KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 1.6.2016 COM(2016) 357 final Pakiet normalizacyjny KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY I EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO Roczny program prac Unii w zakresie normalizacji europejskiej na 2017 r. {SWD(2016) 185 final}



1.Wprowadzenie Normy europejskie okazały się ważnym narzędziem politycznym w procesie kształtowania polityki europejskiej. Są one instrumentami polityki, które poprawiają funkcjonowanie jednolitego rynku, ponieważ usuwają bariery techniczne spowodowane sprzecznymi normami krajowymi. Zapewniają one interoperacyjność sieci i systemów, wysoki poziom ochrony konsumentów i środowiska, a także wspierają i promują innowacje. Normy przynoszą korzyści konsumentom, przedsiębiorstwom i ogółowi społeczeństwa oraz przyczyniają się do ogólnego wzrostu i konkurencyjności gospodarki UE. Stymulując opracowywanie norm europejskich dla towarów i usług na strategicznie priorytetowych obszarach stanowiących rozwijające się rynki, Komisja dąży do utworzenia przewagi konkurencyjnej dla europejskich przedsiębiorstw, w szczególności dla MŚP. W rozporządzeniu (UE) nr 1025/2012 („rozporządzenie”) wprowadza się wymóg publikowania rocznego programu prac Unii w zakresie normalizacji europejskiej („roczny program prac Unii”), który ma na celu określenie strategicznych priorytetów w zakresie normalizacji europejskiej na podstawie celów politycznych określonych przez Komisję w jej planach. Aby nadać normalizacji europejskiej nowy impet, roczny program prac Unii na 2017 r. jest częścią kompleksowego pakietu w sprawie normalizacji obejmującego komunikat Komisji dotyczący „Norm europejskich dla XXI wieku”, dokument roboczy służb Komisji poświęcony normalizacji usług oraz komunikat w sprawie określonego w art. 24 wymogu przedstawienia sprawozdania z wykonania rozporządzenia. W rocznym programie prac Unii szczególną uwagę poświęca się komunikatowi w sprawie planu priorytetów w normalizacji ICT przyjętemu w dniu 19 kwietnia 2016 r. Roczny program prac Unii przyjęto również, mając na względzie dyskusje prowadzone w kontekście wspólnej inicjatywy dotyczącej normalizacji, zainicjowane przez Komisję po przyjęciu strategii jednolitego rynku. Program wspiera działania dotyczące wszystkich priorytetów Komisji w zakresie połączonego jednolitego rynku cyfrowego, stabilnej unii energetycznej opartej na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu oraz pogłębionego i bardziej sprawiedliwego rynku wewnętrznego opartego na wzmocnionej bazie przemysłowej. Obecny roczny program prac Unii uzupełnia działania zawarte w planie na 2016 r., zwłaszcza te dotyczące angażowania szerokiego grona podmiotów w rozumieniu rozporządzenia. Wytyczne podane w programie prac nie wywierają wpływu na budżet w zakresie wykraczającym poza wcześniej przewidywane perspektywy finansowe na 2017 r. 2.Strategiczne priorytety normalizacji europejskiej 2.1.Normalizacja ICT W komunikacie Komisji dotyczącym priorytetów w normalizacji ICT na jednolitym rynku cyfrowym określono listę priorytetowych elementów składających się na jednolity rynek cyfrowy, w których poprawa normalizacji ICT jest najpilniejsza: łączność 5G, przetwarzanie w chmurze, internet rzeczy (IoT), technologia (dużych) zbiorów danych oraz bezpieczeństwo cybernetyczne. Technologie te stanowią zasadnicze elementy składowe, na których będą się opierać takie obszary jak: e-zdrowie, zintegrowane z siecią i zautomatyzowane pojazdy, inteligentna energia, zaawansowane technologie produkcyjne czy inteligentne miasta. Na tym etapie Komisja nie przewiduje kierowania do europejskich organizacji normalizacyjnych żadnych wniosków o normalizację, lecz zwróci się do nich z prośbą o zaangażowanie się w liczne działania przygotowawcze ukierunkowane na stworzenie zestawienia i opracowanie odpowiednich norm. Jeżeli chodzi o przetwarzanie w chmurze, do połowy 2017 r. Komisja zwróci się do europejskich organizacji normalizacyjnych o aktualizację zestawienia norm chmury obliczeniowej i wytycznych dla użytkowników końcowych (zwłaszcza MŚP i sektora publicznego), we współpracy z międzynarodowymi organizacjami normalizacyjnymi, dostawcami usług chmury oraz użytkownikami końcowymi. W odniesieniu do internetu rzeczy (IoT) Komisja będzie wspierać interoperacyjne środowisko internetu rzeczy we współpracy z europejskimi i międzynarodowymi organizacjami normalizacyjnymi. Następnie Komisja oceni, czy konieczne jest przedsięwzięcie dalszych kroków w celu zaradzenia stwierdzonym brakom w zakresie interoperacyjności, i w razie potrzeby rozważy zastosowanie środków prawnych w celu zalecenia odpowiednich norm. W kwestii bezpieczeństwa cybernetycznego Komisja: zwróci się do europejskich organizacji normalizacyjnych o sporządzenie do końca 2016 r. praktycznych wytycznych obejmujących IoT, 5G, przetwarzanie w chmurze, duże zbiory danych i inteligentne fabryki; zwróci się do europejskich organizacji normalizacyjnych o opracowanie do końca 2018 r. norm w zakresie powszechnej interoperacyjności i sprawnego, bezpiecznego uwierzytelnienia między obiektami, urządzeniami oraz osobami fizycznymi i prawnymi, opartych na porównywalnych modelach usług zaufania; w ciągu następnych trzech lat będzie wspierać europejskie organizacje normalizacyjne w opracowywaniu wytycznych zarządzania ryzykiem dla organizacji z uwzględnieniem opartego na normach bezpieczeństwa cybernetycznego oraz odpowiadających im wytycznych kontrolnych dla organów lub regulatorów mających obowiązki nadzorcze. Komisja będzie współpracować z europejskimi organizacjami normalizacyjnymi, tak aby w ich strategiach i planach działań zostały uwzględnione nowe wymogi stawiane przez cyfryzujące się branże przemysłu: przemysł motoryzacyjny, energię, e-zdrowie i zaawansowane technologie produkcyjne. 2.2.Normalizacja usług

Jak zapowiedziano w strategii jednolitego rynku, Komisja przyjęła dokument dotyczący normalizacji usług jako dokument roboczy służb Komisji załączony do komunikatu w sprawie „Norm europejskich dla XXI wieku”. W dokumencie tym precyzuje się zakres norm dotyczących usług, ich specyfikę, płynące z nich korzyści, a także związane z nimi wyzwania. Aby promować częstsze opracowywanie i stosowanie norm europejskich oraz aby usunąć krajowe bariery wpisujące się w istniejące ramy prawne, szczególnie w dyrektywę usługową, Komisja proponuje połączone podejście obejmujące: usprawnienie opracowywania norm europejskich dotyczących usług w oparciu o ramy monitorowania krajowych i innych norm dotyczących usług oraz potrzeb rynku, identyfikowanie potencjalnych obszarów, w których można opracowywać normy europejskie, wyznaczanie priorytetów zgodnych z priorytetami UE oraz zachęcanie do opracowywania norm; lepsze wzajemne zrozumienie i ograniczanie powiązanych przeszkód na poziomie krajowym, począwszy od ukierunkowanego przeglądu istniejących przepisów i praktyk związanych z przyznawaniem pozwoleń dotyczących norm i certyfikatów w wybranym obszarze, a także ocenę równoważności wymogów, oraz skuteczniejsze informowanie dostawców usług, w tym poprawę dostępności informacji na temat norm i powiązanych wymogów za pośrednictwem jednolitego portalu cyfrowego. Na podstawie powyższego Komisja: przeprowadzi analizę, aby ustalić, czy istnieją obszary, na których dochodzi do konfliktów lub powielania się krajowych norm dotyczących usług, lub gdzie znajdują się potencjalne luki w polityce w odniesieniu do dziesięciu priorytetów Komisji. Komisja będzie corocznie przedstawiać sprawozdanie będące częścią sprawozdania dla PE i Rady w zakresie unijnej polityki normalizacji. Na tej podstawie Komisja podejmie decyzję, czy należy wydać zlecenia czy też zasugerować CEN opracowanie norm lub dokumentów normalizacyjnych; do końca 2016 r. wraz z europejskimi i krajowymi podmiotami stanowiącymi normy i innymi zainteresowanymi stronami uzgodni kryteria w celu wyznaczania priorytetów w odniesieniu do europejskich norm dotyczących usług; w 2017 r. rozpocznie ukierunkowany przegląd mający na celu zgromadzenie informacji dotyczących istniejących przepisów i praktyk związanych z przyznawaniem pozwoleń dotyczących norm i certyfikatów, jak również ocenę równoważności wymogów, tak aby promować najlepsze praktyki, usuwanie barier i powszechne przyjmowanie proporcjonalnych ocen równoważności; sugeruje, aby CEN (i) ukończył do końca 2016 r. prace nad zestawieniem międzynarodowych, europejskich i krajowych norm dotyczących usług, a następnie stale to zestawienie utrzymywał, (ii) wydawał coroczny wykaz obszarów, na których może dochodzić do potencjalnych konfliktów lub powielania się krajowych norm dotyczących usług oraz na których znajdują się potencjalne luki, a w których można by opracować europejskie normy dotyczące usług, oraz (iii) określił, czy istnieją obszary poszkodowane z powodu braku powiązanych norm dotyczących produktów i usług; sugeruje, aby krajowe jednostki normalizacyjne podejmujące decyzję o ewentualnym opracowaniu krajowej normy dotyczącej usług wzięły pod uwagę wymiar europejski i zastanowiły się, czy nie byłoby lepiej opracować zamiast normy krajowej europejską normę dotyczącą usług; sugeruje, aby państwa członkowskie zbadały możliwość zastosowania europejskich norm dotyczących usług przy wprowadzaniu nowych lub zmianie obowiązujących przepisów dotyczących warunków dostępu do rynku w sektorach usług. Zaproponowane środki uzupełniają pozostałe działania w zakresie usług i normalizacji przewidziane w strategii jednolitego rynku oraz we wspólnej inicjatywie dotyczącej normalizacji. Działania te są prowadzone w ramach istniejących struktur i procesów systemu normalizacji europejskiej i wykorzystuje się na ich potrzeby istniejące fora i grupy. Wdrożenie zaproponowanych ram rozpocznie się w 2016 r. po przyjęciu pakietu normalizacyjnego Komisji. W 2017 r. Komisja zwiększy swoje wysiłki i zaproponuje praktyczne rozwiązania służące promowaniu częstszego opracowywania i stosowania europejskich norm dotyczących usług, podniesieniu świadomości oraz usunięciu barier, które napotykają europejscy dostawcy usług. 2.3.Strategiczne obszary priorytetowe w zakresie wniosków o normalizację składanych do europejskich organizacji normalizacyjnych w 2017 r. Komisja określiła strategiczne priorytety normalizacji europejskiej w wymienionych poniżej obszarach, w których będzie oczekiwała od europejskich organizacji normalizacyjnych opracowania norm i dokumentów normalizacyjnych. Obszary te odpowiadają ściśle następującym priorytetom Komisji: połączonemu jednolitemu rynkowi cyfrowemu; stabilnej unii energetycznej opartej na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu, pogłębionemu i bardziej sprawiedliwemu rynkowi wewnętrznemu opartemu na wzmocnionej bazie przemysłowej. Jeżeli chodzi o połączony jednolity rynek cyfrowy, proponowane działania służą rozwinięciu e-umiejętności oraz usprawnieniu wykorzystania technologii cyfrowych: opracowanie i rozpoczęcie wdrażania kompleksowych ram europejskich dla zawodów w sektorze ICT, zapewniających odniesienie do kompetencji wymaganych i stosowanych na stanowisku związanym z technologiami informacyjno-komunikacyjnymi (ICT), wykorzystanie wspólnego języka do opisu poziomów kompetencji, umiejętności i biegłości, który może być zrozumiały w całej Europie; udoskonalenie i uproszczenie wymaganych przez akty prawne Unii i przez państwa członkowskie formalności sprawozdawczych dla statków wchodzących do portów lub wychodzących z portów państw członkowskich, w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw żeglugowych;

ułatwienie obiegu informacji, dostępu do nich i korzystania z nich w transporcie w celu usprawnienia i zmniejszenia kosztów działalności transportowej. Jeżeli chodzi o stabilną unię energetyczną opartą na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu, proponowane działania zmierzają do łączenia infrastruktury, różnicowania źródeł energii, ograniczania zużycia energii i propagowania technologii przyjaznych dla klimatu: umożliwienie harmonizacji procesu licencjonowania oraz norm przemysłowych dotyczących rozwijania infrastruktury jądrowej UE przez cały okres jej istnienia (budowa, eksploatacja, likwidacja, gospodarowanie odpadami) w celu stworzenia wspólnych ram polityki energetycznej oraz uzyskania korzyści skali; oraz zapewnienie interoperacyjności pomiędzy sieciami w celu zwiększenia wykorzystania odnawialnych źródeł energii w koszyku energetycznym, tak aby zwiększyć zdolność istniejącej infrastruktury do wykorzystywania zielonych źródeł energii bez zwiększania kosztów ponoszonych przez użytkowników. Wspomagając pogłębiony i bardziej sprawiedliwy rynek wewnętrzny oparty na wzmocnionej bazie przemysłowej, Komisja proponuje działania służące poprawie wymogów bezpieczeństwa i interoperacyjności, które są konieczne nie tylko dla urzeczywistnienia rynku wewnętrznego produktów, ale również dla utrzymania wysoce wydajnej bazy przemysłowej w Europie: w sektorze wyrobów budowlanych niżej wymienione inicjatywy pozwolą przemysłowi na wprowadzenie usprawnień z innych sektorów, dostosowanie istniejących produktów i produkowanie nowych innowacyjnych produktów w celu zaspokojenia bieżących potrzeb w zakresie bezpieczeństwa i jakości: 1.należy dokończyć prace nad metodami oceny w odniesieniu do objętych uregulowaniami substancji niebezpiecznych oraz emisji promieniowania, a następnie stopniowo wprowadzać nowe metody oceny w normach dotyczących wyrobów budowlanych; 2.wyroby budowlane mające kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi; 3.innowacyjne produkty oraz ocena zasadniczych charakterystyk właściwości użytkowych wyrobów budowlanych; metody oceny ryzyka dla nieujętych w wykazie substancji związanych z materiałami i wyrobami z tworzyw sztucznych przeznaczonymi do kontaktu z żywnością w celu zaktualizowania istniejących norm walki z nowymi zagrożeniami; biodegradowalność opakowań i odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych pozwoli na wsparcie recyklingu; w obszarze kolei poniższe inicjatywy pomogą poprawić wzajemne powiązania oraz interoperacyjność krajowych sieci kolejowych: 1.wewnętrzne bezpieczeństwo bierne wspierające interoperacyjność systemu kolei poprawi wymogi bezpieczeństwa dotyczące podróżowania koleją na szczeblu europejskim; 2.uproszczenie metodyki obliczania swobodnego przejścia pantografu (mechaniczna skrajnia kinematyczna pantografu) w celu ułatwienia oceny zatwierdzania ślizgaczy pantografu na sieciach trakcyjnych; ciągła praca nad interoperacyjnością systemu kolei: opracowanie norm kolei miejskiej; w następstwie szeregu zdarzeń i wypadków następujące produkty/procedury należy uregulować normami: udostępniane pilotom produkty podające informacje pogodowe, w tym opierające się na różnych źródłach aplikacje stosowane w kabinie załogi lotniczej, systemy ostrzegawcze informujące o przekroczeniu pasa startowego, pokładowe systemy ważenia i wyważania; produkowanie zrównoważonych chemikaliów z surowców wtórnych w celu zmniejszenia kosztów oraz uzależnienia Unii Europejskiej od surowców; oraz wspieranie konkurencyjności i wydajności sektora obrony i bezpieczeństwa w celu uzyskania korzyści skali oraz wsparcia Europy w utrzymaniu pozycji silniejszego gracza światowego. 3.Współpraca międzynarodowa Komisja zachęca europejskie organizacje normalizacyjne do kontynuacji wspólnego propagowania norm międzynarodowych i europejskich w tych regionach świata, gdzie przemysł europejski może skorzystać z większego wsparcia w zakresie normalizacji i ułatwionego dostępu do rynku. Znaczna część norm europejskich wywodzi się bezpośrednio z normalizacji międzynarodowej.

Aby uzyskać również większą aprobatę dla europejskich inicjatyw na poziomie międzynarodowym, system normalizacji europejskiej powinien być w stanie przyjmować wspólne stanowiska na odpowiednich forach. Komisja negocjuje TTIP (transatlantyckie partnerstwo handlowo-inwestycyjne) ze Stanami Zjednoczonymi, a normalizacja stanowi główny punkt dyskusji ze względu na dwa różne systemy, lecz może ona przynieść znaczne korzyści, jeżeli strony osiągną porozumienie korzystne dla obu stron. Ponadto Komisja przeprowadziła udane negocjacje dotyczące CETA z Kanadą i obecnie prowadzi negocjacje z Japonią. Normalizacja ma kluczowe znaczenie we wszystkich tych umowach handlowych, ponieważ najważniejszymi barierami pomiędzy tymi podmiotami są bariery techniczne w handlu, a nie proste kwestie dotyczące taryf celnych. W odniesieniu do państw trzecich Komisja będzie kontynuowała prowadzony dialog polityczny, działania eksponujące kwestie normalizacyjne i podnoszące świadomość (oddelegowani eksperci ds. normalizacji europejskiej działają w Indiach (SESEI) i w Chinach (SESEC), powstała również chińsko-europejska platforma informacji o normalizacji, CESIP), które wymagają stałego wsparcia europejskich organizacji normalizacyjnych (zob. roczne dotacje na działalność). Współpraca z Chinami w zakresie normalizacji ma dwojaki cel. Oczekuje się, że w dłuższej perspektywie promowanie modelu regulacyjnego UE (na potrzeby wprowadzania produktów do obrotu) wspieranego przez normy ułatwi dostęp do rynku. Dwustronna harmonizacja techniczna na poziomie norm jest kolejnym sposobem na wyrównanie warunków działania, co będzie rozwiązaniem wyraźnie korzystnym dla rynku krajowego i przedsiębiorstw europejskich. Zgodnie z ustaleniami grupy roboczej UE–Chiny ds. normalizacji około 90 norm europejskich zostało przyjętych jako normy chińskie, co daje przewagę konkurencyjną europejskim przedsiębiorstwom. W ramach prac dotyczących Indii realizowane są podobne cele. Udzielając już technicznego wsparcia na rzecz niektórych prac nad normalizacją międzynarodową, Komisja oczekuje, że będzie w większym stopniu angażowana w europejskie i światowe wysiłki na rzecz normalizacji, w pełni wykorzystując swój status oficjalnego obserwatora w celu lepszego wypełnienia swojego zobowiązania polegającego na uznaniu prymatu norm międzynarodowych. 4.„Horyzont 2020” – badania naukowe i innowacje Opracowanie i wdrożenie planów działania w zakresie badań naukowych i innowacji, w tym przez normalizację, ma zasadnicze znaczenie dla konkurencyjności UE. Program „Horyzont 2020” zapewni silne wsparcie dla wprowadzania na rynek innowacji, w szczególności wsparcie normalizacji przez badania naukowe i przełożenie wiedzy naukowej na normy. Działalność normalizacyjna stanowi najważniejszą drogę wprowadzania na rynek wyników badań naukowych oraz propagowania innowacji, z uwzględnieniem rezultatów badań w ramach części programu „Horyzont 2020” odnoszącej się do traktatu Euratom. W ramach programu „Horyzont 2020” zostanie udzielone wsparcie w celu zwiększenia efektywności systemu normalizacji przez promowanie otwartych norm i platform oraz spójne stosowanie norm i wprowadzanie ich na rynek. Ponadto europejskie organizacje normalizacyjne powinny zachęcać do odpowiedniej reprezentacji i ułatwiać odpowiednią reprezentację w działalności normalizacyjnej, na poziomie technicznym, podmiotów prawnych, które biorą udział w związanym z takim obszarem projekcie finansowanym przez Unię w ramach wieloletniego programu ramowego działań w dziedzinie badań, innowacji i rozwoju technologicznego. W latach 2013–2016 europejskie organizacje normalizacyjne powinny przedstawiać Komisji sprawozdania z realizacji tego działania. 5.Kolejny cykl W następstwie dyskusji prowadzonych w kontekście wspólnej inicjatywy dotyczącej normalizacji Komisja podejmie wymienione poniżej dwa działania służące powiększeniu bazy dowodowej rocznego cyklu zarządzania unijną polityką normalizacji: rozpocznie badanie mające na celu zbadanie gospodarczego i społecznego wpływu normalizacji Uznaje się, że normy odgrywają zasadniczą, a czasami niewidzialną rolę we wspieraniu wzrostu gospodarczego poprzez zwiększanie produktywności, konkurencyjności i innowacji, a także dobrobytu społecznego. W odpowiedzi na zaproszenie Rady i zgodnie ze wspólną inicjatywą dotyczącą normalizacji Komisja rozpocznie zatem w wyznaczonym terminie badanie poświęcone wpływowi norm na gospodarkę i społeczeństwo w ujęciu ogólnym. W badaniu zostaną wykorzystane i uwzględnione istniejące badania krajowe oraz różne modele stosowane obecnie na potrzeby finansowania normalizacji. nawiąże uzasadniony dialog międzyinstytucjonalny Począwszy od 2017 r., w każdym cyklu rocznym przyjęcie rocznego programu prac Unii w lipcu zostanie poprzedzone jednym sprawozdaniem Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącym realizacji polityki UE w zakresie normalizacji. Na podstawie tego sprawozdania Komisja proponuje włączenie się w dialog międzyinstytucjonalny z Parlamentem Europejskim i Radą na wiosnę. Sprawozdanie będzie zawierało między innymi informacje na temat: postępów w realizacji działań przewidzianych w rocznych programach prac Unii, w tym w zakresie opracowywania europejskich norm dotyczących usług;