KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.2.2017 COM(2016) 864 final 2016/0380(COD) Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej (wersja przekształcona) (Tekst mający znaczenie dla EOG) {SWD(2016) 410}

{SWD(2016) 411}

{SWD(2016) 412}

{SWD(2016) 413}



UZASADNIENIE 1.KONTEKST WNIOSKU •Przyczyny i cele wniosku Kontekst polityczny Obywatele Unii Europejskiej wydają znaczną część swoich dochodów na energię, energia stanowi również ważny czynnik dla przemysłu europejskiego. Jednocześnie sektor energetyczny odgrywa istotną rolę w realizacji obowiązku polegającego na ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych w UE o co najmniej 40 % do 2030 r. przy czym udział odnawialnych źródeł energii ma wynosić 50 % do 2030 r. Wnioski dotyczące wersji przekształconej dyrektywy w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej, rozporządzenia w sprawie rynku energii elektrycznej oraz rozporządzenia ustanawiającego Agencję Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki stanowią część obszerniejszego pakietu inicjatyw Komisji („Czysta energia dla wszystkich Europejczyków”). Pakiet ten zawiera najważniejsze propozycje Komisji mające na celu wdrożenie unii energetycznej przewidzianej w planie działania na rzecz unii energetycznej. Obejmuje on zarówno wnioski ustawodawcze, jak i inicjatywy nielegislacyjne, mające na celu stworzenie ram wspomagających, które sprzyjają realizacji wymiernych korzyści dla obywateli, zatrudnienia, wzrostu gospodarczego i inwestycji, przy jednoczesnym wnoszeniu wkładu we wszystkie pięć wymiarów unii energetycznej. Priorytetami dla pakietu są zatem efektywność energetyczna, globalne przywództwo UE w zakresie energii ze źródeł odnawialnych oraz zapewnieniem konsumentom energii uczciwych warunków. Zarówno Rada Europejska, jak i Parlament Europejski wielokrotnie podkreślały, że sprawnie działający zintegrowany rynek energii jest najlepszym narzędziem do zagwarantowania przystępnych cen energii, bezpiecznych dostaw energii oraz do umożliwienia integracji i rozwoju większych ilości energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych w sposób racjonalny pod względem kosztów. Konkurencyjne ceny są niezbędne do osiągnięcia wzrostu gospodarczego i dobrobytu konsumentów w Unii Europejskiej, zatem stanowią jądro unijnej polityki energetycznej. Podstawę obecnej struktury rynku stanowią przepisy zawarte w trzecim pakiecie energetycznym przyjętym w 2009 r. Przepisy te uzupełniono następnie ustawodawstwem z zakresu przeciwdziałania nadużyciom pozycji rynkowej oraz aktami wykonawczymi dotyczącymi obrotu energią elektryczną i zasad eksploatacji sieci. Unijny rynek wewnętrzny energii został zbudowany na ugruntowanych zasadach, takich jak prawo dostępu osób trzecich do sieci elektroenergetycznych, wolny wybór dostawców przez konsumentów, solidne zasady rozdziału, usunięcie barier w handlu transgranicznym, nadzór rynku przez niezależne organy regulacyjne sektora energetyki oraz ogólnounijna współpraca organów regulacyjnych i operatorów sieci w ramach Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) i europejskiej sieci operatorów systemów przesyłowych (ENTSO). Dzięki trzeciemu pakietowi energetycznemu poczyniono postępy z korzyścią dla konsumentów. Doprowadził do większej płynności europejskich rynków energii elektrycznej i znacznego zwiększenia handlu transgranicznego. Konsumenci w wielu państwach członkowskich mogą obecnie czerpać korzyści wynikające z większego wyboru. Wzmożona konkurencja, zwłaszcza na rynkach hurtowych, pomogła w utrzymaniu cen hurtowych na stałym poziomie. Nowe prawa konsumentów wprowadzone w ramach trzeciego pakietu energetycznego spowodowały wyraźną poprawę pozycji konsumentów na rynkach energii. Nowe wydarzenia doprowadziły do fundamentalnych zmian na europejskich rynkach energii elektrycznej. Udział energii elektrycznej wytwarzanej z odnawialnych źródeł energii wzrósł gwałtownie. Przechodzenie na odnawialne źródła energii będzie kontynuowane, ponieważ jest ono nieodzowne w celu realizacji obowiązków Unii na mocy porozumienia paryskiego w sprawie klimatu. Charakterystyka fizyczna odnawialnych źródeł energii – większa niestabilność, mniejsza przewidywalność i większe rozproszenie niż w przypadku wytwarzania konwencjonalnego – wymaga dostosowania zasad dotyczących rynku i eksploatacji sieci do bardziej elastycznego charakteru rynku. Jednocześnie ingerencje państw, często przygotowywane w sposób nieskoordynowany, przyczyniły się do zakłóceń na hurtowym rynku energii elektrycznej, przynosząc negatywne konsekwencje dla inwestycji i handlu transgranicznego. Znaczne zmiany mają również miejsce w zakresie technologii. Handel energią elektryczną odbywa się w skali nieomal całej Europy za pośrednictwem tzw. łączenia rynków, organizowanego wspólnie przez giełdy energii i operatorów systemów przesyłowych. Cyfryzacja i gwałtowny rozwój internetowych liczników i rozwiązań handlowych umożliwiają przemysłowi, przedsiębiorstwom, a nawet gospodarstwom domowym wytwarzanie i magazynowanie energii elektrycznej, a także uczestnictwo w rynkach energii elektrycznej za pośrednictwem tzw. rozwiązań z zakresu odpowiedzi odbioru. Rynek energii elektrycznej następnej dekady będzie się charakteryzował bardziej zmiennym i rozproszonym wytwarzaniem energii elektrycznej, zwiększoną współzależnością pomiędzy państwami członkowskimi i nowymi możliwościami dla konsumentów w zakresie zmniejszenia kwot rachunków i aktywnego uczestnictwa w rynkach energii elektrycznej za pośrednictwem odpowiedzi odbioru, konsumpcji własnej lub magazynowania. Niniejsza inicjatywa dotycząca rynku energii elektrycznej ma zatem na celu dostosowanie obecnych zasad dotyczących rynku do nowej rzeczywistości rynkowej poprzez umożliwienie swobodnego przepływu energii elektrycznej do miejsc, w których jest najbardziej potrzebna, za pośrednictwem niezakłóconych sygnałów cenowych przy jednoczesnym nadaniu większych praw konsumentom i uzyskaniu maksymalnych korzyści dla społeczeństwa wynikających z transgranicznej konkurencji oraz zapewnieniu właściwych sygnałów i zachęt do prowadzenia niezbędnych inwestycji w celu obniżenia emisyjności naszego systemu energetycznego. Da również pierwszeństwo rozwiązaniom zwiększającym efektywność energetyczną i przyczyni się do realizacji celu polegającego na uzyskaniu wiodącej roli na świecie w zakresie wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, tym samym przyczyniając się do unijnego celu zakładającego tworzenie miejsc pracy, wzrost gospodarczy i przyciąganie inwestycji. Dostosowanie zasad rynkowych Obowiązujące zasady rynkowe opierają się na głównych technologiach wytwarzania ostatniego dziesięciolecia, tzn. na scentralizowanych dużych elektrowniach opalanych paliwami kopalnymi, przy ograniczonym udziale konsumentów. Ponieważ niestabilne odnawialne źródła energii będą odgrywać coraz większą rolę w przyszłym koszyku energetycznym, a konsumenci powinni mieć możliwość uczestnictwa w rynkach, jeżeli sobie tego życzą, przedmiotowe zasady należy dostosować. Krótkoterminowe rynki energii elektrycznej umożliwiające transgraniczny handel energią elektryczną ze źródeł odnawialnych są kluczowe dla skutecznej integracji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych na rynku. Przyczyną tego jest fakt, że większość energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych można precyzyjnie prognozować jedynie krótko przed wytworzeniem (ze względu na niepewność związaną z warunkami pogodowymi). Stworzenie rynków umożliwiających udział zaplanowany z niewielkim wyprzedzeniem przed dostawą (tzw. rynki dnia bieżącego i bilansujące) jest przełomowym krokiem w celu umożliwienia producentom energii ze źródeł odnawialnych sprzedaży energii na uczciwych warunkach i spowoduje dodatkowo większą płynność na rynku. Rynki krótkoterminowe zapewnią nowe możliwości biznesowe dla uczestników oferujących rezerwowe rozwiązania energetyczne w okresie wysokiego zapotrzebowania i niewielkiego wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych. Obejmuje to możliwość dostosowania odbioru przez konsumentów (odpowiedź odbioru), magazynowanie lub elastyczne wytwarzanie. Chociaż radzenie sobie z niestabilnością w małych regionach może być kosztowne, agregacja wytwarzania z niestabilnych odnawialnych źródeł energii w większych obszarach może pomóc w zaoszczędzeniu znacznych kwot pieniędzy. Jednak zintegrowane rynki krótkoterminowe są nadal brakującym elementem. Wady obecnych mechanizmów rynkowych powodują zmniejszenie atrakcyjności sektora energetycznego w zakresie nowych inwestycji. Posiadający odpowiednie połączenia wzajemne system energetyczny, w którym ceny odpowiadają sygnałom rynkowym, będzie efektywnie stymulował niezbędne inwestycje w wytwarzanie i przesył i zapewni ich realizację w najbardziej potrzebnych miejscach, a tym samym będzie minimalizował konieczność inwestycji planowanych przez państwo. Krajowe zasady rynkowe (np. limity cen) i ingerencje państwa utrudniają obecnie odzwierciedlanie przez ceny niedoboru energii elektrycznej. Ponadto obszary cenowe nie zawsze odzwierciedlają faktyczny deficyt, w przypadku gdy są źle skonfigurowane i wyznaczane jako odbicie granic politycznych. Nowa struktura rynku ma na celu poprawę sygnałów cenowych w celu stymulowania inwestycji w miejscach, w których są one najbardziej potrzebne, z odzwierciedleniem ograniczeń sieciowych oraz centrów popytu a nie granic krajowych. Sygnały cenowe powinny również umożliwiać odpowiednie wynagrodzenie elastycznych zasobów (z uwzględnieniem odpowiedzi odbioru i magazynowania), ponieważ takie zasoby opierają się na korzyściach w krótszych okresach (np. nowoczesne elektrownie gazowe, które są wykorzystywane wyłącznie w godzinach szczytu lub zmniejszenia zapotrzebowania przemysłowego w czasie szczytowego obciążenia lub przeciążenia systemu). Skuteczne sygnały cenowe zapewniają również wydajne dysponowanie istniejących aktywów wytwórczych. Dlatego też kwestią pierwszorzędną jest dokonanie przeglądu obowiązujących zasad, które zakłócają kształtowanie cen (takich jak zasady określające pierwszeństwo dysponowania niektórych instalacji) w celu aktywowania i pełnej realizacji potencjału elastyczności, który może zaoferować strona odbioru. Konsumenci centralnym elementem rynku energii Pełne zintegrowanie konsumentów przemysłowych, komercyjnych i prywatnych z systemem energetycznym może umożliwić uniknięcie znacznych kosztów wytwarzania rezerwowego: kosztów, które w przeciwnym razie poniosą ostatecznie konsumenci. Umożliwia to konsumentom nawet czerpanie korzyści z fluktuacji cenowych oraz zarabianie poprzez udział w rynku. Aktywowanie udziału konsumentów jest zatem warunkiem wstępnym udanego zarządzania transformacją energetyki w opłacalny sposób. Zapewnienie konsumentom energii nowego ładu jest podstawowym zobowiązaniem unii energetycznej. Jednakże obecne zasady rynkowe często nie pozwalają konsumentom na czerpanie korzyści z takich nowych możliwości. Chociaż konsumenci mogą wytwarzać i magazynować energię elektryczną oraz zarządzać zużyciem energii w sposób łatwiejszy niż kiedykolwiek, obecna struktura rynku detalicznego uniemożliwia im czerpanie pełnych korzyści z takich możliwości. W większości państw członkowskich konsumenci mają niewielkie zachęty, o ile w ogóle je mają, do zmiany zużycia w odpowiedzi na zmieniające się ceny na rynkach, ponieważ sygnały cenowe w czasie rzeczywistym nie są przekazywane konsumentom końcowym. Pakiet dotyczący struktury rynku stanowi szansę realizacji wspomnianego zobowiązania. Bardziej przejrzyste sygnały cenowe w czasie rzeczywistym będą stymulować udział konsumentów indywidualnie lub poprzez koncentratorów i zwiększą elastyczność systemu elektroenergetycznego, ułatwiając integrację energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii. Oprócz zapewniania ogromnego potencjału w zakresie oszczędności energii dla gospodarstw domowych, postępy techniczne oznaczają również, że urządzenia i systemy, takie jak inteligentne sprzęty gospodarstwa domowego, pojazdy elektryczne, systemy klimatyzacji i pompy ciepła w budynkach izolowanych i w systemach lokalnego ogrzewania i chłodzenia mogą automatycznie dostosowywać się do fluktuacji cenowych i oferować, na dużą skalę, istotny i elastyczny wkład w sieć elektroenergetyczną. W celu umożliwienia konsumentom czerpania korzyści finansowych z tych nowych możliwości muszą oni mieć dostęp do odpowiadających potrzebom inteligentnych systemów oraz do umów na dostawy energii elektrycznej opartych na dynamicznych cenach powiązanych z rynkiem transakcji natychmiastowych. Oprócz dostosowania zużycia przez konsumentów do sygnałów cenowych, pojawiają się obecnie nowe usługi odbioru, w ramach których nowi uczestnicy rynku oferują zarządzanie zużyciem energii elektrycznej szeregu konsumentów, płacąc im rekompensatę za elastyczność. Chociaż takie usługi są już wspierane w ramach obowiązujących przepisów UE, materiał faktograficzny wskazuje, że przepisy te nie działają skutecznie w zakresie usuwania barier uniemożliwiających takim usługodawcom wejście na rynek pierwotny. Doprecyzowanie tych przepisów jest konieczne w celu dalszego wspierania takich nowych usług. W wielu państwach członkowskich ceny energii elektrycznej nie podlegają zasadom podaży i popytu, ale są regulowane przez organy publiczne. Regulacja cen może ograniczać rozwój skutecznej konkurencji, hamować inwestycje i pojawianie się nowych uczestników rynku. Komisja zobowiązała się zatem w swojej strategii ramowej na rzecz unii energetycznej do stopniowego znoszenia cen regulowanych niższych niż koszty i zachęcania państw członkowskich do ustanowienia planu działania na rzecz stopniowego znoszenia wszystkich cen regulowanych. Nowa struktura rynku ma na celu zagwarantowanie, by ceny dostaw były pozbawione jakiejkolwiek ingerencji publicznej, z wyjątkiem uzasadnionych przypadków.

Gwałtownie obniżające się koszty technologii oznaczają, że coraz większa liczba konsumentów może zmniejszyć kwoty swoich rachunków za energię poprzez wykorzystanie takich technologii jak dachowe panele i baterie słoneczne. Przeszkodę w samodzielnym wytwarzaniu stanowi jednak brak wspólnych zasad dotyczących prosumentów. Odpowiednie zasady mogłyby usunąć te bariery, np. poprzez zagwarantowanie prawa konsumentów do wytwarzania energii na potrzeby własne i sprzedaży nadwyżki do sieci przy uwzględnieniu kosztów i korzyści dla systemu jako całości (np. odpowiedniego udziału w kosztach sieci). Lokalne społeczności energetyczne mogą być skutecznym sposobem zarządzania energią na poziomie społeczności poprzez zużycie wytwarzanej przez siebie energii elektrycznej bezpośrednio na potrzeby zasilania lub na potrzeby (lokalnego) ogrzewania i chłodzenia, z połączeniem z systemami dystrybucyjnymi lub bez niego. Aby zapewnić swobodny rozwój takich inicjatyw, nowa struktura rynku wymaga od państw członkowskich wprowadzenia odpowiednich ram prawnych w celu umożliwienia ich działań. Obecnie ponad 90 % niestabilnych źródeł energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych jest podłączone do sieci dystrybucyjnych. Integracja lokalnego wytwarzania przyczyniła się zasadniczo do znacznego zwiększenia taryf sieciowych dla konsumentów będących gospodarstwami domowymi. Oprócz tego podatki i opłaty w celu sfinansowania rozszerzenia sieci i inwestycji w odnawialne źródła energii wzrosły dramatycznie. Nowa struktura rynku i zmiana dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii dają okazję do usunięcia tych niedociągnięć, które mogą mieć nieproporcjonalny wpływ na gospodarstwa domowe. Umożliwienie operatorom systemów dystrybucyjnych (OSD) podjęcia niektórych wyzwań związanych z wytwarzaniem z niestabilnych odnawialnych źródeł energii na poziomie bardziej lokalnym (np. poprzez zarządzanie lokalnymi elastycznymi źródłami) mogłoby znacznie ograniczyć koszty sieci. Jednak ze względu na fakt, że wielu OSD stanowi część pionowo zintegrowanych przedsiębiorstw, które działają również w dziedzinie dostaw, zabezpieczenia regulacyjne są niezbędne w celu zagwarantowania neutralności OSD w zakresie ich nowych funkcji, np. zarządzania danymi i wykorzystywania elastyczności do zarządzania lokalnymi ograniczeniami. Kolejnym kluczowym czynnikiem zwiększania konkurencji oraz zaangażowania konsumentów jest informacja. Poprzednie konsultacje i badania przeprowadzone przez Komisję wykazały, że konsumentom doskwiera brak przejrzystości na rynkach energii elektrycznej, zmniejszający ich zdolność do czerpania korzyści z konkurencji i aktywnego udziału w rynkach. Konsumenci nie czują się wystarczająco poinformowani o alternatywnych dostawcach czy dostępności usług energetycznych i narzekają na złożoność ofert i procedur w przypadku zmiany dostawców. Reforma zapewni również ochronę danych, ponieważ bardziej powszechne wykorzystanie nowych technologii (szczególnie inteligentnych systemów pomiarowych) spowoduje powstanie zakresu danych dotyczących energii mających wysoką wartość handlową. Przy uznaniu konsumentów za centralny element rynku energii w nowej strukturze rynku kluczową kwestią jest zapewnienie ochrony najbardziej wrażliwym członkom społeczeństwa i niezwiększanie całkowitej liczby gospodarstw domowych dotkniętych ubóstwem energetycznym. Wobec coraz wyższych poziomów ubóstwa energetycznego oraz braku jasności co do najodpowiedniejszych środków radzenia sobie z wrażliwością konsumentów i ubóstwem energetycznym w propozycji dotyczącej nowej struktury rynku nałożono na państwa członkowskie wymóg dokonywania należytych pomiarów i regularnego monitorowania ubóstwa energetycznego w oparciu o zasady określone na poziomie UE. W zmienionych dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej i dyrektywie w sprawie charakterystyki energetycznej budynków przewidziano dalsze środki w celu zwalczania ubóstwa energetycznego. Bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej Bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej jest nieodzowne dla nowoczesnych społeczeństw w dużym stopniu zależnych od energii elektrycznej i systemów opartych na internecie. Konieczna jest zatem ocena zdolności europejskiego systemu elektroenergetycznego w zakresie oferowania wystarczającego wytwarzania i wystarczającej elastyczności w celu zapewnienia niezawodnych dostaw energii elektrycznej przez cały czas (wystarczalność zasobów). Zapewnienie bezpieczeństwa dostaw jest nie tylko obowiązkiem na szczeblu krajowym, ale także głównym filarem europejskiej polityki energetycznej. Dzieje się tak ze względu na fakt, że bezpieczeństwo dostaw, w przypadku w pełni wzajemnie połączonej i zsynchronizowanej sieci i przy sprawnie funkcjonujących rynkach, może zostać zorganizowane w znacznie bardziej efektywny i konkurencyjny sposób niż w przypadku poziomu wyłącznie krajowego. Stabilność sieci w poszczególnych państwach członkowskich jest często w bardzo dużym stopniu uzależniona od przepływów energii elektrycznej z państw sąsiadujących, a potencjalne problemy związane z bezpieczeństwem dostaw mają w związku z tym zazwyczaj skutki regionalne. Z tego właśnie powodu najbardziej skutecznym remedium na krajowe niedobory w zakresie wytwarzania są często regionalne rozwiązania umożliwiające państwom członkowskim czerpanie korzyści z nadwyżek wytwarzania w innych państwach. Należy zatem wprowadzić skoordynowaną europejską ocenę wystarczalności, przeprowadzaną zgodnie ze wspólnie uzgodnioną metodą, w celu uzyskania rzeczywistego obrazu ewentualnych potrzeb w zakresie wytwarzania, z uwzględnieniem integracji rynków energii elektrycznej i potencjalnych przepływów z innych państw. Jeżeli skoordynowana ocena wystarczalności wykaże, że w niektórych państwach lub regionach konieczne są mechanizmy zdolności wytwórczych, mechanizmy takie powinny zostać zaprojektowane tak, aby zminimalizować zakłócenia rynku wewnętrznego. Należy zatem określić klarowne i przejrzyste kryteria w celu minimalizacji zakłóceń handlu transgranicznego, maksymalizacji wykorzystania odpowiedzi odbioru oraz zmniejszenia negatywnego wpływu na dekarbonizację, aby uniknąć ryzyka fragmentacji krajowych mechanizmów zdolności wytwórczych tworzącej nowe bariery rynkowe i utrudniającej konkurencję. Wspieranie integracji regionalnej Ściśle połączone systemy państw członkowskich UE za pośrednictwem wspólnej transeuropejskiej sieci są jedynym takim rozwiązaniem w świecie i wielkim atutem w obliczu potrzeby skutecznego radzenia sobie z transformacją energetyki. Bez możliwości polegania na zasobach w innych państwach członkowskich w zakresie wytwarzania i zapotrzebowania, koszty transformacji energetyki ponoszone przez konsumentów byłyby znacznie wyższe. Obecnie transgraniczne działanie systemu jest znacznie bardziej wzajemnie powiązane niż miało to miejsce w przeszłości. Jest to skutkiem wzrostu wytwarzania z niestabilnych odnawialnych źródeł energii i wytwarzania rozproszonego wraz ze ściślejszą integracją rynku, szczególnie w przypadku krótszych przedziałów czasowych rynku. Powyższe oznacza, że działania na szczeblu krajowym prowadzone przez organy regulacyjne lub operatorów sieci mogą mieć natychmiastowy wpływ na inne państwa członkowskie UE. Doświadczenie uczy nas, że nieskoordynowane decyzje na szczeblu krajowym mogą skutkować znacznymi kosztami dla europejskich konsumentów. Fakt, że niektóre połączenia wzajemne są wykorzystywane jedynie do 25 % swoich zdolności, często z powodu nieskoordynowanych ograniczeń krajowych, oraz że państwa członkowskie nie są w stanie uzgodnić odpowiednich stref cenowych, wskazuje, że występuje konieczność zwiększenia koordynacji pomiędzy operatorami systemów przesyłowych (OSP) i organami regulacyjnymi. Przykłady udanej dobrowolnej lub obowiązkowej współpracy między OSP, organami regulacyjnymi i rządami wskazują, że współpraca regionalna może prowadzić do poprawy funkcjonowania rynku i znacznego zmniejszenia kosztów. W niektórych obszarach, np. w przypadku ogólnounijnego mechanizmu „łączenia rynków”, współpraca OSP jest już obowiązkowa, a system głosowania większościowego w niektórych sprawach okazał się skuteczny w obszarach, w których dobrowolna współpraca (z pozostawieniem każdemu OSP prawa weta) nie przyniosła skutecznych rozwiązań problemów regionalnych. W świetle tego przykładu udanego działania obowiązkowa współpraca powinna zostać rozszerzona na inne obszary ram regulacyjnych. W tym celu OSP mogą decydować w ramach regionalnych centrów operacyjnych o kwestiach, w przypadku których fragmentaryczne i nieskoordynowane działania na szczeblu krajowym mogłyby mieć negatywny wpływ na rynek i konsumentów (np. w obszarach działania systemu, obliczania zdolności przesyłowych połączeń wzajemnych i gotowości na wypadek zagrożeń). Dostosowanie nadzoru regulacyjnego do rynków regionalnych Wydaje się rzeczą właściwą, aby również dostosować nadzór regulacyjny do nowej rzeczywistości rynkowej. Krajowe organy regulacyjne podejmują obecnie wszystkie najważniejsze decyzje regulacyjne, nawet w przypadkach gdy konieczne jest wspólne rozwiązanie regionalne. Chociaż ACER udało się zapewnić forum do celów koordynacji z krajowymi organami regulacyjnymi mającymi rozbieżne interesy, jej podstawowa rola ogranicza się obecnie do koordynacji, doradztwa i monitorowania. Mimo że uczestnicy rynku coraz częściej prowadzą współpracę transgraniczną i decydują o pewnych kwestiach dotyczących działania sieci i handlu energią elektryczną większością kwalifikowaną na poziomie regionalnym lub nawet unijnym, brak jest odpowiednika takich procedur decyzyjnych na poziomie regulacyjnym. Nadzór regulacyjny pozostaje zatem rozdrobniony, stwarzając zagrożenie podejmowania rozbieżnych decyzji i zbędnych opóźnień. Wzmocnienie uprawnień ACER w zakresie takich kwestii transgranicznych wymagających skoordynowanej decyzji regionalnej przyczyniłoby się do szybszego i skuteczniejszego podejmowania decyzji w kwestiach transgranicznych. Krajowe organy regulacyjne, podejmujące w ramach ACER decyzje w takich kwestiach w drodze głosowania większościowego, pozostałyby w pełni zaangażowane w ten proces. Wydaje się również właściwym, aby lepiej zdefiniować rolę ENTSO-E w celu wzmocnienia jej roli koordynacyjnej i spowodowania, aby jej proces decyzyjny stał się bardziej przejrzysty. Wyjaśnienie tekstów Wreszcie wersja przekształcona rozporządzenia w sprawie energii elektrycznej, rozporządzenia w sprawie Agencji i dyrektywy w sprawie energii elektrycznej zostanie wykorzystana w celu wprowadzenia pewnych wyjaśnień redakcyjnych dotyczących niektórych obowiązujących przepisów oraz restrukturyzacji niektórych z nich, aby skomplikowane pod względem technicznym przepisy tych trzech aktów stały się bardziej zrozumiałe, bez ingerowania w ich treść. • Spójność z innymi przepisami i wnioskami w tej dziedzinie polityki Inicjatywa dotycząca struktury rynku jest ściśle powiązana z innymi wnioskami legislacyjnymi w dziedzinie energii i klimatu, które zostały przedłożone jednocześnie. Obejmują one w szczególności inicjatywy służące poprawie efektywności energetycznej w Europie, pakiet dotyczący odnawialnych źródeł energii i nadrzędną inicjatywę dotyczącą mechanizmów zarządzania i sprawozdawczości dla unii energetycznej. Wszystkie powyższe inicjatywy zmierzają do wdrożenia niezbędnych środków, aby zrealizować cel dotyczący konkurencyjnej, bezpiecznej i zrównoważonej unii energetycznej. Zamiarem, jaki przyświecał umieszczeniu różnych inicjatyw, obejmujących środki ustawodawcze i pozaustawodawcze, w jednym pakiecie, było zapewnienie jak największej spójności różnych, ale ściśle powiązanych ze sobą, propozycji politycznych. Zatem pomimo iż niniejszy wniosek koncentruje się na aktualizacji zasad rynkowych, tak aby przejście na czystą energię było korzystne pod względem ekonomicznym, przedmiotowe przepisy tworzą efekt synergii z szerszymi ramami politycznymi UE dotyczącymi klimatu i energii. Powiązania te zostały bardziej szczegółowo wyjaśnione w ocenie skutków przygotowanej przez Komisję. Wniosek jest ściśle związany z wnioskiem dotyczącym zmienionej dyrektywy w sprawie energii ze źródeł odnawialnych, ustanawiając ramy na potrzeby realizacji celu w zakresie energii ze źródeł odnawialnych na rok 2030, z uwzględnieniem zasad dotyczących systemów wsparcia dla odnawialnych źródeł energii, które umożliwiłyby ich zorientowanie rynkowe, opłacalność i większą regionalizację zakresu, w przypadkach gdy państwa członkowskie decydują się na utrzymanie systemów wsparcia. Takie środki zmierzające do integracji energii ze źródeł odnawialnych na rynku, np. przepisy dotyczące dysponowania, barier rynkowych dla konsumpcji własnej oraz inne zasady dotyczące dostępu do rynku, które wcześniej znajdowały się w dyrektywie w sprawie odnawialnych źródeł energii, zostały obecnie wprowadzone do rozporządzenia w sprawie energii elektrycznej i dyrektywy w sprawie energii elektrycznej.

Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie zarządzania unią energetyczną przyczyni się do zapewnienia spójności polityki poprzez usprawnienie obowiązków w zakresie planowania i sprawozdawczości państw członkowskich, aby lepiej wspierać stopniową realizację celów w zakresie energii i klimatu na poziomie UE. Jako nowy instrument planowania, sprawozdawczości i monitorowania będzie pełnić rolę miernika kontrolującego stan postępów państwa członkowskiego w zakresie wdrażania ogólnoeuropejskich wymogów rynkowych wprowadzonych niniejszymi aktami. Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie gotowości na wypadek zagrożeń w sektorze energii elektrycznej uzupełnia niniejszy wniosek, szczególnie w zakresie działań rządu mających na celu zarządzanie w sytuacjach kryzysowych dotyczących systemu elektroenergetycznego oraz zapobieganie krótkoterminowym zagrożeniom tego systemu. Obecny wniosek jest ściśle dopasowany do polityki Komisji odnoszącej się do konkurencji w dziedzinie energii. W szczególności uwzględnia wyniki badania sektorowego Komisji dotyczącego mechanizmów zdolności wytwórczych, co gwarantuje pełną zgodność z komisyjną polityką egzekwowania prawa w zakresie pomocy państwa w obszarze energii. • Spójność z innymi politykami Unii We wniosku dąży się do realizacji najważniejszych celów unii energetycznej zdefiniowanych w Strategii ramowej na rzecz stabilnej unii energetycznej, której podstawą jest przyszłościowa polityka w dziedzinie klimatu. Jak wspomniano powyżej szczegóły pakietu są również zgodne z niedawnym zobowiązaniem Unii na szczeblu światowym do osiągnięcia ambitnych celów w zakresie klimatu zgodnie z porozumieniem zawartym w Paryżu na 21. konferencji stron ONZ (COP21). Niniejszy wniosek wzmacnia i uzupełnia wniosek dotyczący zmiany unijnego systemu handlu emisjami przedstawiony w lipcu 2015 r. Ponadto w zakresie, w jakim zmiana struktury rynku energii elektrycznej ma na celu zwiększenie konkurencyjności europejskiego rynku energii i jego dostępności dla nowych technologii energetycznych, wniosek przyczynia się również do realizacji unijnych celów polegających na tworzeniu nowych miejsc pracy i stymulowaniu wzrostu gospodarczego. Zapewniając możliwości rynkowe dla nowych technologii, wniosek będzie stymulował upowszechnienie się szeregu usług i produktów, które dałyby europejskim przedsiębiorstwom przewagę wynikającą z pozycji pioniera, przy następującym na całym świecie przechodzeniu na czystą energię. 2. PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ • Podstawa prawna Podstawą prawną środków zawartych we wnioskach jest art. 194 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w którym skonsolidowano i wyjaśniono kompetencje UE w dziedzinie energii. Zgodnie z art. 194 TFUE do najważniejszych celów polityki energetycznej UE należą: zapewnienie funkcjonowania rynku energii; zapewnienie bezpieczeństwa dostaw energii w Unii; wspieranie efektywności energetycznej i oszczędności energii, jak również rozwoju nowych i odnawialnych form energii; oraz wspieranie wzajemnych połączeń między sieciami energii. Niniejsza inicjatywa opiera się również na kompleksowym zestawie aktów prawnych, które zostały przyjęte i zaktualizowane w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci. Mając na uwadze cel polegający na stworzeniu wewnętrznego rynku energii, UE przyjęła w latach 1996–2009 trzy kolejne pakiety ustawodawcze o nadrzędnym celu zakładającym integrację rynków i liberalizację krajowych rynków energii elektrycznej i gazu. Przepisy te obejmują szeroki zakres elementów, przykładowo – dostęp do rynku, przejrzystość, prawa konsumentów i niezależność organów regulacyjnych Nie tracąc z oczu obowiązujących przepisów i ogólnego trendu zwiększającej się integracji rynku energii, niniejszą inicjatywę należy również postrzegać jako część ciągłych starań na rzecz zapewnienia integracji i skutecznego działania europejskich rynków energii. Niedawne wezwania ze strony Rady Europejskiej i Parlamentu Europejskiego do działania na poziomie UE w celu zakończenia tworzenia europejskiego rynku energii również zapewniły dodatkowe podstawy do działania. • Pomocniczość Proponowane zmiany przepisów rozporządzenia w sprawie rynków energii elektrycznej, dyrektywy w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej oraz rozporządzenia ustanawiającego Agencję Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki są niezbędne do osiągnięcia celu w postaci zintegrowanego rynku energii elektrycznej UE, a jego osiągnięcie nie może nastąpić na poziomie krajowym w równie skuteczny sposób. Jak opisano szczegółowo w ocenie przekształconych aktów prawnych, materiały faktograficzne wskazują, że oddzielne podejścia krajowe spowodowały opóźnienia wdrożenia wewnętrznego rynku energii, co skutkowało nieoptymalnymi i niespójnymi środkami regulacyjnymi, zbędnym powielaniem ingerencji i opóźnieniami w usuwaniu nieskutecznych mechanizmów rynkowych. Utworzenie wewnętrznego rynku energii będącego źródłem konkurencyjnej i zrównoważonej energii dla wszystkich nie jest możliwe w oparciu o rozproszone przepisy krajowe dotyczące handlu energią, eksploatacji wspólnej sieci oraz, w pewnym stopniu, normalizacji produktów. Zwiększające się połączenia wzajemne unijnych rynków energii elektrycznej wymagają ściślejszej koordynacji między podmiotami krajowymi. Krajowe interwencje w politykę w sektorze energii elektrycznej mają bezpośredni wpływ na sąsiadujące państwa członkowskie ze względu na wzajemną zależność w dziedzinie energetyki oraz połączenia międzysystemowe sieci. Coraz trudniej jest zapewnić stabilność sieci i jej efektywną eksploatację jedynie na poziomie krajowym, ponieważ rosnący handel transgraniczny, rozpowszechnienie się wytwarzania rozproszonego i zwiększony udział konsumentów razem wzięte zwiększają możliwość powstania skutków ubocznych na innych rynkach. Żadne państwo nie jest w stanie działać skutecznie samo, a konsekwencje jednostronnych działań stały się z czasem bardziej wyraźne. Taka ogólna zasada ma zastosowanie w całym zakresie środków wprowadzonych niniejszym wnioskiem bez względu na to, czy dotyczą handlu energią, eksploatacji sieci czy efektywnego udziału konsumentów. Ponieważ wspólne kwestie regionalne, które wymagają skoordynowanych decyzji, często mają istotne skutki gospodarcze dla poszczególnych państw członkowskich, dotychczasowe doświadczenia wskazują, że dobrowolna współpraca – chociaż pożyteczna w wielu obszarach współpracy pomiędzy państwami członkowskimi – często nie jest w stanie rozwiązać złożonych pod względem technicznym konfliktów między państwami członkowskimi o znaczących skutkach dystrybucyjnych. Istniejące inicjatywy dobrowolne, np. pięciostronne forum energetyczne, mają ograniczony zasięg geograficzny, ponieważ obejmują jedynie części rynku energii elektrycznej UE i niekoniecznie łączą wszystkie państwa, których systemy faktycznie są najściślej wzajemnie połączone. Można to zilustrować konkretnym przykładem: nieskoordynowane polityki krajowe dotyczące zasad odnośnie do taryf dystrybucyjnych mogą spowodować zakłócenia rynku wewnętrznego prowadzące do sytuacji, w której wytwarzanie rozproszone i usługi magazynowania energii będą korzystać z bardzo zróżnicowanych zachęt do uczestniczenia w rynku. Wraz z upowszechnianiem się nowych technologii i zwiększającym się handlem transgranicznym w zakresie usług energetycznych działania UE mają istotną wartość polegającą na zapewnieniu równych szans i bardziej efektywnych wyników rynkowych dla wszystkich zaangażowanych stron. Funkcja koordynacyjna ACER została dostosowana do nowych zmian na rynkach energii, takich jak zwiększona konieczność koordynacji w okresach większych transgranicznych przepływów energii i zwiększenia produkcji energii z niestabilnych odnawialnych źródeł energii. Niezależne krajowe organy regulacyjne odgrywają główną rolę w zapewnianiu nadzoru regulacyjnego nad swoimi sektorami energetycznymi. System, który w coraz większym stopnie charakteryzują wzajemne zależności pomiędzy państwami członkowskimi zarówno pod względem transakcji rynkowych, jak i eksploatacji systemu wymaga jednakże nadzoru regulacyjnego wykraczającego poza granice jednego państwa. ACER jest organem ustanowionym w celu sprawowania takiego nadzoru regulacyjnego w sytuacjach dotyczących więcej niż dwóch państw członkowskich. Zachowano główną rolę ACER jako koordynatora działań krajowych organów regulacyjnych; ograniczone dodatkowe kompetencje zostały powierzone ACER w obszarach, w których rozproszony krajowy proces decyzyjny w zakresie spraw o znaczeniu transgranicznym rodziłby problemy lub rozbieżności na rynku wewnętrznym. Przykładowo utworzenie regionalnych centrów operacyjnych w [recast of Regulation 714/2009 as proposed by COM(2016) 861/2] wymaga ponadnarodowego monitorowania przez ACER, ponieważ regionalne centra operacyjne obejmują kilka państw członkowskich. Analogicznie wprowadzenie ogólnounijnej skoordynowanej oceny wystarczalności w [recast of Regulation 714/2009 as proposed by COM(2016) 861/2] wymaga zatwierdzenia jej metody i obliczeń przez organy regulacyjne, co może zostać powierzone jedynie ACER, ponieważ ocena wystarczalności jest dokonywana dla wielu państw członkowskich. Pomimo że przydzielenie ACER nowych zadań spowoduje konieczność zwiększenia jej personelu, to koordynacyjna rola ACER spowoduje zmniejszenie obciążenia organów krajowych, a co za tym idzie uwolnienie zasobów na poziomie krajowym. Proponowane podejście usprawni procedury regulacyjne (np. poprzez wprowadzenie bezpośredniego zatwierdzenia przez ACER zamiast 28 odrębnych zatwierdzeń). Skoordynowane opracowywanie metod (np. dotyczących oceny wystarczalności) zmniejszy nakład pracy organów krajowych i pozwoli uniknąć dodatkowych prac wynikających z potencjalnych problemów związanych z niespójnymi działaniami regulacyjnymi na szczeblu krajowym. • Proporcjonalność

Warianty strategiczne uwzględnione w rozporządzeniu w sprawie energii elektrycznej, dyrektywie w sprawie energii elektrycznej i rozporządzeniu w sprawie Agencji mają na celu dostosowanie struktury rynku energii elektrycznej do rosnącego udziału wytwarzania rozproszonego i bieżącego postępu technicznego. Proponowane reformy są rygorystycznie ukierunkowane na kwestie niezbędne do osiągnięcia koniecznych postępów w zakresie rynku wewnętrznego przy jednoczesnym pozostawieniu jak największych kompetencji i zakresów odpowiedzialności państwom członkowskim, krajowym organom regulacyjnym i podmiotom krajowym. Warianty uwzględniające szerzej zakrojoną harmonizację, np. postulujące ustanowienie jednego niezależnego europejskiego organu regulacyjnego, jednego zintegrowanego europejskiego operatora systemów przesyłowych lub bardziej bezpośrednie zakazy ingerencji bez możliwości zwolnienia zostały konsekwentnie odrzucone w ocenie skutków. Propozycje mają natomiast na celu uzyskanie wyważonych rozwiązań ograniczających krajowy zakres działań regulacyjnych wyłącznie w przypadkach, gdy skoordynowane działanie wyraźnie przynosi więcej korzyści dla konsumentów. Przyjęte warianty strategiczne mają na celu stworzenie równych warunków działania dla wszystkich technologii wytwarzania i usunięcie zakłóceń w funkcjonowaniu rynku, tak aby m.in. odnawialne źródła energii mogły konkurować na rynku energii na równych zasadach. Oprócz tego wszystkie podmioty na rynku będą ponosić odpowiedzialność finansową za utrzymanie zbilansowania sieci. Bariery dla usług zapewniających elastyczność sieci, np. usług odpowiedzi odbioru, zostaną usunięte. Ponadto środki mają na celu stworzenie rynku krótkoterminowego o większej płynności, tak aby wahania cen odpowiednio odzwierciedlały niedobory i zapewniały odpowiednie zachęty dla elastycznej sieci. Na poziomie rynku detalicznego państwa członkowskie będą zachęcane do stopniowego wycofywania ogólnej regulacji cen, począwszy od ustalania cen na poziomie poniżej kosztów. Konsumenci wrażliwi mogą być chronieni za pomocą przejściowej regulacji cen. W celu dalszego zwiększenia konkurencji nastąpi ograniczenie opłat za rozwiązanie umowy, tak aby zachęcać do zmiany dostawcy. Analogicznie zasady nadrzędne zagwarantują, że rachunki za energię będą klarowne i łatwe do zrozumienia, a niedyskryminacyjny dostęp do danych konsumentów zostanie zagwarantowany przy zachowaniu ogólnych przepisów dotyczących ochrony prywatności. Zgodnie ze stopniowymi zmianami transgranicznego obrotu energią elektryczną i stopniową integracją rynku ramy instytucjonalne będą dostosowywane odpowiednio do potrzeb w zakresie dodatkowej współpracy regulacyjnej i nowych zadań. ACER otrzyma dodatkowe zadania, zwłaszcza w zakresie regionalnej eksploatacji systemu energetycznego, przy jednoczesnym utrzymaniu kluczowej roli organów krajowych odnośnie do regulacji energii. Wszystkie warianty zostały szczegółowo przeanalizowane w ocenie skutków towarzyszącej wnioskowi, aby spełnić wymogi proporcjonalności. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że proponowane strategie stanowią kompromis pomiędzy inicjatywami oddolnymi i odgórnym sterowaniem rynkiem. Zgodnie z zasadą proporcjonalności środki pod żadnym względem nie zastępują roli rządów krajowych, krajowych organów regulacyjnych i OSP w realizacji szerokiego zakresu kluczowych funkcji. Krajowe organy regulacyjne są jedynie zachęcane do bardziej efektywnego współdziałania na szczeblu regionalnym, zarówno na zasadach formalnych, jak i nieformalnych, w celu podjęcia kwestii wynikających z zarządzania systemem elektroenergetycznym w skali proporcjonalnej do skali problemu. Chociaż są jak najdalsze od zalecania podejścia zakładającego pełną harmonizację, środki mają na celu stworzenie równych warunków dla wszystkich podmiotów działających na rynku, w szczególności w sytuacjach, gdy możliwości rynkowe wykraczają poza granice państwa. Ostatecznie pewna normalizacja zasad i produktów jest nieodzowna do skutecznego transgranicznego handlu energią elektryczną, ponieważ decyzje dotyczące eksploatacji sieci doprowadziłyby do nieoptymalnych wyników rynkowych, jeżeli pozostawiono by je pojedynczym państwom członkowskim i organom regulacyjnym działającym indywidualnie. Bezpośrednie doświadczenie w zakresie opracowywania i przyjmowania wspólnych zasad dotyczących sieci i handlu (tzw. kodeksy sieci i wytyczne) od czasu trzeciego pakietu energetycznego z 2009 r. wskazuje na bezsporną wartość dodaną wynikającą ze współpracy organów regulacyjnych i organów krajowych w celu uzgodnienia wspólnych zasad i metod, zarówno na wysokim szczeblu, jak i na szczeblu technicznym. Różnica konkurencyjności pomiędzy rynkiem detalicznym i hurtowym powiększa się, przy czym rynek detaliczny pozostaje w tyle pod względem oferty usług i konkretnych korzyści oferowanych konsumentom. Monitorując ubóstwo energetyczne, przejrzystość i klarowność informacji dla konsumentów oraz dostęp do danych, proponowane środki nie spowodują nieuzasadnionego ograniczenia prerogatyw krajowych. • Wybór instrumentu prawnego We wniosku zmienia się najważniejsze akty prawne, które stanowiły część trzeciego pakietu energetycznego. Należą do nich rozporządzenie w sprawie energii elektrycznej (714/2009) i dyrektywa w sprawie energii elektrycznej (2009/72/WE), wraz z rozporządzeniem ustanawiającym ACER (713/2009). Wybór przekształcenia wspomnianych aktów prawnych spowoduje poprawę jasności prawa. Wykorzystanie aktu zmieniającego mogłoby być niewystarczające do uwzględnienia szerokiego wachlarza nowych przepisów. Wybór instrumentu wymaga zatem zmiany przepisów już przyjętych i wdrożonych, co jest naturalną stopniową zmianą obowiązującego ustawodawstwa. 3. WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW • Oceny ex post/kontrole odpowiedniości obowiązującego prawodawstwa Służby Komisji dokonały oceny działania obecnych ram prawnych (trzeci pakiet energetyczny) w odniesieniu do pięciu kryteriów: adekwatności, skuteczności, efektywności, spójności i unijnej wartości dodanej. Wraz z oceną skutków została przeprowadzona indywidualna ocena, a jej wyniki zostały uwzględnione w identyfikacji problemów w ocenie skutków. Ogólnie w ocenie ustalono, że został osiągnięty cel trzeciego pakietu energetycznego polegający na zwiększeniu konkurencji i usunięciu utrudnień dla transgranicznej konkurencji na rynkach energii elektrycznej. Aktywne egzekwowanie przyniosło pozytywne wyniki dla rynków energii elektrycznej i konsumentów, przy czym rynki są obecnie generalnie mniej skoncentrowane i bardziej zintegrowane niż w 2009 r. Odnośnie do rynków detalicznych zestaw nowych praw konsumentów wprowadzony w ramach trzeciego pakietu energetycznego spowodował wyraźną poprawę pozycji konsumentów na rynkach energii. Jednakże skuteczność przepisów trzeciego pakietu energetycznego w zakresie rozwijania wewnętrznego rynku energii elektrycznej pozostaje ograniczona w szeregu obszarów zarówno na poziomie rynku hurtowego, jak i detalicznego. Ogólnie w ocenie wykazano, że duże zyski można nadal uzyskać poprzez poprawę struktury rynku, na co wskazują niewykorzystane ogólne korzyści wynikające ze wzrostu dobrobytu i ostateczne korzyści dla konsumentów. Na poziomie rynków hurtowych utrzymują się bariery dla handlu transgranicznego i rzadko wykorzystuje się w pełni możliwości przesyłowe połączeń międzysystemowych. Wynikają one, między innymi, z niedostatecznej współpracy pomiędzy krajowymi operatorami sieci i organami regulacyjnymi w zakresie wspólnego wykorzystania połączeń międzysystemowych. Krajowa perspektywa zaangażowanych podmiotów nadal w wielu przypadkach uniemożliwia skuteczne rozwiązania transgraniczne i ostatecznie ogranicza korzystne pod innymi względami przepływy transgraniczne. Sytuacja nie wygląda jednakowo dla wszystkich rynków i ram czasowych, występują różne zakresy integracji w ramach rynków dnia następnego, dnia bieżącego i bilansujących. Odnośnie do rynków detalicznych można znacznie poprawić konkurencyjność. Ceny energii elektrycznej są nadal poważnie zróżnicowane w zależności od państwa członkowskiego i nie jest to związane z przyczynami rynkowymi, a ceny dla gospodarstw domowych rosły stopniowo ze względu na znaczne wzrosty opłat niepodlegających zasadom konkurencji w ostatnich latach; należą do nich opłaty sieciowe, podatki i inne opłaty. Odnośnie do ochrony konsumentów, wzrastające poziomy ubóstwa energetycznego oraz brak jasności co do najbardziej właściwych środków radzenia sobie z wrażliwością konsumentów i ubóstwem energetycznym stanowią przeszkodę dla dalszego pogłębiania wewnętrznego rynku energii. Opłaty związane ze zmianą dostawcy, np. opłaty za rozwiązanie umowy, będą nadal stanowić istotną barierę finansową dla zaangażowania konsumentów. Oprócz tego duża liczba skarg dotyczących naliczania opłat wskazuje, że nadal można znacznie poprawić porównywalność i zrozumiałość informacji dotyczących naliczania opłat. Oprócz niedociągnięć w zakresie realizacji pierwotnych celów trzeciego pakietu energetycznego pojawiła się nowa grupa wyzwań, które nie zostały przewidziane w momencie przygotowywania trzeciego pakietu energetycznego. Należą do nich, jak wspomniano powyżej, bardzo duże zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii w wytwarzaniu energii elektrycznej, wzrost ingerencji państwa w rynki energii elektrycznej ze względów bezpieczeństwa dostaw oraz zmiany techniczne. Powyższe czynniki spowodowały istotne zmiany sposobu działania rynków, szczególnie w ciągu ostatnich pięciu lat, zmniejszenie pozytywnych skutków reform dla konsumentów, a także niewykorzystanie potencjału modernizacji. W ten sposób w obowiązujących przepisach powstała luka odnosząca się do sposobu radzenia sobie z tymi zmianami. Zgodnie z wynikami oceny i odnośną oceną skutków w niniejszym wniosku starano się usunąć tę lukę i przedstawić ramy umożliwiające uwzględnienie rozwoju technicznego w danym sektorze w ramach przechodzenia naszych systemów energetycznych na nowe modele wytwarzania i zużycia. • Konsultacje z zainteresowanymi stronami

Przygotowując niniejszą inicjatywę, Komisja przeprowadziła kilka konsultacji publicznych. Zaproszono do nich obywateli UE i organy państw członkowskich, uczestników rynku energii i ich stowarzyszenia, a także wszystkie pozostałe istotne zainteresowane strony, w tym MŚP i konsumentów energii. Należy w szczególności podkreślić trzy konsultacje i ich wyniki: 1) Kwestie związane z wystarczalnością zasobów były przedmiotem konsultacji publicznych przeprowadzonych w okresie od dnia 15 listopada 2012 r. do dnia 7 lutego 2013 r. zgodnie z dokumentem „Konsultacje dotyczące wystarczalności zdolności wytwórczych, mechanizmów zdolności wytwórczych i wewnętrznego rynku energii elektrycznej”. Miały one na celu uzyskanie opinii zainteresowanych stron na temat zapewnienia wystarczalności zasobów i bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej na rynku wewnętrznym. W ramach konsultacji otrzymano 148 odpowiedzi od organów publicznych, przemysłu (zarówno wytwarzającego, jak i zużywającego energię elektryczną) i środowiska akademickiego. Szczegółowe odpowiedzi w ramach konsultacji są dostępne w internecie, wraz ze wszystkimi indywidualnymi stanowiskami i streszczeniem wyników konsultacji. 2) Konsultacje publiczne dotyczące detalicznych rynków energii elektrycznej i konsumentów końcowych przeprowadzono w okresie od dnia 22 stycznia 2014 r. do dnia 17 kwietnia 2014 r. Do Komisji wpłynęło 237 odpowiedzi w ramach konsultacji, z czego około 20 % przekazali dostawcy energii, 14 % OSD, 7 % organizacje konsumenckie, a 4 % krajowe organy regulacyjne. W konsultacjach wzięła również udział znaczna liczba indywidualnych obywateli. Pełne streszczenie odpowiedzi znajduje się na stronie internetowej Komisji. 3) Szeroko zakrojone konsultacje publiczne dotyczące nowej struktury rynku energii przeprowadzono w okresie od dnia 15 lipca 2015 r. do dnia 9 października 2015 r. W ramach tych konsultacji do Komisji wpłynęło 320 odpowiedzi. Około 50 % odpowiedzi pochodziło od krajowych lub ogólnounijnych stowarzyszeń branżowych. 26 % odpowiedzi pochodziło od przedsiębiorstw prowadzących działalność w sektorze energetycznym (dostawców, pośredników, konsumentów), a 9 % od operatorów sieci. 17 rządów krajowych i kilka krajowych organów regulacyjnych również przekazało swoje opinie odnośnie do konsultacji. W konsultacjach wzięła również udział znaczna liczba indywidualnych obywateli i instytucji naukowych. Szczegółowy opis opinii zainteresowanych stron na temat każdego wariantu strategicznego jest dostępny w ocenie skutków towarzyszącej niniejszej inicjatywie legislacyjnej. • Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej Przygotowanie rozporządzenia, którego dotyczy wniosek, oraz oceny skutków opiera się na obszernych materiałach, z których wszystkie zostały podane w przypisach w ocenie skutków. Materiały te obejmują blisko 30 badań i narzędzi modelowania opracowanych przez niezależne podmioty zewnętrzne i mających na celu ocenę określonych wariantów w ramach obecnego wniosku. Wszystkie one zostały wymienione w załączniku V do oceny skutków. Badania obejmują szereg metod, skupiając się na ilościowym oszacowaniu analiz kosztów i korzyści ekonomicznych i społecznych. Oprócz tego Komisja prowadzi również badanie sektorowe krajowych mechanizmów zapewniających zdolności wytwórcze, którego przejściowe wyniki zostały niezwłocznie wykorzystane w fazie przygotowawczej niniejszego wniosku. Wyniki tych badań uzupełniają wyczerpujące informacje zwrotne przekazane przez zainteresowane strony, jak podano powyżej, i całościowo dały Komisji obszerne materiały faktograficzne, które można było wykorzystać jako podstawę niniejszych wniosków. • Ocena skutków Wszystkie proponowane środki są poparte oceną skutków. Rada ds. Kontroli Regulacyjnej wydała pozytywną opinię w dniu 7 listopada 2016 r. Sposób uwzględnienia opinii Rady ds. Kontroli Regulacyjnej został przedstawiony w załączniku I do oceny skutków. W ocenie skutków przeanalizowano szereg wariantów strategicznych dla każdej grupy zidentyfikowanych problemów. Poniżej wymieniono grupy problemów i alternatywne sposoby ingerencji: Dostosowanie struktury rynku do zwiększonego udziału odnawialnych źródeł energii i postępu technicznego W ocenie skutków zalecono wzmocnienie obecnych zasad rynkowych w celu stworzenia równych warunków działania dla wszystkich technologii wytwarzania i zasobów poprzez usunięcie występujących zakłóceń rynku. Odniesiono się do przepisów, które nierówno traktują zasoby i ograniczają lub uprzywilejowują dostęp pewnych technologii do sieci elektroenergetycznej. Oprócz tego wszyscy uczestnicy rynku mieliby ponosić odpowiedzialność finansową za niezbilansowania sieci, a wszystkie zasoby byłyby wynagradzane na rynku na równych warunkach. Usunięto by przeszkody dla odpowiedzi odbioru. Wybrany wariant wzmacniałby również rynki krótkoterminowe, zbliżając je do czasu rzeczywistego w celu zapewnienia maksymalnych możliwości zaspokojenia potrzeb w zakresie elastyczności i zwiększając efektywność rynków bilansujących. Wybrany wariant obejmuje środki, które pomogłyby wprowadzić na rynek wszystkie elastyczne rozproszone zasoby w zakresie wytwarzania, odbioru i magazynowania za pomocą odpowiednich zachęt i lepiej do nich przystosowanych ram rynkowych, a także środków zapewniających lepsze zachęty dla OSD. Podejście o charakterze nieregulacyjnym zostało odrzucone, ponieważ dawało niewielkie możliwości usprawnienia rynku i zapewnienia równych warunków dla wszystkich zasobów. Zasadniczo obecne ramy regulacyjne UE w odpowiednich obszarach są ograniczone, a w innych obszarach nie występują. Ponadto uznano, że dobrowolna współpraca nie zapewnia odpowiedniego stopnia harmonizacji lub pewności dla rynku. Analogicznie wariant zakładający pełną harmonizację zasad rynkowych został również odrzucony, ponieważ zmiany mogłyby naruszać zasady proporcjonalności i byłyby zasadniczo zbędne, jeżeli weźmie się pod uwagę obecny stan europejskich rynków energii. Rozwiązanie kwestii przyszłych inwestycji w wytwarzanie i nieskoordynowanych mechanizmów zdolności wytwórczych Oceniono różne warianty strategiczne wykraczające poza scenariusz odniesienia, z których każdy zakładał różne poziomy spójności i koordynacji między państwami członkowskimi na poziomie UE, a także różne zakresy, w jakich uczestnicy rynku polegaliby na płatnościach związanych z rynkiem energii. W tak zwanym wariancie „rynek wyłącznie energii” zakłada się, że europejskie rynki ulegną wystarczającej poprawie i będą wystarczająco wzajemnie powiązane, tak aby zapewniały niezbędne sygnały cenowe w celu stymulowania inwestycji w nowe zasoby we właściwych miejscach. W takim scenariuszu nie byłyby już potrzebne mechanizmy zdolności wytwórczych. Wybrany wariant bazuje na tym scenariuszu „rynek wyłącznie energii”, ale nie odrzuca możliwości wykorzystywania mechanizmów zdolności wytwórczych przez państwa członkowskie, jednak pod warunkiem że opierają się one na wspólnych metodach oceny wystarczalności przeprowadzanej całkowicie przejrzyście przez ENTSO-E i ACER i są zgodne ze wspólnymi cechami struktury na potrzeby lepszej zgodności pomiędzy krajowymi mechanizmami zdolności wytwórczych i zharmonizowaną współpracą transgraniczną. Wariant ten opiera się na wytycznych Komisji Europejskiej w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią w latach 2014–2020, a także na badaniu sektorowym dotyczącym mechanizmów zdolności wytwórczych.

Podejście o charakterze nieregulacyjnym zostało odrzucone, ponieważ obowiązujące przepisy prawodawstwa UE nie są wystarczająco klarowne i solidne, aby poradzić sobie z wyzwaniami stojącymi przed europejskim systemem elektroenergetycznym. Oprócz tego dobrowolna współpraca może nie zapewnić odpowiedniego stopnia harmonizacji we wszystkich państwach członkowskich lub pewności dla rynku. Prawodawstwo jest konieczne w tym obszarze w celu rozwiązywania kwestii w spójny sposób. Wariant, w którym, w oparciu o regionalne lub ogólnounijne oceny wystarczalności, całe regiony lub ostatecznie wszystkie państwa członkowskie UE musiałyby obowiązkowo wprowadzić mechanizmy zdolności wytwórczych, został odrzucony jako nieproporcjonalny. Niezadowalające działanie rynków detalicznych: wolne wdrażanie i niskie poziomy usług Zatwierdzony wariant uwzględnia stopniowe odejście państw członkowskich od ogólnej regulacji cen w terminie określonym w prawodawstwie UE, poczynając od ustalania cen na poziomie poniżej kosztów. W tym wariancie umożliwia się przejściową regulację cen dla konsumentów wrażliwych. W celu zwiększenia zaangażowania konsumentów ograniczono wykorzystanie opłat za rozwiązanie umowy. Zaufanie konsumentów do stron internetowych umożliwiających porównywanie cen ma zostać wzmocnione poprzez wdrożenie przez organy krajowe narzędzia certyfikacji. Oprócz tego zasady nadrzędne zagwarantują, że rachunki za energię będą klarowne i łatwe do zrozumienia dzięki minimalnym wymogom dotyczącym ich treści. Państwa członkowskie są również zobowiązane do monitorowania liczby gospodarstw domowych dotkniętych ubóstwem energetycznym. Wreszcie, aby umożliwić opracowywanie nowych usług przez nowe podmioty i przedsiębiorstwa usług energetycznych, zapewnia się niedyskryminacyjny dostęp do danych konsumentów. Inne rozważane, lecz odrzucone, warianty obejmowały pełną harmonizację przepisów konsumenckich wraz z kompleksowymi zabezpieczeniami chroniącymi konsumentów; zwolnienia z regulacji cen określone na poziomie UE na podstawie wartości progowej zużycia lub wartości progowej ceny; standardowy model obsługi danych, który miałby zostać wprowadzony oraz odpowiedzialność powierzoną neutralnemu uczestnikowi rynku, np. OSP; wszystkie opłaty związane ze zmianą dostawcy, w tym opłaty za rozwiązanie umowy, zostałyby zniesione, a treść rachunków za energię częściowo zharmonizowana; a wreszcie wprowadzenie ram UE mających na celu monitorowanie ubóstwa energetycznego w oparciu o badanie efektywności energetycznej wykonywane przez państwa członkowskie dla zasobów mieszkaniowych, a także środków zapobiegawczych umożliwiających unikanie odłączeń. Wszystkie powyższe warianty zostały odrzucone ze względu na zasadę pomocniczości i proporcjonalności. Utrzymanie dotychczasowego stanu również nie zostało uznane za realny wariant przez prawie wszystkie zainteresowane strony biorące udział w konsultacjach. Poprawa ram instytucjonalnych i roli Agencji Ramy instytucjonalne trzeciego pakietu mają na celu wspieranie współpracy krajowych organów regulacyjnych, a także współpracy OSP. Od momentu swojego powstania ACER i ENTSO odgrywały wiodącą rolę w dążeniu do funkcjonującego wewnętrznego rynku energii. Jednakże ostatnie zmiany na europejskich rynkach energii uwzględnione w obecnej ocenie skutków i późniejszych wnioskach w ramach inicjatywy dotyczącej struktury rynku wymagają dostosowania ram instytucjonalnych. Oprócz tego wdrożenie trzeciego pakietu zasygnalizowało również obszary, w których można uzyskać poprawę w zakresie ram mających zastosowanie do ACER i ENTSO. Jeżeli chodzi o warianty brane pod uwagę na potrzeby reformy ram instytucjonalnych, odrzucono wariant zakładający działanie w dotychczasowy sposób, ponieważ skutkowałby on powstaniem luk w zakresie regulacji i nadzoru rynku, zgodnie z przepisami dotyczącymi stopniowych zmian rynku wprowadzonymi w innych miejscach niniejszego wniosku, a także z bieżącym postępem w zakresie prawodawstwa wtórnego na szczeblu UE. Rozważono podejście o charakterze nieregulacyjnym typu „silniejsze egzekwowanie” i dobrowolną współpracę bez jakichkolwiek nowych, dodatkowych środków w celu dostosowania ram instytucjonalnych. Bardziej skuteczne egzekwowanie obowiązujących przepisów oznacza dalsze wdrażanie trzeciego pakietu i pełne wdrożenie kodeksów sieci oraz wytycznych – zgodnie z wariantem zakładającym działanie w dotychczasowy sposób – w połączeniu z bardziej skutecznym egzekwowaniem. Jednak jedynie bardziej skuteczne egzekwowanie nie zapewniłoby usprawnienia obecnych ram instytucjonalnych. Wariant legislacyjny zakładający przekształcenie ACER w podmiot zbliżony do ogólnoeuropejskiego organu regulacyjnego został również rozpatrzony, ale ostatecznie go odrzucono. Aby Agencja spełniała taką rolę, konieczne byłoby znaczne podwyższenie budżetu ACER i zwiększenie jej personelu, ponieważ występowałaby konieczność dużej koncentracji ekspertów w Agencji. Wydaje się również właściwe, aby utrzymać zaangażowanie krajowych organów regulacyjnych w proces decyzyjny Agencji i nie zastępować systemowo głosowania większościowego krajowych organów regulacyjnych decyzjami dyrektora. Rozważono zatem warianty legislacyjne mające na celu usprawnienie działania ACER w oparciu o istniejące ramy. Wariant zaaprobowany w ocenie skutków umożliwia dostosowanie ram instytucjonalnych UE do nowych sytuacji w systemie elektroenergetycznym. Stanowi również odpowiedź na potrzebę dalszej współpracy regionalnej oraz istniejące i przewidywane luki regulacyjne na rynku energii, a tym samym zapewnia elastyczność dzięki kombinacji podejść oddolnych i odgórnych. Oprócz tego w celu likwidacji istniejącej luki prawnej w odniesieniu do funkcji regulacyjnych krajowych organów regulacyjnych na poziomie regionalnym inicjatywy polityczne w ramach tego wariantu określałyby elastyczne regionalne ramy regulacyjne w celu wzmocnienia koordynacji regionalnej i procesu decyzyjnego krajowych organów regulacyjnych. W tym wariancie wprowadzono by system skoordynowanych decyzji regionalnych i nadzoru nad pewnymi kwestiami ze strony krajowych organów regulacyjnych z danego regionu (np. regionalnymi centrami operacyjnymi oraz innymi kwestiami wynikającymi z proponowanych inicjatyw w zakresie struktury rynku), a rola ACER polegałaby na ochronie interesów UE. Prawa podstawowe Obecny wniosek może mieć wpływ na szereg praw podstawowych ustanowionych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, a w szczególności na: poszanowanie życia prywatnego i rodzinnego (art. 7), prawo do ochrony danych osobowych (art. 8), zakaz dyskryminacji (art. 21), prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 34), dostęp do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym (art. 36), integrację wysokiego poziomu ochrony środowiska (art. 37) oraz prawo do skutecznego środka prawnego (art. 47). Kwestia ta została uregulowana w szczególności za pomocą szeregu przepisów dotyczących ochrony konsumentów, ubóstwa energetycznego, ochrony konsumentów wrażliwych, dostępu do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, ochrony danych i prywatności. Na stronie internetowej Komisji znajduje się streszczenie oceny skutków wraz z pozytywną opinią Rady ds. Kontroli Regulacyjnej. • Sprawność regulacyjna i uproszczenie Wniosek może doprowadzić do zwiększenia wymogów administracyjnych, lecz tylko w ograniczonym zakresie. Przykładowo dzięki wprowadzeniu równych warunków dla wszystkich technologii w zakresie pełnego udziału w rynkach energii, technologie takie będą musiały spełnić szereg wymogów w zakresie zgodności rynkowej, co może spowodować pewne obciążenia administracyjne. Środki przewidziane w celu poprawy płynności i integracji rynków energii mogą również powodować krótkoterminowe skutki dla przedsiębiorstw, ponieważ będą one musiały się dostosować do nowych uzgodnień w zakresie handlu energią. Uznaje się je jednak za minimalne w porównaniu z podstawowym scenariuszem odniesienia zakładającym niepodejmowanie działań, ponieważ korzyści ekonomiczne reformy w bardzo dużej mierze przewyższają trudności związane z krótko- lub długoterminową reorganizacją administracji. Analogicznie stopniowe odchodzenie od cen regulowanych na szczeblu państw członkowskich będzie wymagało od krajowych organów regulacyjnych wzmożenia starań w zakresie monitorowania rynków, zapewniających skuteczną konkurencję i gwarantujących ochronę konsumentów. Powyższe skutki można zrównoważyć za pomocą zwiększonego zaangażowania konsumentów, co w naturalny sposób przyczyni się do wzmocnienia konkurencji na rynku. Zakres działań, które należy podjąć w ramach zaktualizowanych ram instytucjonalnych, spowoduje również stworzenie nowego zestawu wymogów dotyczących zaangażowania na szczeblu administracyjnym ze strony krajowych organów regulacyjnych i operatorów systemów przesyłowych. Obejmują one działanie na forum ACER i za pośrednictwem procesów decyzyjnych, prowadzące do uzgodnienia metod i praktyk sprawnego obrotu energią na granicy. Szczegółowe skutki administracyjne i gospodarcze dla przedsiębiorstw i organów publicznych w odniesieniu do każdego z analizowanych wariantów strategicznych podano w rozdziale 6 oceny skutków.

4. WPŁYW NA BUDŻET Wpływ na budżet związany z wnioskiem będącym częścią niniejszego pakietu dotyczy zasobów Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER), co zostało opisane w ocenie skutków finansowych regulacji towarzyszącej wnioskowi Komisji dotyczącemu wersji przekształconej rozporządzenia ustanawiającego ACER. Zasadniczo nowe zadania, które ma wykonywać ACER, zwłaszcza w odniesieniu do oceny wystarczalności systemu i ustanowienia regionalnych centrów operacyjnych, wymagają wprowadzenia maksymalnie 18 dodatkowych EPC do Agencji w 2020 r., wraz z odpowiadającymi im zasobami finansowymi. 5. ELEMENTY FAKULTATYWNE • Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania Komisja będzie monitorowała transpozycję środków, które zostaną ostatecznie przyjęte, i zgodność z nimi państw członkowskich i innych podmiotów, a także będzie przedsiębrała środki egzekwowania, o ile zajdzie taka potrzeba. Dodatkowo, tak jak miało to już miejsce w kontekście wdrażania trzeciego pakietu energetycznego, Komisja zapewni dokumenty zawierające wytyczne służące jako pomoc w zakresie wdrażania przyjętych środków. W ramach realizacji celów w zakresie monitorowania i wdrażania Komisja będzie korzystać ze wsparcia, zwłaszcza ze strony ACER. Coroczne sprawozdania sporządzane przez Agencję oraz równoległe ewaluacje przygotowywane przez Komisję, wraz ze sprawozdawczością Grupy Koordynacyjnej ds. Energii Elektrycznej, stanowią część środków przewidzianych w niniejszej inicjatywie. Agencja zostanie poproszona o dokonanie dalszego przeglądu swoich wskaźników monitorowania w celu zapewnienia ich stałej istotności na potrzeby monitorowania postępów w realizacji celów stanowiących podstawę niniejszych wniosków, tak aby można je było odpowiednio odzwierciedlić m.in. w corocznym sprawozdaniu ACER nt. monitorowania rynku. Równolegle do inicjatyw objętych wnioskiem Komisja przedstawi inicjatywę dotyczącą zarządzania unią energetyczną, która usprawni planowanie, sprawozdawczość i monitorowanie wymogów. W oparciu o inicjatywę dotyczącą zarządzania unią energetyczną obecne wymogi dotyczące monitorowania i sprawozdawczości nałożone na Komisję i państwa członkowskie na mocy trzeciego pakietu energetycznego zostaną włączone do sprawozdań dotyczących postępów horyzontalnych i monitorowania. Więcej informacji na temat usprawnienia wymogów dotyczących monitorowania i sprawozdawczości znajduje się w ocenie skutków dotyczącej zarządzania unią energetyczną. Bardziej szczegółowe omówienie mechanizmów monitorowania i wskaźników odniesienia znajduje się w rozdziale 8 oceny skutków. 6. Objaśnienia poszczególnych przepisów wniosków • Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej (wersja przekształcona) W rozdziale I dyrektywy będącej przedmiotem wniosku zawarto pewne wyjaśnienia odnośnie do jej zakresu i przedmiotu, kładąc nacisk na umieszczenie konsumentów w centrum uwagi oraz znaczenie rynku wewnętrznego i jego głównych zasad. Zaktualizowano w nim również główne definicje stosowane w dyrektywie. W rozdziale II dyrektywy będącej przedmiotem wniosku ustanowiono ogólną zasadę, w myśl której państwa członkowskie muszą zapewnić konkurencyjność, ukierunkowanie na konsumentów, elastyczność i brak dyskryminacji na unijnym rynku energii elektrycznej. Podkreślono w nim, że środki krajowe nie powinny nadmiernie utrudniać przepływów transgranicznych, uczestnictwa konsumentów ani inwestycji. W rozdziale tym sformułowano ponadto zasadę, zgodnie z którą ceny dostaw muszą być rynkowe, z zastrzeżeniem należycie uzasadnionych wyjątków. Wyjaśniono w nim również niektóre zasady związane z funkcjonowaniem unijnych rynków energii elektrycznej, takie jak prawo wyboru dostawcy. Rozdział ten zawiera także zaktualizowane przepisy dotyczące ewentualnych obowiązków użyteczności publicznej, które w pewnych okolicznościach mogą być nakładane przez państwa członkowskie na przedsiębiorstwa energetyczne. W rozdziale III dyrektywy będącej przedmiotem wniosku ugruntowano istniejące już prawa konsumentów i wprowadzono nowe prawa w celu umieszczenia konsumentów w centrum rynków energii dzięki zapewnieniu im mocnej pozycji i lepszej ochrony. W rozdziale tym ustanowiono zasady dotyczące czytelniejszych informacji o rozliczeniach oraz certyfikowanych narzędzi porównywania ofert. Zawiera on przepisy zapewniające konsumentom swobodę wyboru i zmiany dostawców lub koncentratorów, prawo do umów opartych na dynamicznych cenach i możliwość uczestniczenia w odpowiedzi odbioru oraz podejmowania własnej produkcji energii elektrycznej na własne potrzeby. W rozdziale tym określono uprawnienie każdego konsumenta do żądania inteligentnego licznika wyposażonego w minimalny zestaw funkcji. Udoskonalono w nim również istniejące już przepisy dotyczące możliwości dzielenia się przez konsumentów swoimi danymi z dostawcami i usługodawcami dzięki doprecyzowaniu roli stron odpowiedzialnych za zarządzanie danymi i dzięki ustanowieniu wspólnego europejskiego formatu danych, który Komisja ma opracować w drodze aktu wykonawczego. Przepisy tego rozdziału mają również sprawić, by państwa członkowskie zajęły się kwestią ubóstwa energetycznego. W rozdziale tym zobowiązuje się ponadto państwa członkowskie do określenia ram dotyczących niezależnych koncentratorów i odpowiedzi odbioru wraz z zasadami umożliwiającymi ich pełny udział w rynku. Określono w nim ramy dotyczące lokalnych społeczności energetycznych, które mogą podejmować miejscową produkcję, dystrybucję, koncentrację, magazynowanie i dostawę energii lub świadczyć usługi w zakresie efektywności energetycznej. Ponadto w rozdziale tym doprecyzowano istniejące już przepisy dotyczące inteligentnych liczników, punktów kompleksowej obsługi, praw do ugody pozasądowej, usługi powszechnej i konsumentów wrażliwych. W rozdziale IV dyrektywy będącej przedmiotem wniosku doprecyzowano w pewnym zakresie zadania operatorów systemu dystrybucyjnego (OSD), zwłaszcza związane z działalnością OSD dotyczącą zamówień na usługi sieciowe w celu zapewnienia elastyczności, integracji pojazdów elektrycznych i zarządzania danymi. W rozdziale tym sprecyzowano również rolę OSD w odniesieniu do magazynowania energii i punktów ładowania pojazdów elektrycznych. W rozdziale V dyrektywy będącej przedmiotem wniosku podsumowano ogólne zasady mające zastosowanie wobec operatorów systemu przesyłowego (OSP), głównie w oparciu o obowiązujące przepisy, doprecyzowując jedynie w pewnym zakresie kwestię usług pomocniczych i nowych regionalnych centrów operacyjnych. Rozdział VI dyrektywy będącej przedmiotem wniosku, określający zasady rozdziału systemów opracowane w ramach trzeciego pakietu energetycznego, pozostaje niezmieniony, jeżeli chodzi o główne przepisy materialne dotyczące rozdziału, zwłaszcza w odniesieniu do trzech systemów dotyczących OSP (rozdział własnościowy, niezależny operator systemu i niezależny operator systemu przesyłowego) oraz w odniesieniu do przepisów dotyczących wyznaczania i certyfikacji OSP. W rozdziale tym doprecyzowano jedynie możliwość posiadania instalacji magazynowania energii lub świadczenia usług pomocniczych przez OSP. Rozdział VII dyrektywy będącej przedmiotem wniosku zawiera przepisy dotyczące ustanawiania, zakresu uprawnień i obowiązków oraz zasad funkcjonowania niezależnych krajowych organów regulacji energetyki. We wniosku podkreśla się zwłaszcza obowiązek współpracy organów regulacyjnych z organami regulacyjnymi z państw sąsiednich i z ACER w sprawach o znaczeniu transgranicznym oraz aktualizuje się wykaz zadań organów regulacyjnych, między innymi w odniesieniu do nadzoru nad nowo utworzonymi regionalnymi centrami operacyjnymi. W rozdziale VIII dyrektywy będącej przedmiotem wniosku zmieniono niektóre przepisy ogólne, między innymi dotyczące odstępstw od dyrektywy oraz wykonywania przekazanych uprawnień, na podstawie rozporządzenia (UE) nr 182/2011, przez Komisję i komitet ustanowiony zgodnie z zasadami procedury komitetowej. W nowych załącznikach do dyrektywy będącej przedmiotem wniosku ustanowiono więcej wymagań odnoszących się do narzędzi porównywania ofert oraz do rozliczeń i informacji o rozliczeniach, a także zmieniono istniejące wcześniej wymagania dotyczące inteligentnych liczników i ich wprowadzania.

• Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wewnętrznego rynku energii elektrycznej (wersja przekształcona) W rozdziale I rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku określono jego zakres i przedmiot oraz definicje używanych w nim terminów. W rozdziale tym podkreślono znaczenie niezakłóconych sygnałów rynkowych dla zapewnienia większej elastyczności, dekarbonizacji i innowacyjności oraz zaktualizowano i uzupełniono główne definicje stosowane w rozporządzeniu. W rozdziale II rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku wprowadzono nowy artykuł, w którym określono podstawowe zasady, które muszą być przestrzegane w krajowym prawodawstwie energetycznym, aby umożliwić funkcjonowanie wewnętrznego rynku energii elektrycznej. W rozdziale tym ustanowiono również główne zasady prawne dotyczące obrotu energią elektryczną w ramach różnych przedziałów czasowych obrotu (rynki bilansowania, dnia bieżącego i dnia następnego oraz rynek terminowy), w tym zasady kształtowania cen. Sprecyzowano w nim zasadę dotyczącą obowiązku bilansowania i ustanowiono ramy dla bardziej kompatybilnych z rynkiem przepisów dotyczących dysponowania, ograniczania mocy instalacji wytwórczych i odpowiedzi odbioru, w tym warunki dotyczące wszelkich wyjątków od tychże przepisów. W rozdziale III rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku opisano proces określania obszarów rynkowych w skoordynowany sposób, zgodnie z procesem przeglądu określonym w rozporządzeniu (UE) 2015/1222 ustanawiającym wytyczne dotyczące alokacji zdolności przesyłowych i zarządzania ograniczeniami przesyłowymi. Aby rozwiązać utrzymujący się problem znacznych ograniczeń krajowych dla transgranicznych przepływów energii elektrycznej, sprecyzowano warunki dotyczące takich wyjątkowych ograniczeń, zwłaszcza poprzez ustanowienie przepisów mających zapewnić, by import i eksport energii elektrycznej nie był ograniczany przez podmioty krajowe ze względów ekonomicznych. W rozdziale tym wprowadzono ponadto zmiany we wcześniej obowiązujących zasadach dotyczących sieciowych taryf przesyłowych i dystrybucyjnych oraz ustanowiono procedurę wspierania stopniowego zbliżania metodyki kształtowania taryf przesyłowych i dystrybucyjnych. Ustanowiono w nim również zmienione przepisy dotyczące stosowania opłat z tytułu alokacji zdolności przesyłowych. W rozdziale IV rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku ustanowiono nowe ogólne zasady dotyczące rozwiązywania przez państwa członkowskie problemów wystarczalności zasobów w skoordynowany sposób. Określono w nim zasady i procedurę opracowywania oceny wystarczalności zasobów na poziomie europejskim, aby lepiej ustalić zapotrzebowanie na mechanizmy zdolności wytwórczych oraz, w stosownych przypadkach, ustanowienie normy niezawodności przez państwa członkowskie. W rozdziale tym sprecyzowano, w jaki sposób i na jakich warunkach można wprowadzać mechanizmy zdolności wytwórczych w sposób kompatybilny z rynkiem. Objaśniono w nim również zgodne z rynkiem zasady konstrukcji mechanizmów zdolności wytwórczych, w tym zasady udziału zdolności wytwórczych znajdujących się w innym państwie członkowskim oraz zasady wykorzystania połączeń wzajemnych. Określono w nim sposób, w jaki regionalne centra operacyjne, krajowi OSP, ENTSO energii elektrycznej i krajowe organy regulacyjne poprzez ACER będą uczestniczyć w opracowywaniu parametrów technicznych udziału zdolności wytwórczych znajdujących się w innym państwie członkowskim oraz zasad operacyjnych tego udziału. W rozdziale V rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku określono zadania i obowiązki ENTSO energii elektrycznej oraz zadania nadzorcze ACER w tym zakresie, jednocześnie akcentując obowiązek działania tej agencji w sposób niezależny i dla dobra Europy. W rozdziale tym określono misję regionalnych centrów operacyjnych oraz ustanowiono kryteria i procedurę określania regionów pracy systemu objętych zasięgiem działania każdego regionalnego centrum operacyjnego, a także funkcje koordynacyjne pełnione przez te centra. Określono w nim również ustalenia robocze i organizacyjne, wymagania dotyczące konsultacji, wymagania i procedury dotyczące przyjmowania decyzji i zaleceń oraz ich zmiany, skład i obowiązki zarządu oraz ustalenia dotyczące odpowiedzialności odnoszące się do regionalnych centrów operacyjnych. W rozdziale tym włączono także przepisy dotyczące przyłączania jednostek kogeneracyjnych, uprzednio zawarte w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej. Przepisy dotyczące dziesięcioletniego planu rozwoju sieci, rekompensat dla operatorów działających między systemami przesyłowymi, wymiany informacji i certyfikacji pozostają w przeważającym stopniu niezmienione. W rozdziale VI rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku ustanawia się europejską organizację OSD, określa procedurę jej ustanowienia i jej zadania, w tym zadania odnoszące się do konsultacji z zainteresowanymi stronami. Rozdział ten zawiera również szczegółowe przepisy dotyczące współpracy pomiędzy OSD i OSP w odniesieniu do planowania i eksploatacji ich sieci. W rozdziale VII rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku określa się istniejące już wcześniej uprawnienia i zasady odnoszące się do przyjmowania przez Komisję aktów delegowanych w postaci kodeksów sieci lub wytycznych dotyczących sieci. W rozdziale tym sprecyzowano charakter prawny i proces przyjmowania kodeksów sieci i wytycznych dotyczących sieci oraz rozszerzono ich ewentualną treść na takie dziedziny jak struktury taryf dystrybucyjnych, zasady świadczenia usług pomocniczych niezależnych od częstotliwości, zasady dotyczące odpowiedzi odbioru, magazynowania energii i ograniczania popytu, zasady bezpieczeństwa cybernetycznego, zasady dotyczące regionalnych centrów operacyjnych oraz ograniczanie mocy instalacji wytwórczych i redysponowanie mocami instalacji wytwórczych i instalacjami odbiorczymi. W rozdziale tym uproszczono i usprawniono procedurę opracowywania kodeksów sieci elektroenergetycznej oraz przyznano krajowym organom regulacyjnym możliwość podejmowania decyzji w ramach ACER w kwestiach dotyczących wdrażania kodeksów sieci i wytycznych dotyczących sieci. Włączono w nim również w większym stopniu europejską organizację OSD i inne zainteresowane strony w procedurę opracowywania wniosków dotyczących kodeksów sieci elektroenergetycznej. Rozdział VIII rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku zawiera przepisy końcowe. Obejmuje on obowiązujące wcześniej przepisy dotyczące zwolnienia nowych połączeń wzajemnych prądu stałego z niektórych wymogów dyrektywy i rozporządzenia w sprawie energii elektrycznej, a jednocześnie sprecyzowano w nim procedurę późniejszych zmian dokonywanych przez krajowe organy regulacyjne w decyzjach dotyczących tych zwolnień. W załączniku do rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku określono bardziej szczegółowo funkcje przypisane regionalnym centrom operacyjnym utworzonym na mocy rozporządzenia. • Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Agencję Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (wersja przekształcona) Ogólnie biorąc, proponuje się dostosowanie przepisów dotyczących ACER do „wspólnego podejścia” w sprawie zdecentralizowanych agencji UE uzgodnionego pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą UE i Komisją Europejską („wspólne podejście”). Na obecnym etapie zapewnia się jednak utrzymanie ograniczonych odstępstw od „wspólnego podejścia” w przypadku ACER. W rozdziale I rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku opisano rolę, cele i zadania ACER oraz rodzaje aktów, które agencja ta może przyjmować, a także zawarto w nim przepisy dotyczące konsultacji i monitorowania. Wykaz zadań został uaktualniony w celu uwzględnienia zadań ACER w zakresie nadzoru nad rynkiem hurtowym i infrastruktury transgranicznej, które zostały przypisane ACER po przyjęciu rozporządzenia. Co się tyczy przyjmowania kodeksów sieci elektroenergetycznej, poszerzono zakres odpowiedzialności ACER za opracowywanie i przedkładanie Komisji ostatecznego wniosku w sprawie kodeksu sieci, utrzymując jednocześnie rolę ENTSO-E jako eksperta technicznego. We wniosku sformalizowano również pozycję OSD reprezentowanych na poziomie UE, zwłaszcza jeżeli chodzi o opracowywanie wniosków w sprawie kodeksów sieci, zgodnie z rozszerzeniem zakresu ich obowiązków. Agencja uzyskuje kompetencję do decydowania o warunkach, metodyce i algorytmach wdrażania kodeksów sieci i wytycznych dotyczących sieci. Wprowadza się regionalny proces podejmowania decyzji w odniesieniu do zadań o kontekście regionalnym dotyczących jedynie ograniczonej liczby krajowych organów regulacyjnych. W związku z powyższym dyrektor musiałby wydawać opinię, czy dana kwestia ma znaczenie przede wszystkim regionalne. Jeżeli rada organów regulacyjnych zgodzi się, że tak jest w istocie, podkomitet regionalny rady organów regulacyjnych powinien przygotować daną decyzję, która ostatecznie zostanie przyjęta lub odrzucona przez samą radę organów regulacyjnych. W pozostałych przypadkach rada organów regulacyjnych decydowałaby bez udziału podkomitetu regionalnego. W rozdziale tym określono również szereg nowych zadań ACER dotyczących koordynacji w ramach agencji niektórych funkcji związanych z regionalnymi centrami operacyjnymi, dotyczących nadzoru nad wyznaczonymi operatorami rynku energii elektrycznej i związanych z zatwierdzaniem metod i wniosków dotyczących wystarczalności mocy wytwórczych i gotowości na wypadek zagrożeń. Rozdział II rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku zawiera przepisy o charakterze organizacyjnym dotyczące rady administracyjnej, rady organów regulacyjnych, dyrektora i komisji odwoławczej oraz nowy przepis o grupach roboczych Agencji. Szereg poszczególnych przepisów dostosowano do wspólnego podejścia w sprawie zdecentralizowanych agencji UE lub do nowych zasad głosowania w Radzie, jednak zachowano główne cechy istniejącej struktury zarządzania, a w szczególności radę organów regulacyjnych. To odstępstwo od wspólnego podejścia, jakie ma miejsce w przypadku ACER, jest uzasadnione w opisany poniżej sposób. Główne cele europejskiej polityki w dziedzinie energii elektrycznej, bezpieczeństwo dostaw, dostępność cenową elektryczności i dekarbonizację można osiągnąć w najbardziej opłacalny sposób dzięki zintegrowanemu europejskiemu rynkowi energii elektrycznej. W związku z powyższym infrastruktura przesyłowa energii elektrycznej staje się stopniowo coraz bardziej wzajemnie połączona, coraz większe ilości energii elektrycznej są przedmiotem obrotu transgranicznego, moce wytwórcze są dzielone na skalę europejską, a system przesyłowy jest eksploatowany z uwzględnieniem aspektów regionalnych i transgranicznych. Obecny pakiet legislacyjny jeszcze bardziej umacnia te tendencje, które zgodnie z oczekiwaniami powinny przynieść oszczędności z korzyścią dla odbiorców europejskich.

Warunkiem wstępnym utworzenia wewnętrznego rynku energii elektrycznej jest otwarcie sektora na konkurencję. Podobnie jak w innych gałęziach gospodarki, otwarcie rynku energii elektrycznej wymagało nowych uregulowań, w szczególności w odniesieniu do systemu przesyłowego i dystrybucyjnego, oraz nadzoru regulacyjnego. W tym celu utworzono niezależne organy regulacyjne. Na tych podmiotach spoczywa szczególna odpowiedzialność, jeżeli chodzi o sprawowanie nadzoru nad krajowymi i europejskimi przepisami mającymi zastosowanie do sektora energii elektrycznej. Jednakże wraz z rosnącym obrotem transgranicznym i działaniem systemu uwzględniającym kontekst regionalny i europejski krajowe organy regulacyjne musiały w coraz większym stopniu koordynować swoje działania z krajowymi organami regulacyjnymi z innych państw członkowskich. ACER została pomyślana jako platforma tej współpracy i pełni swoją rolę od chwili jej utworzenia w 2011 r. Podmiotem w obrębie Agencji, w którym z udziałem pracowników Agencji przygotowywana jest większość opinii, zaleceń i decyzji Agencji, jest więc rada organów regulacyjnych, w której skład wchodzą wysocy rangą przedstawiciele krajowych organów regulacyjnych oraz przedstawiciel Komisji, który nie posiada prawa głosu. Pierwsze lata istnienia Agencji wykazały, że rada organów regulacyjnych potrafiła skutecznie przyczyniać się do wypełniania zadań Agencji. Ponieważ rynki energii są wciąż w znacznym stopniu regulowane na poziomie krajowym, krajowe organy regulacyjne są podmiotami odgrywającymi kluczową rolę na tychże rynkach. Głównym zadaniem ACER nie jest wykonywanie przekazanych kompetencji regulacyjnych Komisji, lecz koordynacja decyzji regulacyjnych przyjmowanych przez niezależne krajowe organy regulacyjne. W obecnym wniosku ustawodawczym nadal w dużej mierze zachowuje się ten podział ról. Obecna struktura dobrze wpisuje się w delikatną równowagę sił pomiędzy różnymi podmiotami, uwzględniając szczególne cechy rozwijającego się wewnętrznego rynku energii. Zachwianie tej równowagi na obecnym etapie mogłoby grozić zakłóceniem realizacji inicjatyw strategicznych sformułowanych we wnioskach ustawodawczych, a przez to stwarzałoby przeszkody dla dalszej integracji rynku energii, która jest głównym celem niniejszego wniosku. Przeniesienie uprawnień decyzyjnych na zarząd, jak przewidziano we wspólnym podejściu, wydaje się zatem przedwczesne. Zamiast tego należałoby raczej zachować obecną strukturę, która sprawia, że krajowe organy regulacyjne działają bez bezpośredniej interwencji ze strony instytucji UE ani państw członkowskich w poszczególnych sprawach. Jednocześnie ogół prac organów regulacyjnych nadal podlega zatwierdzeniu przez instytucje UE poprzez dokumenty programowe, budżetowe i strategiczne. Instytucje UE są również zaangażowane w kwestie administracyjne. W związku z powyższym nie proponuje się zmiany konfiguracji ani sposobu działania istniejącej rady organów regulacyjnych. Podobnie nie proponuje się dostosowania koncepcji rady administracyjnej do modelu zarządu przyjętego we wspólnym podejściu. Rada administracyjna Agencji w swoim obecnie przyjętym składzie okazała się w ostatnich latach szczególnie skuteczna i sprawnie działająca. Jej działanie zapewniają przedstawiciele Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji. Mimo że na obecnym etapie Komisja nie uważa za stosowne pełnego dostosowania struktury zarządzania Agencji do wspólnego podejścia, będzie ona nadal kontrolować, czy opisane odstępstwa od wspólnego podejścia są wciąż uzasadnione, a następna ocena zaplanowana na 2021 r., w uzupełnieniu oceny celów, mandatu i zadań Agencji, będzie się w szczególności koncentrować na strukturze zarządzania Agencji. Rozdział III rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku zawiera przepisy finansowe. Proponuje się dostosowanie kilku pojedynczych przepisów do wspólnego podejścia w sprawie agencji zdecentralizowanych. W rozdziale IV rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku zaktualizowano kilka pojedynczych przepisów zgodnie ze wspólnym podejściem, a poza tym zawiera on w przeważającym stopniu niezmienione przepisy o pracownikach i odpowiedzialności.



ê 2009/72/WE (dostosowany) 2016/0380 (COD) Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY dotycząca Ö w sprawie Õ wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylająca dyrektywę 2003/54/WE (wersja przekształcona) (Tekst mający znaczenie dla EOG) ê 2009/72/WE (dostosowany) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską Ö o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Õ , w szczególności jego art. 47 ust. 2 oraz art. 55 i art. 95 Ö art. 194 ust. 2 Õ,

uwzględniając wniosek Komisji Ö Europejskiej Õ , po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, uwzględniając opinię Komitetu Regionów, stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu Ö ze zwykłą procedurą ustawodawczą Õ , a także mając na uwadze, co następuje: ò nowy (1)Do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE wprowadzonych ma być szereg zmian. Dla zachowania przejrzystości dyrektywę tę należy przekształcić. ê 2009/72/WE (dostosowany) motyw 1 ð nowy (2)Rynek wewnętrzny energii elektrycznej, który od 1999 r. jest stopniowo realizowany w całej Wspólnocie Ö Unii Õ , ma na celu zapewnienie ð –dzięki tworzeniu konkurencyjnych transgranicznych rynków energii elektrycznej – ï prawdziwej możliwości wyboru wszystkim konsumentom w Unii Europejskiej, bez względu na to, czy są to obywatele, czy przedsiębiorstwa, stworzenie nowych możliwości gospodarczych oraz zwiększenie poziomu handlu transgranicznego, aby osiągnąć w ten sposób zwiększenie wydajności, zapewnienie konkurencyjnyche ceny ð , skutecznych zachęt do inwestycji ï i wyższyche standardówy usług oraz przyczynienieć się do bezpieczeństwa dostaw i stabilności. ê 2009/72/WE (dostosowany) motyw 2 ð nowy (3)Dyrektywa 2003/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej ð oraz dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE ï wniosła wniosły znaczący wkład w tworzenie takiego rynku wewnętrznego energii elektrycznej. ð System elektroenergetyczny w Europie przechodzi jednak właśnie głęboką przemianę. Realizacja wspólnego celu, jakim jest obniżenie emisyjności systemu elektroenergetycznego, stwarza nowe szanse dla uczestników rynku i stawia przed nimi nowe wyzwania. Jednocześnie rozwój technologiczny umożliwia nowe formy zaangażowania konsumentów i współpracy transgranicznej. Konieczne jest dostosowanie zasad funkcjonowania rynku unijnego do nowej rzeczywistości rynkowej ï. ò nowy (4)W strategii ramowej na rzecz unii energetycznej określono wizję unii energetycznej, w której obywatele zajmują pozycję centralną, biorą odpowiedzialność za transformację energetyki, korzystają z nowych technologii, by zmniejszyć swoje rachunki, biorą czynny udział w rynku, oraz w której chroni się konsumentów wrażliwych.

ò nowy (5)W komunikacie Komisji z dnia 15 lipca 2015 r. „Stworzenie nowego ładu dla odbiorców energii” Komisja przedstawiła swoją wizję rynku detalicznego, który lepiej służy odbiorcom energii, w szczególności dzięki ściślejszemu połączeniu rynków hurtowych i detalicznych. Wykorzystując nowe technologie nowe i innowacyjne przedsiębiorstwa świadczące usługi energetyczne powinny umożliwić wszystkim konsumentom pełne uczestnictwo w procesie transformacji energetyki, zarządzając ich zużyciem energii w celu zapewnienia energooszczędnych rozwiązań, które umożliwią im zaoszczędzenie pieniędzy i przyczynią się do ogólnego zmniejszenia zużycia energii. ò nowy (6)W komunikacie Komisji z dnia 15 lipca 2015 r. zatytułowanym „Zainicjowanie procesu publicznych konsultacji na temat nowej struktury rynku energii” zwrócono uwagę na fakt, że odejście od wytwarzania energii w dużych, centralnych elektrowniach i przechodzenie na zdecentralizowaną produkcję energii ze źródeł odnawialnych oraz rynki niskoemisyjne wymaga dostosowania obecnych zasad obrotu energią elektryczną oraz zmian w dotychczasowych rolach uczestników rynku. Podkreślono w nim potrzebę zorganizowania rynków energii elektrycznej w bardziej elastyczny sposób oraz pełnej integracji wszystkich uczestników rynku, w tym producentów energii ze źródeł odnawialnych, nowych dostawców usług energetycznych, magazynowania energii i elastycznego odbioru. ò nowy (7)Obok sprostania nowym wyzwaniom celem dyrektywy jest również usunięcie utrzymujących się przeszkód utrudniających zakończenie tworzenia rynku wewnętrznego energii elektrycznej. Udoskonalone ramy regulacyjne muszą przyczyniać się do przezwyciężenia obecnych problemów wynikających z rozdrobnienia rynków krajowych, charakteryzujących się jeszcze często wysokim stopniem interwencji regulacyjnych. Takie interwencje doprowadziły do powstania przeszkód w sprzedaży energii elektrycznej na równych warunkach oraz wyższych kosztów w porównaniu z rozwiązaniami opartymi na współpracy transgranicznej i zasadach rynkowych. ò nowy (8)Konsumenci mają zasadnicze znaczenie w dążeniu do osiągnięcia elastyczności niezbędnej do dostosowania systemu energii elektrycznej do niestabilnego, rozproszonego wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych. Postęp technologiczny w zarządzaniu siecią i wytwarzaniu energii ze źródeł odnawialnych otworzył przed konsumentami wiele możliwości, a zdrowa konkurencja na rynkach detalicznych będzie miała podstawowe znaczenie w zapewnieniu wprowadzania na zasadach rynkowych nowych innowacyjnych usług dostosowanych do zmieniających się potrzeb i możliwości konsumentów, przy jednoczesnym zwiększeniu elastyczności systemu. Dzięki zapewnieniu konsumentom możliwości uczestnictwa w rynku energii elektrycznej w większym stopniu oraz w nowy sposób rynek wewnętrzny energii elektrycznej powinien przynieść obywatelom korzyści, a unijne cele związane z energią ze źródeł odnawialnych powinny zostać osiągnięte. ê 2009/72/WE motyw 3 (9)Wolności, jakie Traktat gwarantuje obywatelom Unii – między innymi, swobodny przepływ towarów, swoboda przedsiębiorczości oraz prawo do swobodnego świadczenia usług – są możliwe do osiągnięcia jedynie w warunkach w pełni otwartego rynku, który umożliwia wszystkim konsumentom swobodny wybór dostawców, a wszystkim dostawcom – swobodną realizację dostaw dla odbiorców. ê 2009/72/WE motyw 57 (10)Wspieranie uczciwej konkurencji i łatwego dostępu różnych dostawców oraz podnoszenie zdolności wytwarzania nowej energii elektrycznej powinno być dla państw członkowskich kwestią najwyższej wagi, tak, aby pozwolić konsumentom na pełne wykorzystanie możliwości wynikających ze zliberalizowanego rynku wewnętrznego energii elektrycznej.

ê 2009/72/WE motyw 8 ð nowy (11)W celu zagwarantowania konkurencji i dostaw energii elektrycznej po najbardziej konkurencyjnej cenie państwa członkowskie i krajowe organy regulacyjne powinny ułatwiać transgraniczny dostęp nowych dostawców energii elektrycznej pochodzącej z różnych źródeł energii, jak również dostęp nowych dostawców mocy wytwórczych. ð , instalacji magazynowych i odpowiedzi odbioru. ï ê 2009/72/WE motyw 60 (12)Jednym z głównych celów niniejszej dyrektywy powinno być również zagwarantowanie wspólnych zasad prawdziwie wewnętrznego rynku energii elektrycznej i szerokich dostaw energii dostępnej dla każdego. W tym celu niezakłócone ceny rynkowe stanowiłyby zachętę do tworzenia transgranicznych połączeń wzajemnych oraz inwestycji w nowe moce wytwórcze, prowadząc jednocześnie w perspektywie długoterminowej do konwergencji cen. ê 2009/72/WE motyw 56 (13)Ceny rynkowe powinny stwarzać właściwe zachęty do rozwoju sieci i inwestowania w nowe zdolności wytwarzania wytwarzanie nowej energii elektrycznej. ê 2009/72/WE motyw 22 (dostosowany) (14)Na mocy niniejszej dyrektywy, nNa rynku wewnętrznym energii elektrycznej istnieć będą istnieją różne rodzaje organizacji rynku. Środki, które państwa członkowskie mogłyby wprowadzić podjąć w celu zapewnienia równych warunków działania, powinny być oparte na nadrzędnych względach interesu ogólnego. Zgodność środków z Traktatem oraz z prawem wspólnotowym Ö Unii Õ należy konsultować z Komisją. ò nowy (15)Państwa członkowskie powinny nadal mieć dużą swobodę nakładania na przedsiębiorstwa energetyczne – w ogólnym interesie gospodarczym – obowiązków użyteczności publicznej. Państwa członkowskie powinny zapewniać odbiorcom będącym gospodarstwami domowymi, a także, jeżeli uznają to za stosowne – małym przedsiębiorstwom – prawo do dostaw energii elektrycznej o określonej jakości i po wyraźnie porównywalnych, przejrzystych i konkurencyjnych cenach. Obowiązki użyteczności publicznej w formie regulacji cen dostaw stanowią jednak zasadniczo środek zakłócający, który często prowadzi do akumulacji deficytów taryfowych, ograniczenia konsumentom możliwości wyboru, osłabienia zachęt do oszczędzania energii i inwestowania w efektywność energetyczną, niższych standardów usług, niższego poziomu zaangażowania i satysfakcji konsumentów, ograniczenia konkurencji, a także do zmniejszenia liczby innowacyjnych produktów i usług na rynku. W związku z tym państwa członkowskie powinny stosować inne narzędzia polityki, w szczególności ukierunkowane środki polityki społecznej, w celu zagwarantowania swoim obywatelom przystępności cenowej dostaw energii elektrycznej. Interwencje w zakresie ustalania cen powinny być stosowane wyłącznie w nielicznych wyjątkowych okolicznościach. W pełni zliberalizowany rynek detaliczny energii elektrycznej stymulowałby konkurencję cenową i pozacenową między istniejącymi dostawcami i stwarzał zachęty dla nowych podmiotów do wchodzenia na rynek, zwiększając tym samym możliwości wyboru i stopień zadowolenia po stronie konsumentów. ê 2009/72/WE motyw 45 (dostosowany) (16)Państwa członkowskie powinny zapewniać użytkownikom będącym gospodarstwami domowymi, a także, jeżeli państwa członkowskie uznają to za właściwe — małym przedsiębiorstwom — prawo do dostaw energii elektrycznej o określonej jakości o wyraźnie porównywalnych, przejrzystych i uzasadnionych cenach. Aby zapewnić utrzymanie wysokich standardów usługi publicznej Ö w Unii Õ we Wspólnocie, Komisja powinna być regularnie powiadamiana o wszelkich środkach podejmowanych wprowadzanych przez państwa członkowskie dla osiągnięcia celów niniejszej dyrektywy. Komisja powinna regularnie publikować sprawozdanie analizujące środki podjęte wprowadzone na poziomie krajowym dla osiągnięcia celów związanych z usługą publiczną oraz porównujące ich skuteczność, w celu opracowania zaleceń dotyczących środków, jakie należy podjąć wprowadzić na poziomie krajowym dla osiągnięcia wysokich standardów usług publicznych. Państwa członkowskie powinny podjąć niezbędne środki w celu ochrony odbiorców wrażliwych w kontekście rynku wewnętrznego energii elektrycznej. Takie środki mogą się różnić w zależności od specyficznych warunków w danym państwie członkowskim i mogą obejmować szczególne środki dotyczące płatności rachunków za energię elektryczną lub bardziej ogólne środki podjęte w ramach systemu zabezpieczenia społecznego. W przypadku gdy usługa powszechna dostępna jest również dla małych przedsiębiorstw, środki zapewniające taką usługę powszechną mogą różnić się od siebie w zależności od tego, czy dotyczą odbiorców będących gospodarstwami domowymi, czy małych przedsiębiorstw. ê 2009/72/WE motyw 47

(17)Państwa członkowskie powinny mieć możliwość wyznaczenia dostawcy z urzędu. Takim dostawcą może być dział sprzedaży przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo, zajmującego się także dystrybucją, jeżeli spełnia ono wymagania dotyczące rozdziału wynikające z niniejszej dyrektywy. ê 2009/72/WE motyw 48 (dostosowany) (18)Państwa członkowskie powinny mieć możliwość wdrażania środków mających na celu osiągnięcie celów spójności społecznej i gospodarczej, obejmujących w szczególności zapewnienie odpowiednich bodźców ekonomicznych przy użyciu, w stosownych przypadkach, wszelkich istniejących narzędzi krajowych i wspólnotowych Ö unijnych Õ. Narzędzia te mogą obejmować mechanizmy zobowiązań dla zagwarantowania koniecznych inwestycji. ê 2009/72/WE motyw 49 (dostosowany) (19)W zakresie, w jakim środki podjęte stosowane przez państwa członkowskie w celu spełnienia obowiązków użyteczności publicznej stanowią pomoc państwa zgodnie z art. 87 ust. 1 Ö 107 ust. 1 Õ Traktatu, istnieje obowiązek zgłoszenia ich Komisji wynikający z art. 88 ust. 3 Ö 108 ust. 3 Õ Traktatu. ê 2009/72/WE motyw 52 (dostosowany) ð nowy (20)Konsumenci powinni mieć dostęp do jasnych i zrozumiałych informacji na temat ich praw w odniesieniu do sektora energetycznego. Po konsultacji z właściwymi zainteresowanymi stronami, w tym z państwami członkowskimi, krajowymi organami regulacyjnymi, organizacjami konsumentów i przedsiębiorstwami energetycznymi, Komisja powinna ustanowić Ö ustanowiła Õ dostępną, łatwą w użytku listę kontrolną konsumenta energii, dostarczającą konsumentom praktyczne informacje o ich prawach. Lista kontrolna konsumenta energii ð powinna być aktualizowana, ï dostarczana wszystkim konsumentom oraz publicznie dostępna. ò nowy (21)Obecnie szereg czynników utrudnia konsumentom dostęp do różnych źródeł informacji rynkowych, do których mogą dotrzeć, a także zrozumienie ich i działanie w oparciu o nie. W tym celu należy poprawić porównywalność ofert i zmniejszyć w jak największym wykonalnym zakresie przeszkody w zmienianiu dostawcy, bez nieuzasadnionego ograniczania konsumentowi wyboru. ò nowy (22)Odbiorcy są nadal obciążani szerokim zakresem opłat bezpośrednio lub p