KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 22.5.2017 COM(2017) 500 final KOMUNIKAT KOMISJI Europejski semestr na 2017 r.: zalecenia dla poszczególnych krajów



1.Wprowadzenie Gospodarka europejska wykazała się odpornością w obliczu poważnych wyzwań. W 2016 r. gospodarka zarówno całej UE, jak i strefy euro wzrosła o prawie 2 %. Liczba osób zatrudnionych w UE wyniosła 232,9 mln osób, co stanowi najwyższy dotychczas notowany poziom. Prognoza Komisji Europejskiej z wiosny 2017 r. wskazuje na dalszą poprawę stanu finansów publicznych: przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w strefie euro, który kilka lat temu przekraczał 6 %, wyniesie w tym roku 1,4 %, a relacja długu do PKB – po latach gwałtownego wzrostu – w przyszłym roku obniży się stopniowo do poziomu wynoszącego nieco poniżej 90 %. Wzrostowi gospodarczemu sprzyjają: stabilność krajowych czynników pobudzających wzrost, stymulujące polityki gospodarcze, w tym akomodacyjna polityka pieniężna i nierestrykcyjna polityka fiskalna, stopniowe ożywienie handlu światowego oraz stosunkowo korzystny kurs euro. Rozwój gospodarczy jest jednak spowalniany przez niską produktywność bazową i wciąż zauważalne skutki kryzysu, w tym utrzymujące się nierówności, oraz różnice istniejące między krajami. Kolejnym problemem jest wciąż wysoka niepewność, wynikająca głównie z czynników zewnętrznych. Konieczne jest też zwiększenie wzrostu potencjalnego. Aby wzmocnić pozytywne tendencje oraz konwergencję w obrębie UE, gospodarki muszą być bardziej konkurencyjne, odporne, sprzyjające włączeniu społecznemu i innowacyjne. Taki jest cel zaleceń wydawanych w ramach europejskiego semestru na rzecz koordynacji polityki gospodarczej. Wdrażanie reform jest łatwiejsze w sprzyjającym otoczeniu. Działania reformatorskie są natomiast konieczne, aby podtrzymać obecne korzystne tendencje gospodarcze i społeczne oraz wesprzeć modernizację naszych gospodarek. Dobrze zaplanowane i przeprowadzone w odpowiedniej kolejności reformy, które uwzględniają również efekty dystrybucyjne, powinny sprzyjać konwergencji i minimalizować negatywne skutki zmian oraz służyć zwiększeniu poczucia podmiotowości wśród obywateli i przedsiębiorstw UE – tak aby byli oni gotowi wspierać wzrost gospodarczy i korzystać z jego owoców. Wdrożenie tych reform przyczyni się również do zwiększenia konwergencji w obrębie UE i strefy euro, w tym przez wzmocnienie odporności na ryzyko. Reformy muszą należycie uwzględniać szczególną sytuację społeczno-gospodarczą i problemy danego państwa członkowskiego. Od 2010 r. wprowadzono poważne reformy rynku pracy, zwłaszcza w państwach najbardziej dotkniętych kryzysem. Reformy te przyczyniły się do zwiększenia zdolności dostosowawczych gospodarek tych państw oraz do przywrócenia konkurencyjności i wzrostu zatrudnienia. Inne reformy były ukierunkowane na poprawę otoczenia biznesu i sposobu funkcjonowania rynków finansowych i produktowych. W ostatnim czasie coraz większą uwagę zwraca się na zmianę struktury podatkowej przez przesunięcie ciężaru z opodatkowania pracy na inne rodzaje podatków, a także na modernizację polityki społecznej i parametrów rynku pracy, tak by poprawić ich działanie i zapewnić sprawiedliwy podział w społeczeństwie korzyści płynących ze wzrostu gospodarczego. Konieczne jest jednak podjęcie dodatkowych działań, zwłaszcza reformy rynków produktów i rynków usług oraz unowocześnienia administracji publicznej, które mają duże znaczenie dla ułatwienia inwestycji, ściślejszej integracji handlowej i większej konkurencyjności. Reformy muszą również zapewnić trwałość ożywienia gospodarczego w dłuższym okresie i lepiej przygotować UE na przyszłe wyzwania gospodarcze i społeczne. W tym celu należy skupić się w większym stopniu na reformach ułatwiających inwestycje w infrastrukturę społeczną i edukację, wczesną edukację i opiekę nad dzieckiem oraz uczenie się przez całe życie. Konieczne jest również zintensyfikowanie reform wspierających potencjał badawczy i zdolność do innowacji oraz zwiększających produktywność. Na takich reformach mogłyby skorzystać państwa członkowskie, których gospodarki nadrabiają zaległości i które znajdują się pod rosnącą presją przestawienia się na specjalistyczne gałęzie przemysłu oparte na wiedzy. Byłyby one również pomocne dla państw, w których wzrost wydajności jest chronicznie niski. Oprócz tego należy zwrócić szczególną uwagę na ogólną efektywność systemów opieki społecznej i ulg podatkowych. W krajach, które cechują nadwyżki oszczędności i niski poziom inwestycji, zapewnienie w przyszłości sukcesu gospodarczego wymaga zwiększenia inwestycji, zwłaszcza w świetle postępującego procesu starzenia się społeczeństwa. W państwach członkowskich występuje nadal duża liczba ograniczeń, które wpływają niekorzystnie na działalność gospodarczą. W niektórych częściach unijnej gospodarki napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych jest wciąż niski, słaba jest też integracja i dywersyfikacja handlu. Pewne sektory usług cechują w dalszym ciągu ograniczenia dotyczące zawodów regulowanych, nieproporcjonalne wymogi regulacyjne i uciążliwe procedury administracyjne. Na rynkach zamówień publicznych utrzymują się problemy związane z fragmentacją i brakiem efektywności. Czynniki te utrudniają w dalszym ciągu integrację handlową na rynku wewnętrznym i spowalniają tworzenie silnych powiązań pomiędzy przedsiębiorstwami w ramach procesu integracji łańcuchów wartości, ponieważ prowadzą do dodatkowych kosztów i ograniczają dostęp do rynków. Proces pobudzania innowacji i wydajności oraz wyrównywania różnic w wynikach gospodarczych poszczególnych przedsiębiorstw, sektorów i regionów tworzy odpowiednie warunki dla dynamicznych zmian wynagrodzeń i poprawy poziomu dochodów do dyspozycji gospodarstw domowych. Zasadniczym elementem procesu reform powinny być priorytety społeczne. Jak wskazano w białej księdze dotyczącej przyszłości Europy i w dokumencie otwierającym debatę w sprawie wymiaru społecznego Europy do 2025 r., z ożywienia gospodarczego nie korzystają w takim samym stopniu wszystkie grupy społeczne i regiony. Usuwanie skutków kryzysu, takich jak długotrwałe bezrobocie czy wysoki poziom długu publicznego i prywatnego, ma wciąż priorytetowe znaczenie. Potrzebne są reformy zwiększające sprawiedliwość społeczną, ograniczające nierówności w dochodach i wspierające pozytywną konwergencję. Przy opracowywaniu i wdrażaniu programu reform należy uwzględniać priorytety i skutki społeczne. Aby ułatwić rozwiązanie niektórych z przedstawionych problemów oraz ukierunkować proces dalszej konwergencji, Komisja przedstawiła wniosek w sprawie europejskiego filara praw socjalnych. Celem filara jest określenie podstawowych zasad, które mają wspierać dobrze funkcjonujące i sprawiedliwe rynki pracy oraz systemy opieki społecznej. Filar ten ma nadawać kierunek odnowionemu procesowi konwergencji. Analizy i zalecenia opracowywane w ramach semestru europejskiego będą uwzględniać i promować zasady zapisane w filarze. Prowadzone będą oceny i monitorowanie oraz porównywane będą postępy we wdrażaniu tych zasad. W wielu obszarach dokonywane będą analizy porównawcze i wymiana najlepszych praktyk. W śledzeniu postępów pomocna będzie natomiast tablica wyników zawierająca wskaźniki społeczne. W ramach europejskiego semestru i zaleceń dla poszczególnych krajów państwa członkowskie otrzymują corocznie wskazówki dotyczące reform. Zalecenia dla państw członkowskich są co roku dostosowywane, tak aby odzwierciedlały poczynione postępy i zmieniające się otoczenie. Są one jednak mocno osadzone w ramach szerszych priorytetów nakreślonych w orędziu o stanie Unii przewodniczącego Komisji oraz w rocznej analizie wzrostu gospodarczego. W przypadku państw strefy euro uwzględniają one również zalecenia dotyczące polityki gospodarczej całej strefy euro. Zalecenia dla strefy euro i zalecenia kierowane do poszczególnych krajów muszą być spójne, aby zapewnić właściwą kombinację polityki budżetowej i monetarnej na poziomie strefy euro oraz należyte uwzględnienie w procesie kształtowania polityki efektu naczyń połączonych, który występuje w obrębie tej strefy. Szersza, długoterminowa wizja określona w strategii „Europa 2020” oraz cele zrównoważonego rozwoju na 2030 r. odgrywają ważną rolę w ukierunkowywaniu działań podejmowanych w trybie rocznym i stanowią integralny element europejskiego semestru. Komisja podjęła konkretne działania, aby poprawić i wspierać realizację reform przez państwa członkowskie oraz ich poczucie odpowiedzialności za te reformy. Podobnie jak we wcześniejszych latach zalecenia opierają się na wynikach kompleksowego, wielopoziomowego dialogu prowadzonego z Parlamentem Europejskim, parlamentami narodowymi, organami publicznymi państw członkowskich, partnerami społecznymi, społeczeństwem obywatelskim i innymi zainteresowanymi stronami. W tym roku po raz pierwszy Komisja konsultowała się z państwami członkowskimi w sprawie projektów sprawozdań krajowych opublikowanych w lutym. Konsultacje te służyły osiągnięciu większego porozumienia w sprawie najważniejszych priorytetów gospodarczych i społecznych. Komisja prowadzi też regularne konsultacje z partnerami społecznymi na szczeblach krajowych i UE oraz wezwała państwa członkowskie, aby zwracały więcej uwagi na stanowisko krajowych partnerów społecznych. Oprócz tego Komisja włącza państwa członkowskie w większym stopniu w opracowywanie krajowych programów reform i zasięga ich opinii podczas głównych etapów semestru. W swoich wnioskach dotyczących tegorocznych zaleceń dla poszczególnych krajów Komisja skupia się na kwestiach, które wymagają najpilniejszych działań. 2.Ogólny postęp w realizacji reform i korygowaniu zakłóceń Doświadczenia kilku ostatnich lat potwierdzają, że państwa członkowskie są aktywnie zaangażowane we wdrażanie reform strukturalnych. Postępy w realizacji poszczególnych zaleceń skierowanych do danego państwa są najlepiej widoczne w perspektywie całego okresu, jaki upłynął od momentu przyjęcia danego zalecenia. W przypadku zdecydowanej większości reform osiągnięto znaczne postępy, jednak tempo i stopień zaawansowania ich realizacji przez państwa członkowskie są różne. Aby zwiększyć poczucie odpowiedzialności za reformy po stronie państw członkowskich oraz przyczynić się do lepszego ich wdrażania, Komisja skupiła się na najistotniejszych kwestiach mających priorytetowe znaczenie z makroekonomicznego i społecznego punktu widzenia. W ramach ostatnich cykli europejskiego semestru zalecenia koncentrowały się przede wszystkim na działaniach reformatorskich, które można wdrożyć w ciągu 12–18 miesięcy. Taki horyzont czasowy jest wprawdzie ważny dla przygotowania działań i podjęcia pierwszych kroków, ale zbyt krótki, aby można było realnie ocenić postępy: doświadczenie pokazuje, że reformy są często realizowane stopniowo i rozciągają się na długi okres, w związku z czym ich wpływ należy mierzyć przez kilka lat. W przypadku około dwóch trzecich zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do 2016 r. odnotowano co najmniej „pewien postęp” w ich realizacji. Od 2011 r. Rada wydaje corocznie komplet zaleceń dla każdego państwa członkowskiego. Reformy ukierunkowane na realizację tych zaleceń mają często szeroki zakres, dlatego ich przygotowanie i wdrożenie zgodnie z praktykami krajowymi wymaga czasu. Znalezienie optymalnych rozwiązań dla problemów wskazanych w zaleceniach wymaga zaangażowania czasowego oraz przeprowadzenia szeregu dyskusji i analiz po stronie rządów, parlamentów narodowych, partnerów społecznych, innych zainteresowanych stron, a także indywidualnych obywateli. Rozwiązania te mają zwykle charakter kompromisowy i uwzględniają rozbieżne interesy gospodarcze, społeczne, instytucjonalne i polityczne. Postępy w realizacji zaleceń z wcześniejszych lat są znacznie większe niż w przypadku zaleceń przyjętych niespełna rok temu. Obserwacja ta potwierdza wniosek, że wdrażanie reform wymaga czasu, w związku z czym efekty tego procesu należy oceniać w średnim okresie, a nie tylko w perspektywie krótkoterminowej. Z perspektywy wieloletniej największe postępy odnotowano w obszarach polityki, które dotyczą polityki fiskalnej i zarządzania budżetem, a także sektora usług finansowych. To, że państwa członkowskie skupiły się właśnie na tych dziedzinach, wynikało z ich dążeń do przezwyciężenia kryzysu gospodarczego i finansowego, ponieważ w tym celu musiały zredukować wysokie poziomy długu i deficytu oraz ustabilizować sektor finansowy. W wielu państwach podjęto znaczące działania, aby poprawić stabilność systemów emerytalnych. Wolniejsze postępy odnotowano w następujących obszarach: opieka zdrowotna i opieka długoterminowa, poszerzenie bazy podatkowej, ulepszenie otoczenia biznesu, dostęp do finansowania i konkurencyjność w sektorze usług. Niektóre z tych obszarów stanowią długoterminowe priorytety, które z czasem staną się bardziej naglące ze względu na pogarszającą się sytuację demograficzną. Problemy te mogą pogłębić się jeszcze bardziej, jeżeli nie uda się zwiększyć obecnego umiarkowanego tempa wzrostu gospodarczego. Od samego początku europejskiego semestru w 2011 r. daje się zauważyć nieznaczny trend spadkowy, jeżeli chodzi o tempo postępów we wdrażaniu reform (oceniane po upływie roku od przyjęcia zaleceń). Można to wytłumaczyć częściowo faktem, że w pierwszej kolejności realizowano reformy łatwiejsze politycznie, a także presją zmuszającą do przyśpieszenia tempa reform w czasie kryzysu. Trend ten został jednak zatrzymany przez państwa członkowskie przy wdrażaniu zaleceń wydanych na 2016 r. Rysunek 1: Wdrażanie zaleceń dla poszczególnych krajów: ocena roczna dla każdego kolejnego roku, począwszy od 2011 r.

Rysunek 2: Całościowe postępy we wdrażaniu zaleceń z lat 2011–2016 osiągnięte do chwili obecnej (ocena wieloroczna) Od czasu przyjęcia zeszłorocznych zaleceń dla poszczególnych krajów państwa członkowskie osiągnęły największe postępy w dziedzinach polityki fiskalnej, zarządzania budżetem oraz aktywnej polityki rynku pracy. Podjęto działania w zakresie polityki podatkowej (ograniczenie obciążeń z tytułu opodatkowania pracy), polityki rynku pracy i polityki społecznej (w szczególności w dziedzinie ograniczenia ubóstwa, włączenia społecznego i opieki nad dziećmi), a także w zakresie usług finansowych. Obszarami, w których odnotowano najmniejsze postępy, są m.in. zapewnienie długoterminowej stabilności finansów publicznych, konkurencyjność w sektorze usług i otoczenie biznesu. Ogółem można stwierdzić, że państwa członkowskie kontynuują działania wdrażające reformy, ale w przypadku większości obszarów polityki wskazanych w zaleceniach dla poszczególnych krajów na 2016 r. skala ich dokonań sięga od „ograniczonych” po „pewne” postępy. Oznacza to, że pozostaje jeszcze wiele do zrobienia, zanim reformy zostaną w pełni wdrożone i przyniosą rezultaty dla obywateli i przedsiębiorstw. Rysunek 3: Ocena postępów w realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów na 2016 r. w rozbiciu na obszary polityki Skierowane do 1-5 państw członkowskich Skierowane do 6-10 państw członkowskich Skierowane do więcej niż 11 państw członkowskich Trwa proces korekty zakłóceń równowagi makroekonomicznej, który odzwierciedla postępy w realizacji odpowiednich reform, ale korektę tę cechuje w dalszym ciągu znaczna asymetryczność w skali UE, w tym sensie, że większe postępy osiągają państwa, w których występuje deficyt bilansu płatniczego lub zadłużenie zewnętrzne. Jednocześnie w niektórych innych państwach utrzymują się wysokie nadwyżki na rachunku obrotów bieżących. Wynikająca stąd trwała nadwyżka na rachunku obrotów bieżących strefy euro odzwierciedla dynamikę popytu zagregowanego, który nadal pozostaje w tyle w stosunku do aktywności gospodarczej. Obraz sytuacji dopełnia inflacja bazowa, która jest na historycznie niskim poziomie. Są to niekorzystne warunki dla państw, które muszą zredukować swoje zadłużenie krajowe i zagraniczne. W rezultacie proces zmniejszania zadłużenia w sektorze prywatnym i publicznym postępuje w wolnym, nierównym tempie i jest dodatkowo hamowany przez niską dynamikę wzrostu nominalnego PKB. Do przywrócenia równowagi bilansu płatniczego w strefie euro przyczyniłoby się zwiększenie konkurencyjności cenowej i pozacenowej. Państwa członkowskie, w których występuje deficyt obrotów bieżących lub wysokie zadłużenie zewnętrzne, mogą przyczynić się do przywrócenia równowagi w strefie euro przez wprowadzenie środków zwiększających produktywność. Z kolei państwa z wysokimi nadwyżkami na rachunku obrotów bieżących mogą wnieść wkład w przywrócenie równowagi w strefie euro przez reformy strukturalne i inne środki, które ułatwiłyby przeznaczanie nadwyżek oszczędności na stymulowanie popytu wewnętrznego. Można to osiągnąć w szczególności przez zwiększenie inwestycji i wspieranie silniejszego wzrostu płac. Obecne niskie stopy procentowe również dają dodatkowe możliwości w tym zakresie, zwłaszcza w państwach dysponujących dużą przestrzenią fiskalną. Utrzymują się jeszcze pewne zakłócenia równowagi, które należy wyeliminować. W niektórych państwach występują nadal wysokie poziomy zadłużenia sektora prywatnego i publicznego oraz zadłużenia zewnętrznego. Utrzymanie trwałej tendencji spadkowej tego zadłużenia jest konieczne, aby zmniejszyć podatność na czynniki ryzyka makroekonomicznego, tym bardziej, że prognozowany jest ponowny wzrost inflacji i stóp procentowych. W sektorze finansowym udało się zwiększyć bufory kapitałowe, ale pojawiają się problemy związane z niską rentownością tego sektora i wysokim odsetkiem kredytów zagrożonych w portfelach banków. Warunki na rynku pracy poprawiają się we wszystkich państwach UE, ale w niektórych z nich utrzymuje się od dłuższego czasu wysokie bezrobocie i nierówności, które prowadzą do napięć społecznych i wpływają niekorzystnie na funkcjonowanie gospodarki. W coraz większej liczbie państw członkowskich pojawiają się problemy związane z dużym skokiem cen nieruchomości. W lutym 2017 r. Komisja stwierdziła, że zakłócenia równowagi występują w 12 państwach członkowskich; odpowiednie działania przeciwdziałające tym zakłóceniom włączono do zaleceń dla poszczególnych krajów – są one wskazane obok opisu wyzwań, które zidentyfikowano w toku procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej. Szczegółowe oceny sytuacji przeprowadzono w odniesieniu do 13 państw członkowskich. Stwierdzono, że zakłócenia równowagi makroekonomicznej przestały występować w Finlandii, ale istnieją w sześciu państwach (w Niemczech, Irlandii, Hiszpanii, Niderlandach, Słowenii i Szwecji), a w kolejnych sześciu występują nadmierne zakłócenia równowagi (w Bułgarii, Francji, Chorwacji, we Włoszech, na Cyprze i w Portugalii). W odniesieniu do Cypru, Włoch i Portugalii Komisja ogłosiła w lutym, że zamierza dokonać przeglądu swojej oceny, z uwzględnieniem poziomu ambicji krajowych programów reform w tych państwach. Ramka 1. Ocena krajowych programów reform Włoch, Cypru i Portugalii W lutym 2017 r. Komisja ogłosiła, że we Włoszech, na Cyprze i w Portugalii występują nadmierne zakłócenia równowagi makroekonomicznej, i zapowiedziała, że w świetle utrzymujących się słabości strukturalnych, które zidentyfikowano podczas analizy w ramach szczegółowych ocen sytuacji, dokona przeglądu swojej oceny w maju. Komisja kontynuowała monitorowanie sytuacji w tych trzech państwach, zwłaszcza w odniesieniu do zobowiązań politycznych nakreślonych w ich krajowych programach reform, które zostały przedłożone w kwietniu. Program przedstawiony przez Cypr opisuje inicjatywy polityczne, które są planowane w krótkim i średnim okresie w celu rozwiązania pozostałych problemów gospodarczych i strukturalnych. Planowane środki obejmują w szczególności usprawnienie sektora publicznego, poprawę działania ram prawnych dotyczących upadłości, ułatwienia w zakresie wydawania dokumentów poświadczających prawo własności i przenoszenia prawa własności oraz modernizację systemu wymiaru sprawiedliwości. W programie wskazano również środki z zakresu polityki mające na celu poprawę konkurencyjności i usunięcie barier inwestycyjnych, w tym przez dalsze wdrażanie planu działania na rzecz wzrostu. Wiele zobowiązań Cypru dotyczących reform wydaje się mieć wystarczająco ambitny charakter, aby rozwiązać wskazane problemy. Brakuje jednak konkretnych informacji o dacie ich przyjęcia i wdrożenia. Włochy przedstawiły w swoim programie reform na 2017 r. zobowiązania krótko- i średnioterminowe, będące kontynuacją działań określonych we wcześniejszych programach. Do połowy 2017 r. planowane jest wprowadzenie m.in. następujących środków: ostateczne przyjęcie ustaw o konkurencji, które są obecnie procedowane, reforma procesu karnego i przepisów o przedawnieniu oraz wprowadzenie w życie ustawy o przeciwdziałaniu ubóstwu. Planowane są również środki dotyczące rokowań zbiorowych na szczeblu przedsiębiorstwa, przesunięcia ciężaru opodatkowania na inne źródła oraz prywatyzacji. W średnim okresie program ten jest ukierunkowany przede wszystkim na finanse publiczne, opodatkowanie, rynek pracy, system bankowy i kredytowy, konkurencję, administrację publiczną i system wymiaru sprawiedliwości oraz inwestycje. Wiele zobowiązań Włoch dotyczących reform wydaje się mieć wystarczająco ambitny charakter, aby odpowiednio rozwiązać wskazane problemy. Aby były jednak wiarygodne, muszą zostać wprowadzone w życie. Portugalia przedstawiła w swoim programie reform na 2017 r. średniookresową strategię gospodarczą i społeczną, będącą kontynuacją działań określonych w programie na 2016 r. Proponowane środki mają na celu: zwiększenie poziomu umiejętności siły roboczej; przeciwdziałanie segmentacji rynku pracy, poprawę otoczenia biznesu i zwiększenie konkurencyjności portugalskich przedsiębiorstw; zmniejszenie zadłużenia przedsiębiorstw i stopy bezrobocia; modernizację administracji publicznej i poprawę ochrony socjalnej. Wiele zobowiązań Portugalii dotyczących reform wydaje się mieć wystarczająco ambitny charakter, aby odpowiednio rozwiązać wskazane problemy. Brakuje jednak bardziej szczegółowych informacji, a w niektórych ważnych obszarach, takich jak redukcja zadłużenia sektora prywatnego i długu publicznego, nie wskazano konkretnych planów wdrożenia reform. Władze Portugalii przedstawiły dodatkowe informacje na temat planowanych środków i harmonogramu ich wdrażania w piśmie z dnia 14 maja 2017 r. W świetle tych ocen oraz wszystkich dostępnych informacji Komisja stwierdziła, że nie ma obecnie analitycznych podstaw do wzmożenia procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej, pod warunkiem że te państwa członkowskie szybko i w pełni wdrożą reformy określone w skierowanych do nich zaleceniach dla poszczególnych krajów. Komisja będzie nadal monitorować te trzy państwa, podobnie jak monitoruje wszystkie państwa, w których występują nadmierne zakłócenia równowagi makroekonomicznej, a mianowicie w drodze „szczególnego monitorowania”. Komisja wzmocniła monitorowanie realizacji polityk w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej. Zgodnie z podjętą w ubiegłym roku decyzją ujednolicającą kategorie państw członkowskich objętych procedurą dotyczącą zakłóceń równowagi makroekonomicznej wobec wszystkich państw, w których występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej lub nadmierne zakłócenia równowagi makroekonomicznej, zastosowano procedurę „szczególnego monitorowania”. Zakres procesu monitorowania odzwierciedla skalę wyzwań i powagę zakłóceń równowagi. Ma on przyczynić się do podejmowania szybszych i bardziej kompleksowych działań politycznych w odpowiedzi na stwierdzone zakłócenia równowagi, poprzez ściślejszy dialog między Komisją a władzami krajowymi. 3. Główne cele zaleceń na lata 2017–2018

Ogólnym celem zaleceń jest zwiększenie liczby miejsc pracy i przyspieszenie wzrostu gospodarczego przy jednoczesnym uwzględnieniu kwestii sprawiedliwości społecznej. Zalecenia wybrano po przeprowadzeniu szeroko zakrojonej analizy polityki oraz dialogu z najważniejszymi zainteresowanymi stronami. Podstawą zaleceń są kwestie stwierdzone w wyniku rocznej analizy wzrostu gospodarczego, procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej, nadzoru w ramach paktu stabilności i wzrostu, wizyt krajowych, konsultacji z państwami członkowskimi, trójstronnego szczytu społecznego ds. wzrostu i zatrudnienia, dorocznej konwencji na rzecz wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu z udziałem społeczeństwa obywatelskiego oraz zaleceń dla strefy euro. Problemy występujące w poszczególnych państwach członkowskich są bardzo różne. W niektórych państwach członkowskich, na przykład w tych, w których występują nadmierne zakłócenia równowagi makroekonomicznej, stwierdzone problemy wymagają kompleksowych, a niekiedy i pilnych działań w ramach polityki. W innych państwach, w których wyniki gospodarcze są na ogół zadowalające, a problemy mają bardziej specyficzny charakter, zaleca się bardziej ukierunkowane działania w ramach polityki. Różnice te znajdują odbicie w liczbie zaleceń skierowanych do poszczególnych państw członkowskich, a także w ich zakresie i sposobie sformułowania. Oczekuje się, że państwa członkowskie podejmą działania w celu rozwiązania wszystkich problemów stwierdzonych w kompleksowej analizie zawartej w sprawozdaniach krajowych opublikowanych w lutym, nawet jeżeli nie są one ujęte w zaleceniach dla poszczególnych krajów. Szczególną uwagę należy poświęcić przeprowadzeniu reform w odpowiedniej kolejności oraz wprowadzaniu w stosownych przypadkach środków wspomagających, na podstawie oceny dystrybucyjnych efektów reform. Rynek pracy Wiele państw członkowskich wdrożyło reformy mające na celu wzmocnienie funkcjonowania rynków pracy, ale konieczne są dalsze działania, aby zaradzić wysokim poziomom bezrobocia. Przeprowadzone wcześniej reformy przynoszą efekty w postaci nowych miejsc pracy oraz lepszych warunków na rynku pracy. Bezrobocie młodzieży i bezrobocie długotrwałe to wciąż pilne i priorytetowe problemy do rozwiązania, potrzebne są też dalsze działania na rzecz odpornych i sprzyjających włączeniu społecznemu rynków pracy. Działania te obejmują przeciwdziałanie segmentacji rynków pracy oraz zwiększanie efektywności aktywnej polityki rynku pracy (na przykład w Belgii, Bułgarii, Irlandii, Włoszech, na Litwie, Węgrzech, w Portugalii i Rumunii) oraz polityki społecznej (na przykład w Bułgarii, na Litwie i w Hiszpanii). Istnieje też potrzeba opracowania systemów negocjacji zbiorowych, które są bardziej sprzyjające dla tworzenia miejsc pracy i zwiększania wzrostu wydajności. W niektórych państwach, w których notuje się pełne lub prawie pełne zatrudnienie, możliwe jest przyspieszenie wzrostu płac realnych, co wywarłoby pozytywny wpływ na spożycie ogółem. Mogłoby się to przyczynić do ograniczenia znacznych nadwyżek na rachunku obrotów bieżących w Niemczech i Niderlandach. Segmentacja rynków pracy hamuje wydajność i rozwój kapitału ludzkiego. W rezultacie strukturalnych zmian zatrudnienia pojawiło się więcej tymczasowych form zatrudnienia. Te nowe formy zatrudnienia mogą zwiększać możliwości pracy i sprzyjać rozwojowi biznesu. Mogą one jednak również ograniczać dostęp do ochrony socjalnej, szkoleń i służb zatrudnienia, osłabiać bezpieczeństwo zatrudnienia oraz kolidować z celem, jaki jest tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy. Potrzeba więcej działań na rzecz zwiększenia uczestnictwa w rynku pracy. Pomimo stałego wzrostu współczynnika aktywności zawodowej kobiet oraz pewnych środków poprawiających równowagę między życiem zawodowym a prywatnym w dalszym ciągu obserwuje się znaczne zróżnicowanie sytuacji kobiet i mężczyzn pod względem zatrudnienia i wynagrodzeń. Dlatego Komisja nadal proponuje państwom członkowskim podejmowanie działań w tym obszarze. Konieczne są też dodatkowe wysiłki w celu poprawy integracji migrantów oraz osób ze środowisk migracyjnych na rynku pracy (na przykład w Belgii, Francji, Niderlandach, Austrii i Finlandii). Aby zwiększać aktywność ludności w starszym wieku, wymagane jest połączenie reform emerytalnych, polityki w zakresie rynku pracy, uczenia się przez całe życie i polityki zdrowotnej. Obserwuje się wzrost współczynnika aktywności zawodowej starszych pracowników, ale w wielu państwach wskaźnik zatrudnienia tej grupy pozostaje niski. Z uwagi na starzenie się społeczeństwa i wyższe wskaźniki obciążenia demograficznego zachęcanie starszych ludzi do uczestnictwa w rynku pracy jest niezbędne do zapewnienia stabilności i adekwatności systemów zabezpieczenia społecznego. Utrzymanie aktywności i zachowanie dobrego stanu zdrowia są też ważne z punktu widzenia dobrostanu osób w starszym wieku. Dlatego też Komisja zaproponowała szereg zaleceń w obszarach, w których odnotowano bardziej ograniczoną skalę działań i pilniejsze problemy (na przykład w Niemczech, Chorwacji, Luksemburgu, Austrii, Polsce i Słowenii). Państwom członkowskim udało się przeprowadzić istotne reformy systemów ochrony zdrowia. W niektórych państwach członkowskich funkcjonowanie opieki zdrowotnej oraz jej stabilność i dostępność są jednak utrudnione z powodu przewlekłych problemów, takich jak niskie finansowanie, nieefektywna alokacja zasobów, zbytnie poleganie na opiece szpitalnej, wysoki udział własny pacjentów w kosztach świadczeń oraz niedobory personelu. Szereg zaleceń dotyczy więc tych właśnie kwestii (na przykład na Łotwie, w Austrii i Rumunii). Ważną rolę odgrywa dialog społeczny. Niezbędne jest zapewnienie, aby partnerzy społeczni byli zdolni do wypełniania swojej roli w negocjacjach zbiorowych zgodnie z praktykami krajowymi. Aby zwiększyć skuteczność działania i poczucie odpowiedzialności partnerów społecznych za reformy, oprócz dobrze funkcjonującego dialogu społecznego istotne jest także konstruktywne zaangażowanie ich w opracowanie i wdrażanie odpowiednich strategii i reform. Systemy zabezpieczenia społecznego i problem nierówności Systemy zabezpieczenia społecznego muszą zapewniać usługi wspierające dla wszystkich obywateli oraz odpowiednie wsparcie dochodu dla osób potrzebujących, a jednocześnie pobudzać zatrudnienie i uczestnictwo w rynku pracy osób do tego zdolnych. Potrzebne jest zachowanie odpowiedniej równowagi między możliwościami dostosowawczymi a bezpieczeństwem, w tym odpowiednim poziomem, zasięgiem i okresem trwania ochrony socjalnej. Potrzebne są też reformy, które sprawiają, że praca jest opłacalna, aby zachęcać ludzi do podejmowania zatrudnienia. Przy opracowywaniu reform politycznych i monitorowaniu ich wdrażania należy zająć się kwestiami nierówności dochodów i ubóstwa. Jak przedstawiono w skrócie w rocznej analizie wzrostu gospodarczego, a następnie potwierdzono w analizie zawartej w sprawozdaniach krajowych, w niektórych państwach członkowskich zaobserwowano nowe zmiany społeczno-ekonomiczne o krytycznym znaczeniu. Dotyczą one nierówności dochodów lub nierówności społeczno-ekonomicznych w zakresie edukacji i wyników zdrowotnych. Należy je uwzględnić przy opracowywaniu polityki gospodarczej. Ponadto w państwach członkowskich, w których występują największe nierówności, na ogół obserwuje się też wyższe wskaźniki ubóstwa. Przeciwdziałanie nierówności dochodów i ubóstwu wymaga kompleksowego zestawu strategii zapobiegawczych i łagodzących. Należą do nich równy dostęp do edukacji i opieki zdrowotnej, większe możliwości na rynku pracy i lepsze perspektywy płacowe, przystępne cenowo usługi o dobrej jakości, a także dobrze zaplanowane systemy podatkowe i systemy zabezpieczenia społecznego. Za pomocą progresywnego opodatkowania, skutecznego poboru podatków i adekwatnych świadczeń społecznych system podatkowy i system zabezpieczenia społecznego mogą wspólnie przyczynić się do zwiększenia zatrudnienia i ograniczenia nierówności dochodów oraz ubóstwa. Kształtowanie krajowych systemów podatkowych jest prerogatywą państw członkowskich, ale z doświadczenia wynika, że niska progresywność w połączeniu z mało skutecznym poborem podatków i słabą siatką bezpieczeństwa socjalnego jest szkodliwa dla społeczeństwa i wzrostu gospodarczego. W tym kontekście wydano szereg zaleceń mających na celu poprawę adekwatności i zakresu siatek bezpieczeństwa socjalnego (na przykład w odniesieniu do minimalnego dochodu) oraz przejrzystości i koordynacji świadczeń społecznych. Edukacja Wyższe umiejętności są niezbędne do poprawy perspektyw na rynku pracy oraz utrzymania wzrostu innowacyjności i wydajności. Pracownicy o niskich umiejętnościach mają niższy wskaźnik zatrudnienia i stanowią duży odsetek długotrwale bezrobotnych. Inwestowanie w umiejętności i wspieranie przechodzenia od zatrudnienia i kariery zawodowej wymagających niższych umiejętności do zatrudnienia i kariery zawodowej wymagających wyższych umiejętności jest też istotne z punktu widzenia postępu technologicznego, utrzymania wzrostu wydajności i radzenia sobie ze skutkami starzenia się społeczeństwa. Reformy powinny objąć działania mające na celu wyposażenie ludności w umiejętności podstawowe i oraz dostosowanie edukacji, kształcenia i szkolenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie do potrzeb rynku pracy. Należy też podjąć działania skupione na ograniczeniu nierówności w dostępie do dobrej jakości edukacji, w szczególności w przypadku grup defaworyzowanych, takich jak Romowie i uczniowie ze środowisk migracyjnych. Wszystkie te środki zwracają też uwagę na ważną rolę partnerów społecznych w zapewnianiu dostępności miejsc pracy wymagających wysokich umiejętności i wydajności oraz możliwości uczenia się przez całe życie. W tym roku Komisja proponuje skierowanie zaleceń dotyczących kwestii związanych z edukacją do: Austrii, Belgii, Bułgarii, Hiszpanii, Francji, Litwy, Cypru, Chorwacji, Węgier, Rumunii, Słowacji i Zjednoczonego Królestwa. Sektor finansowy Usunięcie pozostałych podatności na zagrożenia w sektorze bankowym przyczyniłoby się do ożywienia gospodarczego i zwiększenia dostępności finansowania dla europejskiego biznesu. Mimo że w ostatnich latach notuje się postępy w procesie uzdrawiania bilansów banków w państwach członkowskich, wysokie poziomy kredytów zagrożonych, niewydolność modeli biznesowych oraz przerost sektora bankowego zmniejszają rentowność banków i ograniczają ich zdolność do akcji kredytowej na rzecz gospodarki realnej. Komisja przedstawiła kompleksowy pakiet wniosków ustawodawczych, którego celem jest dalsze ograniczenie ryzyka, a w szczególności wzmocnienie odporności sektora bankowego UE. W czerwcu 2017 r. Komisja przedstawi też śródokresowy przegląd planu działania dotyczącego unii rynków kapitałowych. Wysoki poziom kredytów zagrożonych jest wynikiem nadmiernej akcji kredytowej przed kryzysem i późniejszego przedłużającego się okresu powolnego wzrostu gospodarczego. Przyspieszenie wzrostu gospodarczego oraz działania podejmowane w ramach polityki krajowej sprawiły, że poziom tych kredytów zaczął spadać w niektórych państwach członkowskich (Irlandia, Chorwacja i Słowenia). W szeregu innych państw jednak ożywienie gospodarcze jest wciąż hamowane przez ograniczoną skalę akcji kredytowej banków, która jest spowodowana wysokim poziomem kredytów zagrożonych. Zdecydowane działania polityczne w tych państwach, służące rozwiązaniu problemu kredytów zagrożonych, mogłyby pomóc przerwać to błędne koło. Należy zarówno rozwiązać problem obecnego wysokiego poziomu kredytów zagrożonych, jak i zapobiec ich ponownemu przyrostowi w przyszłości. W sytuacji ścisłego powiązania systemów gospodarczych i finansowych w UE wysokie poziomy kredytów zagrożonych w kilku państwach członkowskich wywołują efekt domina w pozostałych. Choć narzędzia polityczne w dużej mierze leżą w gestii państw członkowskich, strategia na poziomie UE mogłaby przyczynić się do bardziej kompleksowego podejścia i skoordynowanych działań na poziomie zarówno krajowym, jak i unijnym. W zaleceniu dla strefy euro wzywa się do opracowania skutecznej strategii dla całej strefy euro w celu rozwiązania problemów zagrażających rentowności sektora bankowego. Skuteczne ramy prawne dotyczące niewypłacalności, w tym zwłaszcza restrukturyzacji pozasądowej, mają zasadnicze znaczenie dla odzyskiwania należności z tytułu kredytów zagrożonych oraz dla zwiększenia stóp odzysku. Do środków tych należą: zwiększenie przejrzystości i ujawniania informacji, rozbudowa infrastruktur danych celem ułatwiania transakcji oraz sprzedaż kredytów zagrożonych wyspecjalizowanym instytucjom pozabankowym i zarządzanie tymi kredytami przez te instytucje. Aby rozwiązać problem dużej ilości kredytów zagrożonych w portfelach banków, należy rozważyć możliwości przyspieszonej naprawy bilansów. Powinny one obejmować bardziej proaktywne wykorzystywanie uprawnień nadzorczych oraz ułatwienie sprzedaży tego rodzaju aktywów. Komisja zaleciła wprowadzenie środków w tym zakresie Bułgarii, Irlandii, Włochom, Cyprowi, Portugalii i Słowenii. Inwestycje i otoczenie biznesu

Stabilność gospodarcza i realizacja reform przyczyniły się do ożywienia inwestycji. W niektórych państwach członkowskich ich skala przekroczyła poziomy sprzed kryzysu. Potrzebne są jednak dalsze działania, aby zwiększyć zasoby dóbr kapitałowych, kapitału niematerialnego i infrastruktury oraz wyrównać lukę inwestycyjną, która narastała od początku kryzysu. Przeprowadzona przez Komisję ocena postępów poczynionych w usuwaniu krajowych barier dla inwestycji oraz w realizacji priorytetowych reform potwierdza, że znaczna część zaleceń dla poszczególnych krajów w tych dziedzinach nie została w pełni wdrożona. Państwa członkowskie powinny wykorzystać obecne korzystne otoczenie makroekonomiczne celem zwiększenia inwestycji publicznych, aby przyspieszyć tempo reform i stworzyć możliwości dla inwestycji sektora prywatnego. Jednocześnie państwa członkowskie, zwłaszcza te dysponujące przestrzenią fiskalną, powinny podtrzymać tendencję wzrostową w zakresie inwestycji publicznych. Poziom inwestycji publicznych w edukację, infrastrukturę oraz badania naukowe i innowacje powinien wzrastać w tych państwach, w których istnieje przestrzeń do zwiększenia wydatków publicznych. W niektórych państwach członkowskich istnieje potrzeba usprawnienia infrastruktury publicznej, która ma wpływ na wydajność, a więc sieci szerokopasmowych, infrastruktury łączności lub innowacji. W wielu innych krajach potrzebne są inwestycje w mieszkalnictwo publiczne, edukację, opiekę zdrowotną i usługi społeczne. We wszystkich przypadkach przejrzyste i właściwe stosowanie procedur udzielania zamówień publicznych powinno pomóc w maksymalnie efektywnym wykorzystaniu zasobów budżetowych sektora publicznego. Pojawienie się dynamicznego i silnego ożywienia gospodarczego jest jednak uzależnione od bardziej zdecydowanej poprawy poziomu inwestycji sektora prywatnego. Realizacja planu inwestycyjnego dla Europy pomaga w zapewnieniu optymalnego wykorzystania inwestycji publicznych i odgrywa rolę katalizatora dla inwestycji sektora prywatnego. W ten sposób zwiększa się wpływ europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w wielu częściach Europy. Reformy strukturalne pomagają stworzyć otoczenie biznesu, które zachęca sektor prywatny do inwestycji w państwach członkowskich. Doszło do przyspieszenia reform administracyjnych w państwach, w których były one najbardziej potrzebne. Wiele pozostało jednak jeszcze do zrobienia. Stabilny plan realizacji projektów w najważniejszych sektorach jest dopiero opracowywany. Konieczne są dalsze działania, aby usprawnić sprawność działania systemów wymiaru sprawiedliwości oraz zapobiegać korupcji i ją zwalczać. W pewnych państwach członkowskich problemy te mają zasadnicze znaczenie, bo ograniczają inwestycje, efektywną alokację zasobów, wyniki gospodarcze i wzrost. Rozwiązanie tych kwestii ma zasadnicze znaczenie dla poprawy zaufania przedsiębiorców i otoczenia dla inwestycji, zwiększenia efektywności wydatków publicznych, promowania sprawiedliwości oraz wspierania spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. Sytuacja wymaga nieprzerwanych, konsekwentnych i spójnych działań, zwłaszcza w sektorach, które są najbardziej narażone na korupcję, takich jak: udzielanie zamówień publicznych, administracja publiczna, otoczenie biznesu, ochrona zdrowia. Do wciąż występujących problemów należą: rozdrobnione ramy zapobiegania korupcji i niewłaściwe mechanizmy kontroli; luki w antykorupcyjnych ramach prawnych lub w egzekwowaniu istniejących przepisów antykorupcyjnych; niewystarczające inicjatywy dotyczące firm przykrywek oraz informowania o nieprawidłowościach przez sygnalistów; niedostatecznie skuteczne ściganie przestępstw korupcyjnych na wysokim szczeblu; nieformalne płatności w ochronie zdrowia; brak konkurencji i przejrzystości w procedurach udzielania zamówień publicznych. Rynki produktów i usług W większości państw postępy w zakresie reform na rynkach produktów i usług są w dalszym ciągu niewystarczające. Należy przeprowadzić reformy w państwach członkowskich, które ich jeszcze nie podjęły. W większości przypadków takie reformy już przedstawiono lub ogłoszono, ale należy przyspieszyć ich realizację i wdrożyć je w zdecydowany sposób. W krajach, w których reformy zostały przyjęte i są w trakcie realizacji, należy przedsięwziąć środki dla zapewnienia ich niezakłóconego wdrożenia i – co najważniejsze – skonsolidować reformy, aby uniknąć potencjalnego wycofania się z ich realizacji. Szczególnie istotne są reformy w dziedzinach usług dla przedsiębiorstw i dystrybucji sprzedaży detalicznej, z uwagi na wpływ, jaki te sektory wywierają na wydajność innych usług i przemysłu wytwórczego. W tych obszarach uruchomiono specjalne inicjatywy sektorowe, a w poprzednich cyklach semestru europejskiego zalecono państwom członkowskim wprowadzenie reform w tych sektorach. Znalezienie uzupełniających sposobów wdrożenia tych środków i reform wraz z innymi działaniami mającymi na celu wzrost konkurencyjności na tych rynkach będzie miało zasadnicze znaczenie dla pobudzenia wzrostu wydajności w sektorach usług oraz w innych sektorach wykorzystujących te usługi jako wkład. Pomogłoby to poprawić konkurencyjność w sektorach pierwotnych i sektorach użytkowników. Większa konkurencyjność i niższe ceny usług świadczonych w ramach zawodów regulowanych byłyby szczególnie korzystne dla MŚP. Reformy te powinny też umożliwić rozwój nowych modeli biznesu i innowacji. Finanse publiczne Spodziewana jest dalsza poprawa stanu finansów publicznych, zarówno w strefie euro, jak i całej UE. Dzięki trwającej umiarkowanej ekspansji gospodarczej i wyjątkowo niskim stopom oprocentowania deficyt i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych w dalszym ciągu zmniejszał się w 2016 r. w strefie euro i w UE (deficyt wynosił odpowiednio 1,5 % i 1,7 % PKB, zaś dług odpowiednio 91,3 % i 85,1 % PKB). Przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki w 2017 i 2018 r. spodziewany jest dalszy spadek deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych do poziomu 1,3 % PKB w strefie euro i 1,5 % PKB w UE w 2018 r. Prognozowane jest też dalsze zmniejszenie długu sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2017 i 2018 r. w strefie euro i w UE. Przewiduje się, że w strefie euro wyniesie on 90,3 % w 2017 r. (84,7 % w UE) i 88,8 % w 2018 r. (83,6 % w UE). Są to najniższe poziomy, notowane od 2012 r. Do redukcji długu przyczyniły się głównie nadwyżki pierwotne, ograniczone wydatki z tytułu odsetek, wzrost realnego PKB (choć umiarkowany) oraz oczekiwany wzrost inflacji. Po kilku latach konsolidacji budżetowej kurs polityki budżetowej w strefie euro i w UE w 2016 r. był zasadniczo neutralny i zgodnie z oczekiwaniami ma taki pozostać w 2017 r. W proponowanych zaleceniach dla poszczególnych krajów korekta budżetowa, jakiej wymaga się od państw członkowskich, które są objęte funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu i nie osiągnęły jeszcze średniookresowego celu budżetowego, jest spójna z paktem stabilności i wzrostu. W przypadku państw członkowskich objętych funkcją naprawczą paktu stabilności i wzrostu proponowane zalecenia podkreślają konieczność zapewnienia zgodności z wymogami procedury nadmiernego deficytu. Sprowadzenie długu publicznego na trwałą ścieżkę spadkową jest szczególnie istotne w przypadku państw o wysokim zadłużeniu, które mogą być wrażliwsze na wahania rynków finansowych. Ogółem te dostosowania mające na celu zapewnienie pełnej zgodności z paktem stabilności i wzrostu oznaczałyby w 2018 r. nieco restrykcyjny kurs polityki budżetowej w ujęciu zbiorczym dla całej strefy euro. W ramach obowiązujących zasad paktu stabilności i wzrostu państwom członkowskim strefy euro, które dysponują przestrzenią fiskalną, zaleca się jej wykorzystanie w celu pobudzenia popytu wewnętrznego, w szczególności inwestycji w infrastrukturę, badania naukowe i innowacje. Wzmocniłoby to potencjał wzrostu gospodarczego tych państw i zapewniłoby lepszy rozkład wysiłku fiskalnego w strefie euro. Przyczyniłoby się też to do osiągnięcia bardziej odpowiedniego kursu polityki budżetowej dla strefy euro jako całości w 2018 r. Jest to ważne dla zachowania odpowiedniej równowagi między działaniami na rzecz osiągnięcia stabilności finansów publicznych a podtrzymaniem trwającego ożywienia w działalności gospodarczej i w zatrudnieniu. Ponadto przy wprowadzaniu środków z zakresu polityki w celu osiągnięcia zalecanych korekt budżetowych w ramach funkcji zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu państwa członkowskie powinny uwzględnić potrzebę wspierania ożywienia gospodarczego i potencjalny wpływ tych środków na zatrudnienie. Podczas przeprowadzania przyszłych ocen Komisja jest gotowa zastosować margines swobody w przypadkach, w których wpływ dużej korekty budżetowej na wzrost gospodarczy i zatrudnienie jest szczególnie znaczący. W związku z tym korzystać będzie z wszelkich zaktualizowanych informacji dotyczących prognozowanej pozycji każdego państwa członkowskiego w cyklu koniunkturalnym oraz współpracować w tym celu z Radą. Jest to spójne z podejściem już przedstawionym przez Komisję w komunikacie ze stycznia 2015 r. dotyczącym optymalnego wykorzystania elastyczności przewidzianej w obowiązujących zasadach paktu stabilności i wzrostu oraz w komunikacie z listopada 2016 r. w sprawie pozytywnego kursu polityki budżetowej w strefie euro. Aby znaleźć zasoby pozwalające sfinansować średnio- i długoterminowe projekty inwestycyjne, państwa członkowskie powinny się skupić na poprawie struktury finansów publicznych. Szczególną uwagę należy poświęcić odpowiedniej alokacji dochodów i wydatków publicznych w różnych obszarach polityki, aby łącznie mogły one bardziej sprzyjać wzrostowi gospodarczemu. Potrzebne są dalsze działania na rzecz poprawy skuteczności i efektywności podatków i wydatków publicznych na wszystkich szczeblach rządu. Może to mieć zasadnicze znaczenie dla dalszego ograniczenia ogólnych kosztów sektora publicznego i może zapewnić przestrzeń dla wspierania polityk, które sprzyjają wzrostowi gospodarczemu i wydajności oraz włączeniu społecznemu, na przykład przez inwestowanie w infrastrukturę społeczną i podnoszenie umiejętności pracowników. Zapewnienie skutecznej i dobrze funkcjonującej administracji publicznej oraz odpowiedniego poziomu usług społecznych i dóbr publicznych byłoby też korzystne z punktu widzenia zarówno działalności gospodarczej, jak i sprawiedliwości społecznej. Ramka 2. Aktualne informacje na temat nadzoru w ramach paktu stabilności i wzrostu Na podstawie oceny programów stabilności i konwergencji na 2016 r. Komisja podjęła też szereg działań w ramach paktu stabilności i wzrostu. Komisja zaleca zamknięcie procedury nadmiernego deficytu w przypadku Chorwacji i Portugalii. W efekcie tylko cztery państwa członkowskie pozostałyby nadal objęte funkcją naprawczą paktu stabilności i wzrostu. Komisja przyjęła na podstawie art. 126 ust. 3 TFUE sprawozdania dotyczące Belgii i Finlandii, w których oceniła przestrzeganie przez te państwa kryterium długu określonego w Traktacie. W obu przypadkach stwierdzono, że kryterium długu należy uznać za obecnie spełnione. W przypadku Belgii zaleca się wprowadzenie w 2017 r. dodatkowych środków polityki budżetowej, aby zapewnić zasadniczą zgodność ze ścieżką dostosowawczą prowadzącą do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w latach 2016 i 2017 r. w ujęciu łącznym. W przypadku Finlandii stwierdza się, że szybkie przyjęcie i wdrożenie reform strukturalnych zwiększających wydajność i podaż pracy ma zasadnicze znaczenie dla poprawy perspektyw wzrostu gospodarczego w średnim terminie oraz zwiększenia stabilności finansów publicznych. Komisja wystosowała ponadto ostrzeżenie do Rumunii w sprawie wystąpienia znaczącego odstępstwa od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w 2016 r. i zaproponowała Radzie przyjęcie zalecenia dla Rumunii dotyczącego wprowadzenia odpowiednich środków w 2017 r. w celu skorygowania tego znaczącego odstępstwa. Jest to pierwszy przypadek zastosowania tej procedury w ramach zarządzania gospodarczego UE. Daje ona władzom możliwość podjęcia działania naprawczego, aby uniknąć wszczęcia procedury nadmiernego deficytu. Na podstawie oceny programów stabilności na 2017 r. Komisja zajmuje pozytywne stanowisko wobec wniosków Litwy i Finlandii o zastosowanie mechanizmu elastyczności. W przypadku Finlandii elastyczność dopuszcza się z uwagi na planowaną realizację ważnych reform strukturalnych, w szczególności paktu na rzecz konkurencyjności i reformy emerytalnej, oraz inwestycji. W przypadku Litwy elastyczność dopuszcza się z uwagi na planowane wdrożenie reform zwiększających stabilność systemu emerytalnego przez poprawę mechanizmu waloryzacji świadczeń i stopniowe wydłużenie stażu pracy uprawniającego do emerytury. 4. Podsumowanie