Mówiąc dokładniej, w niniejszym sprawozdaniu podsumowano postępy poczynione w otwieraniu przedsiębiorstwom Unii dostępu do rynków zamówień publicznych państw trzecich od czasu przystąpienia nowych członków do fakultatywnego Porozumienia w sprawie zamówień rządowych (GPA) Światowej Organizacji Handlu (WTO). Ponadto w sprawozdaniu przedstawiono informacje na temat wyników dwustronnych lub regionalnych negocjacji handlowych dotyczących dostępu przedsiębiorstw Unii do rynków zamówień publicznych państw trzecich w sektorach użyteczności publicznej. W swoich rocznych sprawozdaniach z realizacji Komisja przedstawia kompleksowe podsumowanie stanu wdrażania umów o wolnym handlu (FTA).

Armenia złożyła wniosek o przystąpienie do GPA we wrześniu 2009 r. Następnie w kwietniu 2010 r. Armenia złożyła zmienioną ofertę, a we wrześniu 2010 r. – ostateczną ofertę. W sierpniu 2011 r., po podjęciu decyzji przez Komitet GPA, Armenia złożyła dokument przystąpienia. GPA z 1994 r. weszło w życie w odniesieniu do Armenii w dniu 15 września 2011 r. Armenia ratyfikowała również zrewidowane GPA, które w odniesieniu do Armenii weszło w życie w dniu 6 czerwca 2015 r.

Od czasu opublikowania poprzedniego sprawozdania Unia Europejska jeszcze bardziej się powiększyła, co zwiększyło zakres dostępu zapewniony przez UE w ramach GPA. W dniu 1 lipca 2013 r. Chorwacja przystąpiła do Unii Europejskiej. W rezultacie od dnia 1 lipca 2013 r. oferta Unii Europejskiej w ramach GPA obejmuje również Chorwację. Komitet ds. Zamówień Rządowych na oficjalnym posiedzeniu w dniu 27 czerwca 2013 r. przyjął zaproponowane przez Unię zmiany załączników UE.

Unia Europejska wspiera i będzie wspierała przystąpienie nowych członków do GPA w celu dalszego otwierania rynków zamówień publicznych w państwach trzecich. W ostatnich latach uczestnictwo w GPA stale rosło. Dzięki temu jeszcze bardziej rozszerzył się zakres dostępu do rynku, również w przypadku zamówień w sektorach użyteczności publicznej.

Otwarcie rynku UE w ramach GPA ma najbardziej kompleksowy charakter. W przypadkach, w których strony GPA przewidują ograniczony dostęp do rynku, Unia Europejska stara się zapewnić wzajemność przez wprowadzenie zastrzeżeń do swojego zakresu dostępu do rynku, aby odwzajemnić ograniczenia w zakresach dostępu do rynku innych stron. Takie zastrzeżenia mają zastosowanie na przykład względem Stanów Zjednoczonych, Kanady, Japonii, Korei, Australii oraz Nowej Zelandii. Większość zastrzeżeń dotyczy sektorów użyteczności publicznej (tj. energii elektrycznej, wody pitnej, portów i kolei), w przypadku których zakres dostępu innych stron jest bardziej ograniczony niż zakres UE.

Rozszerzenia zakresu dostępu do rynku dla podmiotów oraz towarów, usług i usług budowlanych, które włączono do list stron dotyczących zakresu zastosowania zrewidowanego GPA, zasadniczo stanowią nowe możliwości dostępu do rynku dla podmiotów gospodarczych UE.

Renegocjacje GPA doprowadziły do udanego i elastycznego rozszerzenia zobowiązań stron w zakresie dostępu do rynku na zasadzie wzajemności. Sekretariat WTO szacuje, że rozszerzenia dostępu do rynku przyniosłyby przedsiębiorstwom stron roczny zysk rzędu 80–100 mld USD z tytułu możliwości dostępu do rynku.

Zrewidowane GPA składa się z dwóch części: a) tekstu prawnego zawierającego przepisy dotyczące zasad i procedur, które podmioty zamawiające stron GPA muszą stosować, oraz b) list poszczególnych stron dotyczących zakresu zastosowania („załączniki do dodatku I”). Listy stron GPA dotyczące zakresu zastosowania są podzielone na siedem załączników obejmujących podmioty administracji centralnej, podmioty administracji niższego szczebla, inne podmioty, towary, usługi, usługi budowlane i uwagi ogólne. W załącznikach tych określono zakres, w jakim podmioty gospodarcze pochodzące z innych stron GPA mogą ubiegać się o zamówienia na towary i usługi (w tym usługi budowlane) udzielane przez poszczególne podmioty zamawiające danej strony GPA. Jeżeli te podmioty zamawiające są objęte załącznikiem strony GPA, muszą one stosować przepisy określone w zrewidowanym GPA w odniesieniu do zamówień na towary i usługi.

Dyrektywa sektorowa dotyczy trzech różnych kategorii podmiotów (instytucji zamawiających, przedsiębiorstw publicznych oraz przedsiębiorstw prywatnych korzystających z praw specjalnych lub wyłącznych). Przedsiębiorstwa prywatne, które korzystają z praw specjalnych lub wyłącznych, podlegają zatem dyrektywie sektorowej. Koncepcja stosowania przepisów dotyczących zamówień publicznych do przedsiębiorstw prywatnych działających w sektorach użyteczności publicznej nie znajduje jednak poparcia na całym świecie. W rezultacie nie zawsze można negocjować z państwami trzecimi dostęp przedsiębiorstw prywatnych działających w sektorach użyteczności publicznej do zamówień publicznych, a Unia Europejska podjęła jedynie ograniczone zobowiązania międzynarodowe (GPA lub FTA) w tej dziedzinie.

2.1.3.2.Czarnogóra

Czarnogóra złożyła wniosek o przystąpienie do GPA w październiku 2013 r., a wstępną ofertę złożyła w listopadzie 2013 r. W czerwcu 2014 r. Czarnogóra złożyła drugą zmienioną ofertę, a następnie w lipcu 2014 r. – ostateczną ofertę. W październiku 2014 r. Komitet GPA przyjął decyzję o zaproszeniu Czarnogóry do przystąpienia do GPA. W następstwie złożenia dokumentu przystąpienia przez Czarnogórę zrewidowane GPA weszło w życie w odniesieniu do tego państwa w dniu 15 lipca 2015 r.

Czarnogóra udziela stronom GPA dostępu do zamówień udzielanych przez podmioty prowadzące działalność w tych samych sektorach co w przypadku Unii Europejskiej (tj. w sektorach wody pitnej, energii elektrycznej, portów lotniczych, portów, transportu miejskiego i kolejowego) oraz stosuje takie same ograniczenia oparte na zasadzie wzajemności jak Unia Europejska w stosunku do pozostałych stron GPA. Progi ustalono na poziomie 400 000 SDR w przypadku towarów, 400 000 SDR w przypadku usług i 5 000 000 SDR w przypadku usług budowlanych.

2.1.3.3.Nowa Zelandia

Nowa Zelandia złożyła wniosek o przystąpienie do GPA we wrześniu 2012 r. Nowa Zelandia złożyła ostateczną ofertę w lipcu 2014 r. W październiku 2014 r. Komitet GPA przyjął decyzję o przystąpieniu Nowej Zelandii do zrewidowanego GPA. W następstwie złożenia dokumentu przystąpienia przez Nową Zelandię zrewidowane GPA weszło w życie w odniesieniu do tego państwa w sierpniu 2015 r.

Zgodnie z załącznikiem dotyczącym „innych podmiotów” zobowiązania Nowej Zelandii w ramach zrewidowanego GPA obejmują cztery przedsiębiorstwa państwowe działające w sektorach użyteczności publicznej: lotniczym, usług meteorologicznych, kolejowym i energii elektrycznej (Airways Corporation of New Zealand Limited, Meteorological Service of New Zealand Limited, KiwiRail Holdings Limited i Transpower New Zealand Limited). Progi ustalono na poziomie 400 000 SDR w przypadku towarów, 400 000 SDR w przypadku usług i 5 000 000 SDR w przypadku usług budowlanych.

2.1.3.4.Ukraina

Ukraina złożyła wniosek o przystąpienie do GPA w grudniu 2012 r., a ostateczną ofertę złożyła w czerwcu 2015 r. W listopadzie 2015 r. Komitet GPA przyjął decyzję o przystąpieniu Ukrainy do zrewidowanego GPA. W następstwie złożenia dokumentu przystąpienia przez Ukrainę zrewidowane GPA weszło w życie w odniesieniu do tego państwa w dniu 18 maja 2016 r.

Ukraina przewiduje zakres dostępu obejmujący znaczną liczbę sektorów użyteczności publicznej i przygotowała orientacyjny wykaz podmiotów działających w tych sektorach, zgodnie z podejściem opartym na definicjach. Ukraina wyklucza udzielanie zamówień publicznych przedsiębiorstwom stowarzyszonym lub spółkom joint venture. Progi ustalono na poziomie 400 000 SDR w przypadku towarów, 400 000 SDR w przypadku usług i 5 000 000 SDR w przypadku usług budowlanych.

2.1.3.5.Republika Mołdawii

Republika Mołdawii złożyła wniosek o przystąpienie do GPA w styczniu 2002 r., a ostateczną ofertę złożyła w maju 2015 r. We wrześniu 2015 r. Komitet GPA przyjął decyzję o przystąpieniu Mołdawii. W następstwie złożenia dokumentu przystąpienia przez Republikę Mołdawii zrewidowane GPA weszło w życie w odniesieniu do tego państwa w dniu 14 lipca 2016 r.

Republika Mołdawii oferuje dostęp do zamówień wszystkim podmiotom kwalifikującym się jako instytucje zamawiające zgodnie z prawem krajowym, prowadzącym działalność w sektorach użyteczności publicznej, takich jak woda pitna, energia elektryczna lub cieplna (produkcja, transport lub dystrybucja), obiekty portowe lub inne terminale, obiekty portów lotniczych, transport miejski i transport kolejowy. Załączono orientacyjny wykaz podmiotów. Nie określono żadnych zastrzeżeń. Progi ustalono na poziomie 400 000 SDR w przypadku towarów, 400 000 SDR w przypadku usług i 5 000 000 SDR w przypadku usług budowlanych. Progi w przypadku towarów i usług podlegały jednak dwuletniemu okresowi przejściowemu.

2.1.3.6.Australia

Australia złożyła wniosek o przystąpienie do GPA w czerwcu 2015 r., po czym przedstawiła zmienione oferty we wrześniu 2016 r. i czerwcu 2017 r., a ostateczną ofertę – w marcu 2018 r. W październiku 2018 r. zakończono negocjacje dotyczące przystąpienia przez Australię do zrewidowanego GPA, a Komitet GPA przyjął decyzję o przystąpieniu Australii do zrewidowanego porozumienia. W następstwie złożenia dokumentu przystąpienia przez Australię zrewidowane GPA weszło w życie w odniesieniu do tego państwa w dniu 5 maja 2019 r.

Infrastruktura publiczna, koleje i inne obszary związane z transportem (takie jak budowa dróg i porty) należą do kompetencji stanów i terytoriów Australii. W przypadku podmiotów uwzględnionych w wykazie Australijskiego Terytorium Stołecznego zrewidowane GPA nie obejmuje zamówień na usługi w sektorach użyteczności publicznej. Progi ustalono na poziomie 355 000 SDR w przypadku towarów, 355 000 SDR w przypadku usług i 5 000 000 SDR w przypadku usług budowlanych. Australijskie przedsiębiorstwa państwowe, które wydają się porównywalne z unijnymi przedsiębiorstwami publicznymi objętymi ofertą Unii Europejskiej dotyczącą jej zamówień, nie są objęte zakresem zastosowania w odniesieniu do sektorów użyteczności publicznej, jeżeli prowadzą działalność sektorową w zakresie gospodarki wodnej, energii elektrycznej, portów i portów lotniczych, transportu miejskiego i kolei (podejście oparte na definicjach).

2.1.3.7.Zjednoczone Królestwo

W okresie przejściowym przewidzianym w umowie o wystąpieniu zawartej między Unią Europejską a Zjednoczonym Królestwem (1 lutego – 31 grudnia 2020 r.) Zjednoczone Królestwo, jako państwo członkowskie UE, nadal było objęte zrewidowanym GPA. Po upływie tego okresu przejściowego w dniu 1 stycznia 2021 r. Zjednoczone Królestwo przystąpiło do zrewidowanego GPA jako samodzielna strona. Ostateczna oferta Zjednoczonego Królestwa w ramach GPA powiela warunki obecnej listy zobowiązań UE w ramach zrewidowanego GPA w zakresie, w jakim ma ono zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa, w tym w odniesieniu do sektorów użyteczności publicznej.

2.1.3.8.Niezakończone procedury akcesyjne

Aktualnie 11 członków WTO jest oficjalnie na etapie przystępowania do zrewidowanego GPA (Republika Albanii, Federacyjna Republika Brazylii, Chińska Republika Ludowa, Gruzja, Jordańskie Królestwo Haszymidzkie, Republika Kazachstanu, Republika Kirgiska, Republika Macedonii Północnej, Sułtanat Omanu, Federacja Rosyjska, Republika Tadżykistanu). Nie realizuje się jednak obecnie żadnych działań, jeśli chodzi o proces przystępowania Albanii, Gruzji, Jordanii czy Omanu. Czterech innych członków WTO zobowiązało się w protokołach dotyczących przystąpienia do WTO do rozpoczęcia procesu przystąpienia do zrewidowanego GPA. Są to: Islamska Republika Afganistanu, Mongolia, Królestwo Arabii Saudyjskiej i Republika Seszeli.

2.2.Układ ogólny WTO w sprawie handlu usługami (GATS)