PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 10.8.2004 
KOM(2004) 547 wersja ostateczna 
  
KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY 
w sprawie rozpocz ęcia konsultacji z Wybrze żem Kości Słoniowej 
zgodnie z art. 96 Porozumienia z Cotonou 
 
PL 2   PL 1. Porozumienie pokojowe podpisane w Marcou ssis dnia 24 stycznia  2003 r. przewiduje 
pewne zobowi ązania podj ęte przez kraj, a których ce lem jest przywrócenie pokoju 
i stabilizacji oraz doprowadzenie do wiar ygodnych, otwartych i przejrzystych wyborów pod 
koniec 2005 r. Zobowi ązania te dotycz ą różnych dziedzin, do jakich odwo łują się zasadnicze 
elementy wymienione w art. 9 i 96 Porozumienia z Cotonou dotycz ące praw cz łowieka, zasad 
demokracji i pa ństwa prawa. 
W przemówieniu wyg łoszonym na Konferencji szefów pa ństw i rządów Pary ż-Kléber w dniu 
26 stycznia 2003 r., podczas której wspólnota mi ędzynarodowa ratyfikowa ła porozumienie 
z Marcoussis, przyj ęte następnie oficjalnie przez Rad ę Bezpiecze ństwa ONZ w rezolucji 1464 
z dnia 4 lutego 2003 r., przewodnicz ący Komisji Europejskiej potwierdzi ł gotowość instytucji 
do „uruchomienia środków potrzebnych Wybrze żu Kości Słoniowej do odzyskania stabilno ści 
i ponownego wkroczenia na drog ę ekonomicznego rozwoju” , pod koniecznym jednak 
warunkiem, i ż zobowiązania podj ęte w Marcoussis i oficjalnie wyra żone podczas Konferencji 
Paryż-Kléber „ znajdą swój wyraz w rzeczywisto ści i jeśli pokój, stabilizacja oraz 
bezpiecze ństwo zostan ą trwale przywrócone w ścisłym poszanowaniu praw cz łowieka” . 
Przewodnicz ący Unii Europejskiej w swoim pr zemówieniu w podobny sposób wypowiedzia ł 
się w kwestii konieczno ści respektowania przez obecne si ły zbrojne Wybrze ża Kości 
Słoniowej zobowi ązań podjętych w Marcoussis. 
 2. Odnośnie do praw cz łowieka, od zaistnienia powa żnego kryzysu polityczno-wojskowego, 
który od 19 wrze śnia 2002 r. wstrz ąsa krajem, Unia Europejska wielokrotnie wyra żała swoje 
zaniepokojenie pogwa łceniem tych praw, czego dopuszcza ły się obydwa obozy, szczególnie 
do czasu podpisania porozumienia z Ma rcoussis w dniu 24 stycznia 2003 r. 
 W wielu deklaracjach publikowanych od pocz ątku konfliktu UE wyra żała niepokój odno śnie 
do sytuacji zwi ązanej z prawami cz łowieka na Wybrze żu Kości Słoniowej. W deklaracji z 
dnia 21 pa ździernika 2002 r. UE, uczciwszy zawieszenie broni, wyrazi ła swe zaniepokojenie 
dotyczące poszanowania praw cz łowieka. W deklaracji z dni a 15 listopada 2002 r. UE 
wzywając wówczas do podpisania uk ładu pokojowego, pot ępiła również zaobserwowane akty 
pogwałcenia praw cz łowieka na przyk ładzie zabójstwa doktora Be noît Dacoury-Tabley`a. 
Następnie, po odkryciu zbiorowych grobów, UE w dniu 17 grudnia 2002 r. ponownie pot ępiła 
popełnione w tym kraju akty pogwa łcenia praw cz łowieka. 
 Sytuacja uleg ła poprawie, a ż do zabójstwa dziennikarza Jean Hélène’a, czynu pot ępionego w 
deklaracji UE z dnia 27 pa ździernika 2003 r. wzywaj ącej władze do ponownego przej ęcia sił 
bezpiecze ństwa. Po kilku miesi ącach spokoju w deklaracji z dnia 25 marca 2004 r. UE 
potępiła nasilenie przemocy na Wybrze żu Kości Słoniowej, a w deklaracji z dnia 8 kwietnia 
2004 r. wyrazi ła ubolewanie z powodu wydarze ń 25 marca i wyrazi ła zaniepokojenie innymi 
poważnymi aktami pogwa łcenia praw cz łowieka, jakie mia ły miejsce w nast ępnych dniach 
oraz naruszeniem bezpiecze ństwa obywateli zarówno tego pa ństwa, jak i obcokrajowców. 
Skądinąd, wnioski raportu specjalnej komisji śledczej ONZ w sprawie wydarze ń z dnia 25 
marca 2004 r., og łoszonego w dniu 13 maja 2004 r., s ą budujące: „ To, co wydarzy ło się w 
dniach 25 i 26 marca, by ło rzezią niewinnej ludno ści cywilnej, podczas której masowo 
dopuszczono si ę aktów pogwa łcenia praw cz łowieka. Jak si ę okazało, pochód by ł pretekstem 
do wykonania planu szczegó łowo opracowanego i wprowadzonego w życie przez si ły 
bezpiecze ństwa - tzn. przez policj ę, żandarmeri ę, wojsko, a tak że jednostki specjalne i si ły 
zwane paralelnymi – czym kierowa ły i za co s ą odpowiedzialne najwy ższe władze 
państwowe”.  Według raportu „ było 120 zabitych, 274 rannych i 20 zaginionych ". 
 
PL 3   PL Od tego czasu mia ły miejsce inne niepokoj ące wydarzenia w zakresie praw cz łowieka. Po 
zaginięciu w piątek 16 kwietnia 2004 r. francusko- kanadyjskiego dzie nnikarza Guy-André 
Kieffera, w dniu 7 czerwca na ulicach Abid żanu odby ło się „polowanie na  ludzi Zachodu” 
i kilkudziesi ęciu spośród nich zosta ło zaatakowanych przez radykalnych „m łodych 
patriotów”. Nast ępnie w dniu 25 czerwca 2004 r. niekontrolowany element armii Wybrze ża 
dopuścił się zabójstwa francuskiego żołnierza bior ącego udzia ł w operacji Licorne. W dniu 28 
czerwca 2004 r. na poboczu drogi w Abid żanie, w worku i ze sznurem na szyi, odnaleziono 
ciało Habib’a Dodo, przywódcy ruchu m łodych Rewolucyjnej Partii Komunistycznej 
Wybrzeża Kości Słoniowej (PCRCI) i stude nta prawa, porwanego w dniu 23 czerwca w 
Abidżanie przez radykalnych studentów podaj ących się za członków zwi ązku studentów 
FESCI. 
Na koniec, w zwi ązku z utworzeniem Nar odowej Komisji Praw Cz łowieka przewidzianej 
w porozumieniu z Marcoussis, nale ży odnotowa ć, że prawo uchwalone przez parlament 
podczas sesji wyj ątkowej w kwietniu 2004 r. nie jest zgodne z tym, co zosta ło przewidziane w 
porozumieniu z Marcoussis. W rzeczywisto ści w sk ład Komisji nie wchodz ą trzy 
ugrupowania Nowych Si ł sygnatariuszy porozumienia  z Marcoussis, które w za łączniku VI 
pkt 1, przewidywa ło przecież, iż „w skład Komisji wejd ą przedstawiciele ws zystkich partii”. 
3. W kwestii zasad demokracji,  innego zasadniczego elementu porozumienia z Cotonou, 
należy stwierdzi ć znaczne opó źnienia bądź też odchylenia dotycz ące respektowania 
zobowiązań podjętych w Marcoussis. 
W szczególno ści możliwość zorganizowania na zadawalaj ących warunkach wyborów w 2005 
r., wzbudza silny niepokój. Z racji zaistnia łej zwłoki w stosowaniu porozumienia 
z Marcoussis, nie b ędzie już można wprowadzi ć postanowie ń z załączników I i II 
porozumienia odnosz ących się do ustalenia to żsamości i do list wyborczych. Rozpatrzenie 
drażliwej kwestii wybieralno ści na urz ąd prezydenta, do czego nawi ązuje załącznik III do 
porozumienia, uleg ło poważnej zwłoce. 
Po pierwsze, odno śnie do ustalenia to żsamości, operacja, która przeprowadzana by ła przez 
koncesjonowan ą spółkę SITEL, uleg ła poważnej zwłoce: wznowiono j ą dopiero w czerwcu 
2004 r. i to jedynie w strefach b ędących pod kontrol ą rządową. Jeśli chodzi o Narodow ą 
Komisję Nadzoru To żsamości (CNSI) utworzon ą w styczniu 2004 r. zgodnie 
z porozumieniem z Marcoussis dla nadzorowania utworzonego w 2001 r. Narodowego Urzędu Tożsamości i będącą jedynym organem uprawniony m do wydawania dokumentów 
tożsamości, do tej pory nie otrzyma ła ona żadnych środków finansowych. Dopiero na 
początku lipca 2004 r. podj ęta została decyzja o przydziale środków na rzecz CNSI. 
Technicznie niew ątpliwie nie jest ju ż możliwe przekszta łcenie list wyborczych w oparciu 
o przeprowadzenie ustalenia to żsamości: obydwie te operacje musz ą być prowadzone 
oddzielnie, a na tym etapie nie ma mo żliwości określenia na jakiej podstawie, przy 
niemożności rzetelnego ustalenia to żsamości, opiera ć się będzie ten spis, na sporz ądzenie 
którego obecna Komisja W yborcza przewiduje dwa miesi ące (połowa stycznia/ po łowa marca 
2005 r.). 
Ponadto projekt zmiany prawa o obywatelstwie nie zosta ł jeszcze przyj ęty: został on 
przedłożony Zgromadzeniu Narodowemu dopiero w czerwcu 2004 r. 
Na zakończenie, prawo o to żsamości z dnia 3 maja 2004 r., uc hwalone podczas kwietniowej 
sesji wyj ątkowej, stwarza bardzo powa żny problem, jako że z art. 3 ust. 5 wynika, i ż 
narodowy dokument to żsamości wskazywa ć będzie czy obywatelstwo jest pierwotne, czy 
 
PL 4   PL zostało nabyte. Ta informacja, której u żyteczność nie wydaje si ę być wykazana, mo że stać się 
powodem wypacze ń lub utrudnie ń podczas kontroli. Potencjaln ie, zawiera ona w sobie 
ogromne zagro żenie, co wykaza ły tragiczne wydarzenia najnow szej historii innych krajów. 
Po drugie, w kwestii systemu wy borczego, jego modyfikacja równie ż uległa poważnym 
opóźnieniom. Projekt prawa zmieniaj ącego skład Niezale żnej Komisji Wyborczej (CEI), 
utworzonej w 2001 r. i odgrywaj ącej decyduj ącą rolę, jako, że jest odpowiedzialna za 
organizacj ę wyborów i referendów, zosta ł wpisany do porz ądku obrad Zgromadzenia 
Narodowego dopiero podczas jego sesji zwyczaj nej, otwartej dnia 28 kwietnia 2004 r. 
W czasie debat deputowani przeciwni porozumieniu z Marcoussis podali w w ątpliwość skład 
CEI, choć tekst przed łożony przez rz ąd został opracowany tak, by stosownie do wytycznych 
porozumienia z Marcoussis odzwierciedla ć cały polityczny wachlarz Wybrze ża. Dnia 
24 czerwca minister Administ racji terytorialnej wola ł raczej wycofa ć swój tekst, ni ż poddać 
go wynaturzonemu g łosowaniu, tak jak to mia ło miejsce w kwietniu w przypadku wy żej 
wspomnianego prawa o Narodowej Komisji Praw Cz łowieka. Odno śnie CEI, FPI (Ludowy 
Front Wybrze ża) zamierza ł uwarunkowa ć przystąpienie Nowych Si ł do organu centralnego 
po rozbrojeniu i ponadto pragn ął, by ich obecno ść była tymczasowa. 
Ponadto, sk ład Rady Konstytucyjne, która odgrywa pierwszorz ędną rolę na polu wyborczym, 
jako, że właśnie ona orzeka w post ępowaniach spornych dotycz ących wyborów i og łasza 
wyniki wyborów, mo że rodzić problemy. W raporcie dla Rady Bezpiecze ństwa z dnia 
6 stycznia 2004 r. sam Sekr etariat Generalny ONZ podniós ł kwestię nominacji cz łonków 
Rady z sierpnia 2003 r. W sk ład Rady wchodzi o śmiu członków: by ły prezydent republiki, 
trzech członków mianowanych przez przewodnicz ącego Zgromadzenia Narodowego i trzech 
członków mianowanych przez prezydenta republiki; ten ostatni mianuje równie ż 
przewodnicz ącego Rady. Nominacje z sierpnia 2003 r. zosta ły dokonane bez uzgodnie ń z 
partiami, niezgodnie z duchem porozumie ń z Marcoussis, które faktycznie jednak nie 
wzmiankuj ą o Radzie Konstytucyjnej. Okoliczno ści, w jakich dokonano tych nominacji 
stwarzają obawy, i ż nie można wykluczy ć możliwości podjęcia przez Rad ę stronniczych 
decyzji, podobnie do decyzji podj ętych w 2000 r. przez S ąd Najwyższy, zastąpiony od tego 
czasu przez wiele instancji s ądowych, w tym przez Rad ę Konstytucyjn ą. 
Podobnie bud żet wyborczy nie móg ł być jeszcze poddany szczegó łowej ocenie ONZ, która 
z racji przed łużających się politycznych blokad i problemów dotycz ących bezpiecze ństwa, 
dotąd nie mog ła wysłać przewidzianej w tym celu misji. 
Po trzecie, co si ę tyczy niezmiernie delikatnej kwestii wybieralno ści na urz ąd prezydenta 
republiki, najwi ęcej niejasno ści spoczywa w zakresie re spektowania konkretnych zobowi ązań 
podjętych w tym wzgl ędzie w Marcoussis. Nale ży stwierdzi ć, iż projekt modyfikacji art. 35 
Konstytucji, który w my śl art. 126 Konstytucji winien by ć zatwierdzony przez referendum, 
nie zosta ł jeszcze przed łożony Zgromadzeniu Narodowemu, które zgodnie z art. 125 
Konstytucji winno najpierw przyj ąć tekst większością dwóch trzecich g łosów zanim tekst ten 
zostanie poddany pod g łosowanie w referendum. 
4. Co się tyczy zasad pa ństwa prawa, innego zasadniczego el ementu porozumienia z Cotonou, 
problem polega na tym, że państwo wydaje si ę być pozbawione środków prawnych do 
przezwyci ężenia trudno ści napotykanych w wykonywaniu audyt u w dziedzinie dostaw kakao; 
rząd unii narodowej zwróci ł się w 2003 r. do Unii Europejskiej z wnioskiem o finansowanie 
tego audytu. 
 
PL 5   PL Pierwszy etap audytu zosta ł ukończony ubieg łej jesieni i by ł podstawą tymczasowego raportu 
z datą 9 października 2003 r. Raport ten nie obj ął wszystkich aspektów referencyjnych, jako 
że zebrane informacje by ły niekompletne z powodu braku kooperacji i odmowy 
podporządkowania si ę pewnych struktur wym ogom audytu: raport podkre śla, że dwie 
najbardziej znacz ące instytucje zajmuj ące się zbiorami zasobów, odmówi ły współpracy 
w tym audycie.  Ten tymczasowy raport rzuci ł światło na pewne problemy, nale ża do nich mi ędzy innymi: 
– niejasność, która istnieje na p łaszczyźnie instytucjonalnej w dz iedzinie tych dostaw 
wynikająca z różnorodności statusów prawnych utrzymyw anych przez cztery struktury, 
które w 1999 r. zast ąpiły CAISTAB. Dodatkowo cztery or gany: ARCC (Agencja Regulacji 
Kawy i Kakao), BCC (Gie łda Kawy i Kakao), FDPCC (Fundusz ds. Rozwoju i Promocji 
Spółdzielni Kawy i Kakao) i FRC (Fundus z Regulacji Kakao), poza kilkoma 
ministerstwami i komitetem interministerialnym, s ą odtąd kompetentne w zakresie 
zarządzania i reglamentacji sektora; 
– niemożność dokonania syntezy przep ływów środków finansowych wzi ąwszy pod uwag ę 
niewystarczaj ącą ilość i/lub brak danych na temat op łat pobranych przez FDPCC i na rzecz 
Funduszu Prewencyjnego (który wed ług tymczasowego raportu powinien dysponowa ć 
saldem ponad 100 miliardów FCFA, a których wykorzystanie pozostaje do ustalenia); 
– zgodność pomiędzy przelanymi środkami, a ich wykorzystaniem: trudno ści z dostępem do 
informacji nie pozwoli ły audytorom na udzielenie odpowiedz i na to zasadnicze pytanie; 
– wysokie op łaty nałożone na sektor: podczas rozmów z dostawcami funduszów w 2001 r., 
mianowicie z Bankiem Światowym i Mi ędzynarodowym Funduszem Walutowym, 
uzgodniono, że ogół opłat nie powinien przekracza ć 30%, z czego 20 % na cele podatkowe 
i 10% na zobowi ązania: raport tymczasowy stwierdza, że ogół opłat waha si ę w granicach 
37 % . 
 
W ślad za tymczasowym raportem dostawcy fundus zów w listopadzie 2003 r. skierowali do 
premiera, z którym spotkali si ę w styczniu 2004 r., streszczenie memorandum, aby ponownie 
zapewnić o konieczno ści przeprowadzenia drugiego et apu audytu i natychmiastowego 
podjęcia środków zachowawczych zalecanych w raporcie tymczasowym. 
 Rząd wysunął kwestię „prywatnego statusu” tych czt erech organów, który utrudnia pa ństwu 
przymuszenie ich do przeprowadzenia audytu przep ływów finansowych. W streszczeniu 
memorandum dostawcy funduszów wykazali, że: 
- opłaty zostały ustanowione zarz ądzeniem ministra, a nie w oparciu o dobrowolne sk ładki ze 
strony ludno ści wiejskiej; 
- podczas ka żdego zebrania rady administ racyjnej lub rady zarz ądzającej zasiada komisarz 
rządowy, którego zadaniem jest nadzorowanie poszanowania prawa, doradzanie stronom 
i doprowadzanie do porozumienia w przypadku rozbie żnych opinii. 
 Do dnia dzisiejszego drugi etap audytu nie móg ł zostać rozpoczęty z powodu ponownej 
odmowy ze strony or ganów, które mia ły poddać się audytowi, pomimo i ż Komisja, zarówno 
w Abidżanie, jak i w Brukseli, nie przestawa ła przekonywa ć władze Wybrze ża 
o konieczno ści zakończenia audytu. W Brukseli Ko misja wielokrotnie porusza ła tę kwestię na 
wysokim szczeblu, mianowicie podczas spotka ń z ministrem rolnictwa 13 lutego 2004 r., z 
premierem, 25 lutego 2004 r. i z ministrem pojednania narodowego 29 czerwca 2004 r. 
 
PL 6   PL Wydaje si ę, że ponowna odmowa ze strony organów maj ących się jeszcze podda ć audytowi 
nie może być sankcjonowana drog ą prawną. Ów brak skutecznych środków prawnych jest 
znamienny dla nieposzanowania zasad pa ństwa prawa. 
 
5. Biorąc pod uwag ę powyższe, Komisja jest zdania, i ż należy, zgodnie z art. 9 i 96 
Porozumienia z Cotonou, rozpocz ąć konsultacje z Wybrze żem Kości Słoniowej. 
Celem tych konsultacji jest: 
• przypomnie ć o zaniepokojeniu Unii Eu ropejskiej w zakresie pogwa łcenia praw cz łowieka 
i poznać zamierzenia Wybrze ża Kości Słoniowej wzgl ędem położenia kresu atmosferze 
bezkarności sprzyjaj ącej popełnianiu tych przest ępstw oraz wzgl ędem stworzenia trwa łych 
podstaw ustabilizowania sytuacj i w tej kwestii, w szczególno ści na płaszczyźnie 
legislacyjnej, normatywnej i s ądowej; 
• podkreślić szczególne znaczenie, jakie Unia Europejska przywi ązuje do zorganizowania na 
zadowalaj ących warunkach wyborów w 2005 r. tak, by nie powtórzy ły się wypaczenia 
zaistniałe podczas wyborów w roku 2000, które by ły przyczyn ą wszczęcia w lutym 2001 r. 
poprzednich konsultacji na mocy art. 96 oraz pozna ć zamierzenia Wybrze ża Kości mające 
na uwadze osi ągnięcie zamierzonego celu w przewidzianych terminach; 
• przypomnie ć o uznanej, przez UE i pozosta łych dostawców funduszów, za nagl ącą 
konieczno ści podjęcia przez pa ństwo Wybrze ża Kości Słoniowej środków koniecznych do 
sprawowania w ładzy, w sposób pozwalaj ący na prawid łowy przebieg drugiego etapu 
audytu w dziedzinie dostaw kakao, który rozpocz ął się w 2003 r. na wniosek Wybrze ża. 
• określić, czy nale ży przedsi ęwziąć stosowne środki na mocy art. 96 Porozumienia 
z Cotonou. 
6. Z tych powodów Komisja proponuj e Radzie zaproszenie Wybrze ża Kości Słoniowej do 
konsultacji w my śl art. 9 i 96 Porozumienia z Cotonou, zgodnie z za łączonym projektem 
pisma. 
 
PL 7   PL ZAŁĄCZNIK  
Bruksela, dnia 
 
JE Laurent Gbagbo 
Prezydent Republiki Wybrze ża Kości Słoniowej 
Prezydentura 
Abidżan 
Wybrzeże Kości Słoniowej 
PROJEKT 
 
Ekscelencjo, 
Panie Prezydencie, 
 
Unia Europejska wielokrotnie da ła wyraz, zw łaszcza w deklaracjach prezydencji, jak 
i podczas ka żdego spotkania wysokiego szczebla z w ładzami Wybrze ża w ramach 
powracającego dialogu politycznego z Waszym kr ajem, swemu zaniepokojeniu sytuacj ą 
panującą na Wybrze żu Kości Słoniowej. 
Powracający niepokój UE dotyczy w szczególno ści sytuacji w zakresie praw cz łowieka, 
skutków opó źnień zaistnia łych w stosowaniu porozumie nia z Marcoussis w kwestii 
zorganizowania, w zadowalaj ących warunkach, wiarygodnych, otwartych i przejrzystych 
wyborów w roku 2005, jak i niemo żliwości przeprowadzenia od ponad sze ściu miesi ęcy 
audytu w dziedzinie dostaw kawy i kaka o, finansowanego przez UE, a rozpocz ętego 
w 2003 r. na wniosek rz ądu unii narodowej Wybrze ża. 
Zgodnie z art. 96 porozumienia z Cotonou, mam zaszczyt, w imieniu Wspólnoty i Pa ństw 
Członkowskich Unii Europejskiej, zaprosi ć Wasz kraj do konsulta cji celem, jak przewiduje 
porozumienie, dog łębnego zbadania sytu acji oraz przeciwdzia łaniu jej w poszczególnych 
przypadkach. 
Sugeruję, by te konsultacje odby ły się w najbli ższym terminie, który nale ży uzgodni ć za 
wspólnym porozumieniem, w budynku Rady Unii. 
 
Z wyrazami szacunku, 
W imieniu Rady W imieniu Komisji 
Kopie: Przewodnicz ący Komitetu Ambasadorów AKP 
 Sekretarz Generalny Grupy Pa ństw AKP