SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z działań podjętych w następstwie udzielenia absolutorium za rok budżetowy 2012 (Streszczenie) /* COM/2014/0607 final */





Sprawozdanie z działań podjętych w następstwie wniosków złożonych przez Parlament Europejski w jego rezolucjach w sprawie absolutorium i Radę w zaleceniu w sprawie absolutorium za rok budżetowy 2012 Uwagi wstępne Niniejszy dokument stanowi sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego (PE) i Rady z działań podjętych w następstwie rezolucji Parlamentu w sprawie absolutorium[1] i zalecenia Rady[2] za rok budżetowy 2012, zgodnie z art. 319 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFEU), art. 166 rozporządzenia finansowego oraz art. 119 ust. 5 rozporządzenia finansowego w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju. Sprawozdanie koncentruje się na wiążących zobowiązaniach, na które PE zwrócił szczególną uwagę w swoich ogólnych rezolucjach w sprawie absolutorium. Sprawozdaniu towarzyszą dwa dokumenty robocze służb Komisji, zawierające odpowiedzi Komisji na obserwacje (8 z PE) i wnioski PE (353) i Rady (77 – ogółem 79, ale 2 skierowane do Trybunału Obrachunkowego) w związku z udzieleniem absolutorium. Komisja zgadza się na rozpoczęcie nowych działań w zakresie 142 wniosków (108 z PE i 34 z Rady). Jest zdania, że w przypadku 240 wniosków (199 z PE i 41 z Rady) wymagane działania zostały już podjęte lub są w toku, chociaż w niektórych przypadkach wyniki będą musiały zostać poddane ocenie. Natomiast z przyczyn związanych z obowiązującymi ramami prawnymi i budżetowymi lub swoją rolą instytucjonalną bądź prerogatywami Komisja nie może przyjąć 40 wniosków (38 z PE[3] i 2 z Rady[4]). Uzasadnienie zostało przedstawione w dwóch załączonych dokumentach roboczych służb Komisji. 1. Wiążące zobowiązania W ogólnej rezolucji dotyczącej udzielenia absolutorium za 2012 r. PE podkreśla zwłaszcza dużą liczbę wiążących zobowiązań o charakterze prawnym, kontrolnym, instytucjonalnym, finansowym oraz zobowiązań dotyczących odpowiedzialności. Wnioski były szeroko omawiane w toku procedury udzielania absolutorium, w szczególności ze sprawozdawcą i członkami Komisji Kontroli Budżetowej (CONT). W pismach przewodniczącego Barroso (26.11.2013)[5] oraz komisarza Ṧemety (10.3.2014)[6] przedstawiono dowody formalnego zaangażowania Komisji w pełną i terminową realizację szeregu działań i środków związanych z kwestiami wskazanymi w tych wiążących zobowiązaniach. W niniejszym komunikacie uwzględniono przyrzeczenia złożone w dwóch wyżej wymienionych pismach, aktualizując w miarę potrzeby sytuację o dalsze działania, jakie zostały podjęte. 1.1. Rozwiązywanie problemów poruszonych w rocznych sprawozdaniach z działalności dyrektorów generalnych z zastrzeżeniami (§§25–26, §33, §39, §196, §223) W odniesieniu do zastrzeżeń zawartych w rocznych sprawozdaniach z działalności niektórych dyrektorów generalnych, PE uważa, że niezwykle ważne jest, aby Komisja wykazała, że podjęła działania niezbędne w celu zniwelowania obaw związanych z zastrzeżeniami zgłoszonymi przez PE. PE zamierza ponadto wykorzystać działania podjęte w następstwie zastrzeżeń jako instrument kontroli budżetowej służący monitorowaniu tych działań. Komisja podjęła już szereg podstawowych działań, które szerzej omówiono w wyżej wymienionych pismach, a obecne kolegium komisarzy zobowiązało się wobec PE poprzedniej kadencji do podjęcia dalszych działań, co faktycznie umożliwiło PE udzielenie Komisji absolutorium. Komisja informuje o poważnych uchybieniach stwierdzonych w wykonaniu budżetu UE poprzez zastrzeżenia zawarte w rocznych sprawozdaniach z działalności dyrektorów generalnych Komisji oraz o ryzyku dla budżetu UE związanym z tymi uchybieniami. Zastrzeżeniu zawsze towarzyszy klarowny plan działań mający na celu rozwiązanie problemu stwierdzonego w sposobie zarządzania środkami UE, a jeżeli spełnione są warunki określone w stosownych przepisach, Komisja może wstrzymać lub zawiesić płatności. Komisja zapewnia działania następcze w odniesieniu do tych zastrzeżeń i odpowiadających im planów działań poprzez monitorowanie postępu prac służących wdrożeniu tych planów. Zastrzeżenia zostają uchylone dopiero po uzyskaniu przez Komisję wiarygodnych dowodów na to, że uchybienia zostały usunięte w wyniku właściwych działań państw członkowskich, że wprowadzono odpowiednie procedury naprawcze, a nowy system okazał się niezawodny w praktyce. W rocznych sprawozdaniach z działalności jasno przedstawiono, w jaki sposób Komisja wykonuje swoje obowiązki w zakresie zapewniania zgodności z prawem i prawidłowości polityk podlegających zarządzaniu dzielonemu na poziomie poszczególnych państw członkowskich i programów (w przypadku polityki spójności) lub agencji płatniczych (w przypadku rolnictwa). Ponadto Komisja przedstawia szacowany poziom błędu i ryzyko rezydualne dotyczące agencji płatniczych, działań lub programów, a państwa członkowskie dysponują orientacyjnymi informacjami na temat rzeczywistego ryzyka po wdrożeniu odpowiednich działań naprawczych. Jest to również instrument umożliwiający organowi udzielającemu absolutorium przeprowadzenie bardziej szczegółowej oceny sytuacji. Komisja zasadniczo chętnie przyjmuje spostrzeżenia PE odnośnie do zastrzeżeń wyrażonych przez dyrektorów generalnych Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich (DG AGRI) oraz Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej (DG REGIO). Jednak wniosek PE o przeprowadzanie co najmniej jednej kontroli w odniesieniu do wszystkich programów operacyjnych w okresie programowania nie jest zgodny z modelem jednorazowej kontroli przedstawionym przez ETO w 2004 r. oraz z wnioskiem PE o korzystanie z ograniczonych zasobów kontrolnych w sposób bardziej oszczędny poprzez ukierunkowanie kontroli na programy wysokiego ryzyka. 1.2. Lepsze sformułowanie definicji oraz stosowanie przepisów i zasad przez władze państw członkowskich →W zakresie zarządzania dzielonego PE zwrócił się o szczegółowe przepisy w akcie delegowanym dotyczącym rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów (CPR) w celu uwzględnienia definicji poważnego uchybienia i oceny kluczowych wymogów dotyczących systemów zarządzania i kontroli (§§56–4, §216, §223). Komisja przyjęła akty delegowane dotyczące obszarów objętych zarządzaniem dzielonym w obrębie nowych wieloletnich ram finansowych (WRF) na lata 2014–2020. Akt delegowany na podstawie CPR określa szczegółowe zasady umożliwiające skuteczne funkcjonowanie mechanizmu korekt finansowych poprzez jasne zdefiniowanie kryteriów ustalania „poważnych uchybień” prowadzących do stosowania korekt finansowych netto (zob. art. 30 rozporządzenia delegowanego Komisji 480/2014 z dnia 3 marca 2014 r.). →PE zwrócił się z wnioskiem o stosowanie stopniowo zwiększających się redukcji płatności i sankcji administracyjnych w przypadku, gdy kryteria kwalifikowalności nie były przestrzegane przez beneficjentów końcowych otrzymujących płatności bezpośrednie lub wsparcie na rozwój obszarów wiejskich oraz powtarzających się uchybień w odniesieniu do systemu identyfikacji działek rolnych (§44, §§56–5). Obecne ramy regulacyjne przewidują system stopniowo zwiększających się redukcji i wykluczeń płatności, gdy istnieją wystarczające dowody na to, że utrzymywanie się uchybień (beneficjenci nie spełniają warunków kwalifikowalności) doprowadzi do wzrostu ryzyka finansowego dla budżetu UE[7]. Komisja zaproponowała utrzymanie systemu zmniejszeń, odmów i wycofań płatności oraz kar na poziomie beneficjentów końcowych[8]. Państwa członkowskie powinny stosować te przepisy bez uszczerbku dla korekt finansowych, które Komisja może zastosować w odniesieniu do poszczególnych państw członkowskich. →PE zwrócił się z wnioskiem o stosowanie mechanizmu zawieszania jako instrumentu ex ante w celu ochrony budżetu UE (§42, §§56–6). Art. 41 rozporządzenia nr 1306/2013 przewiduje nowy mechanizm zawieszania płatności w obszarze rolnictwa, który może być stosowany jako instrument ex ante w celu ochrony budżetu UE przed uchybieniami w systemie kontroli państw członkowskich. W obszarze rolnictwa płatności będą zawieszane we wszystkich przypadkach, w których krajowe środki zaradcze mające na celu wyeliminowanie stwierdzonych poważnych uchybień podejmowane będą nieterminowo i w nieodpowiedni sposób. 1.3. Opracowanie i wdrożenie bardziej rygorystycznej strategii kontroli i audytu na lata 2014–2020 W odniesieniu do DG REGIO, PE zwrócił się o: →zwiększenie liczby własnych kontroli opartych na próbie losowej przeprowadzanych przez Komisję na miejscu oraz bardziej systematyczne stosowanie korekt finansowych netto (§13, §38, 56-3); Komisja przeprowadza własne kontrole w sposób opłacalny, bezpośrednio na poziomie instytucji zarządzających, instytucji pośredniczących i beneficjentów obarczonych wysokim ryzykiem. Kwestia ta została również poruszona w rocznym sprawozdaniu z działalności, strategii kontroli oraz w ogólnym sprawozdaniu z kontrolnego postępowania wyjaśniającego „Eliminowanie niepewności”. →przedstawienie wniosku w sprawie ograniczenia, a nawet zakazania, wszystkich projektów zastępczych (§15, §54, §56–13, §215); We wniosku wzywa się do dokonania przeglądu prawodawstwa przyjętego przez Parlament Europejski i Radę w grudniu 2013 r. obejmującego lata 2014–2020[9]. Istotna zmiana wprowadzona dla okresu programowania 2014–2020 zakłada, pod pewnymi warunkami, pozbawienie państw członkowskich możliwości uniknięcia korekty netto poprzez jej przyjęcie, a następnie ponowne wykorzystanie odpowiadającej jej kwoty. Zdaniem Komisji możliwość zastąpienia nieprawidłowych projektów określonych przez same państwa członkowskie do dnia 15 lutego roku n+1 pozostaje ważnym bodźcem dla państw członkowskich do wykrywania i korygowania nieprawidłowości na ich poziomie. W związku z powyższym taki wniosek nie zostanie przedstawiony przed dokonaniem oceny efektywności nowych instrumentów. →nasilenie i zaostrzenie kontroli pierwszego szczebla (§46); Wniosek ten został skierowany do państw członkowskich i jest zgodny z inicjatywami Komisji oraz zaleceniami ETO. Komisja stale zachęca państwa członkowskie do wzmocnienia ich systemów kontroli. Regulacje przyjęte dla okresu programowania 2014–2020 zawierają pewne rozwiązania, które powinny przyczynić się do poprawy efektywności kontroli na szczeblu krajowym, w tym wprowadzenie korekt finansowych netto, co ma na celu zachęcenie państw członkowskich do wdrożenia efektywnych systemów zarządzania i kontroli oraz wzmożonego stosowania uproszczeń, w szczególności w zakresie opcji uproszczonych kosztów, co powinno przyczynić się do zmniejszenia liczby błędów. →wskazanie w komunikacie w sprawie dzielonego zarządzania funduszami trzech państw członkowskich o najwyższym poziomie błędu i korekt finansowych (§53); Komunikat o ochronie budżetu UE przyjmowany we wrześniu każdego roku dotyczy korekt finansowych, zaś współczynniki błędów państw członkowskich przedstawiane są w rocznych sprawozdaniach z działalności. →wprowadzenie wzoru i zaleceń dla krajowych deklaracji zarządczych (§56–12, §60); Kwestia ta została podjęta przez międzyinstytucjonalną grupę roboczą utworzoną dnia 16 grudnia 2013 r., której prace zakończyły się przed końcem czerwca 2014 r. Ich wyniki zostaną przekazane PE, Radzie, Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu (ETO) oraz parlamentom krajowym jesienią 2014 r. W odniesieniu do DG AGRI, w szczególności w zakresie uchybień w systemach identyfikacji działek rolnych, PE zwrócił się o: →szybką realizację planów działań, a w przypadku niedotrzymania terminów w nich określonych – nałożenie proporcjonalnych korekt finansowych netto w ramach procedury zgodności (§42); W ramach obecnej procedury państwa członkowskie wzywa się do opracowania i zrealizowania planu działań w przypadku stwierdzenia znaczących uchybień w odniesieniu do ich systemów identyfikacji działek rolnych. Realizacja takiego planu działań przez państwa członkowskie jest ściśle monitorowana przez DG AGRI i jest uwzględniana w rocznym sprawozdaniu z jej działalności. Ponadto państwa członkowskie mają obowiązek dokonywania corocznej oceny jakości swoich systemów identyfikacji działek rolnych oraz podjęcia działań naprawczych w stosownych przypadkach. W odniesieniu do procedury zgodności, ryzyko stwierdzone dla budżetu UE systematycznie uruchamia korekty finansowe netto, które mają być stosowane proporcjonalnie do ryzyka finansowego dla budżetu UE. Opóźnienie w realizacji niezbędnych działań naprawczych powoduje przedłużenie czasu trwania zidentyfikowanego ryzyka nieprawidłowych płatności, a tym samym skutkuje zastosowaniem wyższych korekt finansowych netto z tytułu utrzymujących się uchybień. Nowe ramy prawne[10] umożliwiają również zawieszenie płatności, jeżeli Komisja uzna, że dane państwo członkowskie nie jest w stanie wdrożyć niezbędnych działań naprawczych zgodnie z planem działań na podstawie jasnych wskaźników postępu. → zrównoważenie ryzyka finansowego błędów stwierdzonych w 2006 r. przez ETO we Francji i Portugalii za pomocą korekt netto (§31); Jak wskazano w rocznym sprawozdaniu z działalności DG AGRI za 2013 r. budżet UE został zabezpieczony przy pomocy procedur rozliczania zgodności. W przypadku Portugalii zastosowanie procedury rozliczania zgodności umożliwiło odzyskanie ponad 100 mln EUR w korektach finansowych netto za lata składania wniosków 2006–2008. Procedury rozliczania zgodności wciąż toczą się dla kolejnych lat składania wniosków. W przypadku Francji przed rokiem 2008 nie stwierdzono żadnych poważnych uchybień, które wzbudziłyby zastrzeżenia lub które wymagałyby realizacji planu działań bądź zastosowania znaczących korekt finansowych. Zastosowanie szeregu znaczących korekt finansowych zaproponowano w odniesieniu do lat finansowania 2008–2010, w przypadku których procedura rozliczania rachunków jest na bardzo zaawansowanym etapie. Procedury kontroli zgodności prowadzi się dla kolejnych lat. → opracowanie w odniesieniu do Francji i Portugalii szczegółowych planów działań obejmujących między innymi aktualizację ich systemów identyfikacji działek rolnych (§44, §§56–11, §192) oraz przedstawienie sprawozdania dotyczącego stanu realizacji planów działań do dnia 30 czerwca 2014 r. (§43); Szczegółowe plany działań zostały już opracowane: w przypadku Portugalii zostały opracowane w 2010 r., a wdrożone w 2013 r., natomiast w przypadku Francji aktualizacja systemów identyfikacji działek rolnych ma zostać w pełni zakończona na rok składania wniosków 2016, po dokonaniu ponownej oceny obszaru kwalifikowanego każdego pojedynczego gruntu rolnego. Jednocześnie interesy finansowe UE będą chronione dzięki systemowi korekt finansowych netto. Komisja ściśle monitoruje sytuację, a ryzyko finansowe jest w pełni objęte trwającymi procedurami rozliczania zgodności (zob. powyżej). DG AGRI poinformowała o realizacji tych planów działań w swoim rocznym sprawozdaniu z działalności za rok 2013, opublikowanym w czerwcu 2014 r. → przedłożenie przez Komisję stosownego wniosku w sprawie stopniowego zwiększania korekty sankcji wykraczających znacznie poza dotychczasowe korekty netto i korekty ryczałtowe w przypadku powtarzających się uchybień w systemach identyfikacji działek rolnych (§44); Wniosek Komisji wymagałby wznowienia procedury ustawodawczej w sprawie rozporządzenia nowo przyjętego przez dwóch współprawodawców w ramach reformy WPR. Jednak wzrost korekt finansowych w przypadku powtarzających się naruszeń przepisów UE został przewidziany w akcie delegowanym w sprawie zarządzania finansowego WPR i jest stosowany we wszystkich przypadkach, w których istnieją wystarczające dowody na to, że utrzymywanie się uchybień prowadzi do wzrostu ryzyka finansowego dla budżetu UE (zob. również punkt 1.2.). →rozwiązanie problemów pojawiających się w agencjach płatniczych, w przypadku których ryzyko rezydualne błędu jest wyższe od progu istotności wynoszącego 2%, ze szczególnym uwzględnieniem agencji płatniczych we Francji, w Bułgarii, Rumunii, Portugalii i na Łotwie (§41); W ramach zarządzania dzielonego to państwo członkowskie przyjmuje główną odpowiedzialność za dopilnowanie tego, aby działania finansowane z budżetu były realizowane w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami. Rola Komisji polega raczej na sprawowaniu ogólnego nadzoru poprzez weryfikowanie skutecznego funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli państw członkowskich za pomocą procedury rozliczania zgodności oraz stosowanie korekt finansowych netto w celu ochrony budżetu UE. W swoim rocznym sprawozdaniu z działalności za rok 2013 w części dotyczącej agencji płatniczych, dla których skorygowany poziom błędu rezydualnego wyniósł 2% do 5% DG AGRI oceniła, czy ryzyko zostało wystarczająco objęte czynnikami łagodzącymi, a tym samym, czy zastrzeżenie finansowe było konieczne. W ramach oceny sprawdzono, czy stosowana jest procedura rozliczania zgodności obejmująca odpowiednie wydatki oraz czy dane państwo członkowskie wdrożyło niezbędne działania naprawcze. Zastrzeżenia zgłoszono automatycznie w przypadku agencji płatniczych, dla których skorygowany poziom błędu rezydualnego wyniósł ponad 5%. DG AGRI zgłosiła 62 zastrzeżenia: 11 zastrzeżeń dotyczących środków rynkowych, 20 (na poziomie agencji płatniczych) dotyczących płatności bezpośrednich oraz 31 na poziomie agencji płatniczych dotyczących rozwoju obszarów wiejskich. Ponadto czynności w ramach audytu przeprowadzane są przez DG AGRI na podstawie centralnej analizy ryzyka obejmującej całość wydatków na WPR we wszystkich państwach członkowskich, tj. państwa członkowskie, środki i programy obarczone wyższym ryzykiem podlegają audytowi w pierwszej kolejności. →przyspieszenia procedury rozliczania zgodności tak, aby w standardowych sprawach kończyła się w ciągu dwóch lat (§40, §§56–10, §158); Na podstawie nowych ram prawnych WPR (akt wykonawczy przyjęty dnia 6.8.2014 r.) Komisja podejmuje działania mające na celu usprawnienie całej procedury i ograniczenie ryzyka nieuzasadnionych opóźnień. W szczególności dojdzie do połączenia niektórych etapów dotychczasowego postępowania kontradyktoryjnego, terminy dla każdego etapu postępowania wprowadzone zostaną zarówno dla Komisji, jak i dla państw członkowskich, a w przypadku nieprzekazania informacji przez państwo członkowskie we wskazanym terminie Komisja będzie uprawniona do przejścia do kolejnego etapu w oparciu o dostępne informacje. Komisja dołoży wszelkich starań, aby ograniczyć maksymalny czas trwania całej procedury rozliczania zgodności do niezbędnego minimum wymaganego przez odpowiednie przepisy przy jednoczesnym poszanowaniu poszczególnych etapów procedury zgodności (tj. postępowania kontradyktoryjnego i procedury pojednawczej); w standardowych sprawach procedura zostanie zakończona w terminie do dwóch lat. W odniesieniu do DG REGIO, DG EMPL i DG AGRI, PE zwrócił się o: →opracowanie przez zainteresowane dyrekcje generalne nowej i wzmocnionej strategii audytu w celu przeciwdziałania uchybieniom stwierdzonym w niektórych państwach członkowskich, w tym wzmożenie kontroli jakości w państwach członkowskich w odniesieniu do sprawozdań z audytu i kontroli oraz wytycznych dotyczących kontroli przeprowadzanych przez samą Komisję (które zostaną przedstawione w ramach absolutorium za rok 2013) (§45, §§49–50, §56–1-2); Komisja potwierdza rozwój nowych i wzmocnionych strategii audytu zarówno dla polityki spójności, jak i rolnictwa, szczegółowo opisanych w piśmie komisarza Ṧemety. „Wytyczne dotyczące kontroli” rozumiane są jako strategia kontroli Komisji na lata 2014–2020, która wkrótce zostanie przekazana PE. W planie działań na rok 2008 DG REGIO zobowiązała się do tego, że postępowania kontradyktoryjne związane z korektami finansowymi będą kończyć się w ciągu maksymalnie 24 miesięcy od dnia przeprowadzenia kontroli. DG REGIO wywiązuje się z tego zobowiązania. Dyrekcja ds. audytu Dyrekcji Generalnej ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego (DG EMPL) zawsze przydzielała zasoby pod kątem programów obarczonych najwyższym ryzykiem lub państw członkowskich o niskiej skuteczności działania w celu rozwiązywania istniejących problemów. Stale monitoruje skuteczność i rzetelność prac instytucji audytowych. W związku z tym należy zauważyć, że poziom błędów założony w rocznym sprawozdaniu z działalności DG EMPL na trzy kolejne lata jest zgodny z poziomem błędu określonym przez ETO. Można zatem stwierdzić, że systemy kontroli i monitorowania wdrożone przez DG EMPL funkcjonują prawidłowo. W marcu 2014 r. DG AGRI przyjęła nową wieloletnią strategię audytu. Strategia audytu potwierdza podejście oparte na ryzyku i systemie, w szczególności w celu osiągnięcia lepszej równowagi między zakresem audytu w odniesieniu do ryzyka a zasięgiem geograficznym. Kroczący trzyletni program audytu obowiązuje od lipca 2014 r. Będzie on podlegać okresowemu przeglądowi mającemu na celu uwzględnienie realizacji reformy WPR, a także dodatkowych dowodów, które będą dostępne od 2016 r. dzięki nowym pracom jednostek certyfikujących prowadzonym nad legalnością i prawidłowością. Strategia obejmuje kluczowe wskaźniki skuteczności działania dotyczące zasięgu geograficznego, pokrycia wydatków i ryzyka, które będą monitorowane i uwzględniane w przyszłych rocznych sprawozdaniach z działalności począwszy od rocznego sprawozdania z działalności za rok 2014. →częstsze monitorowanie procesu certyfikacji krajowych instytucji audytowych w państwach członkowskich, zajmujących się częściej powtarzającym się wysokim poziomem błędu, oraz przedstawienie komunikatu i wniosku ustawodawczego w tym celu (§61); W odniesieniu do funduszy strukturalnych i funduszu spójności, poziom błędów nie jest związany z wiarygodnością instytucji audytowych. Wysoki poziom błędów może być zgłaszany zarówno przez wiarygodne, jak i mało wiarygodne instytucje audytowe. To samo dotyczy niskiego poziomu błędów. Komisja monitoruje wszystkie instytucje audytowe i weryfikuje w szczególności ich niezależność (status w CPR). Jednak formalnie instytucje audytowe nie podlegają procesowi certyfikacji w ramach CPR. Nie ma konieczności przedkładania wniosku legislacyjnego w tym zakresie. Jak określono w rozporządzeniu finansowym Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 966/2012 i art. 9 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, począwszy od roku składania wniosków 2014 jednostki certyfikujące zobowiązane są weryfikować wyniki kontroli na miejscu przeprowadzanej przez agencje płatnicze, na podstawie reprezentatywnej próby transakcji na poziomie beneficjenta końcowego i wydać opinię o legalności i prawidłowości wydatków zgłoszonych Komisji. DG AGRI przeprowadzi kontrolę wiarygodności tej opinii i wykorzysta ją w celu umocnienia swojej pewności i precyzyjnej analizy ryzyka. →stosowanie art. 32 ust. 5 rozporządzenia finansowego (§62); Komisja faktycznie stosuje przepisy rozporządzenia finansowego i odnosi się do struktury systemu realizacji na okres programowania 2014–2020. →przedstawienie komunikatu w sprawie obniżenia wymogów w zakresie sprawozdawczości i częstotliwości kontroli dla państw członkowskich o stałym bardzo niskim poziomie błędów (§63); W obszarze polityki spójności Komisja uważa, że dla dokonania oceny funkcjonowania systemów i podjęcia decyzji o kierunku działalności audytowej, wiarygodność zgłoszonych poziomów błędów jest tak samo ważna jak sam poziom zgłoszonego błędu. W obszarze rolnictwa, w przypadku którego złagodzenie wymogów sprawozdawczych nie jest możliwe, wezwanie do zmniejszenia częstotliwości kontroli zostało przewidziane w: art. 41 aktu wykonawczego przyjętego dnia 6.8.2014 r. szczegółowo określający zasady zawarte w art. 59 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, określa przesłanki, których łączne spełnienie stanowi warunek zmniejszenia liczby kontroli na miejscu. Zatem przedłożenie kolejnego wniosku legislacyjnego lub komunikatu Komisji w tej sprawie nie jest konieczne. →sprawdzenie przez Komisję jej wewnętrznego dzielonego zarządzania funduszami i przedstawienie Parlamentowi zaleceń dotyczących wyznaczenia urzędników UE na szefów krajowych organów ds. płatności, administracji i audytu państw członkowskich, którzy byliby odpowiedzialni za wydatkowanie funduszy Unii (§65); Powoływanie szefów organów krajowych leży w gestii państw członkowskich. Wniosek naruszałby zasadę zarządzania dzielonego i pomocniczości oraz ingerowałby w autonomię krajowych organów administracji publicznej. W obszarze polityki regionalnej ustanowiono zespół zadaniowy, który ma wesprzeć administrację w Grecji i Portugalii. DG REGIO organizuje dla organów państw członkowskich seminaria szkoleniowe w zakresie zarządzania finansami i kontroli na okres programowania 2014–2020. Aktualnie przygotowywane są również seminaria z zakresu przeciwdziałania nadużyciom finansowym i korupcji skierowane w szczególności do konkretnych państw członkowskich. Kolejna inicjatywa obejmuje wskazówki dotyczące unikania najczęstszych błędów związanych z zamówieniami publicznymi. W odniesieniu do rolnictwa służby DG AGRI odbywają regularne spotkania z przedstawicielami sieci nauczania dyrektorów agencji płatniczych i organów koordynujących w celu omówienia różnych aspektów technicznych związanych z zarządzaniem i kontrolą instrumentów WPR. Na corocznej konferencji dyrektorów agencji płatniczych organizowanej przez DG AGRI audytorzy DG AGRI informują o swoich najczęstszych ustaleniach z audytu i przedstawiają ustalenia ETO. Takie informacje przekazywane są również podczas podobnych konferencji organizowanych co dwa lata przez kolejne prezydencje. Ponadto doradca DG AGRI ds. zwalczania nadużyć finansowych organizuje regularne seminaria z zakresu zwalczania nadużyć finansowych dla agencji płatniczych. Ponadto w 2014 r. DG AGRI utworzyła nową jednostkę, której zadaniem jest udzielanie państwom członkowskim porad i wsparcia we wdrażaniu systemów płatności bezpośrednich. →utworzenie rejestru dla wszystkich unijnych funduszy przekazywanych mediom w państwach członkowskich z funduszy strukturalnych lub rolniczych, w tym funduszy dotyczących rozwoju obszarów wiejskich (§58) oraz skoncentrowanie kontroli na państwach członkowskich, które są podatne na błędy lub w których sytuacja jest wyraźnie problematyczna (§59); W ramach zarządzania dzielonego Komisja nie posiada informacji na poziomie projektów. W rocznych sprawozdaniach z działalności uwzględnia się już państwa członkowskie z wysokim poziomem błędów, w tym zastrzeżenia dotyczące systemów zarządzania i kontroli państw członkowskich oraz niektórych programów operacyjnych. Na podstawie corocznej szczegółowej oceny ryzyka Komisja przy przeprowadzaniu swoich kontroli Komisja skupia się na jednostkach zarządzających i instytucjach audytowych najbardziej obarczonych ryzykiem. W przypadku stwierdzenia uchybień, które mogą zostać zgłoszone również przez władze państw członkowskich, Komisja wstrzymuje lub zawiesza płatności. 1.4. Dalsza poprawa rocznych sprawozdań z działalności PE zwrócił się do Komisji o: →zgłoszenie w jakim zakresie statystyki kontrolne lub sprawozdania z kontroli państw członkowskich zostały sprawdzone, zweryfikowane i zatwierdzone (§47); Informacje te zostały już przekazane i ujawnione w rocznych sprawozdaniach z działalności. →zaznaczenie, jaki wpływ miały własne analizy ryzyka na wykorzystanie własnych zdolności kontrolnych; PE domaga się większej liczby bezpośrednich kontroli opartych na losowym doborze próby wśród organów udzielających zezwolenia i beneficjentów końcowych (§48); Pomimo faktu, iż większość sprawozdań z kontroli państw członkowskich jest wiarygodna, Komisja nie polega w pełni na ich wynikach, lecz zawsze przed wyciągnięciem wniosku w odniesieniu do poziomu pewności, który można uzyskać na ich podstawie, dokonuje oceny ryzyka. Na wniosek o przeprowadzanie częstszych kontroli Komisja przeprowadza własne kontrole bezpośrednio na poziomie instytucji zarządzających/instytucji pośredniczących i beneficjentów obarczonych wysokim ryzykiem. Niemal wszystkie z 77 kontroli systemów przeprowadzonych od listopada 2010 r. do końca 2013 r. doprowadziło do wdrożenia planów działań i wstrzymania płatności przez DG REGIO. W latach 2009–2013 DG EMPL przeprowadziła 87 audytów systemu ukierunkowanych na programy operacyjne obciążone największym ryzykiem. W odniesieniu do rolnictwa, każdego roku Komisja rozpoczyna około 250 kontroli dotyczących skuteczności systemów zarządzania i kontroli agencji płatniczych oraz przeprowadza około 120 wizyt kontrolnych w zakresie zgodności z przepisami UE. Te czynności w ramach kontroli przeprowadzane są na podstawie centralnej analizy ryzyka (tj. większa liczba kontroli audytów ukierunkowana jest na państwa członkowskie, środki i programy obarczone wyższym ryzykiem) obejmującej całość wydatków na WPR we wszystkich państwach członkowskich. Liczba dodatkowych pracowników potrzebnych do przeprowadzenia bezpośrednich kontroli opartych na losowej próbie w skali, która pozwoliłaby na ekstrapolację wyników, znacznie przewyższałaby liczbę personelu, który mógłby zostać przesunięty lub uwolniony poprzez ograniczenie liczby kontroli przeprowadzanych w państwach członkowskich z niskimi poziomami błędu. →uwzględnienie informacji na temat zastrzeżeń dotyczących ryzyka dla budżetu Unii; zastrzeżenia powinny zostać zniesione tylko wtedy, gdy niedociągnięcia zostały usunięte w wyniku działań państw członkowskich, a roczne sprawozdania z działalności również powinny uwzględniać poziom błędów oraz szacunkowe ryzyko rezydualne, w szczególności jeżeli państwa członkowskie przeprowadziły działania naprawcze (§§56–8). Kwestia ta została poruszona w pkt 1.1. →opracowanie przez DG AGRI strategii kontroli, ponowne opracowanie ocen ryzyka oraz zapewnienie właściwego monitorowania poprzez kluczowe wskaźniki skuteczności działania, których ujawnianie w rocznych sprawozdaniach z działalności należy usprawnić (§45). Kwestia ta została poruszona w pkt 1.3. 1.5. Podjęcie niezbędnych środków ochronnych PE zwrócił się o: →skrócenie postępowań kontradyktoryjnych, które poprzedzają wprowadzenie korekt finansowych netto lub wstrzymanie płatności, i przedstawienie sprawozdania przed udzieleniem absolutorium za rok 2013 (§51, §210); W planie działania na rok 2008 DG REGIO zobowiązała się do tego, że postępowania kontradyktoryjne związane z korektami finansowymi będą kończyć się w ciągu 24 miesięcy od dnia przeprowadzenia audytu. DG REGIO wywiązuje się z tego zobowiązania. Kwestia ta zostanie odpowiednio uwzględniona w aktach delegowanych. Postępowanie kontradyktoryjne nie ma zastosowania do wstrzymania płatności. Dla DG AGRI dalsze przyspieszenie procedury zgodności zwłaszcza poprzez usprawnienie fazy kontradyktoryjnej (tj. połączenie różnych etapów, wyznaczenie terminów zarówno dla państw członkowskich, jak i KE itd.) zostało przewidziane w projekcie aktu wykonawczego. Procedura zostanie ograniczona do maksymalnie dwóch lat w standardowych sprawach (zob. również pkt 1.3.). →wyszczególnienie w następnym sprawozdaniu rocznym w sprawie ochrony budżetu Unii stosowania wstrzymywania, zawieszania, korekt finansowych oraz odzyskiwania środków, w szczególności dla funduszy strukturalnych i funduszy spójności w sprawozdaniach począwszy od 2016 r. (§52, §§56–7); Komunikat przekaże informacje dotyczące wstrzymywania, zawieszenia, korekt finansowych oraz odzyskiwania środków. Ponadto Komisja zawrze dane na temat korekt finansowych netto, które przekładają się na dochody przeznaczone na określony cel dla budżetu UE, oraz wyników działań naprawczych państw członkowskich. →sporządzenie nowego sprawozdania horyzontalnego dotyczącego wdrażania nowych instrumentów zapobiegawczych i korygujących w ramach WRF na lata 2014−2020 (§§56–9); Sprawozdanie zawierać będzie analizę sposobu wdrażania nowych instrumentów zapobiegawczych i naprawczych w ramach WRF na lata 2014–2020. Ponadto w ocenie luki uwzględnione zostanie porównanie pierwotnego wniosku Komisji w sprawie odpowiednich przepisów z ostatecznym wynikiem będącym efektem zmian wprowadzonych przez organy prawodawcze, a także określenie potencjalnego związanego z tym ryzyka. →lepsze wykorzystanie zobowiązań pozostałych do realizacji i ograniczenie okresu objętego płatnościami zaliczkowymi (§56–14); Płatności zaliczkowe to instrument służący do zapewnienia beneficjentom płynności oraz umożliwienia im realizacji podjętych przez nich projektów. Jeżeli okres objęty płatnościami zaliczkowymi miałby być krótszy niż okres realizacji projektu, wówczas beneficjentowi prędzej czy później skończą się środki, a dany projekt może ostatecznie zakończyć się niepowodzeniem. Co więcej, takie podejście oznacza zmianę niedawno przyjętych przepisów i postanowień poszczególnych nowych umów. 1.6. Inne środki →PE wzywa Komisję do zajęcia się problemem fikcyjnych uczestników postępowań o udzielenie zamówienia publicznego. Informacje na temat wszystkich etapów postępowań o udzielenie zamówienia publicznego będą udostępniane w internecie (§64); Podjęto już odpowiednie kroki w tym kierunku, a mianowicie w zakresie dostępności elektronicznej wszystkich stosownych dokumentów od momentu rozpoczęcia procedury, publikacji ex ante i ex post oraz, po udzieleniu zamówienia publicznego, obowiązku ujawniania nazw i adresów podwykonawców. W odniesieniu do dyrektywy 2014/23 w sprawie udzielania koncesji, nowe przepisy zawierają obowiązek zapewnienia bezpłatnego i nieograniczonego dostępu do wszystkich dokumentów do koncesji on-line (od chwili publikacji ogłoszenia o koncesji lub zaproszenia do składania ofert). →Komisja powinna zawrzeć wiążące i dwustronne uzgodnienia z tymi państwami członkowskimi, których sytuacja wymaga uwagi, na wzór europejskiego semestru (§56–15); Jak wspomniano w pismach przewodniczącego Barroso i komisarza Ṧemety, Komisja zobowiązała się do usunięcia niedociągnięć w państwach członkowskich. Pismo komisarza Ṧemety zawiera kompleksowy zarys instrumentów i działań wdrożonych w ramach istniejących ram prawnych dla programów wydatkowania na podstawie nowych ram finansowych. Wdrażane są różne procesy mające na celu składanie sprawozdań dotyczących strategii „Europa 2020”, nad którą wspólnie pracują państwa członkowskie i Komisja. 2. OLAF (§§284–296) 2.1. Sprawa Dalliego i powiązane z nią kwestie (§§284–287, §§289–92, §296) PE zwrócił uwagę na kilka kwestii dotyczących tej sprawy, w szczególności w zakresie informacji przekazywanych PE, odpowiedzialności zarówno Komisji, jak i OLAF-u, poszanowania zasady niewinności, legalności nagrań, współpracy z organami sądowymi państw członkowskich i poszanowania praw podstawowych. Komisja pragnie w pierwszej kolejności podkreślić, że jej przewodniczący wyjaśnił sytuację Konferencji Przewodniczących w listopadzie 2012 r. Punkt nie został zaplanowany na posiedzenie plenarne, a Komisja przez cały czas działała z poszanowaniem zasady domniemania niewinności. J. Dalli zakwestionował dobrowolny charakter i zgodność z prawem swojej rezygnacji, dochodząc odszkodowania przed Sądem Unii Europejskiej w sprawie T-562/12, która obecnie się toczy. Komisja i OLAF jak zawsze w pełni współpracują z organami sądowymi państw członkowskich w tych dochodzeniach. Zarówno Komisja, jak i OLAF udzielili należytej odpowiedzi na wszelkie wnioski o informacje lub pomoc, które otrzymali od tych organów. W kwestiach związanych z brakiem odpowiedzialności OLAF przypomina, że w sposób obszerny i wielokrotnie udzielał odpowiedzi na pytania w granicach określonych odpowiednio w art. 8 rozporządzenia 1073/1999 oraz w art.10 rozporządzenia 883/2013. W odniesieniu do analizy prawnej legalności nagrań, OLAF poinformował już Komisję Kontroli Budżetowej, że zgodnie z art. 4 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia (WE) nr 1073/1999, był uprawniony do uzyskania informacji istotnych dla tego dochodzenia. OLAF stwierdza, że działał zgodnie z obowiązującymi zasadami i przepisami. Pierwsza wersja kompleksowego badania wewnętrznego w sprawie legalności nagrań prywatnych rozmów telefonicznych przez władze publiczne w państwach członkowskich została udostępniona personelowi dochodzeniowemu OLAF-u i jest stale ulepszana i aktualizowana. W kwestii ustaleń Komitetu Nadzoru OLAF-u, OLAF wskazuje, że prowadzi swoje działania dochodzeniowe w poszanowaniu wszystkich wymogów proceduralnych. W swoim sprawozdaniu z działalności w odniesieniu do osób zainteresowanych Komitet Nadzoru OLAF-u nie stwierdził żadnych naruszeń praw podstawowych ani gwarancji proceduralnych. Wyrażone obawy są zatem jedynie hipotetyczne. Co więcej, wytyczne dla personelu OLAF-u w kwestii procedur dochodzeniowych mają na celu zapewnienie tego, aby wszystkie dochodzenia przeprowadzane przez OLAF spełniały najwyższe standardy zawodowe i były przeprowadzane przy pełnym poszanowaniu praw procesowych osób zainteresowanych. W kwestii wniosku o udzielenie informacji na temat posiedzeń Izby Rozliczeniowej w 2012 r. oraz 2013 r., oraz ze względu na konieczność ochrony trwającego śledztwa, niezależności OLAF-u i domniemania niewinności osób zainteresowanych, Komisja podkreśla, że zakres informacji dotyczących postępowania tej grupy musi być ograniczony. Komisja oceni jednak dodatkowo wniosek Parlamentu Europejskiego w sprawie posiedzeń Izby Rozliczeniowej na warunkach określonych w umowie ramowej. 2.2 Pozostałe kwestie (§288, §§293–295) PE wyraził swoje zaniepokojenie wskaźnikami finansowymi dotyczącymi wszczęcia dochodzenia, działaniami następczymi podejmowanymi w sprawach domniemanych nadużyć finansowych, które zostały oddalone i przekazane z powrotem Komisji w latach 2012–2013, ankietami prowadzonymi wśród pracowników OLAF-u i wnioskiem o niezredagowaną wersję dokumentu dotyczącego wykorzystywania środków unijnych niezgodnie z przeznaczeniem. Priorytety polityki dochodzeniowej OLAF-u w 2012 r. i 2013 r. obejmowały następujące zasady wyboru: proporcjonalność, efektywne wykorzystanie zasobów dochodzeniowych i pomocniczość/wartość dodana. Priorytety te (2012 r., 2013 r.) zawierały wskaźniki finansowe. Wskaźniki te nie zostały opracowane ani nie były wykorzystywane jako „kryteria wykluczenia”, lecz były wykorzystywane jako jedne z kilku kryteriów oceny, czy dochodzenie powinno zostać wszczęte, czy też nie. Wpływ finansowy nigdy nie stanowił „conditio sine qua non” wszczęcia dochodzenia. W 2014 r. Dyrektor Generalny postanowił odstąpić od stosowania wskaźników finansowych w priorytetach polityki dochodzeniowej, biorąc pod uwagę fakt istnienia nieporozumienia w tej kwestii między interesariuszami OLAF-u, oraz biorąc pod uwagę to, jak trudno jest w większości przypadków ocenić potencjalny wpływ finansowy nowej sprawy. OLAF zamierza monitorować, czy brak dostępu do wyraźnych wskaźników finansowych w procesie selekcji prowadzi do wszczęcia zbyt wielu spraw, którymi musi zajmować się Urząd. Jeżeli tak, Dyrektor Generalny rozważy możliwość ich przywrócenia w porozumieniu z interesariuszami i Komitetem Nadzoru OLAF-u. W przypadku podejrzenia popełnienia nadużycia finansowego OLAF nie oddala ani nie przekazuje sprawy z powrotem do służb Komisji w celu jej zbadania. OLAF jest i pozostanie jedynym organem uprawnionym do wszczynania postępowań administracyjnych w takich przypadkach. Po otrzymaniu zgłoszenia podejrzenia nadużycia finansowego od innych służb Komisji, OLAF podejmuje decyzję o wszczęciu dochodzenia lub oddaleniu sprawy na podstawie kryteriów określonych w art. 5 ust. 1 rozporządzenia 883/2013. OLAF informuje służby Komisji, które przesłały informacje, o swojej decyzji o oddaleniu sprawy i podaje przyczyny jej oddalenia. W rzadkich przypadkach sprawa, która zostaje oddalona zgodnie z zasadą pomocniczości i proporcjonalności i może wymagać przeprowadzenia dochodzenia, jest przekazywana przez OLAF do właściwych władz krajowych lub organów dyscyplinarnych, w zależności od tego, które organy są najwłaściwsze do przeprowadzenia dochodzenia. Ostatecznie w sprawie wniosku o niezredagowaną wersję wyżej wymienionego dokumentu Komisja wskazuje, że w pisemnej odpowiedzi E-012041/2013 udzielonej przez Komisję dnia 28 stycznia 2014 r. na pytanie poseł Ingeborg Gräßle stwierdzono, że: „W kwestii niezredagowanej wersji dokumentu D/000955 Komisja oceni każdy wniosek złożony przez PE na warunkach umowy ramowej zawartej pomiędzy Parlamentem a Komisją”. Jak dotąd OLAF nie otrzymał żadnego wniosku PE na podstawie wyżej wymienionej umowy. * * * [1] Absolutorium za rok 2012 – budżet ogólny; sprawozdania specjalne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w kontekście absolutorium dla Komisji, absolutorium z realizacji Europejskiego Funduszu Rozwoju, absolutorium dla agencji. Nr ref. dokumentów P7_TA(2014)0287, P7_TA-PROV(2014)0288), P7_TA-PROV(2014)0290 i P7_TA-PROV(2014)0299) dostępne odpowiednio pod następującym adresem internetowym: http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&reference=20140403&secondRef=TOC&language=en [2] Nr ref. dokumentów 5848/14, 5848/14 ADD1, 5850/14 i 5850/14 ADD 1 opublikowane na stronie: http://www.europarl.europa.eu/committees/en/cont/publications.html?id=CONT00006#menuzone O niektórych z tych wniosków jest częściowo lub pośrednio mowa w innych częściach rezolucji. Zob. pkt 6, 11, 15, 17, 20, 24, 46-49, 51, 53, 55, 59, 65, 67, 70, 73, 81, 88, 90, 117, 120, 128, 137-139, 141, 149, 176-180, 183, 205, 253, 258, 260-261, 264, 270, 272, 282, 302, 314, 318, 319, 323, 326-327, 332-333, 335, 343 dokumentu roboczego służb Komisji w sprawie rezolucji PE. [4] Zob. pkt 19, 22, 61, 77 dokumentu roboczego służb Komisji w sprawie rekomendacji Rady. [5] Ares(2013)3567754 [6] Ares(2014)654055 [7] Rozporządzenie Komisji WE nr 1122/2009 w sprawie płatności bezpośrednich i WE nr 65/2011 w sprawie rozwoju obszarów wiejskich. [8] Projekt rozporządzenia wykonawczego Komisji ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w sprawie zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności [9] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s.320. [10] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 (tzw. rozporządzenie horyzontalne w sprawie WPR)