[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 10.5.2006

KOM(2006) 197 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 1830/2003 dotyczącego możliwości śledzenia i etykietowania organizmów zmodyfikowanych genetycznie oraz możliwości śledzenia żywności i produktów paszowych wyprodukowanych z organizmów zmodyfikowanych genetycznie i zmieniającego dyrektywę 2001/18/WE

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 1830/2003 dotyczącego możliwości śledzenia i etykietowania organizmów zmodyfikowanych genetycznie oraz możliwości śledzenia żywności i produktów paszowych wyprodukowanych z organizmów zmodyfikowanych genetycznie i zmieniającego dyrektywę 2001/18/WE

Wstęp

Rozporządzenie (WE) nr 1830/2003[1] (zwane dalej „rozporządzeniem”) zostało przyjęte dnia 22 września 2003 r. i w następstwie opublikowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2004 ustanawiającego system ustanawiania oraz przypisywania niepowtarzalnych identyfikatorów organizmom zmodyfikowanym genetycznie[2] i jest w pełni stosowane od dnia 16 kwietnia 2004 r.

Wymogi dotyczące możliwości śledzenia i etykietowania wynikające z rozporządzenia obejmują również wprowadzane do obrotu produkty zawierające lub składające się z organizmów zmodyfikowanych genetycznie (GMO). Rozporządzenie zawiera również przepisy dotyczące możliwości śledzenia żywności i produktów paszowych wyprodukowanych z organizmów zmodyfikowanych genetycznie.

Wynikające z rozporządzenia możliwości śledzenia mają na celu ułatwienie:

- kontroli i weryfikacji wskazań znajdujących się na etykietach,

- ukierunkowanego monitorowania potencjalnych skutków dla środowiska, w odpowiednich przypadkach,

- identyfikacji i wycofywania produktów zawierających lub składających się z organizmów zmodyfikowanych genetycznie w przypadku wystąpienia nieprzewidzianego zagrożenia dla zdrowia ludzkiego lub środowiska naturalnego.

W celu zapewnienia możliwości śledzenia i etykietowania, przepisy rozporządzenia wymagają, aby podmioty gospodarcze przekazywały i zachowywały określone informacje dotyczące powyższych rodzajów produktów zmodyfikowanych genetycznie na każdym etapie ich wprowadzania do obrotu. W szczególności:

- podmioty gospodarcze dysponują systemami i odpowiednimi procedurami umożliwiającymi identyfikację podmiotu gospodarczego, który otrzymał produkty i podmiotu, który je udostępnił,

- w przypadku GMO przeznaczonych do zamierzonego uwalniania do środowiska (np. nasion) , podmioty gospodarcze przekazują określone informacje dotyczące identyfikacji (niepowtarzalny identyfikator) poszczególnych GMO zawartych w produkcie,

- w przypadku GMO przeznaczonych do użycia jako żywność, pasza lub w celu przetwarzania , podmioty gospodarcze przekazują określone informacje wymienione powyżej lub przekazują deklarację użycia wyłącznie jako żywność, pasza lub w celu przetwarzania wraz z wykazem niepowtarzalnych identyfikatorów wszystkich GMO, których użyto w celu wytworzenia mieszanki,

- w przypadku żywności i paszy wyprodukowanych z GMO podmioty gospodarcze informują kolejne podmioty w łańcuchu produkcji, że produkt jest wyprodukowany z GMO,

- podmioty gospodarcze przechowują informacje przez pięć lat i udostępniają je na żądanie właściwych organów,

- ustalono progi, poniżej których przypadkowe lub nieuniknione technicznie ilości śladowe niektórych GMO i materiału zawierającego GMO w żywności, paszy i produktach przetworzonych nie wymagają etykietowania lub śledzenia.

Przekazywanie i przechowywanie powyższych informacji ma na celu zredukowanie konieczności pobierania próbek i badań produktów, co nie jest obowiązkowym wymogiem wynikającym z rozporządzenia w stosunku do podmiotów gospodarczych. Niemniej jednak w celu ułatwienia skoordynowanego podejścia do kontroli i inspekcji przeprowadzanych przez państwa członkowskie, Komisja opracowała wytyczne techniczne[3] w zakresie pobierania próbek i metod badań.

W związku z wymogami rozporządzenia należy zauważyć, że w chwili zakończenia prac nad niniejszym sprawozdaniem, w ramach Protokołu kartageńskiego o bezpieczeństwie biologicznym (trzecie spotkanie stron w dniach 13-17 marca 2006 r. w Curitiba, Brazylia) podjęto decyzję w sprawie wymogów mających zastosowanie w handlu międzynarodowym, w odniesieniu do dokumentacji dotyczącej żywych zmodyfikowanych organizmów przeznaczonych do bezpośredniego wykorzystania jako żywność, pasza lub do przerobu [4].

Zgodnie z tą decyzją strony protokołu muszą podjąć działania gwarantujące, że dokumentacja towarzysząca międzynarodowym przesyłkom GMO w ramach produkcji do celów handlowych zawiera tożsamość GMO objętych tą przesyłką, jeśli tożsamość ta jest znana. W przypadku gdy tożsamość GMO w przesyłce nie jest dokładnie znana, z dokumentacji powinno jasno wynikać, że przesyłka „może zawierać” GMO oraz powinna ona określać tożsamość GMO, które mogą znajdować się w danej przesyłce.

Przedmiotowa decyzja jest zgodna z wymogami dotyczącymi możliwości śledzenia wynikającymi z rozporządzenia, w szczególności jego art. 4 ust. 3. Wdrożenie przedmiotowej decyzji zostanie poddane przeglądowi w 2012 r.[5], kiedy to oceniona zostanie możliwość rozszerzenia stosowania wymogu podawania precyzyjnych informacji dotyczących tożsamości GMO obecnych we wszystkich międzynarodowych przesyłkach. Użytecznym źródłem informacji powinny być w tym zakresie doświadczenia zebrane w trakcie wykonywania rozporządzenia.

Wzajemna zależność z rozporządzeniem (WE) nr 1829/2003

Rozporządzenie (WE) nr 1829/2003 w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy[6] było opracowywane równolegle rozporządzeniem i również przyjęte 22 września 2003 r. Oba rozporządzenia mają funkcjonować wspólnie i wzajemnie się na sobie opierać w kwestiach pewnych wymogów. W szczególności rozporządzenie określa wymogi dotyczące możliwości śledzenia produktów przeznaczonych na żywność lub paszę, które wchodzą w zakres rozporządzenia (WE) nr 1829/2003. Te wymogi dotyczące możliwości śledzenia mają podstawowe znaczenie, gdy etykietowanie produktu końcowego opiera się na przekazywaniu informacji wobec braku wykrywalnego materiału zawierającego GMO w produktach.

Podobnie wymogi dotyczące etykietowania żywności i paszy wyprodukowanych z GMO, będących przedmiotem wymogów dotyczących możliwości śledzenia ustanowionych w art. 5 rozporządzenia są przewidziane w rozdziale II, sekcja II i rozdziale III, sekcja II rozporządzenia (WE) nr 1829/2003. Dodatkowo rozporządzenie (WE) nr 1829/2003 ustanawia wartości progowe dla żywności i produktów paszowych poniżej których ilości śladowe takich produktów są zwolnione z wymogów dotyczących etykietowania. Te same progi zostały użyte w rozporządzeniu w celu zastosowania takiego samego zwolnienia z jego własnych wymogów dotyczących możliwości śledzenia i etykietowania, aby zapewnić spójne i konsekwentne wspólnotowe podejście.

Artykuł 12 rozporządzenia stanowi, że: „Nie później niż do dnia 18 października 2005 r. Komisja przesyła Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z wykonania niniejszego rozporządzenia, w szczególności w odniesieniu do art. 4 ust. 3.”

Zgodnie z tym wymogiem Komisja przygotowała kwestionariusz zawierający pytania dotyczące wdrażania w pięciu następujących sekcjach:

- Wymogi dotyczące możliwości śledzenia,

- Wymogi dotyczące etykietowania,

- Zwolnienia z wymogów dotyczących możliwości śledzenia i etykietowania,

- Inspekcja i środki kontroli,

- Inne kwestie.

Kwestionariusz został przekazany wszystkim właściwym organom oraz zainteresowanym stronom ze wszystkich sektorów, w tym członkom i stowarzyszeniom branżowym przemysłu spożywczego, produkcji pasz zwierzęcych i produkcji materiału siewnego, partnerom handlowym, organizacjom pozarządowym oraz odpowiednim ministerstwom w państwach członkowskich. Lista respondentów przedstawiona jest w załączniku 1.

Odpowiedzi oraz inne informacje otrzymane i znalezione przez Komisję od dnia obowiązywania rozporządzenia do chwili obecnej zostały wzięte pod uwagę w sprawozdaniu, jak określono w następujących sekcjach.

Rozporządzenie (WE) nr 1829/2003 zawiera podobny wymóg (art. 48) przygotowania sprawozdania przez Komisję, nie później niż do dnia 7 listopada 2005 r., na temat doświadczeń zdobytych w związku ze stosowaniem niniejszego rozporządzenia. Komisja uwzględniła zależność pomiędzy dwoma rozporządzeniami i starała się uniknąć powtarzania informacji w obydwu sprawozdaniach.

Łańcuchy produkcji i dystrybucji żywności

Europejski przemysł spożywczy i detaliczny odnosi się z niechęcią do wprowadzania do obrotu żywności i produktów spożywczych zawierających GMO z powodu negatywnych reakcji konsumentów. W rezultacie jedynie ograniczona ilość produktów spożywczych znajduje się obecnie na rynku, a przywożony materiał zawierający GMO nie jest obecnie w znacznym stopniu stosowany w produktach spożywczych.

Europejski przemysł ma świadomość, że punkt widzenia konsumentów i odbiór społeczny kierują siłami rynkowymi oraz, że należy zapewnić wysoki poziom ochrony zdrowia i środowiska, aby móc wprowadzać do obrotu produkty zawierające GMO. W chwili obecnej przemysł stara się odpowiedzieć na zapotrzebowanie detalistów/konsumentów na produkty niezawierające GMO i dlatego próbuje unikać zakupu składników zawierających lub produkowanych z GMO.

Nie wygląda na to, że partnerzy handlowi podzielają ten pogląd. Co więcej, duży eksporter żywności pochodzący z kraju trzeciego stwierdził, że już nie prowadzi wywozu jakichkolwiek przetwarzanych produktów spożywczych do Unii Europejskiej. Twierdzi, że jest to skutek obciążeń wynikających z przepisów prawnych, a zwłaszcza przepisów rozporządzenia dotyczących możliwości śledzenia, raczej niż popytu rynkowego.

Zrzeszenie przemysłu w kraju trzecim stwierdziło, że wiele spółek sprzedających produkty spożywcze w Unii Europejskiej zaprzestało stosowania wewnętrznie produkowanego genetycznie zmodyfikowanego oleju sojowego i składników białkowych, aby uniknąć postrzeganych jako uciążliwe oraz kosztowne obowiązkowych wymogów dotyczących możliwości śledzenia wynikających z rozporządzenia. Stwierdziło również, że wymogi te rzekomo doprowadziły do zmniejszenia wywozu zatwierdzonych ekologicznych artykułów spożywczych zawierających materiał sojowy. Pojawienie się tego problemu przypisano istnieniu „restrykcyjnego” progu 0,9 % dla przypadkowej obecności.

Inne stowarzyszenie branżowe przemysłu spożywczego dowodzi, że wymogi dotyczące możliwości śledzenia i etykietowania powodują narzucenie dodatkowych administracyjnych i finansowych kosztów i podkreśla, że stworzyły one obciążenie nie do przyjęcia w szczególności dla małych eksporterów żywności. Sugeruje ono również, że sprzeczne przepisy krajowe i różne podejścia do stosowania w poszczególnych państwach członkowskich dodatkowo zwiększają obciążenie przepisami transakcji handlowych.

Zamorski departament rządowy w swojej odpowiedzi na kwestionariusz podobnie sugeruje, że rozporządzenie jest przeszkodą dla handlu ponieważ jest zbyt restrykcyjne, a co za tym idzie zniechęca producentów do wprowadzania zmodyfikowanych genetycznie produktów na rynek. Jednakże należy zauważyć, że dostępne dane – w szczególności dotyczące udziału zmodyfikowanych genetycznie produktów w łańcuchu dystrybucji paszy – nie potwierdzają tego poglądu, a wręcz przeciwnie wskazują, że wzorce handlowe zmodyfikowanej genetycznie żywności są w znacznym stopniu uzależnione od rynku (konsumentów).

Wspomniany departament rządowy również utrzymuje, że niechęć przemysłu europejskiego do oferowania konsumentom zmodyfikowanych genetycznie produktów, brak wdrożenia rozporządzenia przez niektóre państwa członkowskie i opóźnienia przy zatwierdzaniu nowych produktów spowodowały istotne przeszkody w otrzymywaniu właściwych informacji w zakresie wdrażania rozporządzenia, szczególnie w odniesieniu do art. 4 ust. 3. Departament sugeruje dalej w swojej odpowiedzi, że zainteresowanym stronom trudno jest wnieść praktyczny wkład do tego sprawozdania (jako sposób poprawy spójności rozporządzenia) biorąc pod uwagę dotychczasowy brak niezbędnego doświadczenia we wdrażaniu rozporządzenia.

W szczególności rząd USA (i niektóre stowarzyszenia branżowe przemysłu spożywczego krajów trzecich) nalegają, by Komisja Europejska wspólnie z partnerami handlowymi pracowała nad harmonizacją i ustanowieniem dowolnej formy wzajemnego uznania handlu zmodyfikowanymi genetycznie produktami, które zredukowałyby obciążenia administracyjne małych przedsiębiorstw. W szczególności sugerują one potrzebę wskazówek w kwestii wymogów związanych z dokumentacją w celu rozwiązania problemu spójnego wdrażania. Należy zauważyć, że Komisja była aktywnie zaangażowana i wciąż pozostaje otwarta na międzynarodowe dyskusje z partnerami handlowymi, ale od roku 2002 rząd USA był niechętny do angażowania się w dwustronne dyskusje na temat zagadnień związanych z GMO.

Jeśli chodzi o ograniczoną liczbę produktów spożywczych, które są obecnie na rynku, to niektóre organizacje pozarządowe twierdzą, że w zasadzie przepisy dotyczące etykietowania mają pozytywny wpływ na ułatwianie dokonywania świadomego wyboru.

Jednakże twierdzą one również, iż jest to mylące i nie do przyjęcia, że możliwość śledzenia produktów (mleka, mięsa, jajek, wełny, itp.) pochodzących od zwierząt karmionych materiałem zmodyfikowanym genetycznie jest wyłączona z zakresu obowiązywania rozporządzenia. Postrzegają to jako „lukę”, która podważa wiarygodność całego systemu etykietowania. Należy jednak zauważyć, że możliwość śledzenia i etykietowania takich produktów była szeroko omawiana zarówno przez Radę jak i Parlament Europejski w trakcie przygotowywania rozporządzenia, ale ich włączenie nie zostało przyjęte.

Łańcuchy produkcji i dystrybucji paszy

Większość zmodyfikowanych genetycznie produktów wprowadzanych na rynek europejski przeznaczona jest na paszę dla zwierząt i pochodzi z importowanych artykułów spożywczych, głównie soi zawierającej lub produkowanej z GMO. Miliony ton materiału sojowego przywożone są co roku do Unii Europejskiej głównie z USA, Argentyny i Brazylii. W tych krajach uprawiana jest duża ilość zmodyfikowanej genetycznie soi i dlatego dostawy do Wspólnoty będą w sposób nieunikniony zawierały zmodyfikowany genetycznie materiał sojowy.

Niektórzy partnerzy handlowi twierdzą, że ponieważ ziarna soi eksportowane w ramach jednej dostawy są często starannie mieszane przez amerykański system zarządzania artykułami spożywczymi (i mogą również zawierać ziarna soi z Kanady) niewykonalne jest przekazywanie informacji wymaganych przez rozporządzenie. Ten punkt widzenia jest dość zaskakujący wziąwszy pod uwagę, że europejski przemysł paszowy i właściwe organy zgłaszały otrzymywanie prawidłowych informacji (zgodnie z rozporządzeniem) wraz z transportami importowanych ziaren soi. Ponadto przedstawiciele europejskiego przemysłu paszowego twierdzili, że wymogi rozporządzenia nie wpłynęły na sprzedaż paszy zwierzęcej, mimo iż wielu z nich uważa, że przepisy te są obciążające i niepotrzebne. Co ciekawe, przedstawiciele przemysłu sugerowali, iż niektórzy przetwórcy niezmodyfikowanych genetycznie ziaren soi mieli pewne problemy ze sprzedażą wyprodukowanego materiału gdyż podmioty gospodarcze nie były przygotowane na poniesienie związanych z tym wyższych kosztów.

Obecnie ziarno soi Monsanto Round-up Ready jest głównym gatunkiem zmodyfikowanej genetycznie soi uprawianej w obu Amerykach, a zarazem na całym świecie. Ta odmiana jest jedynym produktem zmodyfikowanej genetycznie soi, który został zatwierdzony przez Wspólnotę (do przywozu i stosowania w żywności i paszy). Spełnienie wymogów dotyczących etykietowania i możliwości śledzenia w stosunku do hurtowych dostaw soi nie stworzyło wielu problemów wziąwszy pod uwagę dominację jednej odmiany. Sytuacja ta może się jednak zmienić gdyż inne odmiany zmodyfikowanej genetycznie soi są zatwierdzone w krajach eksportujących.

Etykietowanie i śledzenie zmodyfikowanych genetycznie nasion do upraw

W znacznej większości państw członkowskich nie prowadzi się upraw GMO choć kukurydza typu Bt jest uprawiana do celów handlowych (około 60 000 ha) w niektórych regionach Hiszpanii. Ta i inne odmiany zmodyfikowanej genetycznie kukurydzy są również uprawiane we Francji, Niemczech, Republice Czeskiej i Portugalii ale na znacznie mniejszą skalę. Produkty z tych upraw są szeroko stosowane jako pasza zwierzęca „w gospodarstwie” choć niektóre przeznaczone są do przetwarzania przez przemysł skrobiowy. Bardzo niewielka ilość tego rodzaju produktów z genetycznie zmodyfikowanej kukurydzy jest następnie eksportowana.

Sprawozdania sugerują, że wprowadzanie do obrotu „wewnętrznie produkowanych” zmodyfikowanych genetycznie produktów nie powodowało problemów biorąc pod uwagę doświadczenia zarówno rolników, jak i kolejnych podmiotów gospodarczych (choć należy zauważyć, że większość produktów pozostaje „w gospodarstwie”). Etykietowanie zapasów zmodyfikowanych genetycznie nasion odbywało się prawidłowo, mimo iż zgłaszano pewne problemy dotyczące „interpretacji” i obliczania śladów przypadkowej obecności GMO w konwencjonalnych materiałach siewnych. Państwa członkowskie wskazują na pilną potrzebę ustanowienia progów dla tego rodzaju obecności zwłaszcza w przypadku importowanych nasion. W trakcie debaty w dniu 22 marca 2005 r. Komisja zobowiązała się do „kontynuacji prac nad ustanowieniem wartości progowych etykietowania dla ubocznej lub nieuniknionej technicznie obecności dozwolonych zmodyfikowanych genetycznie nasion w niezmodyfikowanych genetycznie odmianach”.

Doświadczenia sektora biotechnologii roślin (dostawców technologii i integratorów włączając spółki produkujące nasiona) jak dotąd były dość ograniczone gdyż odmiany zmodyfikowanych genetycznie upraw nie były szeroko dostępne dla producentów w Unii Europejskiej w przypadku upraw do celów handlowych. Niemniej jednak przedstawiciele przemysłu zgłosili, że nie było żadnych poważnych problemów dotyczących interpretacji rozporządzenia i w krajach, w których zmodyfikowane genetycznie odmiany są dostępne (szczególnie w Hiszpanii) nie wystąpiły szczególne trudności przy wdrażaniu rozporządzenia. Co więcej, wymagania dotyczące dokumentacji transakcji i etykietowania zmodyfikowanych genetycznie odmian zostały wdrożone jako standardowa praktyka handlowa. Wygląda jednak na to, że te wymagania zwiększyły wymagania administracyjne i związane z nimi koszty (mimo iż nie podano konkretnych kwot).

Wykonanie rozporządzenia

Liczne władze krajowe, jak również organizacje z innych sektorów uznały, że miały do dyspozycji zbyt mało czasu na zebranie odpowiednich doświadczeń i informacji dotyczących wdrażania rozporządzenia. Niemniej jednak znaczna większość państw członkowskich uważa, że wymagania rozporządzenia miały pozytywny wpływ na dostarczanie odpowiednich informacji, wybór dokonywany przez konsumenta oraz konieczne gwarancje bezpieczeństwa. Potrzeba stosowania tych wymagań była szczególnie podkreślana przez te państwa członkowskie, w których produkcja ekologiczna postrzegana jest jako ważna dziedzina gospodarki. Inne państwa członkowskie uważają, że rozporządzenie powinno być bardziej surowe w stosunku do importowanych towarów i należy zastosować bardziej rygorystyczne środki kontroli, aby zapewnić zgodność.

Niektóre państwa członkowskie zgłosiły trudności z pobieraniem próbek i badaniem wskazując na stopień złożoności tych technik szczególnie w odniesieniu do wykrywania przypadkowej obecności. Zalecenie 2004/787/WE radzi: „wyniki analizy ilościowej należy wyrazić jako procent liczby kopii zmodyfikowanego genetycznie DNA w stosunku do liczby kopii DNA charakterystycznych dla danego taksonu liczonych jako genomy haploidalne”. Niemniej jednak wciąż brak jasności co do tego w jakich jednostkach należy wyrażać zawartość GM i niektóre państwa członkowskie nawiązywały do potrzeby ustanowienia współczynników przeliczeniowych pozwalających na zharmonizowane podejście niezależnie od tego czy zawartość GM wyrażona jest w stosunku do DNA, wagi czy liczby nasion. Dalsze pytania tej natury obejmowały wprowadzenie odmian „stacked-gene” zmodyfikowanych genetycznie upraw oraz koniecznych wyjaśnień.

Podejście wielu państw członkowskich do inspekcji i kontroli polega na wyrywkowym pobieraniu i badaniu próbek lub przeprowadzaniu kontroli w sytuacji, gdy istniej podejrzenie, że etykieta produktu może nie być właściwa. Szereg państw członkowskich uznało zalecenie Komisji w sprawie pobierania próbek i badań za przydatne lecz inne stwierdziły, że jest ono albo zbyt szczegółowe albo zbyt niejasne. Niektóre państwa członkowskie wskazały również na większą potrzebę ustanowienia przepisów prawnych raczej niż wskazówek w celu zapewnienia zharmonizowanego podejścia do pobierania i badania próbek. Inne zgłosiły zapotrzebowanie na praktyczny „podręcznik postępowania” jako sposób zapewnienia harmonizacji i jednolitego wdrażania rozporządzenia. Podkreślono również, że poszczególne państwa członkowskie powinny wymieniać się informacjami i doświadczeniem, aby zapewnić zharmonizowane podejście.

Sprawozdania państw członkowskich sugerują, że odpowiednie informacje wymagane na mocy rozporządzenia są z pewnością udostępnione przez podmioty gospodarcze wraz z transakcjami, choć w niektórych przypadkach brakuje dokumentacji na papierze. Dodatkowo kilka państw członkowskich zgłosiło, że niepowtarzalne identyfikatory nie zawsze są ujęte w dokumentacji towarzyszącej hurtowym dostawom produktów zawierających GMO. Niektóre państwa członkowskie również zwróciły uwagę na początkową niechęć importerów dotyczącą dostarczania odpowiedniej dokumentacji kolejnym podmiotom gospodarczym, ale stwierdziły, że sytuacja bardzo się poprawiła w miarę zbierania kolejnych doświadczeń.

Jedno państwo członkowskie również zawiadomiło o sytuacji, w której hurtownicy nie przekazywali niezbędnych informacji kolejnym osobom w łańcuchu dystrybucji. Jako przyczynę znów podano tu brak doświadczenia i sytuacja od tego czasu uległa poprawie. Co więcej, państwa członkowskie wydają się być w pełni świadome konieczności posiadania prawidłowych informacji na początku łańcucha dystrybucji jeśli system ma być skuteczny na każdym odcinku tego łańcucha. Niektóre państwa członkowskie są głęboko przekonane, że ujednolicony format dokumentacji pomoże zarówno podmiotom gospodarczym, jak i krajowym władzom we wdrażaniu i wykonywaniu rozporządzenia i pozwoli na uniknięcie takich problemów. Z drugiej strony przedstawiciele przemysłu i partnerzy handlowi nie są przekonani co do konieczności posiadania ujednoliconej dokumentacji i uważają, że odpowiednie informacje mogą być w satysfakcjonujący sposób ujęte w istniejącej dokumentacji faktur.

Jeszcze inne państwa członkowskie zgłosiły brak jakichkolwiek problemów w interpretacji, wdrażaniu i wykonywaniu rozporządzenia. Te państwa członkowskie zwracają uwagę na to, że ogólne zasady dotyczące etykietowania i możliwości śledzenia były już od dawna wdrożone przez przemysł spożywczy i przemysł paszowy i dzięki temu zdobyto istotne doświadczenia dotyczące stosowania tych zasad. Rozporządzenie jest w związku z tym postrzegane zasadniczo jako rozszerzenie tych zasad. Pojawiły się jednak pewne niejasności w kwestii etykietowania mieszanek GMO.

Dalsze zagadnienia, które zgłaszano obejmują, jak wspominały inne sektory, środki do wiarygodnego wykrywania obecności niezatwierdzonych GMO w hurtowych dostawach i innych produktach jak również sposoby wprowadzania wymogów dotyczących możliwości śledzenia i etykietowania w przypadkach, gdy DNA i białka są nieobecne w produktach. Ponadto wygląda na to, ze istnieją pewne trudności w powiązaniu tych produktów z ich pochodzeniem przy próbach określenia czy nie zostały one otrzymane z materiału zmodyfikowanego genetycznie.

Niektóre państwa członkowskie stwierdziły, że uważają koszty pobierania próbek i badań za wygórowane i poprosiły o ponowne sprawdzenie tych kosztów. Dodatkowo inne władze krajowe stwierdziły, że prawidłowe badanie hurtowych dostaw zabiera zbyt wiele czasu co wiąże się z problemami szczególnie w przypadku łatwo psujących się towarów. Brak dostępnych materiałów referencyjnych również został wspomniany przez niektóre władze w odniesieniu do opóźnień, ale nie podano odniesień do konkretnych produktów. Należy zauważyć, że rozporządzenie (WE) nr 1829/2003 wymaga, aby powiadamiający włączali w swoje powiadomienia (w tym dla już istniejących produktów) miejsce, w którym materiał referencyjny jest dostępny.

Wnioski

Większość zainteresowanych stron wskazała, że rozporządzenie funkcjonuje od niedawna i w związku z tym doświadczenie w jego wdrażaniu jest bardzo ograniczone. Sytuację pogarsza fakt, że ograniczona liczba zmodyfikowanych genetycznie produktów znajduje się obecnie w obrocie w Unii Europejskiej. Co za tym idzie niniejsze sprawozdanie może być realistycznie uznane jedynie za wstępne i konieczne będą dalsze doświadczenia i sprawozdania w celu uzyskania rzeczywistego obrazu wdrażania rozporządzenia.

Pomimo tego wydaje się, że przepisy rozporządzenia są prawidłowo stosowane. Mimo iż zgłoszono pewne problemy związane z fazą początkową wydaje się, że zostały one w znacznej mierze rozwiązane.

Zainteresowane strony zwróciły uwagę na potrzebę zajęcia się problemem przypadkowej obecności niezatwierdzonego zmodyfikowanego genetycznie materiału, szczególnie w odniesieniu do dostępnej metodologi wykrywania. Należy jednak wyjaśnić, że rozporządzenie obejmuje jedynie zmodyfikowane genetycznie produkty, które otrzymały zgodę Wspólnoty na wprowadzenie do obrotu. Komisja poprzez Wspólne Centrum Badawcze (JRC) wciąż zajmuje się tym zagadnieniem i informacje odnoszące się do GMO zatwierdzonych w innych krajach będą umieszczone w rejestrze wspólnotowym zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia.

Niektóre zainteresowane strony podkreśliły, że wytyczne dotyczące pobierania próbek i wykrywania znajdujące się w zaleceniu Komisji są przydatne, inne zaś uważają je za skomplikowane i trudne do zastosowania. Zasadniczą kwestią jest, że pobieranie próbek i wykrywanie są skomplikowanymi zagadnieniami i jedynie ograniczona liczba metodologii była dostępna przed wprowadzeniem w życie rozporządzenia. Następnie Wspólne Centrum Badawcze (JRC) oraz Europejska Sieć Laboratoriów GMO (ENGL) opracowały metodologię pobierania próbek z hurtowych dostaw ziaren i od tego czasu została ona przyjęta jako międzynarodowy standard. JRC i ENGL wciąż zatwierdzają konkretne metody wykrywania dla poszczególnych GMO ale praca ta jest czasochłonna (i kosztowna) biorąc pod uwagę precyzję i dokładność konieczne do tego zadania. Jasne jest jednak, że konieczne są stałe wysiłki w tej dziedzinie.

Niektórzy partnerzy handlowi wciąż utrzymują, że rozporządzenie wprowadza nadmierne obciążenia administracyjne. Rozporządzenie nie miało wpływu na przywóz soi i kukurydzy oraz ich produktów pochodnych takich jak mączka sojowa lub pasza z glutenu kukurydzianego. W praktyce zapotrzebowanie konsumentów i popyt rynkowy na środki spożywcze mają niewątpliwie dużo większy wpływ niż przepisy rozporządzenia w odniesieniu do handlu produktami zawierającymi zmodyfikowany genetycznie materiał. System asynchronicznego zatwierdzania GMO w różnych krajach jest wciąż główną przeszkodą dla handlu. Niektórzy partnerzy handlowi byli w stanie skutecznie poradzić sobie z tym problemem w celu uniknięcia zakłóceń w handlu, natomiast inni albo sobie z nim nie radzą albo nie chcą się nim zająć.

Jednakże jasne jest, że jedynie ograniczona ilość informacji i doświadczeń dotyczących wdrażania rozporządzenia jest dostępna w chwili obecnej. W związku z tym Komisja przygotuje drugie sprawozdanie po dalszych 24 miesiącach, aby uzyskać pełniejszy obraz wdrażania rozporządzenia.

ZAŁĄCZNIK 1

Department for Environment, Food and Rural Affairs, United Kingdom

State Veterinary and Food Administration of the Slovak Republic

Central Control and Testing Institute for Agriculture (Slovak Republic)

Ministry of Agriculture, Forestry and Food (Slovenia)

Ministry of Health (Slovenia)

Ministry for the Environment and Spatial Planning (Slovenia)

National Food Administration (Sweden)

Swedish Board of Agriculture

Swedish Work Environment Authority

Directorate-General for Veterinary Services (Portugal)

Directorate-General for Crop Protection (Portugal)

DGFCQA - Directorate-General of Food Quality Inspection and Control (Portugal)

Ministry of Health, Welfare and Sport (Netherlands)

Ministry of Agriculture, Nature and Food Quality (Netherlands)

Ministry of Housing, Spatial Planning and the Environment (Netherlands)

Malta Environment and Planning Authority

Malta Standards Authority

Ministry of the Environment (Lithuania)

Ministry of Agriculture and Rural Development (Hungary)

Ministry of Rural Development & Food- Directorate of Processing, Standardization and Quality Inspection (Greece)

Ministry of Development, Hellenic Food Safety Authority (Greece)

Ministry of Economy and Finance, General Chemical State Laboratory, Food Division (Greece)

Board for Gene Technology (Finland)

Ministry of Trade and Industry (Finland)

National Food Agency (Finland)

Customs Laboratory (Finland)

Plant Production Inspection Centre (Finland)

National Product Control Agency for Welfare and Health (Finland)

Sub-directorate-General for the Means of Livestock Production (Spain)

Ministry of Health and Consumer Affairs: Spanish Agency for Food Safety (Spain)

Ministry of Agriculture, Fisheries and Food (Spain)

Veterinary and Food Board (Estonia)

Danish Veterinary and Food Administration

Danish Plant Directorate

German Federation for Food Law and Science

Ministry of the Environment (Czech Republic)

Ministry of Agriculture (Czech Republic)

Central Institute for Supervising and Testing in Agriculture (Czech Republic)

Reference laboratory for GMO identification and DNA fingerprinting (Czech Republic)

Research Institute of Crop Production (Czech Republic)

Ministry of Health (Cyprus)

Department of Agriculture (Cyprus)

Federation of European Food Additives and Food Enzymes (Belgium)

FPS Public Health, Food Chain Safety and Environment (Belgium)

FAVV/AFSCA (Belgium)

Greenpeace

FEDIS – La Fédération belge des entreprises de distribution

FEDIMA (Federation of the European Union Manufacturers and Suppliers of Ingredients to the Bakery, Confectionery and Patisserie Industries)

European Association for Bio-industries (EuropaBio)

ELC – Federation of European Food Additives and Food Enzymes Manufacturers

CIAA - The Confederation of Food and Drink Industries of the European Union

BEUC - The European Consumers’ Organisation

The National Association for the Speciality Food Trade, Inc., New York, USA

Nestlé

US Government

American Soybean Association

Florigene (Australia)

[1] Dz.U. L 268 z 18.10.2003, str. 24.

[2] Dz.U. L 10 z 16.1.2004, str. 5.

[3] Dz.U. L 348 z 24.11.2004, str. 18.

[4] Artykuł 18 ust. 2 lit. a) Protokołu kartageńskiego o bezpieczeństwie biologicznym

[5] Szóste spotkanie stron Protokołu kartageńskiego o bezpieczeństwie biologicznym

[6] Dz.U. L 268 z 18.10.2003, str. 1.