PL 
 
 
 
OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO 
z dnia 21 kwietnia 2010 r. 
w sprawie zmian zasad dotycz ących rezerwy na pokrycie ryzyka zmian kursu z łotego do walut 
obcych w Narodowym Banku Polskim 
(CON/2010/32) 
 Wprowadzenie i podstawa prawna
 
W dniu 18 marca 2010 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzyma ł wniosek Prezesa Narodowego 
Banku Polskiego (NBP) o wydanie opinii w sprawie projektu uchwa ły Rady Polityki Pieni ężnej 
zmieniającej uchwa łę w sprawie zasad tworzenia i rozwi ązywania rezerwy na pokrycie ryzyka zmian 
kursu złotego do walut obcych w Narodowym Banku Po lskim (zwanej dalej „projektem uchwa ły”)1. 
Właściwość EBC do wydania opinii wynika z art. 127 ust. 4 oraz art. 282 ust. 5 Traktatu o 
funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz trzeciego tir et art. 2 ust. 1 decyzji Rady 98/415/WE z dnia 29 
czerwca 1998 r. w sprawie konsultacji Europejs kiego Banku Centraln ego udzielanych w ładzom 
krajowym w sprawie projektów przepisów prawnych2, jako że projekt uchwa ły dotyczy NBP. Rada 
Prezesów wyda ła niniejsz ą opinię zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regulaminu 
Europejskiego Banku Centralnego. 
 1.  Założenia projektu uchwa ły 
1.1 Zgodnie z art. 65 ustawy o Narodowym Banku Polskim
3, NBP tworzy rezerw ę na pokrycie ryzyka 
zmian kursu z łotego do walut obcych, przy czym zasady tworzenia i rozwi ązywania tej rezerwy 
określa Rada Polityki Pieni ężnej. Zgodnie z t ą delegacją odpowiednie zasady zosta ły określone 
uchwałą nr 9/2006 Rady Polityki Pieni ężnej z dnia 19 grudnia 2006 r. w sprawie zasad tworzenia i 
rozwiązywania rezerwy na pokrycie ryzyka zmian kursu z łotego do walut obcych w Narodowym 
Banku Polskim4. Projektowane przepisy uchwa ły nr 9/2006 nie zosta ły skonsultowane z EBC.  
1.2 Projekt uchwa ły zmienia sposób obliczania przez NBP rezerwy na pokrycie ryzyka zmian kursu 
złotego do walut obcych. Zgodnie z przepisami uchwa ły nr 9/2006, przy oszacowaniu kwoty tej 
rezerwy uwzgl ędnia się w szczególno ści następujące czynniki: i) wielko ść zasobów walut obcych 
obarczonych ryzykiem zmian kursu z łotego do walut obcych; ii) ocen ę ryzyka zmian kursu z łotego 
                                                 
1  Projekt uchwa ły z dnia 16 marca 2010 r. 
2  Dz.U. L 189 z 3.7.1998, s. 42. 
3  Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polski m (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 1, poz. 2, z pó źn. 
zm.). 
4  Dziennik Urz ędowy Narodowego Banku Polskiego z dnia  20 grudnia 2006 r. nr 13, poz. 16. 
2 do walut obcych, opart ą na ogólnie akceptowanych i stosowanych konsekwentnie metodach 
szacowania ryzyka finansowego; iii) dotychczasowy i przewidywany stan rachunku rewaluacyjnego oraz przychody i koszty niezrealizowane, powsta łe w wyniku zmian kursu z łotego 
do walut obcych
5. Projekt uchwa ły proponuje zmieni ć sposób traktowania przychodów i kosztów 
niezrealizowanych powsta łych w wyniku zmian kursu z łotego do walut obcych poprzez: i) 
usunięcie z przepisu odniesienia do niezrealizowanych kosztów6; oraz ii) dodanie wyra źnego 
wymogu pomniejszania kwoty rezerwy o wysoko ść przychodów niezrealizowanych z wyceny 
kursowej aktywów w walutach obcych (z wy łączeniem przychodów niezrealizowanych dla z łota) 7. 
1.3 Zgodnie z projektem uchwa ły nowa metoda obliczania kwoty rezerwy mia łaby mieć zastosowanie 
do sprawozdania finansowego NBP za rok 20098.  
 2. Uwagi ogólne  2.1 Funkcj ą kapitału i rezerw krajowego banku centralnego (K BC) jest zapewnienie, aby KBC mia ł 
zawsze do dyspozycji środki finansowe niezb ędne do prowadzenia polityki pieni ężnej. Przy 
ustalaniu w łaściwego poziomu rezerwy na ryzyko nale ży brać pod uwag ę perspektyw ę 
długoterminow ą. Dlatego te ż odpowiednie bufory finansowe powinny by ć tworzone w latach, w 
których odnotowuje si ę zysk, tak aby KBC mia ł możliwość pokrycia ewentualnych strat bez 
osłabiania zdolno ści prowadzenia polityki pieni ężnej.
9 Jak wskazywa ł EBC w Raportach o 
konwergencji10 oraz wydanych wcze śniej opiniach11, KBC musi mie ć swobodę niezależnego (to 
znaczy bez ingerencji podmiotów trzecich,  takich jak np. organy kontroli pa ństwowej) tworzenia 
rezerw finansowych w celu ochrony realnej warto ści swojego kapita łu i aktywów. KBC musi mie ć 
także zawsze do dyspozycji środki finansowe odpowiednie do realizowania innych funkcji, tj. 
wykonywania zada ń krajowych, wype łniania zobowi ązań międzynarodowych oraz finansowania 
wydatków administracyjnych i operacyjnych12.  
2.2 Krajowe przepisy prawne reguluj ące przeznaczenie zysku KBC musz ą być również zgodne z 
zakazem finansowania ze środków banku centralnego ustanowionym w art. 123 ust. 1 Traktatu 
oraz rozporz ądzeniu Rady (WE) nr 3603/93 z dnia 13 grudnia 1993 r. okre ślającym definicje w 
celu zastosowania zakazów okre ślonych w art. 104 i 104b ust. 1 Traktatu.13 Jak wskazano w 
                                                 
5  § 1 ust. 2 uchwa ły nr 9/2006.  
6  § 1 ust. 2 lit. c) uchwa ły nr 9/2006 zmieniony § 1 ust. 1 projektu uchwa ły; zgodnie z uzasadnieniem do łączonym do 
projektu uchwa ły, usunięcie wzmianki o niezrealizowanych kosztach wynika z faktu, i ż są one już uwzględniane w 
wyniku finansowym sporz ądzonym na dzie ń bilansowy. 
7  Nowy § 1 ust. 3 dodany § 1 ust. 2 projektu uchwa ły. 
8  § 2 projektu uchwa ły. 
9  Zob. pkt 3.4 opinii CON/2009/83 oraz pkt  3.2 opinii CON/2009/53. Opinie EBC s ą publikowane na stronie internetowej 
EBC pod adresem www.ecb.europa.eu. 
10  Zob. Raport o konwergencji EBC z maja 2008 r., s. 20-21.  
11  Zob. opinia CON/2003/22 i CON/2004/1, pkt  2.2.(a) opinii CON/2009/59, pkt 3. 2 opinii CON/2009/53, pkt 3.3 opinii 
CON/2009/26 oraz pkt 11 i 12 opinii CON/2004/1. 
12  Zob. Raport o konwergencji EBC z maja 2008 r., s. 20. Zob. tak że pkt 2.2 opinii CON/2009/53, pkt 2.2.(a) opinii 
CON/2009/59, pkt 2.3 opinii CON/2009/26 oraz pkt 6 opinii CON/2003/22.  
13  Dz.U. L 332 z 31.12.1993, s. 1.  
3 wydanych w przesz łości opiniach EBC, decyduj ące dla zachowania zgodno ści z zakazem 
finansowania ze środków banku centralnego jest, aby wp łata z zysku – dokonywana w ratach lub 
całości – nie stanowi ła zaliczki z tytu łu przyszłych lub tymczasowych zysków, ale by dotyczy ła 
jedynie zysków w pe łni zrealizowanych, zaksi ęgowanych i poddanych audytowi, co z kolei 
wymaga w łaściwego obliczenia zysków i strat14. 
 3. Uwagi szczegó łowe 
3.1 Metoda obliczania rezerwy 
3.1.1 Jakkolwiek NBP nie podlega postanowieniom wytycznych EBC/2006/16 z dnia 10 listopada 2006 
r. sprawie ram prawnych rachunkowo ści i sprawozdawczo ści finansowej w Europejskim Systemie 
Banków Centralnych
15, EBC z zadowoleniem przyjmuje przyj ęcie przez NBP ram prawnych 
Eurosystemu w zakresie rachunkowo ści i sprawozdawczo ści finansowej maj ące na celu osi ągnięcie 
spójności ze standardami Eurosystemu.  
3.1.2 Projekt uchwa ły zmienia metod ę obliczania rezerwy na pokrycie ryzyka zmian kursu z łotego do 
walut obcych. Metoda ta z kolei ma bezpo średni wpływ na wysoko ść zysku NBP oraz wp łatę z 
zysku do bud żetu państwa w trybie art. 69 ust. 4 ustawy o Narodowym Banku Polskim. 
3.1.3 EBC rozumie, że w latach 2004-2006 niezrealizowane koszty powsta łe w wyniku zmian kursu 
złotego do walut obcych doprowadzi ły do uszczuplenia rachunku rewa luacyjnego walut obcych. W 
roku 2007 NBP nie móg ł zasilić rezerwy, poniewa ż odnotowa ł stratę netto. Zasilenie rezerwy na 
pokrycie ryzyka zmian kursu z łotego do walut obcych by ło możliwe dopiero w roku 2008. EBC 
rozumie tak że, iż proponowane zmiany doprowadzi łyby do ustanowienia przez NBP takiego 
poziomu rezerwy, który by łby wyraźnie mniej zachowawczy ni ż jej poziom wynikaj ący z 
zastosowania obecnie obowi ązującej metody obliczeniowej. W tym kontek ście należy zauważyć, 
że strata za rok 2007 zosta ła przeniesiona na rok 2008 z uwagi na brak buforów finansowych. Aby 
zatem unikn ąć podobnej sytuacji w przysz łości, NBP powinien zachowa ć ostrożność rozważając 
takie zmiany mechanizmu tworzenia rezerwy, które mog ą osłabiać zdolność NBP do utrzymywania 
odpowiedniego poziomu buforów finansowych.  
3.1.4 Wydaje si ę, że proponowane brzmienie § 1 ust. 316 mogłoby zosta ć uściślone. Przepis ten mo żna 
bowiem rozumie ć jako doprecyzowanie, że niezrealizowane przychody, o których mowa w 
§ 1 ust. 2 lit. c), pomniejszaj ą kwotę rezerwy oraz nie obejmuj ą przychodów niezrealizowanych dla 
złota. Może to jednak równie ż oznaczać, że w ramach nowej metody obliczeniowej wprowadzonej 
projektem uchwa ły niezrealizowane przychody bierze si ę pod uwag ę dwukrotnie – zgodnie z  
§ 1 ust. 2 lit c) „uwzgl ędnia się” je przy oszacowaniu kwoty rezerwy, natomiast zgodnie z nowym 
§ 1 ust. 3 o ich wysoko ść pomniejsza si ę kwotę rezerwy. 
                                                 
14  Zob. pkt 2.4 opinii CON/2009/53 oraz pkt 3.3 opinii CON/2008/82. 
15  Dz.U. L 348 z 11.12.2006, s. 1. 
16 Wprowadzonego do uchwa ły nr 9/2006 przez § 1 ust. 2 projektu uchwa ły.  
4 3.2 Zastosowanie z moc ą wsteczną  
3.2.1 Sprawozdanie finansowe za rok 2009 zosta ło sporządzone na dzie ń 31 grudnia 2009 r., a nast ępnie 
poddane badaniu przez bieg łego rewidenta, na podstawie obowi ązujących przepisów, 
obejmujących w szczególno ści zasady dotycz ące rezerwy na pokrycie ryzyka zmian kursu z łotego 
do walut obcych zawarte w uchwale nr 9/2006. Projekt uchwa ły proponuje zastosowanie nowej 
metody obliczeniowej do sprawozdania finansowe go NBP za rok 2009. Oznacza to – po pierwsze – 
że zasady, wed ług których sporz ądzono sprawozdanie finansowe NBP za rok 2009 zostan ą 
zmienione z moc ą wsteczną, zmieniaj ąc tym samym wysoko ść rezerwy na pokrycie ryzyka zmian 
kursu złotego do walut obcych, oraz – po drugie, w zakresie procedury – że wejście w życie 
stosowanego z moc ą wsteczną projektu uchwa ły zbiegnie si ę w czasie z procesem przygotowania, 
audytu, przyj ęcia oraz podj ęcia decyzji w sprawie zatwierdzenia  sprawozdania finansowego za rok 
2009 przez w łaściwe organy. Taka sytuacja mo że rodzić obawy o poprawno ść, właściwą 
koordynacj ę i przejrzysto ść tego procesu17. 
3.2.2 Ponadto w praktyce zastosowanie nowej metody obliczeniowej przed przyj ęciem sprawozdania 
finansowego NBP za rok 2009 b ędzie miało wpływ na wysoko ść rezerwy na ryzyko, a co za tym 
idzie – kwoty zysku, jaka ma zosta ć odprowadzona przez NBP do bud żetu państwa zgodnie z art. 
69 ust. 4 ustawy o NBP. W wyniku zastosowania projektu uchwa ły kwota rezerwy zosta łaby 
obniżona po tym, jak sprawozdanie finansowe zosta ło przygotowane przez zarz ąd NBP oraz 
poddane badaniu niezale żnego bieg łego rewidenta; w konsekwencji, kwota zysku zosta łaby 
podwyższona o kwot ę tymczasowych (provisional) przychodów z wyceny zasobów walut obcych. 
Część zysku NBP za rok 2009 podlegaj ąca odprowadzeniu do bud żetu państwa musia łaby zatem 
zostać ponownie zaksi ęgowana i poddana audytowi. W przeciwnym wypadku ewentualna wp łata 
do budżetu państwa zawiera łaby w istocie zaliczk ę z tytułu zysków tymczasowych, co by łoby 
niezgodne z zakazem finansowania ze środków banku centralnego okre ślonym w art. 123 Traktatu. 
W tym kontek ście EBC pragnie podkre ślić wagę przestrzegania zakazu finansowania ze środków 
banku centralnego. 
3.3 Ramy czasowe zasi ęgnięcia opinii EBC 
Jak wspomniano powy żej, EBC otrzyma ł wniosek o wydanie opinii w dniu 18 marca 2010 r. 
Projekt uchwa ły został przyjęty przez Rad ę Polityki Pieni ężnej w dniu 30 marca 2010 r., tj. przed 
przyjęciem opinii przez EBC. W tym kontek ście EBC pragnie zwróci ć uwagę na postanowienia 
decyzji Rady 98/415/WE okre ślające ramy czasowe zasi ęgania opinii EBC. Zgodnie z art. 4 
decyzji 98/415/WE pa ństwa członkowskie maj ą obowiązek zapewnienia, aby opinii EBC 
zasięgano na w łaściwym etapie, umo żliwiającym organowi rozpoczynaj ącemu opracowywanie 
projektu przepisu prawnego rozwa żenie opinii EBC przed podj ęciem merytorycznych decyzji. Z 
                                                 
17  Zgodnie z art. 69 ust. 3 ustawy o Narodowym Banku Polski m, Prezes NBP przedstawia roczne sprawozdanie finansowe 
NBP Radzie Ministrów do zatwierdzenia w terminie do dnia 30 kwietnia roku nast ępnego po roku obrotowym. A zatem 
w okresie pomi ędzy zakończeniem roku obrotowego a dniem 30 kwietnia roku nast ępnego sprawozdanie finansowe NBP 
powinno zosta ć: i) sporz ądzone przez Zarz ąd NBP (zgodnie z art. 17 ust. 4 pkt 12), ii) poddane badaniu przez 
niezależnego bieg łego rewidenta (zgodnie z art. 69 ust. 1), oraz iii) przyj ęte przez Rad ę Polityki Pieni ężnej (zgodnie z art. 
12 ust. 2 pkt 5). 
5 art. 3 ust. 4 decyzji 98/415/WE wynika równie ż, że państwa członkowskie maj ą obowiązek 
zawieszenia procesu przyjmowania projektowany ch przepisów prawnych do czasu wydania opinii 
EBC. EBC oczekuje, i ż w przysz łości obowiązek zasięgania opinii EBC na w łaściwym etapie 
procedury legislacyjnej b ędzie respektowany. 
 Niniejsza opinia zostanie opublikowana na stronie internetowej EBC.   Frankfurt nad Menem, dnia 21 kwietnia 2010 r. 
 
[podpis] 
 
Wiceprezes EBC 
Lucas D. PAPADEMOS