[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 7.3.2007

SEK(2007) 292 wersja ostateczna

Zalecenie

OPINIA RADY

zgodnie z art. 9 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie programu konwergencji Rumunii na lata 2006-2009

(przedstawiona przez Komisję)

UZASADNIENIE

1. Informacje ogólne

Pakt na rzecz stabilności i wzrostu, który wszedł w życie dnia 1 lipca 1998 r., opiera się na dążeniu do zapewnienia solidnych finansów państwa jako środka służącego umocnieniu warunków stabilności cen oraz silnego, trwałego wzrostu, sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy. Przeprowadzona w 2005 r. reforma paktu potwierdziła jego przydatność w zakresie utrzymywania dyscypliny budżetowej, a jednocześnie miała na celu wzmocnienie jego skuteczności i podstaw gospodarczych oraz ochronę stabilności finansów publicznych w perspektywie długoterminowej.

Stanowiące część Paktu na rzecz stabilności i wzrostu rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[1] stanowi, że państwa członkowskie muszą przedstawiać Radzie i Komisji programy stabilności lub konwergencji oraz ich coroczne zaktualizowane wersje (państwa członkowskie, które przyjęły jednolitą walutę, przedstawiają (zaktualizowane) programy stabilności, a te, które jej jeszcze nie przyjęły, przedstawiają (zaktualizowane) programy konwergencji).

Rumunia przystąpiła do Unii Europejskiej z dniem 1 stycznia 2007 r., a swój pierwszy program konwergencji przedstawiła w dniu 25 stycznia 2007 r. Zgodnie z rozporządzeniem podlega on zaopiniowaniu przez Radę na podstawie zalecenia Komisji i po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego (główne aspekty podlegające ocenie przedstawiono w ramce).

2. PODSTAWY OCENY PROGRAMU

W celu określenia kontekstu, w którym dokonywana jest ocena strategii budżetowej przedstawionej w programie konwergencji, poniżej przedstawiono podsumowanie wyników gospodarczych i budżetowych w okresie ostatnich dziesięciu lat.

W ostatnich pięciu latach Rumunia odnotowywała wprawdzie wysoki wzrost gospodarczy, jednak PKB na mieszkańca (mierzony standardem siły nabywczej) pozostaje na niskim poziomie i w roku 2005 wyniósł 34 % średniej dla UE-25. Dystans do nadrobienia pozostaje zatem znaczny i stanowi dla Rumunii najważniejsze wyzwanie w średniej i długiej perspektywie. Stabilność makroekonomiczna w latach 2001-2005 uległa poprawie, o czym świadczą znaczny i trwały spadek inflacji oraz konsolidacja finansów publicznych. Wydatki inwestycyjne zaczęły rosnąć, do czego przyczynił się znaczny wzrost bezpośrednich inwestycji zagranicznych netto, które przyczyniają się do zmiany profilu sektora produkcji poprzez wzmocnienie branż wykorzystujących nowoczesne technologie. W przypadku produkcji przemysłowej i eksportu nastąpiły zmiany strukturalne polegające na wzroście udziału produktów o wyższej wartości dodanej, dzięki czemu mimo wzrostu jednostkowych kosztów pracy udało się utrzymać konkurencyjność na rynkach zagranicznych. Znaczne ożywienie koniunktury tylko w niewielkim stopniu przełożyło się na wzrost stopy zatrudnienia, która jest nadal niska i wynosi około 58 %. Jednocześnie Rumunia odnotowuje ciągłą emigrację i starzenie się społeczeństwa. Wprowadzenie liniowego podatku dochodowego od osób fizycznych w styczniu 2005 r. przyczyniło się do ograniczenia nieformalnego rynku pracy, pozostaje on jednak nadal bardzo duży.

Główne aspekty podlegające ocenie Zgodnie z wymaganiami art. 5 ust. 1 (w przypadku programów stabilności) i art. 9 ust. 1 (w przypadku programów konwergencji) rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97, ocena obejmuje następujące kwestie: czy założenia ekonomiczne, na których opiera się program, są realistyczne; czy przedstawiony przez dane państwo członkowskie średniookresowy cel budżetowy oraz prowadząca do niego ścieżka dostosowania są odpowiednie; czy podejmowane i/lub proponowane działania mające na celu przestrzeganie ścieżki dostosowania wystarczą, by osiągnąć średniookresowy cel budżetowy w trakcie cyklu; w ramach oceny ścieżki dostosowania prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego: czy podejmowane działania korygujące są intensyfikowane w okresach dobrej koniunktury, podczas gdy w okresach dekoniunktury mogą być ograniczane, oraz – w przypadku strefy euro oraz państw członkowskich należących do systemu ERM II – czy dane państwo realizuje coroczną poprawę salda dostosowanego cyklicznie bez uwzględnienia środków jednorazowych i tymczasowych o referencyjną wartość 0,5 % PKB, pozwalającą na osiągnięcie średniookresowego celu budżetowego; w ramach definiowania ścieżki dostosowania prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego (w przypadku państw członkowskich, które jeszcze go nie osiągnęły) lub pozwolenia na czasowe odejście od niego (w przypadku państw, które tego dokonały): realizację kluczowych reform strukturalnych, przynoszących bezpośrednie oszczędności w perspektywie długoterminowej (między innymi poprzez zwiększanie dynamiki potencjalnego wzrostu), a tym samym mających konkretny wpływ na długoterminową stabilność finansów publicznych (pod warunkiem zachowania odpowiedniego marginesu bezpieczeństwa odnośnie do referencyjnej wartości 3 % PKB oraz spodziewanego powrotu sytuacji budżetowej do celu średniookresowego w okresie objętym programem), ze szczególnym uwzględnieniem reform systemu emerytalnego wprowadzających strukturę wielofilarową, obejmującą obowiązkowy filar kapitałowy; czy prowadzona przez dane państwo członkowskie polityka gospodarcza jest zgodna z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej. Wiarygodność założeń makroekonomicznych programu ocenia się w odniesieniu do prognozy służb Komisji z jesieni 2006 r., z zastosowaniem między innymi powszechnie przyjętej metodyki szacowania produktu potencjalnego i sald dostosowywanych cyklicznie. Zgodność z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej ocenia się w odniesieniu do ogólnych wytycznych polityki gospodarczej w dziedzinie finansów publicznych, zawartych w zintegrowanych wytycznych na lata 2005-2008. W ramach oceny zbadano również: zmiany wskaźnika zadłużenia oraz długoterminową perspektywę stabilności finansów publicznych, którym zgodnie ze sprawozdaniem Rady z dnia 20 marca 2005 r. w sprawie „Poprawy wdrażania Paktu na rzecz stabilności i wzrostu” należy poświęcić „należytą uwagę w procesie nadzoru nad sytuacją budżetu”; podejście do oceny długoterminowej stabilności przedstawiono w komunikacie Komisji z dnia 12 października 2006 r.[2]; zgodność z kodeksem postępowania[3], w którym między innymi określono jednolitą strukturę i jednolite tabele danych dla programów konwergencji i stabilności. |

- Zalecenie

OPINIA RADY

zgodnie z art. 9 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie programu konwergencji Rumunii na lata 2006-2009

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[4], w szczególności jego art. 9 ust. 1,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

PRZEDSTAWIA NINIEJSZĄ OPINIĘ:

1. W dniu [27 marca 2007 r.] Rada zbadała program konwergencji Rumunii na lata 2006-2009.

2. W ostatnich pięciu latach Rumunia odnotowywała wprawdzie wysokie stopy wzrostu gospodarczego, jednak PKB na mieszkańca (mierzony standardem siły nabywczej) pozostaje na niskim poziomie i w roku 2005 wyniósł 34 % średniej dla UE-25. Dystans do nadrobienia pozostaje zatem znaczny i stanowi dla Rumunii najważniejsze wyzwanie w średniej i długiej perspektywie. Stabilność makroekonomiczna w latach 2001-2005 uległa poprawie, o czym świadczą znaczny i trwały spadek inflacji oraz konsolidacja finansów publicznych. W roku 2006 średnia stopa inflacji wyniosła 6,6 %.

3. Scenariusz makroekonomiczny, na którym opiera się program, przewiduje stopniowy spadek tempa wzrostu realnego PKB ze znacznie przewyższających stopę potencjalnego wzrostu 8 % w 2006 r. do w dalszym ciągu trwałego wzrostu wynoszącego 5,9 % w roku 2009. Z dostępnych obecnie informacji wynika, że scenariusz ten jest oparty na realistycznych założeniach dotyczących wzrostu gospodarczego. Przyjęte w programie prognozy inflacji wydają się zaniżone, ponieważ ich podstawę stanowi założenie trwałego wyhamowania wzrostu akcji kredytowej i spożycia indywidualnego, które może okazać się niesłuszne. W przeciwieństwie do programu, w prognozie służb Komisji z jesieni 2006 r. przewidziano dalsze zwiększenie deficytu bilansu płatniczego w latach 2007 i 2008, gdyż w związku z dużym popytem prywatnym i wysokimi inwestycjami import będzie w dalszym ciągu przewyższał eksport.

4. W odniesieniu do 2006 r. w prognozie służb Komisji z jesieni 2006 r. deficyt sektora general government oszacowano na 1,4 % PKB, podczas gdy w przedakcesyjnym programie gospodarczym z grudnia 2005 r. zakładano, że osiągnie on 0,7 % PKB. W programie konwergencji deficyt oszacowano na 2,3 % PKB, jednakże wstępne dane wskazują na jeszcze gorszy wynik. Odchylenie w stosunku do pierwotnie przyjętej wartości docelowej odzwierciedla znaczny wzrost wydatków, w szczególności wydatków bieżących (co częściowo wynika z ponownego przypisania niewykorzystanych środków na inwestycje), który przewyższa większy od zakładanego wzrost dochodów.

5. Głównym celem programu jest kontynuacja konsolidacji budżetowej aż do osiągnięcia celu średniookresowego w postaci deficytu strukturalnego (tj. uwzględniającego dostosowania cykliczne, bez środków jednorazowych i innych środków tymczasowych) na poziomie 0,9 % PKB w roku 2011, czyli po upływie okresu objętego programem. W programie przewidziano nieznaczny spadek deficytu sektora general government z 2,3 % PKB w 2006 r. do 2 % PKB w roku 2009, przy czym w roku 2007 zakłada się jego przejściowy wzrost do 2,7 % PKB. W przypadku salda pierwotnego zakłada się podobny rozwój sytuacji i deficyt w wysokości 1 % PKB na koniec okresu objętego programem.

6. To niewielkie i przewidywane pod koniec okresu objętego programem dostosowanie zostanie osiągnięte dzięki temu, że wskaźnik relacji dochodów do PKB wzrośnie nieco bardziej niż wskaźnik wydatków (o 4 punkty procentowe wobec 3½ punktu procentowego). Po stronie dochodów większość tego wzrostu przypada na podatki (szczególnie w roku 2007) oraz „pozostałe dochody” (prawdopodobnie związane z napływem funduszy UE). Po stronie wydatków wzrost wynika w dużej mierze ze znacznego zwiększenia inwestycji publicznych, których udział w PKB – przy założeniu znacznie zwiększonych możliwości wykorzystania funduszy unijnych – ma ulec więcej niż podwojeniu. W porównaniu z przedakcesyjnym programem gospodarczym z grudnia 2005 r. cele budżetowe są dużo mniej ambitne, mimo podobnych założeń odnośnie do wzrostu gospodarczego.

7. Przewiduje się dalsze pogorszenie deficytu strukturalnego (tj. deficytu dostosowanego cyklicznie, bez uwzględnienia środków jednorazowych i tymczasowych), obliczanego zgodnie z powszechnie przyjętą metodyką, z 3 % PKB w 2006 r. do 3½ % PKB w 2007 r., zanim w roku 2009 nastąpi jego spadek do poziomu 2¼ % PKB. Jak wspomniano powyżej, przedstawionym w programie średniookresowym celem budżetowym jest osiągnięcie deficytu strukturalnego na poziomie 0,9 % PKB do roku 2011, czyli po upływie okresu objętego programem. Ponieważ cel ten jest bardziej ambitny niż minimalna pośrednia wartość odniesienia (szacowana jako deficyt wynoszący 1¾ % PKB), jego osiągnięcie powinno stworzyć margines bezpieczeństwa chroniący przed ryzykiem pojawienia się nadmiernego deficytu. Cel średniookresowy odpowiednio odzwierciedla wskaźnik zadłużenia i długookresowy średni wzrost produktu potencjalnego.

8. Ryzyko związane z przedstawionymi w programie prognozami budżetowym wydaje się być zasadniczo zrównoważone w roku 2007, ale później wyniki budżetowe mogą okazać się gorsze od zakładanych w programie. W roku 2007 wydatki i dochody mogą okazać się niższe od planowanych – te pierwsze w związku z małym prawdopodobieństwem zrealizowania wszystkich planowanych inwestycji publicznych, zaś te drugie w związku z bardzo optymistycznymi założeniami dotyczącymi wpływu dobrej koniunktury na dochody z podatków. Począwszy od 2008 r. strategia budżetowa jest niedostatecznie sprecyzowana, nakreślona ścieżka zmian jest w przypadku wielu pozycji wydatków niestabilna, a zacieśnienie polityki w roku 2009 pozostaje nieuzasadnione. Wynikające z licznych poprawek budżetowych odchylenia w zakresie wydatków występujące w ostatnich latach, niepewność dotycząca ostatecznej wysokości rekompensat, które państwo musi wypłacić obywatelom za zatrzymanie mienia znacjonalizowanego w czasach komunistycznych oraz ewentualne anulowanie zadłużenia przedsiębiorstw państwowych wobec sektora general government wskazują na ryzyko przekroczenia planów wydatków, nawet jeśli wydatki inwestycyjne okażą się prawdopodobnie niższe od zakładanych. Ponadto nadmiar środków zarezerwowanych na inwestycje może podobnie jak w przeszłości zostać przeznaczony na konsumpcję, co miałoby negatywny wpływ na jakość wydatków publicznych.

9. W świetle powyższej oceny ryzyka przedstawiony w programie kurs polityki budżetowej wydaje się niewystarczający, aby zapewnić osiągnięcie celu średniookresowego w okresie objętym programem, co jest zresztą zgodne z jego założeniami. Ponadto wydaje się, że nie zapewnia on wystarczającego marginesu bezpieczeństwa chroniącego przed naruszeniem progu deficytu wynoszącego 3 % PKB przy normalnych wahaniach makroekonomicznych w okresie objętym programem. Sugerowane w programie tempo działań dostosowawczych zmierzających do osiągnięcia celu średniookresowego jest wyraźnie niewystarczające i powinno zostać zwiększone celem osiągnięcia zgodności z Paktem na rzecz stabilności i wzrostu, który stanowi, że dostosowanie powinno być większe w okresach dobrej koniunktury gospodarczej i może być mniejsze w okresach gorszej koniunktury. Mimo korzystnej koniunktury zwłaszcza poprawa strukturalna jest minimalna i nastąpić ma w całości pod koniec okresu objętego programem, przy pogorszeniu w roku 2007, a zakładane dostosowanie nie jest poparte odpowiednimi środkami, zwłaszcza w roku 2009.

10. Szacuje się, że w 2006 r. wskaźnik długu publicznego brutto osiągnął 13 % PKB, czyli znacznie poniżej określonej w Traktacie wartości referencyjnej, która wynosi 60 %. W programie przewidziano obniżenie się wskaźnika zadłużenia o około 1 punkt procentowy w okresie objętym programem.

11. Wobec braku długoterminowych prognoz dotyczących wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa, sporządzonych w oparciu o wspólne założenia makroekonomiczne przygotowane przez Komitet Polityki Gospodarczej (EPC) i Komisję, nie jest możliwa ocena skutków starzenia się społeczeństwa w Rumunii według porównywalnych i pewnych kryteriów, jak ma to obecnie miejsce w przypadku pozostałych państw członkowskich, dla których prognozy takie są dostępne. Jednak biorąc pod uwagę obecną strukturę demograficzną nie można wykluczyć znacznego wpływu starzenia się społeczeństwa na wydatki budżetowe. Wyjściowa sytuacja budżetowa, charakteryzująca się wysokim deficytem strukturalnym, nie wystarcza do stabilizacji zadłużenia, nawet bez uwzględnienia długoterminowego wpływu starzenia się społeczeństwa na budżet. Poprawa strukturalnej sytuacji budżetowej w perspektywie średnioterminowej umożliwiłaby ograniczenie zagrożeń dla stabilności finansów publicznych.

12. Przedstawiona w programie strategia budżetowa jest częściowo zgodna z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej zawartymi w zintegrowanych wytycznych na lata 2005-2008. W szczególności dostosowanie prowadzące do celu średniookresowego jest bez wątpienia niewystarczające i powinno zostać wzmocnione w całym okresie objętym programem. Również strategia fiskalna określona w programie, a zwłaszcza rozluźnienie polityki fiskalnej do roku 2007, daje powody do obaw związanych z utrzymaniem dynamiki wzrostu oraz utrzymywaniem się wysokiego deficytu bilansu płatniczego, który w roku 2006 osiągnął według szacunków 10,3 % PKB.

13. Co do wymagań odnośnie do danych, określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie zanotowano brak pewnych danych obowiązkowych i opcjonalnych[5].

Podsumowując, w kontekście perspektyw silnego wzrostu gospodarczego i zwiększenia deficytu bilansu płatniczego, program przewiduje procykliczne rozluźnienie polityki w roku 2007 oraz wyraźnie niewystarczający i przewidywany pod koniec okresu objętego programem postęp na drodze do realizacji celu średniookresowego, który planuje się osiągnąć dopiero po upływie tego okresu. Istnieją także zagrożenia związane z realizacją celów budżetowych począwszy od roku 2008. W świetle powyższej oceny wzywa się Rumunię do:

(i) wykorzystania okresu dobrej koniunktury do znaczącego zwiększenia tempa dostosowania służącego osiągnięciu celu średniookresowego poprzez przyjęcie bardziej ambitnych docelowych wartości deficytu w roku 2007 i w latach kolejnych;

(ii) ograniczenia planowanego znacznego zwiększenia wydatków publicznych oraz dokonania przeglądu ich składników celem podwyższenia potencjalnego wzrostu, jak również do ulepszenia procesów planowania i realizowania wydatków w ramach wiążących ram średniookresowych.

Porównanie głównych prognoz makroekonomicznych i budżetowych 1

2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 |

Realny PKB (zmiana w %) | PK styczeń 2007 | 4,1 | 8,0 | 6,5 | 6,3 | 5,9 |

KOM listopad 2006 | 4,1 | 7,2 | 5,8 | 5,6 | n.d. |

PPG grudzień 2005 | 5,7 | 6,0 | 6,3 | 6,5 | n.d. |

Inflacja HICP (%) | PK styczeń 2007 | 9,1 | 6,6 | 4,5 | 4,3 | 3,2 |

KOM listopad 2006 | 9,1 | 6,8 | 5,1 | 4,6 | n.d. |

PPG grudzień 2005 | 9,0 | 7,0 | 5,0 | 3,6 | n.d. |

Luka produktowa (% potencjalnego PKB) | PK styczeń 20072 | 0,2 | 2,1 | 2,2 | 1,9 | 1,1 |

KOM listopad 20066 | 0,4 | 1,9 | 1,5 | 1,0 | n.d. |

PPG grudzień 2005 | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. |

Saldo sektora general government (% PKB) | PK styczeń 2007 | -1,5 | -2,3 | -2,7 | -2,6 | -2,0 |

KOM listopad 2006 | -1,5 | -1,4 | -2,6 | -2,6 | n.d. |

PPG grudzień 2005 | -0,4 | -0,7 | -1,0 | -1,6 | n.d. |

Saldo pierwotne (% PKB) | PK styczeń 2007 | -0,4 | -1,2 | -1,6 | -1,5 | -1,0 |

KOM listopad 2006 | -0,3 | -0,4 | -1,7 | -1,7 | n.d. |

PPG grudzień 2005 | 0,8 | 0,4 | 0,0 | -0,6 | n.d. |

Saldo dostosowane cyklicznie (% PKB) | PK styczeń 20072 | -1,5 | -3,0 | -3,4 | -3,2 | -2,3 |

KOM listopad 2006 | -1,6 | -2,0 | -3,1 | -2,9 | n.d. |

PPG grudzień 2005 | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. |

Saldo strukturalne3 (% PKB) | PK styczeń 20074 | -1,5 | -3,0 | -3,4 | -3,2 | -2,3 |

KOM listopad 20065 | -1,6 | -2,0 | -3,1 | -2,9 | n.d. |

PPG grudzień 2005 | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. |

Dług publiczny brutto (% PKB) | PK styczeń 2007 | 15,9 | 12,8 | 13,5 | 12,6 | 11,7 |

KOM listopad 2006 | 15,9 | 13,7 | 13,9 | 14,4 | n.d. |

PPG grudzień 2005 | 17,1 | 15,1 | 14,6 | 14,6 | n.d. |

Uwagi: 1 Rachunki sektora publicznego Rumunii nie zostały jeszcze oficjalnie poddane kompleksowej ocenie jakości przez Eurostat. Eurostat opublikuje i zatwierdzi dane dotyczące salda finansów publicznych i wysokości zadłużenia wkrótce po terminie zgłoszenia danych upływającym 1 kwietnia 2007 r. 2 Obliczenia służb Komisji na podstawie informacji zawartych w programie. 3 Saldo dostosowane cyklicznie (jak w poprzednich wierszach) bez środków jednorazowych i innych środków tymczasowych. 4 W programie brak środków jednorazowych i innych środków tymczasowych. 5 W prognozie służb Komisji z jesieni 2006 r. nie uwzględniono żadnych środków jednorazowych ani innych środków tymczasowych. 6 W oparciu o szacowany potencjalny wzrost w wysokości – odpowiednio – 5,6 %, 5,7 %, 6,1 % i 6,2 % w latach 2005-2008. Źródło: Program konwergencji (PK), przedakcesyjny program gospodarczy (PPG), prognozy gospodarcze służb Komisji z jesieni 2006 r. (KOM), obliczenia służb Komisji. |

[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1055/2005 (Dz.U. L 174 z 7.7.2005, str. 1). Wszystkie dokumenty przytoczone w niniejszym tekście są dostępne na stronie internetowej:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[2] Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego „Długoterminowa stabilność finansów publicznych w UE” z 12.10.2006, KOM(2006) 574, oraz Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Gospodarczych i Finansowych (2006), „The long-term sustainability of public finances in the European Union”, European Economy nr 4/2006.

[3] „Szczegółowe zasady wdrażania Paktu na rzecz stabilności i wzrostu oraz wytyczne dotyczące formy i treści programów stabilności i konwergencji”, zatwierdzone przez Radę ECOFIN dnia 11 października 2005 r.

[4] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1055/2005 (Dz.U. L 174 z 7.7.2005, str. 1). Dokumenty przytoczone w niniejszym tekście są dostępne na stronie internetowej:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[5] W szczególności brak danych dotyczących składników korekty przepływów kapitału oraz udziału pracy, kapitału i całkowitej wydajności czynników produkcji we wzroście potencjalnego PKB.