w sprawie zawieszenia niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 w odniesieniu do Senegalu

Decyzją wykonawczą Rady należy czasowo zawiesić stosowanie niektórych przepisów kodeksu wizowego wobec obywateli Senegalu. Zawieszenie to nie powinno jednak mieć zastosowania do członków rodzin (przemieszczających się) obywateli UE objętych dyrektywą 2004/38/WE ani do obywateli państw trzecich korzystających z prawa do swobodnego przemieszczania się równoważnego prawu przysługującemu obywatelom Unii na mocy umowy między Unią i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a zainteresowanym państwem trzecim, z drugiej strony.

Senegal, jako stabilna demokracja w niestabilnym regionie, jest kluczowym partnerem Unii w Afryce Zachodniej i ma zasadnicze znaczenie zarówno w kwestii bezpieczeństwa, jak i migracji. Senegal był otwarty na to, aby przy wsparciu UE rozwijać współpracę w zakresie walki z przemytem migrantów oraz rozwiązania problemu znacznej liczby wyjazdów z Senegalu na Wyspy Kanaryjskie (we wrześniu 2022 r. obywatele Senegalu byli drugą co do wielkości narodowością nielegalnie migrującą na Wyspy Kanaryjskie). Senegal przewodniczy obecnie Unii Afrykańskiej.

Próby sformalizowania współpracy na poziomie unijnym podejmowane przez UE od 2015 r. nie zakończyły się sukcesem pomimo szeregu kontaktów politycznych i technicznych na wysokim szczeblu. UE wyraźnie poinformowała Senegal na szczeblu politycznym i technicznym, w tym podczas wspólnej delegacji komisarzy do Senegalu prowadzonej przez przewodniczącą Komisji w lutym 2022 r. oraz misji technicznej służb Komisji w czerwcu 2022 r., o potrzebie poprawy współpracy w zakresie readmisji obywateli Senegalu, którzy nie mają prawa pobytu w UE. Do tej pory nie poskutkowało to jednak oczekiwanymi postępami.

W ramach bieżącej oceny – przeprowadzanej przez Komisję na podstawie wiarygodnych danych dostarczonych jej przez państwa członkowskie, w ramach dyskusji na posiedzeniach odpowiednich grup roboczych Rady i grup ekspertów, a także przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii – państwa członkowskie zgłosiły szereg przeszkód, które utrudniają każdy z etapów procesu readmisji i powrotu, począwszy od identyfikacji obywateli Senegalu, przez wydawanie dokumentów podróży, aż po organizację operacji powrotowych. Fakt, że władze Senegalu nie odpowiadają lub bardzo wolno odpowiadają na wnioski państw członkowskich o identyfikację oraz na dodatkowe wnioski ad hoc, sprawia, że proces identyfikacji jest bardzo uciążliwy i rzadko prowadzi do wydania dokumentów podróży. Problematyczne jest również wydawanie dokumentów podróży osobom, których obywatelstwo senegalskie zostało potwierdzone. W 2022 r. nie przeprowadzono ani jednego powrotu lotem czarterowym, a liczba powrotów, które odbyły się między styczniem a połową września 2022 r., była bardzo niska w porównaniu z powrotami do innych państw trzecich, w stosunku do których prowadzona jest podobna liczba postępowań.

Współpraca ze strony Senegalu w zakresie readmisji jego obywateli nielegalnie przebywających na terytorium UE pozostaje niewystarczająca, co znajduje potwierdzenie w jednym z najniższych na świecie wskaźników powrotów (liczba wykonanych decyzji nakazujących powrót w porównaniu z liczbą wydanych decyzji nakazujących powrót), który w 2019 r. wynosił 7,3 %, a w 2020 r. spadł do 3,2 %, przy czym liczba osób, którym nakazano opuszczenie kraju, nadal jest wysoka (8485 osób w 2020 r.). Chociaż w 2021 r. wskaźnik powrotów wyniósł 8 %, państwa członkowskie zgłosiły Komisji, że współpraca w zakresie identyfikacji i wydawania dokumentów podróży znacznie się pogorszyła, a wskaźnik wydawania dokumentów (liczba dokumentów podróży wydawanych przez państwa trzecie w porównaniu z liczbą wniosków o readmisję złożonych przez państwa członkowskie) stale spada.

UE propaguje kompleksowe podejście do migracji i przymusowych wysiedleń, oparte na wspólnych wartościach i obowiązkach. Nowy pakt o migracji i azylu przewiduje rozwijanie i pogłębianie indywidualnie dostosowanych i zrównoważonych partnerstw w celu zacieśniania współpracy we wszystkich istotnych aspektach, które obejmują:

Brak wystarczającej współpracy Senegalu w zakresie readmisji uzasadnia tymczasowe zawieszenie wszystkich przepisów, o których mowa w art. 25a ust. 5 lit. a) kodeksu wizowego: zawieszenie możliwości odstąpienia od wymogów w odniesieniu do przedkładanych przez osoby ubiegające się o wizę dokumentów potwierdzających, o których mowa w art. 14 ust. 6, zawieszenia ogólnego terminu na rozpatrzenie wniosku wynoszącego 15 dni kalendarzowych, o którym mowa w art. 23 ust. 1 (co w konsekwencji wyklucza również stosowanie zasady umożliwiającej przedłużanie tego terminu maksymalnie do 45 dni wyłącznie w indywidualnych przypadkach, co oznacza, że 45 dni staje się standardowym terminem rozpatrywania wniosków), zawieszenia wydawania wiz wielokrotnego wjazdu zgodnie z art. 24 ust. 2 i 2c oraz zawieszenia fakultatywnego zniesienia opłaty wizowej względem posiadaczy paszportów dyplomatycznych zgodnie z art. 16 ust. 5 lit. b).

Proponowane środki, których celem jest zachęcenie Senegalu do poprawy współpracy w zakresie readmisji nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich, są proporcjonalne do zamierzonego celu. Środki te nie mają wpływu na samą możliwość ubiegania się o wizę i otrzymania wizy przez osoby ubiegające się o wizę, ale obejmują niektóre aspekty procedury wydawania wiz lub wysokość opłaty wizowej. Ponadto niektóre kategorie osób są wyłączone z zakresu niniejszej decyzji.

w sprawie zawieszenia niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 w odniesieniu do Senegalu

–Przepisy dotyczące wydawania wiz wielokrotnego wjazdu. Oznacza to, że co do zasady wydawane będą jedynie wizy jednokrotnego wjazdu.

W ust. 3 wyłączono z zakresu proponowanej decyzji osoby ubiegające się o wizę i będące członkami rodziny obywatela Unii, do których stosuje się dyrektywę 2004/38/WE oraz członków rodziny obywateli państw trzecich korzystających z prawa do swobodnego przemieszczania się równoważnego prawu przysługującemu obywatelom Unii na mocy umowy między Unią i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a państwem trzecim, z drugiej strony.

W art. 1 wyjaśniono zakres proponowanej decyzji wykonawczej. W ust. 1 i 2 określono, że stosuje się ją wyłącznie do obywateli Senegalu podlegających obowiązkowi wizowemu, a nie do tych, którzy są zwolnieni z tego obowiązku na mocy art. 4 lub 6 rozporządzenia (UE) 2018/1806.

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Zgodnie z art. 25a ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 810/2009 współpracę ze strony Senegalu w zakresie readmisji oceniono jako niewystarczającą. Konieczne jest wprowadzenie znaczących usprawnień na każdym etapie współpracy w zakresie readmisji i powrotów, w tym w celu zapewnienia, aby Senegal skutecznie współpracował ze wszystkimi państwami członkowskimi w zakresie identyfikacji i wydawania dokumentów podróży w sposób terminowy i przewidywalny oraz aby umożliwić przeprowadzanie operacji powrotowych lotami czarterowymi.

(2)Współpraca ze strony Senegalu jest bardzo nierównomierna, a jej wyniki nie są wystarczające. Utrzymują się problemy w zakresie identyfikacji i wydawania dokumentów podróży, a powroty lotami czarterowymi nie są możliwe.

(3)Biorąc pod uwagę szereg kroków przedsięwziętych dotychczas przez Komisję – zarówno na szczeblu politycznym, jak i technicznym – w celu podniesienia poziomu współpracy i poprawy ogólnych stosunków Unii z Senegalem, uznaje się, że współpraca Senegalu z Unią w kwestiach readmisji nie jest wystarczająca i konieczne jest podjęcie działań.

(4)Należy zatem czasowo zawiesić stosowanie niektórych przepisów rozporządzenia (WE) nr 810/2009 w odniesieniu do obywateli Senegalu podlegających obowiązkowi wizowemu na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1806. Powinno to zachęcić władze Senegalu do podjęcia niezbędnych działań w celu poprawy współpracy w kwestiach readmisji.

(5)Należy zatem czasowo zawiesić przepisy, o których mowa w art. 25a ust. 5 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 810/2009: zawieszenie możliwości odstąpienia od wymogów w odniesieniu do przedkładanych przez osoby ubiegające się o wizę dokumentów potwierdzających, o których mowa w art. 14 ust. 6, zawieszenie ogólnego terminu na rozpatrzenie wniosku wynoszącego 15 dni kalendarzowych, o którym mowa w art. 23 ust. 1 (co w konsekwencji wyklucza również stosowanie zasady umożliwiającej przedłużanie tego terminu maksymalnie do 45 dni wyłącznie w indywidualnych przypadkach, co oznacza, że 45 dni staje się standardowym terminem rozpatrywania wniosków), zawieszenie wydawania wiz wielokrotnego wjazdu zgodnie z art. 24 ust. 2 i 2c oraz zawieszenie fakultatywnego zniesienia opłaty wizowej względem posiadaczy paszportów dyplomatycznych zgodnie z art. 16 ust. 5 lit. b).

(6)Niniejsza decyzja nie powinna mieć wpływu na stosowanie dyrektywy 2004/38/WE, w której rozszerzono prawo do swobodnego przemieszczania się na członków rodziny, niezależnie od ich obywatelstwa, dołączających do obywatela Unii lub mu towarzyszących. Niniejsza decyzja nie powinna mieć zatem zastosowania do członków rodziny obywatela Unii, do których ma zastosowanie dyrektywa 2004/38/WE, ani do obywateli państw trzecich korzystających z prawa do swobodnego przemieszczania się równoważnego prawu przysługującemu obywatelom Unii na mocy umowy między Unią a państwem trzecim.

(7)Środki przewidziane w niniejszej decyzji powinny pozostawać bez uszczerbku dla zobowiązań państw członkowskich wynikających z prawa międzynarodowego, w tym jako państw przyjmujących międzynarodowe organizacje międzyrządowe lub międzynarodowe konferencje zwołane przez Organizację Narodów Zjednoczonych lub inne międzynarodowe organizacje międzyrządowe, których państwem przyjmującym są państwa członkowskie. A zatem to czasowe zawieszenie nie powinno mieć zastosowania do obywateli Senegalu ubiegających się o wizę w zakresie, w jakim jest to konieczne do wypełnienia przez państwa członkowskie ich zobowiązań jako państw przyjmujących takie organizacje lub takie konferencje.

(8)Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 22 w sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszej decyzji i nie jest nią związana ani jej nie stosuje. Ponieważ niniejsza decyzja stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, zgodnie z art. 4 tego protokołu Dania – w terminie sześciu miesięcy po przyjęciu przez Radę niniejszej decyzji – podejmuje decyzję, czy dokona jej transpozycji do swego prawa krajowego.

(9)Niniejsza decyzja stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, które nie mają zastosowania do Irlandii zgodnie z decyzją Rady 2002/192/WE; Irlandia nie uczestniczy w związku z tym w jej przyjęciu i nie jest nią związana ani jej nie stosuje.

(10)W odniesieniu do Islandii i Norwegii niniejsza decyzja stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Umowy zawartej przez Radę Unii Europejskiej i Republikę Islandii oraz Królestwo Norwegii dotyczącej włączenia tych dwóch państw we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen, które wchodzą w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 lit. B decyzji Rady 1999/437/WE.

(11)W odniesieniu do Szwajcarii niniejsza decyzja stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Umowy między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską w sprawie włączenia Konfederacji Szwajcarskiej we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen, które wchodzą w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 pkt B decyzji 1999/437/WE w związku z art. 3 decyzji Rady 2008/146/WE.

(12)W odniesieniu do Liechtensteinu niniejsza decyzja stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Protokołu między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską, Konfederacją Szwajcarską i Księstwem Liechtensteinu o przystąpieniu Księstwa Liechtensteinu do Umowy między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską i Konfederacją Szwajcarską dotyczącej włączenia Konfederacji Szwajcarskiej we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen, które wchodzą w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 pkt B decyzji 1999/437/WE w związku z art. 3 decyzji Rady 2011/350/UE.

(13)Niniejsza decyzja jest aktem stanowiącym rozwinięcie dorobku Schengen lub w inny sposób z nim związanym w rozumieniu, odpowiednio, art. 3 ust. 2 Aktu przystąpienia z 2003 r., art. 4 ust. 2 Aktu przystąpienia z 2005 r. i art. 4 ust. 2 Aktu przystąpienia z 2011 r.,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Zakres

1)Niniejszą decyzję stosuje się do obywateli Senegalu podlegających obowiązkowi wizowemu na mocy rozporządzenia (UE) 2018/1806.

2)Niniejszej decyzji nie stosuje się do obywateli Senegalu, którzy są zwolnieni z obowiązku wizowego na mocy art. 4 lub 6 rozporządzenia (UE) 2018/1806.

3)Niniejszej decyzji nie stosuje się do obywateli Senegalu ubiegających się o wizę i będących członkami rodziny obywatela Unii, do których stosuje się dyrektywę 2004/38/WE, ani do członków rodziny obywateli państw trzecich korzystających z prawa do swobodnego przemieszczania się równoważnego prawu przysługującemu obywatelom Unii na mocy umowy między Unią a państwem trzecim.