PL    PL  
 KOMISJA EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 15.11.2011 
SEK(2011) 1365 wersja ostateczna 
  
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW 
 
Towarzysz ące dokumentom 
  
Wniosek dotycz ący rozporz ądzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiaj ącego 
program dotycz ący wymiaru sprawiedliwo ści na lata 2014–2020 
 
Wniosek dotycz ący rozporz ądzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiaj ącego 
program dotycz ący praw i obywatelstwa na lata 2014–2020 
{KOM(2011) 758 wersja ostateczna} 
{KOM(2011) 759 wersja ostateczna} 
{SEK(2011) 1364 wersja ostateczna} 
 
 
PL 2   PL W ramach perspektywy finansowej 2007–2013 finansowanie w obszarze sprawiedliwo ści, 
praw i obywatelstwa zapewniane jest przez 6 programów: „ Wymiar sprawiedliwo ści w 
sprawach cywilnych ” (JCIV), „ Wymiar sprawiedliwo ści w sprawach karnych ” (JPEN), 
„Prawa podstawowe i obywatelstwo ” (FRC), program Dafne III  (DAP), „ Profilaktyka 
narkotykowa i informacje o narkotykach ” (DPIP) oraz dzia ły „Walka z dyskryminacj ą i 
różnorodność” i „ Równość płci” programu „ Zatrudnienie i solidarno ść społeczna ” 
(PROGRESS).  
1. ZAGADNIENIA PROCEDURALNE I KONSULTACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI  
W toku przygotowa ń wniosków na lata 2014–2020 przeprowadzono oceny śródokresowe 
realizowanych programów. Wyniki ocen JCIV, JPEN, FRC, DAP i DPIP zosta ły już 
opublikowane. Program PROGRESS zosta ł oceniony w corocznych sprawozdaniach z 
wykonania, a ustalenia te zosta ły uzupełnione tymczasowymi wynikami oceny śródokresowej 
programu. 
Konsultacje spo łeczne z zainteresowanymi podmiotami  na temat przysz łego finansowania 
w dziedzinie sprawiedliwo ści, praw oraz równo ści odbyły się w okresie od dnia 20 kwietnia 
2011 r. do 20 czerwca 2011 r. Swoje uwagi przedstawi ło 187 respondentów (37 osób i 150 
organizacji). Respondenci w wi ększości dostrzegli warto ść dodaną UE we wszystkich 
obszarach finansowania i wyrazili potrzeb ę uproszczenia zarz ądzania i procedur. Wi ększość 
proponowanych środków zosta ła pozytywnie oceniona, panowa ł konsensus odno śnie do 
proponowanych rodzajów dzia łań i mechanizmów realizacji. Konsultacje spo łeczne na temat 
instrumentu, który móg łby zastąpić program Progress, przeprowadzono w okresie od dnia 4 
kwietnia do dnia 27 maja 2011 r. 
Konsultacje grupy steruj ącej ds. oceny skutków z udziałem LS, SG, BUDG, EMPL, 
HOME, SANCO, COMM, EAC, COMP i MARKT rozpocz ęły się w dniu 20 maja 2011 r. 
Grupa zebra ła się dwukrotnie i uczestniczy ła w końcowych etapach opracowania oceny 
skutków. 
2. AKTUALNY SYSTEM FINANSOWANIA  
W ramach bie żącej perspektywy finansowej na lata 2007–2013 istnieje sze ść programów 
finansowania s łużących wspieraniu polityki UE w obszarze sprawiedliwo ści, praw i równo ści 
o stosunkowo niedu żym budżecie całkowitym w wysoko ści 791 mln EUR na cały okres. S ą 
one wykonywane przez bezpo średnie zarz ądzanie scentralizowane w ramach programowania 
rocznego i trzech rodzajów dzia łań: projektów ponadnarodowych (dotacje na dzia łania), 
wsparcia na rze cz organizacji pozarz ądowych (dotacje operacyjne) oraz inicjatyw Komisji. 
Do programów zaliczaj ą się: 
• program  „Wymiar sprawiedliwo ści w sprawach cywilnych” (JCIV) – 109,5 mln EUR 
(2007–2013); 
• program  „Wymiar sprawiedliwo ści w sprawach karnych” (JPEN) – 199,3 mln EUR 
(2007–2013); 
• program „Prawa podstawowe i obywatelstwo”  (FRC) – 97,25 mln EUR (2007–2013);  
 
PL 3   PL • program Dafne III  (DAP) – 121,43 mln EUR (2007–2013); 
• program „Profilaktyka narkotykowa i informacje o narkotykach”  (DPIP) – 22,35 mln 
EUR (2007–2013); 
• działy „Walka z dyskryminacj ą i różnorodność” i „Równość płci” programu 
„Zatrudnienie i solidarno ść społeczna”  (PROGRESS) – 2 41,52 mln EUR (2007–2013), 
35% całkowitego bud żetu programu PROGRESS.  
3. OKREŚLENIE PROBLEMU  
Tworzenie przestrzeni wolno ści, bezpiecze ństwa i sprawiedliwo ści pozostaje priorytetem 
Unii Europejskiej , co potwierdzi ł program sztokholmski. Chocia ż osiągnięto już na tym polu 
znaczące postępy, przed Europ ą wciąż stoją wyzwania , które nale ży podjąć w 
kompleksowy sposób.  
Wyzwania polityczne 
Współpraca wymiarów sprawiedliwo ści w sprawach cywilnych i karnych jest w dalszym 
ciągu niewystarczaj ąca. Dost ęp do wymiaru sprawiedliwo ści powinien sta ć się 
rzeczywisto ścią, należy przestrzega ć praw konsumentów oraz odnie ść się do kwestii ró żnic w 
prawie zobowi ązań poszczególnych pa ństw członkowskich. W dziedzinie prawa karnego 
należy usprawni ć wdrażanie istniej ących instrumentów, wa żne miejsce na li ście priorytetów 
zajmuje te ż dobre traktowanie ofiar. W dz iedzinie wymiaru sprawiedliwo ści w sprawach 
karnych zapobieganie przestępczości związanej z narkotykami  wymaga d ługoterminowego, 
zintegrowanego oraz interdyscyplinarnego podej ścia na szczeblu UE.  
Prawa wynikaj ące z obywatelstwa UE  mają obecnie silnie umocowanie w prawie 
pierwotnym UE i s ą w znacznym stopniu rozwini ęte w prawie wtórnym. Obywatele UE w 
dalszym ci ągu napotykaj ą jednak trudno ści w wykonywaniu swoich praw. Zdaniem obywateli 
UE jedną z najwa żniejszych przeszkód dla transgranicznego przep ływu pracowników i 
egzekwowania ich prawa do swobodnego przep ływu jest brak informacji. 
Obywatele s ą żywo zainteresowani egzekwowaniem Karty praw podstawowych  UE i maj ą 
wysokie oczekiwania w tym zakresie. Powszechne jest jednak niezrozumienie celów Karty oraz sytuacji, w odniesieniu do których Karta ma  zastosowanie, a do których zastosowania nie 
ma. Ten brak świadomości jest szczególnie wyra źny w konkretnym obszarze praw dziecka .  
Pomimo znacz ących post ępów w kierunku równości mężczyzn i kobiet , na szczeblu 
światowym i UE utrzymuj ą się poważne nierówno ści. Przemoc wobec kobiet pozostaje 
wciąż jednym z najgorszych wyrazów tej nierówno ści.  
Istotna cz ęść ludności UE regularnie do świadcza dyskryminacji
. Jednak Europejczycy nie s ą 
wystarczaj ąco świadomi swoich praw w razie do świadczenia dyskryminacji lub 
molestowania. 
UE przyst ąpiła do Konwencji ONZ dotycz ącej praw osób niepełnosprawnych . Osoby 
niepełnosprawne nie s ą jednak jeszcze w stanie w pe łni korzysta ć ze swoich praw i 
podstawowych wolno ści zagwarantowanych przez Konwencj ę.  
Rola finansowania  
 
PL 4   PL Rolą finansowania jest ws pieranie unijnej dzia łalności legislacyjnej i politycznej. Konkretne 
problemy, do których nale ży się odnieść w drodze finansowania, obejmuj ą: 
- niewystarczaj ącą znajomo ść unijnego dorobku prawnego i polityki UE przez osoby, które 
wywodzą z nich swoje prawa;  
- niewystarczaj ącą znajomo ść unijnego dorobku prawnego i polityki UE przez odno śnych 
praktyków, co prowadzi do niespójnego i niewystarczaj ącego stosowania prawa i polityki UE; 
- niewystarczaj ącą współpracę i wymian ę informacji na szczeblu ponadnarodowym oraz brak 
wzajemnego zaufania mi ędzy takimi organami jak organy s ądownicze; 
- potrzeb ę konkretnych informacji, dowodów, bada ń i najlepszych praktyk dotycz ących 
sytuacji oraz potrzeb w terenie, aby przyczyni ć się do rozwoju ustawodawstwa i polityki UE. 
W związku z tym finansowanie powinno koncentrowa ć się na obszarach, w których mo że ono 
dostarczy ć wyraźnej wartości dodanej.  
• Powinno ono s łużyć zwiększeniu skuteczno ści ustawodawstwa poprzez wspieranie: 
• informacji i podwy ższania świadomości społecznej;  
• szkoleń i tworzenia potencja łu dla przedstawicieli zawodów prawniczych i 
przedstawicieli innych zawodów. 
• Finansowanie odgrywa równie ż centralną rolę w propagowaniu współpracy na szczeblu 
międzynarodowym  poprzez:  
• wzmacnianie sieci;  
• rozwój transgranicznej wspó łpracy w zakresie egzekwowania prawa. 
• Ponadto finansowanie powinno wspiera ć:  
• badania, analizy i inne dzia łania pomocnicze , w celu przedstawienia prawodawcy 
jasnych i szczegó łowych informacji o problemach i sytuacji w terenie. 
Znaczenie, skuteczno ść i efektywno ść działań finansuj ących 
Zgodnie z komunikatem Komisji dotycz ącym budżetu z perspektywy „Europy 2020”, bud żet 
musi zapewnia ć możliwość łatwego dostosowania do zachodz ących zmian politycznych, czyli 
musi zapewnia ć elastyczno ść. Obecnie jest to ograniczone przez rozdrobnione podej ście 
narzucone przez sze ść odrębnych programów. Uk ład ten prowadzi równie ż do nakładania si ę 
finansowania , co stoi w sprzeczno ści z potrzebą zwiększonego nacisku na priorytety 
polityczne określone dla wszystkich sze ściu programów.  
Oceny śródokresowe potwierdzi ły ogólną skuteczno ść takich programów, ale ujawni ły 
również szereg problemów, takich jak „rozwodnienie” środków  między wiele niewielkich 
projektów o ograniczonych efektach  i wymiarze unijnym. Pomimo tego, że finansowanie jest 
przydzielane na bard zo liczne projekty, nie ma równomiernego podzia łu pod wzgl ędem 
geograficznym  wśród otrzymuj ących je organizacji. Oceny śródokresowe zgodnie 
potwierdzaj ą, że należy zwiększyć wysiłki w celu lepszego rozpowszechniania i 
 
PL 5   PL wykorzystania wyników i realizacji  finansowanych dzia łań. Lepsze rozpowszechnianie 
idzie w parze z lepszymi ocenami i monitorowaniem .  
Jeśli chodzi o skuteczno ść, oceny średniookresowe i konsultacje spo łeczne uwydatni ły 
istnienie skomplikowanych i biurokratycznyc h procedur, na które napotykaj ą 
wnioskodawcy . Z administracyjnego punktu widzenia wielo ść procedur dla ró żnych 
programów nak łada na Komisj ę duże obciążenia administracyjne . Wielość procedur i du że 
obciążenia administracyjne przyczyniaj ą się do przedłużania procedur .  
4. PRAWO UE DO PODEJMOWANIA DZIA ŁAŃ 
Prawo UE do podejmowania dzia łań wynika z okre ślonych artyku łów TFUE:  
W tytule V:  
• współpraca sądowa w sprawach cywilnych (art. 81 ust. 1 i 2 TFUE); 
• współpraca wymiarów sprawiedliwo ści w sprawach karnych (art. 82 ust. 1 TFUE); 
• zapobieganie przest ępczości (art. 84 TFUE). 
Poza tytułem V: 
• niedyskryminacja (art. 19 ust. 2 TFUE); 
• obywatelstwo UE (art. 21 ust. 2 TFUE); 
• rynek wewn ętrzny (art. 114 TFUE). 
• zdrowie publiczne (art. 168 TFUE). 
• ochrona konsumentów (art. 169 TFUE). 
• współpraca administracyjna (art. 197 TFUE). 
Zasada pomocniczo ści 
Działanie na szczeblu UE przynosi wyra źne korzy ści w porównaniu z dzia łaniem 
poszczególnych pa ństw, zwłaszcza w promowaniu wspó łpracy międzynarodowej, mo żliwości 
tworzenia sieci kontaktów i wzajemnego zaufania. Ponadto zapewnia jednolit ą interpretacj ę i 
spójne stosowanie instrumentów legislacyjnych UE we wszystkich pa ństwach cz łonkowskich, 
a także przynosi korzy ści skali.  
5. CELE 
Cel ogólny:  
• zapewnienie ukierunkowanego, skutecznego i wydajnego wsparcia rozwoju 
europejskiej przestrzeni sprawiedliwo ści, w poszanowaniu praw i równo ści. 
 
PL 6   PL Cele szczegó łowe i operacyjne:  
• zadbanie o to, by zakres  programów by ł odpowiedni do udzielenia wsparcia na rzecz 
polityki dziedzinie sprawiedliwo ści, praw oraz równo ści, a tak że zapewnia ł 
możliwość dostosowania go do zachodz ących zmian politycznych: 
Zapewnienie elastyczno ści w przydziale środków; ograniczenie nak ładania się finansowania 
oraz rozdrobnienia.  
• skupienie finansowania na  konkretnych obszarach dzia łania, które zapewniaj ą 
wyraźną wartość dodaną i możliwość dostosowania do rocznych priorytetów 
politycznych: 
Podnoszenie świadomości społecznej oraz wiedzy o prawie i polityce Unii; wspieranie 
wdrażania prawa i polityki Unii w pa ństwach cz łonkowskich; promowanie wspó łpracy 
międzynarodowej; propagowanie wymiany inform acji i najlepszych praktyk; podnoszenie 
znajomości i zrozumienia prawa UE  w celu zapewnienia kszta łtowania polityki i 
prawodawstwa w oparciu o dane merytoryczne. 
• zwiększenie wydajności i skuteczno ści wykonania programów:  
Zapobieganie „rozwodnieniu” środków; zapewnienie lepszego zasi ęgu geograficznego; 
ulepszenie rozpowszechniania i wykorzyst ania wyników; udoskonalenie monitorowania i 
oceny programów.  
• zwiększenie skuteczno ści programów:  
Uproszczenie oraz skrócenie czasu trwania pro cedur dla beneficjentó w finansowania oraz 
ograniczenie obci ążenia finansowego Komisji.  
6. WARIANTY  
Wariant O – scenariusz podstawowy 
Scenariusz podstawowy polega na zachowaniu istniej ących programów w ich obecnej postaci. 
Wariant A – 6 programów – status quo  i usprawnienia na poziomie zarz ądzania 
Utrzymuj ąc 6 programów podobnych do istniej ących można by odnie ść się do niektórych 
zidentyfikowanych problemów, cho ć nie wszystkich, poprzez uwzgl ędnienie celów w aktach 
prawnych i wprowadzenie harmonizacji w zarz ądzaniu programami. 
Wariant B – 2 programy  
Wariant ten obejmowa łby wszystkie środki przewidziane w wa riancie A. Ponadto d ążyłby on 
do dalszego usprawnienia poprzez po łączenie sze ściu programów w dwa: program 
„Sprawiedliwo ść” (skupiaj ący obecne programy JCIV, JPEN i DPIP) oraz program „Prawa 
podstawowe i obywatelstwo” (skupiaj ący obecne programy FRC, DAP oraz dwa dzia ły 
programu PROGRESS). W wyniku takiego po łączenia wszystkie procedury musia łyby być 
przeprowadzane tylko dw ukrotnie (a nie sze ściokrotnie), a to uproszczenie wywar łoby 
 
PL 7   PL znaczący pozytywny wp ływ na wszystkie zidentyfikow ane problemy zakresu, skuteczno ści i 
wydajności. 
Wariant C – 1 program  
W tym wariancie wdra żany byłby tylko jeden program: program w obszarze sprawiedliwo ści 
lub program w zakresie praw podstawowych i obywatelstwa. Wariant ten zapewnia łby 
korzyści wariantu B w finansowanym obszarze,  jednak w drugiej dziedzinie polityki 
finansowanie usta łoby całkowicie. 
Warianty odrzucone 
Zmiana z zarz ądzania scentralizowanego na zarządzanie dzielone została odrzucona ze 
względu na niewielk ą kwotę z bud żetu UE przydzielon ą na ten obszar oraz 
nieproporcjonalnie wysokie obci ążenie administracyjne, jakie by z tego wynika ło. 
Umiarkowan ą zmianą w trybie scentralizowanego zarz ądzania bezpo średniego by łoby 
dodanie celów przyczyniaj ących się do propagowania polityki w dziedzinie sprawiedliwo ści, 
praw podstawowych i równo ści do celów innych programów finansowania UE . Wariant ten 
został odrzucony, poniewa ż prowadzi łby do znacz ącego rozdrobnienia celów, ograniczaj ąc 
wydajność.  
Wstrzymanie finansowania  w dziedzinie sprawiedliwo ści, praw podstawowych i równo ści 
jest równie ż wariantem odrzuconym, poniewa ż finansowanie jest istotnym narz ędziem 
wspierania opracowywania i realizacji polityki  UE oraz zapewniania informacji i podnoszenia 
świadomości w tej szybko rozwijaj ącej się dziedzinie. 
7. OCENA SKUTKÓW  
Wariant 0 – scenariusz podstawowy 
Skutki tego wariantu odzwierciedla łyby obecn ą sytuację. Realizacja programów w dalszym 
ciągu byłaby zadowalaj ąca, jednak ich niedoci ągnięcia uniemo żliwiałyby pełny rozwój ich 
potencjału.  
Wariant A – 6 programów – status quo  i usprawnienia na poziomie zarz ądzania 
Skoncentrowanie si ę na określonych obszarach dzia łania ułatwiłoby osiągnięcie priorytetów 
finansowania. Lepsze zarz ądzanie wprowadzi łoby w życie środki służące zwiększeniu 
skuteczno ści programów. Ponadto usprawnione zarz ądzanie rozwi ązałoby niektóre problemy 
zakresu (tj. nak ładania si ę finansowania) oraz wydajno ści (tj. prostsze procedury dla 
wnioskodawców). Udoskonalenia te by łyby jednak ograniczone, poniewa ż kwestia 
współistnienia wielu programów, która jest przyczyn ą wielu problemów, nie zosta łaby 
rozwiązana.  
Wariant B – 2 programy  
Połączenie programów by łoby skuteczniejszym środkiem s łużącym zapewnieniu zaj ęcia się 
priorytetami politycznymi w wystarczaj ącym stopniu i osi ągnięciu elastyczno ści w 
przydzielaniu środków. Mniejsza liczb a programów oznacza łaby równie ż mniejsze 
rozdrobnienie i mniej przypadków nak ładania się finansowania.  
 
PL 8   PL Pod wzgl ędem wydajno ści połączenie programów ograniczy łoby liczb ę koniecznych 
procedur. Skutkiem mniejszej liczby uproszczonych procedur b ędzie większe uproszczenie 
dla wnioskodawców, ograniczone obci ążenie administracyjne, a w rezultacie krótsze 
procedury w porównaniu z wariantem A.  
To uproszczenie i zwi ększona wydajno ść programów wywar łyby istotny pozytywny wp ływ 
na skuteczno ść programów. Wszystkie środki wariantu A mia łyby zastosowanie i 
zwiększyłyby swój wp ływ, poniewa ż do tych zada ń przydzielone zosta łyby dodatkowe 
zasoby ludzkie.  
Wariant C – 1 program  
Wdrożenie jednego programu by łoby korzystne pod wzgl ędem uproszczenia, ujednolicenia 
procedur i elastyczno ści. Jednak nie by łoby możliwe zajęcie się w wystarczaj ącym stopniu 
priorytetami politycznymi i potrzebami w ca łej dziedzinie polityki , a zaledwie jednym 
elementem wybranym do celów finansowania. W finansowanej dziedzinie polityki program 
byłby równie wydajny jak w wariancie B, jednak ogólna wydajno ść finansowania 
pogorszyłaby się, poniewa ż nie byłoby możliwości odniesienia si ę do innych obszarów 
polityki.  
8. PREFEROWANY WARIANT  
Preferowanym wariantem jest wdro żenie dwóch programów , które obj ęłyby pełny zakres 
aktualnych programów finansowania (wariant B ). W porównaniu ze scenariuszem 
podstawowym wariant ten obejmuje ws zystkie ewentualne zalety i żadnych wad. Wariant A 
nie jest wariantem preferowanym, poniewa ż wnosi jedynie ograniczone ulepszenia, ale nie 
odnosi się w pełni do przyczyn problemów; z kolei wariant C, mimo że oferuje maksimum 
korzyści pod wzgl ędem zarządzania, zapewnia tylko cz ęściowe pokrycie dziedzin polityki.  
9. MONITOROWANIE I OCENA  
Zobowiązania w zakresie monitorowania i oceny, regularna sprawozdawczo ść i oceny ex-post  
byłyby uwzgl ędnione w aktach prawnych programów. Zarządzanie oparte na wynikach i 
pomiar wyników byłyby propagowane na podstawie wska źników efektywno ści.