Trybunał Konstytucyjny (TK) odgrywa ważną rolę w dziedzinie praworządności i konsolidacji niezależnego systemu wymiaru sprawiedliwości. Wyroki Trybunału wydane w 2015 r. obejmowały 24 orzeczenia dotyczące przepisów nowego kodeksu karnego i kodeksu postępowania karnego oraz niektórych ważnych wyroków związanych z równowagą władz i poszanowaniem praw podstawowych. Dotyczyły one rozwiązania konfliktu między Senatem i wymiarem sprawiedliwości w sprawie wniosku o zastosowanie aresztu prewencyjnego. Wiele orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego dotyczących kodeksu karnego miało na celu zwiększenie poszanowania prawa do sprawiedliwego procesu oraz praw stron, zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Chociaż sędziowie i prokuratorzy musieli szybko dostosować swoje praktyki do orzeczeń TK, powszechnie uznano, że takie orzeczenia zwiększają pewność prawną oraz prawa procesowe stron. Orzeczenia Wysokiego Trybunału Kasacyjnego i Sprawiedliwości dotyczące wykładni prawa mają również duże znaczenie dla instytucjonalnych mechanizmów kontroli i równowagi.

Organy parlamentarne mogłyby też odgrywać pewną rolę w zakresie monitorowania uwag parlamentarzystów. Komisja zaleciła w zeszłym roku, aby „zagwarantować, by kodeks postępowania parlamentarzystów zawierał jasne przepisy, tak aby w trakcie działań parlamentarnych i procesu ustawodawczego respektowano zasadę niezawisłości wymiaru sprawiedliwości". Nie zastosowano się do tego zalecenia. Wskazała ona również, że debata dotycząca możliwych zmian w konstytucji mogłaby stanowić okazję do wzmocnienia niezawisłości wymiaru sprawiedliwości na szczeblu konstytucyjnym.

W sprawozdaniu z 2015 r. uznano mianowanie na stanowisko nowego prokuratora generalnego Wydziału ds. Ścigania Przestępczości Zorganizowanej i Terroryzmu za ważny sprawdzian . Procedura została przeprowadzona bez kontrowersji: charakteryzowała się ona większą przejrzystością i przewidywalnością (ogłoszenie o wakacie, podane do powszechnej wiadomości kryteria, opublikowane nazwiska kandydatów) oraz ścisłą współpracą pomiędzy Ministrem Sprawiedliwości (odpowiedzialnym za wybór kandydata) oraz Najwyższą Radą Sądownictwa. Stanowiła ona zatem dobry przykład na to, w jaki sposób przejrzyste i solidne procedury, przy pełnym zaangażowaniu kluczowych organów, mogą być najważniejszym czynnikiem wiarygodnego procesu mianowania (przy czym procedury te muszą być wystarczająco dobrze opracowane, aby działać również w sytuacji konfliktu między głównymi instytucjami ).

Aby ocenić zakres ugruntowania procesu reform, w niniejszym sprawozdaniu przedstawiono oba trendy. Stanowi ono rezultat dokładnej analizy przeprowadzonej przez Komisję na podstawie informacji przekazanych przez władze rumuńskie, z którymi Komisja ściśle współpracuje, przez społeczeństwo obywatelskie i inne zainteresowane strony. W sprawozdaniu uwzględniono również kwestię kilku ważnych testów, które będą miały miejsce w 2016 r., i pokażą, czy postępy osiągnięte w ramach reformy są trwałe. Jednym z warunków koniecznych do wykazania, że taki mechanizm jak MWiW nie jest już dłużej potrzebny, jest trwałość rezultatów. Komisja zwraca szczególną uwagę na te aspekty podczas działań monitorujących prowadzonych w tym roku i będzie stale wspierać Rumunię w dążeniu do osiągnięcia celów MWiW. Rumunia otrzymała już wsparcie w wielu obszarach poprzez europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne. Ponadto w 2015 r. Komisja ustanowiła nowy instrument w postaci Służby ds. Wspierania Reform Strukturalnych („SRSS”), która specjalizuje się w udzielaniu wsparcia technicznego w wielu obszarach państwom członkowskim UE wprowadzającym reformy. Komisja zachęca Rumunię do pełnego wykorzystania wszystkich oferowanych możliwości.

W sprawozdaniu na temat MWiW z 2015 r. odnotowano szereg obszarów, w których konsekwentnie osiągane są postępy wskazujące na trwałość rozwiązań, uwidocznione zwłaszcza działaniami głównych organów wymiaru sprawiedliwości oraz organów ds. etyki zawodowej mającymi na celu przeciwdziałanie korupcji na wysokim szczeblu i zwiększenie profesjonalizmu pracowników całego wymiaru sprawiedliwości. Jednocześnie w sprawozdaniu podkreślono, że utrzymuje się silne przekonanie, że należy utrwalać i w dalszym ciągu zapewniać postępy ze względu na wiele nierozstrzygniętych kwestii legislacyjnych oraz wątpliwości co do istnienia politycznego porozumienia na rzecz wsparcia reform. Rada stwierdziła również, że dla trwałości obecnych wyników w drodze do osiągnięcia celów wyznaczonych w ramach MWiW zasadnicze znaczenie ma pełne, nieustające zaangażowanie polityczne na rzecz konsekwentnych reform i poszanowania niezależności sądownictwa.

Reforma sądownictwa i walka z korupcją pozostają kwestiami ważnymi dla rumuńskiego społeczeństwa, zdolnymi do sprowokowania demonstracji publicznych na wielką skalę; aby zagwarantować nieodwracalność postępów konieczne jest dalsze wspieranie konsolidacji reform. MWiW nadal odgrywa ważną rolę w Rumunii jako siła napędowa reform oraz zachęta do utrzymania spójności osiąganych postępów. Wnioski Komisji oraz metodyka stosowania MWiW cieszyły się stałym i zdecydowanym poparciem ze strony Rady; wiele państw członkowskich zaoferowało również swój wkład i współpracę w tym zakresie.

Mechanizm współpracy i weryfikacji (zwany dalej „MWiW”) ustanowiono w chwili przystąpienia Rumunii do Unii Europejskiej w 2007 r. Uzgodniono, iż konieczne jest prowadzenie dalszych prac w kluczowych obszarach, by wyeliminować niedociągnięcia reformy systemu sądownictwa i braki w zakresie zwalczania korupcji. Od tego czasu w sprawozdaniach na temat MWiW informuje się o dokonanych przez Rumunię postępach, jak również oferuje się władzom Rumunii wsparcie w zakresie koncentracji ich działań na określonych obszarach za pomocą szczegółowych zaleceń.

Ogólnie rzecz biorąc, możliwe byłoby wykorzystanie wyborów do nowej Najwyższej Rady Sądownictwa (NRS) do nadania większego tempa procesowi reform. Nawet jeżeli niektórzy z obecnych członków Rady nadal pełnić będą swoje stanowiska, ważne wydaje się, by nowa Rada określiła wyraźną wspólną metodę działania na podstawie nowego programu. Kandydaci na stanowiska w Radzie powinni posiadać jasną wizję tego, jak postrzegają swoją rolę, i mieć świadomość, że będą ponosić odpowiedzialność za wyniki – a proces rekrutacji powinien stanowić dla kandydatów okazję do omówienia swoich wizji przyszłości reform. Nowa Rada powinna rozwiać obawy wyrażane przez wielu sędziów dotyczące jej braku zainteresowania zagadnieniami dotyczącymi funkcjonowania zawodu sędziego. Ponad tysiąc sędziów musiało podpisać petycję do NRS, aby przekonać ją do zorganizowania konsultacji z wszystkimi sądami w sprawie nowego systemu mianowania, oceny i awansowania sędziów. Nowa NRS mogłaby również wykazać swoje zaangażowanie w zakresie przejrzystości i odpowiedzialności, na przykład przedstawiając i wyjaśniając swoje strategie i decyzje podczas otwartych spotkań ze zgromadzeniami sędziów i prokuratorów na wszystkich szczeblach, jak również podczas spotkań z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego i organizacji zawodowych. Praktycznym przejawem większej przejrzystości prac Rady byłaby również zgoda na omawianie jej rocznych sprawozdań na walnych zgromadzeniach sędziów i prokuratorów.

Plan działania na lata 2015-2020 dotyczący realizacji strategii jest niemal zakończony; przeprowadzono konsultacje ze wszystkimi zainteresowanymi stronami. Jeżeli plan ten ma posłużyć jako narzędzie operacyjne, ważne jest, by wszystkie główne zaangażowane w jego realizację podmioty miały poczucie prawdziwej współodpowiedzialności: proces realizacji planu działania był bardzo rozłożony w czasie i panuje przekonanie, że trzeba mu od nowa nadać impet. Na przykład ważne będzie wyjaśnienie, do jakiego stopnia nowo powołana Najwyższa Rada Sądownictwa postrzega jego realizację jako podstawę swoich działań.

Aby zagwarantować jednolitą wykładnię i spójność orzecznictwa, Wysoki Trybunał Kasacyjny i Sprawiedliwości posiada do swojej dyspozycji dwa instrumenty prawne: orzeczenie w trybie prejudycjalnym i apelację w interesie prawa. Liczba wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym nadal rośnie; rozwiązywanie zagadnień prejudycjalnych stanowi coraz większą cześć prac wydziałów WTKiS. Sytuacja ta pokazuje, że mechanizmy te funkcjonują dobrze i że korzystają z nich sędziowie w sądach niższej instancji. Drugi instrument mający na celu wprowadzenie spójności – apelacja w interesie prawa, również znacząco przyczynia się do procesu ujednolicania. Należy nadal zachęcać do występowania z wnioskiem o orzeczenie w trybie prejudycjalnym w celu wyjaśniania wątpliwości dotyczących niejasnych przepisów nowych kodeksów.

Zgodnie ze swoją konstytucyjną rolą, Wysoki Trybunał Kasacyjny i Sprawiedliwości (WTKiS) ponosi główną odpowiedzialność za poprawę spójności orzecznictwa i egzekwowanie jednolitej wykładni prawa i praktyki. Ten aspekt pracy WTKiS z czasem zyskał na znaczeniu, ze względu na określone mechanizmy prawne, lecz również działania na szczeblu kierowniczym, takie jak spotkania i dyskusje na szczeblu krajowym z przedstawicielami sądów apelacyjnych, Najwyższej Rady Sądownictwa i Krajowego Instytutu Sądownictwa. W trakcie takich spotkań omawiane są kwestie, co do których istnieją rozbieżne interpretacje, a wspólne rozwiązania przekazywane są w formie wytycznych wszystkim sądom.

Ogólnie rzecz biorąc, powyższe dotyczy także wdrażania kodeksów cywilnych, w przypadku których niezbędny okres przejściowy służący do rozpatrywania spraw rozpoczętych przed wejściem w życie nowych przepisów równolegle z nowymi sprawami jest już w dużej mierze zakończony. Istnieją dowody, że cel polegający na zapewnieniu większej skuteczności wymiaru sprawiedliwości został osiągnięty. Jednakże wprowadzenie rozwiązań logistycznych niezbędnych do wdrożenia przepisów, które powinny były wejść w życie w dniu 1 stycznia 2016 r., postępuje ze znacznym opóźnieniem; mniej niż jedna czwarta niezbędnych pomieszczeń jest gotowa. W rezultacie wejście w życie tych przepisów kodeksu postępowania cywilnego zostało odroczone o rok. Ważne będzie opracowanie jasnego planu i jego wdrożenie, aby uniknąć dalszych opóźnień.

Trybunał Konstytucyjny wydał szereg wyroków, wypowiadając się na temat istotnych kwestii dotyczących kodeksów i wymaganych poprawek. Niektóre z wyroków odnosiły się do podstawowych kwestii w nowych kodeksach, takich jak koncepcja, by wstępna procedura mająca na celu wyjaśnienie kwestii o charakterze bardziej technicznym mogła odbyć się bez obecności stron. Chociaż sądownictwo i rząd niezwłocznie dostosowały swoje praktyki lub zaproponowały stosowne zmiany legislacyjne, dopóki poprawki rozpatrywane są w parlamencie, dopóty niemożliwe jest uniknięcie niepewności prawnej.

Utrzymującym się źródłem niestabilności są stale trwające prace parlamentarne nad kodeksami. Niektóre zmiany są nieuniknione – już wiosną 2014 r. rząd zaproponował poprawki w porozumieniu z władzą sądowniczą, aby usunąć zidentyfikowane niedociągnięcia. Jednak poprawki te nie zostały jeszcze przyjęte przez Parlament. Jednocześnie parlament zwrócił uwagę na szereg poprawek, które stanowiły źródło kontrowersji. Zmiany stały się przedmiotem krytyki ze strony organów sądowniczych, społeczeństwa obywatelskiego i państw członkowskich ze względu na fakt, iż mogłyby one stanowić przeszkodę w walce z korupcją i ograniczyć uprawnienia prokuratury oraz sędziów w zakresie prowadzenia dochodzeń lub wydawania wyroków w sprawach o przestępstwa korupcyjne. Chociaż niektóre z nich można było zakwalifikować jako niezależne poprawki, inne zostały przyjęte przez jedną izbę parlamentu, a ich przyjęcie podlegało przyspieszonym procedurom, podczas gdy poprawki Ministerstwa Sprawiedliwości były rozważane dopiero w dalszej kolejności. Niektóre z poprawek przyjętych w ubiegłym roku przypominały zmiany wprowadzone w grudniu 2013 r., choć należy zauważyć, że w przeciwieństwie do nich ubiegłoroczne poprawki nie zostały zatwierdzone przez ustawodawcę. Wszelkie poprawki muszą być ponownie rozpatrzone przez Izbę Deputowanych, która jest izbą decyzyjną parlamentu. Debata nad tą kwestią nie została wznowiona po przerwie wakacyjnej, choć proponowane są nowe zmiany, co prowadzi do utrzymywania się bieżącego stanu niepewności. Parlament powinien rozwiązać ten problem, wyrażając poszanowanie dla organów sądowniczych.

Stworzenie przydatnych narzędzi zarządzania systemem sądownictwa umożliwi skuteczne wykorzystanie wspomnianych zasobów. Narzędzia uzyskiwania informacji statystycznych zostały zainstalowane we wszystkich sądach i są wykorzystywane do poprawy świadczenia usług. Inne elektroniczne narzędzia takie jak e-akta dla stron i sędziów są obecnie w fazie pilotażowej w wielu sądach. Ponadto reformie strukturalnej wymiaru sprawiedliwości towarzyszyć musi modernizacja budynków i systemów informatycznych: prowadzone obecnie liczne prace budowlane lub remontowe w sądach finansowane są z pożyczek Banku Światowego.

Jednak w momencie utkwienia w Parlamencie wniosku (o stosunkowo niewielkim wpływie) dotyczącego zamknięcia małych sądów uwidoczniły się wyzwania związane ze skutecznym zarządzaniem zasobami. Najwyższa Rada Sądownictwa i Ministerstwo Sprawiedliwości analizują alternatywne rozwiązania, takie jak zmiana właściwości miejscowej sądów, aby obciążenie pracą związane z rozpatrywaniem spraw rozkładało się bardziej równomiernie. Podział ten dokonany może być na poziomie sądów. W październiku rząd przyjął decyzję o zmianie właściwości miejscowej w obszarze właściwości sądu apelacyjnego w Klużu. Jeżeli chodzi o szczebel prokuratorski, Prokurator Generalny po zbadaniu funkcjonowania małych biur prokuratorskich i przeprowadzeniu analizy nakładu ich pracy zaproponował zgrupowanie prokuratorów na szczeblu Tribunal (sądu drugiej instancji) oraz zamknięcie biur prokuratury na poziomie pierwszej instancji; ocena wpływu reform, ukończona w grudniu 2015, będzie konsultowana z przedstawicielami wymiaru sprawiedliwości. Terminy zakończenia tego procesu oraz jego ostatecznej realizacji nie zostały jednak jeszcze wyraźnie określone.

Aby przyspieszyć procedury, poprawki do kodeksu cywilnego wprowadzone w zeszłym roku umożliwiały bezpośrednią egzekucję wyroków przez komorników sądowych. Zostały one jednak uchylone przez Trybunał Konstytucyjny w grudniu. W rzeczywistości Najwyższa Rada Sądownictwa zgłosiła wzrost liczby spraw nieprocesowych dotyczących postępowań egzekucyjnych oczekujących na rozstrzygnięcie. W planie działania na lata 2015-2020 przewidziano podjęcie kroków zmierzających do poprawy wykonywania wyroków sądowych, np. utworzenie elektronicznej bazy danych w celu monitorowania przypadków przymusowej egzekucji, lecz istnieją jednoznaczne dowody na to, że wykonanie wyroków, w tym prawomocnych orzeczeń przeciwko państwu (władzom centralnym lub lokalnym), często stanowi problem. Jest to obszar o potencjalnym znaczeniu w kontekście szerzej zakrojonych działań podejmowanych przez rząd rumuński w celu modernizacji administracji publicznej.

2.3 Etyka zawodowa

Krajowa Agencja ds. Etyki Zawodowej i Krajowa Rada ds. Etyki Zawodowej

W marcu 2015 r. przewodniczący Krajowej Agencji ds. Etyki Zawodowej złożył rezygnację po rozpoczęciu dochodzenia przez Krajowy Wydział Antykorupcyjny. Wiceprzewodniczący Krajowej Agencji ds. Etyki Zawodowej pełnił funkcję p.o. przewodniczącego, a w grudniu został mianowany na to stanowisko w następstwie konkursu zorganizowanego przez Krajową Radę ds. Etyki Zawodowej. Chociaż procedura była długotrwała, wydawała się być otwarta i przejrzysta.

Krajowa Rada ds. Etyki Zawodowej jest organem nadzorującym Krajową Agencję ds. Etyki Zawodowej . Jej mandat wygasł w listopadzie 2014 r. Pierwotna procedura powoływania członków nowej Rady była przedmiotem licznych kontrowersji. Te początkowe wątpliwości zostały ostatecznie rozstrzygnięte, a Rada rozpoczęła prace w lutym 2015 r. Na stanowisko przewodniczącego Krajowa Rada ds. Etyki Zawodowej wybrała przedstawiciela społeczeństwa obywatelskiego, co stanowi pozytywny sygnał świadczący o jej niezawisłości. W 2015 r. głównym zadaniem Krajowej Rady ds. Etyki Zawodowej była procedura wyboru nowego przewodniczącego Krajowej Agencji ds. Etyki Zawodowej.

Pomimo rezygnacji złożonej przez jej przewodniczącego, w okresie sprawozdawczym Agencja nadal rozpatrywała znaczną liczbę spraw. Krajowa Agencja ds. Etyki Zawodowej nadal wszczynała wiele spraw z zakresu konfliktu interesów i zakazu łączenia stanowisk; wiele z nich dotyczyło lokalnych polityków. Wskazuje to na niską akceptację lub nawet niechęć w stosunku do zasad etyki zawodowej wykazywaną przez znaczną liczbę przedstawicieli władz, co ma potencjalny wpływ na zamówienia publiczne.

Wysoki odsetek decyzji Krajowej Agencji ds. Etyki Zawodowej trafia do sądów – sprawy te dotyczą około 3 000 akt Agencji – ale sądy podtrzymują wydane decyzje w ponad 80 % takich spraw. Wydział administracji WTKiS dołożył starań, aby przyspieszyć rozpatrywanie spraw Krajowej Agencji ds. Etyki Zawodowej (które stanowią około 10 % jego nakładu pracy), co doprowadziło do skrócenia ostatecznych terminów wydawania orzeczeń z 18 do około 9 miesięcy. Agencja rozwinęła współpracę z organami ścigania, aby usprawnić prowadzenie dochodzeń oraz wymianę informacji w sprawach karnych dotyczących konfliktu interesów.

Działania następcze w odniesieniu do ostatecznych decyzji Krajowej Agencji ds. Etyki Zawodowej i potwierdzenie tych decyzji za pomocą prawomocnych orzeczeń sądowych było w 2015 r. kwestią problematyczną. W dwóch sprawach w Parlamencie odnotowano znaczne opóźnienia zanim wydano ostateczne decyzje dotyczące zakazu łączenia stanowisk do końca trwania mandatu parlamentarzysty. Agencja musiała uciec się do zastosowania odpowiedniej grzywny lub powiadomienia prokuratury. Zalecenie Komisji z 2015 r. dotyczące „ponownego rozważenia, w jaki sposób można zagwarantować, by orzeczenia sądowe o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków członka Parlamentu, były automatycznie wdrażane przez Parlament” pozostaje zatem w mocy.

Poczyniono postępy we wdrażaniu systemu informatycznego „Prevent” służącego do kontroli ex-ante konfliktów interesów występujących w dziedzinie zamówień publicznych, co powinno przyczynić się znacznie do unikania konfliktu interesów poprzez automatyczne wykrywanie konfliktów interesów w dziedzinie zamówień publicznych przed rozpoczęciem procedury wyboru i udzielenia zamówienia. Aby zapewnić zgodność ze zobowiązaniami wynikającymi z przepisów nowych dyrektyw unijnych w sprawie udzielania zamówień publicznych, konieczne będzie podjęcie dalszych kroków legislacyjnych i instytucjonalnych w celu zagwarantowania, że weryfikacji podlegać będą wszyscy stosowni decydenci zgodnie z definicją konfliktu interesów ustanowioną w dyrektywach . Ponadto w dyrektywach ustanowiono wymóg, by stosowne instytucje miały prawo uniemożliwić zawarcie umów w przypadku zaistnienia podejrzenia wystąpienia konfliktu interesów. Agencja szacuje, że prawie wszystkie rozpatrywane przez nią przypadki konfliktu interesów stanowią stosunkowo proste sprawy, których można byłoby uniknąć za pomocą stosowania tego systemu. Choć wdrożenie nowych przepisów trwa dłużej niż przewidywano, we wrześniu rząd przyjął ustawę, która jest obecnie przedmiotem dyskusji w Parlamencie. Ważne jest, by w ustawie podtrzymano zasadę, zgodnie z którą instytucje zamawiające mają obowiązek podjąć odpowiednie działania, jeżeli zostaną powiadomione o wystąpieniu potencjalnego konfliktu interesów. System „Prevent” powinien być w pełni operacyjny bezzwłocznie po przyjęciu ustawy. Byłby on stosowany w pierwszej kolejności do zamówień publicznych obejmujących fundusze UE, ale jego stosowanie rozszerzono by wkrótce na wszystkie elektroniczne zamówienia publiczne.

Ramy etyki zawodowej

W sprawozdaniu na temat MWiW z 2015 r. odnotowano, że dążenie do ujednolicenia ram prawnych etyki zawodowej w celu zachowania spójności i jasności zostało wstrzymane ze względu na obawy, iż obowiązujące przepisy mogą zostać złagodzone. Zasadność takiego kroku została potwierdzona przez kilku posłów oraz Prezydenta Rumunii. Jednakże okoliczność, że jedna izba Parlamentu przyjęła poprawkę mającą na celu eliminację trzyletniego zakazu wyboru mającego zastosowanie do wybranych urzędników, w przypadku których wydano decyzję o zakazie łączenia stanowisk, uwydatniła te obawy.

Ważnym sprawdzianem będą nadchodzące wybory lokalne (czerwiec 2016 r.) oraz wybory parlamentarne (listopad 2016 r.). Nowe prawo wyborcze wyraźnie stwierdza, że osoby wyłączone z udziału w wyborach na mocy orzeczenia sądu nie mogą kandydować w wyborach. Na Agencji ciąży również szczególna odpowiedzialność w zakresie rozpatrywania oświadczeń majątkowych wszystkich kandydatów. Agencja planuje odbyć spotkania na szczeblu lokalnym z osobami odpowiedzialnymi za rozpatrywanie oświadczeń majątkowych oraz pragnie udzielać wskazówek i informacji dotyczących powtarzających się błędów. Dąży ona również do zintensyfikowania kampanii informacyjnych, tak by wszyscy kandydaci byli świadomi potencjalnego zakazu łączenia stanowisk oraz konfliktu interesów. Kandydaci muszą również przedstawić oświadczenie, że spełniają wymogi prawne dotyczące nominacji. Następnie prowadzone są kontrole i istnieje możliwość zaskarżenia przez komisje wyborcze, partie polityczne i obywateli. Organy odpowiedzialne za organizację wyborów zarówno na poziomie krajowym jak i lokalnym mają wyraźny obowiązek współpracować z Agencją, aby zagwarantować, że potencjalne naruszenia prawa zostaną jak najszybciej rozpoznane lub usunięte.

W międzyczasie wymiar sprawiedliwości prowadzi działania zmierzające do ujednolicenia interpretacji istniejących ram prawnych. Uznając, że szczególne kwestie dotyczące spójności w takich przypadkach pojawiają się nawet wewnątrz Trybunału, Wysoki Trybunał Kasacyjny i Sprawiedliwości wprowadził konkretne mechanizmy umożliwiające zajęcie się tą sprawą. Działania Trybunału wspomogły sądy niższej instancji oraz Krajową Agencję ds. Etyki w interpretacji przepisów prawa. Agencja opracowuje obecnie wykaz wszystkich odnośnych orzeczeń sądowych.

2.4 Walka z korupcją

Zwalczanie korupcji na wysokim szczeblu

Bilans wyników instytucji zaangażowanych w zwalczanie korupcji na wysokim szczeblu jest nadal pozytywny; regularnie wnoszone są akty oskarżenia i zamykane sprawy dotyczące wysokich rangą polityków i urzędników państwowych. Krajowy Wydział Antykorupcyjny zgłosił zwiększoną liczbę sygnałów pochodzących od opinii publicznej: Wydaje się, że jest to wyraz zaufania publicznego do tej instytucji, który znajduje również odzwierciedlenie w sondażach opinii publicznej. Wsparcie publiczne działań ukierunkowanych na zwalczanie korupcji było ważnym czynnikiem prowadzącym do demonstracji, których skutkiem była dymisja premiera w listopadzie 2015 r. W 2015 r. Krajowy Wydział Antykorupcyjny postawił w stan oskarżenia ponad 1250 osób; wśród nich znajdowali się premier, byli ministrowie, członkowie Parlamentu, burmistrzowie, przewodniczący rad okręgowych, sędziowie, prokuratorzy oraz wielu wysokich rangą urzędników. Wydział rozszerzył również stosowanie środków polegających na tymczasowym zamrożeniu aktywów odnoszących się do tych spraw; rezultatem tego działania była kwota w wysokości 452 mln EUR.

Szczególną tendencję odnotowano w przypadku rozpoznawania korupcji na szczeblu lokalnym. Od 2013 r. prawie 100 burmistrzów, ponad 20 przewodniczących rad okręgowych oraz wielu innych lokalnych urzędników zostało postawionych w stan oskarżenia pod zarzutem korupcji. Najbardziej wymowną ilustracją tego problemu było aresztowanie burmistrza Bukaresztu w 2015 r.