[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 16.3.2005

COM(2005) 100 końcowy

KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO

Reguły pochodzenia w preferencyjnych zasadach handlu Kierunki na przyszłość

SPIS TREŚCI

STRESZCZENIE 3

WSTęP 6

Cele niniejszego komunikatu 6

Zielona Księga w sprawie przyszłości reguł pochodzenia towarów w preferencyjnych zasadach handlu 6

Wyniki procesu konsultacji 7

PODSTAWOWE ZASADY NOWEGO PODEJŚCIA DO PREFERENCYJNEGO POCHODZENIA TOWARÓW 8

1. PROSTSZE I BARDZIEJ SPRZYJAJĄCE ROZWOJOWI REGUŁY: OKREŚLENIE PREFERENCYJNEGO POCHODZENIA I KUMULACJA POCHODZENIA TOWARÓW 8

1.1. Podstawowe zasady określenia preferencyjnego pochodzenia 8

1.1.1. W pełni uzyskane produkty rybołóstwa 9

1.1.2. Produkty poddane wystarczającej obróbce lub przetworzeniu 9

1.2. Kulminacja pochodzenia jako składnik integracji regionalnej 10

1.2.1. Zakes kulminacji oraz warunki jej stosowania i rozszerzenia 10

1.2.2. Regionalne konwencje wsprawie pochodzenia 11

1.2.3. Uproszczenie i złagodzenie warunków kumulacji. 11

2. EFEKTYWNE PROCEDURY: OBOWIĄZKI PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH I WŁADZ PUBLICZNYCH W USTANAWIANIU I KONTROLI PREFERENCYJNEGO POCHODZENIA TOWARÓW 11

2.1. Deklaracja pochodzenia towarów składana przez importera wnioskującego o preferencyjne traktowanie 12

2.2. Oświadczenie eksportera o pochodzeniu towarów 13

2.3. Kontrola pochodzenia produktów i podmiotów gospodarczych przez władze celne – Współpraca administracyjna 13

3. BEZPIECZNE ŚRODOWISKO: WYKONYWANIE REGUŁ PRZEZ WŁAŚCIWE WŁADZE 14

3.1. Stworzenie warunków do wypełniania obowiązków 14

3.1.1. Wstępna ocena zdolności kraju beneficjenta/grupy krajów do zastosowania zasad i związanych z nimi reguł i procedur 14

3.1.2. Informacje, szkolenie i wsparcie techniczne w zakresie preferencyjnych reguł pochodzenia towarów.. 14

3.2. Monitoring wypełniania obowiązków w ramach partnerstwa 15

3.2.1. Monitowanie wypełniania obowiązków wynikających z zasad przez władze publiczne 15

3.2.2. Monitorowanie stosowania się podmiotów gospodarczych do reguł –wzajemne wsparcie w walce z nadużyciami 15

3.3. Stosowanie mechanizmów ochronnych 15

STRESZCZENIE

- Z odpowiedzi na proces konsultacji rozpoczęty przez Zieloną Księgę Komisji w sprawie przyszłych reguł pochodzenia w preferencyjnych zasadach handlu wynikają konkretne oczekiwania w związku z tymi zasadami i regułami, dotyczące zarówno ich celów, jak i ich formalnego przedstawienia.

- Oczekiwania te, często sprzeczne, należy dostosować do międzynarodowych zobowiązań i kierunków już zaproponowanych przez Komisję, zwłaszcza ostatnich Komunikatów w sprawie przyszłości wyrobów włókienniczych i nowego programu dla systemu ogólnych preferencji taryfowych (GSP).

- W kontekście Agendy Rozwoju z Doha, zapewnienie lepszej integracji krajów rozwijających się z gospodarką światową, w szczególności poprzez lepszy dostęp do rynków krajów rozwiniętych, jest nadal głównym priorytetem stosunków handlowych Wspólnoty oraz inspiruje do zmiany jej preferencyjnych reguł pochodzenia. Oznacza to, że wprowadzeniu niezbędnych zmian do treści reguł i warunków powinno towarzyszyć przyjęcie procedur dotyczących ich zarządzania i kontroli tak, aby zagwarantować, że z preferencyjnych reguł pochodzenia skorzystają faktycznie ci, którzy ich potrzebują.

- W tym celu należy podjąć działania w trzech obszarach:

Weryfikacja warunków, jakie powinien spełniać produkt, by mógł zostać uznany za pochodzący z danego kraju

W celu uproszczenia reguł i w zależności od potrzeby uczynienia ich bardziej sprzyjającymi rozwojowi, Komisja opowiada się za:

- uproszczeniem koncepcji i metod wykorzystywanych w celu określenia pochodzenia towarów w tym treść stosownych postanowień; uproszczenie takie powinno poprawić jasność, pomóc w zrozumieniu reguł oraz wspierać ich stosowanie i wykonywanie; wpływ takiego uproszczenia powinien zostać poddany ocenie gwarantującej, że ogólne cele są spełniane, a jeśli nie, wówczas Komisja przyjmie inną strategię.

- dostosowaniem warunków nałożonych na procesy produkcyjne w celu nadania statusu pochodzenia towarów w takim zakresie, w jakim dotyczy to polityki rozwoju i krajów rozwijających się, w celu zagwarantowania dostępu do rynku Wspólnoty poprzez preferencyjne traktowanie taryf odnoszących się do rzeczywistej produkcji i zdolności wywozowej krajów beneficjentów, a w szczególności krajów najmniejszych i najmniej rozwiniętych.

- dodatkowym złagodzeniem warunków w celu zastosowania kumulacji pochodzenia towarów w ramach spójnych grup regionalnych, podlegających właściwym mechanizmom w miejscu współpracy administracyjnej pomiędzy partnerami w kumulacji.

Zmiana procedur celnych niezbędna dla poprawnego wdrażania i kontroli korzystania z preferencji przez podmioty gospodarcze:

W celu lepszego wyważenia rozdziału obowiązków pomiędzy podmiotami gospodarczymi a władzami publicznymi i dla ochrony danego uzasadnionego interesu, Komisja opowiada się za systemem opartym na następujących komponentach:

- ustanowienie statusu pochodzenia przez samych eksporterów, z zastrzeżeniem uprzedniej rejestracji przez władze kraju wysyłki, w oparciu o wcześniej ustalone wspólne standardy;

- poprawa wymiany informacji między eksporterami a władzami krajów wysyłki w zakresie stosowania zasad preferencyjnych i wzmocnienie kontroli eksporterów przez te władze, na której można polegać;

- wyjaśnienie podstawowych praw i obowiązków importerów wnioskujących o preferencyjne traktowanie na podstawie oświadczeń o pochodzeniu towarów złożonych przez zagranicznych dostawców;

- włączenie specjalnych klauzul dotyczących zgodności z wymogami w zakresie pochodzenia towarów w transakcjach handlowych pomiędzy eksporterami i importerami, wraz z możliwością przesyłania dowodów pochodzenia towarów w formie elektronicznej;

- umocnienie wymiany informacji i współpracy administracyjnej pomiędzy władzami krajów wywozu i przywozu w trakcie weryfikacji pochodzenia towarów, w oparciu o jasne zobowiązania i procedury.

Rozwój instrumentów w celu zapewnienia, że kraje będące beneficjentami wypełniają swoje zobowiązania :

W celu zapewnienia wypełniania przez władze lokalne ich obowiązków w zakresie poprawnego stosowania zasad i reguł pochodzenia towarów i aby zapewnić całkowitą współpracę w zakresie zapobiegania i walki z nadużyciami, proponuje się następujące działania:

- wspieranie techniczne krajów beneficjentów (zwłaszcza krajów najmniej rozwiniętych i najmniejszych), potrzebujących pomocy w zakresie właściwego stosowania zasad preferencyjnych tak, aby zmaksymalizować korzyści;

- docelowy monitoring funkcjonowania preferencyjnych zasad w oparciu o plan działania;

- właściwe użycie środków ostrożności i mechanizmów ochronnych w przypadku niewystarczającej kontroli lub braku współpracy.

- Weryfikacja reguł pochodzenia według powyższych propozycji będzie stanowić ważny komponent nowego systemu GSP.

- Wkrótce należy zaproponować nowe podejście do reguł pochodzenia i współpracy administracyjnej jako kwestii priorytetowej dla Porozumień o Partnerstwie Gospodarczym, negocjowanym z sześcioma regionalnymi grupami krajów AKP, z pełnym uwzględnieniem bieżących korzyści płynących z umowy z Kotonou. Zmienione reguły pochodzenia towarów mogłyby wówczas zostać stopniowo rozszerzane do istniejących Porozumień o Wolnym Handlu. Pozwoliłoby to osiągnąć wystarczający poziom harmonizacji reguł w ramach danych zasad preferencyjnych ze spójnością regionalną, w tym pogrupować pojedyncze zbiory (np. konwencja regionalna) reguł wspólnych dla danego regionu.

- Proponując partnerom handlowym nowe zasady, Komisja będzie się starać zapewnić, aby sprawy już rozwiązane w trakcie trwających negocjacji nie były kwestionowane oraz podejść do nowych negocjacji konstruktywnie i w duchu otwartości.

WSTęP

Cele niniejszego komunikatu

- Reguły pochodzenia towarów stanowią zasadniczy komponent polityki handlowej Wspólnoty zwłaszcza w przypadkach, gdy produktom pochodzącym wyłącznie z danych krajów lub grup krajów należy przyznać preferencje taryfowe. Dlatego też muszą one być zgodne z ogólnym celem tych preferencji, którym jest wzmocnienie integracji gospodarczej pomiędzy partnerami, w szczególności ułatwienie włączenia krajów rozwijających się do gospodarki światowej oraz wspieranie ich rozwoju społeczno-gospodarczego.

- Reguły takie powinny odzwierciedlać charakter i wagę powiązania, które powinno istnieć pomiędzy produktami a danym krajem, w szczególności poziomu przetwarzania zewnętrznych nakładów w danym kraju, wymaganego dla otrzymywanych produktów, które mają zostać uznane za pochodzące z danego kraju. W celu wykazania, że wymogi te rzeczywiście zostały spełnione i kontroli ich wypełniania ustala się procedury celne. Obecna sytuacja, w której istnieją złożone reguły trudne do wykonania jest niezadowalająca.

- Niniejszy komunikat ma na celu dostarczenie ogólnych informacji o podstawowych zasadach, które Komisja zamierza przestrzegać dążąc do ulepszenia reguł pochodzenia towarów w różnych Porozumieniach o Wolnym Handlu i niezależnych zasadach preferencyjnych.

- Ulepszenie będzie polegać na uproszczeniu i właściwemu złagodzeniu koncepcji pochodzenia towarów, zawężeniu stosownych procedur i opracowaniu narzędzi potrzebnych do zapewnienia zgodności. W odniesieniu do każdego z tych trzech aspektów, Komisja zamierza zachęcać do przejrzystości i dostosować reguły do celów zasad handlu.

- Potrzeba takich zmian została szczególnie wyraźnie naświetlona w kontekście przygotowania nowego systemu ogólnych preferencji taryfowych na lata 2006-2015[1] otwarcia negocjacji nowych Porozumień o Partnerstwie Gospodarczym z krajami AKP i rozważań o przyszłości sektora włókienniczego[2].

- Zgodnie z komunikatem „Kraje rozwijające się, handel międzynarodowy i zrównoważony rozwój: działanie Wspólnotowego systemu ogólnych preferencji taryfowych (GSP) w dziesięcioletnim okresie od 2006 do 2015 r.”, Komisja ma zamiar ukierunkować GSP „na kraje, które najbardziej tego potrzebują i musi zachęcać do różnorodnej współpracy regionalnej pomiędzy krajami rozwijającymi się. GSP powinien zapewnić tym krajom odpowiednie wsparcie w celu osiągnięcia przez nie poziomu konkurencyjności, który sprawi, że staną się one gospodarczo samowystarczalne i pełnoprawnymi partnerami w handlu międzynarodowym.”

- Aby wesprzeć ten cel GSP stworzy pierwszą możliwość zastosowania ogólnych wytycznych dotyczących ulepszenia zasad pochodzenia, z zastrzeżeniem dostosowania szczegółów ich realizacji. Odbędzie się to poprzez wprowadzenie zmian do postanowień określonych w przepisach wykonawczych Kodeksu Celnego Wspólnoty[3].

Zielona Księga w sprawie przyszłości reguł pochodzenia towarów w preferencyjnych zasadach handlu

- W kontekście liberalizacji handlu międzynarodowego, Komisja przyjęła Zieloną Księgę[4], która zawiera:

- ogólną ocenę bieżących problemów związanych z pochodzeniem towarów w zasadach preferencyjnych;

- analizę aspektów wymagających konsekwentnego podejścia, by móc utrzymać nad nimi kontrolę;

- przegląd dostępnych opcji, zwłaszcza w zakresie systemów certyfikacji, deklaracji i kontroli statusu pochodzenia produktów oraz sposobów ponownego skupienia się na bieżącym systemie współpracy administracyjnej.

Wyniki procesu konsultacji

- Proces konsultacji w sprawie Zielonej Księgi trwał od stycznia 2004 r. do 15 marca 2004 r. i obejmował przedsiębiorców międzynarodowych i właściwe władze Państw Członkowskich, państw przystępujących i kandydujących, korzystających z różnych zasad preferencyjnych Unii Europejskiej.

- We wrześniu 2004 r., Komisja sporządziła sprawozdanie podsumowujące wyniki procesu konsultacji, którego głównym celem było zaprezentowanie i podsumowanie opinii oraz komentarzy wniesionych przez wszystkie zaangażowane strony.

- Mając na uwadze potrzebę wyważenia różnorodnych interesów, otrzymany wkład okazał się dla Komisji cennym źródłem materiałów do przygotowania niniejszego Komunikatu.

PODSTAWOWE ZASADY NOWEGO PODEJśCIA DO PREFERENCYJNEGO POCHODZENIA TOWARÓW

Jak podkreślono w Zielonej Księdze, jakiekolwiek ulepszenie preferencyjnych reguł pochodzenia towarów zakłada połączenie stosownych postanowień: realizacja celów zasad handlu i spełnianie potrzeb interesariuszy, efektywne procedury przydzielające w sposób optymalny obowiązki w zakresie zarządzania pochodzeniem towarów i kontroli nad tym oraz rzetelne wypełnianie obowiązków wynikających z prawa i spełnianie warunków dzięki instrumentom wykonawczym[5]. Podsumowując, ogólne podejście w przeprowadzonej weryfikacji można sformułować następująco: „właściwe reguły, efektywne procedury, bezpieczne środowisko naturalne”.

1. PROSTSZE I BARDZIEJ SPRZYJAJąCE ROZWOJOWI REGUłY: OKREśLENIE PREFERENCYJNEGO POCHODZENIA I KUMULACJA POCHODZENIA TOWARÓW

- Z zastrzeżeniem głównych celów danych zasad (wzajemny, wzmocniony dostęp do rynku, rozwój krajów ubogich, bezpieczeństwo, współpraca i integracja regionalna), różnice w definicji traktowania preferencyjnego jak również w warunkach, na których produkt może skorzystać z takich preferencji zostaną utrzymane, ponieważ jest to w zgodne z ostatecznym zastąpieniem zasad podejściem wielostronnym.

- Komisja popiera formalne uproszczenie koncepcji i metod stosowanych w celu określenia pochodzenia towarów w tym przeredagowanie stosownych postanowień prawnych oraz ich złagodzenie, szczególnie w odniesieniu do krajów rozwijających się. Uproszczenie takie powinno poprawić jasność i pomóc w zrozumieniu reguł oraz wspierać ich stosowanie i wykonywanie, a także wzmocnić wpływ na rozwój w ramach regionalnych bloków handlowych i pomiędzy nimi. Złagodzenie przepisów powinno umożliwić lepszy dostęp do rynku.

- W zależności od kontekstu i celów zasad preferencyjnych, dostosowanie reguł pochodzenia można osiągnąć poprzez:

- weryfikację podstawowych reguł dotyczących towarów, tak, aby mogły one zostać uznane jako pochodzące z danego kraju, ponieważ zostały one „w pełni uzyskane” lub „wystarczająco przetworzone” w tym kraju z zewnętrznych nakładów oraz

- weryfikację warunków kumulacji pochodzenia pomiędzy krajami należącymi do regionalnych podmiotów zintegrowanych gospodarczo.

1.1. Podstawowe zasady określenia preferencyjnego pochodzenia

1.1.1. W pełni uzyskane produkty rybołówstwa

- W odniesieniu do „ w pełni otrzymanych produktów ”, głównym aspektem wymagającym ulepszenia jest określenie pochodzenia produktów rybnych poprzez „narodowość” statku: możliwe, że niektóre z obecnych kryteriów będą musiały zostać zmienione w świetle nowych zmian w sektorze rybołówstwa. Komisja uważa, że pochodzenie ryb ustala się na podstawie flagi, rejestracji i uproszczonych, lecz właściwych warunków dotyczących własności, zaś warunek dotyczący załogi powinien zostać zniesiony.

- Ponadto, w kontekście systemu kumulacji pochodzenia, warunki te mogą zostać spełnione w jakimkolwiek kraju należącego do tego systemu.

1.1.2. Produkty poddane wystarczającej obróbce lub przetworzeniu

- Podstawowe reguły pochodzenia w stosownych zasadach preferencyjnych powinny odzwierciedlać zarówno wydajność produkcyjną krajów i przetwarzanie wraz z rzeczywistą wartością dodaną w danym kraju.

- Do tego celu Komisja preferuje stosowanie jako punktu wyjściowego metody oceny wystarczającej obróbki lub przetwarzania, w oparciu o „test na wartość dodaną” . Zgodnie z tą metodą, produkt będący wynikiem wytworzenia z lub przetworzenia niepochodzących materiałów przywiezionych zostanie uznany jako pochodzący z danego kraju, jeśli wartość dodana w kraju (lub w regionie w przypadku kumulacji), stanowi przynajmniej pewien próg (minimalna wartość lokalna lub regionalna), wyrażony jako procent kosztu netto produkcji towaru.

- Znaczenie należnego wkładu, wykazanego jako wymagana procentowa wartość dodana, musi zostać ustalone na podstawie rzetelnej analizy gospodarczej i według celów zasad, a także, jeśli nie zakłóca to celów, według wymaganego stopnia liberalizacji handlu.

- Należy starannie przeanalizować prawdopodobny wpływ podejścia opartego na wartości dodanej w stosunku do wytycznych zasad uproszczenia i rozwiązań bardziej przyjaznych dla rozwoju. Można by to osiągnąć poprzez symulację wyceny i procentów przeprowadzoną na reprezentatywnych próbkach w oparciu o rzeczywiste sytuacje panujące w krajach rozwijających się, szczególnie w najuboższych, umożliwiając w ten sposób porównanie z obecną sytuacją. Konieczne jest, aby nowe podejście nie ograniczało obecnego poziomu dostępu krajów rozwijających się do rynku wspólnotowego.

- Stopień procentowy wymaganej wartości dodanej powinno się ustalić w taki sposób, by nie przekraczał on rzeczywistych mocy produkcyjnych krajów rozwijających się, nie zachęcając jednocześnie do przeładunku produktów pochodzących z krajów niekwalifikujących się oraz w wyniku jedynie pozornego lub minimalnego przetworzenia. Ponadto nie powinien on stanowić przeszkody dla poprawy efektywności konkurencyjności poprzez redukcję kosztów produkcji.

- W tym celu można by ustalić różne stopnie procentowe w różnych sektorach oraz w ramach GSP można by stworzyć określone progi dla krajów najmniej rozwiniętych korzystających z programu „wszystko oprócz broni”.

- Ponadto dla wielu sektorów, w tym sektora produktów rolnych, rybołówstwa lub włókienniczych , przejście na nową metodę określenia pochodzenia produktu będzie oznaczało zasadniczą zmianę, której wpływ należy uprzednio ocenić. Jeśli ocena ta wykaże, iż podejście w oparciu o wartość dodaną nie przynosi oczekiwanych wyników pod względem rozwoju i uproszczenia w niektórych sektorach, wówczas Komisja przyjmie inne podejście, aby lepiej osiągnąć te cele. Co więcej, kryterium wartości dodanej, w stosownych przypadkach, w których można uniknąć ewentualnego błędnego zastosowania lub ominięcia preferencji, może zostać uzupełniona dodatkowymi warunkami lub kryteriami wspierającymi rozwój.

- Łącząc przejrzystość, wykonalność i elastyczność w ustalaniu stopni procentowych, metoda ta pozwoliłaby na ocenę poziomu przetworzenia różnych produktów przy pomocy pojedynczej jednostki miary, co pozwoli na uniknięcie niesprawiedliwego traktowania; spowoduje to również, że „negatywna lista” niewystarczających działań i stosowanie tolerancji wartości okażą się zbędne.

1.2. Kulminacja pochodzenia jako składnik integracji regionalnej

1.2.1. Zakres kulminacji oraz warunki jej stosowania i rozszerzenia

- Kumulacja powinna wejść w życie wyłącznie w ramach spójnych grup lub stref regionalnych , gdzie:

- handel preferencyjny i kumulacja są częścią ogólnego procesu rzeczywistej integracji gospodarczej;

- kumulacja opiera się na porozumieniach o wolnym handlu lub wynika z niezależnych umów;

- traktowanie preferencyjne przyznaje się produktom przy zastosowaniu identycznych reguł pochodzenia towarów;

- opracowano administracyjno-prawne ramy w celu zarządzania i kontrolowania, poprzez właściwą współpracę administracyjną, pochodzenia produktów korzystających z kumulacji.

Te same warunki powinny mieć zastosowanie do jakiegokolwiek rozszerzenia kulminacji lub do kulminacji pomiędzy różnymi regionami.

- W odniesieniu do wzajemnego, wzmocnionego dostępu do rynku , należy skupić się na podejściu regionalnym (wraz z grupowym, zgodnie z umową z Kotonou, której korzyści należy utrzymać) realizowanym poprzez kumulację pochodzenia towarów, bez wyłączenia koniecznych dostosowań w podstawowych regułach pochodzenia towarów, które leżą w obopólnym interesie w zakresie pozyskiwania i dostępu z zewnątrz do rynków stron.

- W odniesieniu do rozwoju , kumulacja w ramach spójnych grup regionalnych stworzyłaby dodatkowe możliwości rozwoju dla krajów rozwijających się, szczególnie tych najmniej rozwiniętych tak, aby zmaksymalizować korzyści płynące z wyważonego złagodzenia podstawowych reguł.

- Obecnie, zgodnie z GSP istnieją trzy regionalne grupy odpowiadające ASEAN, SAARC oraz grupie powstałej ostatnio w wyniku połączenia Wspólnoty Andyjskiej i Wspólnego Rynku Ameryki Środkowej. Komisja jest gotowa rozpatrzyć wszelkie wnioski dotyczące ustanowienia nowych, połączonych lub szerszych grup , pod warunkiem, że członkowie będą się uzupełniać pod względem gospodarczym, uwzględnione zostaną różnice w zasadach preferencyjnych mających zastosowanie do różnych krajów i związane z tym ryzyko ominięcia taryf oraz wprowadzone zostaną struktury i procedury konieczne dla współpracy administracyjnej do zarządzania pochodzeniem towarów i kontroli nad tym.

1.2.2. Regionalne konwencje w sprawie pochodzenia

- Reguły pochodzenia wspólne dla danej grupy przedsiębiorców stowarzyszonych w ramach strefy kumulacji powinny zostać określone w jednolitym instrumencie międzynarodowym , do którego odnosiłyby się różne umowy preferencyjne.

- W strefie paneurośródziemnomorskiej jednolity instrument międzynarodowy powinien przybrać formę konwencji regionalnej na temat pochodzenia towarów, zawartej pomiędzy przedsiębiorstwami partnerskimi. Instrument taki powinien ułatwić zarządzanie pochodzeniem towarów, jak i przyczynić się do umocnienia integracji pomiędzy stronami różnych Porozumień o Wolnym Handlu dzięki istnieniu jednego zbioru zasad pochodzenia zezwalających na kumulację.

- Takie samo podejście należy promować w celu wspierania możliwej kumulacji pomiędzy innymi krajami lub regionami z zastrzeżeniem odrębnych Porozumień o Wolnym Handlu.

1.2.3. Uproszczenie i złagodzenie warunków kumulacji.

- Przez wzgląd na jasność i wykonanie, należy unikać zestawień różnych form kumulacji (obustronnych, po przekątnej, pełnych), obejmujących te same kraje w różnych kontekstach preferencyjnych.

- Można rozważyć stopniowe rozszerzenie pełnej kumulacji do różnych ram preferencyjnych pod warunkiem zagwarantowania możliwości określenia statusu materiałów. Na tyle na ile jest to możliwe i biorąc pod uwagę różne poziomy preferencji stosowane w odniesieniu do poszczególnych członków grupy, pełna kumulacja powinna wiązać się z umiejscowieniem wspólnego pochodzenia towarów dla danej grupy. Wymogi takie wyłączają jednak pełną kulminację w kontekście GSP.

- W odniesieniu do kumulacji regionalnej GSP , proponuje się zastąpienie obecnego podwójnego warunku dotyczącego przyznawania pochodzenia państwu będącemu członkiem grupy (w przypadku, gdy wymagane jest więcej niż niewystarczające działanie oraz najwyższa wartość dodana) warunkiem pojedynczym, w oparciu o tę samą metodę (test na wartość dodaną) , której użyto do stwierdzenia, czy przetwarzanie materiałów niepochodzących z danej grupy krajów jest wystarczające czy nie. Zostanie uznane, że produkt pochodzi z kraju należącego do grupy, w przypadku, gdy materiały pochodzące z innych krajów tej samej grupy zostały ostatecznie przetworzone, jeżeli ich wartość dodana będzie wyższa niż standardowy stopień procentowy.

- W celu wspierania kulminacji i integracji regionalnej, stopień procentowy powinien być ustalony na poziomie znacznie niższym niż ten wymagany dla tego samego produktu otrzymanego w wyniku przetwarzania materiałów niepochodzących z danej grupy krajów. Jednakże, aby uwzględnić sytuacje dotyczące niektórych sektorów, z tych samych powodów, o których mowa powyżej, próg wartości kumulacyjnej może, w stosownych przypadkach, zostać określony jako i/lub uzupełniony dodatkowymi warunkami lub kryteriami w celu zapobiegania możliwych przypadków niewłaściwego stosowania lub obchodzenia preferencji.

2. EFEKTYWNE PROCEDURY: OBOWIąZKI PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH I WłADZ PUBLICZNYCH W USTANAWIANIU I KONTROLI PREFERENCYJNEGO POCHODZENIA TOWARÓW

- Bez względu na rodzaj konkretnych celów, zasady preferencyjne nie mogłyby zostać poprawnie zmodyfikowane wyłącznie poprzez zmianę uwarunkowań prawnych, które należałoby spełnić w celu skorzystania z możliwości preferencyjnego traktowania. Zmianie takiej powinno towarzyszyć opracowanie właściwych procedur, kontroli i metod współpracy administracyjnej pomiędzy właściwymi władzami stron porozumienia, które zapewniają zgodność z warunkami, uniemożliwiają nadużycia i chronią uzasadnione interesy gospodarcze i finansowe.

- Można by to osiągnąć poprzez rozdział obowiązków pomiędzy podmiotami gospodarczymi odpowiedzialnymi za określenie pochodzenia produktów i wydanie deklaracji z tym związanych oraz władzami celnymi, które przeprowadzają niezbędne audyty i kontrole na podstawie stosownych uprawnień administracyjnych i wzajemnego wsparcia. W nowym kontekście, „dowody pochodzenia” zastąpione byłyby „deklaracjami” i „oświadczeniami”, które mogą zostać zaakceptowane, bądź podważone.

2.1. Deklaracja pochodzenia towarów składana przez importera wnioskującego o preferencyjne traktowanie

- Importer ponosi odpowiedzialność za informacje, które zamieszcza w swoim zgłoszeniu celnym oraz za prawdopodobny dług celny zaciągnięty w związku z niepoprawnym zgłoszeniem, bez uszczerbku dla nieodzyskania ceł uzasadnionych błędami właściwych władz. Podobnie jak w przypadku innych elementów, które należy wziąć pod uwagę podczas zgłaszania produktów organom celnym, błędne oświadczenie o statusie pochodzenia produktów, w odniesieniu do których importer stara się uzyskać preferencje, stanowiłoby część ryzyka handlowego ponoszonego przez importera.

- Podstawowe prawa i obowiązki importerów starających się uzyskać preferencyjne traktowanie na podstawie oświadczeń sporządzonych przez ich zagranicznych dostawców wymagają wyjaśnienia. Dotyczy to definicji:

- warunków, na jakich władze celne kraju przywozu mogą zakwestionować zadeklarowane pochodzenie i zażądać dodatkowych dowodów;

- ciężaru dowodu w przypadku, gdy władze celne podważą zadeklarowane pochodzenie;

- zobowiązań tych władz; w takim przypadku i na żądanie importera, należy zwrócić się z prośbą o przeprowadzenie dalszej weryfikacji przez władze kraju wywozu;

- sytuacji, w których władze celne będą uprawnione odmówić preferencyjnego traktowania, bez uszczerbku dla możliwości odwoływania się do procedur dostępnych dla importera.

- Elementy proceduralne obowiązujące w momencie wnioskowania o preferencyjne traktowanie powinny być dostosowane do sytuacji, w których przeprowadza się kolejne kontrole deklaracji celnych, na podstawie których preferencji już udzielono

- Aby pomóc importerowi zabezpieczyć jego deklarację pochodzenia towarów, aspekt pochodzenia towarów powinien zostać wprowadzony w transakcjach handlowych pomiędzy eksporterem a importerem, wraz z określeniem obowiązków w przypadku niepowodzeń i możliwości przekazania oświadczeń o pochodzeniu towarów w bezpiecznej formie elektronicznej.

2.2. Oświadczenie eksportera o pochodzeniu towarów

- Władze kraju wywozu powinny najpierw dokonać rejestracji w celu identyfikacji eksporterów uprawnionych do prowadzenia działalności gospodarczej w ramach danych zasad preferencyjnych W trakcie rejestracji eksporterów powinno się mieć dostęp do wszelkich stosownych rejestrów finansowych i ksiąg. Nie powodując osłabienia kontroli, powinno się również unikać dyskryminowania małych podmiotów gospodarczych.

- Należy określić status pochodzenia, a zarejestrowani eksporterzy wydają oświadczenie o pochodzeniu towarów.

- Eksporter powinien udowodnić importerowi, że jest zarejestrowany w kraju wywozu.

- Oświadczenia powinny jasno podawać przyczynę, dla której można uznać, że produkty wywożone pochodzą z kraju beneficjenta. Oświadczenia składa się przy użyciu standardowych formularzy lub – jeżeli w formie elektronicznej – e-dokumentów, bądź standardowych wiadomości. Dopełnienie tych formalności powinno być ułatwione dzięki uproszczeniu reguł.

- Należy zadbać o właściwy przepływ informacji o preferencyjnych transakcjach eksportowych pomiędzy eksporterami a władzami krajów wywozu w celu zapewnienia właściwego monitoringu działalności eksportera i ułatwienia kolejnych kontroli.

- Władze celne kraju wywozu będą zobowiązane do prowadzenia aktualnej listy zarejestrowanych eksporterów i sankcjonowania, poprzez tymczasowe lub całkowite wyłączenie z tej listy eksporterów, którzy nie stosują się do reguł. Listę tę należy udostępniać władzom celnym kraju przywozu, bezpieczną droga elektroniczną w celu zapewnienia poufności i uniemożliwienia jakichkolwiek nadużyć.

2.3. Kontrola pochodzenia produktów i podmiotów gospodarczych przez władze celne – Współpraca administracyjna

- Kontrola preferencyjnych transakcji importowych przez władze kraju przywozu również wymaga ulepszenia, które należy wprowadzić poprzez analizę ryzyka, tak by nie zaszkodzić przepływom handlowym dokonywanym zgodnie z prawem.

- Przeprowadzane w oparciu o status eksportera zarejestrowanego i o stosowne przekazywanie informacji na temat preferencyjnych transakcji eksportowych kontrole eksporterów przez władze celne kraju wywozu należy wzmocnić i prowadzić je przy użyciu analizy ryzyka.

- Wymiana informacji i współpraca administracyjna pomiędzy władzami krajów wywozu i przywozu odpowiedzialnymi za kontrole preferencyjnego pochodzenia towarów, powinny opierać się na jasnych zobowiązaniach i procedurach i być wzmocnione z prawnego i operacyjnego punktu widzenia.

3. BEZPIECZNE śRODOWISKO: WYKONYWANIE REGUł PRZEZ WłAśCIWE WłADZE

- W zamian za poprawne zastosowanie reguł i wykonywanie obowiązków, podmioty gospodarcze powinny prowadzić działalność handlową w ramach zasad preferencyjnych w bezpiecznym środowisku.

- W celu zapewnienia wypełniania przez władze lokalne ich obowiązków w zakresie poprawnego stosowania zasad i reguł pochodzenia towarów i aby zapewnić całkowitą współpracę w zakresie zapobiegania i walki z nadużyciami, proponuje się następujące działania:

3.1. Stworzenie warunków do wypełniania obowiązków

3.1.1. Wstępna ocena zdolności kraju beneficjenta/grupy krajów do zastosowania zasad i związanych z nimi reguł i procedur

- Taka wstępna ocena dotyczy krajów, w których należy zastosować nową zasadę bądź też rozszerzyć lub zmienić istniejącą zasadę. Zadowalające wyniki będą stanowiły warunek wstępny dla ustalenia nowych zasad dla danego kraju. W odniesieniu do nowych porozumień preferencyjnych, ocena będzie stanowiła integralną część procesu negocjacji.

- Ocena wykazuje, czy dany kraj posiada odpowiednią organizację, ramy prawne i zdolności do prowadzenia działań w zakresie zarządzania funkcjonowaniem zasad i kontroli nad tym oraz do udzielania właściwego wsparcia a także do współpracy administracyjnej.

- W przypadku zasad grupowych, ocena będzie dotyczyłaby każdego regionu, który musiałby udowodnić zdolność grupy i każdego jej członka do wywiązania się z zobowiązań wynikających z zasad.

3.1.2. Informacje, szkolenie i wsparcie techniczne w zakresie preferencyjnych reguł pochodzenia towarów

- Do obowiązków krajów należy udzielanie aktualnych informacji i prowadzenie szkoleń w zakresie preferencyjnych reguł pochodzenia towarów, warunków, które należy spełnić, oferowanych możliwości i zobowiązań, z których należy się wywiązać. Wsparcie krajów beneficjentów jest jednak możliwe na poziomie regionalnym (gdy kraj należy do grupy regionalnej), na poziomie międzynarodowym (WTO i WCO) i na poziomie wspólnotowym.

- Komisja zamieściła już na stronach internetowych UE stronę poświęconą regułom pochodzenia towarów, na której znajdują się podstawowe informacje, podręcznik (na temat systemu ogólnych zasad taryfowych i paneuropejskich reguł pochodzenia towarów) i odnośniki do tekstów prawnych. Ponadto, dostępna baza danych „Expanding Exports Helpdesk” oferująca bieżącą pomoc zawiera reguły pochodzenia towarów, według nazwy produktu, których należy przestrzegać w kontekście licznych zasad preferencyjnych.

- Jeżeli chodzi o wsparcie techniczne ze strony Wspólnoty, powinno ono głównie skupiać się na krajach, które potrzebują większego wsparcia w zakresie pochodzenia towarów (kraje słabo rozwinięte, najmniejsze kraje i kraje w trakcie zmian politycznych lub odbudowy).

- Wsparcia technicznego w tym zakresie mogą udzielić sekcje handlowe i celne takich istniejących programów jak MEDA, TACIS, czy CARDS, nowego instrumentu dla Europejskiej Polityki Sąsiedztwa lub instrumenty, które maja zostać opracowane w kontekście nowych regionalnych Porozumień o Partnerstwie Gospodarczym z AKP. Należy jednak zapewnić lepszą koordynację z obustronnym wsparciem udzielanym przez niektóre Państwa Członkowskie.

3.2. Monitoring wypełniania obowiązków w ramach partnerstwa

3.2.1. Monitowanie wypełniania obowiązków wynikających z zasad przez władze publiczne

- Poprawne funkcjonowanie zasad stanowi obopólny interes w celu zapewnienia uczciwej wymiany handlowej pomiędzy Wspólnotą a jej partnerami handlowymi. Dlatego też w ramach partnerstwa należy zapewnić właściwy monitoring funkcjonowania tych zasad.

- W celu prowadzenia stałego nadzoru sposobu funkcjonowania zasad, w danym uzgodnieniu należy przewidzieć wprowadzenie systemu okresowego składania sprawozdań przez beneficjentów. Sprawozdania te dotyczyłyby zarządzania i kontroli w zakresie preferencyjnego pochodzenia towarów. Podobny obowiązek składania sprawozdań powinny również dotyczyć Państw Członkowskich. Państwa Członkowskie powinny przedstawiać sprawozdania Komisji tak, aby Wspólnota mogła w sposób stały nadzorować sytuację i składać sprawozdania jej partnerom.

- Plan działania Komisji w celu monitorowania zasad preferencyjnych powinien zostać wprowadzony w życie wspólnie z Państwami Członkowskimi. Powinien on polegać na zbieraniu informacji dotyczących korzystania z zasad preferencyjnych i realizacji procedur. Informacje te powinny być przekazane do punktu centralnego w celu ich przeanalizowania i przetworzenia, by móc określić – na przykład w programie rocznym – te produkty i/lub kraje, których bardziej szczegółowe monitorowanie wydaje się konieczne. Monitorowanie odbywałoby się poprzez kontakty z danym krajem, kwestionariusze oraz jeśli zaistnieje konieczność wizyty monitoringowe w danym kraju.

- Na samym wstępie należy określić podstawy prawne, procedury techniczne i finansowanie wydatków związanych z prowadzeniem monitoringu.

3.2.2. Monitorowanie stosowania się podmiotów gospodarczych do reguł –wzajemne wsparcie w walce z nadużyciami

- Za zwalczanie nadużyć odpowiedzialne są właściwe władze w krajach wywozu i przywozu.

- Niemniej jednak, w takiej dziedzinie jak traktowanie preferencyjne i pochodzenie towarów, niezbędne są działania wspólne , a władze te powinny pełnić rolę uzupełniającą. W tym celu państwa w pełni stosują wzajemne wsparcie w przypadkach nadużyć . Od krajów trzecich, będących beneficjentami preferencyjnego traktowania oczekuje się również aktywnego zaangażowania w dochodzenia prowadzone przez Wspólnotę.

3.3. Stosowanie mechanizmów ochronnych

- Środki zaradcze i mechanizmy ochronne będą zastosowane tam gdzie będzie to właściwe w przypadku niewystarczającej kontroli lub braku współpracy, łącznie ze wsparciem w dochodzeniu w sprawie nadużycia.

- Środki te obejmują upomnienia skierowane do importerów, zawieszenia preferencji, w przypadku gdy można taki środek zastosować i ewentualne wprowadzenie odpowiedzialności finansowej dla kraju nienależycie wypełniającego obowiązki.

- Zasady preferencyjne nakładają na władze obowiązki dotyczące realizacji i kontroli wypełniania warunków przyznawania preferencyjnego traktowania. Wszelkie przypadki niewywiązywanie się z tych zobowiązań przez władze mogą skutkować konsekwencjami finansowymi dla władz zawsze wtedy, gdy niewywiązywanie się jednej ze stron wpływa na interesy finansowe drugiej strony (utrata dochodu z opłat celnych, których nie można odzyskać od importera) i ustalony zostanie związek pomiędzy błędem (lub niedopełnieniem) a szkodą finansową. Oczywiście przed wprowadzeniem jakiejkolwiek klauzuli zewnętrznej odpowiedzialności finansowej, Komisja i Państwa Członkowskie powinny osiągnąć porozumienie w sprawie wewnętrznej odpowiedzialności finansowej Państwa Członkowskiego za powstałe bezpośrednie błędy.

[1] Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego i Komitetu Ekonomiczno-Społecznego – COM(2004) 461 z 7.7.2004.

[2] Komunikat Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie przyszłości sektora włókienniczego i odzieżowego w rozszerzonej Unii Europejskiej – COM(2003) 649 z 29.10.2003.

[3] Rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 z 2 lipca 1993 (Dz.U. nr 253 z 11.10.1993), ostatnio zmienione Aktem Przystąpienia (Dz.U. nr 236 z 23.9.2003).

[4] Zielona Księga w sprawie przyszłości reguł pochodzenia towarów w preferencyjnych zasadach handlu – COM(2003) 787 z 18.12.2003.

[5] Patrz pkt 6.6 COM(2004) 461 w sprawie GSP, pkt 6.6: „ Reguły pochodzenia wyznaczają główne kryteria objęcia preferencjami, jednak sporządzono je wówczas, gdy gospodarka międzynarodowa była znacząco odmienna od dzisiejszej a towary produkowano zupełnie inaczej. W świetle ostatnich rozważań nad tą kwestią (patrz Zielona Księga, o której mowa w pkt. 6.3) istnieje potrzeba zmian: formy (uproszczenie), treści (zmiany kryteriów pochodzenia i reguł kumulacji) oraz procedur (formalności i kontrole).”