Roczne sprawozdanie podsumowujące za 2018 r. w sprawie wdrażania systemu zezwoleń FLEGT przewidzianego w rozporządzeniu (WE) nr 2173/2005 z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia systemu zezwoleń na przywóz drewna do Wspólnoty Europejskiej FLEGT

W 11 państwach członkowskich jako właściwy organ odpowiedzialny za zezwolenia FLEGT lub jako część tego organu wyznaczono organ celny. W 17 państwach członkowskich organy celne i właściwe organy stanowią odrębne podmioty. Ważne jest, by w tych 17 państwach członkowskich istniały mechanizmy służące zapewnieniu zdolności skutecznej współpracy tych organów w zakresie przetwarzania zezwoleń FLEGT, tj. aby właściwy organ mógł przekazywać odpowiednie zadania organom celnym i uzyskiwać informacje potrzebne do zweryfikowania, czy dane zezwolenie FLEGT odpowiada danej dostawie. Wspomniane delegowanie zadań ustanowiono we wszystkich z tych państw członkowskich w drodze umowy lub protokołu ustaleń. Częstotliwość i sposób wymiany danych różniły się w poszczególnych państwach członkowskich.

Niniejsze roczne sprawozdanie podsumowujące przedstawia stan wdrażania systemu zezwoleń FLEGT za 2018 r. Zostało ono przygotowane zgodnie z art. 8 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 2173/2005 z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia systemu zezwoleń na przywóz drewna do Wspólnoty Europejskiej FLEGT (zwanego dalej „rozporządzeniem FLEGT”) i opiera się na informacjach przedstawionych przez państwa członkowskie w sprawozdaniach rocznych zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia FLEGT.

Roczne sprawozdanie podsumowujące za 2018 r. w sprawie wdrażania systemu zezwoleń FLEGT przewidzianego w rozporządzeniu (WE) nr 2173/2005 z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia systemu zezwoleń na przywóz drewna do Wspólnoty Europejskiej FLEGT

Zgodnie z art. 5 ust. 7 rozporządzenia FLEGT organy celne mogą zawiesić dopuszczenie produktów z drewna lub je zatrzymać w przypadku podejrzenia, że zezwolenie FLEGT może być nieważne. Dwadzieścia cztery państwa członkowskie zgłosiły, że mogą zająć produkty z drewna, a zbycie zajętego drewna przewidziano w ich przepisach krajowych (wykres 3). W przypadku gdy zbycie zajętego drewna przewidziano w przepisach krajowych, dziewięć państw członkowskich zgłosiło, że odpowiadają za to organy celne, cztery państwa członkowskie – że właściwe organy, pięć państw członkowskich zgłosiło, że oprócz właściwego organu lub organu celnego odpowiedzialność ponosi inna instytucja, a pięć państw członkowskich zgłosiło, że odpowiada za to inna instytucja niż właściwy organ lub organ celny.

Art. 5 ust. 8 rozporządzenia FLEGT stanowi, że „każde państwo członkowskie określa sankcje nakładane w przypadku naruszenia przepisów niniejszego rozporządzenia. Sankcje te muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające”. Siedemnaście państw członkowskich wprowadziło przepisy dotyczące grzywien administracyjnych, 17 – sankcji karnych, 20 – nakładania kar pozbawienia wolności, siedem – zawieszenia organu w handlu, a dziewięć – zawiadamiania o działaniach zaradczych lub pisemnych ostrzeżeniach. Potencjalny maksymalny wymiar sankcji w postaci kary pozbawienia wolności wynosi od jednego miesiąca do 15 lat (15 państw członkowskich zgłosiło maksymalne potencjalne sankcje w wymiarze od jednego roku do pięciu lat).

Zgodnie z art. 5 ust. 4 rozporządzenia FLEGT właściwe organy decydują, czy istnieje potrzeba dalszej weryfikacji dostaw w oparciu o ocenę ryzyka. W 21 państwach członkowskich obowiązują przepisy dotyczące przeprowadzania dalszej weryfikacji zezwoleń FLEGT, a w 22 państwach – przepisy dotyczące przeprowadzania dalszej weryfikacji dostaw w ramach FLEGT (załącznik B, tabele 1 i 2). W odniesieniu do łącznej liczby 1 782 zezwoleń FLEGT w 2018 r. przeprowadzono dodatkowe kontrole weryfikacyjne (przykładowo przez kontaktowanie się z LIU, Indonezyjską Jednostką Informacji o Zezwoleniach w celu dalszej weryfikacji), przy czym kontrole przeprowadziło 19 państw członkowskich. Ponadto Niderlandy zgłosiły prowadzenie dodatkowych codziennych kontroli weryfikacyjnych, nie rejestrowały jednak liczby przeprowadzonych kontroli, by ograniczyć obciążenie administracyjne.

Wykres 2: Ilości głównych rodzajów produktów objętych zezwoleniem FLEGT zgłoszonych według kodu HS* na podstawie zatwierdzonych zezwoleń FLEGT i odprawionych przez organy celne (z wyłączeniem HS 9403.50**) do UE w 2018 r., zgłoszonych według masy (kg)***. (Nie można było uwzględnić danych dotyczących zezwoleń z Rumunii. Włochy i Rumunia nie dostarczyły danych celnych, a dane dostarczone przez Grecję były niekompletne). *W miarę możliwości długość kodów HS ograniczono do 6 cyfr; czterocyfrowe kody HS obejmują wyłącznie handel zgłaszany przez państwa na poziomie czterocyfrowym. **Aby ułatwić wizualizację danych, z liczby tej wyłączono 2 472 mln kg towaru objętego kodem HS 9403.50 zgłoszonego w danych celnych państw członkowskich, ponieważ ilość ta była o kilka rzędów wielkości większa niż ilość wskazana w pozostałych danych. Do Zjednoczonego Królestwa zwrócono się o wyjaśnienie dotyczące 2 470 mln kg towaru objętego kodem HS 9403.50 zgłoszonego jako odprawiony przez organy celne Zjednoczonego Królestwa, ponieważ ilość ta nie znalazła odzwierciedlenia w porównywalnym stopniu w zatwierdzonych zezwoleniach, jednak nie uzyskano żadnych wyjaśnień. ***Ilość zgłoszono według masy w odniesieniu do >99 % zatwierdzonych zezwoleń FLEGT oraz 97 % danych celnych, co może jednak nie być reprezentatywne dla całego handlu. Należy zauważyć, że ponieważ organy celne zgłosiły mniej produktów według masy, a więcej produktów według objętości (m3) lub liczby sztuk, ilości zgłoszone według masy na zezwoleniach FLEGT i przez organy celne nie są w pełni porównywalne.

Państwa członkowskie poinformowały o ilościach drewna i produktów z drewna faktycznie przywiezionych w 2018 r. (tj. ilościach odprawionych przez organy celne) oraz o odpowiadających im ilościach zgodnie z zezwoleniami FLEGT otrzymanymi i zatwierdzonymi przez właściwe organy. W 2018 r. wydano zezwolenia na przywóz ponad 694 mln kg drewna i produktów z drewna na podstawie zatwierdzonych zezwoleń FLEGT, a ponad 2 993 mln kg drewna i produktów z drewna objętych zezwoleniem FLEGT zostało zgłoszone jako poddane odprawie celnej przywozowej przez organy celne UE (wykres 2). Ilość ta obejmowała 2 470 mln kg mebli stosowanych w sypialni (HS 9403.50) zgłoszonych przez organy celne Zjednoczonego Królestwa. Ilość ta była o dwa rzędy wielkości większa niż ilość w odniesieniu do tego samego kodu HS zgłoszona w zezwoleniach FLEGT zatwierdzonych przez właściwy organ. Do Zjednoczonego Królestwa zwrócono się o wyjaśnienie dotyczące tych danych liczbowych, ale nie uzyskano żadnych wyjaśnień. Zgodnie z danymi celnymi główne rodzaje produktów objętych zezwoleniem FLEGT przywożonych do UE według masy obejmowały meble stosowane w sypialni (HS 9403.50), odpowiadające niemal 2 472 mln kg i stanowiące 83 % przywozu; papier do pisania (HS 4802); inne meble (HS 9403.60 i 9401); wyroby stolarskie i ciesielskie dla budownictwa (HS 4418); sklejka, płyty fornirowane i podobne drewno warstwowe (HS 4412); oraz drewno kształtowane w sposób ciągły (HS 4409) (kody systemu zharmonizowanego (HS) produktów FLEGT przywożonych w 2018 r. podano w załączniku A). Głównymi państwami członkowskimi dokonującymi przywozu tych produktów były Zjednoczone Królestwo, Niemcy i Niderlandy.

Wykres 3: Państwa członkowskie stosujące sankcje polegające na zajęciu lub konfiskacie dostaw drewna.

2.5Stosowane sankcje

Dwa państwa członkowskie (Bułgaria i Hiszpania) zastosowały art. 6 ust. 1 do łącznie 29 130 kg produktów. Bułgaria i Niderlandy zastosowały art. 6 ust. 2, przy czym pierwsze z tych państw w przypadku przedstawienia do zatwierdzenia zeskanowanego zezwolenia FLEGT (z wygasłą datą ważności), a drugie – w przypadku dostawy, która obejmowała gatunek objęty CITES bez zezwolenia CITES.

2.6Opłaty za przetwarzanie zezwoleń FLEGT

Państwa członkowskie mogą pobierać opłaty za przetwarzanie zezwoleń FLEGT zgodnie z art. 5 ust. 6 rozporządzenia FLEGT. Sześć państw członkowskich zgłosiło, że pobiera takie opłaty, przy czym wahają się one od około 10 EUR (9,60 GBP) do 105,90 EUR (załącznik B, tabela 3).

2.7 Inne środki wykonawcze i wyzwania

Dwadzieścia sześć państw członkowskich przedstawiło informacje na temat innych środków wykonawczych i wyzwań. Jedenaście z nich zgłosiło współpracę z innymi właściwymi organami, wskazując, że była ona korzystna, zwłaszcza w odniesieniu do towarów przybywających do jednego państwa członkowskiego, ale przeznaczonych do dostarczenia do innego miejsca na terytorium Unii Europejskiej. Dziewięć państw członkowskich zwróciło uwagę na współpracę z Komisją Europejską lub wsparcie z jej strony, a kilka zgłosiło dobrą komunikację z Komisją Europejską w odniesieniu do FLEGIT. Pojawiło się kilka propozycji, aby państwa członkowskie miały dostęp do wszystkich zezwoleń FLEGT w bazie danych SILK niezależnie od kraju przeznaczenia w UE w celu ułatwienia weryfikacji zezwoleń.

Rodzaje wyzwań w zakresie wdrażania zgłoszonych przez co najmniej jedno państwo członkowskie obejmowały: komunikację z indonezyjskimi jednostkami ds. informacji o zezwoleniach (chociaż kilka państw członkowskich zauważyło poprawę pod względem czasu reakcji); przypadki rozbieżności informacji między zezwoleniami FLEGT a zgłoszeniami celnymi, w tym rozbieżności w kodach HS lub kodach krajów; oraz zezwolenia FLEGT wydawane dla kodów HS nieobjętych zakresem rozporządzenia FLEGT i umowy o dobrowolnym partnerstwie z Indonezją.

3. Wnioski

Trzecie sprawozdanie z wdrażania systemu zezwoleń FLEGT wskazuje na zadowalające postępy w tym zakresie. W 2018 r. – drugim pełnym roku wdrażania systemu zezwoleń FLEGT – otrzymano 31 785 zezwoleń, z czego właściwe organy zatwierdziły/dopuściły do celów przywozu ponad 99 % zezwoleń; ponad 2 993 mln kg drewna i produktów z drewna zostało odprawione przez organy celne i przywiezione do UE. Zgłoszono pozytywną współpracę między właściwymi organami a Komisją. Porównanie danych przekazanych przez państwa członkowskie dotyczących zatwierdzonych zezwoleń FLEGT z danymi dotyczącymi odprawionych towarów przedstawionymi przez organy celne ułatwiło identyfikację potencjalnych wyjaśnień zaobserwowanych rozbieżności. Dodatkowe wytyczne dla państw członkowskich dotyczące normalizacji i kontroli krzyżowej danych krajowych włączono do internetowego wzoru sprawozdawczego.

Przed państwami członkowskimi nadal stoją pewne wyzwania, takie jak rozbieżność informacji między zezwoleniami FLEGT a zgłoszeniami celnymi, a także ograniczony dostęp państw członkowskich do wszystkich danych w systemie SILK.

4. Dalsze działania

Komisja będzie nadal współpracowała z państwami członkowskimi, aby doprowadzić do skutecznego i spójnego stosowania rozporządzenia FLEGT w całej UE, w tym w drodze opracowywania dodatkowych wytycznych oraz – w razie potrzeby – zmiany dokumentu „FLEGT a kwestie celne – wytyczne dotyczące wdrażania” w świetle dotychczasowych doświadczeń. Zgodnie z art. 3 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego (WE) nr 1024/2008 Komisja w razie potrzeby nadal będzie przekazywać państwom członkowskim nazwy i inne istotne dane dotyczące organów zezwalających wyznaczonych przez Indonezję, uwierzytelnione wzory pieczęci i podpisów każdego organu zezwalającego oraz wzory szablonu zezwolenia FLEGT stosowanego przez Indonezję.

Komisja będzie również kontynuować współpracę z państwami członkowskimi nad poprawą sprawozdawczości, w tym przeniesieniem internetowej sprawozdawczości do systemu DECLARE, zachęcaniem do spójnego przekazywania danych dotyczących zezwoleń FLEGT i zgłoszeń celnych, spójnym stosowaniem jednostek miary i dalszą poprawą formatu sprawozdawczości, biorąc pod uwagę zdobyte doświadczenie. Ponadto Komisja nadal będzie zachęcać do korzystania z systemu FLEGIT/TRACES państwa członkowskie, które obecnie z niego nie korzystają, co między innymi ułatwi sprawozdawczość. Komisja będzie kontynuować prace nad dalszym usprawnianiem systemu informatycznego FLEGIT/TRACES, biorąc pod uwagę doświadczenia i sugestie państw członkowskich, oraz będzie nadal współpracowała w zakresie wymiany danych z państwami członkowskimi, które opracowały własne krajowe systemy elektroniczne.

Równolegle Komisja będzie nadal ściśle współpracowała z organami indonezyjskimi, aby przezwyciężyć wyżej wymienione problemy i wyzwania w ramach szerzej zakrojonych dyskusji na temat wdrożenia umowy o dobrowolnym partnerstwie między UE a Indonezją dotyczącej egzekwowania prawa, zarządzania i handlu w dziedzinie leśnictwa oraz monitorowania skutków tej umowy. Nadal trwa współpraca pilotażowa z Indonezją w zakresie integracji z SILK odpowiednich systemów informatycznych, tj. FLEGIT/TRACES, co umożliwi powstanie w przyszłości całkowicie elektronicznego systemu zezwoleń.

Ponadto Komisja przeprowadzi ocenę adekwatności rozporządzenia FLEGT (wraz z rozporządzeniem UE w sprawie drewna) w celu dokonania przeglądu funkcjonowania i skuteczności rozporządzenia, zgodnie z art. 9 rozporządzenia FLEGT. Doświadczenia związane z wdrażaniem rozporządzenia FLEGT mogą potencjalnie stanowić cenny wkład w ocenę dodatkowych środków po stronie popytu w odniesieniu do innych towarów; wstępne wyniki oceny adekwatności zostaną uwzględnione przy ocenie środków po stronie popytu w celu zwiększenia przejrzystości łańcucha dostaw i zminimalizowania ryzyka wylesiania i degradacji lasów związanego z produktami wprowadzanymi na rynek UE.