Sprawozdanie specjalne Skuteczność łączenia 
dotacji z regionalnych 
instrumentów 
inwestycyjnych 
z pożyczkami z instytucji 
finansowych w celu 
wsparcia polityki 
zewnętrznej UEPL 2014  nr 16
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luksemburg  
LUKSEMBURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa (http://europa.eu).
Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2014
ISBN 978-92-9207-051-9
doi:10.2865/86266
© Unia Europejska, 2014
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła.
Printed in Luxembourg
PL 2014  nr 16
Sprawozdanie specjalne Skuteczność łączenia 
dotacji z regionalnych 
instrumentów 
inwestycyjnych 
z pożyczkami z instytucji 
finansowych w celu 
wsparcia polityki 
zewnętrznej UE
(przedstawione na mocy art. 287 ust. 4 akapit drugi TFUE)
02
 Spis treści
Punkt
 Glosariusz i wykaz skrótów
I–VIII  Streszczenie
1–13 Wstęp
1–4 Potencjalne korzyści wynikające z łączenia dotacji przeznaczonych na współpracę zewnętrzną 
z pożyczkami
5–13 Unijne mechanizmy łączone
14–15  Zakres kontroli i podejście kontrolne
16–52  Uwagi
16–37  Regionalne instrumenty inwestycyjne zostały utworzone w odpowiedni sposób, lecz w sposobie 
zarządzania przez Komisję nadal występują uchybienia
17–21  Struktura regionalnych instrumentów inwestycyjnych jest zadowalająca, a ramy regulacyjne i proceduralne 
ulegają poprawie
22–31  Wybierane są odpowiednie projekty, lecz w dokonywanej przez Komisję ocenie nie skoncentrowano się 
w wystarczającym stopniu na wartości dodanej i wysokości dotacji UE
32–33  Komisja dokonuje wypłat nadmiernie wysokich zaliczek
34 W przypadku instrumentów podporządkowanych kryteria udzielania pożyczek podporządkowanych były 
niejednoznaczne lub ogólne
35–37  Zakres, w jakim Komisja monitorowała realizację dotacji, był zróżnicowany
38–52  Jak dotąd nie osiągnięto w pełni zamierzonych korzyści łączenia dotacji i pożyczek
39–42  Konieczność otrzymania dotacji w celu zaciągnięcia pożyczki wykazano jedynie w przypadku połowy 
zbadanych projektów
43–46  Nie wykorzystano w pełni możliwości udziału Komisji w formułowaniu polityki oraz możliwości wywierania 
wpływu na sposób tworzenia projektów i zarządzania nimi
47–52  Łączenie dotacji i pożyczek poprawiło koordynację działań darczyńców, lecz finansowanie UE jest jak dotąd 
słabo wyeksponowane
03 Spis treści
53–60  Wnioski i zalecenia
 Załącznik  I – Światowy zasięg regionalnych instrumentów inwestycyjnych
 Załącznik  II –  Kwoty zatwierdzone jako zobowiązanie, przewidziane w umowach 
i wypłacone, w rozbiciu na poszczególne regionalne instrumenty 
inwestycyjne, na dzień 31.12.2013 r.
 Załącznik  III –  Liczba zatwierdzonych projektów według regionalnych instrumentów 
inwestycyjnych w latach 2007–2013
 Załącznik  IV –  Środki przekazane na rzecz 387 zatwierdzonych projektów według 
regionalnych instrumentów inwestycyjnych w latach 2007–2013
 Załącznik  V –  Pożyczki z instytucji finansowych według regionalnych instrumentów 
inwestycyjnych w latach 2007–2013
 Załącznik  VI – Próba 15 zbadanych projektów ITF
 Załącznik  VII – Próba 15 zbadanych projektów NIF
 Załącznik  VIII –  Próba kontrolna projektów dotyczących utworzenia instrumentów 
podporządkowanych
 Załącznik  IX – Projekty, o których mowa w pkt 42
 Odpowiedzi Komisji
04
 Glosariusz  
i wykaz skrótów
AFD : Francuska Agencja Rozwoju (fr. Agence française de développement) jest francuską instytucją publiczną ds. 
finansowania rozwoju, która walczy z ubóstwem i wspiera wzrost gospodarczy w krajach rozwijających się oraz na 
francuskich terytoriach zamorskich. Jest to główna agencja wykonawcza w zakresie współpracy Francji na rzecz 
rozwoju.
AIF: Instrument Inwestycyjny dla Azji (ang. Asian Investment Facility)
CIF: Instrument Inwestycyjny dla Karaibów (ang. Caribbean Investment Facility)
Delegatura UE : UE jest reprezentowana przez 139 delegatur i biur UE na całym świecie. Delegatury UE stanowią 
część struktury Komisji Europejskiej, lecz służą interesom całej UE.
EBI: Europejski Bank Inwestycyjny
EBI jest bankiem Unii Europejskiej. Jest on własnością państw członkowskich Unii Europejskiej, których 
interesy reprezentuje, oraz ściśle współpracuje z innymi instytucjami UE w celu realizacji polityki UE 
poprzez zapewnianie finansowania projektów inwestycyjnych.
EBOR : Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju
EBOR jest publicznym bankiem rozwoju z siedzibą w Londynie, który wspiera przejście na otwartą 
gospodarkę rynkową w krajach od Europy Środkowej i Wschodniej po Azję Środkową oraz w krajach 
południowego i wschodniego regionu Morza Śródziemnego. Zapewnia on bankom, branżom przemysłu 
i przedsiębiorcom finansowanie projektów w zakresie zarówno nowych przedsięwzięć, jak i inwestycji 
w istniejące przedsiębiorstwa. Jego działalność dotyczy głównie sektora prywatnego, lecz współpracuje on 
również z przedsiębiorstwami sektora publicznego.
EFR : Europejski Fundusz Rozwoju
Europejskie Fundusze Rozwoju są głównym instrumentem służącym do udzielania pomocy unijnej 
w ramach współpracy na rzecz rozwoju państwom Afryki, Karaibów i Pacyfiku oraz krajom i terytoriom 
zamorskim. Obecne ramy stosunków Unii Europejskiej z tymi krajami i terytoriami określa umowa 
o partnerstwie podpisana w Kotonu dnia 23 czerwca 2000 r. na okres 20 lat („umowa z Kotonu”). 
Skoncentrowano się w niej na ograniczeniu, a ostatecznie wyeliminowaniu ubóstwa.
EuropeAid : Dyrekcja Generalna ds. Rozwoju i Współpracy EuropeAid
IFCA : Instrument Inwestycyjny dla Azji Środkowej (ang. Investment Facility for Central Asia)
IFP: Instrument Inwestycyjny dla Pacyfiku (ang. Investment Facility for the Pacific)
ITF: Fundusz Powierniczy UE na rzecz Infrastruktury w Afryce (ang. EU‑Africa Infrastructure Trust Fund)
KfW : KfW (niem. Kreditanstalt für Wiederaufbau) jest bankiem wsparcia Republiki Federalnej Niemiec z siedzibą 
we Frankfurcie. Oddział banku ds. rozwoju koordynuje w imieniu rządu Niemiec współpracę finansową na rzecz 
rozwoju.
05 Glosariusz i wykaz skrótów 
LAIF : Instrument Inwestycyjny dla Ameryki Łacińskiej (ang. Latin America Investment Facility)
MFW : Międzynarodowy Fundusz Walutowy
MRI : Porozumienie o wzajemnym poleganiu na swoich procedurach i standardach (ang. Mutual Reliance Initiative)
MRI stanowi formalne ramy stworzone w 2009 r. przez AFD, EBI i KfW w celu zwiększenia skuteczności 
współfinansowania projektów dotyczących rozwoju. Jego główne elementy to przekazanie większości 
zadań głównej instytucji finansującej daną operację oraz wzajemne uznawanie procedur.
NIF: Sąsiedzki Fundusz Inwestycyjny (ang. Neighbourhood Investment Facility)
Pożyczka preferencyjna : Pożyczka preferencyjna jest pożyczką, której warunki są znacznie bardziej korzystne 
niż pożyczek udzielanych na warunkach rynkowych. MFW oblicza poziom koncesjonowania jako różnicę między 
wartością nominalną pożyczki a sumą zdyskontowanych przyszłych płatności z tytułu obsługi długu należnych od 
pożyczkobiorcy, wyrażoną jako odsetek wartości nominalnej pożyczki.
ROM : monitorowanie pod kątem wyników (ang. Results Oriented Monitoring)
System ROM jest narzędziem służącym do przeglądu projektów i programów, które zapewnia zalecenia 
dotyczące poprawy.
WBIF : Ramy Inwestycyjne dla Bałkanów Zachodnich (ang. Western Balkans Investment Framework)
06
 Streszczenie
I
Za pośrednictwem mechanizmów łączonych pożyczki1 
z instytucji finansowych zostają połączone z dota ‑
cjami. Umożliwia to podmiotom udzielającym dotacji 
powiększenie własnych funduszy przeznaczonych na 
współpracę zewnętrzną dzięki pożyczkom z instytucji 
finansowych. Takie łączenie umożliwia im również 
wywieranie wpływu na formułowanie polityki lub 
na sposób tworzenia projektów i zarządzania nimi. 
Ponadto łączenie pożyczek i dotacji może sprzyjać 
współpracy między zainteresowanymi stronami 
w zakresie pomocy rozwojowej oraz pomagać 
w wyeksponowaniu pomocy.
II
Od 2007 r. Komisja i państwa członkowskie utworzyły 
osiem regionalnych instrumentów inwestycyjnych, 
które obejmują całą sferę współpracy zewnętrznej 
Komisji. W latach 2007–2013 UE przeznaczyła na te 
instrumenty 2106  mln  euro. Instytucje finansujące 
rozwój wskazują projekty i występują o dotacje, które 
zostają zatwierdzone przez organy wykonawcze zło ‑
żone z przedstawicieli Komisji, państw członkowskich 
i innych darczyńców. Instytucje finansowe zlecają 
większość pomocy technicznej i monitorują projekty.
III
Kontrola przeprowadzona przez Trybunał dotyczyła 
regionalnych instrumentów inwestycyjnych od 
momentu ich utworzenia. Trybunał zbadał w szcze ‑
gólności skuteczność łączenia dotacji pochodzą ‑
cych z regionalnych instrumentów inwestycyjnych 
z pożyczkami udzielanymi przez instytucje finansowe. 
W ramach kontroli skoncentrowano się na strukturze 
regionalnych instrumentów inwestycyjnych i zarzą ‑
dzaniu nimi oraz na stopniu, w jakim osiągnięto 
zamierzone korzyści łączenia dotacji i pożyczek. Prace 
kontrolne objęły przegląd analityczny, rozmowy 
z pracownikami Komisji, ankietę przeprowadzona 
w 40 delegaturach UE (na ankietę odpowiedziały 
22 delegatury), kontrole w czterech głównych insty ‑
tucjach finansowych oraz badanie próby 30 dotacji 
udzielonych na rzecz projektów.
1 Oprócz pożyczek w ograniczonym zakresie występują również inne 
formy finansowania niepochodzącego z dotacji.IV
Trybunał stwierdza, że łączenie dotacji pochodzą ‑
cych z regionalnych instrumentów inwestycyjnych 
z pożyczkami udzielanymi przez instytucje finansowe 
w celu wsparcia polityki zewnętrznej UE było ogól ‑
nie skuteczne. Regionalne instrumenty inwestycyjne 
zostały utworzone w odpowiedni sposób, lecz ze 
względu na uchybienia w zarządzaniu prowadzonym 
przez Komisję nie osiągnięto w pełni potencjalnych 
korzyści wynikające z łączenia dotacji i pożyczek.
V
Państwa członkowskie i Komisja zapewniły utworze ‑
nie regionalnych instrumentów inwestycyjnych we 
właściwy sposób, które obecnie w pełni funkcjonują. 
Element pożyczkowy finansowania zapewniły głów ‑
nie cztery europejskie instytucje finansowe, które 
wskazały kwalifikujące się inwestycje. W ciągu ostat ‑
nich siedmiu lat wskazały one wystarczającą liczbę 
projektów pozwalającą na zatwierdzenie dostępnych 
funduszy jako zobowiązań.
VI
30 zbadanych przez Trybunał projektów uznano za 
przydatne dla odnośnych regionów i krajów. Proces 
zatwierdzania przez Komisję nie był jednak dokładny, 
a decyzje w sprawie udzielenia dotacji na określonym 
szczeblu często nie były przekonująco udokumento ‑
wane. Brakowało również wytycznych dotyczących 
kryteriów, które powinna zastosować Komisja przy 
podejmowaniu decyzji. Po zatwierdzeniu dotacji 
dokonano wypłaty nadmiernie wysokich zaliczek. 
Monitorowanie prowadzone przez Komisję nie zapew ‑
niało we wszystkich przypadkach osiągnięcia wartości 
dodanej dotacji.
Streszczenie 07
VII
Regionalne instrumenty inwestycyjne zapewniły 
partnerom działającym na rzecz rozwoju platformę 
umożliwiającą ścisłą współpracę oraz realizację bardzo 
dużych projektów, które w przeciwnym razie trudno 
byłoby sfinansować. Udzielenie dotacji do celów połą ‑
czenia ich z pożyczkami było wyraźnie uzasadnione 
w niektórych przypadkach, zwłaszcza jeśli konieczne 
było spełnienie kryteriów koncesjonowania. W innych 
przypadkach – zasadniczo w około 50% zbadanych 
przypadków – nie było to jednak oczywiste. Komisja 
nie wykorzystała w pełni możliwości wywarcia pozy ‑
tywnego wpływu na sposób tworzenia projektów lub 
wywarcia szerszego wpływu na politykę sektorową. 
Wyeksponowanie wsparcia UE jest jak dotąd nie ‑
znaczne, chociaż Komisja zajęła się rozwiązaniem tego 
problemu.
VIII
Trybunał przedstawia Komisji szereg zaleceń dotyczą ‑
cych zwiększenia skuteczności regionalnych instru ‑
mentów inwestycyjnych. Zalecenia te dotyczą wyboru 
projektów i zatwierdzania dotacji, wypłaty funduszy, 
monitorowania realizacji dotacji UE oraz większego 
wyeksponowania pomocy unijnej.
08
 Wstęp
Potencjalne korzyści 
wynikające z łączenia 
dotacji przeznaczonych 
na współpracę 
zewnętrzną z pożyczkami
01 
Za pośrednictwem mechanizmów 
łączonych pożyczki2 udzielane przez 
instytucje finansowe zostają połączo ‑
ne z dotacjami. Dotacje mogą przy ‑
bierać różne formy, lecz w przypadku 
współpracy UE z krajami rozwijającymi 
się najpowszechniejszymi rodzajami 
dotacji są dotacje przeznaczone na 
inwestycje bezpośrednie, dopłaty do 
oprocentowania, pomoc techniczna 
oraz programy gwarancji kredytowych.
02 
Głównym celem mechanizmów 
łączonych jest powiększenie fundu ‑
szy przeznaczonych na współpracę 
zewnętrzną dzięki pożyczkom udzie ‑
lanym przez instytucje finansowe. 
Łączenie dotacji i pożyczek ma na celu 
zwłaszcza rozwiązanie problemów 
nieoptymalnego poziomu inwestycji 
w przypadku działań lub infrastruktu ‑
ry, które mogłyby być rentowne, lecz 
nie uzyskują wystarczającego finan ‑
sowania ze źródeł rynkowych. Poniżej 
podano główne przyczyny niemożno ‑
ści pozyskania funduszy na projekty 
po zwykłych stopach rynkowych:
a) projekty nie są wystarczająco do ‑
chodowe, lecz zapewniają znaczne 
korzyści gospodarcze, środowisko ‑
we lub społeczne;b) projekty wykazują zbyt wysoki 
profil ryzyka;
c) projekty są zlokalizowane w kra ‑
jach o wysokim zadłużeniu, które 
podlegają wymaganiom kredyto ‑
wym Międzynarodowego Fun ‑
duszu Walutowego (MFW) (zob. 
ramka 1 ).
03 
Oprócz uruchamiania pożyczek udzie ‑
lanych przez instytucje finansowe 
łączenie dotacji i pożyczek umożliwia 
podmiotom udzielającym dotacji 
udział w formułowaniu polityki lub wy ‑
wieranie wpływu na sposób tworzenia 
projektów i zarządzania nimi. Może 
to na przykład polegać na łagodzeniu 
negatywnych efektów zewnętrznych 
projektów, takich jak szkodliwe skutki 
środowiskowe lub społeczne, lub na 
zapewnianiu dodatkowego finan ‑
sowania konkretnych celów związa ‑
nych z projektem, takich jak rozwój 
potencjału administracyjnego lub 
technicznego.2 Oprócz pożyczek 
w ograniczonym zakresie 
występują również inne formy 
finansowania 
niepochodzącego z dotacji.
Wymagania kredytowe MFW w krajach o wysokim zadłużeniu
MFW wymaga, aby kraje o wysokim zadłużeniu zaciągały pożyczki wyłącznie na warunkach znacznie bardziej 
korzystnych niż warunki rynkowe. Pożyczki takie zwane są pożyczkami preferencyjnymi. MFW wymaga, aby 
w przypadku krajów o wysokim zadłużeniu poziom koncesjonowania wynosił co najmniej 35%.Ramka 1
09 Streszczenie
04 
Z wykorzystaniem mechanizmów 
łączonych wiążą się również inne, bar ‑
dziej ogólne, potencjalne korzyści:
a) mechanizmy te wspierają współ ‑
pracę między zainteresowanymi 
stronami w dziedzinie pomocy 
rozwojowej. Mechanizmy łączone 
tworzone są zwłaszcza w partner ‑
stwie z europejskimi instytucjami 
finansowymi, a zatem opierają się 
na ich szczególnej wiedzy facho ‑
wej i ogólnej. Większa współpraca 
może skutkować większą przejrzy ‑
stością, korzyściami skali i mniej ‑
szymi kosztami transakcji dla kraju 
partnerskiego. Umożliwiają one 
również realizację projektów, które 
są zbyt duże, aby mogły zostać 
sfinansowane przez pojedynczego 
darczyńcę lub pojedynczą instytu ‑
cję finansową;
b) mechanizmy te zwiększają wie ‑
dzę beneficjentów oraz ogółu 
społeczeństwa na temat tego, że 
inwestycje zostały sfinansowane 
przy wsparciu darczyńców. Połą ‑
czenie interwencji różnych dar ‑
czyńców i instytucji finansowych 
jest sposobem na osiągnięcie masy 
krytycznej niezbędnej do wyeks ‑
ponowania pomocy.Unijne mechanizmy 
łączone
05 
Komisja od dawna przyznaje dopłaty 
do oprocentowania. Ostatnio Komisja 
i państwa członkowskie utworzyły 
jednak specjalne mechanizmy, które 
przyspieszają łączenie dotacji z po ‑
życzkami. Od 2007 r. Komisja utworzy ‑
ła osiem regionalnych instrumentów 
inwestycyjnych, które obejmują całą 
sferę współpracy zewnętrznej Komisji 
(zob. załącznik I ). Łączą one dotacje 
finansowane z Europejskich Fundu ‑
szy Rozwoju i budżetu ogólnego UE 
z pożyczkami, głównie z europejskich 
instytucji finansujących rozwój. W nie ‑
których przypadkach również państwa 
członkowskie UE dokonują wkładów 
bezpośrednich.
06 
Regionalne instrumenty inwesty ‑
cyjne mają trzystopniową strukturę 
zarządzania3:
a) organ strategiczny4, którego zada ‑
niem jest ustalanie ogólnej strate ‑
gii instrumentu finansowania;
b) organ wykonawczy5, składający się 
z przedstawicieli Komisji, państw 
członkowskich i innych darczyń ‑
ców, który odpowiada za zatwier ‑
dzanie poszczególnych dotacji;
c) organ techniczny6, składający się 
z przedstawicieli instytucji finan ‑
sowych i Komisji, który ustala 
wspólny harmonogram realizacji 
projektów i wybiera projekty 
do przedstawienia organowi 
wykonawczemu.3 Wyjątek stanowią ramy 
inwestycyjne dla Bałkanów 
Zachodnich (WBIF), których 
zarządzaniem zajmują się 
komitet sterujący i grupa 
finansująca projekty.
4 Zwany „radą strategiczną” lub 
„komitetem sterującym”.
5 Zwany „radą operacyjną” lub 
„komitetem wykonawczym”.
6 Zwany „grupą finansującą 
projekty” lub „grupą instytucji 
finansowych”.
10 Streszczenie
07 
Na podstawie konsultacji z odpowied ‑
nim krajem partnerskim lub krajami 
partnerskimi instytucje finansowe 
proponują projekty7. Opracowaniem 
harmonogramu realizacji projektów 
kierują instytucje finansowe. Instytucje 
te wskazują i wybierają projekty na 
podstawie własnych kryteriów oceny 
finansowej oraz występują o dotację, 
określając jej rodzaj i kwotę. Proces 
opracowania projektów wiąże się ze 
współpracą z Komisją, przede wszyst ‑
kim w ramach organów technicznych 
i na szczeblu delegatur UE. Główna 
instytucja finansowa projektu mo ‑
nitoruje realizację projektu i składa 
sprawozdania z postępów w tym 
zakresie. Główna instytucja finansowa 
jest uprawniona do pobrania opłaty za 
zarządzanie realizacją projektów.
08 
Fundusz Powierniczy UE na rzecz 
Infrastruktury w Afryce (ITF) jest 
jedynym regionalnym instrumentem 
inwestycyjnym działającym jako fun ‑
dusz. Funkcję organu zarządzającego 
tym funduszem pełni Europejski Bank 
Inwestycyjny (EBI). W przypadku po ‑
zostałych regionalnych instrumentów 
inwestycyjnych dotacje beneficjentom 
końcowym przeważnie przekazuje 
Komisja za pośrednictwem głównych 
instytucji finansowych. Beneficjenci 
samodzielnie udzielają leżących u ich 
podstaw zamówień i zarządzają nimi. 
Jednak to instytucje finansowe reali ‑
zują pomoc techniczną i monitorują 
realizację projektów finansowanych 
łącznie z dotacji i pożyczek. Każdy 
z regionalnych instrumentów inwe ‑
stycyjnych posiada sekretariat, który 
wspiera organy wykonawcze. Sekreta ‑
riaty prowadzi Komisja8, z wyjątkiem 
ITF, którego sekretariat prowadzi EBI.
09 
Istnieją również inne unijne mecha ‑
nizmy łączone. Głównym przykła ‑
dem jest instrument inwestycyjny utworzony w 2003 r. umową z Kotonu 
na okres 20 lat. Innymi przykładami 
mechanizmów łączonych poza za ‑
kresem regionalnych instrumentów 
inwestycyjnych są Instrument Euro ‑
śródziemnomorskiego Partnerstwa 
i Inwestycji (FEMIP) i Globalny Fundusz 
Efektywności Energetycznej.
10 
Kwota przeznaczona przez UE na re ‑
gionalne instrumenty inwestycyjne na 
lata 2007–2013 wynosiła 2106 mln euro 
(zob. załącznik II ). Do końca 2013 r. 
Komisja wypłaciła już 1205 mln euro. 
Organy wykonawcze regionalnych 
instrumentów inwestycyjnych za ‑
twierdziły 387 projektów (zob. załącz -
nik III ), w przypadku których dotacje 
wyniosły ogółem 2346 mln euro (zob. 
załącznik IV ). Dotacjom towarzy ‑
szyły pożyczki w ogólnej wysokości 
22 152 mln euro. Jak dotąd nie odnoto ‑
wano opóźnień w spłacie pożyczek.
11 
Wspierane projekty są głównie projek ‑
tami inwestycji publicznych. Objęte 
nimi sektory różnią się w przypadku 
poszczególnych instrumentów, lecz 
sektor transportu i sektor energetycz ‑
ny otrzymują największe finansowa ‑
nie9. Zakres projektów waha się od 
projektów stosunkowo małych, zaczy ‑
nających się od wartości 0,3 mln euro, 
do projektów o wartości ponad 
1000 mln euro. W większości przypad ‑
ków udział w nich bierze więcej niż 
jedna instytucja finansowa. Czasami 
w ramach regionalnych instrumen ‑
tów inwestycyjnych fundusze nie są 
przeznaczane na jeden projekt inwe ‑
stycyjny, lecz na inny instrument lub 
fundusz. W przypadku takich instru ‑
mentów podporządkowanych insty ‑
tucje finansowe wybierają i finansują 
poddziałania, w których biorą udział 
lokalni partnerzy finansowi.7 Wnioski o udzielenie dotacji 
z WBIF są głównie składane 
przez kraje partnerskie.
8 Dyrekcja Generalna ds. 
Rozwoju i Współpracy 
EuropeAid, z wyjątkiem ram 
inwestycyjnych dla Bałkanów 
Zachodnich (WBIF), których 
sekretariat zapewnia Dyrekcja 
Generalna ds. Rozszerzenia.
9 Około 55%.
11 Streszczenie
12 
Cztery główne instytucje finansowe10 
od samego początku zaangażowane 
w regionalne instrumenty inwestycyj ‑
ne to: EBI, Europejski Bank Odbudowy 
i Rozwoju (EBOR), Agence Française de 
Développement (AFD) i Kreditanstalt 
für Wiederaufbau (KfW). W  załączni -
ku V  przedstawiono kwoty pożyczek 
zatwierdzone przez nie w latach 
2007–2013 na rzecz 387 projektów, 
które uzyskały wsparcie w ramach tych 
instrumentów.
13 
W grudniu 2012 r. Komisja uruchomiła 
unijną platformę na rzecz instrumen ‑
tów łączonych w ramach współpracy 
zewnętrznej w celu zbadania sposo ‑
bów poprawy jakości i skuteczności 
regionalnych instrumentów inwesty ‑
cyjnych. Proces ten trwa, a oczeki ‑
wanym rezultatem jest zbiór zaleceń 
i wytycznych dotyczących wykorzy ‑
stania instrumentów łączonych we 
współpracy zewnętrznej oraz sposo ‑
bów uruchomienia dodatkowych środ ‑
ków publicznych i prywatnych, aby 
zwiększyć wpływ unijnej współpracy 
zewnętrznej i polityki rozwoju.10 Pozostałe kwalifikowalne 
instytucje finansowe to: 
Agencia Española de 
Cooperación Internacional 
para el Desarrollo (AECID), 
Afrykański Bank Rozwoju (ang. 
African Development Bank), 
Belgijskie Przedsiębiorstwo 
Inwestycyjne na rzecz Państw 
Rozwijających się (ang. Belgian 
Investment Company for 
Developing Countries (BIO)), 
Karaibski Bank Rozwoju (CDB), 
Bank Rozwoju Rady Europy 
(CEB), Companía Española de 
Financiación al Desarrollo 
(COFIDES), Fiński Fundusz 
Współpracy Przemysłowej 
(FINNFUND), 
Międzyamerykański Bank 
Rozwoju (IADB, posiada status 
obserwatora w instrumencie 
inwestycyjnym dla Ameryki 
Łacińskiej, LAIF), 
Luksemburska Agencja na 
rzecz Rozwoju (Lux‑Dev), 
Nordycki Bank Inwestycyjny 
(NBI), Prywatna Grupa na rzecz 
Rozwoju Infrastruktury (PIDG), 
Österreichische 
Entwicklungsbank AG (OeEB), 
Società Italiana per le Imprese 
all’Estero (SIMEST), Sociedade 
para o Financiamento do 
Desenvolvimento (SOFID).
12
 Zakres kontroli  
i podejście kontrolne
14 
Trybunał ocenił skuteczność łączenia 
dotacji z regionalnych instrumentów 
inwestycyjnych z pożyczkami z in ‑
stytucji finansowych w celu wsparcia 
polityki zewnętrznej UE, koncentrując 
się na dwóch następujących pytaniach:
a) Czy regionalne instrumenty 
inwestycyjne zostały utworzone 
w odpowiedni sposób i czy były 
dobrze zarządzane?
b) Czy wykorzystanie instrumentów 
łączonych przyniosło zamierzone 
korzyści?
15 
Kontrola, która była pierwszą kontrolą 
przeprowadzoną przez Trybunał w tej 
dziedzinie, trwała od maja do grudnia 
2013 r., a w jej ramach zbadano wyniki 
regionalnych instrumentów inwesty ‑
cyjnych od momentu ich powstania. 
Trybunał zbadał przede wszystkim 
przydzielone przez UE środki finanso ‑
we oraz rolę Komisji. Na prace kontro ‑
lne składały się: przegląd analityczny, 
rozmowy z pracownikami Komisji, 
ankieta przeprowadzona w 40 delega ‑
turach UE11, kontrole w czterech głów ‑
nych instytucjach finansowych oraz 
badanie próby projektów. Próba12 skła ‑
dała się z 15 projektów, które otrzy ‑
mały dotacje z ITF (zob. załącznik VI ), 
oraz 15 projektów, które otrzymały 
dotacje w ramach sąsiedzkiego fundu ‑
szu inwestycyjnego (NIF) (zob. załącz -
nik VII ). Te dwa regionalne instrumen ‑
ty inwestycyjne obejmują zarówno 
środki z budżetu EFR, jak i z budżetu 
ogólnego UE i przypada na nie ponad 
70% dotacji zatwierdzonych przez re ‑
gionalne instrumenty inwestycyjne do 
końca 2013 r. Są to również najstarsze 
instrumenty inwestycyjne, w związ ‑
ku z czym obejmują one najbardziej 
zaawansowane projekty. Ze względu 
na ich szczególny charakter kontrola 
objęła również badanie ośmiu projek ‑
tów związanych z tworzeniem instru ‑
mentów podporządkowanych (zob. 
pkt 11) służących do finansowania działań z udziałem lokalnych instytucji 
finansowych (zob. załącznik VIII ).11 Na ankietę odpowiedziały 
22 delegatury UE.
12 Trybunał wybrał projekty 
losowo, stosując metodę 
doboru próby na podstawie 
jednostki monetarnej.
13
 Uwagi
Regionalne instrumenty 
inwestycyjne zostały 
utworzone w odpowiedni 
sposób, lecz w sposobie 
zarządzania przez Komi -
sję nadal występują 
uchybienia
16 
Trybunał zbadał, czy ogólna struktura 
regionalnych instrumentów inwesty ‑
cyjnych oraz ramy proceduralne są 
odpowiednie. W ramach kontroli skon ‑
centrowano się również na procedurze 
oceny wniosków o udzielenie dotacji, 
uzasadnieniu wyboru danych projek ‑
tów oraz stosowności rodzaju i kwoty 
dotacji. Ponadto w ramach kontroli 
zbadano również realizację dotacji 
i monitorowanie projektów.
Struktura regionalnych 
instrumentów inwestycyj -
nych jest zadowalająca, 
a ramy regulacyjne i proce -
duralne ulegają poprawie
17 
Istnienie ośmiu różnych regionalnych 
instrumentów inwestycyjnych zamiast 
jednego globalnego instrumentu in ‑
westycyjnego jest stosownym rozwią ‑
zaniem, ponieważ:
a) instrumenty posiadają odmienne 
struktury służące łączeniu finanso ‑
wania od szeregu darczyńców oraz 
ukierunkowaniu go na projekty;
b) finansowanie UE przeznaczone na 
geograficznie uwarunkowane in ‑
strumenty inwestycyjne pochodzi 
z różnych instrumentów finanso ‑
wych, które mają różne podstawy 
prawne;c) podział obowiązków w ramach 
Komisji i instytucji finansowych ma 
charakter geograficzny;
d) strony reprezentowane w poszcze ‑
gólnych organach zarządzających 
(zob. pkt 6) są różnią się w zależno ‑
ści od regionu.
18 
Cele i sektory priorytetowe w ramach 
wszystkich regionalnych instrumentów 
inwestycyjnych są dostosowane do 
ogólnych celów polityki UE. W przy ‑
padku ITF kwalifikowalne były tylko 
projekty o zasięgu regionalnym, co 
ograniczało możliwości łączenia dota ‑
cji i pożyczek.
19 
W rozporządzeniu finansowym13 
wprowadzono ostatnio szczegóło ‑
we zasady dotyczące mechanizmów 
łączonych14. Przepisy te, obowiązujące 
od 2014 r., znacznie ulepszają ramy 
prawne poprzez określenie koncepcji 
i zasad, uproszczenie trybów zarzą ‑
dzania w przypadku mechanizmów 
łączonych oraz stworzenie podstawy 
prawnej dla stosowania innowacyj ‑
nych narzędzi finansowania. Komisja 
obecnie nadal doskonali ramy, przygo ‑
towując wytyczne dotyczące zarzą ‑
dzania regionalnymi instrumentami 
inwestycyjnymi15.
20 
Pomimo pewnych postępów Komisji 
w tej dziedzinie projekty były z reguły 
inicjowane przez instytucje finansowe, 
a Komisja ustosunkowywała się do 
tych propozycji i składanych w związku 
z nimi wniosków o udzielenie dotacji, 
nie uczestniczyła natomiast aktywnie 
w identyfikacji działań.13 Rozporządzenie Parlamentu 
Europejskiego i Rady (UE, 
Euratom) nr 966/2012 z dnia 
25 października 2012 r. 
w sprawie zasad finansowych 
mających zastosowanie do 
budżetu ogólnego Unii oraz 
uchylające rozporządzenie 
Rady (WE, Euratom) 
nr 1605/2002 (Dz.U. L 298 
z 26.10.2012, s. 1).
14 Wprowadzono nowy tytuł VIII 
„Instrumenty finansowe”.
15 Od 2012 r. istnieją praktyczne 
wytyczne, które pomagają 
krajom partnerskim zrozumieć 
wymagania związane ze 
składaniem wniosków oraz 
dokumentów dotyczących 
projektów finansowanych 
z WBIF.
14 Streszczenie
21 
Sekretariat ITF jest obsługiwany przez 
EBI (zob. pkt 8). Chociaż sekretariat jest 
oddzielony od działalności bankowej 
EBI, problem ten należy rozwiązać, 
ponieważ EBI jest podmiotem finansu ‑
jącym projekty.
Wybierane są odpowiednie 
projekty, lecz w dokonywa -
nej przez Komisję ocenie 
nie skoncentrowano się 
w wystarczającym stopniu na 
wartości dodanej i wysokości 
dotacji UE
Wybór projektów do pomocy 
w formie dotacji
22 
Proces określania i wyboru projektów 
umożliwił złożenie wystarczającej 
liczby wniosków o udzielenie dotacji, 
aby można było zatwierdzić przy ‑
dzielone fundusze jako zobowiązania 
w zaplanowanych ramach czasowych. 
Zatwierdzone projekty odpowiadały 
potrzebom rozwojowym zaintereso ‑
wanych regionów i krajów.23 
Aby wystąpić o dotację ze środków re ‑
gionalnego instrumentu inwestycyj ‑
nego, instytucje finansowe muszą 
złożyć formularz wniosku o udzielenie 
dotacji16. Chociaż z czasem stały się 
one dłuższe i bardziej szczegółowe, 
informacje podawane przez instytucje 
finansowe przed zatwierdzeniem do ‑
tacji były zbyt ogólne, aby umożliwić 
organom wykonawczym regionalnych 
instrumentów inwestycyjnych pod ‑
jęcie stosownych decyzji. Brakowało 
ujętych liczbowo danych dotyczących 
warunków pożyczek, koncesjonowania 
(zob. ramka 1 ) oraz rentowności (przy ‑
kład – zob. ramka 2 ). Ponadto ocze ‑
kiwana wartość dodana wynikająca 
z udzielenia dotacji nie została dobrze 
sformułowana, ujęta w sposób syste ‑
matyczny ani wyrażona liczbowo.16 „Standardowy formularz 
wniosku projektowego” 
w przypadku geograficznie 
uwarunkowanych 
instrumentów inwestycyjnych 
zarządzanych przez 
EuropeAid, „Formularz 
wniosku o udzielenie dotacji 
na projekt” w przypadku WBIF 
oraz „Strona przewodnia” 
w przypadku ITF.
Projekt ITF – Odbudowa infrastruktury energetycznej w Beninie i Togo
Projekt dotyczył budowy i remontu linii i podstacji elektroenergetycznych i opiewał na 85,7 mln euro. Miał on 
na celu zwiększenie niezawodności i wydajności dostaw energii elektrycznej w Beninie i Togo. ITF przyznał 
dopłatę do oprocentowania w wysokości 12,25 mln euro, która umożliwiła osiągnięcie poziomu koncesjono ‑
wania wynoszącego 35%, zgodnie z wymaganiami MFW (zob. ramka 1 ).
Instytucja finansowa nie podała wystarczających informacji
Przekazany przez instytucje finansowe formularz wniosku o udzielenie dotacji nie zawiera danych liczbowych 
dotyczących efektywności finansowej i ekonomicznej projektu, koncesjonowania ani dostosowania projektu 
do potrzeb krajów, pomimo że były one dostępne w dokumentacji instytucji finansowych. Ponadto formularz 
był nieprecyzyjny, jeśli chodzi o oczekiwaną wartość dodaną dotacji z ITF. Bez tych informacji Komisja nie 
mogła przeprowadzić stosownej oceny wniosku o udzielenie dotacji.Ramka 2
15 Streszczenie
17 W przypadku pozostałych 
regionalnych instrumentów 
inwestycyjnych takie 
obliczenie było niemożliwe ze 
względu na brak niezbędnych 
informacji.
18 Chociaż instytucje finansowe 
mają możliwość żądania od 
komitetu wykonawczego tzw. 
rozliczenia co do zasady.24 
Podstawową przyczyną podania przez 
instytucje finansowe ograniczonych 
informacji było to, że w momencie 
składania wniosków o udzielenie 
dotacji projekty znajdowały się często 
na etapie wstępnym. Instytucje finan ‑
sowe podejmują decyzje w sprawie 
udzielenia pożyczek na etapie później ‑
szym, tj. po przeprowadzeniu studium 
wykonalności. Ich decyzje opierały się 
zatem na lepszych, bardziej szczegóło ‑
wych informacjach niż informacje, któ ‑
rymi dysponowała Komisja przy ocenie 
wniosków o udzielenie dotacji.
25 
Pomimo braku konkretnych wytycz ‑
nych dotyczących tej kwestii Komisja 
z czasem ulepszyła przeglądy wnio ‑
sków o udzielenie dotacji. Przeglądy te 
są jednak nadal w dużej mierze oparte 
na informacjach przedstawionych 
w formularzu wniosku o udzielenie 
dotacji, a zatem ograniczają się do 
tego rodzaju informacji. W przypad ‑
ku zbadanych projektów podczas 
przeglądów nie poświęcono wiele 
uwagi koncesjonowaniu, zdolności 
obsługi zadłużenia, kwocie dotacji lub 
efektywności ekonomicznej. Komisja 
nie ustaliła kryteriów efektywności 
ekonomicznej. Zasadniczo nie usta ‑
nowiła ona jasnych reguł ani wytycz ‑
nych dotyczących rodzajów inwestycji 
rozwojowych, które należy finansować 
z dotacji, z pożyczek lub poprzez ich 
połączenie.
26 
W prowadzonych przez Komisję prze ‑
glądach stopniowo zaczęły brać udział 
odpowiednie delegatury UE, których 
opinii zasięgano przy ocenie wniosków 
o udzielenie dotacji. Z badania projek ‑
tów przez Trybunał i rozmów przepro ‑
wadzonych z pracownikami delegatur 
wynika, że udział ten był jednak wciąż 
niewystarczający, zwłaszcza na etapie 
identyfikacji. Jedynie 59% z 22 delega ‑
tur UE, które odpowiedziały na ankietę przeprowadzoną przez Trybunał, 
oświadczyło, że biorą udział w proce ‑
sie identyfikacji projektów finanso ‑
wanych łącznie z dotacji i pożyczek. 
Ograniczyło to poczucie odpowiedzial ‑
ności delegatur za projekty. Po złoże ‑
niu wniosku o udzielenie dotacji przez 
instytucje finansowe Komisja zwracała 
się jednak do większości delegatur 
z prośbą o opinię na temat projektów 
wybranych do realizacji w ich krajach.
27 
Średnia liczba dni od wprowadzenia 
projektu do harmonogramu realizacji 
do ostatecznego zatwierdzenia przez 
zarząd wynosi 215 w przypadku ITF, 
257 w przypadku LAIF i 290 w przy ‑
padku NIF17. W przypadku LAIF i NIF 
każdy projekt musiał zostać zatwier ‑
dzony wstępnie i ostatecznie zarów ‑
no na szczeblu technicznym, jak i na 
szczeblu zarządu, co było czasochłon ‑
ne. Procedura ta była stosunkowo 
mniej rygorystyczna w przypadku 
ITF, który nie wymaga zatwierdzeń 
wstępnych18.
Wybór rodzaju i wysokości 
dotacji
28 
Wybrane rodzaje dotacji (zob. pkt 1) 
były odpowiednie z perspektywy 
wartości dodanej, którą miały wnieść. 
Jedynie w przypadku ITF przyzna ‑
no dopłaty do oprocentowania. Nie 
uczyniono tego w przypadku pozo ‑
stałych regionalnych instrumentów 
inwestycyjnych, mimo że w ich ramach 
regulacyjnych i umownych dopuszczo ‑
no taką możliwość.
16 Streszczenie
19 Jak zauważył już Trybunał 
w pkt 3.2. sprawozdania 
specjalnego nr 3/99 w sprawie 
zarządzania i kontrolowania 
dopłat do oprocentowania 
przez Komisję (Dz.U. C 217 
z 29.7.1999, s. 1).29 
11 z 30 dotacji zbadanych przez Trybu ‑
nał miało na celu zapewnienie wy ‑
maganego przez MFW minimalnego 
poziomu koncesjonowania pożyczek 
wynoszącego 35% (zob. ramka 1 ). 
W przypadku siedmiu z tych 11 dotacji 
Trybunał nie mógł uzyskać od Komisji 
lub instytucji finansowych dowodów 
wskazujących, że poziom koncesjo ‑
nowania nie przekraczał poziomu 
niezbędnego do spełnienia wymaga ‑
nia MFW. W jednym przypadku poziom 
koncesjonowania przekroczył minimal ‑
ny poziom 35%, o czym nie poinformo ‑
wano Komisji.
30 
Nie określono kryteriów ustalania 
wysokości dotacji, jeżeli głównym 
celem nie była zgodność z wymaga ‑
niami MFW. W zbadanych przypadkach 
często nie było jasności co do sposobu 
podjęcia decyzji w sprawie konkret ‑
nych kwot dotacji. Ponadto Komisja nie 
uznała za konieczne przeprowadzenia 
ścisłej weryfikacji sposobu obliczenia 
wysokości dotacji, o które ubiegały się 
instytucje finansowe.
31 
Teoretycznie instytucje finansowe 
mogły ustalić oprocentowanie wyższe 
niż zwykłe i nakłonić beneficjenta do 
jego zaakceptowania poprzez włącze ‑
nie dotacji do pakietu finansowego. 
W związku z tym istnieje ryzyko, że 
beneficjent nie odniesie wszystkich 
korzyści wynikających z dotacji. Cho ‑
ciaż publiczne instytucje finansowe 
ds. rozwoju odpowiadają za zapewnie ‑
nie najodpowiedniejszych warunków 
finansowych, ani Komisja, ani Trybu ‑
nał nie mogą wykluczyć możliwości 
zaistnienia tego ryzyka w praktyce, 
ponieważ nie dysponują one środkami 
pozwalającymi na zbadanie tej kwe ‑
stii ze względu na poufność sposobu 
ustalania oprocentowania19.Komisja dokonuje wypłat 
nadmiernie wysokich 
zaliczek
32 
Po zatwierdzeniu dotacji i podpisaniu 
umów dokonano wypłat znacznych 
zaliczek. Komisja udostępniła i prze ‑
kazała te fundusze, zanim były one 
potrzebne. Beneficjent wykorzystywał 
te fundusze powoli ze względu na czas 
potrzebny na utworzenie projektu 
i zlecenie niezbędnych usług i robót 
oraz ze względu na czas realizacji. 
Przekazane fundusze pozostawały za ‑
tem niewykorzystane przez długi czas 
wbrew zasadom należytego zarządza ‑
nia finansami (przykład  – zob. ram -
ka 3 ). W związku z tym wynik budże ‑
towy nie odzwierciedla faktycznych 
podstawowych działań instrumentów.
33 
W przypadku ITF Komisja przekazuje 
środki do funduszu, a następnie EBI 
jako organ zarządzający funduszem 
przekazuje dotacje z funduszu głów ‑
nej instytucji finansowej. Zarząd ITF 
zatwierdza dotacje w ogólnej wysoko ‑
ści nieprzekraczającej środków pie ‑
niężnych, którymi dysponuje fundusz. 
Dzięki temu ostrożnemu podejściu 
ITF pilnuje, aby mógł wywiązać się ze 
swoich zobowiązań. Ponieważ przed 
faktycznym rozpoczęciem projektu 
upływa pewien czas, beneficjent 
wypłaca odpowiednie kwoty dopiero 
po kilku latach. Z tego względu przez 
lata znaczna kwota środków pozostaje 
nieaktywna na rachunku bankowym 
funduszu (zob. wykres ).
17 Streszczenie WykresPrzepływy pieniężne ITF
Źródło:  Sekretariat ITF.Projekt NIF – Drugi etap budowy sieci szybkich kolei w Tunisie
W ramach tego projektu o wartości 550 mln euro finansowano priorytetowe odcinki dwóch nowych linii sieci 
miejskiej kolei dużych prędkości w Tunisie. Dotacja NIF w wysokości 28 mln euro zapewnia instytucji zamawia ‑
jącej i organowi nadzorczemu pomoc techniczną.
Wypłata nadmiernie wysokiej zaliczki na poczet dotacji NIF
W 2010 r. Komisja przekazała całą kwotę dotacji beneficjentowi. Instytucje finansowe wypłaciły pożyczki 
dopiero w momencie, w którym beneficjent potrzebował funduszy. Ponieważ podczas realizacji projektu wy ‑
stąpiły znaczne opóźnienia, pierwsza wypłata pożyczki nastąpiła dopiero w 2013 r. Ze względu na opóźnienia 
kwota 24,5 mln euro z dotacji NIF pozostawała niewykorzystana przez ponad trzy lata.Ramka 3
0100200300400500600700
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013Gotówka do dyspozycji(w mln euro)
Skumulowane wpływy środków pieniężnych
Skumulowane wypływy środków pieniężnych
18 Streszczenie
W przypadku instrumentów 
podporządkowanych kry -
teria udzielania pożyczek 
podporządkowanych były 
niejednoznaczne lub ogólne
34 
W przypadku ośmiu instrumentów 
podporządkowanych (zob. pkt 11) zba ‑
danych przez Trybunał (zob. załącz -
nik VIII ) nie przewidziano konieczności 
indywidualnego zatwierdzenia ex ante  
przez Komisję działań finansowanych z instrumentu podporządkowanego 
i tylko w jednym przypadku zostały 
one zatwierdzone przez instytucję 
finansową. Jednocześnie w większości 
przypadków20 kryteria wyboru działań 
kwalifikujących się do finansowania za 
pomocą pożyczek podporządkowa ‑
nych były niejednoznaczne lub bardzo 
ogólne i nie uwzględniały odpowied ‑
nich sektorów ani priorytetów. Komisja 
nie mogła zatem uzyskać pewności, że 
wydatki koncentrują się na prioryte ‑
tach UE (przykład – zob. ramka 4 ).20 Z wyjątkiem instrumentu 
łagodzenia ryzyka na rzecz 
rozwoju geotermalnego (ang. 
Geothermal Risk Mitigation 
Facility).
Projekt NIF  – Instrument finansowy MŚP
Instrument finansowy MŚP , w ramach którego dysponowano całkowitą kwotą 150 mln euro, składał się 
z dwóch produktów. Pierwszy z nich zapewniał pomoc techniczną lokalnym partnerskim instytucjom finanso ‑
wym, a w przypadku portfeli pożyczkowych zapewniał instrument podziału ryzyka straty. W ramach drugiego 
produktu przyznano pomoc techniczną i pożyczki nieoprocentowane w celu obniżenia oprocentowania i za ‑
pewnienia zabezpieczenia w postaci podziału strat/ryzyka. Dotacja NIF na ten projekt wyniosła 15 mln euro.
Ogólne kryteria wyboru działań do finansowania z instrumentu podporządkowanego
W przekazanym przez instytucje finansowe formularzu wniosku o udzielenie dotacji nie wskazano wyraźnie 
szczebla, na którym należy zatwierdzić pożyczki podporządkowane. Nie określono w nim również odpowie ‑
dzialności głównej instytucji finansowej w procesie oceny i wyboru. Nie przewidziano, że w procesie wyboru 
należy wziąć pod uwagę priorytety UE, ponieważ według kryteriów kwalifikowalności akceptowano inwe ‑
stycje we wszystkich sektorach. Ponadto nie sprecyzowano wymagań sprawozdawczych w odniesieniu do 
monitorowania projektu.Ramka 4
Zakres, w jakim Komisja 
monitorowała realizację 
dotacji, był zróżnicowany
35 
Sekretariaty regionalnych instrumen ‑
tów inwestycyjnych odpowiadają za 
ogólne monitorowanie finansowe in ‑
strumentów. Instytucje finansowe mo ‑
nitorują realizację samych projektów. Na szczeblu Komisji odpowiedzialność 
za monitorowanie dotacji ponoszą 
delegatury UE. Zakres monitorowania 
różni się ze względu na brak jasnych 
wytycznych wewnętrznych (zob. 
pkt 19) oraz różny poziom zaanga ‑
żowania delegatur w identyfikację 
projektów (zob. pkt 26). Ponadto usta ‑
lenia umowne dotyczące podawania 
informacji przez instytucje finansowe 
były niejasne i zbyt mało wymagające.
19 Streszczenie
36 
Monitorowanie wyników było jak 
dotąd ograniczone i nieustrukturyzo ‑
wane. W ramach unijnej platformy na 
rzecz instrumentów łączonych w ra ‑
mach współpracy zewnętrznej trwa 
opracowywanie systemu monitoro ‑
wania opartego na rezultatach, który 
ma obejmować zbiór standardowych 
wskaźników do celów monitorowania.
37 
Podobnie jak w przypadku innych 
finansowanych przez UE projektów 
dotyczących rozwoju, Komisja losowo 
wybrała projekty finansowane łącznie 
z dotacji i pożyczek do monitorowania 
pod kątem wyników (ROM). Kontro ‑
la ta polegała na przeprowadzeniu 
przez ekspertów zewnętrznych 
krótkich, ukierunkowanych ocen na 
miejscu zgodnie ze spójną metodyką. 
W ramach ocen ROM zbadano wiele 
aspektów realizacji projektów na pod ‑
stawie pięciu kryteriów: przydatności, 
wydajności, skuteczności, potencjalne ‑
go oddziaływania i prawdopodobnej 
trwałości. W ocenach nie skupiono się 
jednak konkretnie na wartości doda ‑
nej dotacji. Jeśli chodzi o wyniki ocen 
ROM, nie było jasności co do tego, 
czy działanie w związku z wnioskami 
i zaleceniami powinna podjąć insty ‑
tucja finansowa czy delegatura UE. 
Projektów wspieranych przez ITF nie 
poddano jednak ocenie ROM.Jak dotąd nie osiągnięto 
w pełni zamierzonych 
korzyści łączenia dotacji 
i pożyczek
38 
Trybunał ocenił stopień osiągnięcia 
zamierzonych korzyści łączenia dotacji 
i pożyczek. Obejmują one urucha ‑
mianie dodatkowego finansowania 
w formie innej niż dotacje, udział 
w formułowaniu polityki, wywieranie 
wpływu na sposób tworzenia projek ‑
tów i zarządzania nimi, lepszą koor ‑
dynację działań darczyńców i większe 
wyeksponowanie europejskiej pomocy 
w ramach współpracy na rzecz rozwo ‑
ju (zob. pkt 4).
Konieczność otrzymania 
dotacji w celu zaciągnięcia 
pożyczki wykazano jedynie 
w przypadku połowy zbada -
nych projektów
39 
Na projekty, na które udzielono 
wsparcia z regionalnych instrumentów 
inwestycyjnych, pozyskano również 
znaczne fundusze z pozaeuropej ‑
skich instytucji finansowych oraz od 
beneficjentów. W przypadku próby 
projektów zbadanych przez Trybunał 
europejskie instytucje finansowe łącz ‑
nie pokryły 45% całkowitych kosztów 
inwestycji, około 20% środków po ‑
zyskały pozaeuropejskie instytucje 
finansowe, a 25% środków pochodziło 
z własnych wkładów beneficjentów. 
Ten ostatni sposób finansowania 
stanowi dobrą praktykę, ponieważ za ‑
pewnia odpowiedzialność beneficjen ‑
tów za inwestycje. Fundusze zapewniły 
zatem w większości instytucjonalne 
banki rozwoju, a pożyczki z sektora 
prywatnego są jak dotąd niewielkie.
20 Streszczenie
21 Odpowiada to 18% kwot 
zobowiązań ITF, 10% kwot 
zobowiązań NIF i 35% kwot 
zobowiązań WBIF.
Projekt ITF – Port lotniczy w Maputo
ITF sfinansował usługi doradcze na etapie przygotowywania robót w międzynarodowym porcie lotniczym 
w Maputo (Mozambik). Planowana inwestycja dotyczy odbudowy i ulepszenia pasów startowych, dróg koło ‑
wania i oświetlenia naziemnego płyty lotniska. Koszt usług doradczych wyniósł 0,6 mln euro. Polegały one na 
przeprowadzeniu studium wykonalności w zakresie koncepcyjnego opracowania projektu oraz na przygoto ‑
waniu procesu przetargowego.
Dobra praktyka w zakresie pomocy technicznej na etapie przedinwestycyjnym stanowiąca dźwignię dla 
finansowania inwestycji
Projekt przygotowano pomyślnie dzięki pomocy technicznej. Koszt inwestycji w wysokości 52 mln euro jest 
finansowany z pożyczek udzielonych przez europejskie instytucje finansowe. Roboty budowlane rozpoczną 
się w drugiej połowie 2014 r.Ramka 540 
ITF zapewnił dopłaty do oprocentowa ‑
nia, aby pożyczka instytucji finanso ‑
wej stała się pożyczką preferencyjną 
według kryteriów MFW (zob. pkt 29). 
Dotacja umożliwiła zatem realizację 
inwestycji. Na koniec 2013 r. ten sam 
cel dotyczył 14 z 71 projektów, na któ ‑
re przyznano wsparcie ITF. Przypadło 
na nie 217 mln euro z całkowitej kwoty 
494 mln euro zatwierdzonej przez ITF 
jako zobowiązanie.41 
W ramach regionalnych instrumentów 
inwestycyjnych sfinansowano również 
szereg działań na etapie przedinwesty ‑
cyjnym. Były to głównie badania (takie 
jak studia wykonalności) niezbędne do 
utworzenia projektu inwestycyjnego, 
na które instytucje finansowe mogły 
z reguły przeznaczyć jedynie niewiel ‑
kie środki finansowe. Projekty te sta ‑
nowiły 46% zbadanych projektów ITF, 
20% zbadanych projektów NIF i 70% 
wszystkich projektów WBIF21. Zdecy ‑
dowana większość tych badań skutko ‑
wała lub najprawdopodobniej będzie 
skutkować faktycznymi projektami 
inwestycyjnymi, a zatem można przy ‑
najmniej w pewnym stopniu uznać, że 
badania te ułatwiły inwestycje finan ‑
sowane z pożyczek (przykład – zob. 
ramka 5 ).
42 
W przypadku 15 z 30 projektów 
zbadanych przez Trybunał nie istniała 
przekonująca analiza wskazująca, że 
dotacja była niezbędna do zaciągnię ‑
cia pożyczki (zob. załącznik IX ). W za ‑
leżności od przypadku można było 
stwierdzić, że inwestycje zrealizowano 
by również bez dotacji:a) w jednym przypadku celem dotacji 
było zapewnienie preferencyjnego 
charakteru pożyczki, lecz zasady 
MFW dotyczące pożyczek prefe ‑
rencyjnych nie były już wiążące dla 
kraju będącego beneficjentem;
21 Streszczenie
b) w dwóch przypadkach znaczna 
część inwestycji została bezpo ‑
średnio sfinansowana ze środ ‑
ków EFR. W związku z tym dotacja 
nie była konieczna do zapewnienia 
preferencyjnych zasad pakietu 
finansowania;
c) w czterech przypadkach dotacja 
była nieznaczna w porównaniu 
z całkowitym kosztem inwestycji 
i nie zwiększyła znacząco ogólnej 
rentowności projektu;
d) w jednym przypadku projekt był 
efektywny finansowo nawet bez 
dotacji;
e) w jednym przypadku rządowi bar ‑
dzo zależało na dokonaniu presti ‑
żowej inwestycji z korzyściami dla 
środowiska, chociaż rentowność 
była bardzo niska. Udzielenie do ‑
tacji nie było konieczne, aby rząd 
zobowiązał się do pokrycia ewen ‑
tualnych przyszłych strat;
f) w pięciu przypadkach dotacja 
służyła głównie do pomocy 
instytucjom finansowym w zapro ‑
ponowaniu pakietu finansowego, 
który mógłby zostać przyjęty przez 
rządy krajów będących beneficjen ‑
tami, na przykład poprzez dopaso ‑
wanie ofert pozostałych instytucji 
finansowych do danych projektów;
g) jeden przypadek dotyczył utwo ‑
rzenia instrumentu podporząd ‑
kowanego w celu zapewnienia 
wsparcia jakości kredytowej. 
Instrument podporządkowany 
składał się z dwóch identycznych 
produktów, z których jeden mógł 
z powodzeniem działać bez finan ‑
sowania w formie dotacji.Nie wykorzystano w pełni 
możliwości udziału Komisji 
w formułowaniu polityki 
oraz możliwości wywierania 
wpływu na sposób tworzenia 
projektów i zarządzania nimi
43 
Dotacje z regionalnych instrumentów 
inwestycyjnych często mają pozytyw ‑
ny wpływ na sposób tworzenia pro ‑
jektów i zarządzania nimi (zob. pkt 3). 
W przypadku 30 projektów zbadanych 
przez Trybunał osiągnięto to na różne 
sposoby w zależności od projektu:
a) w 11 przypadkach dotacja umoż ‑
liwiła wprowadzenie elementów 
projektu, które najprawdopodob ‑
niej nie zostałyby sfinansowane 
w inny sposób. Przykładami takich 
elementów były przydatna pomoc 
techniczna i zwrócenie szczególnej 
uwagi w ramach projektu na osoby 
ubogie (przykład  – zob. ramka 6 );
b) w trzech przypadkach Komisja 
była bezpośrednio zaangażowana 
w tworzenie projektu, ponieważ 
opracowała wniosek projektowy, 
sfinansowała studium wykonalno ‑
ści lub współfinansowała pro ‑
jekt za pomocą bezpośredniego 
wkładu;
c) w dwóch przypadkach za pomo ‑
cą dotacji sfinansowano studia 
wykonalności, które były istotnym 
elementem przy podejmowaniu 
decyzji o charakterze i zakresie 
projektów inwestycyjnych;
d) w jednym przypadku dotacja 
umożliwiła znacznie szerszy zakres 
projektu.
22 Streszczenie
44 
W przypadku 13 innych projektów zba ‑
danych przez Trybunał nie było jednak 
dowodów na to, że środki przekazane 
z regionalnych instrumentów inwe ‑
stycyjnych miały wpływ na sposób 
utworzenia projektów.
45 
Wśród projektów zbadanych przez 
Trybunał stwierdzono 10 przypad ‑
ków, w których dotacja miała również 
pozytywny wpływ na politykę kraju 
będącego beneficjentem w danym 
sektorze. W większości tych przypad ‑
ków dotacja spowodowała zacieśnie ‑
nie już istniejącego dialogu politycz ‑
nego z Komisją w sektorze, w którym 
były realizowane projekty. Możliwości 
dialogu politycznego były większe, je ‑
żeli dotacja rzeczywiście uruchamiała 
dodatkowe finansowanie (zob. pkt 42).46 
W przypadku 20 innych projektów nie 
było dowodów na to, że dotacje miały 
szerszy wpływ na politykę w sektorze, 
w którym udzielono wsparcia. Jeżeli 
instytucja finansowa określała warunki 
towarzyszące pożyczkom, w większo ‑
ści przypadków były one bezpośrednio 
związane z realizacją projektu. Komisja 
nie brała udziału w monitorowaniu 
i ocenie zgodności i w większości przy ‑
padków nie wymagała, aby w ramach 
regionalnych instrumentów inwesty ‑
cyjnych określono warunki towarzy ‑
szące dotacjom, które były związane 
z polityką w danych sektorach.Projekt ITF  – Infrastruktura wodociągowa i sanitarna w regionie Jeziora Wiktorii  – 
wodociągi w Kampali
Projekt dotyczył zwiększenia zdolności finansowych i operacyjnych Krajowego Zakładu Wodociągów i Ka ‑
nalizacji w Kampali (Uganda). Jego celem było zwiększenie niezawodności i dostępności usług zaopatrzenia 
w wodę ludności Kampali i okolic. Całkowity koszt projektu wyniósł 212 mln euro. W ramach ITF sfinansowano 
pomoc techniczną o wartości 8 mln euro na przygotowanie projektu, a także dopłatę do oprocentowania 
w wysokości 14 mln euro, która zapewniła wymagany przez MFW poziom koncesjonowania wynoszący 35%.
Dobra praktyka w zakresie wpływu na tworzenie projektu
Dotacja przyniosła korzyści społeczne dzięki zwróceniu szczególnej uwagi w ramach projektu na osoby 
ubogie. Projekt ulepszył zwłaszcza zaopatrzenie w wodę pitną i podstawową infrastrukturę sanitarną na 
uboższych obszarach wokół Kampali. Beneficjenci końcowi odnieśli korzyści wynikające z dotacji, gdyż dostar ‑
czono wodę do najuboższych gospodarstw domowych po obniżonych stawkach. Bez finansowania w formie 
dotacji projekt koncentrowałby się wyłącznie na zamożniejszych obszarach.Ramka 6
23 Streszczenie
Łączenie dotacji i pożyczek 
poprawiło koordynację dzia -
łań darczyńców, lecz finanso -
wanie UE jest jak dotąd słabo 
wyeksponowane
Koordynacja działań 
darczyńców
47 
Regionalne instrumenty inwestycyjne 
sprzyjają koordynacji działań part ‑
nerów działających na rzecz rozwoju 
poprzez zapewnianie instytucjom 
finansowym ram spotkań i omawiania 
planów inwestycyjnych oraz koordy ‑
nacji działań w sposób wykraczający 
poza same projekty. Jest to dobra 
praktyka w zakresie rozwoju, zgodna 
z zasadami deklaracji paryskiej22.
48 
Spośród 38 projektów inwestycyjnych 
ITF i 73 projektów inwestycyjnych 
NIF23, na które zarządy rozdysponowa ‑
ły dotacje do końca 2013 r., odpowied ‑
nio 26 projektów i 52 projekty otrzy ‑
mały pożyczki z więcej niż jednego 
źródła.
49 
Łączenie dotacji i pożyczek umożliwi ‑
ło sfinansowanie dużych projektów 
poprzez połączenie różnych źródeł 
finansowania w ramach poszczegól ‑
nych projektów. Pod koniec 2013 r. 
ITF i NIF rozdysponowały wsparcie 
odpowiednio dla 22 i 26 projektów 
inwestycyjnych, na które udzielono 
pożyczek o łącznej wartości ponad 
100 mln euro. Takie projekty byłyby 
trudne do sfinansowania przez jedną 
instytucję finansową.50 
Porozumienie o wzajemnym poleganiu 
na swoich procedurach i standardach 
(MRI) ustalone przez trzy europejskie 
instytucje finansowe dodatkowo 
zacieśniło współpracę i poprawiło 
koordynację. MRI stanowi formalne 
ramy utworzone w 2009 r. przez AFD, 
EBI i KfW w celu zwiększenia skutecz ‑
ności współfinansowania projektów 
dotyczących rozwoju. Jego główne 
cechy to przekazanie większości zadań 
głównej instytucji finansującej daną 
operację oraz wzajemne uznawanie 
procedur. Obniża to koszty transakcji 
dla beneficjenta, co jest zgodne z zasa ‑
dami skuteczności pomocy. Za decyzje 
i zamówienia odpowiadają jednak 
poszczególne instytucje finansowe.
Wyeksponowanie finansowania 
UE
51 
W ramach regulacyjnych regionalnych 
instrumentów inwestycyjnych przewi ‑
dziano ogólne zasady eksponowania24. 
Naczelną zasadą jest to, że główna 
instytucja finansująca zapewnia taki 
stopień wyeksponowania UE, który 
jest co najmniej równy poziomowi jej 
własnego wyeksponowania. W ustale ‑
niach umownych dotyczących po ‑
szczególnych projektów także ogólnie 
wskazano konieczność zapewnienia 
odpowiedniego wyeksponowania25, 
chociaż nie określono konkretnych 
zasad lub wskazówek. Z przepro ‑
wadzonego przez Trybunał badania 
poszczególnych projektów i ankiety 
w delegacjach UE wynika, że instytucje 
finansowe jak dotąd słabo eksponują 
dotacje UE w projektach finanso ‑
wanych łącznie z dotacji i pożyczek. 
Istnieje wiele przyczyn takiego stanu 
rzeczy:
a) ramy umowne nie zawierają 
jasnych ani konkretnych zasad lub 
wskazówek dotyczących ekspono ‑
wania dla instytucji finansowych;22 W deklaracji paryskiej (2005) 
określono następujące zasady 
pozwalające na zwiększenie 
skuteczności pomocy: 
odpowiedzialność kraju za 
własny rozwój, dostosowanie, 
harmonizacja, wyniki 
i wzajemna odpowiedzialność.
23 Bez uwzględnienia 
33 projektów 
przedinwestycyjnych ITF 
i 18 projektów 
przedinwestycyjnych NIF (zob. 
pkt 0).
24 Na przykład w art. 10 
porozumienia 
ustanawiającego zasady 
realizacji ITF i art. 13 
porozumienia ramowego NIF 
między instytucjami 
finansowymi a Komisją.
25 W przypadku instrumentów 
typu NIF wszystkie umowy 
o wkładach zawierają klauzulę 
określającą wymóg 
wyraźnego wymienienia przez 
instytucję finansową wsparcia 
udzielanego przez Unię 
Europejską za pośrednictwem 
NIF.
24 Streszczenie
b) z wyjątkiem podręcznika „Informo ‑
wanie o działaniach zewnętrznych 
Unii Europejskiej i ich ekspono ‑
wanie”, który sporządzono na 
potrzeby projektów realizowanych 
przez Komisję, obecnie nie ma 
konkretnych zasad ani wytycznych 
dostosowanych do szczególnych 
cech instrumentów łączonych;
c) z kilkoma wyjątkami nie ustalono 
budżetów przeznaczonych na 
zapewnienie wyeksponowania;
d) nie ma wymogu składania spra ‑
wozdań w sprawie działań na rzecz 
eksponowania UE.
52 
Komisja obecnie intensyfikuje wysiłki 
na rzecz większego wyeksponowania 
UE w projektach finansowanych łącz ‑
nie z dotacji i pożyczek. W najnowszej 
wersji formularza wniosku o udzie ‑
lenie dotacji konieczne jest opisanie 
planowanych działań informacyjnych 
i promocyjnych. Ponadto w niektórych 
przypadkach Komisja wymagała od 
instytucji finansowych sporządzenia 
planu działań informacyjnych, na 
temat tego, co jest dobrą praktyką. 
Chociaż nie istnieją w tej kwestii jasne 
wytyczne, niektóre delegatury UE 
podjęły inicjatywę, aby pomóc roz ‑
powszechniać informacje na temat 
dotacji z regionalnych instrumentów 
inwestycyjnych.
25
 Wnioski i zalecenia
Wnioski
53 
Trybunał stwierdza, że łączenie dotacji 
pochodzących z regionalnych instru ‑
mentów inwestycyjnych z pożyczkami 
udzielanymi przez instytucje finan ‑
sowe w celu wsparcia polityki ze ‑
wnętrznej UE było ogólnie skuteczne. 
Regionalne instrumenty inwestycyjne 
zostały utworzone w odpowiedni 
sposób, lecz ze względu na uchybienia 
w zarządzaniu prowadzonym przez Ko ‑
misję nie osiągnięto w pełni potencjal ‑
nych korzyści wynikających z łączenia 
dotacji i pożyczek.
54 
Wraz z państwami członkowskimi 
Komisja z powodzeniem utworzyła 
regionalne instrumenty inwestycyjne, 
których ogólna struktura jest odpo ‑
wiednia. Pozyskano wiele europejskich 
instytucji finansowych, które wska ‑
zały wystarczającą liczbę projektów 
mogących skorzystać z dostępnych 
funduszy. Skontrolowane projekty 
odpowiadały potrzebom rozwojowym 
zainteresowanych regionów i krajów. 
Chociaż rodzaje dotacji były odpo ‑
wiednie, przegląd wniosków o udziele ‑
nie dotacji przez Komisję opierał się na 
niepełnych informacjach i nie koncen ‑
trował się wystarczająco na wartości 
dodanej dotacji. Po zatwierdzeniu 
dotacji dokonano wypłaty nadmiernie 
wysokich zaliczek, a monitorowanie 
prowadzone przez Komisję nie za ‑
pewniało we wszystkich przypadkach 
osiągnięcia wartości dodanej dotacji.55 
Regionalne instrumenty inwestycyjne 
ułatwiły koordynację działań partne ‑
rów działających na rzecz rozwoju na 
różnych szczeblach, co umożliwiło 
sfinansowanie projektów, które były 
zbyt duże, aby mogły zostać sfinanso ‑
wane przez pojedynczego darczyńcę 
lub pojedynczą instytucję finanso ‑
wą. Jak dotąd nie osiągnięto jednak 
w pełni innych potencjalnych korzyści 
łączenia dotacji i pożyczek. W po ‑
łowie przypadków łączenie dotacji 
i pożyczek umożliwiło zaciągnięcie 
pożyczek, na przykład z tego względu, 
że stały się one pożyczkami preferen ‑
cyjnymi zgodnie z wymaganiami MFW. 
W drugiej połowie przypadków nie 
istniała jednak przekonująca analiza 
wskazująca, że dotacja była niezbęd ‑
na do tego, by instytucje finansowe 
udzieliły pożyczki. Ponadto Komisja 
nie wykorzystała w pełni możliwości 
wywarcia pozytywnego wpływu na 
sposób tworzenia projektów lub wy ‑
warcia szerszego wpływu na politykę 
sektorową. Wyeksponowanie wsparcia 
UE jest jak dotąd nieznaczne, chociaż 
Komisja zajęła się rozwiązaniem tego 
problemu.
Zalecenia
56 
Po siedmiu latach doświadczeń zwią ‑
zanych z regionalnymi instrumentami 
inwestycyjnymi Komisja usiłuje po ‑
prawić ich strukturę i funkcjonowanie, 
na przykład poprzez przygotowanie 
wytycznych i udział w unijnej platfor ‑
mie na rzecz instrumentów łączonych 
w ramach współpracy zewnętrz ‑
nej. Trybunał zwraca się do Komisji 
o uwzględnienie w tym procesie 
poniższych zaleceń.
26 Streszczenie
57 
Komisja powinna dopilnować, aby 
przydział dotacji UE opierał się na 
udokumentowanej ocenie wartości do ‑
danej wynikającej z dotacji, jeśli chodzi 
o osiągnięcie celów UE w zakresie roz ‑
woju, sąsiedztwa i rozszerzenia. W tym 
celu Komisja powinna:
a) zapewnić przyjęcie i wdroże ‑
nie odpowiednich wytycznych 
pozwalających na kierowanie 
udziałem Komisji na wszystkich 
etapach procesu zatwierdzania 
i monitorowania;
b) w większym stopniu zaangażować 
się w identyfikację i wybór projek ‑
tów, zwłaszcza na szczeblu delega ‑
tur UE;
c) dopilnować, aby wnioski o udziele ‑
nie dotacji przedkładane zarządo ‑
wi do ostatecznego zatwierdzenia 
dotyczyły wyłącznie zaawanso ‑
wanych projektów i zawierały 
pełne informacje. We wnioskach 
o udzielenie dotacji należy zwłasz ‑
cza szczegółowo określić potrzebę 
otrzymania dotacji i ich wartość 
dodaną oraz objaśnić sposób usta ‑
lenia ich wysokości;
d) skrócić średni czas trwania proce ‑
su zatwierdzania poprzez syste ‑
matyczną weryfikację koniecz ‑
ności wydawania zatwierdzeń 
tymczasowych.58 
Komisja powinna wypłacać fundusze 
wyłącznie wówczas, gdy beneficjent 
faktycznie ich potrzebuje.
59 
Komisja powinna ulepszyć monitoro ‑
wanie realizacji dotacji UE. W tym celu 
Komisja powinna:
a) wdrożyć ramy pomiaru wyników 
obejmujące wskaźniki służące do 
monitorowania wpływu dotacji UE;
b) podać delegaturom UE jasne wska ‑
zówki dotyczące ich roli w moni ‑
torowaniu wsparcia udzielanego 
przez UE na projekty finansowane 
łącznie z dotacji i pożyczek;
c) włączyć ITF do procesu ROM 
i dostosować metodykę ROM do 
szczególnych cech instrumentów 
łączonych.
60 
Komisja powinna zwiększyć wysiłki 
w celu zapewnienia stosownego wy ‑
eksponowania funduszy UE poprzez 
określenie jasnych wymagań wobec 
instytucji finansowych w zakresie 
eksponowania funduszy i poprzez 
zobowiązanie delegatur UE do zaanga ‑
żowania się w działania promocyjne.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę III, której przewodniczył Karel 
PINXTEN, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu w Luksemburgu 
w dniu 8 lipca 2014 r.
 W imieniu Trybunału Obrachunkowego
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 Prezes

27
 Załączniki
Światowy zasięg regionalnych instrumentów inwestycyjnych
Źródło:  Bazy danych prowadzone przez sekretariaty regionalnych instrumentów inwestycyjnych.Załącznik I
Instrument Inwestycyjny dla
Azji Środkowej (IFCA) – 2010 r.
Dotacje ogółem: 64/uni00A0mln/uni00A0euroPożyczki ogółem: 317/uni00A0mln/uni00A0euro
Instrument Inwestycyjnydla Azji (AIF) – 2012 r.
Dotacje ogółem: 36/uni00A0mln/uni00A0euroPożyczki ogółem: 358/uni00A0mln/uni00A0euro
Instrument Inwestycyjnydla Ameryki Łacińskiej (LAIF) – 2010 r.
Dotacje ogółem: 190/uni00A0mln/uni00A0euroPożyczki ogółem: 4/uni00A0515/uni00A0mln/uni00A0euroInstrument Inwestycyjnydla Karaibów (CIF) – 2012 r.
Dotacje ogółem: 35/uni00A0mln/uni00A0euroPożyczki ogółem: 67/uni00A0mln/uni00A0euroSąsiedzki FunduszInwestycyjny (NIF) – 2008 r.
Dotacje ogółem: 953/uni00A0mln/uni00A0euroPożyczki ogółem: 9 626/uni00A0mln/uni00A0euro
Instrument Inwestycyjnydla Pacyﬁku (IFP) – 2012 r.
Dotacje ogółem: nie dotyczyPożyczki ogółem: nie dotyczy
Fundusz Powierniczy UE narzecz Infrastruktury w Afryce
(ITF) – 2007 r.
Dotacje ogółem: 762/uni00A0mln euro
Pożyczki ogółem: 4/uni00A0549/uni00A0mln/uni00A0euroRamy Inwestycyjne dlaBałkanów Zachodnich (WBIF) – 2008 r. 
Dotacje ogółem: 302/uni00A0mln/uni00A0euroPożyczki ogółem: 2/uni00A0720/uni00A0mln/uni00A0euro
28 Załączniki Załącznik II Kwoty zatwierdzone jako zobowiązanie, przewidziane w umowach i wypłacone, 
w rozbiciu na poszczególne regionalne instrumenty inwestycyjne, na dzień 31.12.2013 r.
(w mln euro)
Zatwierdzone jako 
zobowiązaniePrzewidziane w  umowach Wypłacone
ITF 638 638 459
WBIF 274 260 214
NIF1789 477 422
LAIF1179 160 78
IFCA 86 66 22
AIF 60 34 9
CIF 70 2 1
IFP 10 – –
Ogółem 2 106 1 637 1 205
1 Z pominięciem dodatkowej kwoty 17 mln euro zatwierdzonej jako zobowiązanie w 2011 r. z przeznaczeniem na instrument finansowania 
działań związanych ze zmianami klimatycznymi, do podziału między NIF i LAIF.
Źródło:  Komisja Europejska.
29 Załączniki Załącznik IIILiczba zatwierdzonych projektów według regionalnych instrumentów inwestycyjnych 
w latach 2007–2013
2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 Ogółem
ITF 4 4 9 13 13 11 15 69
WBIF – 18 47 16 42 31 24 178
NIF – 14 13 15 15 18 17 92
LAIF – – – 5 3 12 5 25
IFCA – – – 1 3 3 4 11
AIF – – – – – 3 5 8
CIF – – – – – – 4 4
Ogółem 4 36 69 50 76 78 74 387
Źródło:  Bazy danych prowadzone przez sekretariaty regionalnych instrumentów inwestycyjnych.
30 Załączniki Załącznik IVŚrodki przekazane na rzecz 387 zatwierdzonych projektów według regionalnych 
instrumentów inwestycyjnych w latach 2007–2013
(w mln euro)
ITF1WBIF NIF LAIF IFCA AIF CIF Ogółem
DOTACJE
Instrument 
inwestycyjnyKomisja 383 226 696 190 64 36 35 1 630
inni darczyńcy 114 – – – – – – 114
Krajowe/regionalne programy 
orientacyjne80 – 200 – – – – 280
Inni darczyńcy 185 76 57 – – – – 318
Dotacje ogółem 762 302 953 190 64 36 35 2 342
POŻYCZKI
Unijne wielostronne 1 237 2 360 7 095 209 312 110 – 11 323
dwustronne 1 127 360 2 531 1 992 5 248 37 6 300
Pozaunijneregionalne 1 174 – – 2 314 – – 30 3 518
wielostronne 826 – – – – – – 826
dwustronne 185 – – – – – – 185
Pożyczki ogółem 4 549 2 720 9 626 4 515 317 358 67 22 152
1 Środki przekazane przez ITF, Komisję i innych darczyńców obliczone jako proporcjonalna część płatności na rzecz funduszu.
Źródło:  Bazy danych prowadzone przez sekretariaty regionalnych instrumentów inwestycyjnych.
31 Załączniki Załącznik VPożyczki z instytucji finansowych według regionalnych instrumentów inwestycyj -
nych w latach 2007–2013
(w mln euro)
EBI EBOR AFD KfWInne instytucje 
finansoweOgółem
ITF 1 237 – 881 246 – 2 364
WBIF 1 760 600 200 160 – 2 720
NIF 4 498 2 588 1 100 1 429 11 9 626
LAIF 209 – 823 772 397 2 201
IFCA 170 142 – 4 1 317
AIF 110 – 203 45 – 358
CIF – – 37 – – 37
Ogółem 7 984 3 330 3 244 2 656 409 17 623
Źródło:  Bazy danych prowadzone przez sekretariaty regionalnych instrumentów inwestycyjnych.
32 Załączniki Załącznik VIPróba 15 zbadanych projektów ITF
Źródło:  Bazy danych prowadzone przez sekretariaty regionalnych instrumentów inwestycyjnych.
MALI-MAURETANIA-SENEGAL
Elektrownia wodna Félou
Łączny koszt: 112 mln euroWkład ITF: 9 mln euro
ZAMBIA-NAMIBIA-AFRYKAPOŁUDNIOWAPołączenie wzajemne w regionie Zambezi
Łączny koszt: 321 mln euroWkład ITF: 15 mln euroBENIN-TOGOOdbudowa infrastrukturyenergetycznej
Łączny koszt: 86 mln euroWkład ITF: 12 mln euro
KAMERUN-CZAD-REPUBLIKAŚRODKOWOAFRYKAŃSKA Dojazd do Duala
Łączny koszt: 66 mln euroWkład ITF: 6 mln euro
ZAMBIAItezhi-Tezhi
Łączny koszt: 286 mln euroWkład ITF: 18 mln euroMOZAMBIK-AFRYKAPOŁUDNIOWAPort lotniczy w Maputo
Łączny koszt: 58 mln euro
Wkład ITF: 2 mln euroMOZAMBIK-ZIMBABWE-
ZAMBIA-MALAWIKorytarz Beira
Łączny koszt: 230 mln euroWkład ITF: 29 mln euroZAMBIA-MALAWI-MOZAMBIKOdbudowa głównej drogi wschodniej
Łączny koszt: 285 mln euroWkład ITF: 40 mln euroTANZANIA-KENIA-UGANDA-RWANDA-BURUNDI-DEMOKRATYCZNAREPUBLIKA KONGAWschodnioafrykański korytarztransportowy
Łączny koszt: 146/uni00A0mln/uni00A0euroWkład ITF: 17/uni00A0mln/uni00A0euro
BURUNDI-RWANDA-DEMOKRATYCZNAREPUBLIKA KONGAPrzywrócenie walorów Ruzizi I i II
Łączny koszt: jeszcze nieokreślonyWkład ITF: 3/uni00A0mln/uni00A0euro
UGANDA-KENIA-TANZANIAWatsan: Infrastruktura wodociągowaw regionie Jeziora Wiktorii – wodociągiw Kampali
Łączny koszt: 234/uni00A0mln/uni00A0euroWkład ITF: 22/uni00A0mln/uni00A0euro
RWANDA-ETIOPIA-KENIA-UGANDA-TANZANIA-BURUNDIInstrument łagodzenia ryzyka narzecz rozwoju geotermalnego wewschodniej Afryce
Łączny koszt: jeszcze nieokreślony Wkład ITF: 30/uni00A0mln/uni00A0euro
TANZANIA
Infrastruktura wodociągowa i sanitarnaw regionie Jeziora Wiktorii – Mwanza
Łączny koszt: 122/uni00A0mln/uni00A0euroWkład ITF: 18/uni00A0mln/uni00A0euro
TANZANIAGłówne połączenie wzajemne
Łączny koszt: 388 mln euroWkład ITF: 14 mln euroWYBRZEŻE KOŚCI SŁONIOWEJ-SIERRA LEONE-LIBERIA-GWINEAEnergetyczne połączenie wzajemne
Łączny koszt: 387 mln euroWkład ITF: 13 mln euro
33 Załączniki Załącznik VII Próba 15 zbadanych projektów NIF
Źródło:  Bazy danych prowadzone przez sekretariaty regionalnych instrumentów inwestycyjnych.
EGIPT
Program dotyczący poprawy
usług wodno-kanalizacyjnych
Łączny koszt: 295 mln euroWkład NIF: 5 mln euro
TUNEZJA
Drugi etap budowy sieciszybkiej kolei w Tunisie
Łączny koszt: 550 mln euroWkład NIF: 28 mln euroGRUZJA
Autostrada ze wschodu za zachód
Łączny koszt: 592 mln euroWkład NIF: 20 mln euro
MOŁDAWIA
Program rozbudowy siecizaopatrzenia w wodę
Łączny koszt: 32 mln euro
Wkład NIF: 10 mln euro
Instrument ﬁnansowy MŚP
Armenia, Azerbejdżan, Gruzja,
Mołdawia, Ukraina, BiałoruśŁączny koszt: 150 mln euroWkład NIF: 15 mln euro
Instrument gwarancji dla MŚP
Jordania, Liban, Egipt, Tunezja,MarokoŁączny koszt: 320 mln euroWkład NIF: 24 mln euroARMENIA
Projekt infrastruktury wodnej
dla małych gmin
Łączny koszt: 21 mln euro
Wkład NIF: 8 mln euroUKRAINA
Pomoc techniczna dla gmin
Łączny koszt: 135 mln euroWkład NIF: 5 mln euro
MAROKO
Tramwaj w Rabacie
Łączny koszt: 346 mln euroWkład NIF: 5 mln euro
MAROKO
Program dotyczący wydajnościwody pitnej
Łączny koszt: 101 mln euroWkład NIF: 7 mln euro
EGIPT
Zintegrowany i zrównoważony programdotyczący budownictwa mieszkaniowegoi/uni00A0rozwoju społeczności lokalnych
Łączny koszt: 175 mln euroWkład NIF: 30 mln euroEGIPT
Przesył energii
Łączny koszt: 762 mln euroWkład NIF: 20 mln euro
GRUZJA
Modernizacja infrastrukturywodnej, etap II
Łączny koszt: 80 mln euroWkład NIF: 8 mln euro
MAROKO
Elektrownia słoneczna w/uni00A0Warzazat
Łączny koszt: 807 mln euroWkład NIF: 30 mln euro
EGIPT
Linia metra nr 3 w Kairze, etap IIIŁączny koszt: 2075 mln euroWkład NIF: 40 mln euro
34 Załączniki Załącznik VIIIPróba kontrolna projektów dotyczących utworzenia instrumentów 
podporządkowanych
Instrument Tytuł projektu NarzędzieKwota dotacji  
(w mln euro )Kraj/regionGłówna 
instytucja 
finansowaInne źródła 
finansowania 
zewnętrznego
ITFFundusz energetyczny 
gwarancji dla Afrykipomoc techniczna 1 regionalny EBI –
ITFInstrument na rzecz zrówno -
ważonej energii dla Afrykipomoc techniczna/
dotacja8 regionalny EBI –
ITFInstrument łagodzenia 
ryzyka na rzecz rozwoju 
geotermalnegodotacja 30 Rwanda, Etiopia, 
Kenia, Uganda, 
Tanzania, BurundiKfW –
NIFInstrument gwarancji dla 
MŚPdotacja 24 Jordania, Liban, 
Egipt, Tunezja, 
MarokoEBI AFD, WB, OFID
NIF Instrument finansowy MŚPpomoc techniczna/
dotacja15 Armenia, Azer -
bejdżan, Gruzja, 
Mołdawia, Ukraina, 
BiałoruśEBOR EBI, KfW
NIFFundusz MENA dla 
mikro-, małych i średnich 
przedsiębiorstwpomoc techniczna/
dotacja10 regionalny KfW –
IFCAInstrument finansowania 
efektywności zrównoważo -
nej energii w  Kirgistaniepomoc techniczna/
dotacja7 Kirgistan EBOR –
IFCAInstrument finansowy MŚP 
dla Azji Środkowejpomoc techniczna/
dotacja11 regionalny EBOR –
35 Załączniki
Projekty, o których mowa w pkt 42
Instrument Tytuł projektu NarzędzieKwota dotacji  
(w mln EUR )Kraj/regionGłówna 
instytucja 
finansowa
ITF Energetyczne połączenie wzajemne dopłata do oprocentowania 13Wybrzeże Kości Słonio -
wej – Sierra Leone – Li -
beria – GwineaEBI
ITFPołączenie wzajemne w  regionie 
Zambezidopłata do oprocentowania 15Zambia – Namibia – 
Afryka PołudniowaEBI
ITF Odbudowa głównej drogi wschodniej dopłata do oprocentowania 25Zambia – Malawi – Mo -
zambikEBI
ITFWschodnioafrykański korytarz 
transportowydopłata do oprocentowania 17Tanzania – Kenia – 
Uganda – Rwanda – Bu -
rundi – Demokratyczna 
Republika KongaEBI
ITF Itezhi-Tezhi dopłata do oprocentowania 18 Zambia EBI
NIFProgram dotyczący poprawy usług 
wodno -kanalizacyjnychdotacja 5 Egipt KfW
NIF Tramwaj w Rabacie pomoc techniczna 5 Maroko AFD
NIFDrugi etap budowy sieci szybkiej kolei 
w Tunisiedotacja 28 Tunezja AFD
NIF Modernizacja infrastruktury wodnej II pomoc techniczna/dotacja 8 Gruzja EBI
NIF Instrument finansowy MŚP pomoc techniczna/dotacja 15Armenia, Azerbejdżan, 
Gruzja, Mołdawia, 
Ukraina, BiałoruśEBOR
NIF Przesył energii pomoc techniczna/dotacja 16 Egipt EBI
NIF Autostrada ze wschodu na zachód dotacja 20 Gruzja EBI
NIF Elektrownia słoneczna w Warzazat dotacja 30 Maroko EBI
NIFProgram dotyczący wydajności wody 
pitnejpomoc techniczna/dotacja 7 Maroko KfW
NIF Linia metra nr 3 w Kairze, etap III pomoc techniczna/dotacja 40 Egipt AFDZałącznik IX
36
Komisja opracowała tę strukturę, w pełni uwzględ ‑
niając potencjalne korzyści z instrumentów, i uważa, 
że zarządzanie nią było odpowiednie.
Komisja jest zdania, że przy realizacji potencjalnych 
korzyści należy wziąć pod uwagę charakter dotacji 
(np. pomoc techniczna) i wyniki realizacji projektów.
VI
Komisja uważa, że proces zatwierdzania był 
dogłębny: wszystkie zainteresowane strony są 
odpowiednio zaangażowane, a Komisja dostoso ‑
wuje proces konsultacji do specyfiki projektów. 
Podczas procesu decyzyjnego dostępne są wystar ‑
czające i kompletne informacje.
Wartość dodana zapewniona jest we wszystkich 
przypadkach: Projekty przedstawiane są właściwej 
radzie operacyjnej tylko wtedy, gdy wszystkie ele ‑
menty projektu zostały wyjaśnione i jego wartość 
dodana jest oczywista.
Ustalenia dotyczące wypłaty zaliczek są obecnie 
analizowane w ramach nowych wzorów umów 
dotyczących instrumentów finansowych.
VII
Komisja uważa, że uzasadnienie finansowania było 
we wszystkich przypadkach jasne. Przypadki te opi ‑
sane są w ust. 42 niniejszego sprawozdania i zostały 
one należycie podważone i uzasadnione przez 
Komisję Zob. odpowiedź Komisji na pkt 42 lit. a)–g).
We wszystkich przypadkach priorytety instrumen ‑
tów zostały dostosowane do polityk sektorowych 
UE dla każdego z regionów (jasno określonych w ich 
strategicznych kierunkach działania).
Niemniej jednak Komisja rozważy możliwe sposoby 
osiągnięcia szerszego wpływu na politykę sekto ‑
rową, jak również zwiększenia widoczności wspar ‑
cia udzielanego przez UE.Streszczenie
I
Komisja z zadowoleniem przyjmuje niniejsze spra ‑
wozdanie specjalne, jak również zalecenia, które 
przyczynią się do dalszej poprawy zarządzania 
instrumentów łączonych, stanowiących innowa ‑
cyjne podejście do współpracy na rzecz finansowa ‑
nia rozwoju.
Potrzeby inwestycyjne w krajach partnerskich UE 
są znaczne. Środki rządowe i środki darczyńców są 
dalece niewystarczające do pokrycia tych potrzeb. 
Państwa powinny przyciągnąć dodatkowe źród ‑
 ła publicznego i prywatnego finansowania, aby 
doprowadzić do wzrostu gospodarczego jako pod ‑
stawy ograniczania ubóstwa.
Program działań na rzecz zmian kładzie nacisk na 
wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu i two ‑
rzeniu miejsc pracy jako kluczowy priorytet współ ‑
pracy zewnętrznej UE. W tym kontekście łączenie 
instrumentów uznaje się za istotne narzędzie 
służące mobilizacji dodatkowych zasobów i zwięk ‑
szeniu skuteczności pomocy UE.
Poprzez niwelowanie luk w finansowaniu projektów 
inwestycyjnych dotacja UE często umożliwia reali ‑
zację projektu jako całości i może w związku z tym 
przyczynić się do pozyskania dodatkowego finan ‑
sowania wykraczającego poza pożyczki z insty ‑
tucji finansowych. Ponadto publiczne instytucje 
finansowe bezpośrednio uczestniczące w łączeniu 
zapewniają także inne formy finansowania niż 
tylko pożyczki, takie jak kapitał własny lub dług 
uprzywilejowany.
IV
Komisja jest odpowiedzialna za strukturę instru ‑
mentów inwestycyjnych, która została pozytywnie 
oceniona w sprawozdaniu. Zarządzanie projek ‑
tami odbywa się w ramach partnerstwa. Komisja 
zarządza instrumentami, podczas gdy instytucje 
finansowania rozwoju odpowiedzialne są za bieżące 
zarządzanie projektami. Wykonują one powierzone 
im zadania budżetowe zgodnie z zasadami trybu 
zarządzania pośredniego określonymi w rozporzą ‑
dzeniu finansowym.Odpowiedzi  
Komisji
Odpowiedzi Komisji 37
Komisja jest odpowiedzialna za strukturę instru ‑
mentów, która została pozytywnie oceniona 
w sprawozdaniu. Zarządzanie projektami odbywa 
się w ramach partnerstwa. Komisja zarządza instru ‑
mentami, podczas gdy instytucje finansowania 
rozwoju są odpowiedzialne za bieżące zarządzanie 
projektami. Wykonują one powierzone im zadania 
budżetowe zgodnie z zasadami trybu zarządza ‑
nia pośredniego określonymi w rozporządzeniu 
finansowym.
Komisja opracowała tę strukturę, w pełni uwzględ ‑
niając potencjalne korzyści z instrumentów.
18
Komisja podjęła już działania w odniesieniu do 
kwestii zarządzania ITF i ograniczenia wskazanego 
przez Trybunał, tj. ograniczenia się do programów 
o zasięgu regionalnym (np. otwarcie na programy 
krajowe, różne sektory gospodarki, te same prawa 
głosu, zarządzanie realizowane przez Komisję).
20
Identyfikacja projektów jest wynikiem interakcji 
i dyskusji prowadzonych przez różne zaintereso ‑
wane strony, w tym kraje partnerskie lub odpo ‑
wiednie organizacje regionalne, Komisję i delega ‑
tury UE, innych darczyńców, instytucje finansowe, 
a w niektórych przypadkach również przez sektor 
prywatny oraz przedstawicieli społeczeństwa 
obywatelskiego.
Identyfikacja projektów opiera się na procesie pro ‑
gramowania i priorytetach polityki zatwierdzonych 
przez Komisję, ESDZ i kraje partnerskie. Identyfi ‑
kacja projektów opiera się także na strategicznych 
dyskusjach prowadzonych w ramach każdego przy ‑
padku łączenia instrumentów finansowych w kon ‑
tekście rady strategicznej / komitetu sterującego 
oraz na dyskusjach przeprowadzonych w związku 
z analizą portfeli zatwierdzonych projektów oraz 
ramami projektów.VIII
Komisja zauważa, że zalecenia sformułowane 
przez Trybunał są całkowicie zgodne z założeniami 
reformy instrumentów, którą Komisja rozpoczęła 
pod koniec 2013 r. i która wkracza obecnie w etap 
zatwierdzania.
Wstęp
Ramka 1
MFW nie określa już wymogów dotyczących 
konces  jonowania w odniesieniu do indywidual ‑
nych pożyczek, zamiast tego wyznacza natomiast 
w odniesieniu do wszystkich pożyczek średni 
ważony ogólny poziom koncesjonowania. Z tego 
względu podejście mechaniczne nie będzie auto ‑
matycznie obowiązywało w przyszłości.
8
Komisja rozważa obecnie zmiany ITF w celu zarzą ‑
dzania nim w taki sposób, w jaki zarządza się 
pozostałymi 6 instrumentami regionalnymi, w przy ‑
padku których obowiązują te same zasady, co 
sprzyja przejrzystości i przewidywalności procesu 
dla wszystkich partnerów i gwarantuje równe prawa 
wszystkim państwom członkowskim w radach 
operacyjnych. Ponadto specjalnymi funduszami 
przeznaczanymi przez państwa członkowskie na 
instrumenty łączone zarządzać może nadal EBI, 
jeżeli państwa te sobie tego życzą.
12
W celu zapewniania równych szans i zwiększonej 
wymiany najlepszych praktyk Komisja aktywnie 
wspiera zaangażowanie większej liczby agencji 
państw członkowskich we wdrażanie instrumentów.
Uwagi
16
Komisja uważa, że zarządzanie regionalnymi instru ‑
mentami inwestycyjnymi było wystarczające.
Odpowiedzi Komisji 38
Przeprowadzenie niezbędnych obliczeń zgodnie 
z normami międzynarodowymi, zasadą należytej 
staranności i zatwierdzonymi metodami w kontek ‑
ście partnerstwa i skutecznego podziału pracy jest 
obowiązkiem podmiotów finansujących.
Szczegółowej wyceny projektu dokonują wyspecja ‑
lizowane zespoły w ramach poszczególnych instru ‑
mentów finansowych zgodnie z zasadami należytej 
staranności.
Analizami leżącymi u jej podstaw są analizy pro ‑
wadzone przede wszystkim przez główny podmiot 
finansujący UE, dostępne w każdym przypadku 
istnienia wątpliwości co do przydatności projektów 
lub w każdym przypadku, gdy wymagane są dodat ‑
kowe informacje, wykraczające poza informacje 
zawarte we wniosku.
Komisja nie uznaje za konieczne, by podmioty 
finansujące przedstawiały analizy w sposób sys ‑
tematyczny, ponieważ w większości przypadków 
powoduje to jedynie zwiększenie obciążenia admi ‑
nistracyjnego, bez rzeczywistej wartości dodanej.
24
Komisja podkreśla, że wkłady UE zatwierdzono tylko 
wtedy, gdy uzyskano niezbędne informacje leżące 
u podstaw zgodności z podstawowymi wymogami 
określonymi w strategicznych kierunkach działania.
W procesie podejmowania decyzji przedstawiono 
i uwzględniono wszystkie informacje potrzebne do 
podjęcia decyzji. Zgodnie z rozporządzeniem finan ‑
sowym i w ramach zarządzania pośredniego Komi ‑
sja może oprzeć się na pracy wcześniej wykonanej 
przez podmiot, któremu powierzono wdrażanie, 
zgodnie z zasadami należytej staranności i podziału 
pracy, leżących u podstaw naszego partnerstwa 
z instytucjami finansowymi.
Jedynie wystarczająco przygotowane projekty 
uwzględniane są w procesie zatwierdzania. Nadal 
można sporządzić kolejne studia wykonalności 
mające na celu dalsze wzmocnienie struktury 
projektu zgodnie z potrzebami beneficjentów, co 
doprowadzi do poprawy jego jakości.Systematyczne  przejmowanie inicjatywy nie jest 
dla Komisji celem operacyjnym samym w sobie. 
Komisja dąży raczej do maksymalizacji efektywno ‑
ści i podziału pracy w procesie identyfikacji oraz 
opierania się na mocnych stronach wszystkich 
zainteresowanych podmiotów. Na dalszym etapie 
będzie to usprawniane poprzez reformę instrumen ‑
tów łączonych w jej fazie zatwierdzania.
21
Komisja zamierza poddać przeglądowi strukturę 
instrumentów w regionie Afryki. Zob. odpowiedź 
Komisji na pkt 18.
Wspólna odpowiedź na pkt 22–31
22
Ze względu na elastyczny charakter i rozległy 
zakres sektorowy instrumentów proces ustalania 
wspólnego wskaźnika wartości dodanej w odniesie ‑
niu do wszystkich projektów jest złożony i prawie 
niemożliwy.
Wartość dodana dotacji oceniana jest zawsze 
i ocenę tę z czasem udoskonalono, w szczegól ‑
ności w kontekście prac podjętych przez unijną 
platformę.
23
Komisja uważa, że miała do dyspozycji właściwe 
dane wymagane na różnych etapach zatwierdzenia 
(tymczasowego i końcowego). Dane finansowe na 
wstępnym etapie zatwierdzania prawdopodobnie 
się zmienią. Jednakże na końcowym etapie zatwier ‑
dzania informacje te podlegają ocenie.
Ponadto niektóre warunki kredytu mogą zmienić 
się od momentu złożenia wniosku do ostatecznego 
zatwierdzenia ze względu na wahania koniunktury. 
W związku z tym po zatwierdzeniu przez Radę ds. 
Instrumentów Finansowych rady poszczególnych 
instrumentów mogą zakończyć negocjacje doty ‑
czące szczegółowych warunków pożyczek (opro ‑
centowanie, okres zapadalności itp.).
Odpowiedzi Komisji 39
26
W ramach przeglądu odpowiedniości dotacji 
Komisja polega na delegaturach Unii, których porad 
zasięga się w każdym stosownym przypadku proce ‑
dury wyboru.
96% biorących udział w badaniu delegatur stwier ‑
dziło, że są one zaangażowane w proces selekcji. 
Niższa wartość (59%) odpowiada wczesnemu 
etapowi identyfikacji w ramach całego procesu 
selekcji.
Komisja stara się jeszcze bardziej angażować 
delegatury Unii w przygotowywanie i realizowanie 
operacji łączenia instrumentów. Jest to niezbędne, 
aby zapewnić spójność działań UE, zwiększyć 
widoczność UE i wzmocnić znaczenie UE w dialogu 
politycznym.
27
Data rozpoczęcia obliczeń nie może być datą 
wprowadzenia projektu do harmonogramu realiza ‑
cji. Harmonogram realizacji projektów jest jedynie 
wstępnym wskaźnikiem potencjalnych projektów 
o bardzo różnym poziomie rozwoju i różnych stop ‑
niach przygotowania.
Komisja jest zdania, że najodpowiedniejszym 
wskaźnikiem jest czas, jaki upłynął od chwili 
zatwierdzenia przez radę techniczną do przyjęcia 
przez radę operacyjną w momencie ostatecznego 
zatwierdzenia.
Daje to wynik około 4 miesięcy w przypadku pro ‑
jektów LAIF, 3 miesięcy w przypadku projektów 
CIF, 6 i pół miesiąca w przypadku projektów NIF, 
5 i pół miesiąca w przypadku projektów AFI i około 
4 miesięcy w przypadku projektów IFCA. Takie 
ramy czasowe wydają się racjonalne, uwzględniając 
złożoność techniczną łączenia projektów i poten ‑
cjalną liczbę zaangażowanych partnerów. Fakt, że 
jak dotąd nie ma żadnych dowodów niewdrożenia 
dowolnego istotnego projektu z powodu opóźnień 
w procedurze zatwierdzania, przemawia za tym, że 
czas trwania postępowania jest stosowny i uzasad ‑
niony. Przeciwnie, proces zatwierdzania cechuje 
się wystarczającą elastycznością do uwzględnienia 
potrzeb partnerów, umożliwiając w razie konieczno ‑
ści przyspieszenie procesu.Ramka 2
Zgodnie z zapisami w protokole z 9. posiedzenia 
Komitetu Wykonawczego ITF dodatkowe informacje 
dotyczące tego projektu przedstawiono jego człon ‑
kom w odpowiedzi na wcześniejszy wniosek.
Projekt ten zatwierdzono w 2009 r. Od tego czasu 
znacząco poprawił się formularz wniosku o dotację 
w celu uzupełnienia informacji dostarczonych przez 
instytucje finansowe.
25
Wszystkie projekty finansowane w ramach instru ‑
mentów analizowane są zarówno z punktu widzenia 
gospodarczego, jak i zdolności obsługi zadłużenia. 
Jednym z głównych celów Komisji i zaintereso ‑
wanych instytucji finansowych jest zachowanie 
przewidywanej inwestycji i jej długoterminowej 
trwałości oraz wpływu na rozwój.
W przypadku oceny rentowności ekonomicznej nie ‑
możliwe jest jednak ustalenie jednolitych kryteriów, 
takich jak minimalne progi. W 2009 r. grupa robo ‑
cza zajmująca się dodatkowością dotacji w ramach 
mechanizmów łączenia stwierdziła, że sam charak ‑
ter operacji łączenia wymaga indywidualnej oceny 
kwoty, formy i charakteru potrzebnego wsparcia. 
Podejście takie potwierdzono w kontekście niedaw ‑
nych prac unijnej platformy na rzecz instrumen ‑
tów łączonych w ramach współpracy zewnętrznej 
(EUBEC).
Wskaźnik EIRR (ekonomiczna wewnętrzna stopa 
zwrotu) projektów jest zawsze oceniany w ramach 
należytej staranności. Decyzje dotyczące przydziału 
dotacji podejmowane są na podstawie analizy 
ekonomicznej i finansowej projektów, jak również 
spodziewanych korzyści społecznych (przystępność 
cenowa, wpływ na zdrowie, sytuacja społeczna).
Niniejszy przegląd opiera się na informacjach 
zamieszczonych w formularzu wniosku o przyznanie 
dotacji, jak również na dodatkowych informacjach 
wynikających z wymiany między różnymi służbami 
Komisji i jej delegaturami, instytucjami finansowymi 
i wszelkimi odpowiednimi zainteresowanymi stro ‑
nami, przed, w trakcie i po spotkaniach technicznych.
Koncesjonowanie, zdolność obsługi zadłużenia, 
kwota dotacji i rentowność są elementami będą ‑
cymi istotą analizy podejmowanej przez instytucje 
finansowe i Komisję.
Odpowiedzi Komisji 40
Dzięki omówionej i uzgodnionej w ostatnim czasie 
reformie instrumentów łączonych kwota dotacji 
przewidziana jako finansowanie podlegać będzie 
następnie analizie porównywalności i oszczędności.
31
Nie ma dowodów sugerujących, że wystąpiło to 
do tej pory. Partnerami Komisji są banki rozwoju, 
a nie banki komercyjne; ich głównym celem jest 
finansowanie działań rozwojowych. Niemniej 
jednak poufność dotycząca modeli ustalania cen 
i decyzji ich dotyczących utrudniła w rzeczywistości 
powszechne stosowanie instrumentu dopłat do 
oprocentowania.
W przypadku stosowania dopłat do oprocentowa ‑
nia Komisja w szczególności opiera się na własnym 
nadzorze instytucji wielostronnych (np. poprzez 
ocenę filarów), krajowym nadzorze i rozporządzeniu 
regulującym dwustronne instytucje jako elemen ‑
tach ograniczających to ryzyko.
Obliczanie stóp procentowych dokonywane 
przez banki podlegać będzie kontroli i analizie 
porównawczej.
32
W zarządzaniu pośrednim scentralizowanym lub 
wspólnym wypłaty zaliczek były istotnie wysokie 
w momencie tworzenia pierwszych instrumen ‑
tów. Było to uzasadnione potrzebą wprowadzenia 
nowego sposobu udzielania pomocy i zachęcenia 
instytucji finansowych do przejęcia zarządzania 
złożonymi projektami.
Ustalenia dotyczące wypłaty zaliczek zmieniono 
w nowych wzorach umów dotyczących instrumen ‑
tów finansowych i doprowadzono do obniżenia 
poziomu płatności zaliczkowych.29
Komisja pragnie wyjaśnić, że osiągnięcie poziomów 
koncesjonowania MFW może być konieczne, ale 
niewystarczające w świetle zagadnień związanych 
z danym projektem. Osiągnięcie progu 35% można 
uznać za pierwszy konieczny warunek wstępny, aby 
pakiet finansowania został zaakceptowany przez 
beneficjenta w ramach ograniczeń MFW. Nie jest to 
jednak warunek automatycznie wystarczający. Nie ‑
które projekty mogą wymagać elementu dotacji wyż ‑
szego niż pakiet finansowania na poziomie 35%, bez 
jednoczesnego poddawania w wątpliwość zapewnia ‑
nego przez nie znacznego wpływu na rozwój.
30
Uzasadnienie przyznania kwot dotacji, o które wnio ‑
skowano, może się znacznie różnić w zależności m.in.
od konkretnej bariery rynkowej, przystępności ceno ‑
wej dla grupy docelowej, stopnia przygotowania pro ‑
jektu, lokalnych warunków rynkowych, dostępności 
środków z innych instytucji finansujących oraz zdol ‑
ności i gotowości podmiotów realizujących projekty 
do podejmowania ryzyka. Ta zmienność, w połącze ‑
niu z brakiem wiarygodnych informacji rynkowych 
w krajach partnerskich, sprawia, że uwzględniając 
wszystkie możliwe interwencje w każdym możliwym 
dynamicznym kontekście rynkowym trudno jest 
określić kryteria ustalania kwot dotacji. Ostatecznie 
Komisja musi w pewnym stopniu polegać na zdol ‑
ności partnerskich instytucji finansowych do wyne ‑
gocjowania oferty najkorzystniejszej, tj. minimalnej 
kwoty dotacji, w celu przystąpienia do realizacji 
konkretnego projektu. W odniesieniu do niektórych 
projektów wykonalne alternatywy dla tego procesu 
„ustalania cen” nie istnieją. Na przykład wielkość 
pierwszej gwarancji na pokrycie strat w przypadku 
kredytów udzielanych MŚP nie jest zwykle określana 
na podstawie danych historycznych (jeśli istnieją), 
lecz raczej na podstawie ryzyka postrzeganego 
przez kredytodawców  – subiektywnego parametru, 
który ustalić można wyłącznie w drodze umiejętnych 
negocjacji.
O ile w pierwszych latach funkcjonowania instru ‑
mentów łączonych ocena była wyzwaniem ze 
względu na brak porównań między podobnymi 
projektami, o tyle obecnie w celu udoskonalenia 
procesu oceny Komisja bazuje na doświadczeniu 
zdobytym na przestrzeni lat.
Odpowiedzi Komisji 41
35
Po zatwierdzeniu projektu delegatury Unii lub 
centrala Komisji (w zależności od zakresu projektu) 
zapewniają odpowiednie działania następcze.
Służby Komisji są w odpowiednich krajach w stałym 
kontakcie z krajowymi oddziałami banku, odbywają 
się spotkania z delegaturą i miejscowymi koordyna ‑
torami projektu ze strony głównych instytucji finan ‑
sowych. Na głównych instytucjach finansowych 
ciąży zobowiązanie umowne do przedstawienia 
delegaturze corocznych sprawozdań. Ponadto, jak 
przewidziano w umowach podpisanych w ramach 
delegowanej współpracy, Komisja jest zaangażo ‑
wana w misje obserwacyjne w terenie prowadzone 
przez wiodącą instytucję finansową, informowana 
o takich misjach i zapraszana do udziału w takich 
misjach.
Ustalenia umowne są wystarczająco jasne, aby 
umożliwić odpowiednie monitorowanie.
Poprzez zwiększenie zaangażowania delegatur 
w ten proces wzrośnie również ich zaangażowanie 
w nadzór i monitorowanie. Instrukcje dla delegatur 
zostaną w tym celu zaktualizowane.
36
Komisja potwierdza uwagę dotyczącą bieżących 
prac nad wskaźnikami opartymi na wynikach, które 
mają być wykorzystywane przez instytucje finan ‑
sowe do celów monitorowania i sprawozdawczości, 
oraz podkreśla, że monitorowanie wyników prowa ‑
dzone jest przez wiodącą instytucję finansową.
37
Wszystkie projekty podlegają monitorowaniu i oce ‑
nie. Niektóre oceny śródokresowe zakończono, jak 
w przypadku NIF, lub zostaną one podjęte wkrótce, 
jak w przypadku LAIF.Ramka 3
Komisja działała w pełnej zgodności z obowiązują ‑
cymi zasadami i przepisami.
Wypłatę zaliczki, o której mowa w ramce 3, zreali ‑
zowano w 2010 r. W odniesieniu do NIF Komisja 
zmieniła politykę wypłat w 2012 r. (por. pkt 32).
Ponadto ocena tego projektu NIF należycie 
uwzględnia wyjątkową sytuację i wydarzenia, które 
miały miejsce w kraju partnerskim od stycznia 
2011 r. i które miały wpływ na wdrażanie projektu.
33
W odniesieniu do ITF przewiduje się przegląd sys ‑
temu płatności zaliczkowych.
34
Projekty w ramach tych instrumentów zatwierdzane 
i wybierane są bezpośrednio przez europejskie 
instytucje finansowe w pełnej zgodności z celami, 
działaniami i kryteriami ustanowionymi dla danego 
projektu. Wybór pożyczek podporządkowanych 
i gwarancji określają parametry związane z pro ‑
jektem (szczegóły w karcie), w szczególności te 
określające cele realizowane w ramach projektu. 
W trakcie procedury zatwierdzania i selekcji stosuje 
się standardy należytej staranności. Procedury te 
trzymają się uzgodnionego i racjonalnego pod 
względem kosztów podziału pracy między partne ‑
rami, co obejmuje ustalenia dotyczące wyboru dzia ‑
łań podporządkowanych. Kwalifikujące się instytu ‑
cje finansowe składają szczegółowe sprawozdania 
na temat projektów w ramach danego instrumentu 
w sposób regularny, a także doraźnie lub na wnio ‑
sek Komisji.
Ramka 4
Komisja uważa, że w formularzu wniosku o przyzna ‑
nie dotacji dla projektu NIF w ramach instrumentu 
finansowania MŚP widoczne były wszystkie nie ‑
zbędne elementy.
Odpowiedzi Komisji 42
42 a)
Ewentualne finansowanie bez wkładu ITF w progra ‑
mie MFW miało rzeczywiście pułap w odniesieniu 
do pożyczek niepreferencyjnych (zob. tabela 1 
raportów krajowych MFW dla lat 2009 i 2010), 
w związku z czym wszelkie dodatkowe pożyczki 
musiały być preferencyjne. Decyzja o objęciu 
danego projektu pożyczkami preferencyjnymi lub 
nie jest suwerenną decyzją Zambii, podejmowaną 
po dyskusji z międzynarodową społecznością 
w zależności od założeń ekonomicznych każdego 
projektu.
42 b)
Wsparcie ograniczające się jedynie do dotacji EFR 
okazało się niewystarczające do zamknięcia finan ‑
sowania projektów. Zapewnienie dodatkowych 
środków, niezbędnych do wypełnienia luki finanso ‑
wej, możliwe było wyłącznie poprzez uruchomienie 
środków instytucji finansowych za pośrednictwem 
wkładu ITF.
42 c)
Nawet niewielkie dotacje mogą mieć wysoką 
wartość dodaną, na przykład w wypełnieniu luki 
w finansowaniu, w poprawie jakości projektów itd. 
W trzech z tych przypadków dotacja przyczyniła się 
do złagodzenia ogólnych warunków finansowania, 
ponieważ kredytobiorca nie był w stanie w pełni 
zaakceptować pakietu finansowania zapropo ‑
nowanego przez podmioty współfinansujące. 
W przypadku drugiego projektu dotacja umożliwiła 
zwiększenie potencjalnego oddziaływania projek ‑
tów, w tym korzyści finansowych.
42 d)
Komisja nie podziela wniosków Trybunału. Benefi ‑
cjent końcowy mógł wybrać inną alternatywę, która 
byłaby bardziej rentowna, ale doprowadziłaby do 
negatywnych oddziaływań na środowisko. Dotacja 
ITF pomogła ułatwić inwestycję w wariant prefero ‑
wany ekologicznie i zrekompensować podwyższone 
koszty inwestycji.Ponadto Komisja pragnie podkreślić, że:
(i) Procedury ROM (rezultaty monitorowania pod ką ‑
tem wyników) w odniesieniu do regionalnych in ‑
strumentów inwestycyjnych zarządzanych przez 
DEVCO są takie same jak w odniesieniu do innych 
projektów DEVCO;
(ii) DEVCO podejmuje niezbędne działania w odpo ‑
wiedzi na wyniki ROM – w przypadku projektów, 
które poddano procesowi ROM, wyniki przesyłane 
są do delegatury/jednostek UE w centrali zaanga ‑
żowanej w zarządzanie projektem. Oczekuje się 
odpowiedzi z delegatury, która zazwyczaj jest 
przesyłana wiodącej instytucji finansowej. W ra ‑
zie potrzeby w celu wyjaśnienia ustaleń ROM or ‑
ganizowane jest spotkanie prowadzone z posza ‑
nowaniem zasady kontradyktoryjności. Ponadto 
przedstawiciele Komisji spotykają się z konsul ‑
tantami, którzy przeprowadzili kontrole ROM na 
regularnych posiedzeniach sprawozdawczych 
w celu uzyskania informacji o sytuacji w terenie.
W przyszłości przewiduje się przegląd zarządzania 
projektami ITF w celu ewentualnego dostosowania 
go do pozostałych instrumentów.
Wspólna odpowiedź na pkt 39–42
39
Komisja nie podziela wyników analizy Trybunału 
w sprawie wykazania potrzeby otrzymania dotacji 
w celu umożliwienia zaciągnięcia pożyczki. Formu ‑
larz wniosku o przyznanie dotacji jest podstawą 
oceny, która stanowi wyważoną opinię opartą na 
danych pochodzących z jednostek tematycznych 
i geograficznych, jak również delegatur UE i sekre ‑
tariatu, często uzupełnianych dodatkowymi pyta ‑
niami. Ocena Komisji poparta spotkaniami tech ‑
nicznymi z instytucjami finansowymi i komitetami 
operacyjnymi w obecności państw członkowskich 
jest rzetelna i dobrze uzasadniona. Komisja uważa, 
że proces selekcji dotacji daje wystarczającą pew ‑
ność i dowód ich potrzeby.
42
Komisja nie podziela tej analizy z następujących 
powodów:
Odpowiedzi Komisji 43
46
Komisja jest zdania, że instrumenty przynoszą 
zasadniczo znaczne zyski w poszczególnych sekto ‑
rach polityki.
Polityka ochrony środowiska jest integralną częścią 
oceny projektu. Każdy projekt ma własne cele i spo ‑
dziewane skutki, które różnią się w zależności od 
rodzaju projektu. Nie zakłada się, że jeden projekt 
ma wpływ na wszystkie cele (ponadto nie jest to 
zalecane).
W przypadku ITF, gdy dziedzina, której dotyczy 
projekt, jest zbieżna z głównym sektorem działań 
delegatury, rzeczywiście istnieje możliwość wspól ‑
nego wpływu na politykę w danym sektorze. Różni 
się to w przypadkach, gdy projekt nie jest objęty 
głównym sektorem działań delegatury, mając mimo 
to zasięg regionalny.
51
Unijne wytyczne dotyczące widoczności finan ‑
sowania były przestrzegane, niemniej jednak ze 
względów politycznych i strategicznych Komisja 
przyspieszy uzgodnienia w sprawie widoczności 
i w większym stopniu zaangażuje delegatury w ten 
proces.
51 a)
Wszystkie umowy zawierają konkretne artykuły 
(zarówno w warunkach ogólnych, jak i w załączniku 
zawierającym opis danego działania) dotyczące 
projektów finansowanych w ramach regionalnych 
instrumentów łączonych. Artykuły te przewidują, 
że wiodąca instytucja finansowa zapewnia dotacji 
odpowiednią widoczność.
Ponadto nowa umowa dotycząca delegowania 
zadań w ramach zarządzania pośredniego, która od 
2014 r. będzie miała zastosowanie do wszystkich 
projektów zakontraktowanych w ramach regional ‑
nych instrumentów łączonych, zawiera załącznik 
przewidziany w szczególności dla planu dotyczą ‑
cego informowania o działaniach i ich ekspono ‑
wania, który będzie opracowywany dla każdego 
indywidualnego projektu.42 e)
Komisja nie podziela wniosków Trybunału, w przy ‑
padku których nie ma wystarczających dowodów.
Dotacja NIF była niezbędna do wdrożenia całego 
pakietu dotyczącego inwestycji w ramach projektu 
i jest ona całkowicie zgodna z celami polityki UE 
i kraju partnerskiego.
42 f)
Komisja nie podziela tej oceny. Oznacza to, że dota ‑
cja była niezbędna, by beneficjent mógł przyjąć 
pożyczki powiązane, oraz że pakiet łączony był 
porównywalny z innymi ofertami finansowymi i nie 
był nadmiernie dotowany.
42 g)
Uwaga ta nie uwzględnia faktu, że „niedotowany” 
produkt powstał przy założeniu, że dotacja zostanie 
przyznana. Wkład NIF w taki system jest z pewno ‑
ścią potrzebny, by EFI mogły udzielać pożyczek 
według stopy, która zachęci banki do udzielania 
pożyczek MŚP . Fakt, że wkład NFI nie jest (lub nie 
jest częściowo) wykorzystywany, jest raczej oznaką 
sukcesu. Toruje on drogę instrumentowi uzupełnia ‑
jącemu o niższym poziomie wkładu NIF (nie suge ‑
rując przy tym, że dotacja NIF powinna być niższa 
w przypadku innej pierwszej operacja w danym 
kraju).
44
Komisja aktywnie wpływa na strukturę projektów. 
Rodzaj wpływu w znacznej mierze zależeć będzie 
od rodzaju projektu, ponieważ projekty mają różne 
cele i różne spodziewane skutki. Projekty finanso ‑
wane w ramach instrumentów łączonych ustana ‑
wiano w kontekście partnerstwa i podziału odpo ‑
wiedzialności między darczyńcami. Główną rolę 
w tym partnerstwie odgrywa Komisja, wywierając 
rozległy wpływ na wszystkie stosowne aspekty 
projektów.
Odpowiedzi Komisji 44
54
Komisja uważa, że proces zatwierdzania był 
dogłębny: wszystkie zainteresowane strony są 
odpowiednio zaangażowane, a Komisja dostoso ‑
wuje proces konsultacji do specyfiki projektów. 
Podczas procesu decyzyjnego dostępne są wystar ‑
czające i kompletne informacje.
Wartość dodana jest zapewniona we wszystkich 
przypadkach: Projekty są przedstawiane właściwej 
radzie operacyjnej tylko wtedy, gdy wszystkie ele ‑
menty projektu zostały wyjaśnione i jego wartość 
dodana jest oczywista.
Ustalenia dotyczące wypłaty zaliczek są obecnie 
analizowane w ramach nowych wzorów umów 
dotyczących instrumentów finansowych.
55
Komisja uważa, że uzasadnienie finansowania 
było jasne we wszystkich przypadkach. Przypadki 
te są opisane w ust. 42 niniejszego sprawozdania 
i zostały należycie podważone i uzasadnione przez 
Komisję. Zob. odpowiedź Komisji na pkt 42 lit. a)–g).
We wszystkich przypadkach priorytety instrumen ‑
tów dostosowano do polityk sektorowych UE dla 
każdego z regionów (jasno określonych w ich stra ‑
tegicznych kierunkach działania).
Niemniej jednak Komisja rozważy sposoby na rzecz 
osiągnięcia szerszego wpływu na polityki sekto ‑
rowe, jak również w celu zwiększenia widoczności 
wsparcia udzielanego przez UE.
57
Komisja przyjmuje to zalecenie. Nowy formularz 
wniosku wyraźnie wskazuje różne formy wartości 
dodanej, jaką zapewnić może dotacja.W odniesieniu natomiast do kwestii WBIF DG ds. 
Rozszerzenia zapewniła za pośrednictwem umów 
o pomoc techniczną (IPF i IFICO), by wszystkie 
narzędzia informacyjne i promocyjne (strona inter ‑
netowa, sprawozdania, wytyczne, broszury, semina ‑
ria, noty faktograficzne, warsztaty itp.) wskazywały 
w mechanizmie rolę UE. Ponadto rozwija się ściślej ‑
szą współpracę z działami ds. komunikacji między ‑
narodowych instytucji finansowych, dzięki czemu 
częściej pojawiają się odniesienia do UE i WBIF. 
Większą widoczność i spójność należy jeszcze bar ‑
dziej usprawnić, ponieważ wszystkie działania WBIF 
w zakresie komunikacji zostaną scentralizowane 
w nowej rozbudowanej umowie IFICO.
52
Komisja podkreśla, że nadal obowiązuje podręcznik 
pt. „Informowanie o działaniach zewnętrznych Unii 
Europejskiej i ich eksponowanie”, który ma zastoso ‑
wanie do wszystkich projektów w obszarze działań 
zewnętrznych.
Wnioski i zalecenia
53
Komisja jest odpowiedzialna za strukturę instru ‑
mentów, którą oceniono pozytywnie w sprawozda ‑
niu. Zarządzanie projektami odbywa się w ramach 
partnerstwa. Komisja zarządza instrumentami, 
podczas gdy instytucje finansowania rozwoju są 
odpowiedzialne za bieżące zarządzanie projektami. 
Wykonują one zadania budżetowe, które zostały im 
powierzone, zgodnie z zasadami w trybie zarzą ‑
dzania pośredniego określonymi w rozporządzeniu 
finansowym.
Komisja opracowała tę strukturę, w pełni uwzględ ‑
niając potencjalne korzyści z instrumentów, i uważa, 
że zarządzanie nią było odpowiednie.
Komisja jest zdania, że przy realizacji potencjalnych 
korzyści należy wziąć pod uwagę charakter dotacji 
(np. pomoc techniczna) i wyniki realizacji projektów.
Odpowiedzi Komisji 45
59 a)
Ramy pomiaru wyników ujęto już w formularzu 
wniosku, wraz z towarzyszącymi mu wytycznymi 
wyjaśniającymi wymagane informacje. Wpływu 
konkretnej dotacji UE często nie da się oddzielić od 
całego przedsięwzięcia. Jednakże w odniesieniu do 
dotacji UE należy wyraźnie wskazać wartość dodaną 
(zob. powyżej).
59 b)
Instrukcje przesłano do wszystkich delegatur UE, 
a wytyczne są w trakcie opracowywania.
59 c)
Komisja częściowo przyjmuje to zalecenie. Komisja 
rozważy możliwość dostosowania metodyki ROM 
do specyfiki danego instrumentu łączonego.
60
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Opracowywana jest nowa umowa dotycząca dele ‑
gowania zadań w ramach zarządzania pośredniego 
w odniesieniu do wszystkich projektów zakontrak ‑
towanych w ramach regionalnych instrumentów 
łączonych. Wzór umowy będzie zawierał załącznik 
przewidziany w szczególności dla planu dotyczą ‑
cego informowania o działaniach i ich ekspono ‑
wania, który będzie opracowywany dla każdego 
indywidualnego projektu.57 a)
Komisja przyjmuje to zalecenie. Wytyczne w spra ‑
wie poprawionych form zarządzania mających 
na celu kierowanie zaangażowaniem Komisji na 
wszystkich etapach procesu zatwierdzania, a także 
w sprawie działań następczych po ukończeniu 
projektu, są obecnie przygotowywane w kontekście 
unijnej platformy.
57 b)
Komisja przyjmuje to zalecenie. Jest to proces ciąg ‑
 ły, który prawdopodobnie zakończy się w 2014 r.
57 c)
Komisja przyjmuje to zalecenie. W zmienionej struk ‑
turze zarządzania instrumentami łączonymi zapro ‑
ponowano, by projekty przedstawiane były wyłącz ‑
nie do ostatecznego zatwierdzenia (z pominięciem 
zatwierdzenia tymczasowego). Formularz wniosku 
zawiera szczegółowe opisy potrzeby dotacji i jej 
wartości dodanej, jak również sposobu ustalenia/
obliczenia jej kwoty.
Proces ten musi obejmować wstępną analizę i dys ‑
kusje na temat projektów ujętych w danym harmo ‑
nogramie, które należy wyjaśnić przed przedłoże ‑
niem do ostatecznego zatwierdzenia, aby zapewnić 
należyty stopień przygotowania projektów, ich 
oddziaływanie oraz stosunek korzyści i kosztów.
57 d)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
58
Komisja przyjmuje to zalecenie. W przyszłości 
zapotrzebowanie na środki pieniężne uwzględniane 
będzie przed ich uruchomieniem. Obecnie przy ‑
gotowywany jest nowy wzór umowy dotyczącej 
instrumentów finansowych. Środek ten wejdzie 
najprawdopodobniej w życie do końca 2014 r.
59
Komisja przyjmuje to zalecenie.

JAK  OTRZ YMAĆ PUBLIK ACJE UE
Publik acje bezpła tne:
•  jeden egzemplar z: 
w EU Bookshop (http://bookshop .europa.eu )
•  kilka egzemplar zy (lub map y, plak aty): 
w przedsta wicielst wach Unii Europejsk iej (http://ec .europa.eu/r epresen t_pl .htm) 
w (http://eeas .europa.eu/delega tions/inde x_pl .htm)
kontaktując http://eur opa.eu/eur opedir ect/inde x_pl .htm)  
lub dzwoniąc pod numer 00 800 6 7 8 9 10 
(*) Informacje są udzielane nieodpła tnie , większ ość połącz eń również jest bezpła tna (niekt órzy operat orzy, hotele lub telefony  publiczne mogą 
naliczać opła ty).
Publik acje płatne:
• w EU Bookshop (http://bookshop .europa.eu )
Płatne subsk rypcje:
•  u dystrybut orów Urzędu Publik acji Unii Europejsk iej  
(http://publica tions .europa.eu/others/agen ts/inde x_pl .htm)
QJ‑AB‑14‑016‑PL‑C ISSN 1831 ‑0923W celu wsparcia unijnej polityki zewnętrznej 
Komisja i  państwa członkowskie utworzyły 
osiem regionalnych instrumentów 
inwestycyjnych. Instrumenty te mają łączyć 
dotacje przyznawane przez Komisję Europejską 
z pożyczkami udzielanymi przez instytucje 
finansowe. Regionalne instrumenty finansowe 
wspierają finansowanie kluczowych projektów 
z zakresu infrastruktury, które wymagają 
znacznych nakładów finansowych.
Trybunał zbadał skuteczność łączenia dotacji 
przyznawanych przez UE z pożyczkami 
udzielanymi przez instytucje finansowe. 
Trybunał stwierdza, że połączenie tych form 
finansowania było ogólnie skuteczne. 
Regionalne instrumenty inwestycyjne zostały 
utworzone w odpowiedni sposób, lecz nie 
osiągnięto w pełni potencjalnych korzyści 
wynikających z łączenia dotacji i pożyczek. 
Trybunał przedstawia Komisji szereg zaleceń 
dotyczących wyboru projektów i zatwierdzania 
dotacji, wypłaty środków, monitorowania 
wykorzystania środków pochodzących z  dotacji 
unijnych oraz większego wyeksponowania 
pomocy unijnej.
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y