(10)Jeżeli chodzi o wdrożenie przepisów Unii w zakresie zapobiegania ryzyku klęsk i zarządzania nim w odniesieniu do charakteru klęski, Bułgaria transponowała w 2010 r. dyrektywę 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka powodziowego i zarządzania nim („dyrektywa powodziowa”) do prawa krajowego i dla każdego obszaru dorzecza opracowano wstępną ocenę ryzyka powodziowego, korzystając z metody oceny ryzyka powodziowego i zagrożenia powodziowego opracowanej przez Ministerstwo Środowiska i Zasobów Wodnych.

(8)Władze bułgarskie oszacowały koszt niezbędnych działań nadzwyczajnych kwalifikujących się do objęcia pomocą na podstawie art. 3 ust. 2 rozporządzenia na kwotę 239,225 mln EUR, którą przedstawiono w rozbiciu na poszczególne rodzaje działań. Kwota ta stanowi ponad 98 % łącznej wartości zgłoszonych szkód. Władze bułgarskie wyjaśniły nieproporcjonalnie wysoki udział szkód publicznych niemożnością prawidłowego oszacowania przez władze lokalne szkód prywatnych w terminie 12 tygodni, jaki przysługuje na złożenie wniosku. Szkody prywatne nie zostały zatem w dużej mierze uwzględnione we wniosku. Największa część kosztów działań nadzwyczajnych (ponad 97 mln EUR) dotyczy działań związanych z zabezpieczeniem infrastruktury prewencyjnej. Szacuje się, że potrzebne będzie ponad 46 mln EUR na odbudowę infrastruktury transportowej.

(7)Jeśli chodzi o wpływ i konsekwencje klęski żywiołowej, trudne warunki zimowe występowały niemal na całym terytorium Bułgarii. Część południowo-wschodnia ucierpiała jednak najbardziej. W samym Burgas zalanych zostało ponad 300 budynków. Osunięcia ziemi doprowadziły do zniszczeń ważnej infrastruktury. Doszło do przerwania wałów, wiele rzek (np. rzeka Marica/Ewros) wystąpiło z brzegów, zalewając tereny rolnicze i lasy. Porywy wiatru zniszczyły lasy sosnowe i spowodowały przerwy w dostawach prądu oraz w funkcjonowaniu sieci łączności; połamane drzewa blokowały drogi.

(5)Władze bułgarskie oceniają łączną wartość szkód bezpośrednich spowodowanych klęską żywiołową na kwotę 243,305 mln EUR. Kwota ta stanowi 0,622 % DNB Bułgarii lub 103,6 % progu interwencji funduszu w przypadku poważnych klęsk żywiołowych, który ma zastosowanie do Bułgarii w 2015 r. i wynosi 234,871 mln EUR (tj. 0,6 % DNB na podstawie danych z 2013 r.). Ponieważ szacowana łączna wartość szkód bezpośrednich przekracza ten próg, klęska kwalifikuje się do kategorii „poważnej klęski żywiołowej” w rozumieniu art. 2 ust. 2 rozporządzenia.

Pod koniec kwietnia 2015 r. do Komisji wpłynęły trzy wnioski o pomoc finansową z funduszu w związku z klęską żywiołową w Bułgarii (trudne warunki zimowe) oraz dwoma klęskami żywiołowymi w Grecji (powodzie w Ewros i Grecji Środkowej), które miały miejsce w styczniu i lutym 2015 r. Służby Komisji przeprowadziły dokładną analizę wszystkich trzech wniosków zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 2012/2002 z dnia 11 listopada 2002 r. ustanawiającym Fundusz Solidarności Unii Europejskiej (dalej „rozporządzenie”), a w szczególności jego art. 2, 3 i 4. Poniżej przedstawiono najważniejsze elementy tych ocen.

(1)Na początku lutego 2015 r. w Grecji zaczęły występować rozległe powodzie na obszarach przygranicznych w dorzeczu rzek Ewros i Ardas w regionie Macedonia Wschodnia i Tracja. Spowodowały one zniszczenie podstawowej infrastruktury, budynków publicznych, domów prywatnych, przedsiębiorstw oraz zniszczenia w rolnictwie.

(2)W tym samym okresie na znacznych obszarach środkowej i zachodniej Grecji, w tym w regionach Epir, Grecja Zachodnia, Grecja Środkowa i Tesalia, wystąpiły podobne zjawiska, które spowodowały jeszcze większe szkody niż w Macedonii Wschodniej.

(3)Grecja złożyła dwa wnioski o wkład finansowy z funduszu w dniu 23 kwietnia 2015 r., czyli w terminie 12 tygodni od odnotowania pierwszej szkody w dniach 4 lutego 2015 r. (Ewros) 1 lutego (regiony środkowe i zachodnie). Wnioski dotyczą regionalnej klęski żywiołowej i zostały złożone na podstawie art. 2 ust. 3 tego rozporządzenia. Ogółem w wyniku klęski żywiołowej ucierpiało pięć regionów na poziomie NUTS 2: Macedonia Wschodnia i Tracja (powódź w Ewros), a także Epir, Grecja Zachodnia, Grecja Środkowa i Tesalia (powódź w środkowej i zachodniej Grecji).

(4)Analiza przeprowadzona przez Komisję wskazuje jednak, że zdarzenia w Grecji (oraz poważna klęska żywiołowa w Bułgarii) są powiązane i mają takie same przyczyny meteorologiczne. Komisja postanowiła w związku z tym potraktować zdarzenia w Grecji jako jedną regionalną klęskę żywiołową, jak określono w art. 2 ust. 3 rozporządzenia. W omawianym przypadku chodzi o klęskę żywiołową, która jest objęta zakresem zastosowania funduszu.

(5)Połączenie dwóch wniosków nie ma wpływu na kwotę wkładu finansowego z funduszu, natomiast znacznie ogranicza obciążenie administracyjne Grecji związane w wdrożeniem i sprawozdawczością.

(6)Składając wniosek, Grecja wystąpiła o wypłatę zaliczki na poczet przewidywanej wypłaty środków z funduszu. Po wstępnej ocenie wniosków i przed podjęciem decyzji o ich połączeniu Komisja stwierdziła, że warunki określone w art. 4a rozporządzenia zostały spełnione w obu przypadkach.

(7)Władze greckie szacują łączne szkody bezpośrednie spowodowane przez powodzie na 395,878 mln EUR (132,454 mln EUR w przypadku powodzi w Ewros plus 263,424 mln EUR w przypadku środkowej i zachodniej Grecji). Kwota ta stanowi 36 % progu interwencji w przypadku poważnych klęsk żywiołowych, który ma zastosowanie do Grecji w 2015 r. i wynosi 1 091,315 mln EUR (tj. 0,6 % DNB na podstawie danych z 2013 r.), i w związku z tym powodzi tej nie można zakwalifikować do kategorii „poważnej klęski żywiołowej”. Łączne szkody stanowią jednak 4,78 % średniej ważonej PKB pięciu regionów na poziomie NUTS 2 dotkniętych klęską żywiołową i tym samym znacznie przekracza próg ważonego regionalnego PKB określony w rozporządzeniu na poziomie 1,5 %, co pozwala zaklasyfikować powóź jako regionalną klęskę żywiołową.

(8)Łączna wartość szkód bezpośrednich stanowi podstawę określenia kwoty wkładu finansowego z funduszu. Wkład ten można wykorzystać jedynie do przeprowadzenia niezbędnych działań nadzwyczajnych i działań służących odbudowie zgodnie z definicją zawartą w art. 3 rozporządzenia.

(9)Decyzją Komisji COM(2015) 4180 w związku z powodzią w Ewros przyznano zaliczkę w wysokości 331 135 EUR; decyzją Komisji COM(2015) 4181 w związku z powodziami w środkowej i zachodniej Grecji przyznano zaliczkę w wysokości 658 560 EUR, co w obu przypadkach stanowi 10 % przewidywanego wkładu finansowego z funduszu.

(10)Jeśli chodzi o wpływ i konsekwencje klęski żywiołowej, w wyniku powodzi w dorzeczu Ewros szczególnie ucierpiał sektor rolny. Zalaniu uległo ok. 17 500 ha ziemi. Doszło do zniszczeń infrastruktury rolnej, magazynów i upraw. Uszkodzonych lub całkowicie zniszczonych zostało 150 km dróg. W 17 miejscowościach uszkodzona została infrastruktura wodno-kanalizacyjna. Powodzie spowodowały także szkody w budynkach publicznych (szkołach, salach gimnastycznych, bibliotekach). W zachodniej, środkowej i północnej części Grecji takie regiony jak: Epir, Aitoloakarnania, Evrytania, Fthiotida, Tesalia i Peloponez ucierpiały w wyniku ulewnych deszczy i burz, a także obfitych opadów śniegu w górach i porywistych wiatrów z południa, zarówno na morzu, jak i na lądzie. Wskutek tych zjawisk pogodowych doszło do przerw w dostawach prądu, wystąpienia rzek ze swoich brzegów, a w wyniku rozległych osunięć ziemi liczne wioski górskie zostały odcięte od świata i trzeba było ewakuować ich mieszkańców. W wyniku klęski żywiołowej uszkodzone zostało ponad 60 % sieci drogowej w Epirze. Szkody w rolnictwie wynikały z utraty upraw na ziemiach uprawnych. Uszkodzone zostały magazyny, domy, obiekty handlowe, obiekty do chowu zwierząt i gospodarstwa. Zagrożone były też pewne obiekty greckiego dziedzictwa kulturowego. Wezbrane wody na rzece Arachthos zniszczyły historyczny most Plaka w gminie Tzoumerka.

(11)Władze greckie oszacowały koszt niezbędnych działań nadzwyczajnych kwalifikujących się do objęcia pomocą na podstawie art. 3 ust. 2 rozporządzenia na kwotę 308,445 mln EUR, którą przedstawiono w rozbiciu na poszczególne rodzaje działań. Największa część kosztów dotyczy sektora transportu i wynosi ponad 196 mln EUR. Druga co do wielkości część kosztów to zabezpieczenie infrastruktury prewencyjnej szacowane na 83 mln EUR.

(12)Regiony dotknięte klęską zaliczają się do kategorii „regionów słabiej rozwiniętych” w ramach funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (2014–2020). Władze greckie nie poinformowały Komisji o zamiarze realokacji środków z programu w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na działania związane z odbudową.

(13)Jeżeli chodzi o wdrożenie przepisów Unii w zakresie zapobiegania ryzyku klęsk żywiołowych i zarządzania nim, nie toczy się obecnie żadne postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Zaktualizowany raport ze wstępnej oceny ryzyka powodziowego został przedłożony Komisji w listopadzie 2012 r. Ponadto w ramach programu operacyjnego „Infrastruktura, transport, środowisko i zrównoważony rozwój”, który stanowi element narodowych strategicznych ram odniesienia na lata 2014–2020 i jest współfinansowany przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego i Fundusz Spójności, w obrębie celu tematycznego 5 finansuje się działania podejmowane w ramach reagowania na niekorzystne skutki zmiany klimatu i dostosowania się do nowych warunków kserotermicznych, a także na ewentualne ekstremalne zjawiska pogodowe, jak np. powodzie.

(14)Na dzień złożenia wniosku wobec Grecji nie toczyło się postępowanie w sprawie naruszenia przepisów prawa unijnego związanych z charakterem klęski.

(15)Władze greckie podkreśliły, że koszty kwalifikowalne nie są objęte ubezpieczeniem.

3.FINANSOWANIE

Rozporządzenie Rady (UE, EURATOM) nr 1311/2013 z dnia 2 grudnia 2013 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2014–2020, a w szczególności jego art. 10, dopuszcza możliwość uruchomienia Funduszu Solidarności Unii Europejskiej („fundusz”) w granicach rocznego pułapu wynoszącego 500 mln EUR (w cenach z 2011 r.), powyżej limitów odpowiednich działów ram finansowych. Warunki kwalifikujące do uzyskania pomocy z funduszu są wyszczególnione w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2012/2002, zmienionym rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 661/2014 z dnia 15 maja 2014 r. ustanawiającym Fundusz Solidarności Unii Europejskiej. Punkt 11 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w sprawach budżetowych i należytego zarządzania finansami (porozumienie międzyinstytucjonalne) określa sposoby uruchomienia funduszu.

Ponieważ zasada solidarności była głównym uzasadnieniem utworzenia funduszu, Komisja jest zdania, że pomoc z funduszu powinna być udzielana stopniowo. Oznacza to, że zgodnie z uprzednio stosowaną praktyką część szkód powyżej wartości progowej obowiązującej w przypadku „poważnej klęski żywiołowej” (tj. 0,6 % DNB lub 3 mld EUR w cenach z 2011 r., w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa) powinna być objęta pomocą o większej intensywności niż szkody poniżej wartości progowej. Współczynnik stosowany w przeszłości do ustalania przydziałów środków w związku z poważnymi klęskami żywiołowymi wynosi 2,5% całkowitej wartości szkód bezpośrednich poniżej progu uruchomienia funduszu oraz 6 % w przypadku części szkód powyżej progu. W przypadku regionalnych klęsk żywiołowych oraz klęsk uwzględnionych na podstawie przepisu dotyczącego „państwa ościennego” współczynnik wynosi 2,5 %.

Wkład nie może przekraczać szacowanych łącznych kosztów działań kwalifikowalnych. Metoda obliczania pomocy z Funduszu Solidarności jest określona w sprawozdaniu rocznym na temat Funduszu Solidarności (2002–2003) i została zaakceptowana przez Radę i Parlament Europejski.

Na podstawie wniosków Bułgarii i Grecji dokonano obliczeń pomocy z funduszu w oparciu o szacowaną łączną wartość szkód bezpośrednich. Obliczenia przedstawiają się następująco: