ze względów historycznych i związanych z płynnością – są obsługiwane przez przedsiębiorstwa spoza Europy, a tym samym potencjalnie bardziej podatne na wpływ państw trzecich.

Istnieje szereg rozwiązań politycznych, które mogłyby poprawić atrakcyjność euro, zwiększyć udział płatności dokonywanych w euro w strategicznych sektorach oraz wzmocnić europejską suwerenność gospodarczą i finansową zarówno w samej Unii, jak i poza jej granicami. Najważniejsze z nich przedstawiono poniżej.

3.Dokończenie budowy europejskiej unii gospodarczej i walutowej jako podstawy silnej międzynarodowej roli euro

Waluty międzynarodowe muszą mieć oparcie w dużych, stabilnych i sprawnie działających gospodarkach i systemach finansowych, atrakcyjnych dla międzynarodowych użytkowników i inwestorów. O ile o międzynarodowej roli euro decydują przede wszystkim siły rynkowe, o tyle dla jego wiarygodności zasadnicze znaczenie ma solidna krajowa polityka budżetowa i strategie na rzecz wzrostu gospodarczego, zdrowy sektor finansowy i poszanowanie ram gospodarczych i budżetowych UE, które to elementy stanowią podstawy wspólnej waluty europejskiej.

Stworzenie jeszcze bardziej stabilnych i odpornych ram gospodarczych i finansowych może przyczynić się do podniesienia atrakcyjności euro w skali światowej. Europa mogłaby zwiększyć rolę euro jako waluty międzynarodowej przez uczynienie jej jeszcze bardziej przydatnym środkiem płatności handlowych i wiarygodną walutą inwestycyjną. Oznacza to przede wszystkim konieczność dokończenia budowy unii gospodarczej i walutowej, unii bankowej i unii rynków kapitałowych, aby zapewnić trwały wzrost i zwiększyć odporność na niekorzystne wstrząsy. W szczególności kompletna unia bankowa zapewniłaby silniejsze i lepiej nadzorowane banki, a tym samym jeszcze bardziej odporny sektor bankowy w Europie i wzrost zaufania do sektora finansowego UE i wspólnej waluty. Pogłębiona unia rynków kapitałowych zapewniłaby bardziej zdywersyfikowane i płynne rynki finansowe oraz zwiększyłaby udział sektora prywatnego w podziale ryzyka. To z kolei pozwoliłoby pozyskać kapitał i skierować go do większej liczby przedsiębiorstw, w tym do małych i średnich przedsiębiorstw, oraz do projektów infrastrukturalnych. Głębsze i bardziej zintegrowane rynki kapitałowe zapewnią przedsiębiorstwom większy wybór finansowania po niższych kosztach, a oszczędzającym i inwestorom – nowe możliwości. Wzmocnią też odporność systemu finansowego, zwiększając w ten sposób atrakcyjność euro. Pozwoli to również skutecznie zapobiegać stosowaniu euro w celu prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu i skutecznie ścigać takie przypadki.

Komisja przedstawiła współprawodawcom szereg kluczowych wniosków mających na celu dokończenie budowy unii bankowej i stworzenie unii rynków kapitałowych, które nie zostały jeszcze przyjęte. W szczególności zakończenie prac nad mechanizmem ochronnym na potrzeby jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków (aby móc stawić czoła nawet dużym kryzysom bankowym) i nad europejskim systemem gwarantowania depozytów (w celu zapewnienia bardziej niezawodnych i jednolitych rozwiązań w zakresie ich gwarantowania) wzmocniłoby stabilność finansową dzięki dalszemu zmniejszaniu ekspozycji banków na rządy krajowe, natomiast proponowany przez Komisję pakiet bankowy oraz pakiet dotyczący kredytów zagrożonych jeszcze bardziej ograniczyłyby ryzyko w sektorze bankowym.

Zwiększenie dostępnej puli denominowanych w euro aktywów o wysokim ratingu kredytowym przyczynia się do rozwoju europejskiego sektora finansowego i zwiększa globalne znaczenie unijnych regulacji finansowych oraz systemów płatności. Wniosek Komisji w sprawie papierów wartościowych zabezpieczonych obligacjami skarbowymi, które byłyby emitowane przez sektor prywatny, wskazuje jedną z możliwości zwiększenia dostępnej puli denominowanych w euro aktywów o wysokim ratingu kredytowym oraz wysokim poziomie atrakcyjności dla inwestorów międzynarodowych. Takie aktywa zwiększyłyby w dalszym stopniu płynność euro, co ma niebagatelne znaczenie, jako że pod tym względem euro ustępuje dolarowi na rynkach światowych.

W związku z przygotowaniami kolejnych unijnych wieloletnich ram finansowych Komisja przedstawiła wnioski mające na celu dalszą poprawę wyników i odporności gospodarek strefy euro za pomocą specjalnych instrumentów budżetowych, a także wnioski mające wspierać państwa spoza tej strefy, które chcą do niej dołączyć. Proponowany Europejski Instrument Stabilizacji Inwestycji umożliwiłby lepszą amortyzację dużych wstrząsów asymetrycznych w strefie euro, co z kolei zwiększyłoby zaufanie inwestorów do tej waluty. Jednocześnie Program wspierania reform powinien usprawnić wdrażanie reform strukturalnych, które mają kluczowe znaczenie dla zwiększenia spójności i konkurencyjności, podniesienia wydajności oraz wzmocnienia odporności struktur gospodarczych i społecznych w państwach członkowskich. Program ten obejmuje Instrument Wsparcia Konwergencji, który ma pomóc państwom członkowskim spoza strefy euro w przygotowaniach do przyjęcia euro.

Większa rola międzynarodowa zakłada również odpowiednią zdolność instytucjonalną oraz bardziej jednolitą reprezentację, co wymaga koordynowania stanowisk i przemawiania jedynym głosem. Biorąc za punkt wyjścia rolę, jaką odgrywa już Europejski Bank Centralny, Eurogrupa i Komisja, która została określona w Traktatach UE, w szeregu swoich wniosków Komisja zaproponowała dalsze kroki w tym kierunku. W grudniu 2017 r. Komisja przedstawiła wniosek w sprawie ustanowienia Europejskiego Funduszu Walutowego, zapisanego w ramach prawnych Unii i opartego na ugruntowanej strukturze i zasadach zarządzania Europejskiego Mechanizmu Stabilności. Co więcej wniosek Komisji dotyczący poprawy zewnętrznej reprezentacji strefy euro w międzynarodowych organizacjach finansowych ma wzmocnić pozycję strefy euro na arenie międzynarodowej i zagwarantować, że jej stanowisko będzie jasno komunikowane na świecie. Dzięki połączeniu istniejących funkcji na szczeblu UE oraz ściśle powiązanych instrumentów politycznych stanowisko Europejskiego Ministra Gospodarki i Finansów pomogłoby stworzyć nowe efekty synergii i tym samym poprawić z czasem ogólną spójność i skuteczność unijnej polityki gospodarczej, w tym zdolność do przemawiania jednym głosem w kwestiach związanych z euro.

4.Dalsze inicjatywy mające na celu rozwój euro jako międzynarodowej waluty

W niniejszym komunikacie przedstawiono również inicjatywy na rzecz zwiększenia międzynarodowej roli euro w trzech różnych wymiarach: w europejskim sektorze finansowym (w celu zapewnienia głębokich i kompletnych rynków finansowych, na których prowadzone są transakcje denominowane w euro), w międzynarodowym sektorze finansowym (gdzie większa rola euro przyczyniłaby się do poprawy globalnej stabilności finansowej) oraz w kluczowych sektorach strategicznych, w których można by w większym stopniu zwiększyć rolę euro (np. w sektorze energetycznym, towarowym czy produkcji statków powietrznych).

4.1.Dodatkowe środki mające na celu wspieranie głębokiego europejskiego sektora finansowego

Dzięki większej atrakcyjności euro będzie ono częściej wykorzystywane, co z kolei sprawi, że waluta ta stanie się jeszcze bardziej atrakcyjna. Może to wywołać pozytywne sprzężenie zwrotne.

Dodatkowe i bardziej ukierunkowane środki w ramach unii bankowej i unii rynków kapitałowych wspierają suwerenność finansową strefy euro. Rynki finansowe i infrastruktura w strefie euro pełnią centralną rolę w oferowaniu możliwości wzmocnienia międzynarodowej roli euro, zapewniają bowiem niezawodne i stabilne usługi finansowe oraz możliwości zawierania transakcji. Skala i niezależność usług denominowanych w euro zależy od tego, czy uczestnicy rynku uważają te usługi za efektywne kosztowo, proste i bezpieczne z perspektywy prowadzenia międzynarodowej działalności gospodarczej i przechowywania zgromadzonych rezerw w tej walucie. W związku z tym środki, które zwiększają stabilność i płynność oraz rozszerzają zakres usług finansowych denominowanych w euro, wzmacniają międzynarodową rolę tej waluty. W kontekście starań zmierzających do wzmocnienia pozycji euro UE powinna ponadto rozwijać swoje przepisy w dziedzinach takich jak walka z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu. Rygorystyczny nadzór nad transakcjami finansowymi przyczynia się do poprawy globalnego bezpieczeństwa, integralności systemu finansowego oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego.

Wymienione poniżej ukierunkowane działania mogą nie tylko poprawić atrakcyjność posługiwania się euro, lecz również zwiększyć odporność strefy euro na wpływy zewnętrzne.

Po pierwsze, Komisja działa na rzecz szerszego wykorzystania euro przez zwiększenie płynności i odporności infrastruktury rynku europejskiego. Mając na uwadze nadrzędny cel, jakim jest zmniejszenie ryzyka systemowego, w rozporządzeniu w sprawie infrastruktury rynku europejskiego wprowadzono obowiązek rozliczania przez uczestników rynku określonych umów finansowych za pomocą specjalnej infrastruktury rynkowej (dotyczy to np. umów na instrumenty pochodne będące przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, takich jak instrumenty pochodne zapewniające ubezpieczenie od zmian stóp procentowych). Rozwiązanie to zapewniło przede wszystkim płynne rynki usług rozliczeniowych dla produktów denominowanych w euro, do których to rynków mają dostęp wszyscy kontrahenci. Dobrze rozwinięta infrastruktura rynku w zakresie rozliczania transakcji zapewnia jego uczestnikom gotowe i skuteczne zabezpieczenie przed przyszłymi zmianami stóp procentowych lub kursów wymiany walut w ramach przeprowadzanych transakcji handlowych. Szeroka dostępność takich rynków instrumentów denominowanych w euro będzie zatem wspierać atrakcyjność strefy euro dla tego typu transakcji. Z zastrzeżeniem procedury określania przewidzianej w wyżej wymienionym rozporządzeniu oraz z zastrzeżeniem warunków w nim określonych, w celu promowania płynnych i efektywnych rozwiązań w zakresie rozliczania centralnego Komisja mogłaby rozszerzyć zakres instrumentów pochodnych objętych obowiązkiem rozliczania. Ponadto Komisja mogłaby rozważyć rozszerzenie zakresu wykorzystania usług rozliczeniowych na szerszy krąg kontrahentów.

Po drugie, Komisja dąży do dalszej poprawy efektywności rynków finansowych strefy euro przez zapewnienie wiarygodnych ram na potrzeby opracowania pełnego zakresu wiarygodnych wskaźników referencyjnych stóp procentowych . W wielu umowach i produktach finansowych uczestnicy rynku wykorzystują jako punkt odniesienia wskaźniki referencyjne stóp procentowych. Unijne rozporządzenie dotyczące wskaźników referencyjnych wymaga, aby wskaźniki finansowe stosowane w UE i w strefie euro były bardziej przejrzyste i wiarygodne. Pełne wdrożenie tego rozporządzenia powinno zatem przyczynić się do zwiększenia atrakcyjności obrotu instrumentami denominowanymi w euro oraz cen takich instrumentów . Komisja ułatwi dalszą koordynację i współpracę poszczególnych segmentów rynku, z uwzględnieniem administratorów wskaźników referencyjnych, banków przekazujących dane, właściwych organów krajowych oraz Europejskiego Banku Centralnego.