1.Wprowadzenie

W Planie działania UE w sprawie nielegalnego handlu bronią palną na lata 2020–2025przyjętym w lipcu 2020 r. nadano najwyższy priorytet pełnemu wdrożeniu dyrektywy w sprawie broni palnej, co potwierdzono w planie dla UE w dziedzinie zwalczania terroryzmu z grudnia 2020 r.

W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono ocenę stosowania dyrektywy Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (zwanej dalej „dyrektywą w sprawie broni palnej”), zgodnie z wymogiem określonym w art. 17 tej dyrektywy po jej ostatniej zmianie w 2017 r. W międzyczasie dyrektywa w sprawie broni palnej wraz z jej późniejszymi zmianami została zastąpiona, uchylona i ujednolicona dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/555 z dnia 24 marca 2021 r. W celu zapewnienia jasności numery artykułów, o których mowa w sprawozdaniu, odnoszą się do numerów obecnie obowiązującej dyrektywy (UE) 2021/555, o ile nie określono inaczej.

Zgodnie z art. 17 (obecnie art. 24) w sprawozdaniu należy szczególnie zbadać kategorie broni palnej oraz kwestie związane z wdrażaniem systemu europejskiej karty broni palnej, oznakowaniem oraz wpływem nowych technologii, takich jak drukowanie przestrzenne, stosowanie kodu QR i stosowanie identyfikacji radiowej (RFID). Jak zapowiedziano w unijnej strategii zwalczania przestępczości zorganizowanej 2021–2025, w niniejszym sprawozdaniu określono również wstępne sposoby ulepszenia ram prawnych. Przy opracowywaniu niniejszego sprawozdania Komisja opierała się w przede wszystkim na krajowych środkach transpozycji zgłaszanych przez państwa członkowskie oraz na publicznie dostępnych informacjach.

Ponadto w listopadzie 2019 r. Komisja przekazała państwom członkowskim szczegółowy kwestionariusz dotyczący tematów wymienionych w art. 17 (obecnie art. 24) i uzyskała odpowiedzi od 19 państw członkowskich. Komisja przedstawiła podsumowanie tych odpowiedzi podczas posiedzenia komitetu ds. broni palnej w dniu 18 grudnia 2019 r. i na podstawie tych odpowiedzi przeprowadziła wstępne dyskusje w komitecie.

Co więcej, Komisja aktywnie uczestniczyła w realizacji priorytetu dotyczącego broni palnej w ramach europejskiej multidyscyplinarnej platformy przeciwko zagrożeniom przestępstwami (zwanej dalej „platformą ds. broni palnej”) oraz w pracach Grupy Roboczej Europejskich Ekspertów ds. Broni Palnej – działaniach, które pomogły określić obecne i potencjalne zagrożenia związane z bronią palną oraz ich wpływ w działalności przestępczej.

W związku ze znacznymi opóźnieniami w transponowaniu dyrektywy na szczeblu krajowym Komisja nie mogła jednak przeprowadzić pełnej oceny zgodności przepisów i praktyk krajowych.

W lipcu 2020 r. Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości opublikowało dokument tematyczny zatytułowany „Illicit Trafficking in Firearms, their Parts, Components and Ammunition to, from and across the European Union” [„Nielegalny obrót bronią palną, jej częściami i komponentami oraz amunicją do Unii, z Unii i wewnątrz Unii Europejskiej”], w którym przedstawiono ważne rozważania i zalecenia polityczne dotyczące obecnych zagrożeń i luk prawnych w zakresie kontroli broni palnej na szczeblu globalnym.

2.Wdrożenie dyrektywy w sprawie broni palnej

Dyrektywa w sprawie broni palnej reguluje nabywanie, posiadanie i wymianę handlową w UE broni palnej do użytku cywilnego (np. broni palnej stosowanej do strzelectwa sportowego i polowań). Określono w niej wspólne normy minimalne, które wszystkie państwa członkowskie muszą transponować do swoich krajowych przepisów dotyczących broni, i ma ona zapewnić zrównoważenie celów rynku wewnętrznego (tj. transgraniczny przepływ broni palnej) i celów polityki bezpieczeństwa (tj. wysoki poziom bezpieczeństwa i ochrony przed przestępstwami i nielegalnym handlem) w UE. Dyrektywa ta stanowi rozwój dorobku Schengen, ponieważ jest częścią wspólnego zestawu przepisów unijnych umożliwiających swobodny przepływ osób.

Dyrektywę zmieniono po wejściu w życie protokołu ONZ przeciwko nielegalnemu wytwarzaniu broni palnej (protokołu o handlu bronią) w 2005 r., a następnie w 2017 r. w następstwie ataków terrorystycznych z 2015 r.

Wizualne przedstawienie dyrektywy w sprawie broni palnej

2.1.Zadania Komisji

Dyrektywa w sprawie broni palnej zawiera wymóg, aby Komisja przyjęła zarówno akty wykonawcze, jak i delegowane. W związku z tym od wejścia w życie dyrektywy Komisja przyjęła:

1.w dniu 5 marca 2018 r. (zgodnie z art. 15 ust. 2) rozporządzenie wykonawcze (UE) 2018/337 zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) 2015/2403 ustanawiające wspólne wytyczne dotyczące norm i technik pozbawiania broni cech użytkowych w celu zagwarantowania, że broń palna pozbawiona cech użytkowych trwale nie nadaje się do użytku;

2.w dniu 16 stycznia 2019 r. (zgodnie z art. 4 ust. 3) dyrektywę wykonawczą (UE) 2019/68 ustanawiającą specyfikacje techniczne dotyczące oznakowania broni palnej i jej istotnych komponentów zgodnie z dyrektywą Rady 91/477/EWG w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (zob. sekcja 5.4.2);