KOMUNIKAT KOMISJI ROCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE UNII EUROPEJSKIEJ - ROK BUDŻETOWY 2010 /* KOM/2011/0473 wersja ostateczna */





SPIS TREŚCI Strona Informacja dodatkowa załączona do skonsolidowanego sprawozdania finansowego 3 CZĘŚĆ I: SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE UNII EUROPEJSKIEJ I INFORMACJA DODATKOWA 5 Bilans 8 Rachunek wyniku ekonomicznego 9 Rachunek przepływów pieniężnych 10 Zestawienie zmian w aktywach netto 11 Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego: 12 CZĘŚĆ II: SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z WYKONANIA BUDŻETU UNII EUROPEJSKIEJ I INFORMACJA DODATKOWA 110 Sprawozdanie z wykonania budżetu 112 Informacja dodatkowa do sprawozdania z wykonania budżetu 130 INFORMACJA DODATKOWA ZAŁĄCZONA DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO Skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe Unii Europejskiej za 2010 r. sporządzono na podstawie informacji przedstawionych przez instytucje i organy na mocy art. 129 ust. 2 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Unii Europejskiej. Niniejszym oświadczam, że sprawozdanie to zostało sporządzone zgodnie z tytułem VII tego rozporządzenia finansowego oraz z zasadami, regułami i metodami rachunkowości określonymi w informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego. Księgowi tych instytucji i organów przekazali mi wszystkie informacje niezbędne w celu sporządzenia sprawozdania finansowego prezentującego aktywa i pasywa Unii Europejskiej oraz wykonanie budżetu, jak również potwierdzili ich wiarygodność. Niniejszym poświadczam, że w oparciu o wyżej wymienione informacje oraz kontrole, które uznałem za niezbędne przed popisaniem sprawozdania finansowego Komisji Europejskiej, mam wystarczającą pewność, że sprawozdanie finansowe prawidłowo i rzetelnie przedstawia sytuację finansową Unii Europejskiej we wszystkich istotnych aspektach. Philippe Taverne Księgowy Komisji ROCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE UNII EUROPEJSKIEJ ROK BUDŻETOWY 2010 CZĘŚĆ I SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIA FINANSOWE UNII EUROPEJSKIEJ I INFORMACJA DODATKOWA SPIS TREŚCI – CZĘŚĆ I Strona CZĘŚĆ I: SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE UNII EUROPEJSKIEJ I INFORMACJA DODATKOWA Bilans 8 Rachunek wyniku ekonomicznego 9 Rachunek przepływów pieniężnych 10 Zestawienie zmian w aktywach netto 11 Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego: 12 1. Istotne zasady rachunkowości 13 2. Informacja dodatkowa do bilansu 26 3. Informacja dodatkowa do rachunku wyniku ekonomicznego 54 4. Informacja dodatkowa do rachunku przepływów pieniężnych 64 5. Aktywa i zobowiązania warunkowe oraz inne pozycje 65 6. Korekty finansowe i odzyskane środki 71 7. Zarządzanie ryzykiem finansowym 94 8. Informacje ujawniane na temat podmiotów powiązanych 101 9. Zdarzenia następujące po dniu bilansowym 103 10. Jednostki objęte konsolidacją 107 11. Jednostki nieobjęte konsolidacją 108 BILANS | mln EUR | Nota | 31.12.2010 | 31.12.2009 (po przekształceniu) | AKTYWA TRWAŁE: | Wartości niematerialne i prawne | 2.1 | 108 | 72 | Rzeczowe aktywa trwałe | 2.2 | 4 813 | 4 859 | Inwestycje długoterminowe | 2.3 | 2 555 | 2 379 | Pożyczki | 2.4 | 11 640 | 10 764 | Zaliczkowanie długoterminowe | 2.5 | 44 118 | 41 544 | Należności długoterminowe | 2.6 | 40 | 55 | 63 274 | 59 673 | AKTYWA OBROTOWE: | Zapasy | 2.7 | 91 | 77 | Inwestycje krótkoterminowe | 2.8 | 2 331 | 1 791 | Zaliczkowanie krótkoterminowe | 2.9 | 10 078 | 9 436 | Należności krótkoterminowe | 2.10 | 13 501 | 8 958 | Środki pieniężne i inne aktywa pieniężne | 2.11 | 22 063 | 23 372 | 48 064 | 43 634 | AKTYWA OGÓŁEM | 111 338 | 103 307 | ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE: | Świadczenia pracownicze | 2.12 | (37 172) | (37 242) | Rezerwy długoterminowe | 2.13 | (1 317) | (1 469) | Finansowe zobowiązania długoterminowe | 2.14 | (11 445) | (10 559) | Inne zobowiązania długoterminowe | 2.15 | (2 104) | (2 178) | (52 038) | (51 448) | ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE: | Rezerwy krótkoterminowe | 2.16 | (214) | (213) | Finansowe zobowiązania krótkoterminowe | 2.17 | (2 004) | (40) | Zobowiązania wobec wierzycieli | 2.18 | (84 529) | (93 884) | (86 747) | (94 137) | ZOBOWIĄZANIA OGÓŁEM | (138 785) | (145 585) | AKTYWA NETTO | (27 447) | (42 278) | Kapitały rezerwowe | 2.19 | 3 484 | 3 323 | Kwoty, do wniesienia których należy wezwać państwa członkowskie* | 2.20 | (30 931) | (45 601) | AKTYWA NETTO | (27 447) | (42 278) | Szczegółowe informacje dotyczące przekształcenia niektórych wartości liczbowych z 2009 r. znajdują się w notach 2.5.2 , 2.9.2 , 2.10.3 i 3.4.1 . * W dniu 15 grudnia 2010 r. Parlament Europejski przyjął budżet, który zapewnia zapłatę zobowiązań krótkoterminowych Unii z zasobów własnych, które zostaną pobrane przez państwa członkowskie lub do wniesienia których wezwie się państwa członkowskie w 2011 r. Ponadto, zgodnie z art. 83 regulaminu pracowniczego (rozporządzenie Rady nr 259/68 z dnia 29 lutego 1968 r. z późn. zm.) państwa członkowskie wspólnie gwarantują wypłacanie świadczeń emerytalnych i rentowych. RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO | mln EUR | Nota | 2010 | 2009 (po przekształceniu) | PRZYCHODY OPERACYJNE | Przychody z tytułu zasobów własnych i wkładów | 3.1 | 122 328 | 110 537 | Pozostałe przychody operacyjne | 3.2 | 8 188 | 7 532 | 130 516 | 118 069 | KOSZTY OPERACYJNE | Koszty administracyjne | 3.3 | (8 614) | (8 133) | Koszty operacyjne | 3.4 | (103 764) | (102 504) | (112 378) | (110 637) | NADWYŻKA Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ | 18 138 | 7 432 | Przychody finansowe | 3.5 | 1 178 | 835 | Koszty finansowe | 3.6 | (661) | (594) | Zmiana stanu zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych | 2.12 | (1 003) | (683) | Udział w deficycie netto wspólnych przedsiębiorstw i jednostek stowarzyszonych | 3.7 | (420) | (103) | WYNIK EKONOMICZNY ZA ROK | 17 232 | 6 887 | Szczegółowe informacje dotyczące przekształcenia niektórych wartości liczbowych z 2009 r. znajdują się w notach 2.5.2 , 2.9.2 , 2.10.3 i 3.4.1 . RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH | mln EUR | Nota | 2010 | 2009 (po przekształceniu) | Wynik ekonomiczny za rok | 17 232 | 6 887 | Działalność operacyjna | 4.2 | Amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych | 28 | 22 | Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych | 358 | 448 | Straty z tytułu utraty wartości inwestycji (lub ich odwrócenie) | 0 | (17) | Zmiana stanu pożyczek | (876) | (7 199) | Zmiana stanu zaliczkowania długoterminowego | (2 574) | (12 521) | Zmiana stanu należności długoterminowych | 15 | (10) | Zmiana stanu zapasów | (14) | 7 | Zmiana stanu zaliczkowania krótkoterminowego | (642) | 827 | Zmiana stanu należności krótkoterminowych | (4 543) | 2 962 | Zmiana stanu rezerw długoterminowych | (152) | 128 | Zmiana stanu długoterminowych zobowiązań finansowych | 886 | 7 210 | Zmiana stanu innych długoterminowych zobowiązań | (74) | (48) | Zmiana stanu rezerw krótkoterminowych | 1 | (134) | Zmiana stanu krótkoterminowych zobowiązań finansowych | 1 964 | (79) | Zmiana stanu zobowiązań wobec wierzycieli | (9 355) | 4 207 | Nadwyżka budżetowa za poprzedni rok ujęta jako przychód niepieniężny | (2 254) | (1 796) | Pozostałe przepływy niepieniężne | (149) | 54 | Zmiana stanu zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych | (70) | (313) | Działalność inwestycyjna | 4.3 | Zmiana stanu wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych | (374) | (464) | Zmiana stanu inwestycji długoterminowych | (176) | (284) | Zmiana stanu inwestycji krótkoterminowych | (540) | (239) | PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO | (1 309) | (352) | Zwiększenie/(zmniejszenie) stanu środków pieniężnych i innych aktywów pieniężnych netto | (1 309) | (352) | Środki pieniężne i inne aktywa pieniężne na początek roku | 2.11 | 23 372 | 23 724 | Środki pieniężne i inne aktywa pieniężne na koniec roku | 2.11 | 22 063 | 23 372 | Szczegółowe informacje dotyczące przekształcenia niektórych wartości liczbowych z 2009 r. znajdują się w notach 2.5.2 , 2.9.2 , 2.10.3 i 3.4.1 . ZESTAWIENIE ZMIAN W AKTYWACH NETTO | mln EUR | Kapitał rezerwowy (A) | Kwoty, do których wniesienia należy wezwać państwa członkowskie (B) | Aktywa netto =(A)+(B) | Kapitał rezerwowy z aktualizacji wyceny według wartości godziwej | Inne kapitały rezerwowe | Skumulowana nadwyżka/(deficyt) | Wynik ekonomiczny za rok | STAN NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2008 R. | 41 | 3 074 | (63 225) | 12 686 | (47 424) | Zmiany stanu kapitału rezerwowego Funduszu Gwarancyjnego | 196 | (196) | 0 | Zmiany wartości godziwej | 28 | 28 | Inne (po przekształceniu) | (1) | 28 | 27 | Alokacja wyniku ekonomicznego za 2008 r. | (15) | 12 701 | (12 686) | 0 | Wynik budżetowy za 2008 r. przypisany państwom członkowskim | (1 796) | (1 796) | Wynik ekonomiczny za rok (po przekształceniu) | 6 887 | 6 887 | STAN NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2009 R. (po przekształceniu) | 69 | 3 254 | (52 488) | 6 887 | (42 278) | Zmiany stanu kapitału rezerwowego Funduszu Gwarancyjnego | 273 | (273) | 0 | Zmiany wartości godziwej | (130) | (130) | Inne | 4 | (21) | (17) | Alokacja wyniku ekonomicznego za 2009 r.(po przekształceniu) | 14 | 6 873 | (6 887) | 0 | Wynik budżetowy za 2009 r. przypisany państwom członkowskim | (2 254) | (2 254) | Wynik ekonomiczny za rok | 17 232 | 17 232 | STAN NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2009 R. | (61) | 3 545 | (48 163) | 17 232 | (27 447) | Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego: Strona 1. Istotne zasady rachunkowości 13 2. Informacja dodatkowa do bilansu 26 3. Informacja dodatkowa do rachunku wyniku ekonomicznego 54 4. Informacja dodatkowa do rachunku przepływów pieniężnych 64 5. Aktywa i zobowiązania warunkowe oraz inne pozycje 65 6. Korekty finansowe i odzyskane środki 71 7. Zarządzanie ryzykiem finansowym 94 8. Informacje ujawniane na temat podmiotów powiązanych 101 9. Zdarzenia następujące po dniu bilansowym 103 10. Jednostki objęte konsolidacją 107 11. Jednostki nieobjęte konsolidacją 108 1. ISTOTNE ZASADY RACHUNKOWOŚCI 1.1 PODSTAWA PRAWNA I ZASADY RACHUNKOWOŚCI Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Unii Europejskiej obejmuje sprawozdanie Unii Europejskiej, Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej i Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (w likwidacji). Sprawozdanie to sporządza się zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. (Dz.U. L 248 z 16 września 2002 r.) w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Unii Europejskiej oraz zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania ww. rozporządzenia finansowego. Zgodnie z art. 133 rozporządzenia finansowego Unia Europejska przygotowała swoje skonsolidowane sprawozdanie finansowe za 2010 r. w oparciu o system rachunkowości memoriałowej bazujący na Międzynarodowych standardach rachunkowości dla sektora publicznego (IPSAS) lub na Międzynarodowych standardach sprawozdawczości finansowej (IFRS). Wspomniane zasady rachunkowości przyjęte przez księgowego Komisji mają być stosowane we wszystkich instytucjach i organach UE objętych konsolidacją, co pozwala na wprowadzenie jednolitych zasad rachunkowości oraz wyceny i prezentacji sprawozdań w celu harmonizacji procesu sporządzania sprawozdań finansowych i konsolidacji. Konta prowadzone są w euro w układzie roku kalendarzowego. 1.2 ZASADY RACHUNKOWOŚCI Celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie przydatnych dla szerokiego kręgu odbiorców informacji o sytuacji finansowej, wynikach i przepływach pieniężnych danego podmiotu. W przypadku UE jako podmiotu sektora publicznego bardziej konkretnym celem jest dostarczenie informacji przydatnych w procesie decyzyjnym oraz wykazanie, że podmiot rozlicza się z powierzonych mu środków. Niniejszy dokument został sporządzony w oparciu o wyżej wymienione cele. Artykuł 124 rozporządzenia finansowego określa zasady rachunkowości, zgodnie z którymi należy sporządzać sprawozdania finansowe: - kontynuacja działalności; - ostrożność; - jednolite metody rachunkowości; - porównywalność informacji; - istotność; - zakaz kompensat; - nadrzędność treści nad formą; - zasada memoriałowa. Sporządzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego zgodnie z wyżej wymienionymi zasadami wiąże się z koniecznością dokonania przez kierownictwo szacunków, które mają wpływ na kwoty wykazywane w niektórych pozycjach skonsolidowanego bilansu i skonsolidowanego rachunku wyniku ekonomicznego, a także związane z nimi pozycje aktywów i zobowiązań warunkowych. 1.3 KONSOLIDACJA Zakres konsolidacji Skonsolidowane sprawozdanie finansowe UE obejmuje wszystkie znaczące jednostki kontrolowane (instytucje i agencje), jednostki stowarzyszone i wspólne przedsiębiorstwa, co stanowi 43 jednostki kontrolowane, 5 wspólnych przedsiębiorstw i 4 jednostki stowarzyszone. Pełna lista jednostek objętych konsolidacją znajduje się w nocie 10 . W porównaniu z 2009 r. konsolidacją dodatkowo objęto trzy jednostki kontrolowane (jedną instytucję, dwie agencje), jedną jednostkę stowarzyszoną oraz jedno wspólne przedsiębiorstwo. Wpływ poszerzenia zakresu konsolidacji na skonsolidowane sprawozdanie finansowe jest nieznaczny. Jednostki kontrolowane Decyzja o objęciu jednostki konsolidacją opiera się na koncepcji kontroli. Jednostki kontrolowane to jednostki, o których polityce finansowej i operacyjnej bezpośrednio lub pośrednio decyduje Unia Europejska, aby móc czerpać korzyści z ich działalności. Wykonywanie tego typu uprawnień musi być możliwe na bieżąco. Jednostki kontrolowane są w pełni objęte konsolidacją. Konsolidacja rozpoczyna się od samego początku objęcia kontroli, a kończy się z momentem zakończenia sprawowania kontroli. Najpowszechniejszymi wskaźnikami sprawowania kontroli w ramach Unii Europejskiej są: utworzenie jednostki na mocy traktatów ustanawiających lub prawa wtórnego, finansowanie jednostki z budżetu ogólnego, posiadanie praw głosu w organach zarządzających, przeprowadzanie kontroli przez Europejski Trybunał Obrachunkowy i udzielanie absolutorium przez Parlament Europejski. Oczywiste jest, że należy dokonać oceny na poziomie jednostki, aby móc zadecydować, czy jedno z wyżej wymienionych kryteriów lub wszystkie z nich są wystarczające do stwierdzenia faktu sprawowania kontroli. Zgodnie z tym podejściem uznaje się, że instytucje UE (poza EBC) oraz agencje (poza agencjami wchodzącymi w skład dawnego drugiego filara) są pod wyłączną kontrolą UE, a zatem są objęte konsolidacją. Za jednostkę kontrolowaną uznaje się również Europejską Wspólnotę Węgla i Stali w likwidacji (EWWiS). Wszystkie istotne transakcje i salda pomiędzy jednostkami kontrolowanymi przez UE podlegają wyeliminowaniu, a niezrealizowane zyski i straty z transakcji pomiędzy jednostkami nie są istotne, więc nie zostały wyeliminowane. Wspólne przedsiębiorstwa Wspólne przedsiębiorstwo jest wynikiem ustaleń umownych, na mocy których Unia Europejska i jedna lub więcej stron („wspólnicy”) podejmują działalność gospodarczą podlegającą wspólnej kontroli. Wspólna kontrola jest to określony w umowie podział bezpośredniej lub pośredniej kontroli nad działalnością z możliwością świadczeń. Udziały we wspólnych przedsiębiorstwach wykazywane są zgodnie z metodą praw własności i są początkowo ujmowane według kosztu. Udział Unii Europejskiej w wynikach wspólnie kontrolowanych jednostek jest ujmowany w rachunku wyniku ekonomicznego UE, a jej udział w zmianach stanu kapitału rezerwowego jest ujmowany w kapitale rezerwowym UE. Wartość księgowa wspólnego przedsiębiorstwa w sprawozdaniu finansowym UE w dniu bilansowym jest równa kosztowi początkowemu wraz ze wszystkimi zmianami (dalsze wkłady, udział w wynikach i zmianach stanu kapitału rezerwowego, utraty wartości oraz dywidendy). Niezrealizowane zyski i straty z transakcji pomiędzy Unią Europejską a jej wspólnie kontrolowanymi jednostkami nie są znaczące, w związku z czym nie zostały wyeliminowane. Zasady rachunkowości stosowane przez wspólne przedsiębiorstwa mogą różnić się od zasad przyjętych przez Unię Europejską dla tych samych transakcji i zdarzeń w podobnych okolicznościach. Jednostki stowarzyszone Jednostki stowarzyszone to jednostki, na które Unia Europejska bezpośrednio lub pośrednio wywiera znaczący wpływ, lecz nie ma nad nimi kontroli. Przyjmuje się, że znaczący wpływ występuje wtedy, gdy Komisja Europejska posiada bezpośrednio lub pośrednio przynajmniej 20 % praw głosu. Udział finansowy w jednostkach stowarzyszonych wykazywany jest zgodnie z metodą praw własności i jest początkowo ujmowany według kosztu. Udział Unii Europejskiej w wynikach jednostek stowarzyszonych jest ujmowany w rachunku wyniku ekonomicznego UE, a jej udział w zmianach stanu kapitału rezerwowego jest ujmowany w kapitale rezerwowym UE. Wartość księgowa jednostki stowarzyszonej w sprawozdaniu finansowym UE w dniu bilansowym jest równa kosztowi początkowemu wraz ze wszystkimi zmianami (dalsze wkłady, udział w wynikach i zmianach stanu kapitału rezerwowego, utraty wartości oraz dywidendy). Otrzymane wypłaty od jednostek stowarzyszonych obniżają wartość bilansową aktywów. Niezrealizowane zyski i straty z transakcji pomiędzy Unią Europejską a jej jednostkami stowarzyszonymi nie są znaczące, w związku z czym nie zostały wyeliminowane. Zasady rachunkowości stosowane przez jednostki stowarzyszone mogą różnić się od zasad przyjętych przez Unię Europejską dla tych samych transakcji i zdarzeń w podobnych okolicznościach. W przypadku gdy Unia Europejska posiada przynajmniej 20 % funduszu kapitału inwestycyjnego, UE stara się nie wywierać znaczącego wpływu. Fundusze te traktuje się zatem jako instrumenty finansowe sklasyfikowane jako dostępne do sprzedaży, w związku z czym nie stosuje się metody praw własności. Jednostki nieobjęte konsolidacją, których funduszami zarządza Komisja Funduszami programu ubezpieczeń zdrowotnych dla pracowników Unii Europejskiej, Europejskiego Funduszu Rozwoju oraz funduszu gwarancyjnego dla uczestników zarządza w ich imieniu Komisja, jednak z uwagi na to, że jednostki te nie są kontrolowane przez Unię Europejską, nie są one też ujęte w jej skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym – bardziej szczegółowe informacje na temat odpowiednich kwot znajdują się w nocie 11 . 1.4 PODSTAWA SPORZĄDZENIA SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 1.4.1 Waluta i zasady przeliczania Waluta funkcjonalna i sprawozdawcza Sprawozdanie finansowe prezentowane jest w mln euro, przy czym euro jest walutą funkcjonalną i sprawozdawczą Unii Europejskiej. Transakcje i salda Transakcje w walutach obcych przelicza się na euro według kursu obowiązującego w dniu transakcji. Dodatnie i ujemne różnice kursowe wynikające z rozliczenia transakcji w walutach obcych oraz z przeliczenia na koniec roku kursów wymiany pieniężnych składników aktywów i zobowiązań denominowanych w walutach obcych ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego.Inne metody przeliczania stosuje się w przypadku rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, które zachowują wartość w euro według kursu na dzień zakupu. Stan na koniec roku pieniężnych składników aktywów i zobowiązań denominowanych w walutach obcych przelicza się na euro według kursu obowiązującego na dzień 31 grudnia: Kurs wymiany EUR | CZK | 25,0610 | 26,4730 | PLN | 3,9750 | 4,1045 | DKK | 7,4535 | 7,4418 | RON | 4,2620 | 4,2363 | EEK | 15,6466 | 15,6466 | SEK | 8,9655 | 10,2520 | GBP | 0,8607 | 0,8881 | CHF | 1,2504 | 1,4836 | HUF | 277,9500 | 270,4200 | JPY | 108,6500 | 133,1600 | LVL | 0,7094 | 0,7093 | USD | 1,3362 | 1,4406 | Zmiany w wartości godziwej papierów wartościowych reprezentujących wartości pieniężne, denominowanych w walucie obcej i sklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży, które powiązane są z różnicami kursowymi, ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego. Różnice kursowe dotyczące niepieniężnych składników aktywów i zobowiązań finansowych, wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy, ujmowane są w rachunku wyniku ekonomicznego. Różnice kursowe dotyczące niepieniężnych składników aktywów finansowych zaklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży wykazywane są w kapitale rezerwowym z aktualizacji wyceny według wartości godziwej. 1.4.2 Wykorzystanie szacunków Zgodnie z IPSAS i z ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości kwoty wykazane w sprawozdaniu finansowym muszą opierać się na szacunkach i założeniach kierownictwa, których podstawą są możliwie jak najbardziej wiarygodne dostępne informacje. Istotne szacunki dotyczą m.in. kwot na świadczenia pracownicze, rezerw, ryzyka finansowego związanego z zapasami i należnościami, naliczonych dochodów i rozliczeń międzyokresowych biernych kosztów, aktywów i zobowiązań warunkowych oraz stopnia utraty wartości w przypadku wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych. Rzeczywiste wyniki mogą nie pokrywać się z szacunkami. Zmiany w zakresie szacunków znajdują odzwierciedlenie w okresie, w którym stają się one wiadome. 1.5 BILANS 1.5.1 Wartości niematerialne i prawne Zakupione licencje na oprogramowanie komputerowe wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o umorzenie i odpisy z tytułu utraty wartości. Te aktywa amortyzuje się metodą liniową przez szacowany okres ich użytkowania. Wartości niematerialne i prawne powstałe w wyniku procesów wewnętrznych są kapitalizowane, gdy spełnione są odpowiednie kryteria określone w zasadach rachunkowości UE. Koszty, które można kapitalizować, obejmują wszystkie koszty, które można bezpośrednio przypisać, niezbędne do opracowania, wytworzenia i przygotowania danego składnika aktywów, aby mógł on funkcjonować w sposób zgodny z zamierzeniami kierownictwa. Koszty powiązane z działaniami naukowo-badawczymi, koszty prac rozwojowych oraz koszty utrzymania, których nie można kapitalizować, uznaje się za wydatki poniesione. 1.5.2 Rzeczowe aktywa trwałe Wszystkie rzeczowe aktywa trwałe wykazywane są według kosztu historycznego pomniejszonego o umorzenie i odpisy z tytułu utraty wartości. Koszt historyczny obejmuje wydatki, które można bezpośrednio przypisać do nabycia lub budowy składnika aktywów. Późniejsze koszty włączane są do wartości bilansowej składnika aktywów lub ujmowane jako odrębny składnik aktywów, jedynie gdy jest prawdopodobne, że przyszłe korzyści ekonomiczne lub świadczenia związane z danym składnikiem aktywów wpłyną do Unii Europejskiej oraz pod warunkiem, że możliwa jest wiarygodna wycena kosztu tego składnika aktywów. Koszty związane z naprawą i utrzymaniem wykazywane są w rachunku wyniku ekonomicznego w okresie obrachunkowym, w którym zostały poniesione. Ponieważ Unia Europejska nie zaciąga pożyczek pieniężnych w celu sfinansowania zakupu rzeczowych aktywów trwałych, nie istnieją żadne koszty takich pożyczek powiązane z tego rodzaju zakupami. Grunty i dzieła sztuki nie podlegają amortyzacji, jako że uznaje się, że mają one nieokreślony okres użytkowania. Środki trwałe w budowie nie podlegają amortyzacji, ponieważ aktywa te nie są jeszcze dostępne do użytku. Inne składniki aktywów amortyzowane są metodą liniową w celu alokacji ich kosztu do ich wartości rezydualnej przez szacunkowy okres ich użytkowania: Stawki amortyzacji Aktywa | Stawka amortyzacji metodą liniową | Budynki | 4 % | Urządzenia, maszyny i narzędzia | 10 % do 25 % | Meble | 10 % do 25 % | Wyposażenie i instalacje | 10 % do 33 % | Samochody | 25 % | Sprzęt komputerowy | 25 % | Inne rzeczowe aktywa trwałe | 10 % do 33 | Zyski i straty ze sprzedaży ustala się porównując wpływy, pomniejszone o koszty sprzedaży, z wartością bilansową sprzedanego składnika aktywów i ujmuje się je w rachunku wyniku ekonomicznego. Leasing Leasing rzeczowych aktywów trwałych, w przypadku którego zasadniczo całe ryzyko oraz korzyści związane z własnością przypadają na Unię Europejską, uznaje się za leasing finansowy. Leasing finansowy ujmuje się w kwotach równych wartości godziwej przedmiotu leasingu, ustalonej na dzień rozpoczęcia leasingu, lub w kwotach równych wartości bieżącej minimalnych opłat leasingowych, jeżeli jest ona niższa od wartości godziwej. Każdą opłatę leasingową wykazuje się w podziale na zobowiązanie i koszty finansowe, aby uzyskać stałą stopę w stosunku do nieuregulowanego salda zobowiązań finansowych. Zobowiązania z tytułu opłat leasingowych bez uwzględnienia kosztów finansowych ujmuje się w innych zobowiązaniach (długo- i krótkoterminowych.) Odsetki od kosztów finansowych ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego przez okres leasingu, tak aby uzyskać stałą okresową stopę procentową w stosunku do nieuregulowanego salda zobowiązania w każdym z okresów. Aktywa posiadane na podstawie leasingu finansowego amortyzuje się przez okres użytkowania składnika aktywów lub przez okres leasingu, w zależności od tego, który z nich jest krótszy. Leasing, w przypadku którego leasingodawca zachowuje znaczącą część ryzyka i korzyści związanych z własnością, jest leasingiem operacyjnym. W przypadku leasingu operacyjnego opłaty wykazuje się metodą liniową w rachunku wyniku ekonomicznego przez okres leasingu. 1.5.3 Utrata wartości aktywów niefinansowych Aktywa o nieokreślonym okresie użytkowania nie są amortyzowane i są corocznie kontrolowane pod kątem utraty wartości. Amortyzowane składniki aktywów są analizowane pod kątem utraty wartości, gdy zdarzenia lub zmiana okoliczności wskazują, że wartość bilansowa może nie zostać odzyskana. Stratę z tytułu utraty wartości wykazuje się w kwocie, o którą wartość bilansowa składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną. Wartość odzyskiwalna to wartość godziwa składnika aktywów pomniejszona o koszty sprzedaży lub wartość użytkowa, w zależności od tego która z tych wartości jest wyższa. Wartość rezydualna i okres użytkowania wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych są analizowane i w razie konieczności korygowane najrzadziej raz do roku. Wartość bilansowa składnika aktywów jest natychmiast odpisywana do jego wartości odzyskiwalnej, jeżeli wartość bilansowa składnika aktywów jest wyższa niż jego szacunkowa wartość odzyskiwalna. Jeżeli uznane w poprzednich latach przyczyny utraty wartości nie mają już zastosowania, odpisy z tytułu utraty wartości są odpowiednio odwracane. 1.5.4 Inwestycje Udziały w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsiębiorstwach Udziały w jednostkach stowarzyszonych i we wspólnych przedsiębiorstwach wykazywane są metodą praw własności. Koszty kapitału własnego są korygowane w taki sposób, aby odzwierciedlały udział zmniejszeń lub zwiększeń aktywów netto jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsiębiorstw, które można przypisać Unii Europejskiej po pierwotnym ujęciu, jeżeli występują oznaki utraty wartości, i w razie konieczności dokonuje się odpisu do niższej wartości odzyskiwalnej. Wartość odzyskiwalną określa się zgodnie z zasadami opisanymi w nocie 1.5.3 . Jeżeli przyczyny utraty wartości przestają mieć zastosowanie w późniejszym terminie, odpis z tytułu utraty wartości odwraca się do wartości bilansowej, jaka zostałaby określona, gdyby nie dokonano żadnego odpisu z tytułu utraty wartości. Inwestycje w funduszach kapitału podwyższonego ryzyka Klasyfikacja i wycena Inwestycje w funduszach kapitału podwyższonego ryzyka klasyfikuje się jako aktywa dostępne do sprzedaży (zob. 1.5.5 ), zatem wykazuje się je w wartości godziwej z zyskami i stratami wynikającymi ze zmian wartości godziwej (wraz z różnicami kursowymi) ujętymi w kapitale rezerwowym z aktualizacji wyceny według wartości godziwej. Zapłata według wartości godziwej Jako że inwestycje w fundusze kapitału podwyższonego ryzyka nie są notowane na aktywnym rynku, wycenia się je w rozbiciu na poszczególne pozycje po koszcie lub według wartości aktywów netto (biorąc za podstawę wyceny niższą z obydwu wartości). Niezrealizowane zyski z wyceny według wartości godziwej ujmuje się w kapitale rezerwowym, a niezrealizowane straty ocenia się pod kątem utraty wartości w celu ustalenia, czy należy je ująć jako odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości w rachunku wyniku ekonomicznego lub jako zmiany stanu kapitału rezerwowego z aktualizacji wyceny według wartości godziwej. 1.5.5 Aktywa finansowe Klasyfikacja Unia Europejska dzieli swoje aktywa finansowe na następujące kategorie: aktywa finansowe wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy; pożyczki i należności; inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności; oraz aktywa finansowe dostępne do sprzedaży. Klasyfikacja instrumentów finansowych ustalana jest w momencie ujęcia początkowego i podlega ponownej wycenie na każdy dzień bilansowy. (i) Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy Składnik aktywów zalicza się do tej kategorii, jeżeli został nabyty zasadniczo w celu sprzedaży w perspektywie krótkoterminowej lub jeżeli został do niej zaklasyfikowany przez Unię Europejską. W kategorii tej ujmuje się również instrumenty pochodne. Należące do tej kategorii aktywa uznaje się za aktywa obrotowe, jeżeli ich realizacja przewidziana jest w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego. (ii) Pożyczki i należności Pożyczki i należności to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi ze stałymi lub ustalonymi płatnościami, nienotowane na aktywnym rynku. Powstają one, gdy UE przekazuje środki pieniężne, towary lub usługi bezpośrednio dłużnikowi i nie ma zamiaru wprowadzać należności do obrotu. Wykazuje się je w aktywach trwałych, z wyjątkiem składników, których termin wymagalności przypada w terminie 12 miesięcy od dnia bilansowego. (iii) Inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności Inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności to aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi ze stałymi lub ustalonymi płatnościami i stałymi terminami zapadalności, które Unia Europejska ma zamiar i może utrzymywać do terminu zapadalności. W ciągu ostatniego roku budżetowego Unia Europejska nie utrzymywała żadnych inwestycji zaliczających się do tej kategorii. (iv) Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży to aktywa niebędące instrumentami pochodnymi, które zostały przypisane do niniejszej kategorii lub które nie zaliczają się do żadnej z pozostałych kategorii. Klasyfikuje się je jako aktywa obrotowe lub trwałe, w zależności od tego, w jakim terminie UE planuje je zbyć. Inwestycje w jednostkach nieobjętych konsolidacją oraz inne inwestycje kapitałowe (np. transakcje związane z kapitałem podwyższonego ryzyka) nieujmowane metodą praw własności również klasyfikuje się jako aktywa finansowe dostępne do sprzedaży. Ujęcie początkowe i wycena Zakup i sprzedaż aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy, utrzymywanych do terminu zapadalności i dostępnych do sprzedaży wykazuje się na dzień transakcji, czyli dzień, w którym Unia Europejska zobowiązała się kupić lub sprzedać składnik aktywów. Pożyczki wykazuje się w dniu przekazania środków pieniężnych pożyczkobiorcom. Instrumenty finansowe w ujęciu początkowym wykazuje się w wartości godziwej powiększonej o koszty transakcji w przypadku wszystkich aktywów finansowych niewycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy. Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy w ujęciu początkowym wykazuje się w wartości godziwej, a koszty transakcji ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego. W ujęciu początkowym wartość godziwa składnika aktywów finansowych odpowiada zwykle cenie transakcji (tj. wartości godziwej otrzymanej zapłaty). Jednakże wartość godziwą przyznanej długoterminowej pożyczki, która jest nieoprocentowana lub oprocentowana poniżej rynkowych stóp procentowych, ustala się jako wartość bieżącą wszystkich przyszłych wpływów środków pieniężnych dyskontowanych w oparciu o obowiązującą stopę procentową dla podobnego instrumentu o podobnym ratingu kredytowym. Pożyczki udzielone z pożyczonych funduszy wycenia się według ich kwoty nominalnej, którą uznaje się za wartość godziwą pożyczki. Istnieją ku temu następujące powody: - Otoczenie rynkowe pożyczek UE jest bardzo specyficzne i różni się od rynku kapitałowego, na którym emitowane są obligacje komercyjne lub skarbowe. Pożyczkodawcy na rynku kapitałowym mają bowiem możliwość wyboru alternatywnych instrumentów, co znajduje swoje odzwierciedlenie w cenach rynkowych. UE jest jednak pozbawiona tej możliwości, jako że nie może ona inwestować środków na rynkach kapitałowych; może ona jedynie pożyczać z rynku środki dla celów udzielenia pożyczki o tej samej stopie procentowej (np. na wsparcie bilansu płatniczego) lub o stopie niższej w porównaniu ze stopą na rynku komercyjnym (np. w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej w 2011 r.). Oznacza to, że UE nie ma innej możliwości udzielania pożyczek, wykorzystując pożyczone środki, lub inwestowania tych środków. Dlatego też nie istnieją koszty alternatywne i tym samym nie ma podstawy do porównania ze stopami rynkowymi. W rzeczywistości pożyczki udzielane przez UE same w sobie reprezentują rynek. Zasadniczo, jako że nie można zastosować opcji kosztu alternatywnego, cena rynkowa nie oddaje rzetelnie istoty operacji udzielania pożyczek przez UE. W związku z tym nie jest właściwe ustalanie wartości godziwej pożyczek UE w odniesieniu do obligacji komercyjnych i skarbowych. - Ponadto, jako że nie istnieje aktywny rynek ani podobne transakcje, z którymi można by porównać operacje udzielania pożyczek przez UE, stopa procentowa, którą ma stosować Komisja Europejska do ustalenia wartości godziwej pożyczek udzielanych w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej, pożyczek na wsparcie bilansu płatniczego oraz innych takich pożyczek, powinna być równa pobieranej stopie procentowej. - Co więcej, w przypadku pożyczek na wsparcie bilansu płatniczego, pożyczek Euratomu oraz pożyczek w ramach pomocy makrofinansowej między pożyczkami udzielonymi i zaciągniętymi występują efekty równoważące z uwagi na ich charakter równoległy. Stąd też efektywna stopa procentowa dla pożyczki udzielonej równa się efektywnej stopie procentowej powiązanych pożyczek zaciągniętych; Poniesione przez UE koszty transakcji, którymi następnie obciążono beneficjenta pożyczki, są bezpośrednio ujmowane w rachunku wyniku ekonomicznego. Instrumenty finansowe usuwa się ze sprawozdania finansowego w przypadku wygaśnięcia lub przeniesienia prawa do otrzymywania wpływów pieniężnych z inwestycji oraz w przypadku gdy Unia Europejska przeniosła zasadniczo całe ryzyko i korzyści związane z własnością. Późniejsza wycena (i) Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy są następnie wykazywane w wartości godziwej. Zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej instrumentów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego w okresie, w którym powstały. (ii) Pożyczki i należności oraz inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności ujmuje się po zamortyzowanym koszcie w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. W przypadku pożyczek udzielonych z pożyczonych funduszy ta sama efektywna stopa procentowa stosowana jest do udzielonych i zaciągniętych pożyczek, gdyż pożyczki te mają cechy operacji równoległych, a różnice między warunkami i wysokościami kwot pożyczek udzielonych i zaciągniętych nie są istotne. Poniesione przez UE koszty transakcji, którymi następnie obciążono beneficjenta pożyczki, są bezpośrednio ujmowane w rachunku wyniku ekonomicznego. (iii) Inwestycje utrzymywane do terminu zapadalności – obecnie UE nie posiada żadnych inwestycji utrzymywanych do terminu zapadalności. (iv) Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży są następnie wyceniane w wartości godziwej. Zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej aktywów dostępnych do sprzedaży ujmuje się w kapitale rezerwowym z aktualizacji wyceny według wartości godziwej. W przypadku sprzedaży lub utraty wartości aktywów sklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży, skumulowane korekty wartości godziwej ujęte uprzednio w kapitale rezerwowym z aktualizacji wyceny według wartości godziwej ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego. Odsetki od aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży obliczone w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego. Dywidendy od instrumentów kapitałowych dostępnych do sprzedaży ujmuje się po uznaniu prawa UE do otrzymania płatności. Wartość godziwą inwestycji notowanych na aktywnych rynkach ustala się w oparciu o bieżące oferowane ceny zakupu. W przypadku składników aktywów finansowych, dla których nie ma aktywnego rynku (i w przypadku nienotowanych papierów wartościowych), Unia Europejska określa wartość godziwą w oparciu o metody wyceny. Obejmują one wykorzystanie niedawnych transakcji na warunkach rynkowych, odniesienie do innych analogicznych instrumentów, analizę zdyskontowanych przepływów pieniężnych, modele wyceny opcji oraz inne metody wyceny powszechnie stosowane przez uczestników rynku. W przypadku gdy nie można w wiarygodny sposób wycenić wartości godziwej inwestycji w instrumenty kapitałowe, które nie są notowane na aktywnym rynku, inwestycje te wycenia się po koszcie pomniejszonym o utratę wartości. Utrata wartości aktywów finansowych Na każdy dzień bilansowy Unia Europejska ocenia, czy istnieją obiektywne dowody utraty wartości danego składnika aktywów finansowych. Tylko i wyłącznie wtedy, gdy istnieją obiektywne dowody utraty wartości w związku z jednym lub większą liczbą zdarzeń, które miały miejsce po początkowym ujęciu składnika aktywów, oraz gdy zdarzenie (lub zdarzenia) będące przyczyną straty mają wpływ na szacunkowe przyszłe przepływy pieniężne związane z danym składnikiem aktywów, który można w wiarygodny sposób oszacować, następuje utrata wartości danego składnika aktywów finansowych i dokonywany jest odpis z tytułu utraty wartości. (a) Aktywa wykazywane po zamortyzowanym koszcie Jeżeli istnieją obiektywne dowody utraty wartości pożyczek i należności lub inwestycji utrzymywanych do terminu zapadalności wykazywanych po zamortyzowanym koszcie, kwotę odpisu wycenia się jako różnicę między wartością bilansową składnika aktywów a wartością bieżącą szacunkowych przyszłych przepływów pieniężnych (z wyłączeniem przyszłych strat kredytowych, które nie zostały poniesione) dyskontowaną według pierwotnej efektywnej stopy procentowej dla składnika aktywów finansowych. Wartość bilansowa składnika aktywów jest zmniejszana, a kwota odpisu ujmowana jest w rachunku wyniku ekonomicznego. Jeżeli pożyczka lub inwestycja utrzymywana do terminu zapadalności ma zmienne oprocentowanie, w celu wyceny odpisu z tytułu utraty wartości przyjmuje się stopę dyskontową odpowiadającą bieżącej efektywnej stopie procentowej określonej w umowie. Wartość bieżącą szacunkowych przyszłych przepływów pieniężnych z tytułu zabezpieczonego składnika aktywów finansowych oblicza się na podstawie przepływów pieniężnych, które mogą wynikać z zajęcia, pomniejszonych o koszty uzyskania i sprzedaży zabezpieczenia, bez względu na prawdopodobieństwo zajęcia. Jeżeli w kolejnym okresie kwota odpisu z tytułu utraty wartości ulegnie zmniejszeniu oraz jeżeli zmniejszenie to można w obiektywny sposób powiązać ze zdarzeniem mającym miejsce po ujęciu utraty wartości, uprzednio ujęty odpis z tytułu utraty wartości odwraca się w rachunku wyniku ekonomicznego. (b) Aktywa wykazywane w wartości godziwej W przypadku inwestycji kapitałowych sklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży, podczas ustalania, czy nie nastąpiła utrata wartości papierów wartościowych, należy wziąć pod uwagę istotny lub trwały (dłużej trwający) spadek wartości godziwej papierów wartościowych poniżej ich kosztu. Jeżeli istnieją tego rodzaju dowody dla aktywów finansowych dostępnych do sprzedaży, łączny odpis – wyceniany jako różnica między kosztem nabycia a bieżącą wartością godziwą, pomniejszony o wszelkie odpisy z tytułu utraty wartości tego składnika aktywów finansowych ujęte uprzednio w rachunku wyniku ekonomicznego – usuwa się z kapitału rezerwowego i ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego. Odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów kapitałowych ujętych w rachunku wyniku ekonomicznego nie odwraca się w rachunku wyniku ekonomicznego. Jeżeli w kolejnym okresie wartość godziwa instrumentu dłużnego sklasyfikowanego jako dostępny do sprzedaży wzrośnie i jeżeli wzrost ten w obiektywny sposób można powiązać ze zdarzeniem mającym miejsce po ujęciu odpisu z tytułu utraty wartości, należy dokonać odwrócenia odpisu z tytułu utraty wartości w rachunku wyniku ekonomicznego. 1.5.6 Zapasy Zapasy wycenia się według kosztu lub według wartości netto możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z tych kwot jest niższa. Koszt ustala się z zastosowaniem metody FIFO („pierwsze weszło, pierwsze wyszło”). Koszt wyrobów gotowych i produkcji w toku obejmuje koszty surowców, robocizny bezpośredniej, inne koszty, które można bezpośrednio przypisać, oraz powiązane koszty produkcji (przy normalnej zdolności produkcyjnej). Możliwa do uzyskania wartość netto stanowi szacunkową cenę sprzedaży w toku zwykłej działalności gospodarczej pomniejszoną o koszty realizacji i koszty sprzedaży. Zapasy utrzymywane nieodpłatnie lub za stawkę nominalną w celu dystrybucji wycenia się według kosztu lub aktualnego kosztu odtworzenia, w zależności od tego, która z tych wartości jest niższa. Aktualny koszt odtworzenia stanowi koszt, który Unia Europejska musiałaby ponieść, aby nabyć składnik aktywów na dzień sprawozdawczy. 1.5.7 Kwoty zaliczek Zaliczkowanie jest formą płatności z wyprzedzeniem na rzecz beneficjenta, mającą na celu zapewnienie jego płynności finansowej. Może być ono rozbite na szereg płatności w okresie wskazanym w danej umowie w sprawie zaliczkowania. Płatność lub zaliczka podlega zwrotowi lub musi zostać wykorzystana na cele, na które była przeznaczona, w okresie wskazanym w umowie. Beneficjent, który nie poniesie kosztów kwalifikowalnych, zobowiązany jest do zwrotu Unii Europejskiej zaliczki przyznanej tytułem zaliczkowania. Kwotę zaliczek zmniejsza się (całkowicie lub częściowo) o zatwierdzone koszty kwalifikowalne i kwoty zwrócone, a kwota ta jest ujęta jako koszt. Nierozliczone na koniec roku kwoty zaliczek wycenia się według pierwotnej wypłaconej kwoty pomniejszonej o: zwrócone kwoty, wykazane kwoty kwalifikowalne, szacunkowe kwoty kwalifikowalne nierozliczone na koniec roku oraz obniżenia wartości. Odsetki od zaliczek ujmuje się w chwili ich uzyskania zgodnie z przepisami odnośnej umowy. Szacunek przychodu z tytułu naliczonych odsetek dokonywany jest na koniec roku w oparciu o najbardziej wiarygodne dane, a następnie uwzględniany jest w bilansie. 1.5.8 Należności Należności wykazuje się w kwocie początkowej pomniejszonej o odpis z tytułu utraty wartości. Odpisu z tytułu utraty wartości należności dokonuje się, gdy istnieją obiektywne dowody na to, że Unia Europejska nie będzie w stanie odzyskać wszystkich należnych kwot zgodnie z pierwotnymi warunkami. Kwota odpisu stanowi różnicę między wartością bilansową składnika aktywów a jego wartością odzyskiwalną. Kwota odpisu ujmowana jest w rachunku wyniku ekonomicznego. Na podstawie doświadczeń z ubiegłych lat dokonuje się również ogólnego odpisu w odniesieniu do nierozliczonych nakazów odzyskania środków nieobjętych jeszcze żadnym określonym odpisem. W nocie 1.5.14 poniżej przedstawiono bardziej szczegółowe informacje dotyczące podejścia do naliczonych dochodów ujętych na koniec roku. 1.5.9 Środki pieniężne i inne aktywa pieniężne Środki pieniężne i inne aktywa pieniężne to instrumenty finansowe, które definiuje się jako aktywa obrotowe. Obejmują one środki pieniężne w kasie, depozyty bankowe płatne na żądanie, inne krótkoterminowe wysoce płynne inwestycje o pierwotnym terminie zapadalności do trzech miesięcy. 1.5.10 Świadczenia pracownicze Zobowiązania emerytalne i rentowe Programy emerytalno-rentowe Unii Europejskiej to programy określonych świadczeń. Pracownicy wnoszą z wynagrodzenia jedną trzecią spodziewanego kosztu tych świadczeń, jednak zobowiązanie nie jest finansowane kapitałowo. Zobowiązanie ujęte w bilansie w odniesieniu do programów określonych świadczeń emerytalno-rentowych jest wartością bieżącą zobowiązań z tytułu określonych świadczeń na dzień bilansowy. Zobowiązania z tytułu określonych świadczeń obliczają aktuariusze w oparciu o metodę prognozowanych uprawnień jednostkowych. Wartość bieżącą zobowiązania z tytułu określonych świadczeń określa się, dyskontując szacunkowe przyszłe wypływy środków pieniężnych w oparciu o stopy procentowe obligacji rządowych denominowanych w walucie, w której zostaną wypłacone świadczenia, i których termin wykupu jest zbliżony do terminu realizacji powiązanych zobowiązań emerytalno-rentowych. Zyski i straty aktuarialne wynikające z korekt założeń aktuarialnych i zmian założeń aktuarialnych wykazuje się bezzwłocznie w rachunku wyniku ekonomicznego. Koszty przeszłego zatrudnienia wykazuje się bezzwłocznie w rachunku wyniku ekonomicznego, chyba że zmiany w programie emerytalno-rentowym uzależnione są od utrzymania zatrudnienia pracowników przez określony czas (okres gromadzenia uprawnień). W takim przypadku koszty przeszłego zatrudnienia amortyzuje się metodą liniową przez okres gromadzenia uprawnień. Świadczenia chorobowe po okresie zatrudnienia Unia Europejska zapewnia swoim pracownikom świadczenia chorobowe poprzez zwrot kosztów leczenia. Stworzono odrębny fundusz na potrzeby bieżącej administracji. Z systemu korzystają obecni pracownicy, emeryci i renciści, wdowy lub wdowcy oraz uprawnieni do ubezpieczenia członkowie ich rodzin. Świadczenia przyznane osobom nieaktywnym zawodowo (emerytom, rencistom, sierotom itp.) uznaje się za „świadczenia pracownicze po okresie zatrudnienia”. Z uwagi na charakter tych świadczeń niezbędne jest dokonanie obliczeń aktuarialnych. Zobowiązania ujęte w bilansie ustala się w podobny sposób jak zobowiązania emerytalne i rentowe (zob. powyżej). 1.5.11 Rezerwy Rezerwy ujmuje się, gdy Unia Europejska związana jest prawnym lub zwyczajowo oczekiwanym zobowiązaniem wobec osób trzecich w wyniku przeszłych zdarzeń, gdy prawdopodobieństwo, że w celu realizacji zobowiązania konieczne będzie zmniejszenie stanu środków, jest większe niż prawdopodobieństwo, że nie będzie to konieczne, oraz gdy kwoty można wiarygodnie oszacować. Nie ujmuje się rezerw na przyszłe straty operacyjne. Kwotę rezerwy ustala się poprzez najlepsze możliwe oszacowanie spodziewanych wydatków, które będą konieczne w celu realizacji bieżącego zobowiązania na dzień sprawozdawczy. W przypadkach, w których rezerwa odnosi się do zbioru wielu pozycji, przy szacunkowym określaniu kwoty zobowiązania uwzględnia się wszystkie możliwe wyniki oraz odpowiadające im prawdopodobieństwa (metoda „oczekiwanej wartości”). 1.5.12 Zobowiązania finansowe Zobowiązania finansowe są klasyfikowane jako zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy lub zobowiązania finansowe ujmowane po zamortyzowanym koszcie (zaciągnięte pożyczki). Zaciągnięte pożyczki obejmują pożyczki od instytucji kredytowych i zobowiązania potwierdzone certyfikatami. Zaciągnięte pożyczki w ujęciu początkowym wykazuje się w wartości godziwej, czyli w wysokości wpływów z tytułu uzyskania pożyczki (wartości godziwej otrzymanej zapłaty) po odliczeniu poniesionych kosztów transakcji, a następnie wykazuje się je po zamortyzowanym koszcie w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej; wszelkie różnice pomiędzy wpływami (po odliczeniu kosztów transakcji) a wartością wykupu ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego w okresie pożyczkowym w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Wykazuje się je jako zobowiązania długoterminowe, z wyjątkiem składników, których termin wymagalności przypada w terminie krótszym niż 12 miesięcy od dnia bilansowego. W przypadku pożyczek udzielonych z pożyczonych funduszy metody efektywnej stopy procentowej nie można stosować do udzielonych i zaciągniętych pożyczek ze względu na zasadę istotności. Poniesione przez Unię Europejską koszty transakcji, którymi następnie obciążono beneficjenta, są bezpośrednio ujmowane w rachunku wyniku ekonomicznego. Zobowiązania finansowe ujęte w wartości godziwej przez wynik finansowy obejmują instrumenty pochodne, o ile ich wartość godziwa jest ujemna. Są księgowane w taki sam sposób jak aktywa finansowe ujmowane w wartości godziwej przez wynik finansowy; zob. nota 1.5.5 . 1.5.13 Zobowiązania bieżące Znacząca kwota zobowiązań bieżących UE nie jest związana z zakupem towarów lub usług i obejmuje niezapłacone kwoty roszczeń z tytułu zestawień poniesionych wydatków od beneficjentów dotacji lub innych form finansowania przez UE. Są one wykazywane jako zobowiązania bieżące w wysokości kwoty stanowiącej przedmiot roszczenia w chwili otrzymania zestawienia poniesionych wydatków, a, po weryfikacji, są zatwierdzane jako kwalifikowalne przez właściwe podmioty finansowe. Na tym etapie wyceniane są w wysokości zatwierdzonej i kwalifikowalnej kwoty. Zobowiązania z tytułu zakupu towarów i usług ujmowane są w momencie otrzymania faktury w wysokości kwoty początkowej, a powiązane koszty ujmowane są w momencie realizacji i akceptacji dostaw i usług przez Unię Europejską. 1.5.14 Rozliczenia międzyokresowe przychodów i kosztów Zgodnie z zasadami rachunkowości Unii Europejskiej transakcje i zdarzenia ujmuje się w sprawozdaniu finansowym w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec okresu obrachunkowego rozliczenia międzyokresowe bierne kosztów są ujmowane w oparciu o szacowaną kwotę zobowiązań przypadających na dany okres. Kalkulacji rozliczeń międzyokresowych biernych kosztów dokonuje się zgodnie z wydanymi przez Komisję szczegółowymi wytycznymi operacyjnymi i praktycznymi, które mają gwarantować, że sprawozdanie finansowe prawidłowo i rzetelnie przedstawia sytuację. Również przychody ujmuje się w okresie, do którego się odnoszą. Na koniec roku, w przypadku gdy faktura nie została jeszcze wystawiona, a usługa lub dostawa została zrealizowana przez UE lub w przypadku istnienia porozumienia umownego (tj. poprzez odniesienie do traktatu), w sprawozdaniu finansowym ujmuje się naliczone przychody. Ponadto w przypadku gdy faktura została wystawiona, a usługi lub dostawy nie zostały jeszcze zrealizowane, przychody uznaje się za przychody przyszłych okresów i ujmuje w kolejnym okresie obrachunkowym. 1.6 RACHUNEK WYNIKU EKONOMICZNEGO 1.6.1 Przychody Przychody o charakterze podatków i opłat Przychody te stanowią większość przychodów UE i obejmują głównie podatki pośrednie i bezpośrednie oraz zasoby własne. Poza podatkami Unia Europejska może również otrzymywać płatności od innych osób, w postaci np. cła, grzywny i darowizny. Zasoby własne oparte na DNB oraz zasoby własne oparte na VAT Przychody ujmuje się za okres, za który Unia Europejska wysyła do państw członkowskich wezwanie do zapłaty należnych od nich składek. Wykazywane są w wysokości „kwoty, do której wniesienia wezwano”. Ponieważ zasoby oparte na VAT i DNB bazują na szacunkach za dany rok budżetowy, można wprowadzać do nich zmiany do czasu podania ostatecznych danych przez państwa członkowskie. Wpływ zmian w zakresie wartości szacunkowych uwzględnia się przy ustalaniu nadwyżki lub deficytu netto za okres, w którym nastąpiła zmiana. Tradycyjne zasoby własne Należności i powiązane przychody ujmuje się w chwili otrzymania właściwego miesięcznego sprawozdania z rachunku A (obejmującego pobrane cła i należne zabezpieczone i niekwestionowane kwoty) od państw członkowskich. Na dzień sprawozdawczy przychody pobrane przez państwa członkowskie za dany okres, lecz niewypłacone jeszcze Unii Europejskiej, szacuje się i ujmuje jako naliczone przychody. Kwartalne sprawozdania z rachunku B (obejmujące cła niepobrane i niezabezpieczone, jak również kwoty zabezpieczone zakwestionowane przez dłużnika) otrzymane od państw członkowskich ujmuje się jako przychody pomniejszone o koszty poboru (25 %). Ponadto w rachunku wyniku ekonomicznego ujmuje się zmniejszenie wartości w wysokości szacunkowych nieodzyskanych środków. Grzywny Przychód z tytułu grzywien ujmuje się po podjęciu przez UE decyzji o nałożeniu grzywny i oficjalnym powiadomieniu o takiej decyzji jej adresata. W razie wątpliwości co do wypłacalności przedsiębiorstwa ujmuje się zmniejszenie wartości należnej kwoty. Po podjęciu decyzji o nałożeniu grzywny, od daty powiadomienia dłużnicy mają dwa miesiące na: - zaakceptowanie decyzji – wówczas zobowiązani są do uiszczenia grzywny we wskazanym terminie, a kwota zostaje ostatecznie pobrana przez UE; lub na - odrzucenie decyzji — wówczas składają odwołanie na mocy prawa UE. Jednak, nawet w wypadku złożenia odwołania, kwota główna grzywny musi zostać zapłacona we wskazanym terminie trzech miesięcy, ponieważ skargi wniesione do Trybunału Sprawiedliwości nie mają skutku zawieszającego (art. 278 Traktatu UE) lub - w pewnych okolicznościach i za zgodą księgowego Komisji - może zamiast tego przedłożyć gwarancję bankową na odnośną kwotę. Jeżeli przedsiębiorstwo zaskarży decyzję i dokona tymczasowej zapłaty grzywny, kwotę ujmuje się jako zobowiązane warunkowe. Jednak ponieważ zaskarżenie decyzji UE nie ma skutku zawieszającego, otrzymane środki pieniężne wykorzystywane są w celu rozliczenia należności. Jeśli zamiast płatności otrzymana zostanie gwarancja, grzywna pozostaje należnością. Jeśli wydaje się prawdopodobne, że Sąd nie wyda wyroku korzystnego dla UE, wówczas konieczne jest ujęcie rezerwy na związane z tym ryzyko. W przypadku gdy przedłożona została gwarancja, nieuregulowane należności należy odpowiednio umorzyć. Uzyskane przez Unię Europejską skumulowane odsetki z rachunków bankowych, na których zdeponowane były płatności, ujmuje się jako przychody i odpowiednio zwiększa wszelkie zobowiązania warunkowe. Przychody pozapodatkowe Przychody ze sprzedaży towarów i usług ujmuje się, gdy znaczące ryzyko oraz korzyści wynikające z posiadania towarów zostają przeniesione na kupującego. Przychody związane ze świadczeniem usług ujmuje się poprzez odniesienie do etapu realizacji transakcji na dzień sprawozdawczy. Dochody i koszty z tytułu odsetek Dochody i koszty z tytułu odsetek ujmuje się w rachunku wyniku ekonomicznego w oparciu o metodę efektywnej stopy procentowej. Jest to metoda obliczenia zamortyzowanego kosztu składnika aktywów lub zobowiązań finansowych oraz alokacji dochodów lub kosztów z tytułu odsetek przez dany okres. Obliczając efektywną stopę procentową Unia Europejska szacuje przepływy środków pieniężnych przy uwzględnieniu wszystkich warunków umownych dotyczących danego instrumentu finansowego (na przykład opcji wcześniejszego rozliczenia), lecz nie bierze pod uwagę przyszłych strat kredytowych. W obliczeniach uwzględniane są wszystkie wynagrodzenia i opłaty zapłacone lub uzyskane przez strony umowy, które stanowią integralną część efektywnej stopy procentowej, koszty transakcji oraz wszelkie inne premie lub dyskonta. Po odpisaniu składnika aktywów finansowych lub grupy podobnych składników aktywów finansowych z tytułu utraty wartości, dochody z tytułu odsetek ujmuje się w oparciu o stopę procentową, za pomocą której dyskontuje się przyszłe przepływy środków pieniężnych w celu wyceny odpisu z tytułu utraty wartości. Dochody z tytułu dywidend Dochody z tytułu dywidend ujmuje się z chwilą powstania uprawnienia do otrzymania płatności. 1.6.2 Koszty Koszty pozapodatkowe wynikające z zakupu towarów i usług ujmuje się z chwilą realizacji i akceptacji dostaw przez Unię Europejską. Wyceniane są po koszcie początkowym określonym w fakturze. Koszty związane z podatkami i opłatami są charakterystyczne dla Unii Europejskiej i stanowią większość jej wydatków. Odnoszą się one do transferów na rzecz beneficjentów i mogą obejmować: wierzytelności, transfery na mocy umów oraz dotacje, składki i darowizny w dowolnej wysokości. Transfery ujmuje się jako koszty w okresie, w którym miały miejsce zdarzenia leżące u ich podstaw, pod warunkiem że przepisy (rozporządzenie finansowe, regulamin pracowniczy lub inne przepisy) dopuszczają tego rodzaju transfer lub została podpisana umowa dopuszczająca transfer, beneficjent spełnia wszelkie kryteria kwalifikowalności oraz możliwe jest wiarygodne oszacowanie kwoty. Otrzymany wniosek o płatność lub zestawienie poniesionych wydatków spełniające kryteria ujmowania wykazywane są jako koszt w wysokości kwalifikowalnej kwoty. Na koniec roku poniesione koszty kwalifikowalne należne beneficjentom, lecz jeszcze niezgłoszone, wycenia i ujmuje się jako rozliczenia międzyokresowe bierne. 1.7 AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA WARUNKOWE 1.7.1 Aktywa warunkowe Składnik aktywów warunkowych to składnik aktywów, którzy może powstać na skutek zdarzeń, które miały miejsce w przeszłości i którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub niewystąpienia jednego lub większej liczby niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni są zależne od Unii Europejskiej. Informacje o aktywach warunkowych ujawnia się, jeśli wpływ korzyści ekonomicznych lub innych świadczeń jest prawdopodobny. 1.7.2 Zobowiązania warunkowe Zobowiązanie warunkowe to zobowiązanie, które może powstać na skutek zdarzeń mających miejsce w przeszłości, i którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub niewystąpienia jednego lub większej liczby niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni są zależne od Unii Europejskiej, lub obecne zobowiązanie, które powstaje na skutek zdarzeń przeszłych, ale nie jest ujmowane w sprawozdaniu, ponieważ: nie jest prawdopodobne, aby w celu realizacji zobowiązania konieczny był wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne lub świadczenia lub, w rzadkich przypadkach, gdy kwoty zobowiązania nie można wycenić wystarczająco wiarygodnie. Zasady rachunkowości Komisji Europejskiej są takie same jak zasady rachunkowości stosowane przez Unię Europejską i zostały przedstawione w nocie 1 do skonsolidowanego sprawozdania finansowego UE. 2. INFORMACJA DODATKOWA DO BILANSU AKTYWA TRWAŁE 2.1 WARTOŚCI NIEMATERIALNE I PRAWNE mln EUR | Kwota | Wartość bilansowa brutto na dzień 31 grudnia 2009 r. | 171 | Zwiększenia | 60 | Zbycie | (2) | Inne zmiany | 7 | Wartość bilansowa brutto na dzień 31 grudnia 2010 r. | 236 | Umorzenie na dzień 31 grudnia 2009 r. | (99) | Odpisy amortyzacyjne za rok | (28) | Zbycie | 1 | Inne zmiany | (2) | Umorzenie na dzień 31 grudnia 2010 r. | (128) | Wartość bilansowa netto na dzień 31 grudnia 2010 r. | 108 | Wartość bilansowa netto na dzień 31 grudnia 2009 r. | 72 | Powyższe kwoty odnoszą się przede wszystkim do oprogramowania komputerowego. 2.2 RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE | mln EUR | Wartość bilansowa brutto na dzień 31 grudnia 2009 r. | 3 972 | 460 | 215 | 475 | 182 | 2 655 | 231 | 8 190 | Zwiększenia | 47 | 44 | 20 | 42 | 15 | 10 | 114 | 292 | Zbycie | (37) | (125) | (30) | (81) | (27) | (1) | - | (301) | Przesunięcia między kategoriami aktywów | (1) | 0 | 0 | 1 | 11 | 0 | (10) | 1 | Inne zmiany | 46 | 113 | 21 | 46 | 33 | (1) | - | 258 | Wartość bilansowa brutto na dzień 31 grudnia 2010 r. | 4 027 | 492 | 226 | 483 | 214 | 2 663 | 335 | 8 440 | WARTOŚĆ BILANSOWA NETTO NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2010 R. | 2 159 | 110 | 59 | 105 | 90 | 1 955 | 335 | 4 813 | WARTOŚĆ BILANSOWA NETTO NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2009 R. | 2 230 | 105 | 60 | 116 | 74 | 2 043 | 231 | 4 859 | Opłaty pozostające do zapłaty w związku z leasingiem finansowym lub podobnymi prawami ujmuje się w bilansie jako zobowiązania długo- i krótkoterminowe (zob. również noty 2.15 i 2.18.1 ). Dzieli się je na: Leasing finansowy | mln EUR | Nota | 31.12.2010 | 31.12.2009 | Udziały we wspólnych przedsiębiorstwach | 2.3.1 | 138 | 196 | Udziały w jednostkach stowarzyszonych | 2.3.2 | 354 | 382 | Fundusz Gwarancyjny | 2.3.3 | 1 346 | 1 240 | Aktywa dostępne do sprzedaży | 2.3.4 | 717 | 561 | Inwestycje ogółem | 2 555 | 2 379 | Pozycja ta obejmuje inwestycje zrealizowane w celu wspierania działań UE. Obejmuje ona również aktywa netto Funduszu Gwarancyjnego. 2.3.1 Udziały we wspólnych przedsiębiorstwach mln EUR | Wkłady | 0 | 41 | 53 | 24 | 64 | 182 | Udział w wyniku finansowym netto | 0 | (110) | (76) | (27) | (27) | (240) | Stan na dzień 31.12.2010 r. | 0 | 11 | 12 | 78 | 37 | 138 | Udziały we wspólnych przedsiębiorstwach wykazywane są metodą praw własności. Następujące wartości bilansowe można przypisać UE w oparciu o procentowy udział we wspólnych przedsiębiorstwach: mln EUR | 31.12.2010 | 31.12.2009 | Aktywa trwałe | 176 | 48 | Aktywa obrotowe | 165 | 192 | Zobowiązania długoterminowe | 0 | 0 | Zobowiązania krótkoterminowe | (208) | (44) | Przychody | 7 | 72 | Koszty | (247) | (169) | Wspólne przedsiębiorstwo Galileo (WPG) w likwidacji Wspólne przedsiębiorstwo Galileo (WPG) zostało postawione w stan likwidacji pod koniec 2006 r. i proces ten trwa nadal. Ponieważ jednostka ta w 2010 r. nie prowadziła działalności i była w stanie likwidacji, nie odnotowano przychodów ani kosztów. Aktywa netto WPG, a tym samym wartość inwestycji na dzień 31 grudnia 2010 r. (i 31 grudnia 2009 r.) wynosiła 0 EUR (inwestycja w wysokości 585 mln EUR pomniejszona o udział w skumulowanej stracie w wysokości 585 mln EUR). Wspólne przedsięwzięcie SESAR To wspólne przedsięwzięcie ma na celu zapewnienie modernizacji europejskiego systemu zarządzania ruchem lotniczym oraz szybkie wdrożenie centralnego planu zarządzania ruchem lotniczym w Europie, poprzez skoordynowanie i skoncentrowanie wszystkich działań badawczo-rozwojowych z tej dziedziny w UE. Na dzień 31 grudnia 2010 r. udział własnościowy Komisji w przedsięwzięciu SESAR wynosił 78,8% lub 11 mln EUR . Łączny (indykatywny) wkład Komisji przewidziany dla SESAR (od 2007 do 2013 r.) wynosi 700 mln EUR. Międzynarodowa Organizacja Energii Termojądrowej ITER (organizacja ITER) Organizacja ITER obejmuje Unię Europejską oraz Chiny, Indie, Rosję, Koreę, Japonię i Stany Zjednoczone. Organizację ITER utworzono w celu zarządzania obiektami ITER, zachęcania do wykorzystywania obiektów ITER, podejmowania działań w celu pozyskania społecznego zrozumienia i akceptacji dla energii termojądrowej oraz wszelkich innych działań niezbędnych do osiągnięcia wyznaczonych celów. Przekazywany za pośrednictwem wspólnego przedsięwzięcia „Fusion for Energy” wkład UE (Euratom) na rzecz organizacji ITER zawiera także wkłady państw członkowskich i Szwajcarii. Łączny wkład jest z prawnego punktu widzenia traktowany jako wkład Euratomu na rzecz organizacji ITER, jako że państwa członkowskie i Szwajcaria nie posiadają udziałów własnościowych w organizacji ITER. Ze względu na prawne posiadanie udziałów we wspólnym przedsięwzięciu, jakim jest organizacja ITER, przez UE, Komisja musi ująć ten udział w swoim sprawozdaniu. Na dzień 31 grudnia 2010 r. Euratom posiadał 47,2 % lub 12 mln EUR udziałów własnościowych w przedsięwzięciu ITER. Łączny (indykatywny) wkład Euratomu przewidziany na rzecz ITER (od 2007 do 2041 r.) wynosi 7 649 mln EUR. Wspólne inicjatywy technologiczne Partnerstwa publiczno-prywatne w postaci wspólnych inicjatyw technologicznych, które zrealizowano za pośrednictwem wspólnych przedsiębiorstw w rozumieniu art. 171 Traktatu, utworzono w celu wdrażania celów programu wzrostu gospodarczego i zatrudnienia zawartego w strategii lizbońskiej. W 2010 r. rozpoczęto dwie nowe wspólne inicjatywy technologiczne, wspólne przedsięwzięcie ENIAC oraz wspólne przedsięwzięcie FCH. Mimo że z prawnego punktu widzenia ENIAC jest wspólnym przedsiębiorstwem, z punktu widzenia rachunkowości należy je traktować jako jednostkę stowarzyszoną (i jako taką ujmuje się je w nocie 2.3.2 ), gdyż Komisja wywiera na nie znaczny wpływ, a nie sprawuje nad nim wspólnej kontroli (podobnie jak w przypadku wspólnych przedsiębiorstw ARTEMIS i „Czyste niebo”). Wspólna inicjatywa technologiczna w zakresie leków innowacyjnych (ILI) Wspólne przedsiębiorstwo ILI wspiera przedkonkurencyjne prace badawczo-rozwojowe w branży farmaceutycznej w państwach członkowskich i krajach stowarzyszonych, aby zwiększyć inwestycje w badania w sektorze biofarmaceutycznym oraz działa na rzecz zaangażowania małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w prowadzone przez nie działania. Udział własnościowy Unii Europejskiej, reprezentowanej przez Komisję, na dzień 31 grudnia 2010 r., wynosi 97,4 % lub 78 mln EUR. Maksymalny indykatywny wkład Komisji do dnia 31 grudnia 2017 r. wynosi 1 mld EUR. Wspólne przedsiębiorstwo na rzecz technologii ogniw paliwowych i technologii wodorowych (FCH) Celem wspólnego przedsiębiorstwa FCH jest łączenie środków pochodzących z sektora publicznego i prywatnego na potrzeby wsparcia działań badawczo-rozwojowych, co powinno prowadzić do poprawy ogólnej efektywności europejskich prac badawczych oraz przyspieszenia rozwoju i wdrażania technologii ogniw paliwowych i technologii wodorowych. Udział własnościowy Unii Europejskiej, reprezentowanej przez Komisję, na dzień 31 grudnia 2010 r., wynosi 99,9 % lub 37 mln EUR. Maksymalny indykatywny wkład UE do dnia 31 grudnia 2017 r. wynosi 470 mln EUR. 2.3.2 Udziały w jednostkach stowarzyszonych mln EUR | EFI | ARTEMIS | „Czyste niebo” | ENIAC | Ogółem | Stan na dzień 31 grudnia 2009 r. | 301 | 7 | 74 | 0 | 382 | Wkłady | 14 | 19 | 101 | 30 | 164 | Udział w nadwyżce / (deficycie) netto | 2 | (12) | (161) | (9) | (180) | Inne zmiany stanu kapitału | (12) | 0 | 0 | 0 | (12) | Stan na dzień 31 grudnia 2010 r. | 305 | 14 | 14 | 21 | 354 | Udziały w jednostkach stowarzyszonych wykazywane są metodą praw własności. Następujące wartości bilansowe można przypisać UE w oparciu o procentowy udział w jednostkach stowarzyszonych: mln EUR | 31.12.2010 | 31.12.2009 | Aktywa | 447 | 420 | Pasywa | (93) | (38) | Przychody | 25 | 17 | Nadwyżka/(deficyt) | (180) | (6) | Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI) Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI) jest instytucją finansową Unii Europejskiej specjalizującą się w inwestycjach kapitałowych podwyższonego ryzyka oraz w gwarancjach na rzecz MŚP. Na dzień 31 grudnia 2010 r. Komisja objęła udziały w kapitale zakładowym EFI na łączną kwotę 900 mln EUR (z 3 000 mln EUR). Stanowi to 30 % kapitału zakładowego EFI ogółem. 2 mln EUR z powyższej kwoty dotyczy wyniku za 2010 r. (zysku). W 2010 r. nie otrzymano żadnej dywidendy. Komisja wpłaciła 20 %, w związku z czym pozostałe saldo wkładów na poczet kapitału, do których wniesienia jeszcze nie wezwano, wynosi 720 mln EUR. mln EUR EFI | Kapitał EFI ogółem | Kapitał subskrybowany przez Komisję | Kapitał zakładowy ogółem | 3 000 | 900 | Opłacony | (600) | (180) | Kapitał, do którego opłacenia nie wezwano | 2 400 | 720 | Wspólne przedsięwzięcie ARTEMIS Jednostkę tę utworzono w celu wdrożenia wraz z sektorem prywatnym wspólnej inicjatywy technologicznej w zakresie systemów wbudowanych. Udział własnościowy UE, reprezentowanej przez Komisję, na dzień 31 grudnia 2010 r., wynosi 96,7 % lub 14 mln EUR. Maksymalny indykatywny wkład Komisji wynosi 420 mln EUR. Wspólne przedsiębiorstwo „Czyste niebo” Celem tej jednostki jest przyspieszenie prac dotyczących opracowania, zatwierdzania i demonstracji w UE czystych technologii transportu lotniczego, a zwłaszcza stworzenie całkowicie innowacyjnego systemu transportu lotniczego, który pozwoliłby zmniejszyć oddziaływanie transportu lotniczego na środowisko. Udział własnościowy Unii Europejskiej, reprezentowanej przez Komisję, na dzień 31 grudnia 2010 r., wynosi 64,7 % lub 14 mln EUR. Maksymalny indykatywny wkład Komisji w to przedsiębiorstwo wynosi 800 mln EUR. Wspólne przedsięwzięcie ENIAC Celem ENIAC jest określenie wspólnie uzgodnionego planu badań w dziedzinie nanoelektroniki w celu ustalenia priorytetów badawczych w zakresie rozwoju i wdrożenia kluczowych kompetencji w tym obszarze. Te cele będą realizowane poprzez wspólne zmobilizowanie zasobów pochodzących z sektora publicznego i prywatnego w celu wsparcia działań badawczo-rozwojowych w formie projektów. Udział własnościowy Unii Europejskiej, reprezentowanej przez Komisję, na dzień 31 grudnia 2010 r., wynosi 97,8 % lub 21 mln EUR. Całkowity wkład UE wynosi 450 mln EUR. 2.3.3 Fundusz Gwarancyjny Aktywa netto Funduszu Gwarancyjnego | mln EUR | 31.12.2010 | 31.12.2009 | Aktywa dostępne do sprzedaży | 1 154 | 1 050 | Środki pieniężne i inne aktywa pieniężne | 193 | 191 | Aktywa ogółem | 1 347 | 1 241 | Zobowiązania ogółem | (1) | (1) | Aktywa netto | 1 346 | 1 240 | Fundusz Gwarancyjny dla działań zewnętrznych dotyczy pożyczek gwarantowanych przez UE na podstawie decyzji Rady, w szczególności pożyczek udzielanych przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) poza UE oraz pożyczek udzielanych w ramach pomocy makrofinansowej (MFA), jak również pożyczek Euratomu poza UE. Jest to długoterminowy instrument służący pokryciu niespłaconych pożyczek objętych gwarancją UE, zatem można go traktować jako inwestycję długoterminową. Świadczy o tym fakt, że prawie 85% aktywów dostępnych do sprzedaży ma zapadalność od 1 do 10 lat. Środki funduszu pochodzą z wpłat z budżetu ogólnego UE, stanowiących 9 % kapitałowej wartości operacji, wpływów z odsetek od zainwestowanych środków funduszu oraz kwot odzyskanych od zalegających ze spłatami dłużników, w odniesieniu do których fundusz musiał już uruchomić gwarancję. Każda roczna nadwyżka zostaje zwrócona do budżetu ogólnego UE i jest traktowana jako przychód. UE ma obowiązek przewidzieć rezerwę gwarancyjną na pożyczki dla państw trzecich. Rezerwa ta jest przeznaczona na pokrycie potrzeb Funduszu Gwarancyjnego oraz, w razie potrzeby, uruchomionych gwarancji przekraczających kwotę dostępną w funduszu, tak aby tymi kwotami można było obciążyć budżet. Rezerwa w wysokości 1 746 mln EUR odpowiada kwocie docelowej w wysokości 9 % kwoty pożyczek pozostających do spłaty na dzień 31 grudnia 2010 r. Aktywa netto funduszu na dzień 31 grudnia 2010 r. wynosiły 1 346 mln EUR. Różnica między aktywami netto a kwotą kapitału rezerwowego odpowiada kwocie w wysokości 400 mln EUR podlegającej zapłacie z budżetu UE do funduszu. Zmiany wartości godziwej portfela dłużnych papierów wartościowych dostępnych do sprzedaży wykazano w kapitale własnym w 2010 r. jako zmniejszenie w kwocie 30 mln EUR (w 2009 r.: zwiększenie o 16 mln EUR). 2.3.4 Aktywa dostępne do sprzedaży (długoterminowe) W pozycji tej ujmuje się inwestycje i udziały zakupione, aby pomóc beneficjentom rozwijać działalność gospodarczą. Aktywa długoterminowe dostępne do sprzedaży | mln EUR | 31.12.2010 | 31.12.2009 | Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju | 188 | 157 | Operacje związane z kapitałem podwyższonego ryzyka | 137 | 132 | Uruchamianie ETF | 199 | 154 | Europejski Fundusz na rzecz Europy Południowo-Wschodniej | 102 | 96 | Ekologia na rzecz Rozwoju | 20 | 20 | GEEREF | 56 | - | Instrument Mikrofinansowy Progress | 14 | - | Pozostałe inwestycje | 1 | 2 | Ogółem | 717 | 561 | Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR ) W maju 2010 r. Rada Gubernatorów wyraziła zgodę na natychmiastowe zwiększenie zatwierdzonych wpłaconych udziałów o 1 mld EUR. Wydane wpłacone udziały zostały opłacone z zysku netto, który został wcześniej przydzielony do nadwyżek na inne cele, a mianowicie na opłacenie takich wpłaconych udziałów. Ponieważ EBOR nie jest notowany na żadnej giełdzie oraz w związku z ograniczeniami umownymi zawartymi w jego akcie założycielskim odnoszącymi się, między innymi, do sprzedaży udziałów kapitałowych ograniczonej do kosztów nabycia i zarezerwowanej wyłącznie dla obecnych udziałowców, udział Komisji wycenia się po kosztach pomniejszonych o wszelkie odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Kapitał EBOR wynosi 21 mld EUR, z czego 3 % zostało objęte przez Komisję. Na dzień bilansowy kwota, do której wniesienia wezwano, wynosiła 187 mln EUR i została opłacona w całości. Nieuregulowane płatności związane z kapitałem, do którego wniesienia nie wezwano, wynoszą 443 mln EUR. mln EUR EBOR | Kapitał EBOR ogółem | Kapitał subskrybowany przez Komisję | Kapitał zakładowy ogółem | 20 793 | 630 | Opłacony | (6 197) | (187) | Kapitał, do którego opłacenia nie wezwano | 14 596 | 443 | W ramach transakcji związanych z kapitałem podwyższonego ryzyka pośrednicy finansowi otrzymują kwoty na finansowanie inwestycji kapitałowych. Są one finansowane w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa, a zarządza nimi Europejski Bank Inwestycyjny. Uruchamianie ETF obejmuje program na rzecz wzrostu i zatrudnienia oraz program MAP i program CIP, nadzorowane przez EFI i promujące tworzenie i finansowanie rozpoczynających działalność MŚP poprzez inwestycje w odpowiednich wyspecjalizowanych funduszach kapitału podwyższonego ryzyka. Europejski Fundusz na rzecz Europy Południowo-Wschodniej (EFSE) ma strukturę spółki inwestycyjnej o zmiennym kapitale zakładowym (SICAV) i został także ujęty w niniejszej pozycji. Głównym celem EFSE jest przyspieszenie rozwoju gospodarczego i zwiększenie dobrobytu w Europie Południowo-Wschodniej poprzez stałe zapewnienie dodatkowych środków na finansowanie rozwoju poprzez lokalnych pośredników finansowych. Ogólnym celem funduszu Ekologia na rzecz Rozwoju (poprzednio funduszu na rzecz efektywności energetycznej w Europie Południowo-Wschodniej) jest poprawa efektywności energetycznej oraz wspieranie wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych w Europie Południowo-Wschodniej. Fundusze na ten cel dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych zapewnia się poprzez zawieranie umów partnerskich z instytucjami finansowymi oraz finansowanie bezpośrednie. W odniesieniu do GEEREF dokonano nowych inwestycji w wysokości 56 mln EUR. GEEREF to nowy innowacyjny fundusz dostarczający kapitału o podwyższonym ryzyku na skalę światową poprzez prywatne inwestycje w projekty dotyczące efektywności energetycznej oraz wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych w krajach rozwijających się oraz krajach przechodzących transformację gospodarczą. Ponadto w 2010 r. dokonano nowej inwestycji w wysokości 14 mln EUR w ramach Instrumentu Mikrofinansowego Progress na cele związane z zatrudnieniem oraz włączeniem społecznym. Pod koniec roku przeznaczono dalsze 122 mln EUR na uruchamianie ETF oraz instrument finansowy MŚP, lecz strony nie wykorzystały jeszcze tych środków. 2.4 POŻYCZKI mln EUR | Nota | 31.12.2010 | 31.12.2009 | Pożyczki udzielone z budżetu UE oraz przez EWWiS | 2.4.1 | 162 | 169 | Pożyczki udzielone z pożyczonych środków | 2.4.2 | 11 478 | 10 595 | Ogółem | 11 640 | 10 764 | 2.4.1 Pożyczki udzielone z budżetu Unii Europejskiej oraz przez EWWiS w likwidacji mln EUR | Pożyczki na specjalnych warunkach | Pożyczki na budownictwo czynszowe udzielone przez EWWiS | Ogółem | Ogółem na dzień 31.12.2009 r. | 143 | 26 | 169 | Nowe pożyczki | 2 | - | 2 | Zwroty | (16) | (5) | (21) | Zmiany wartości bilansowej | 11 | 1 | 12 | Ogółem na dzień 31.12.2010 r. | 140 | 22 | 162 | Pożyczki na specjalnych warunkach z preferencyjnym oprocentowaniem udzielane są w ramach współpracy z państwami trzecimi. Dla wszystkich kwot okres wymagalności przypada później niż 12 miesięcy od dnia bilansowego. Efektywne stopy procentowe tych pożyczek wynoszą od 7,73 % do 14,507 %. 2.4.2 Pożyczki udzielone z pożyczonych środków mln EUR | Nowe pożyczki | - | - | 2 850 | - | 2 850 | Zwroty | (84) | (17) | - | - | (101) | Różnice kursowe | - | 2 | - | 7 | 9 | Zmiany wartości bilansowej | - | - | 93 | (4) | 89 | Ogółem na dzień 31.12.2010 r. | 503 | 469 | 12 246 | 264 | 13 482 | Wymagalne < 1 roku | - | - | 2 004 | - | 2 004 | Wymagalne > 1 roku | 503 | 469 | 10 242 | 264 | 11 478 | Efektywne stopy procentowe (wyrażone jako przedział stóp procentowych) przedstawiały się następująco: Pożyczki | 31.12.2010 | 31.12.2009 | Pomoc makrofinansowa (MFA) | 0,99 %-4,54 % | 0,9625 %-4,54 % | Euratom | 0,96313 %-5,76 % | 1,071 %-5,76 % | Bilans płatniczy | 2,375 %-3,625 % | 3,125 %-3,625 % | EWWiS w likwidacji | 0,556 %-5,8103 % | 0,346 %-5,8103 % | Pożyczki w ramach pomocy makrofinansowej (MFA) Pomoc makrofinansowa jest opartym na założeniach politycznych instrumentem finansowym niewiązanej i nieokreślonej pomocy w ramach wsparcia bilansu płatniczego lub wsparcia budżetowego dla partnerskich państw trzecich geograficznie bliskich terytorium UE. Pomoc ta przyjmuje formę średnio- bądź długoterminowych pożyczek lub dotacji, albo stanowi formę pośrednią pomiędzy nimi, i zasadniczo służy uzupełnieniu finansowania zapewnianego w ramach wspieranego przez MFW programu zmian i reform. Na dzień 31 grudnia 2010 r. Komisja zawarła umowy pożyczki o wartości 300 mln EUR, lecz przed końcem roku pożyczkobiorcy nie pobrali jeszcze tych środków. Komisja nie uzyskała gwarancji osób trzecich w odniesieniu do udzielonych pożyczek, jednak pożyczki te są objęte gwarancją z Funduszu Gwarancyjnego (zob. nota 2.3.3 ). Pożyczki Euratomu Euratom jest jednostką prawną UE reprezentowaną przez Komisję Europejską. Udziela on państwom członkowskim pożyczek na finansowanie projektów inwestycyjnych w państwach członkowskich powiązanych z produkcją przemysłową energii elektrycznej w elektrowniach jądrowych oraz z przemysłowymi urządzeniami cyklu paliwowego. Udziela on także pożyczek państwom trzecim z przeznaczeniem na podnoszenie poziomu bezpieczeństwa i wydajności elektrowni jądrowych oraz urządzeń jądrowego cyklu paliwowego — działających bądź powstających. W odniesieniu do tych pożyczek uzyskano od osób trzecich gwarancje w wysokości 466 mln EUR (w 2009 r.: 481 mln EUR). Pożyczki na wsparcie bilansu płatniczego Instrument wsparcia bilansu płatniczego jest opartym na założeniach politycznych instrumentem finansowym, który przywrócono podczas obecnego kryzysu gospodarczego i finansowego w celu zapewnienia średnioterminowego wsparcia finansowego państwom członkowskim UE. Umożliwia on udzielanie pożyczek państwom członkowskim, które mają trudności lub są poważnie zagrożone trudnościami z bieżącym bilansem płatniczym lub przepływem kapitału Z tego instrumentu mogą korzystać wyłącznie państwa członkowskie, które nie przyjęły euro. Maksymalna kwota pożyczek, jakie mogą zostać udzielone, wynosi 50 mld EUR. Pożyczki te objęte są gwarancjami z budżetu ogólnego UE. Między listopadem 2008 r. a końcem 2010 r. Węgrom, Łotwie i Rumunii udzielono pożyczek w wysokości 14,6 mld EUR, z czego 12,05 mld EUR wypłacono do końca 2010 r. W poniższej tabeli przedstawiono daty wypłaty i terminy zapadalności rat różnych pożyczek na wsparcie bilansu płatniczego, które już wypłacono: mln EUR | Węgry | Łotwa | Rumunia | Ogółem | Wypłacone w 2008 r.: | - zapadalne w listopadzie 2011 r. | 2 000 | - | - | 2 000 | Wypłacone w 2009 r.: | - zapadalne w kwietniu 2014 r. | - | 1 000 | - | 1 000 | - zapadalne w listopadzie 2014 r. | 2 000 | - | - | 2 000 | - zapadalne w styczniu 2015 r. | - | 1 200 | 1 500 | 2 700 | - zapadalne w kwietniu 2016 r. | 1 500 | - | - | 1 500 | Wypłacone w 2010 r.: | - zapadalne we wrześniu 2017 r. | - | - | 1 150 | 1 150 | - zapadalne w maju 2019 r. | - | 500 | 1 000 | 1 500 | - zapadalne w październiku 2025 r. | - | 200 | - | 200 | Pożyczki wypłacone na dzień 31.12.10 | 5 500 | 2 900 | 3 650 | 12 050 | Pożyczki udzielone ogółem | 6 500 | 3 100 | 5 000 | 14 600 | Niewykorzystane kwoty na dzień 31.12.10 | Ważność wygasła | 200 | 1 350 | 1 550 | Należy zauważyć, że ważność programu wsparcia bilansu płatniczego dla Węgier wygasła w listopadzie 2010 r. Europejski mechanizm stabilizacji finansowej W związku z tym, że wypłat w ramach europejskiego mechanizmu stabilizacji finansowej dokonano dopiero po dniu 31 grudnia 2010 r., szczegóły dotyczące tych pożyczek znajdują się w nocie 9 . Pożyczki EWWiS w likwidacji W pozycji tej ujęto przede wszystkim udzielone przez EWWiS w likwidacji pożyczki z pożyczonych funduszy zgodnie z art. 54 i 56 Traktatu EWWiS, jak również trzy nienotowane dłużne papiery wartościowe wyemitowane przez Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) jako substytut zapłaty od dłużnika zalegającego ze spłatami. Wspomniane dłużne papiery wartościowe będą utrzymywane do upłynięcia ostatecznego terminu ich zapadalności (2017 r. i 2019 r.), tak aby pokryć koszty obsługi powiązanych zaciągniętych pożyczek. Zmiany wartości bilansowej odpowiadają zmianom narosłych odsetek, z doliczeniem amortyzacji rocznej zapłaconych premii i kosztów transakcji poniesionych w momencie jej zawarcia, obliczonych zgodnie z metodą efektywnej stopy procentowej. 2.5 ZALICZKOWANIE DŁUGOTERMINOWE mln EUR | 31.12.2010 | 31.12.2009 (Restated) | Zaliczkowanie (zob. nota 2.5.1) | 40 298 | 39 750 | Rozliczenia międzyokresowe czynne (zob. nota 2.5.2) | 3 820 | 1 794 | Zaliczkowanie długoterminowe ogółem | 44 118 | 41 544 | 2.5.1 Zaliczkowanie Okres ściągalności lub wykorzystania zaliczkowania decyduje o tym, czy wykazywane jest ono w aktywach jako zaliczkowanie krótkoterminowe czy długoterminowe. Wykorzystanie jest określane w porozumieniu dotyczącym danego projektu. Wszystkie spłaty lub wykorzystanie o terminie wymagalności krótszym niż dwanaście miesięcy od dnia sprawozdawczego wykazuje się jako zaliczkowanie krótkoterminowe, a zatem jako aktywa obrotowe. Saldo jest długoterminowe. ZALICZKOWANIE OGÓŁEM | mln EUR | 31.12.2010 | 31.12.2009 | Zaliczkowanie długoterminowe (zob. niżej) | 40 298 | 39 750 | Zaliczkowanie krótkoterminowe (zob. nota 2.9) | 9 123 | 9 077 | Zaliczkowanie ogółem | 49 421 | 48 827 | Gwarancje otrzymane w związku z zaliczkowaniem Są to gwarancje, których Komisja Europejska wymaga w niektórych przypadkach od beneficjentów przy wypłacie płatności zaliczkowych (przy zaliczkowaniu). W przypadku tego rodzaju gwarancji wykazuje się dwie wartości – „wartość nominalną” i „wartość bieżącą”. W przypadku „wartości nominalnej” zdarzenie generujące jest związane z istnieniem gwarancji. W przypadku „wartości bieżącej” zdarzeniem generującym gwarancji jest płatność z tytułu zaliczkowania lub późniejsze rozliczenia. Na dzień 31 grudnia 2010 r. nominalna wartość uzyskanych gwarancji w odniesieniu do zaliczkowania wynosiła 1 227 mln EUR, natomiast wartość „bieżąca” tych gwarancji – 1 059 mln EUR (w 2009 r. odpowiednio 936 mln EUR i 724 mln EUR). Niektóre kwoty w ramach zaliczkowania wypłacone w ramach siódmego programu ramowego w zakresie badań i rozwoju technologicznego (7. PR) są w istocie pokrywane z Funduszu gwarancyjnego dla uczestników (PGF) – kwota wypłaconego zaliczkowania w 2010 r. wynosiła ogółem 3,2 mld EUR (w 2009 r.: 2,7 mld EUR). Jest to instrument ukierunkowany na wzajemne korzyści, ustanowiony w celu zabezpieczenia ryzyka finansowego ponoszonego przez UE i uczestników w trakcie realizacji działań pośrednich w ramach 7.PR, przy czym jego kapitał oraz odsetki stanowią zabezpieczenie wykonania. Wszyscy uczestnicy działań pośrednich mających postać dotacji (a zatem zaliczkowania w księgach Komisji) wnoszą wkład stanowiący 5 % łącznego wkładu UE na poczet kapitału tego funduszu na okres trwania działania. Uczestnicy są właścicielami PGF, a UE (reprezentowana przez Komisję) działa jako ich przedstawiciel wykonawczy. Po zakończeniu danego działania pośredniego uczestnicy odzyskują w całości swój wkład wniesiony na poczet kapitału, chyba że PGF poniesie straty spowodowane niewypełnieniem przez beneficjentów swoich zobowiązań; w takim przypadku uczestnicy odzyskują co najmniej 80 % swojego wkładu. Fundusz gwarancyjny dla uczestników (PGF) zabezpiecza interesy finansowe zarówno Komisji, jak i uczestników. Na dzień 31 grudnia 2010 r. uczestnicy wnieśli do funduszu gwarancyjnego wkład w wysokości 866 mln EUR (w 2009 r.: 561 mln EUR) – zob. także nota 11 . ZALICZKOWANIE DŁUGOTERMINOWE | mln EUR | Rodzaj zarządzania | 31.12.2010 | 31.12.2009 | Bezpośrednie zarządzanie scentralizowane | 1 695 | 1 148 | Pośrednie zarządzanie scentralizowane | 620 | 486 | Zarządzanie zdecentralizowane | 441 | 347 | Zarządzanie dzielone | 37 055 | 37 199 | Zarządzanie wspólne | 487 | 568 | Realizowane przez inne instytucje i agencje | 0 | 2 | Ogółem | 40 298 | 39 750 | Najznaczniejsze kwoty zaliczkowania długoterminowego odnoszą się głównie do działań strukturalnych na okres programowania 2007-2013: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rybackiego. Ponieważ wiele z tych projektów ma charakter długoterminowy, powiązane z nimi zaliczki są dostępne przez okres dłuższy niż jeden rok. Tym samym takie kwoty zaliczek wykazuje się jako aktywa długoterminowe. 2.5.2 Rozliczenia międzyokresowe czynne mln EUR | 31.12.2010 | 31.12.2009 (po przekształceniu) | Instrumenty inżynierii finansowej | 3 820 | 1 794 | Ogółem | 3 820 | 1 794 | W ramach programów na rzecz spójności i rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 z budżetu UE można dokonywać płatności na rzecz państw członkowskich, aby wesprzeć instrumenty inżynierii finansowej (niezależnie od tego, czy przybierają one formę pożyczek, gwarancji czy też inwestycji kapitałowych) stworzone i zarządzane przez państwa członkowskie. Podstawowe akty prawne nie zobowiązują jednak państw członkowskich do przedstawiania Komisji okresowych sprawozdań dotyczących wykorzystania tych środków. Stwierdzono, że mimo iż do 2010 r. włącznie płatności zaliczano pierwotnie do wydatków w systemie rachunkowości Komisji, nie wszystkie środki zostały wykorzystane w ramach instrumentu. Dlatego też bardziej właściwe jest włączenie ich do bilansu jako składniki majątku (rozliczenia międzyokresowe czynne). Ponadto zauważono, że biorąc pod uwagę przeznaczenie tych kwot, ich wykorzystania nie można określić jedynie sprawdzając podstawowe źródła informacji takie jak wyciągi z rachunków instrumentu, ponieważ na przykład kwoty wykorzystywane jako gwarancje pozostają zamrożone na rachunkach bankowych należących do instrumentu, a spłacone pożyczki udzielone w ramach instrumentu służą jako środki na nowe pożyczki. Jako że państwa członkowskie nie mają obowiązku przedstawiania sprawozdań dotyczących tych środków, a Komisji nie opłacałoby się zbieranie takich informacji na własną rękę, w celu należytego przedstawienia wykorzystania tych kwot w sprawozdaniu finansowym konieczne było dokonanie szacunków. Najbardziej wiarygodną dostępną metodą jest podejście polegające na ujmowaniu wydatków w rachunku wyniku ekonomicznego w oparciu o metodę liniową podczas całego okresu programowania aż do dnia 31.12.2015 r., który jest ostatnim dniem, w którym takie wydatki są dopuszczalne. W tym celu Komisja zwróciła się do państw członkowskich o przedstawienie niezbędnych informacji na początku 2011 r., aby oszacować, a następnie uwzględnić niewykorzystane kwoty w bilansie na dzień 31 grudnia 2010 r. Całkowita kwota podzielona jest na kwoty, które państwa członkowskie zamierzają wykorzystać w 2011 r. (przedstawione w nocie 2.9.2 ), oraz kwoty do wykorzystania po 2011 r., przedstawione w powyższej tabeli. Zgodnie z zasadami rachunkowości UE oraz ogólnie przyjętą międzynarodową praktyką rachunkowości, jako że powyższy przypadek stanowi zmianę zasad rachunkowości, a kwoty, których on dotyczy, są istotne, bilans za 2009 r. uległ przekształceniu w niniejszym sprawozdaniu finansowym, tak aby zawierał porównywalne dane liczbowe przedstawiające sytuację, która zaistniałaby, gdyby w ubiegłym roku zastosowano taką samą praktykę. Szacuje się, że skutki finansowe dla bilansu za 2008 r. wyniosły jedynie 18 mln EUR, a kwota ta została następnie uwzględniona poprzez korektę skumulowanego deficytu w 2009 r., tak że bilans otwarcia na 2009 r. nie uległ przekształceniu. Zmiany pierwotnego bilansu za 2009 r. w wyniku przekształcenia przedstawiono poniżej: Pierwotnie przedstawiony bilans za 2009 r. | Zmiana zasad rachunkowości | Bilans za 2009 r. po przekształceniu | Zaliczkowanie długoterminowe: | Zaliczkowanie | 39 750 | - | 39 750 | Wydatki opłacone z góry | - | 1 794 | 1 794 | 39 750 | 1 794 | 41 544 | Zaliczkowanie krótkoterminowe: | Zaliczkowanie | 9 077 | - | 9 077 | Wydatki opłacone z góry | - | 359 | 359 | 9 077 | 359 | 9 436 | Należności krótkoterminowe: | Naliczone dochody i rozliczenia międzyokresowe czynne | 3 912 | 295 | 4 207 | Aktywa ogółem | 100 859 | 2 448 | 103 307 | Zobowiązania ogółem | (145 585) | - | (145 585) | Aktywa netto | (44 726) | 2 448 | (42 278) | Wynik skumulowany i kapitały rezerwowe | Kapitały rezerwowe | 3 323 | - | 3 323 | Deficyt skumulowany | (52 506) | 18 | (52 488) | Wynik w bieżącym roku | 4 457 | 2 430 | 6 887 | (44 726) | 2 448 | (42 278) | 2.6 NALEŻNOŚCI DŁUGOTERMINOWE mln EUR | 31.12.2010 | 31.12.2009 | Państwa członkowskie | 14 | 26 | Pożyczki personelu EWWiS | 9 | 10 | Gwarancje i zabezpieczenia | 14 | 17 | Inne | 3 | 2 | Ogółem | 40 | 55 | Kwoty, które mają być otrzymane od państw członkowskich, odnoszą się do kwot należnych EWWiS w likwidacji od byłych krajów przystępujących. 14 mln EUR z całkowitej kwoty należności długoterminowych dotyczy transakcji związanych z podatkami i opłatami (w 2009 r.: 26 mln EUR). AKTYWA OBROTOWE 2.7 ZAPASY mln EUR | Opis | 31.12.2010 | 31.12.2009 | Materiały naukowe | 71 | 62 | Inne | 20 | 15 | OGÓŁEM | 91 | 77 | 2.8 INWESTYCJE KRÓTKOTERMINOWE Aktywa krótkoterminowe dostępne do sprzedaży | mln EUR | 31.12.2010 | 31.12.2009 | EWWiS w likwidacji | 1 283 | 1 483 | Mechanizm finansowania oparty na podziale ryzyka | 419 | 244 | Instrument Gwarancji Kredytowych dla Projektów TEN-T | 111 | 61 | Inwestycje w BUFI | 515 | 0 | Inne | 3 | 3 | Ogółem | 2 331 | 1 791 | Na inwestycje krótkoterminowe składają się dostępne do sprzedaży aktywa finansowe, które są nabywane z uwagi na ich rentowność lub zwrot z takiej inwestycji, bądź w celu ustanowienia określonej struktury aktywów lub dodatkowego źródła płynności, i tym samym mogą być sprzedane w przypadku konieczności zwiększenia płynności bądź zmian stóp procentowych. Jeśli chodzi o EWWiS w likwidacji, wszystkie inwestycje dostępne do sprzedaży stanowią dłużne papiery wartościowe denominowane w euro i notowane na aktywnych rynkach. Na dzień 31 grudnia 2010 r. dłużne papiery wartościowe (wycenione w wartości godziwej), których ostateczny termin zapadalności przypada w 2010 r., opiewały na kwotę 294 mln EUR (w 2009 r.: 242 mln EUR). Mimo że dokonano inwestycji zarówno w ramach mechanizmu finansowania opartego na podziale ryzyka, jak i Instrumentu Gwarancji Kredytowych dla Projektów TEN-T (zob. także nota 5.1.2 ), duży wzrost w porównaniu z poprzednim rokiem wynika głównie z zainwestowania tymczasowo zainkasowanych grzywien w fundusz, który został specjalnie w tym celu stworzony przez DG ECFIN (BUFI). W poprzednich latach takie kwoty ulokowano by na specjalnych rachunkach bankowych – zob. nota 2.11 , środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania. 2.9 ZALICZKOWANIE KRÓTKOTERMINOWE mln EUR | 31.12.2010 | 31.12.2009 (po przekształceniu) | Zaliczkowanie (zob. nota 2.9.1) | 9 123 | 9 077 | Rozliczenia międzyokresowe czynne (zob. nota 2.9.2) | 955 | 359 | Zaliczkowanie krótkoterminowe ogółem | 10 078 | 9 436 | 2.9.1 Zaliczkowanie mln EUR | Rodzaj zarządzania | 31.12.2010 | 31.12.2009 | Bezpośrednie zarządzanie scentralizowane | 3 038 | 2 924 | Pośrednie zarządzanie scentralizowane | 2 368 | 1 990 | Zarządzanie zdecentralizowane | 536 | 700 | Zarządzanie dzielone | 2 177 | 2 550 | Zarządzanie wspólne | 894 | 832 | Realizowane przez inne instytucje i agencje | 110 | 81 | Ogółem | 9 123 | 9 077 | Spadek zaliczkowania krótkoterminowego w ramach zarządzania dzielonego wynika z likwidowania Funduszu Solidarności. Mimo że w 2010 r. wypłacono raty zaliczkowania na nowe projekty (programy związane z okresem 2007-2013), ujęto je aktywach długoterminowych, jak opisano w nocie 2.5 . Wzrost zaliczkowania krótkoterminowego w ramach pośredniego i bezpośredniego zarządzania scentralizowanego wynika ze wzmożonej działalności, głównie w dziedzinie badawczo-rozwojowej. 2.9.2 Rozliczenia międzyokresowe czynne mln EUR | 31.12.2010 | 31.12.2009 (po przekształceniu) | Instrumenty inżynierii finansowej | 955 | 359 | Ogółem | 955 | 359 | Jak wyjaśniono w nocie 2.5.2 , kwoty te odnoszą się do płatności dokonanych przez państwa członkowskie w ramach programów na rzecz spójności i rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013, w celu stworzenia lub wsparcia instrumentów inżynierii finansowej, lecz których nie wykorzystano w ramach instrumentu do końca roku. Przewiduje się, że powyższe kwoty zostaną wykorzystane w 2011 r. 2.10 NALEŻNOŚCI KRÓTKOTERMINOWE mln EUR | 31.12.2010 | 31.12.2009 (po przekształceniu) | Pożyczki i depozyty terminowe | 2 170 | 216 | Należności bieżące | 6 786 | 4 519 | Należności różne | 20 | 16 | Naliczone dochody i rozliczenia międzyokresowe czynne | 4 525 | 4 207 | Ogółem | 13 501 | 8 958 | Szacuje się, że 11 009 mln EUR z całkowitej kwoty należności krótkoterminowych dotyczy transakcji związanych z podatkami i opłatami (w 2009 r.: 8 415 mln EUR). 2.10.1 Pożyczki i depozyty terminowe Na kwoty te składają się głównie udzielone pożyczki na wsparcie bilansu płatniczego w kwocie 2 004 mln EUR z terminem zapadalności upływającym w okresie krótszym niż 12 miesięcy od dnia bilansowego (zob. nota 2.4 powyżej). W pozycji tej znajdują się również lokaty terminowe w kwocie 166 mln EUR, dotyczące głównie EWWiS w likwidacji. 2.10.2 Należności bieżące mln EUR | Grupa | Na dzień 31.12.2010 | Na dzień 31.12.2009 | Grzywny | 4 584 | (406) | 4 178 | 3 370 | (133) | 3 237 | Państwa członkowskie | 4 011 | (1 625) | 2 386 | 2 198 | (1 191) | 1 007 | Inne | 96 | (2) | 94 | 76 | (2) | 74 | Ogółem | 8 898 | (2 112) | 6 786 | 5 921 | (1 402) | 4 519 | Klienci Pozycja ta obejmuje nakazy odzyskania środków ujęte na dzień 31 grudnia 2010 r. jako ustalone należności do odzyskania, które jeszcze nie zostały ujęte w innych pozycjach bilansowych po stronie aktywów. Grzywny Pozycja ta obejmuje kwoty do odzyskania, związane z grzywnami nałożonymi przez Komisję. Zwiększenie odpisu aktualizującego wartość z zeszłego roku tłumaczy się głównie faktem, że w 2011 r. zmniejszono kwotę grzywien nałożonych przed dniem 31 grudnia 2010 r. Ponadto w tym odpisie uwzględniono fakt, że niektóre nowe nałożone grzywny – w kontekście kryzysu gospodarczo-finansowego - nie mogły być pokryte za pomocą płatności tymczasowych ani gwarancji bankowych. W odniesieniu do tych należności otrzymano gwarancje w całkowitej kwocie 2 585 mln EUR na poczet grzywien nierozliczonych do dnia 31 grudnia 2010 r. (w 2009 r.: 2 952 mln EUR). Należy zauważyć, że z wyżej wymienionej kwoty kwota 1 771 mln EUR była wymagalna po dniu 31 grudnia 2010 r. Należności od państw członkowskich Należności związane z EFRG i funduszem na rzecz rozwoju obszarów wiejskich W pozycji tej wykazano głównie kwoty należne od beneficjentów EFRG na dzień 31 grudnia 2010 r., na podstawie kwot zadeklarowanych i poświadczonych przez państwa członkowskie na dzień 15 października 2010 r., pomniejszone o 20 % kwoty, które państwa członkowskie mogą zatrzymać na pokrycie kosztów administracyjnych. Należności powstałe w okresie po zadeklarowaniu tych kwot do 31 grudnia 2010 r. podlegają oszacowaniu. Komisja dokonuje także oszacowania wartości umorzenia w odniesieniu do kwot należnych od beneficjentów, których odzyskanie jest mało prawdopodobne. Fakt, że dokonuje się takiej korekty, nie oznacza, że Komisja odstępuje od odzyskania tych kwot w przyszłości. Należy także zauważyć, że w 2010 r. dostosowano metodę obliczania odpisów, co wpłynęło zarówno na dochody, jak i na wydatki, lecz nie miało żadnego znaczenia dla kwoty netto – zob. nota 3.2.3 . Według nowej metody należności księguje się zgodnie z ich wartością nominalną, a zmniejszenie ich wartości opiera się na analizie danych statystycznych (stopie odzysku). Należności związane z zasobami własnymi Należy zaznaczyć, że państwa członkowskie mogą zatrzymać tytułem kosztów poboru 25 % tradycyjnych zasobów własnych, w związku z czym powyższe dane liczbowe uwzględniają to odliczenie. W oparciu o szacunki przesłane przez państwa członkowskie umorzenie w wysokości 811 mln EUR odliczono od pozycji „należności od państw członkowskich”. Nie oznacza to jednak, że Komisja odstępuje od odzyskania kwot objętych tą korektą wartości. Inne należności od państw członkowskich Inne należności od państw członkowskich obejmują 30 mln EUR odzyskanych wydatków oraz zaliczki EFRG w wysokości 199 mln EUR, podczas gdy w 2009 r. kwoty te wynosiły odpowiednio 72 mln EUR oraz 8 mln EUR. mln EUR | 31.12.2010 | 31.12.2009 | EFRG i należności związane z funduszem na rzecz rozwoju obszarów wiejskich | EFRG | 1 130 | 627 | TRDI | 19 | - | SAPARD | 146 | - | Odpis aktualizacyjny | (814) | (350) | Ogółem | 481 | 277 | VAT zapłacony i podlegający odzyskaniu od państw członkowskich | 46 | 38 | Zasoby własne | Zapisane na rachunku A | 81 | 89 | Zapisane na odrębnym rachunku | 1 285 | 1 260 | Odpis aktualizacyjny | (811) | (841) | Inne | 391 | 25 | Ogółem | 946 | 533 | Inne należności od państw członkowskich | 913 | 159 | Ogółem | 2 386 | 1 007 | 2.10.3 Naliczone dochody i rozliczenia międzyokresowe czynne mln EUR | 31.12.2010 | 31.12.2009 restated | Naliczone dochody | 3 445 | 3 655 | Rozliczenia międzyokresowe czynne | 1 061 | 525 | Inne | 19 | 27 | Ogółem | 4 525 | 4 207 | Główna kwota ujęta w niniejszej pozycji odnosi się do naliczonych dochodów: mln EUR | 31.12.2010 | 31.12.2009 | Zasoby własne | 2 657 | 2 209 | Przychody przeznaczone na rolnictwo - listopad i grudzień | 72 | 940 | EFRG: niewykonane decyzje dotyczące korekty w ramach zgodności rozliczeń | 520 | 0 | Fundusz Spójności, fundusz rozwoju regionalnego i fundusz rozwoju obszarów wiejskich: korekty finansowe | 43 | 404 | Inne naliczone dochody | 153 | 102 | Naliczone dochody ogółem | 3 445 | 3 655 | W pozycji „inne naliczone dochody” ujęto głównie dochody z tytułu odsetek za zwłokę, naliczone odsetki bankowe oraz naliczone odsetki uzyskane z kwot wypłaconych tytułem zaliczkowania. Najistotniejsze kwoty ujęte w tej pozycji jako rozliczenia międzyokresowe czynne dotyczą środków przekazanych przez państwa członkowskie na rzecz instrumentów inżynierii finansowej, które miały zostać zgłoszone lub zwrócone przez Komisję na koniec roku. Na dzień 31 grudnia 2010 r. środki te wynosiły 858 mln EUR (w 2009 r.: 295 mln EUR). Należy zauważyć, że kwota za 2009 r. uległa przekształceniu – szczegółowe informacje na ten temat znajdują się w nocie 2.5.2 . W rozliczeniach międzyokresowych czynnych ujęto także kwotę w wysokości 182 mln EUR, z której największą część stanowią spodziewane płatności w wysokości 50 mln EUR wypłacane w ramach porozumień dwustronnych z krajami trzecimi w sprawie połowów, 41 mln EUR na działalność szkoły europejskiej oraz 44 mln EUR przeznaczone na wynajem biur. 2.11 ŚRODKI PIENIĘŻNE I INNE AKTYWA PIENIĘŻNE mln EUR | 31.12.2010 | 31.12.2009 | Środki pieniężne o nieograniczonej możliwości dysponowania: | Rachunki – administracje finansowe i banki centralne | 10 123 | 10 958 | Rachunki bieżące | 1 150 | 1 967 | Rachunki pomocnicze typu imprest | 39 | 42 | Przesunięcia (środki pieniężne w drodze) | 1 | 9 | Depozyty krótkoterminowe i inne aktywa pieniężne | 1 670 | 1 486 | Ogółem | 12 983 | 14 462 | Środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania | 9 080 | 8 910 | Ogółem | 22 063 | 23 372 | 2.11.1 Środki pieniężne o nieograniczonej możliwości dysponowania W pozycji „środki pieniężne o nieograniczonej możliwości dysponowania” ujęto wszelkie środki UE znajdujące się na rachunkach w poszczególnych państwach członkowskich i państwach EFTA (administracja finansowa lub bank centralny), jak również na rachunkach bieżących, rachunkach pomocniczych typu imprest, depozytach krótkoterminowych oraz rachunkach środków podręcznych (petty cash). Kwoty wykazane jako depozyty krótkoterminowe odnoszą się głównie do kwot zarządzanych w imieniu UE przez powierników w celu wdrażania określonych programów finansowanych z budżetu UE. Na koniec roku zaciągnięto zobowiązania na kwotę 131 mln EUR, lecz środki te nie zostały jeszcze wykorzystane przez inne strony. 2.11.2 Środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania Środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania odnoszą się do kwot otrzymanych w związku z grzywnami nałożonymi przez Komisję, w odniesieniu do których postępowanie jest w toku. Znajdują się one na specjalnych rachunkach depozytowych, które wykorzystywane są wyłącznie do tego celu. ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE 2.12 ŚWIADCZENIA PRACOWNICZE mln EUR | 31.12.2010 | 31.12.2009 | Świadczenia emerytalne i rentowe dla personelu | 32 801 | 33 316 | Świadczenia emerytalne i rentowe dla osób nienależących do personelu | 840 | 663 | Wspólny program ubezpieczeń zdrowotnych | 3 531 | 3 263 | Ogółem | 37 172 | 37 242 | 2.12.1 Świadczenia emerytalne i rentowe dla personelu Zgodnie z art. 83 regulaminu pracown