Wprowadzenie

Kultura i kreatywność odgrywają istotną rolę we współczesnych społeczeństwach i przyczyniają się w znacznym stopniu do kształtowania naszej europejskiej przyszłości. W ujęciu ekonomicznym sektor kultury i sektor kreatywny wytwarzają około 509 mld EUR wartości dodanej do produktu krajowego brutto (PKB), co stanowi 5,3 % wartości łącznej dla UE, oraz obejmują 12 milionów pełnoetatowych miejsc pracy, co stanowi 7,5 % ogółu pracowników w Europie . Stanowią one trzecie pod względem wielkości źródło zatrudnienia w UE, po budownictwie i sektorze żywności i napojów. Mają one również znaczny wkład w inwestycje, innowacje i tworzenie miejsc pracy w całej gospodarce. Pozytywny efekt mnożnikowy jest w szczególności widoczny w przypadku sektora cyfrowego, np. treści powodują tworzenie infrastruktury szerokopasmowej, oraz w przypadku turystyki kulturalnej. Kultura i kreatywność sprzyjają również europejskiemu wywozowi na całym świecie poprzez poprawę wizerunku Europy i europejskiego stylu życia.

Europa jest jednak czymś więcej niż jednolitym rynkiem, jest wielkim projektem kulturowym. Sektor kreatywny i sektor kultury przyczyniają się do zachowania naszej różnorodności kulturowej i językowej, wzmocnienia naszej europejskiej tożsamości oraz utrzymania spójności społecznej. Poprzez te sektory przekazywane są wiedza i wartości, które są warunkami istnienia zdrowych demokracji i społeczeństw integracyjnych. Wskutek tego kultura pomaga przybliżyć Europę jej obywatelom, szczególnie w obecnym kontekście politycznym.

Sektor kultury i sektor kreatywny tworzą pomosty między sztuką, kulturą, biznesem i technologią. Przyczyniają się do rozwoju umiejętności krytycznego myślenia i rozwiązywania problemów oraz kształtowania się postaw uwzględniających podejmowanie ryzyka; umiejętności takie będą kompetencjami kluczowymi w społeczeństwie przyszłości. Dzięki skupieniu się na kreatywności i szybkiemu przyswojeniu nowoczesnych technologii, np. użyciu przez muzea aplikacji służących usprawnieniu dostępu do zbiorów bądź wykorzystaniu w teatrach techniki wideo lub napisów, są one katalizatorami innowacji.

Program „Kreatywna Europa” jest inicjatywą Unii Europejskiej wspierającą sektor kultury i sektor kreatywny w uwolnieniu ich potencjału rozwojowego. Sektory te są z natury zróżnicowane ze względu na granice narodowe i językowe, zwiększając tym samym bogactwo naszego krajobrazu kulturowego. Jednocześnie borykają się z przeszkodami utrudniającymi transnarodowy obieg dzieł pracy twórczej oraz ograniczającymi możliwości transnarodowej działalności i docierania do nowych odbiorców w Europie i poza Europą.

Program uwzględnia dwoisty charakter działalności kulturalnej i audiowizualnej – z jednej strony sprzyja różnorodności i zaangażowaniu obywateli, a z drugiej strony napędza wzrost gospodarczy i zatrudnienie, uwzględniając też ich szerszy wkład w kreatywność, rozwój talentów, przedsiębiorczość i innowacje.

Niniejsze sprawozdanie zostało przygotowane zgodnie z art. 18 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1295/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiającego program „Kreatywna Europa” (2014–2020), który zawiera wymóg, aby Komisja sporządziła sprawozdanie śródokresowe z oceny oparte na zewnętrznej i niezależnej ocenie.

W tej śródokresowej ocenie dokonuje się przeglądu postępów we wdrażaniu programu „Kreatywna Europa”, opisując jego osiągnięcia i główne niedociągnięcia w oparciu o sprawozdanie z niezależnej oceny, bezpośrednie doświadczenia w zarządzaniu programem oraz szeroko zakrojone konsultacje z zainteresowanymi stronami. Sprawozdaniu towarzyszy dokument roboczy służb Komisji, w którym przedstawiono dowody wykorzystane w niniejszym sprawozdaniu.

Kontekst programu „Kreatywna Europa”

„Kreatywna Europa” jest programem ramowym Unii Europejskiej wspierającym sektor kultury i sektor kreatywny. W 2014 r. objął on trzy programy (MEDIA, Kultura i MEDIA Mundus) celem stworzenia jednego kompleksowego instrumentu służącego zwiększeniu efektywności, skuteczniejszego wykorzystania możliwości wynikających z transformacji cyfrowej i rozwiązania problemu fragmentacji rynku.

Architektura programu uwzględnia niejednorodność sektora kultury i sektora kreatywnego, ich różnych grup docelowych i konieczność indywidualnych rozwiązań. Dlatego program składa się z dwóch niezależnych podprogramów i komponentu międzysektorowego.

Podprogram MEDIA, zwany dalej „podprogramem MEDIA”, który został utworzony w 1991 r. jako działanie towarzyszące dyrektywie o telewizji bez granic skierowane do sektora audiowizualnego, wspiera tworzenie treści audiowizualnych (filmów, seriali telewizyjnych, gier wideo) oraz ich dostępność dla europejskich i światowych odbiorców poprzez wszystkie kanały dystrybucji.

Podprogram Kultura obejmuje inicjatywy sektora kultury, takie jak inicjatywy na rzecz współpracy transgranicznej, platformy, tworzenie sieci kontaktów i tłumaczenie dzieł literackich.

Komponent międzysektorowy, przeznaczony dla wszystkich podmiotów działających w sektorze kultury i sektorze kreatywnym i obejmująca system poręczeń, wspiera transnarodową współpracę polityczną. Komponent ten zapewnia także wsparcie dla biur programu „Kreatywna Europa” (Creative Europe Desk) we wszystkich krajach uczestniczących, aby docierać do zainteresowanych podmiotów.

Program uzupełnia działania na poziomie krajowym w sektorze kultury i sektorze audiowizualnym, odzwierciedlając priorytety polityki, które UE realizuje w sektorze kultury i sektorze kreatywnym.

Program „Kreatywna Europa” jest otwarty dla organizacji działających w sektorze kultury i sektorze kreatywnym z państw członkowskich UE oraz, pod pewnymi warunkami, niektórych państw niebędących członkami UE. Obecnie opisywany program obejmuje 33 kraje uczestniczące, od Norwegii po Tunezję, od Ukrainy po region Bałkanów. W szczególności udział w podprogramie MEDIA musi być zgodny z dyrektywą 2010/13/UE (dyrektywą o audiowizualnych usługach medialnych).

Program został ustanowiony na okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. Niniejsze sprawozdanie obejmuje wszystkie komponenty programu (z wyjątkiem Europejskich Stolic Kultury, które są ujęte w odrębnych ocenach) i cały jego zakres geograficzny w ciągu pierwszych trzech lat realizacji programu.

Główne ustalenia zawarte w sprawozdaniu oceniającym

Ocena ma następujące cele: