Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej /* KOM/2011/0628 wersja ostateczna - 2011/0288 (COD) */





UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU We wniosku Komisji dotyczącym rozporządzenia określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2014-2020 (wniosek w sprawie wieloletnich ram finansowych)[1] określono ramy budżetowe i główne kierunki wspólnej polityki rolnej (WPR). W oparciu o te ramy Komisja przedstawia pakiet rozporządzeń ustanawiających przepisy dotyczące realizacji WPR w latach 2014-2020 wraz z oceną skutków realizacji alternatywnych wariantów rozwoju tej polityki. Obecne propozycje reform są oparte na komunikacie dotyczącym WPR do 2020 r.[2], w którym przedstawiono szeroki wybór wariantów strategicznych, których realizacja pozwoli zmierzyć się z przyszłymi wyzwaniami dla rolnictwa i obszarów wiejskich i wypełnić cele wyznaczone dla WPR czyli: 1) cel rentownej produkcji żywności; 2) zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi i działań w dziedzinie klimatu; oraz 3) zrównoważonego rozwoju terytorialnego. Od chwili przyjęcia komunikatu zaprezentowany w nim kierunek reform cieszy się szerokim poparciem zarówno wśród uczestników debaty międzyinstytucjonalnej[3], jak i zainteresowanych podmiotów, z którymi przeprowadzono konsultacje w ramach oceny skutków. Wspólną potrzebą, która wyłoniła się w trakcie tego procesu, jest potrzeba dbania o efektywność wykorzystania zasobów, aby móc osiągnąć w unijnym rolnictwie i na obszarach wiejskich inteligentny, trwały wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu zgodnie ze strategią „Europa 2020”, z zachowaniem WPR opartej na dwóch filarach, w ramach których do osiągnięcia tych samych celów wykorzystuje się komplementarne środki. Filar I obejmuje płatności bezpośrednie i środki organizacji rynków, które zapewniają podstawowe wsparcie rocznych dochodów unijnych rolników, a także pomoc w przypadku szczególnych zakłóceń na rynku, filar II dotyczy zaś rozwoju obszarów wiejskich. W ramach II filaru państwa członkowskie sporządzają i współfinansują programy wieloletnie oparte na wspólnych ramach[4]. Dzięki kolejnym reformom WPR rolnictwo stało się bardziej zorientowane na rynek, przy jednoczesnym zachowaniu wsparcia dochodów producentów, poprawiła się spójność wymogów w zakresie ochrony środowiska i zwiększyło poparcie dla polityki rozwoju obszarów wiejskich jako zintegrowanej metody rozwoju obszarów wiejskich w całej UE. Ten sam proces reform zwiększył jednak także oczekiwania co do lepszego rozdziału pomocy między państwa członkowskie i w tych państwach, oraz dał początek wezwaniom do lepszego ukierunkowania środków służących rozwiązaniu problemów ochrony środowiska i skuteczniejszego przeciwdziałania większej niestabilności rynku. Poprzednie reformy służyły głównie rozwiązaniu problemów wewnętrznych UE, obejmujących znaczne nadwyżki produkcji i zagrożenia związane z bezpieczeństwem żywności. Reformy te przyniosły korzyści zarówno w samej UE, jak i na arenie międzynarodowej. Większość dzisiejszych problemów wywołanych jest jednak przez czynniki zewnętrzne wobec rolnictwa, a zatem wymagają szerzej zakrojonych środków politycznych. Przewiduje się, że nasilą się negatywne skutki dla dochodów z działalności rolniczej, gdyż rolnicy stoją w obliczu większej liczby zagrożeń, spadku wydajności i obniżenia marż ze względu na rosnące ceny środków produkcji. Istnieje zatem potrzeba utrzymania wsparcia dochodów i zwiększenia skuteczności instrumentów służących do zwalczania zagrożeń i reagowania w sytuacjach kryzysowych. Silne rolnictwo ma kluczowe znaczenie dla europejskiego przemysłu spożywczego i światowego bezpieczeństwa żywnościowego. Jednocześnie wzywa się podmioty działające w rolnictwie i na obszarach wiejskich do nasilenia wysiłków na rzecz realizacji ambitnych celów związanych ze zmianą klimatu i energetyką oraz strategii dotyczącej różnorodności biologicznej stanowiących część strategii „Europa 2020”. Konieczne będzie udzielanie pomocy rolnikom i leśnikom, na których w głównej mierze spoczywa odpowiedzialność za gospodarowanie gruntami, z przeznaczeniem na przyjmowanie i utrzymywanie przez nich systemów i praktyk rolnych szczególnie sprzyjających realizacji celów w zakresie ochrony środowiska i klimatu, ponieważ ceny rynkowe nie obejmują zapewniania tych dóbr publicznych. Będzie to także konieczne do jak najlepszego wykorzystania zróżnicowanego potencjału obszarów wiejskich, a zatem przyczyni się do osiągnięcia wzrostu służącego włączeniu społecznemu i spójności społecznej. Przyszła WPR nie będzie zatem polityką, która służy jedynie potrzebom niewielkiej, choć bardzo ważnej części unijnej gospodarki, ale polityką o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa żywnościowego, środowiska naturalnego i równowagi terytorialnej. Z prowadzenia takiej prawdziwie wspólnej polityki, która w najbardziej efektywny sposób wykorzystuje ograniczone środki budżetowe na utrzymanie zrównoważonego rolnictwa w całej UE, płynie unijna wartość dodana. Tak prowadzona polityka pozwala rozwiązywać istotne problemy wykraczające poza granice jednego kraju, takie jak zmiana klimatu, zwiększając solidarność między państwami członkowskimi, a jednocześnie umożliwiając elastyczność we wdrażaniu, aby dostosować rozwiązania do lokalnych potrzeb. W ogólnych założeniach wniosku w sprawie wieloletnich ram finansowych przewidziano, że WPR ma zachować swoją dwufilarową strukturę, przy czym kwota budżetu dla każdego filara powinna zostać utrzymana w wartościach nominalnych na poziomie z 2013 r., z wyraźnym ukierunkowaniem na osiąganie wyników w odniesieniu do głównych priorytetów UE. Płatności bezpośrednie powinny być przeznaczone na wspieranie zrównoważonej produkcji dzięki przyznaniu 30 % finansowania z budżetu na obowiązkowe środki korzystne dla klimatu i środowiska. Poziomy płatności powinny stopniowo zostać zrównane, a płatności dla beneficjentów korzystających ze znaczących kwot pomocy stopniowo ograniczone. Wspólne ramy strategiczne powinny obejmować rozwój obszarów wiejskich, a także inne unijne fundusze podlegające zarządzaniu dzielonemu, które powinny zostać jeszcze bardziej ukierunkowane na rezultaty i podlegać bardziej przejrzystym ulepszonym zasadom dotyczącym warunków ex ante. Wreszcie finansowanie WPR w zakresie środków wspierania rynków powinno zostać zwiększone z użyciem dwóch instrumentów spoza wieloletnich ram finansowych: 1) rezerwy na wypadek sytuacji kryzysowych oraz 2) Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji w rozszerzonym zakresie. Główne elementy ram legislacyjnych WPR na lata 2014-2020, uwzględniające powyższe kwestie, zawarte są w następujących rozporządzeniach: – we wniosku dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej („rozporządzenie w sprawie płatności bezpośrednich”); – we wniosku dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych („rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynków”); – we wniosku dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) („rozporządzenie w sprawie rozwoju obszarów wiejskich”); – we wniosku dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej („rozporządzenie horyzontalne”); – we wniosku dotyczącym rozporządzenia Rady określającego środki dotyczące ustalania niektórych dopłat, refundacji i cen związanych z jednolitą wspólną organizacją rynków produktów rolnych; – we wniosku dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 w zakresie stosowania płatności bezpośrednich dla rolników w odniesieniu do roku 2013; – we wniosku dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do systemu płatności jednolitych oraz wsparcia dla plantatorów winorośli. Rozporządzenie w sprawie rozwoju obszarów wiejskich opiera się na wniosku przedstawionym przez Komisję w dniu 6 października 2011 r., w którym określono wspólne zasady dotyczące wszystkich funduszy we wspólnych ramach strategicznych[5]. W późniejszym terminie przygotowane zostanie rozporządzenie w sprawie programu dostaw żywności dla osób najbardziej potrzebujących, który obecnie ujęty jest w innym dziale budżetu wieloletnich ram finansowych. Ponadto w trakcie przygotowywania są nowe przepisy dotyczące publikowania informacji o beneficjentach, które uwzględniają zastrzeżenia zgłoszone przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w celu znalezienia najodpowiedniejszego sposobu pogodzenia prawa beneficjentów do ochrony ich danych osobowych z zasadą przejrzystości. 2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENA SKUTKÓW Ocena skutków służy ocenie i porównaniu skutków trzech alternatywnych scenariuszy działania w oparciu o ocenę bieżącej strategii politycznej i analizę przyszłych wyzwań i potrzeb. Stanowi ona wynik długiego procesu, kierowanego przez zespół przedstawicieli różnych służb, zapoczątkowanego w kwietniu 2010 r., w ramach którego przeprowadzono szeroko zakrojoną analizę ilościową i jakościową, obejmującą określenie scenariusza wyjściowego w postaci średniookresowych prognoz dla rynków rolnych i dochodów do 2020 r. i modelowanie skutków różnych scenariuszy strategicznych dla sytuacji ekonomicznej sektora rolnictwa. Ocena skutków obejmuje następujące trzy warianty: 1) wariant dostosowania, w którym kontynuowana jest obecna strategia polityczna jednocześnie z działaniami służącymi zajęciu się jej najsłabszymi stronami takimi jak kwestia podziału płatności bezpośrednich; 2) wariant integracji, który zakłada znaczące zmiany w strategii w postaci lepszego ukierunkowania i ekologizacji płatności bezpośrednich dla rolników i bardziej strategicznego ukierunkowania polityki rozwoju obszarów wiejskich, tak by była lepiej skoordynowana z politykami unijnymi w innych dziedzinach, przy czym wariant ten przewiduje także rozszerzenie zakresu podstawy prawnej, aby w większym zakresie objąć współpracę producentów; oraz 3) scenariusz zmiany ukierunkowania, w ramach którego polityka zostaje ukierunkowana wyłącznie na środowisko ze stopniowym wycofywaniem płatności bezpośrednich, przy założeniu, że zdolność produkcyjna może zostać utrzymana bez płatności i że inne środki polityczne mogą służyć spełnieniu społeczno-ekonomicznych potrzeb obszarów wiejskich. W kontekście kryzysu gospodarczego i jego negatywnego wpływu na finanse publiczne, w związku z którym UE przyjęła strategię „Europa 2020” oraz wniosek określający wieloletnie ramy finansowe, w ramach każdego z tych trzech wariantów przywiązuje się wagę do innego z trzech strategicznych celów przyszłej WPR, która służy temu, by rolnictwo stało się bardziej konkurencyjne i zrównoważone, a obszary wiejskie tętniły życiem. W celu lepszego dostosowania do strategii „Europa 2020”, zwłaszcza pod względem efektywności wykorzystania zasobów, coraz istotniejsze będzie zwiększenie wydajności rolnictwa przez wykorzystanie badań, transferu wiedzy i wspieranie współpracy oraz innowacyjności (w tym za pośrednictwem europejskiego partnerstwa innowacyjnego na rzecz wydajnego i zrównoważonego rolnictwa). Choć polityka rolna nie jest już realizowana w otoczeniu regulacyjnym prowadzącym do zakłóceń rynku, przewiduje się, że dalsza liberalizacja handlu, w szczególności w kontekście dauhańskiej agendy rozwoju czy umowy o wolnym handlu z Mercosur, będzie źródłem dodatkowego negatywnego wpływu na ten sektor. Trzy warianty strategiczne zostały opracowane z uwzględnieniem preferencji wyrażonych w konsultacjach, które zostały przeprowadzone w ramach oceny skutków. Zainteresowane podmioty zostały zaproszone do przedstawienia swoich poglądów między 23 listopada 2010 r. a 25 stycznia 2011 r., a w dniu 12 stycznia 2011 r. zorganizowano posiedzenie komitetu doradczego. Poniżej podsumowano najważniejsze wnioski:[6] – Między zainteresowanymi stronami panuje zgoda co do tego, że do zmierzenia się z wyzwaniami w zakresie bezpieczeństwa żywnościowego, zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi i rozwoju terytorialnego potrzeba silnej WPR opartej na strukturze dwóch filarów. – Większość respondentów jest zdania, że WPR powinna odgrywać rolę w stabilizowaniu rynków i cen. – Zainteresowane podmioty mają różne poglądy dotyczące ukierunkowania wsparcia (a zwłaszcza redystrybucji wsparcia bezpośredniego i ograniczania płatności). – Panuje zgoda co do tego, że obydwa filary mogą istotnie posłużyć do realizacji działań służących do walki ze zmianą klimatu i zwiększenia efektywności środowiskowej dla dobra unijnego społeczeństwa. Podczas gdy wielu rolników uważa, że płatności I filara są już dobrze wykorzystywane, w przekonaniu opinii publicznej mogą one być wykorzystywane bardziej efektywnie. – Respondenci pragną, by wszystkie części UE, w tym obszary o niekorzystnych warunkach gospodarowania, stały się miejscem przyszłego wzrostu i rozwoju. – Wielu respondentów podkreślało potrzebę integracji WPR z polityką w innych dziedzinach, takich jak: ochrona środowiska, zdrowie, handel i rozwój. – Postrzegają oni innowacyjność, rozwój konkurencyjnych przedsiębiorstw i dostarczanie dóbr publicznych obywatelom UE jako sposoby dostosowania WPR do strategii „Europa 2020”. Ocena skutków obejmuje zatem porównanie trzech wariantów strategicznych: W ramach wariantu zmiany ukierunkowania zostałoby przyspieszone dostosowanie strukturalne w sektorze rolnym oraz nastąpiłoby przesunięcie produkcji w stronę obszarów najbardziej efektywnych pod względem kosztów i najrentowniejszych sektorów. Znacząco zwiększono by finansowanie ochrony środowiska, przy jednoczesnym narażeniu sektora na większe ryzyko ze względu na ograniczony zakres interwencji rynkowej. Ponadto wariant ten wiązałby się z wysokimi kosztami społecznymi i szkodą dla środowiska, ponieważ mniej konkurencyjne obszary doświadczyłyby znacznej utraty dochodu, a jako że w ramach polityki utracono by możliwość oddziaływania poprzez płatności bezpośrednie powiązane z wymogami wzajemnej zgodności, nastąpiłaby degradacja środowiska. W przeciwieństwie do powyższego, wariant zakładający dostosowanie pozwoliłby najlepiej zachować ciągłość polityki przy wprowadzeniu ograniczonych, ale wymiernych udoskonaleń zarówno w konkurencyjności rolnictwa, jak i w efektywności środowiskowej. Panują jednak poważne wątpliwości co do tego, czy wariant ten pozwoliłby odpowiednio sprostać przyszłym wyzwaniom związanym ze zmianą klimatu i środowiskiem, które w długoterminowej perspektywie także warunkują zrównoważenie rolnictwa. Scenariusz integracji jest nowatorski ze względu na lepsze ukierunkowanie i ekologizację płatności bezpośrednich. Analiza wskazuje na to, że ekologizacja jest możliwa rozsądnym kosztem z punktu widzenia rolników, choć nie da się całkowicie uniknąć obciążenia administracyjnego. Wariant ten mógłby stać się nowym bodźcem do rozwoju obszarów wiejskich pod warunkiem, że nowe możliwości zostaną skutecznie wykorzystane przez państwa członkowskie i regiony oraz że oparcie się na wspólnych ramach strategicznych z innymi unijnymi funduszami nie osłabi efektu synergii z I filarem ani nie odbierze szczególnych możliwości związanych z rozwojem na obszarach wiejskich. Jeśli osiągnięta zostałaby właściwa równowaga, taki scenariusz najlepiej posłużyłby osiągnięciu celu długoterminowego zrównoważonego rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich. W związku z tym ocena skutków zawiera podsumowanie, że scenariusz integracji pozwala na zachowanie największej równowagi w stopniowym dostosowywaniu WPR do strategicznych celów UE i w realizacji różnych przepisów wniosków ustawodawczych. Niezbędne będzie także opracowanie zasad oceny, by mierzyć wyniki WPR w odniesieniu do wspólnego zestawu wskaźników powiązanych ze strategicznymi celami. W tym procesie istotnym założeniem było uproszczenie, które powinno być osiągane na wiele sposobów, w tym przez udoskonalenie przepisów dotyczących wzajemnej zgodności i instrumentów rynkowych lub przez zaprojektowanie programu dla drobnych producentów rolnych. Ponadto ekologizacja płatności bezpośrednich powinna być zaplanowana w taki sposób, by zminimalizować obciążenie dla administracji, w tym koszty inspekcji. 3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU Proponuje się utrzymanie obecnej struktury WPR opartej na dwóch filarach, w ramach której obowiązkowe środki powszechnego stosowania do corocznego wdrażania w ramach I filara byłyby uzupełnione lepiej dostosowanymi do uwarunkowań krajowych i regionalnych dobrowolnymi środkami w ramach programów wieloletnich II filara. Nowa koncepcja płatności bezpośrednich ma na celu lepsze wykorzystanie efektu synergii z II filarem, którego środki są z kolei umieszczone we wspólnych ramach strategicznych, by można było lepiej je skoordynować ze środkami funduszy w ramach zarządzania dzielonego. Ponadto zostaje także zachowana obecna struktura czterech podstawowych instrumentów prawnych, przy czym zostaje rozszerzony zakres rozporządzenia finansowego, by ująć wspólne przepisy w jeden dokument zwany obecnie rozporządzeniem horyzontalnym. Wnioski są zgodne z zasadą pomocniczości. WPR jest prawdziwie wspólną polityką: jest to obszar, w którym zarządzanie dzielone jest między UE a państwa członkowskie i jest prowadzone na szczeblu unijnym dla utrzymania zrównoważonego i zróżnicowanego rolnictwa w całej UE, objęcia istotnych kwestii wykraczających poza granice państw, takich jak zmiana klimatu, oraz dla zwiększenia solidarności między państwami członkowskimi. Ze względu na znaczenie przyszłych wyzwań dla bezpieczeństwa żywnościowego, środowiska i równowagi terytorialnej, WPR pozostaje polityką o strategicznym znaczeniu dla skutecznego podejmowania strategicznych wyzwań i najbardziej efektywnego wykorzystania środków budżetowych. Ponadto proponuje się utrzymanie obecnej struktury instrumentów w obydwu filarach, w ramach której państwa członkowskie miałyby większą swobodę w dostosowaniu rozwiązań do lokalnych uwarunkowań oraz w dofinansowaniu środków II filara. W ramach II filara udostępnia się także narzędzia takie jak europejskie partnerstwo innowacyjne i instrumenty zarządzania ryzykiem. Jednocześnie wspólna polityka rolna zostanie lepiej dostosowana do strategii „Europa 2020” (w tym przez umieszczenie jej we wspólnych ramach z innymi funduszami UE) oraz usprawniona i uproszczona. Wreszcie analiza przeprowadzona w ramach oceny skutków jasno ukazuje koszt braku działania pod względem negatywnych konsekwencji dla gospodarki, środowiska i społeczeństwa. Oprócz przepisów finansowych, rozporządzenie horyzontalne skupia odpowiednie przepisy dotyczące wszystkich instrumentów, takie jak przepisy w zakresie zasady wzajemnej zgodności, oraz przepisy dotyczące kontroli i nakładania kar. W rezultacie rozporządzenie ustanawia zasady dotyczące finansowania, systemu doradztwa rolniczego, systemów zarządzania i kontroli, zasady wzajemnej zgodności oraz rozliczenia rachunków. Celem rozporządzenia jest dostosowanie przepisów dotyczących finansowania na podstawie dotychczasowych doświadczeń, ułatwienie i poprawa stosowania zasady wzajemnej zgodności oraz wzmocnienie działania systemu doradztwa rolniczego. W szczególności w zakresie zasady wzajemnej zgodności przeanalizowano obecnie obowiązujące przepisy pod kątem ich uproszczenia, uwypuklenia części przepisów odnoszących się do zmiany klimatu w ramach zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska oraz zapewnienia ich spójności z przepisami dotyczącymi ekologizacji oraz odpowiednich środków oferowanych w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich. Rozporządzenie stanowi podstawę dla wspólnych ram monitorowania i oceny, opracowanych w celu zmierzenia skuteczności działania wspólnej polityki rolnej w kolejnym okresie. Niniejsze rozporządzenie zawiera różne elementy upraszczające. Po pierwsze, zintegrowano przepisy dotyczące zasady wzajemnej zgodności w jednym akcie ustawodawczym, zwiększając ich czytelność. Ponadto w rozporządzeniu przewidziano zmniejszenie liczby agencji płatniczych oraz wzmocnienie roli organu koordynującego. Uczyni to system bardziej przejrzystym i zmniejszy obciążenia zarówno w przypadku organów administracji krajowych, jak i służb Komisji. Na szczeblu państw członkowskich zmniejszy się ilość akredytacji i wymaganych poświadczeń wiarygodności, co zniweluje ilość audytów dokonywanych przez służby Komisji. W celu zwiększenia jasności prawa i ujednolicenia procedur zasady dotyczące zarządzania i kontroli zostaną połączone dla dwóch filarów WPR tak dalece jak to tylko możliwe. Ponadto rozporządzenie przewiduje przyznanie Komisji uprawnień w zakresie zmniejszenia ilości kontroli na miejscu w państwach członkowskich, w których systemy kontroli działają prawidłowo i występuje niska ilość błędów. Mogłoby to zmniejszyć obciążenia administracyjne zarówno w przypadku rolników, jak i organów administracji krajowych. 4. WPŁYW NA BUDŻET Wniosek w sprawie wieloletnich ram finansowych zawiera przepis stanowiący, że znaczna część unijnego budżetu powinna nadal być przeznaczana na rolnictwo, które jest wspólną polityką o strategicznym znaczeniu. Zatem proponuje się skoncentrowanie WPR na jej najważniejszych działaniach i przeznaczenie 317,2 mld euro, według cen bieżących, na I filar oraz 101,2 mld euro na II filar na okres 2014-2020. Finansowanie I i II filara uzupełnione jest dodatkową kwotą 17,1 mld euro, na którą składa się 5,1 mld euro na badania i innowacyjność, 2,5 mld euro na bezpieczeństwo żywności oraz 2,8 mld euro na pomoc żywnościową dla osób najbardziej potrzebujących, ujętą w innych działach wieloletnich ram finansowych, a także 3,9 mld euro w nowej rezerwie przeznaczonej na sytuacje kryzysowe w sektorze rolnym oraz do 2,8 mld euro w Europejskim Funduszu Dostosowania do Globalizacji spoza wieloletnich ram finansowych, co stanowi razem całkowity budżet w wysokości 435,6 mld euro na okres 2014-2020. Odnośnie do podziału wsparcia między państwa członkowskie, proponuje się, by wszystkim państwom członkowskim, w których płatności bezpośrednie wynoszą mniej niż 90 % unijnej średniej, zmniejszono różnicę wysokości wsparcia o jedną trzecią. Krajowe pułapy w rozporządzeniu w sprawie płatności bezpośrednich przeliczono w oparciu o powyższą zasadę. Podział wsparcia na rozwój obszarów wiejskich oparty jest na obiektywnych kryteriach powiązanych z celami strategicznymi z uwzględnieniem obecnie obowiązującego podziału. Podobnie jak obecnie, regiony słabiej rozwinięte powinny nadal korzystać z wyższych stawek dofinansowania, co ma dotyczyć także niektórych środków takich jak: transfer wiedzy, grupy producentów, współpraca oraz Leader. Wprowadzono pewną elastyczność pod względem przenoszenia środków pieniężnych między filarami (do 5% płatności bezpośrednich): z I filaru do II filaru, w celu umożliwienia państwom członkowskim wzmacniania ich polityki rozwoju obszarów wiejskich, oraz z II filaru do I filaru - w przypadku tych państw członkowskich, w których płatności bezpośrednie wynoszą mniej niż 90% unijnej średniej. Szczegóły finansowego wpływu wniosków w sprawie reformy WPR określa sprawozdanie finansowe stanowiące załącznik do wniosków ustawodawczych. 2011/0288 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 43 ust. 2, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej[7], po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[8] , po konsultacji z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych[9], stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) W komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów „WPR do 2020 r.: sprostać wyzwaniom przyszłości związanym z żywnością, zasobami naturalnymi oraz aspektami terytorialnymi”[10] określono potencjalne wyzwania, cele oraz kierunki działania dla wspólnej polityki rolnej (WPR) po 2013 r. W kontekście debaty na temat wspomnianego komunikatu reforma WPR powinna wejść w życie dnia 1 stycznia 2014 r. Przedmiotowa reforma powinna obejmować wszystkie główne instrumenty WPR, w tym rozporządzenie Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej[11], zmienione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady [COM(2010) … (dostosowanie do traktatu lizbońskiego)][12]. Doświadczenia nabyte w trakcie stosowania wspomnianego rozporządzenia wskazują, że niektóre elementy mechanizmu finansowania i monitorowania wymagają dostosowania. Z uwagi na zakres reform należy uchylić rozporządzenie (WE) nr 1290/2005 i zastąpić je nowym dokumentem. Ponadto reforma w jak największym stopniu harmonizuje, doskonali i upraszcza przepisy. (2) W związku z tym, że cele niniejszego rozporządzenia nie mogą zostać osiągnięte w wystarczający sposób przez państwa członkowskie ze względu na powiązania pomiędzy wspomnianymi celami a innymi instrumentami wspólnej polityki rolnej oraz ograniczenia środków finansowych państw członkowskich w rozszerzonej Unii, natomiast mogą one zostać zrealizowane na poziomie Unii poprzez wieloletnią gwarancję finansowania unijnego oraz skoncentrowanie się na jego priorytetach, Unia może przyjmować środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w art. 5 ust. 4 przedmiotowego Traktatu, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza środki niezbędne dla osiągnięcia wspomnianego celu. (3) Aby uzupełnić lub zmienić niektóre, inne niż istotne, elementy niniejszego rozporządzenia, Komisji powinna posiadać uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 290 Traktatu dotyczących akredytacji agencji płatniczych oraz organów koordynujących, określenia zakresu systemu doradztwa rolniczego, środków finansowanych z budżetu Unii w ramach interwencji publicznej, zmniejszeń oraz zawieszeń zwrotów należności na rzecz państw członkowskich, kompensacji pomiędzy wydatkami i przychodami w ramach funduszy, odzyskiwania długów, kar nakładanych na beneficjentów w przypadku gdy nie spełniają oni warunków kwalifikujących, przepisów dotyczących zabezpieczeń, przepisów dotyczących funkcjonowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków wyłączonych z kontroli transakcji, kar stosowanych w ramach zasady wzajemnej zgodności, przepisów dotyczących utrzymywania trwałych użytków zielonych, przepisów dotyczących terminu operacyjnego oraz kursu walutowego stosowanego przez państwa nie należące do strefy euro oraz treści wspólnych ram oceniania środków przyjętych w ramach WPR. Szczególnie istotne jest, aby Komisja przeprowadziła odpowiednie konsultacje podczas prac przygotowawczych, w tym również konsultacje z ekspertami. W trakcie przygotowania i opracowania aktów delegowanych Komisja powinna zapewnić jednoczesne i odpowiednie przekazywanie na czas właściwych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. (4) Wspólna polityka rolna obejmuje szereg środków, w tym działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich. Aby przyczynić się do realizacji założeń WPR należy zapewnić finansowanie tych środków. Biorąc pod uwagę, że wspomniane środki posiadają wspólne elementy różniące się jednak od siebie pod pewnymi względami, ich finansowanie należy ująć w ramy prawne pozwalające, w stosownych przypadkach, na ich specyficzne traktowanie. Rozporządzeniem (WE) nr 1290/2005 utworzono dwa europejskie fundusze rolnicze – a mianowicie Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (dalej „EFRG”) oraz Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (dalej „EFRROW”). Fundusze te należy utrzymać. (5) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr [FR]/xxx z dnia […] w sprawie reguł finansowych mających zastosowanie do budżetu rocznego Unii[13] oraz przepisy przyjęte na jego podstawie należy stosować w odniesieniu do środków ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu. Rozporządzenie ustanawia w szczególności przepisy dotyczące zarządzania dzielonego z państwami członkowskimi, opierające się na zasadach należytego zarządzania finansami, przejrzystości oraz niedyskryminacji, jak również przepisy dotyczące funkcji akredytowanych organów, zasad budżetowych, których należy przestrzegać w ramach niniejszego rozporządzenia. (6) Wydatki w ramach WPR, w tym wydatki związane z rozwojem obszarów wiejskich powinny być finansowane z budżetu Unii z wykorzystaniem dwóch przedmiotowych funduszy – bezpośrednio lub na zasadzie zarządzania dzielonego z państwami członkowskimi. Należy określić rodzaje środków, które mogą być finansowane z obydwu wyżej wymienionych funduszy. (7) Biorąc powyższe pod uwagę, należy stworzyć przepisy dotyczące akredytowania przez państwa członkowskie agencji płatniczych, wprowadzenia procedur dotyczących uzyskiwania niezbędnych poświadczeń wiarygodności dotyczących zarządzania i certyfikacji systemów zarządzania i kontroli, jak również zatwierdzania rocznych sprawozdań finansowych przez niezależne jednostki. Ponadto w celu zapewnienia przejrzystości krajowych kontroli, w szczególności w zakresie procedur dotyczących zezwoleń, zatwierdzania i wypłaty środków oraz w celu zmniejszenia obciążeń służb Komisji związanych z administracją i audytem oraz obciążeń państw członkowskich, w przypadku których wymagana jest akredytacja każdej agencji płatniczej, należy ograniczyć liczbę organów i instytucji, którym przydzielono te funkcje, biorąc pod uwagę przepisy konstytucyjne każdego z państw członkowskich. (8) Jeżeli państwo członkowskie akredytuje więcej niż jedną agencję płatniczą, ważne jest, aby wyznaczyło jeden organ koordynujący, zapewniający spójność zarządzania funduszami, odpowiedzialny za kontakty między Komisją a poszczególnymi akredytowanymi agencjami płatniczymi i czuwający nad szybkim przekazywaniem każdej żądanej przez Komisję informacji dotyczącej działalności poszczególnych agencji płatniczych. Organ koordynujący powinien odpowiadać za zagwarantowanie podjęcia działań naprawczych i bieżące informowanie Komisji o podejmowanych działaniach oraz zapewniać jednolite stosowanie wspólnych reguł i norm. (9) Jedynie agencje płatnicze akredytowane przez państwa członkowskie stanowią rozsądną gwarancję przeprowadzenia niezbędnych kontroli przed przyznaniem beneficjentom środków z unijnej pomocy. Dlatego też należy wyraźnie określić, że z budżetu unijnego zwracane są wyłącznie wydatki dokonane przez akredytowane agencje płatnicze. (10) W celu zwiększenia świadomości beneficjentów na temat związku pomiędzy praktykami rolniczymi i zarządzaniem gospodarstwami z jednej strony, a normami w zakresie ochrony środowiska, zmiany klimatu, zasad dobrej kultury rolnej, bezpieczeństwa żywności, zdrowia zwierząt oraz ich dobrostanu z drugiej strony, państwa członkowskie powinny stworzyć kompleksowy system doradztwa rolniczego, adresowany do beneficjentów. Przedmiotowy system doradztwa rolniczego nie powinien jednak wpływać w jakikolwiek sposób na zobowiązania i odpowiedzialność beneficjentów w zakresie przestrzegania wspomnianych norm. Państwa członkowskie powinny zatem jasno rozgraniczyć funkcje doradcze i kontrolne. (11) System doradztwa rolniczego powinien obejmować przynajmniej wymogi i normy w zakresie zasady wzajemnej zgodności. System powinien również obejmować wymogi, które należy spełnić w odniesieniu do praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu oraz środowiska w celu otrzymania płatności bezpośrednich, jak również w odniesieniu do utrzymywania użytków rolnych na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr DP/xxx z dnia … ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej[14]. Przedmiotowy system powinien ponadto obejmować pewne elementy związane z łagodzeniem skutków zmiany klimatu oraz odpowiednimi działaniami dostosowawczymi, różnorodnością biologiczną, ochroną wód, zgłaszaniem chorób zwierząt i roślin oraz innowacjami, jak również zrównoważonym rozwojem działalności gospodarczej małych gospodarstw. (12) Przystąpienie do systemu doradztwa rolniczego przez beneficjentów powinno odbywać się na zasadzie dobrowolności. Wszyscy beneficjenci, nawet nie otrzymujący pomocy w ramach WPR, powinni mieć możliwość uczestnictwa w systemie, jednak państwa członkowskie mogą ustalić kryteria priorytetowe. Ze względu na charakter systemu, celowym jest, aby informacje uzyskane w trakcie wykonywania działalności doradczej były traktowane jako poufne, za wyjątkiem przypadków poważnego naruszenia prawa unijnego lub krajowego. Aby zagwarantować skuteczność systemu, doradcy powinni posiadać odpowiednie kwalifikacje i odbywać regularne szkolenia. (13) Środki finansowe, niezbędne do pokrycia wydatków dokonanych przez akredytowane agencje płatnicze w ramach EFRG, powinny być przekazywane do dyspozycji państw członkowskich przez Komisję w formie zwrotów na podstawie zaksięgowanych wydatków dokonanych przez te agencje. W oczekiwaniu na zwroty w formie płatności miesięcznych państwa członkowskie powinny zgromadzić niezbędne środki w zależności od potrzeb ich akredytowanych agencji płatniczych. Państwa członkowskie oraz beneficjenci zaangażowani w realizację WPR pokrywają ze środków własnych wszelkie koszty zatrudnienia oraz koszty administracyjne. (14) Korzystanie z systemu agrometeorologicznego oraz zakup i poprawa jakości zdjęć satelitarnych dostarczy Komisji odpowiednich środków zarządzania rynkami rolnymi i ułatwi monitorowanie i kontrolę wydatków rolniczych. (15) W ramach przestrzegania dyscypliny budżetowej konieczne jest zdefiniowanie pułapu rocznego wydatków finansowanych przez EFRG z uwzględnieniem kwot maksymalnych ustalonych dla tego funduszu w wieloletnich ramach finansowych określonych w rozporządzeniu Rady (UE) nr xxx/xxx z dnia […] określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2014 - 2020[15] [wieloletnie ramy finansowe]. (16) Dyscyplina budżetowa nakazuje również, aby pułap roczny wydatków finansowanych przez EFRG był przestrzegany w każdych okolicznościach i na każdym etapie procedury budżetowej i wykonywania budżetu. W tym celu konieczne jest, aby krajowy pułap płatności bezpośrednich realizowany przez państwo członkowskie, ustanowiony w rozporządzeniu (UE) nr xxx/xxx [DP], był uważany za pułap finansowy dla bezpośrednich płatności dla danego państwa członkowskiego i aby zwroty tych płatności nie przekraczały wspomnianego pułapu. Ponadto dyscyplina budżetowa nakazuje, aby wszystkie akty prawne proponowane przez Komisję lub przyjęte przez prawodawcę lub przez Komisję w ramach WPR oraz finansowane przez EFRG nie przekraczały rocznego pułapu wydatków finansowanych przez ten fundusz. (17) W celu zagwarantowania, że kwoty przeznaczone na finansowanie WPR nie przekraczają rocznych pułapów, należy utrzymać mechanizm finansowania, o którym mowa w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającym rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1782/2003[16], zgodnie z którym poziom wsparcia bezpośredniego zostaje dostosowany. Podobnie należałoby przyznać Komisji prawo do ustalania dostosowań, jeżeli Rada nie ustali ich przed dniem 30 czerwca roku kalendarzowego, do którego stosują się powyższe dostosowania. (18) Środki podjęte w celu określenia wkładu finansowego EFRG oraz EFRROW, odnoszące się do kalkulacji pułapów finansowych, nie wpływają na kompetencje wyznaczonej przez Traktat władzy budżetowej. Środki te powinny się zatem opierać na kwotach referencyjnych ustalonych zgodnie z porozumieniem międzyinstytucjonalnym z dnia […] pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą oraz Komisją o współpracy w sprawach budżetowych i o należytym zarządzaniu finansowym[17] i rozporządzeniem (UE) nr xxx/xxx [wieloletnie ramy finansowe]. (19) Dyscyplina budżetowa pociąga również za sobą stałe kontrolowanie średniookresowej sytuacji budżetowej. Dlatego też w trakcie przedkładania wstępnego projektu budżetu na dany rok ważne jest, aby Komisja przedstawiła swoje prognozy i analizę Parlamentowi Europejskiemu i Radzie oraz, w stosownych przypadkach, zaproponowała prawodawcy podjęcie odpowiednich środków. Ponadto Komisja powinna wykorzystywać w pełni i przez cały czas swoje uprawnienia w zakresie zarządzania w celu zapewnienia przestrzegania pułapu rocznego oraz, w stosownych przypadkach, proponować Parlamentowi Europejskiemu i Radzie przeprowadzenie odpowiednich działań mających na celu poprawę sytuacji budżetowej. Jeżeli pod koniec roku budżetowego wnioski o zwrot przedstawione przez państwa członkowskie uniemożliwiałyby przestrzeganie pułapu rocznego, Komisja powinna mieć możliwość podjęcia środków zapewniających tymczasowy podział dostępnych środków budżetowych pomiędzy państwa członkowskie proporcjonalnie do ich wniosków o zaległą wypłatę, jak również do zachowania pułapu ustalonego na dany rok. Należałoby przyjąć, iż płatności na dany rok są realizowane w następnym roku budżetowym, oraz ostatecznie ustalić całkowitą kwotę finansowania unijnego przysługującą państwu członkowskiemu, jak również wyrównanie między państwami członkowskimi w celu przestrzegania ustalonej kwoty. (20) W czasie wykonywania budżetu Komisja powinna stosować comiesięczny system wczesnego ostrzegania i monitorowania wydatków rolnych w celu zapewnienia jak najszybszego reagowania w przypadku pojawienia się ryzyka przekroczenia pułapu rocznego, podjęcia odpowiednich środków w ramach przyznanych jej uprawnień w zakresie zarządzania oraz, gdyby działania te okazały się niewystarczające, zaproponowania wprowadzenia w życie innych środków. Okresowe sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady powinno zawierać zestawienie zmian wydatków dokonanych do dnia sporządzenia sprawozdania z wydatkami szacunkowymi, jak również ocenę prognozowanego wykonania budżetu do końca roku budżetowego. (21) Ważne jest, aby kurs walutowy stosowany przez Komisję przy tworzeniu dokumentów budżetowych z uwzględnieniem okresu upływającego między sporządzeniem dokumentów a ich przekazaniem, odzwierciedlał najnowsze dostępne dane. (22) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr CR/xxx z dnia […] ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego objętych zakresem wspólnych ram strategicznych oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1083/2006[18] ustanawia zasady dotyczące wsparcia finansowego w ramach funduszy objętych zakresem przedmiotowego rozporządzenia, w tym EFRROW. Przedmiotowe przepisy obejmują również niektóre zasady dotyczące kwalifikowalności wydatków, zarządzania finansami jak również systemów zarządzania i kontroli. Ze względu na jasność prawa oraz spójność między funduszami, w przypadku zarządzania finansami w ramach EFRROW należy odnieść się do odpowiednich przepisów dotyczących zobowiązań budżetowych, terminów płatności oraz anulowania określonych w rozporządzeniu (UE) nr CR/xxx. (23) Programy rozwoju obszarów wiejskich są finansowane z budżetu unijnego na podstawie zobowiązań w ratach rocznych. Państwa członkowskie powinny mieć możliwość korzystania z ustanowionych funduszy unijnych od momentu rozpoczęcia przedmiotowych programów. Dlatego też konieczne jest ustanowienie odpowiednio ograniczonego prefinansowania mającego zapewnić regularny przepływ środków umożliwiający terminowe dokonywanie płatności na rzecz beneficjentów. (24) Oprócz prefinansowania, wśród płatności Komisji dla akredytowanych agencji płatniczych należy wyróżnić płatności okresowe oraz płatność sald, ustalając warunki ich wypłaty. Zasada automatycznego anulowania powinna pociągać za sobą przyspieszenie realizacji programów i właściwe zarządzanie finansowe. (25) Pomoc unijną należy wypłacać beneficjentom w ustalonym terminie, by mogła ona zostać skutecznie wykorzystana. Nieprzestrzeganie przez państwa członkowskie terminów płatności ustalonych w przepisach Unii może tworzyć poważne problemy dla beneficjentów i stanowić zagrożenie dla zasady jednoroczności budżetu unijnego. Dlatego też wydatki dokonane poza terminami płatności powinny zostać wyłączone z finansowania unijnego. W celu poszanowania zasady proporcjonalności Komisja powinna móc ustalać przepisy określające wyjątki od tej ogólnej zasady. Przedmiotowa zasada ustanowiona w rozporządzeniu (WE) nr 1290/2005 powinna zostać utrzymana i stosować się zarówno do EFRG jak i EFRROW. W przypadku gdy państwa członkowskie dokonują wpłat z opóźnieniem, powinny dodać odsetki do kwoty głównej na swój koszt w celu wyrównania strat beneficjentom. Taki przepis mógłby motywować państwa członkowskie do bardziej rygorystycznego przestrzegania terminów płatności oraz upewnić beneficjentów, że środki zostaną im wypłacone na czas – lub że w przypadku opóźnienia płatności otrzymają oni przynajmniej stosowną rekompensatę. (26) Rozporządzenie (WE) nr 1290/2005 określa zmniejszenia i zawieszenia miesięcznych płatności lub płatności okresowych w ramach EFRG i EFRROW. Mimo raczej szerokiego sformułowania wspomnianych przepisów, zauważa się, że mają one zastosowanie w praktyce głównie w przypadku nieprzestrzegania terminów płatności, pułapów oraz podobnych „zagadnień związanych z rachunkowością”, które można z łatwością stwierdzić w deklaracjach wydatków. Przedmiotowe przepisy zezwalają również na zmniejszenia i zawieszenia płatności w przypadku poważnych i trwałych braków w krajowych systemach kontroli, ale zakładają przy tym raczej restrykcyjne warunki merytoryczne takiego rozwiązania oraz ustanawiają szczególną, dwuetapową procedurę postępowania w takich przypadkach. Władza budżetowa wielokrotnie zwracała się do Komisji z prośbą o zawieszenie płatności na rzecz państw członkowskich uchybiających swoim zobowiązaniom. W związku z powyższym konieczne jest zapewnienie większej przejrzystości systemu określonego w rozporządzeniu (WE) nr 1290/2005 oraz połączenie zasad dotyczących zmniejszeń i zawieszeń w ramach EFRG i EFRROW w jednym artykule. System zmniejszeń związanych z „zagadnieniami związanymi z rachunkowością” powinien zostać utrzymany i doprecyzowany zgodnie z istniejącą praktyką administracyjną. Możliwość zawieszania lub zmniejszania płatności w przypadku znacznych i trwałych braków w krajowych systemach kontroli należy rozszerzyć o zaniedbania w zakresie odzyskiwania nieprawidłowych płatności, jednocześnie zachowując dwuetapową procedurę stosowaną w przypadku takich zmniejszeń lub zawieszeń. (27) Sektorowe prawodawstwo rolne nakłada na państwa członkowskie obowiązek przesyłania w wyznaczonych terminach informacji dotyczących ilości przeprowadzonych kontroli oraz ich wyników. Wspomnianych statystyk kontroli używa się do określenia poziomu błędu na poziomie państwa członkowskiego, oraz – w szerszym zakresie – do celów kontroli zarządzania EFRG oraz EFRROW. Umożliwiają one Komisji zdobycie pewności, że zarządzanie funduszami odbywa się z odpowiedni sposób i są istotnym elementem rocznego poświadczenia wiarygodności. Ze względu na fundamentalny charakter wspomnianych informacji statystycznych oraz w celu zagwarantowania, że państwa członkowskie będą w terminie wywiązywać się z obowiązku przesyłania ich, konieczne jest ustanowienie instrumentu zapobiegającego opóźnieniom w przekazywaniu wymaganych danych w sposób proporcjonalny do zakresu braku danych. Należy zatem ustanowić przepisy, umożliwiające Komisji zawieszenie części miesięcznych lub okresowych płatności, w odniesieniu do których nie przesłano odpowiednich informacji statystycznych w wymaganym terminie. (28) Aby umożliwić ponowne wykorzystanie funduszy EFRG i EFRROW, konieczne jest stworzenie zasad dotyczących przyznawania konkretnych kwot. Wykaz zawarty w rozporządzeniu (WE) nr 1290/2005 należy uzupełnić o kwoty związane z opóźnionymi płatnościami oraz rozliczeniami rachunków w odniesieniu do wydatków w ramach EFRG. W rozporządzeniu Rady (WE) nr 352/78 z dnia 20 lutego 1978 r. w sprawie uznawania utraconych zabezpieczeń, poręczeń i gwarancji złożonych w ramach wspólnej polityki rolnej[19] ustanowiono również zasady dotyczące przeznaczenia kwot pochodzących z utraconych zabezpieczeń. Przedmiotowe przepisy należy ujednolić i połączyć z istniejącymi przepisami dotyczącymi dochodów przeznaczonych na określony cel. Należy zatem uchylić rozporządzenie (EWG) nr 352/78. (29) Rozporządzenie Rady (WE) nr 814/2000 z dnia 17 kwietnia 2000 r. w sprawie działań informacyjnych odnoszących się do wspólnej polityki rolnej[20] oraz jego przepisy wykonawcze określają działania informacyjne związane z WPR, które mogą być finansowane na postawie art. 5 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 1290/2005. Rozporządzenie (WE) nr 814/2000 zawiera wykaz wspomnianych środków wraz z ich celami i ustanawia zasady ich finansowania oraz realizacji odnośnych projektów. Od czasu przyjęcia wspomnianego rozporządzenia, rozporządzeniem (UE) nr xxx/xxx [FR] przyjęto przepisy w odniesieniu do dotacji i udzielania zamówień. Przedmiotowe przepisy powinny mieć również zastosowanie do działań informacyjnych w ramach WPR. Ze względu na uproszczenie przepisów i ich spójność, rozporządzenie (WE) nr 814/2000 należy uchylić, utrzymując jednak przepisy szczegółowe dotyczące celów oraz rodzajów finansowanych środków. Działania informacyjne powinny również uwzględniać konieczność zapewnienia większej skuteczności komunikacji ze społeczeństwem oraz większej synergii pomiędzy działaniami informacyjnymi podejmowanymi z inicjatywy Komisji, jak również gwarantować, że społeczeństwo jest odpowiednio poinformowane na temat priorytetów politycznych UE. Dlatego też przedmiotowe przepisy powinny również obejmować środki informacyjne odpowiednie dla WPR w ramach komunikacji instytucjonalnej, o których mowa w Komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Budżet z perspektywy „Europy 2020” – Część II: poszczególne dziedziny polityki[21].. (30) Finansowanie środków i działań w ramach WPR jest częściowo realizowane w ramach zarządzania dzielonego. W celu zapewnienia właściwego zarządzania finansami funduszy unijnych, Komisja powinna wykonywać działania zmierzające do sprawowania kontroli nad właściwym zarządzaniem funduszami przez organy państw członkowskich odpowiedzialne za dokonywanie płatności. Należy zdefiniować charakter kontroli, które miałyby być przeprowadzane przez Komisję, i dokładnie określić warunki umożliwiające Komisji przyjęcie odpowiedzialności w zakresie wykonywania budżetu, jak również jasno przedstawić obowiązki współpracy nałożone na państwa członkowskie. (31) W celu spełnienia przez Komisję obowiązku sprawdzania istnienia i właściwego funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli wydatków unijnych w państwach członkowskich, niezależnie od kontroli przeprowadzanych przez państwa członkowskie, należy umożliwić dokonywanie weryfikacji przez osoby uprawnione przez Komisję, jak również przyznać im prawo zwracania się o wsparcie do państw członkowskich. (32) Konieczne jest jak najszersze zastosowanie technologii informatycznych w celu opracowania informacji, które mają być przekazywane Komisji. W czasie kontroli ważne jest, aby Komisja posiadała pełny i natychmiastowy dostęp do danych związanych z wydatkami, zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej. (33) W celu ustanowienia finansowego powiązania między akredytowanymi agencjami płatniczymi a budżetem Unii, Komisja powinna przeprowadzać coroczne rozliczenie rachunków tych agencji. Decyzja o rozliczaniu rachunków powinna dotyczyć kompletności, dokładności i prawdziwości przekazanych rozliczeń, natomiast nie powinna dotyczyć zgodności wydatków z przepisami Unii. (34) Ze względu na fakt, iż Komisja jest odpowiedzialna za właściwe stosowanie prawa Unii zgodnie z art. 17 Traktatu o Unii Europejskiej, powinna ona podejmować decyzje w kwestii zgodności wydatków dokonanych przez państwa członkowskie z przepisami Unii. Państwom członkowskim należy przyznać prawo do uzasadniania swoich decyzji związanych z płatnościami i do korzystania z procedury pojednawczej w przypadku braku porozumienia między nimi a Komisją. W celu udzielenia państwom członkowskim gwarancji prawnych i finansowych dotyczących wydatków dokonanych w przeszłości, należy wyznaczyć maksymalny okres, w którym Komisja może podejmować decyzję odnośnie do skutków finansowych stwierdzonej niezgodności. W przypadku EFFROW, procedura rozliczenia zgodności powinna być zgodna w przepisami dotyczącymi korekt finansowych, ustanowionymi w części 2 rozporządzenia (UE) nr CR/xxx. (35) W przypadku EFRG odzyskane kwoty powinny zostać zwrócone do funduszu, jeżeli wydatki nie są zgodne z przepisami Unii i uzasadnione uprawnieniami do płatności. Należy ustanowić system odpowiedzialności finansowej za nieprawidłowości w przypadkach, gdy pełna kwota nie zostanie odzyskana. W tym celu należy stworzyć procedurę pozwalającą Komisji chronić interesy budżetu Unii poprzez podejmowanie decyzji o obciążeniu danego państwa członkowskiego kwotami, które zostały utracone w wyniku nieprawidłowości i które nie zostały odzyskane w rozsądnym terminie. Przedmiotowe przepisy stosuje się do wszystkich kwot jeszcze nieodzyskanych w chwili wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. W pewnych przypadkach zaniedbań ze strony danego państwa członkowskiego uzasadnione jest obciążenie go całością kwoty. Te same zasady należy stosować w odniesieniu do EFRROW, zachowując jednak różnicę związaną z faktem, że kwoty odzyskane lub anulowane w następstwie nieprawidłowości powinny pozostawać do dyspozycji programów rozwoju obszarów wiejskich zatwierdzonych w danym państwie członkowskim, ponieważ zostały one temu państwu przyznane. Należy również ustanowić przepisy dotyczące zobowiązań państw członkowskich dotyczących składania sprawozdań. (36) Procedury windykacji stosowane przez państwa członkowskie mogą opóźniać odzyskiwanie środków o wiele lat, bez gwarancji co do ich skuteczności. Koszty stosowania powyższych procedur mogą być również nieproporcjonalne w stosunku do kwot odzyskanych lub możliwych do odzyskania. W związku z powyższym w pewnych przypadkach państwa członkowskie powinny mieć prawo wstrzymania procedur windykacji. (37) Mając na uwadze ochronę interesów budżetu unijnego, należy przyjąć, że państwa członkowskie podejmują środki w celu upewnienia się, czy transakcje finansowane przez EFRG i EFRROW rzeczywiście mają miejsce i są poprawnie wykonywane. Państwa członkowskie powinny ponadto zapobiegać nieprawidłowościom lub naruszeniom zobowiązań przez beneficjentów, wykrywać je i skutecznie zwalczać. W tym celu stosuje się rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich[22]. (38) Przepisy odnoszące się do ogólnych zasad dotyczących kontroli, wycofań, zmniejszeń i wykluczeń z płatności oraz do nakładania kar zawarte są w różnych sektorowych rozporządzeniach rolnych. Wspomniane przepisy powinny znaleźć się w tych samych ramach prawnych na poziomie horyzontalnym. Powinny one pokrywać zobowiązania państw członkowskich w odniesieniu do kontroli administracyjnych oraz kontroli na miejscu, przepisów dotyczących odzyskiwania, zmniejszeń oraz wykluczeń z pomocy. Należy również ustanowić zasady dotyczące kontroli zobowiązań niezwiązanych bezpośrednio z wypłatą pomocy. (39) Różnorodne przepisy w ramach sektorowego prawodawstwa rolnego wymagają złożenia zabezpieczenia w celu zagwarantowania płatności kwoty należnej w przypadku niewywiązania się ze zobowiązania. Aby wzmocnić ramy prawne dotyczące zabezpieczeń, do wszystkich przedmiotowych przepisów należy stosować jedną horyzontalną zasadę. (40) Państwo członkowskie powinno korzystać z zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w odniesieniu do niektórych płatności, określonych w rozporządzeniu (UE) nr xxx/xxx [DP] oraz w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr xxx/xxx z dnia Xxx w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) [23]. Aby poprawić skuteczność i kontrolę wsparcia Unii, państwa członkowskie należy upoważnić do korzystania ze wspomnianego zintegrowanego systemu również w odniesieniu do innych systemów wsparcia Unii. (41) Należy zachować główne elementy systemu zintegrowanego, a w szczególności: przepisy dotyczące skomputeryzowanej bazy danych, system identyfikacji działek rolnych, wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o przyznanie płatności oraz system identyfikacji i rejestrowania uprawnień do płatności. (42) Płatności przewidziane w ramach systemów wsparcia Unii objętych systemem zintegrowanym powinny być przekazywane przez właściwe organy krajowe beneficjentom w pełnej wysokości, z zastrzeżeniem wszelkich redukcji przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu, w wyznaczonych terminach. W celu bardziej elastycznego zarządzania płatnościami bezpośrednimi należy umożliwić państwom członkowskim dokonywanie płatności objętych systemem zintegrowanym w nie więcej niż dwóch ratach na rok. (43) Bardzo skutecznym środkiem nadzoru transakcji stanowiących część systemu finansowania przez EFRG może być kontrola dokumentów handlowych przedsiębiorstw otrzymujących lub dokonujących płatności. Przepisy dotyczące kontroli dokumentów handlowych zostały określone w rozporządzeniu Rady (WE) nr 485/2008 z dnia 26 maja 2008 r. w sprawie kontroli przez państwa członkowskie transakcji stanowiących część systemu finansowania przez Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji[24]. Kontrola taka jest uzupełnieniem innych kontroli przeprowadzonych już przez państwa członkowskie. Przedmiotowe rozporządzenie nie ma również wpływu na przepisy prawa krajowego odnoszące się do kontroli, które mają szerszy zakres niż kontrole w nim określone. (44) Rozporządzenie (WE) nr 485/2008 stanowi, że państwa członkowskie powinny podjąć środki niezbędne do zapewnienia skutecznej ochrony interesów finansowych budżetu Unii, a w szczególności w celu upewnienia się co do realności i prawidłowości operacji finansowanych przez EFRG. Dla zapewnienia jasności i zrozumiałości, odpowiednie przepisy powinny zostać zintegrowane w jednym akcie. Należy zatem uchylić rozporządzenie (WE) nr 485/2008. (45) Określenie dokumentów stanowiących podstawę takiej kontroli powinno umożliwiać przeprowadzenie pełnej kontroli. Wybór przedsiębiorstw poddawanych kontroli powinien być uzależniony od charakteru transakcji przeprowadzanych na ich odpowiedzialność oraz od podziału przedsiębiorstw według branży na otrzymujące lub dokonujące płatności w zależności od ich finansowego znaczenia w systemie finansowania przez EFRG. (46) Należy określić zakres uprawnień urzędników odpowiedzialnych za kontrolę i obowiązki przedsiębiorstw w zakresie udostępniania dokumentów handlowych takim urzędnikom na określony okres oraz dostarczania informacji, jakich urzędnicy mogą żądać. Należy ustanowić przepisy zezwalające na zatrzymanie dokumentów handlowych w określonych przypadkach. (47) Ze względu na międzynarodową strukturę handlu rolnego oraz w interesie funkcjonowania rynku wewnętrznego, konieczne jest zorganizowanie współpracy między państwami członkowskimi. Niezbędne jest również utworzenie na poziomie Unii scentralizowanego systemu dokumentacji dotyczącej przedsiębiorstw otrzymujących lub dokonujących płatności i mających siedzibę w państwach trzecich. (48) Chociaż uchwalenie programów kontroli należy do obowiązków państw członkowskich powinny one przekazywać swoje programy Komisji, tak aby mogła ona wykonać swoją rolę nadzorczą i koordynacyjną oraz gwarantować, że programy przyjmowane są na podstawie właściwych kryteriów a kontrole ukierunkowane na sektory lub przedsiębiorstwa, w których istnieje duże ryzyko nadużyć finansowych. (49) Istotnym jest, by każde państwo członkowskie posiadało specjalną służbę odpowiedzialną za nadzorowanie kontroli dokumentów handlowych określonych w niniejszym rozporządzeniu lub koordynowanie takich kontroli. Wspomniane specjalne służby powinny być zorganizowane niezależnie od służb przeprowadzających kontrole przed dokonaniem płatności. Informacje zebrane podczas takich kontroli powinny być chronione tajemnicą zawodową. (50) W rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającym rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001[25], które zostało zastąpione rozporządzeniem (WE) nr 73/2009, ustanowiono zasadę, że płatność pełnej kwoty wsparcia w ramach WPR powinna być powiązana z przestrzeganiem zasad dotyczących gospodarowania gruntami, produkcji rolnej oraz działalności rolniczej. Wspomniana zasada została następnie odzwierciedlona w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)[26] oraz rozporządzeniu Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającym wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych („rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku”)[27]. W ramach tak zwanej „zasady wzajemnej zgodności” państwa członkowskie powinny nakładać kary w formie zmniejszenia wsparcia lub wykluczenia ze wsparcia otrzymanego w ramach WPR w całości lub w części. (51) Zasada wzajemnej zgodności łączy w ramach WPR podstawowe normy dotyczące ochrony środowiska, zmiany klimatu, dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, zdrowia publicznego, zdrowia zwierząt, zdrowia roślin oraz dobrostanu zwierząt. Połączenie to ma na celu przyczynienie się do rozwoju zrównoważonego rolnictwa poprzez zwiększenie świadomości beneficjentów dotyczącej konieczności przestrzegania tych podstawowych norm. Zmierza ono również pogodzenia celów WPR z oczekiwaniami społeczeństwa przez zwiększenie spójności WPR z polityką w dziedzinie ochrony środowiska, zdrowia publicznego, zdrowia zwierząt i roślin oraz dobrostanu zwierząt. (52) Zasada wzajemnej zgodności stanowi integralną część wspólnej polityki rolnej i należy ją utrzymać. Jednakże biorąc pod uwagę fakt, iż składa się ona obecnie z oddzielnych wykazów dotyczących podstawowych wymogów w zakresie zarządzania oraz norm w zakresie zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, należałoby ją uprościć w taki sposób, by zagwarantować i uwidocznić jej spójność. W tym celu przedmiotowe wymogi oraz normy powinny zostać umieszczone w jednym wykazie i pogrupowane według obszarów i zagadnień. Z doświadczeń wynika również, że niektóre wymogi w zakresie zasady wzajemnej zgodności nie są dostatecznie związane z działalnością rolniczą czy powierzchnią gospodarstwa lub dotyczą bardziej organów krajowych niż beneficjentów. W związku z powyższym należy odpowiednio dostosować zakres zasady wzajemnej zgodności. Należy ponadto ustanowić przepisy dotyczące utrzymywania trwałych użytków zielonych w latach 2014 i 2015. (53) Państwa członkowskie muszą w pełni wdrożyć wymogi podstawowe w zakresie zarządzania, tak by można je było stosować na poziomie gospodarstw oraz zagwarantować równe traktowanie rolników. (54) W przypadku dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej[28], przepisy dotyczące stosowania zasady wzajemnej zgodności będą w pełni obowiązywać dopiero wówczas, gdy wszystkie państwa członkowskie wdrożą je w pełni, w szczególności w zakresie jasnych wymogów obowiązujących rolników. Zgodnie z dyrektywą, wspomniane wymogi na szczeblu gospodarstw będą stosowane najpóźniej od dnia 1stycznia 2013 r. (55) W przypadku dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/128/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów[29], przepisy dotyczące stosowania zasady wzajemnej zgodności będą w pełni obowiązywać dopiero wówczas, gdy wszystkie państwa członkowskie wdrożą je w pełni, w szczególności w zakresie jasnych wymogów obowiązujących rolników. Zgodnie z dyrektywą, wspomniane wymogi na poziomie gospodarstw będą stosowane stopniowo i zgodnie z harmonogramem, a przede wszystkim ogólne przepisy dotyczące integrowanej ochrony roślin będą stosowane najpóźniej od dnia 1 stycznia 2014 r. (56) Zgodnie z art. 22 dyrektywy 2000/60/WE, dyrektywa Rady 80/68/EWG z dnia 17 grudnia 1979 r. w sprawie ochrony wód gruntowych przed zanieczyszczeniem spowodowanym przez niektóre substancje niebezpieczne[30] zostanie uchylona z dniem 23 grudnia 2013 r. Aby utrzymać przepisy obowiązujące w ramach zasady wzajemnej zgodności, związane z ochroną wód gruntowych, właściwe jest, podczas oczekiwania na włączenie dyrektywy 2000/60/WE do zasady wzajemnej zgodności, dostosowanie zakresu zasady wzajemnej zgodności oraz określenie normy w zakresie zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska obejmującej wymogi określone w art. 4 i 5 dyrektywy 80/68/EWG. (57) Zasada wzajemnej zgodności nakłada pewne ograniczenia administracyjne zarówno na beneficjentów jak i na organy administracji krajowej, wynikające z konieczności – w stosownych przypadkach – prowadzenia odpowiedniej dokumentacji, przeprowadzania kontroli oraz stosowania kar. Wspomniane kary powinny być proporcjonalne, obiektywne i stopniowalne. Kary te należy stosować bez uszczerbku dla kar ustanowionych w ramach innych przepisów prawa Unii lub prawa krajowego. W celu zapewnienia spójności właściwe jest połączenie odpowiednich przepisów unijnych w jeden jednolity instrument prawny. W przypadku rolników uczestniczących w systemie dla drobnych producentów rolnych, o którym mowa w tytule V rozporządzenia (UE) nr xxx/xxx [DP], obciążenia wynikające ze stosowania zasady wzajemnej zgodności można uznać za przekraczające korzyści wynikające z uczestnictwa tych rolników we wspomnianym systemie. W celu uproszczenia, wspomniani rolnicy powinni zostać zatem zwolnieni z obowiązków wynikających z zasady wzajemnej zgodności, a w szczególności z podlegania systemowi kontroli oraz narażenia na stosowanie odnośnych kar. Takie zwolnienie należy jednak stosować bez uszczerbku dla obowiązku przestrzegania odnośnych przepisów sektorowego prawodawstwa rolnego oraz możliwości przeprowadzenia kontroli i nałożenia kar na podstawie wspomnianego prawodawstwa. (58) Rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 ustanowiło normy ramowe w odniesieniu do zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, na podstawie których państwa członkowskie mają przyjąć normy krajowe uwzględniające szczególne cechy danych obszarów, w tym ich warunki klimatyczne i glebowe i istniejące systemy gospodarki rolnej (użytkowanie gruntów, płodozmian, metody uprawy roli) jak również struktury gospodarstw rolnych. Wspomniane normy w odniesieniu do zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska mają na celu zapobieganie erozji gleby, zachowanie materii organicznej gleby oraz struktury gleby, zapewnienie minimalnego poziomu utrzymania gruntów, zapobieganie pogorszeniu się stanu siedlisk naturalnych oraz ochronę wód i zarządzanie nimi. Szerszy zakres systemu wzajemnej zgodności, ustanowiony w niniejszym rozporządzeniu powinien zatem obejmować ramy, na podstawie których państwa członkowskie powinny przyjąć krajowe normy w zakresie zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Ramy unijne powinny również zawierać przepisy w zakresie zagadnień związanych ze stanem wód, glebą, zasobami węgla, różnorodnością biologiczną oraz krajobrazem jak również przepisy dotyczące minimalnego poziomu utrzymania gruntów. (59) Należy jasno i przejrzyście informować beneficjentów, jakie wymogi muszą oni spełniać w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności. W tym celu państwa członkowskie powinny przekazywać beneficjentom wszelkie informacje dotyczące wymogów i norm związanych z przedmiotową zasadą w wyczerpujący, zrozumiały oraz przejrzysty sposób, w miarę możliwości przy wykorzystaniu środków elektronicznych. (60) Sprawne wdrożenie zasady wzajemnej zgodności wymaga weryfikacji przestrzegania zobowiązań przez beneficjentów. W przypadku, gdy państwo członkowskie decyduje się na skorzystanie z wariantu niezastosowania zmniejszenia lub wykluczenia w przypadku gdy odnośna kwota wynosi mniej niż 100 euro, właściwy organ kontrolny powinien, w odniesieniu do próby beneficjentów w roku następnym, sprawdzić, czy w odniesieniu do ustaleń związanych z niespełnieniem przedmiotowych wymogów podjęto działania naprawcze. (61) W celu zapewnienia harmonijnej współpracy między Komisją a państwami członkowskimi w dziedzinie finansowania wydatków WPR, a w szczególności, w celu umożliwienia Komisji ścisłego monitorowania zarządzania finansami przez państwa członkowskie i rozliczania rachunków akredytowanych agencji płatniczych, konieczne jest, aby państwa członkowskie przekazywały Komisji pewne informacje lub zachowywały je do jej dyspozycji. (62) W celu opracowywania informacji przeznaczonych dla Komisji oraz umożliwienia jej pełnego i natychmiastowego dostępu do danych związanych z wydatkami przedstawianych zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej, należy ustanowić odpowiednie przepisy dotyczące przedstawiania i przekazywania danych oraz terminów ich przekazywania. (63) Biorąc pod uwagę, że w ramach stosowania systemów kontroli krajowych i rozliczenia zgodności mogą być przekazywane dane osobowe lub tajemnice handlowe, zarówno państwa członkowskie, jak i Komisja powinny zapewnić poufność informacji otrzymywanych w tym zakresie. (64) W celu zapewnienia prawidłowego zarządzania finansowego budżetem Unii i w poszanowaniu zasad równości, zarówno na poziomie państw członkowskich, jak i beneficjentów, należy ustanowić reguły dotyczące stosowania euro. (65) Kurs walutowy euro może zmieniać się w ciągu okresu, w którym realizowane są przedmiotowe działania. Dlatego też kurs stosowany do danych kwot powinien być ustalany przy uwzględnieniu wydarzenia, za pomocą którego osiągnięty zostaje cel gospodarczy danego działania. Stosowany kurs walutowy powinien dotyczyć dnia, w którym zdarzenie to ma miejsce. Należy określić wspomniany termin operacyjny lub odstąpić od jego stosowania z zachowaniem pewnych kryteriów, w szczególności odnoszących się do szybkości, z jaką zachodzą zmiany kursów walutowych. Odnośne przepisy ustanowione zostały w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2799/98 z dnia 15 grudnia 1998 r. ustanawiającym agromonetarne porozumienia dotyczące euro[31] i uzupełniają one podobne przepisy rozporządzenia (WE) nr 1290/2005. Dla zapewnienia jasności i zrozumiałości, odpowiednie przepisy powinny zostać zintegrowane w jednym akcie. Należy zatem uchylić rozporządzenie (WE) nr 2799/98. (66) Należy ustanowić szczególne przepisy dotyczące wyjątkowych sytuacji monetarnych zachodzących w Unii Europejskiej lub na rynku światowym i wymagających natychmiastowej reakcji w celu zagwarantowania skutecznego działania przepisów ustanowionych w ramach WPR. (67) Państwa członkowskie, które nie przyjęły euro powinny mieć możliwość dokonywania płatności wydatków wynikających z prawodawstwa WPR w euro, a nie w walucie krajowej. Należy ustanowić szczegółowe przepisy w celu zapewnienia, że możliwość ta nie prowadzi do nieuzasadnionej przewagi strony dokonującej płatności lub otrzymującej płatność. (68) Każdy środek w ramach WPR powinien podlegać monitorowaniu i ocenie w celu poprawy jego jakości oraz wykazania osiągnięć. W związku z powyższym Komisja powinna ustanowić wykaz wskaźników oraz ocenić wpływ WPR w odniesieniu do celów tej polityki. Komisja powinna ustanowić ramy wspólnego monitorowania i wspólnej oceny, gwarantując między innymi dostępność odpowiednich danych, w tym informacji od państw członkowskich, w stosownym terminie. W trakcie tego procesu powinna ona uwzględnić zapotrzebowanie na dane, jak również synergie pomiędzy poszczególnymi źródłami danych. Ponadto w Komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Budżet z perspektywy „Europy 2020” – Część II: poszczególne dziedziny polityki” stwierdzono, że należy zwiększyć wydatki budżetu Unii związane z klimatem o przynajmniej 20 % za pomocą wkładu finansowego różnych dziedzin polityki. Komisja powinna zatem mieć możliwość oceny wpływu wsparcia Unii w ramach WPR na cele w dziedzinie klimatu. (69) Stosuje się przepisy Unii dotyczące ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych, a w szczególności przepisy dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych[32] oraz rozporządzenia (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych[33]. (70) W wyroku w sprawach połączonych C-92/09 oraz 93/09[34], Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, iż odpowiednie przepisy rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 dotyczące zobowiązań państw członkowskich w zakresie publikowania informacji dotyczących osób fizycznych korzystających z europejskich funduszy rolnych są nieważne. Aby pogodzić różne cele wynikające z zobowiązania do publikacji informacji dotyczących beneficjentów środków finansowych, jak określono w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 259/2008 ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie publikowania informacji na temat beneficjentów środków finansowych pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)[35], oraz ze względu na fakt, że w interesie osób fizycznych leży ochrona ich danych osobowych, przedmiotowe rozporządzenie zmieniono w celu wyraźnego określenia, że zobowiązanie to nie odnosi się do osób fizycznych. Przyjęcie przez Parlament Europejski oraz Radę nowych przepisów uwzględniających zastrzeżenia zgłoszone przez Trybunał powinno zostać poprzedzone dogłębną analizą oraz oceną przeprowadzoną w celu ustalenia najlepszego sposobu pogodzenia prawa do ochrony danych osobowych beneficjentów z potrzebą zachowania wymogu przejrzystości. Należy zachować obecne przepisy dotyczące publikacji informacji dotyczących beneficjentów europejskich funduszy rolniczych w oczekiwaniu na wspomnianą analizę i ocenę. (71) W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszego rozporządzenia należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającym przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję[36]. (72) Przy przyjmowaniu niektórych aktów wykonawczych należy stosować procedurę doradczą. W przypadku aktów wykonawczych dotyczących obliczania kwot przez Komisję, procedura doradcza umożliwia Komisji przejęcie całkowitej odpowiedzialności za zarządzanie budżetem oraz zmierza do podniesienia jego wydajności, przewidywalności oraz szybkości jego realizacji, z uwzględnieniem ograniczeń czasowych oraz procedur budżetowych. W przypadku aktów wykonawczych w ramach płatności dokonywanych na rzecz państw członkowskich oraz operacji związanych z procedurą rozliczania rachunków, procedura doradcza umożliwia Komisji przejęcie całkowitej odpowiedzialności za zarządzanie budżetem oraz weryfikację rocznych sprawozdań finansowych agencji płatniczych w celu zatwierdzenia tych sprawozdań lub – w przypadku wydatków dokonanych niezgodnie z przepisami Unii – wykluczenia takich wydatków z finansowania unijnego. W innych przypadkach przy przyjmowaniu aktów wykonawczych należy stosować procedurę sprawdzającą. (73) Należy przyznać Komisji uprawnienia do podejmowania niektórych działań administracyjnych i zarządczych, w szczególności dotyczących ustanawiania salda netto udostępnionego na wydatki w ramach EFRG. Rozporządzenie (WE) nr 182/2011 nie ma zastosowania do wspomnianych uprawnień. (74) Zastąpienie przepisów uchylonych rozporządzeń przepisami niniejszego rozporządzenia może powodować pewne praktyczne i specyficzne problemy. W celu zaradzenia im, należy umożliwić Komisji przyjmowanie niezbędnych i należycie uzasadnionych środków. (75) Ze względu na to, że okres programowania w odniesieniu do programów rozwoju obszarów wiejskich finansowanych na podstawie niniejszego rozporządzenia rozpoczyna się w dniu 1 stycznia 2014 r., niniejsze rozporządzenie należy stosować począwszy od wspomnianej daty. Niektóre przepisy, przede wszystkim związane z zarządzaniem finansami funduszy, należy jednak stosować począwszy od wcześniejszej daty, odpowiadającej początkowi roku budżetowego, PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: SPIS TREŚCI UZASADNIENIE........................................................................................................................ 2 1........... KONTEKST WNIOSKU............................................................................................. 2 2........... WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENA SKUTKÓW 5 3........... ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU............................................................................... 7 4........... WPŁYW NA BUDŻET................................................................................................. 8 ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej.............................................................................................. 10 TYTUŁ I ZAKRES STOSOWANIA I DEFINICJE.................................................................. 29 TYTUŁ II PRZEPISY OGÓLNE DOTYCZACE FUNDUSZY ROLNICZYCH...................... 31 Rozdział I Fundusze rolnicze........................................................................................................ 31 Rozdział II Agencje płatnicze i inne organy................................................................................... 33 TYTUŁ III SYSTEM DORADZTWA ROLNICZEGO............................................................. 37 TYTUŁ IV ZARZĄDZANIE FINANSAMI FUNDUSZY......................................................... 39 Rozdział I EFRG......................................................................................................................... 39 Sekcja 1 Finansowanie wydatków.............................................................................................. 39 Sekcja 2 Dyscyplina budżetowa.................................................................................................. 42 Rozdział II EFRROW................................................................................................................. 45 Sekcja 1 Ogólne przepisy dotyczące EFRROW.......................................................................... 45 Sekcja 2 Finansowanie programów rozwoju obszarów wiejskich................................................. 45 Sekcja 3 Wkład finansowy w programy rozwoju obszarów wiejskich.......................................... 46 Sekcja 4 Finansowanie nagrody za innowacyjną, lokalną współpracę........................................... 49 Rozdział III Przepisy wspólne...................................................................................................... 50 Rozdział IV Rozliczenie rachunków............................................................................................. 56 Sekcja I Przepisy ogólne............................................................................................................. 56 Sekcja II Rozliczenie................................................................................................................... 58 Sekcja III Nieprawidłowości....................................................................................................... 60 TYTUŁ V SYSTEMY KONTROLI ORAZ KARY................................................................... 63 Rozdział I Zasady ogólne............................................................................................................ 63 Rozdział II Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli.............................................................. 69 Rozdział III Kontrola transakcji................................................................................................... 74 Rozdział IV Pozostałe przepisy dotyczące kontroli....................................................................... 80 TYTUŁ VI ZASADA WZAJEMNEJ ZGODNOŚCI................................................................. 83 Rozdział I Zakres stosowania...................................................................................................... 83 Rozdział II System kontroli i kary w związku z zasadą wzajemnej zgodności................................. 85 TYTUŁ VII PRZEPISY WSPÓLNE......................................................................................... 89 Rozdział I Komunikacja.............................................................................................................. 89 ROZDZIAŁ II Stosowanie euro.................................................................................................. 91 ROZDZIAŁ III Sprawozdawczość i ocena................................................................................. 94 TYTUŁ VIII PRZEPISY KOŃCOWE...................................................................................... 96 ZAŁĄCZNIK I.......................................................................................................................... 98 ZAŁĄCZNIK II....................................................................................................................... 101 ZAŁĄCZNIK III..................................................................................................................... 104 OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH REGULACJI......................................................... 109 TYTUŁ I ZAKRES STOSOWANIA I DEFINICJE Artykuł 1 Zakres stosowania Niniejsze rozporządzenie ustanawia przepisy dotyczące: a) finansowania wydatków w ramach wspólnej polityki rolnej, w tym wydatków na rozwój obszarów wiejskich; b) systemu doradztwa rolniczego; c) systemów zarządzania i kontroli wprowadzanych przez państwa członkowskie; d) zasady wzajemnej zgodności; e) rozliczenia rachunków. Artykuł 2 Terminy używane w niniejszym rozporządzeniu 1. O ile niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej, definicje terminów „rolnik”, „działalność rolnicza”, „obszar rolniczy”, „gospodarstwo rolne” ustanowione w art. 4 rozporządzenia (UE) nr xxx/xxx [DP] stosuje się do celów niniejszego rozporządzenia. Definicję terminu „płatności bezpośrednie”, o której mowa w art. 1 rozporządzenia (UE) nr xxx/xxx [DP] stosuje się do celów niniejszego rozporządzenia. 2. Pojęcie „siły wyższej” oraz nadzwyczajnych okoliczności, używane w niniejszym rozporządzeniu w związku z rozporządzeniem (UE) nr xxx/xxx [DP], rozporządzeniem (UE) xxx/xxx [sCMO] oraz rozporządzeniem (UE) xxx/xxx [RD] może mieć zastosowanie w szczególności w przypadku: a) śmierci beneficjenta; b) długoterminowej niezdolności beneficjenta do wykonywania zawodu; c) poważnej klęski żywiołowej powodującej duże szkody w gospodarstwie; d) zniszczenia w wyniku wypadku budynków dla zwierząt gospodarskich w gospodarstwie; e) choroby epizootycznej dotykającej wszystkie zwierzęta gospodarskie należące do beneficjenta lub część tych zwierząt; f) wywłaszczenia dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku. TYTUŁ II PRZEPISY OGÓLNE DOTYCZACE FUNDUSZY ROLNICZYCH Rozdział I Fundusze rolnicze Artykuł 3 Fundusze finansowania wydatków rolnych 1. W celu realizacji określonych w Traktacie założeń wspólnej polityki rolnej, poszczególne środki w ramach tej polityki, w tym środki na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, finansowane są przez: a) Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji, zwany dalej „EFRG”; b) Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, zwany dalej „EFRROW”. 2. EFRG i EFRROW stanowią część budżetu ogólnego Unii Europejskiej. Artykuł 4 Wydatki EFRG 1. EFRG realizowany jest zgodnie z zasadą zarządzania dzielonego między państwami członkowskimi a Unią i finansuje następujące wydatki dokonywane zgodnie z przepisami Unii: a) środki mające na celu regulację lub wspieranie rynków rolnych; b) płatności bezpośrednie dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej; c) wkład finansowy Unii przeznaczony na działania informacyjne i promocyjne dotyczące produktów rolnych na rynku wewnętrznym Unii i w państwach trzecich, podejmowane przez państwa członkowskie na podstawie innych programów niż te, o których mowa w art. 5, i wybrane przez Komisję. d) wkład finansowy Unii przeznaczony na program unijny „Owoce w szkole” oraz środki w odniesieniu do chorób zwierząt i utraty zaufania konsumentów, o których mowa odpowiednio w art. 21 i 155 rozporządzenia (UE) nr xxx/xxx [sCMO] . 2. EFRG finansuje bezpośrednio wydatki dokonywane na podstawie przepisów Unii, związane z: a) promocją produktów rolnych, realizowaną bezpośrednio przez Komisję lub za pośrednictwem organizacji międzynarodowych; b) środkami przyjmowanymi na podstawie przepisów Unii w celu zagwarantowania zachowania, opisu, gromadzenia i wykorzystywania zasobów genetycznych w rolnictwie; c) tworzeniem i utrzymywaniem systemów informacyjnych rachunkowości rolniczej; d) systemami badań rolnych, w tym również badań w zakresie struktury gospodarstw rolnych. Artykuł 5 Wydatki EFRROW EFRROW realizowany jest zgodnie z zasadą zarządzania dzielonego między państwami członkowskimi a Unią i finansuje wkład finansowy Unii przeznaczony na programy rozwoju obszarów wiejskich realizowane zgodnie z przepisami Unii dotyczącymi wsparcia w ramach rozwoju obszarów wiejskich, jak również nagrodę za innowacyjną, lokalną współpracę, o której mowa w tytule III rozdział IV rozporządzenia (UE) nr RD/xxx. Artykuł 6 Pozostałe wydatki, w tym na pomoc techniczną EFRG i EFRROW, w zakresie, w jakim ich to dotyczy, mogą finansować bezpośrednio z inicjatywy Komisji lub w jej imieniu, środki: przygotowawcze, monitorowania, wspierania administracyjnego i technicznego, oceny, audytu i kontroli niezbędne do realizacji wspólnej polityki rolnej. Środki te obejmują przede wszystkim: (a) środki konieczne w zakresie analizy, zarządzania, monitorowania, wymiany informacji oraz realizacji wspólnej polityki rolnej, jak również te odnoszące się do wdrażania systemów kontroli oraz pomocy technicznej i administracyjnej; (b) nabywanie przez Komisję zdjęć satelitarnych wymaganych do kontroli zgodnie z art. 21; (c) działania podjęte przez Komisję przy zastosowaniu technik teledetekcji używanych do monitorowania zasobów rolnych zgodnie z art. 22; (d) działania konieczne do utrzymania i rozwoju sposobów i środków technicznych przekazu informacji, wzajemnej komunikacji, monitorowania i kontroli zarządzania finansowego funduszami wykorzystywanymi do finansowania wspólnej polityki rolnej; (e) dostarczanie informacji dotyczących wspólnej polityki rolnej zgodnie z art. 47; (f) badania dotyczące wspólnej polityki rolnej i ocenę działań finansowanych przez EFRG i EFRROW, w tym doskonalenie metod oceny i wymianę informacji na temat stosowanych w tej dziedzinie praktyk; (g) w stosownych przypadkach – agencje wykonawcze utworzone zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 58/2003[37], których działalność związana jest ze wspólną polityką rolną; (h) działania związane z rozpowszechnianiem informacji, zwiększaniem świadomości, promowaniem współpracy oraz wymiany doświadczeń na poziomie Unii, przeprowadzane w ramach rozwoju obszarów wiejskich oraz zapraszanie zainteresowanych podmiotów do współpracy; (i) działania wymagane w przypadku opracowywania, rejestracji oraz ochrony logo w ramach unijnej polityki w dziedzinie jakości oraz wymagane w przypadku ochrony praw własności intelektualnej z nimi związanych, jak również rozwoju niezbędnych technologii informacyjnych. Rozdział II Agencje płatnicze i inne organy Artykuł 7 Przyznawanie i wycofywanie akredytacji agencji płatniczych oraz organów koordynujących 1. Agencje płatnicze to służby lub organy państw członkowskich odpowiedzialne za zarządzanie wydatkami, o których mowa w art. 4 ust. 1 oraz art. 5 oraz za ich kontrolę. Za wyjątkiem dokonywania płatności, wykonanie wspomnianych zadań może być delegowane. 2. Państwa członkowskie akredytują jako agencje płatnicze służby lub organy, które spełniają kryteria akredytacji, które zostaną ustanowione przez Komisję na podstawie art. 8 lit. a). Każde państwo członkowskie – uwzględniając swoje przepisy konstytucyjne – ogranicza w stosownych przypadkach liczbę akredytowanych agencji płatniczych do jednej na państwo członkowskie lub na region. Jednakże w przypadku gdy agencje płatnicze ustanowiono na poziomie regionalnym, państwa członkowskie dodatkowo akredytują agencję płatniczą na szczeblu krajowym odpowiadającą za programy pomocy, którymi ze względu na ich charakter należy zarządzać na tym szczeblu. 3. Do dnia [1 lutego] roku następującego po danym roku budżetowym, osoba kierująca akredytowaną agencją płatniczą sporządza: a) roczne sprawozdanie finansowe dotyczące wydatków dokonanych w związku realizacją zadań powierzonych podlegającym jej akredytowanym agencjom płatniczym, wraz z informacjami niezbędnymi do ich rozliczenia zgodnie z art. 53; b) poświadczenie wiarygodności dotyczące zarządzania w odniesieniu do kompletności, rzetelności i prawdziwości sprawozdań rocznych, prawidłowości funkcjonowania systemów kontroli wewnętrznej, a także legalności i prawidłowości transakcji stanowiących ich podstawę oraz przestrzegania zasady należytego zarządzania finansami; c) podsumowanie wyników wszystkich dostępnych przeprowadzonych audytów i kontroli, obejmujące analizę systematycznych lub powtarzających się nieprawidłowości, jak również podjęte lub planowane działania naprawcze. 4. W przypadku gdy akredytowano więcej niż jedną agencję płatniczą, państwo członkowskie wyznacza organ, zwany dalej „organem koordynującym”, któremu przydziela następujące zadania: a) zbieranie informacji przeznaczonych do dyspozycji Komisji i przekazywanie ich Komisji; b) sporządzanie sprawozdania podsumowującego, przedstawiającego w ogólnym zarysie w ujęciu krajowym stan w zakresie wszystkich poświadczeń wiarygodności dotyczących zarządzania, o których mowa w ust. 3 lit. b) oraz opinii audytorów na temat tych poświadczeń, o których mowa w art. 9; c) zapewnienie, że podejmowane są działania naprawcze w odniesieniu do jakichkolwiek zwykłych nieprawidłowości oraz że Komisja jest na bieżąco informowana o tych działaniach; d) promowanie i zapewnianie jednolitego stosowania przepisów Unii. Państwa członkowskie przyznają organom koordynującym specjalne akredytacje w zakresie przetwarzania informacji finansowych, o których mowa w akapicie pierwszym, lit. a). 5. W przypadku gdy agencja płatnicza nie spełnia już jednego lub większej ilości kryteriów akredytacji, o których mowa w ust. 2, państwo członkowskie cofa akredytację, chyba że agencja płatnicza przeprowadzi, w terminie wyznaczonym w zależności od wagi problemu, konieczne działania dostosowujące. 6. Agencje płatnicze zarządzają operacjami związanymi z interwencją publiczną, za które są odpowiedzialne i zapewniają kontrolę tych operacji; spoczywa na nich również całkowita odpowiedzialność w tej dziedzinie. Artykuł 8 Uprawnienia Komisji 1. Aby zapewnić właściwe funkcjonowanie systemu określonego w art. 7, Komisja posiada uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 111 w zakresie: a) minimalnych wymogów w zakresie akredytacji agencji płatniczych, dotyczących otoczenia wewnętrznego, działań kontrolnych, informacji i komunikacji, monitorowania oraz zasad dotyczących procedury przyznawania i cofania akredytacji; b) zasad dotyczących nadzoru i procedury zmiany akredytacji agencji płatniczych; c) minimalnych wymogów dotyczących akredytacji organów koordynujących oraz zasad dotyczących procedury przyznawania i wycofania akredytacji. 2 Komisja – w drodze aktów wykonawczych – ustanawia przepisy dotyczące: a) obowiązków agencji płatniczych w odniesieniu do interwencji publicznej, jak również zakresu ich zobowiązań w dziedzinie zarządzania i kontroli; b) funkcjonowania organu koordynującego oraz przekazywania Komisji informacji, o których mowa w art. 7 ust. 4. Akty wykonawcze, określone w akapicie pierwszym, przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 112 ust. 3. Artykuł 9 Jednostki certyfikujące 1. Jednostka certyfikująca to prywatny lub publiczny organ kontrolny wyznaczony przez państwo członkowskie, który przedstawia opinię na temat poświadczenia wiarygodności dotyczącego zarządzania w zakresie kompletności, dokładności oraz prawdziwości rocznych sprawozdań finansowych agencji płatniczej, właściwego funkcjonowania systemu kontroli wewnętrznej oraz legalności i prawidłowości transakcji stanowiących ich podstawę jak również przestrzegania zasady należytego zarządzania finansami. Jest ona niezależna operacyjnie zarówno od danej agencji płatniczej jak również od władz, które akredytowały tę agencję. 2. Komisja – w drodze aktów wykonawczych – ustanawia przepisy dotyczące statusu jednostek certyfikujących, szczególnych zadań – w tym kontroli, które mają one obowiązek przeprowadzać, jak również świadectw i sprawozdań oraz odpowiednich dokumentów towarzyszących, sporządzanych przez przedmiotowe jednostki. Przedmiotowe akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 112 ust. 3. Artykuł 10 Dopuszczalność płatności dokonywanych przez agencje płatnicze Wydatki, o których mowa w art. 4 ust. 1 oraz art. 5 mogą podlegać finansowaniu unijnemu wyłącznie jeżeli dokonały ich akredytowane agencje płatnicze. Artykuł 11 Płatność w pełnej wysokości na rzecz beneficjentów O ile przepisy Unii nie stanowią wyraźnie inaczej, płatności odnoszące się do finansowania określonego w niniejszym rozporządzeniu zostają w całości wypłacone beneficjentom. TYTUŁ III SYSTEM DORADZTWA ROLNICZEGO Artykuł 12 Zasada i zakres 1. Państwa członkowskie ustanawiają system doradztwa dla beneficjentów w zakresie zarządzania gruntami i gospodarstwem (zwany dalej „systemem doradztwa rolniczego”), prowadzony przez jeden lub większą liczbę wyznaczonych organów. Wyznaczone organy mogą być zarówno publiczne, jak i prywatne. 2. System doradztwa rolniczego obejmuje przynajmniej: a) wymogi podstawowe w zakresie zarządzania oraz normy w zakresie zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, ustanowione w tytule IV rozdział I; b) praktyki rolnicze korzystne dla klimatu i środowiska ustanowione w tytule III rozdział 2 rozporządzenia (UE) nr xxx/xxx [DP] oraz utrzymywanie użytków rolnych, o którym mowa w art. 4 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (UE) nr xxx/xxx [DP]; (c) wymogi lub działania związane z łagodzeniem zmiany klimatu oraz odnośnymi działaniami dostosowawczymi, różnorodnością biologiczną, ochroną wód, zgłaszaniem chorób zwierząt i roślin, oraz innowacjami, przynajmniej w zakresie określonym w załączniku I do niniejszego rozporządzenia; d) zrównoważony rozwój działalności gospodarczej małych gospodarstw rolnych, określony przez państwa członkowskie oraz przynajmniej małych gospodarstw rolnych uczestniczących w systemie dla drobnych producentów rolnych, o którym mowa w tytule V rozporządzenia (UE) nr xxx/xxx[DP]. 3. System doradztwa rolniczego może również obejmować w szczególności: a) zrównoważony rozwój działalności gospodarczej gospodarstw rolnych innych niż gospodarstwa, o których mowa w ust. 2 lit. d); (b) minimalne wymogi ustanowione w przepisach krajowych, o których mowa w art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr xxx/xxx [RD] Artykuł 13 Szczególne wymogi odnoszące się do systemu doradztwa rolniczego 1. Państwa członkowskie gwarantują, że doradcy systemu doradztwa rolniczego są odpowiednio wykwalifikowani i odbywają regularne szkolenia. 2. Państwa członkowskie zapewniają rozdzielenie funkcji kontrolnych i doradczych. W związku z powyższym i bez uszczerbku dla przepisów krajowych dotyczących publicznego dostępu do dokumentów, państwa członkowskie dopilnowują, by wyznaczone organy, o których mowa w art. 12, nie ujawniały informacji osobowych ani prywatnych, ani danych, które uzyskują w trakcie prowadzenia działalności doradczej, osobom innym niż beneficjent zarządzający odnośnym gospodarstwem, z wyjątkiem wszelkich nieprawidłowości lub naruszeń stwierdzonych podczas prowadzenia działalności, które podlegają obowiązkowi zgłoszenia organom publicznym na mocy prawa unijnego lub krajowego, w szczególności w przypadku przestępstw. 3. Właściwy organ krajowy przekazuje beneficjentom, w stosownych przypadkach przy pomocy środków elektronicznych, odpowiedni wykaz wyznaczonych organów. Artykuł 14 Dostęp do systemu doradztwa rolniczego Beneficjenci mogą dobrowolnie uczestniczyć w systemie doradztwa rolniczego nawet jeżeli nie otrzymali wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej, w tym w ramach rozwoju obszarów wiejskich. Państwa członkowskie mogą jednak – na podstawie obiektywnych kryteriów – określić kategorie beneficjentów, które będą miały dostęp do systemu doradztwa rolniczego na zasadach pierwszeństwa. Państwa członkowskie gwarantują, że pierwszeństwo otrzymują rolnicy których dostęp do systemów doradztwa innych niż system doradztwa rolniczego jest najbardziej ograniczony. W ramach systemu doradztwa rolniczego beneficjenci otrzymują porady uwzględniające szczególną sytuację ich gospodarstw. Artykuł 15 Uprawnienia Komisji 1. W celu zagwarantowania prawidłowego działania systemu doradztwa rolniczego, Komisja posiada uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 111 dotyczących przepisów mających na celu zapewnienie jego całkowitej gotowości operacyjnej. Wspomniane przepisy mogą odnosić się między innymi do kryteriów jego dostępności dla rolników. 2. Komisja może przyjąć – w drodze aktów wykonawczych – przepisy dotyczące jednolitego wdrożenia systemu doradztwa rolniczego. Przedmiotowe akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 112 ust. 3. TYTUŁ IV ZARZĄDZANIE FINANSAMI FUNDUSZY Rozdział I EFRG Sekcja 1 Finansowanie wydatków Artykuł 16 Pułap budżetowy 1. Pułap roczny wydatków EFRG składa się z kwot maksymalnych, ustalonych dla tego funduszu na podstawie rozporządzenia (UE) nr xxx/xxx [wieloletnie ramy finansowe]. 2. W przypadku gdy przepisy Unii określają zmniejszenia kwot, o których mowa w ust. 1, Komisja – w drodze aktów wykonawczych – ustala saldo netto dostępne w przypadku wydatków EFRG na podstawie danych, o których mowa w przedmiotowych przepisach. Artykuł 17 Płatności miesięczne 1. Środki niezbędne do finansowania wydatków, o których mowa w art. 4 ust. 1, Komisja przekazuje do dyspozycji państw członkowskich w formie miesięcznych płatności, na podstawie wydatków dokonanych przez akredytowane agencje płatnicze w danym okresie referencyjnym. 2. W oczekiwaniu na płatności miesięczne przekazywane im przez Komisję, państwa członkowskie mobilizują środki niezbędne do pokrywania wydatków ich akredytowanych agencji płatniczych, w zależności od ich potrzeb. Artykuł 18 Procedura wypłacania płatności miesięcznych 1. Komisja realizuje płatności miesięczne, bez uszczerbku dla aktów wykonawczych, o których mowa w art. 53 i 54, z tytułu wydatków dokonanych przez akredytowane agencje płatnicze w miesiącu referencyjnym. 2. Płatności miesięcznych na rzecz każdego państwa członkowskiego dokonuje się najpóźniej trzeciego dnia roboczego drugiego miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano wydatków. Wydatki państw członkowskich dokonane w okresie od dnia 1 do dnia 15 października są przypisane do października. Wydatki dokonane w okresie od dnia 16 do dnia 31 października są przypisane do listopada. 3. Komisja – w drodze aktów wykonawczych – określa miesięczne płatności, których dokonuje na podstawie deklaracji wydatków państw członkowskich oraz na podstawie informacji dostarczonych zgodnie z art. 102 ust. 1, uwzględniając zmniejszenia lub zawieszenia zastosowane na podstawie art. 43 lub jakiekolwiek inne korekty. Przedmiotowe akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 112 ust. 2. 4. Komisja może – w drodze aktów wykonawczych – zadecydować o płatnościach dodatkowych lub potrąceniach. W takim przypadku komitet, o którym mowa w art. 112 ust. 1, jest o tym informowany podczas następnego posiedzenia. Artykuł 19 Koszty administracyjne i koszty zatrudnienia EFRG nie pokrywa wydatków związanych z kosztami administracyjnymi i kosztami zatrudnienia, poniesionych przez państwa członkowskie i przez beneficjentów ubiegających się o środki z EFRG. Artykuł 20 Wydatki w zakresie interwencji publicznej 1. Jeżeli w ramach wspólnej organizacji rynków dla środka interwencyjnego nie ustalono kwoty jednostkowej, EFRG finansuje dany środek na podstawie ryczałtowych kwot jednakowych w całej Unii, w szczególności w przypadku funduszy pochodzących z państw członkowskich, wykorzystanych na interwencyjny zakup produktów, działania związane ze składowaniem oraz, w stosownym przypadku, z przetworzeniem tych produktów. 2. W calu zagwarantowania finansowania wydatków w zakresie interwencji publicznej przez EFRG, Komisja posiada uprawnienia do przyjęcia aktu delegowanego zgodnie z art. 111, dotyczącego: a) rodzaju środków kwalifikujących się do finansowania unijnego i warunków ich zwrotu; b) warunków kwalifikowalności i warunków obliczania na podstawie pozycji rzeczywiście udokumentowanych przez agencje płatnicze lub na podstawie kwot standardowych określonych przez Komisję, lub na podstawie kwot standardowych lub kwot niestandardowych określonych w sektorowym prawodawstwie rolnym. 3. Komisja – w drodze aktów wykonawczych – określa kwoty, o których mowa w ust. 1. Przedmiotowe akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 112 ust. 2. Artykuł 21 Nabywanie zdjęć satelitarnych Wykaz zdjęć satelitarnych wymaganych do kontroli uzgadniany jest między Komisją a państwami członkowskimi zgodnie z specyfikacją przygotowaną przez każde państwo członkowskie. Komisja dostarcza wspomniane zdjęcia satelitarne bezpłatnie organom kontrolnym lub usługodawcom upoważnionym przez te organy do ich reprezentowania. Komisja pozostaje właścicielem wspomnianych zdjęć i odzyskuje je po zakończeniu prac. Komisja może również zadecydować o konieczności prowadzenia prac w zakresie poprawy technik i metod pracy w związku z kontrolą obszarów rolniczych za pomocą teledetekcji. Artykuł 22 Monitorowanie zasobó