Rozporządzenie ma zastosowanie do krajowych środków ochrony w sprawach cywilnych, wydanych w ramach postępowań cywilnych i procedur administracyjnych. W szczególności ma ono zastosowanie do środków, które nakładają obowiązki na osobę stwarzającą zagrożenie dla integralności fizycznej lub psychicznej innej osoby i których celem jest ochrona tej innej osoby. Rozporządzenie ma zastosowanie do wszystkich ofiar. Dotyczy ono trzech najpowszechniejszych rodzajów krajowych środków ochrony:

Celem rozporządzenia jest zapewnienie, aby osoba fizyczna, która korzysta ze środka ochrony w sprawach cywilnych w jednym państwie członkowskim, mogła w dalszym ciągu polegać na takiej ochronie, kiedy przemieszcza się lub podróżuje do innego państwa członkowskiego. Jednocześnie rozporządzenie ma na celu ochronę praw do obrony przysługujących osobie stwarzającej zagrożenie.

Zgodnie z wymogami art. 21 rozporządzenia w niniejszym sprawozdaniu oceniono jego stosowanie. Komisja Europejska musi również przedłożyć Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu sprawozdanie ze stosowania rozporządzenia oraz, w razie konieczności, wszelkie wnioski dotyczące zmian. Chociaż sprawozdanie miało zostać przedłożone do dnia 11 stycznia 2021 r., ze względu na wybuch pandemii COVID-19 w pierwszej połowie 2020 r. Komisja znalazła się pod bezprecedensową presją wynikającą z konieczności zajęcia się pilnymi sprawami związanymi z COVID-19. Opóźniło to ocenę i jej publikację.

Wraz z dyrektywą 2012/29/UE ustanawiającą normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw („dyrektywa o prawach ofiar”) dyrektywa i rozporządzenie stanowią spójny zbiór środków. Wzmacnia to prawa i ochronę ofiar i potencjalnych ofiar przestępstw podczas podróży lub przemieszczania się do innego państwa członkowskiego.

·przemocy w bliskich związkach, takim jak przemoc fizyczna, napastowanie, przemoc seksualna, nękanie, zastraszanie lub innym formom przymusu pośredniego.

Ofiary takich przestępstw są szczególnie narażone na wtórną i ponowną wiktymizację, zastraszenie lub odwet. W praktyce głównymi beneficjentami środków ochrony są kobiety.

Nakazy ochrony zazwyczaj pociągają za sobą stosunkowo ograniczone naruszenie swobody przemieszczania się osoby stwarzającej zagrożenie. Wydawanie i monitorowanie nakazów ochrony zasadniczo nie wiąże się ze znacznymi inwestycjami finansowymi. Mogą one jednak pomóc w ograniczeniu przemocy i zapobieganiu jej.

W praktyce osoba, która otrzymuje ochronę na podstawie co najmniej jednego krajowego środka ochrony („osoba objęta ochroną”), zwraca się z wnioskiem do organu państwa członkowskiego, w którym wydano środki ochrony („organ wydający”). Jeżeli wniosek zostanie rozpatrzony pozytywnie, organ wydający w tym państwie członkowskim („państwo członkowskie wydania”) wydaje zaświadczenie. Następnie organ wydający przesyła to zaświadczenie do właściwego organu innego państwa członkowskiego („państwo członkowskie, do którego kierowany jest wniosek”) w celu uznania i wykonania środków ochronnych na terytorium państwa członkowskiego, do którego kierowany jest wniosek. Właściwy organ państwa członkowskiego, do którego kierowany jest wniosek, może w podobnej sprawie zastosować dowolny środek dostępny na mocy jego prawa krajowego w celu zapewnienia ciągłości ochrony osoby objętej ochroną na terytorium państwa członkowskiego, do którego kierowany jest wniosek. Państwo członkowskie, do którego kierowany jest wniosek, musi zapewnić ofierze taki sam poziom ochrony, jaki zapewniłoby swoim obywatelom znajdującym się w podobnej sytuacji.

Zaświadczenie o środkach ochrony w sprawach cywilnych ma postać standardowego wielojęzycznego formularza, który został przyjęty późniejszym aktem wykonawczym. Pozostałe państwa członkowskie muszą uznać to zaświadczenie bez dodatkowej weryfikacji. Zaświadczenie musi być bezpośrednio wykonalne, co oznacza, że osoba objęta ochroną może bezpośrednio powoływać się na środki ochrony przed organami państwa członkowskiego, do którego kierowany jest wniosek.

Od 11 stycznia 2015 r. rozporządzenie ma bezpośrednie zastosowanie we wszystkich państwach członkowskich z wyjątkiem Danii.

1.3.Cel i zakres sprawozdania

Analiza Komisji opiera się głównie na informacjach przekazywanych bezpośrednio przez państwa członkowskie. Komisja zaczerpnęła dane pierwotne z informacji przekazanych przez państwa członkowskie na podstawie art. 18 ust. 1. Informacje te zawierają wykaz właściwych organów i języków akceptowanych do celów rozporządzenia. Ponadto Komisja przeanalizowała odpowiedzi na pytania zawarte w kwestionariuszu dotyczącym stosowania rozporządzenia od czasu jego wejścia w życie. Komisja przesłała ten kwestionariusz właściwym organom w państwach członkowskich w lipcu 2021 r., a 19 państw członkowskich udzieliło na niego odpowiedzi. Spośród wszystkich państw członkowskich 16 potwierdziło, że ich system prawny umożliwia stosowanie środków ochrony w sprawach cywilnych. Komisja zgromadziła dodatkowe informacje na temat właściwych organów w państwach członkowskich z wykorzystaniem portalu „e-Sprawiedliwość”.

Przy sporządzaniu niniejszego sprawozdania Komisja wykorzystała dwa dodatkowe badania, które pozwoliły na uzupełnienie danych przekazanych przez państwa członkowskie. Mówiąc konkretnie, Komisja wykorzystała badanie opublikowane przez Parlament Europejski w 2017 r. W badaniu tym przeanalizowano funkcjonowanie wzajemnego uznawania środków ochrony w sprawach cywilnych w ramach oceny wdrożenia dyrektywy. Ponadto Komisja zapoznała się szczegółowo z badaniem końcowym dotyczącym projektu POEMS finansowanego w ramach programu DAPHNE Komisji w latach 2012–2014. W badaniu tym dokonano przeglądu prawodawstwa i oceniono wpływ nakazów ochrony w państwach członkowskich.

Niniejsze sprawozdanie koncentruje się na najważniejszych przepisach rozporządzenia, które mają zasadnicze znaczenie dla sprawnego funkcjonowania wzajemnego uznawania środków ochrony w sprawach cywilnych w całej UE.

Przepisy te obejmują obowiązek przekazywania informacji o rodzajach organów właściwych w sprawach objętych rozporządzeniem, z wyszczególnieniem:

·organów właściwych do wydawania zaświadczeń dotyczących środków ochrony w sprawach cywilnych;

·organów, przed którymi należy powoływać się na środek ochrony wydany w innym państwie członkowskim (i które są właściwe do wykonania takiego środka);

·organów, które są właściwe w sprawie dostosowania środków ochrony oraz

·organów, do których należy wystąpić z wnioskiem o odmowę uznania.

Sprawozdanie dotyczy również następujących kwestii:

·systemów językowych państw członkowskich;

·obowiązku poszanowania praw do obrony przysługujących osobie stwarzającej zagrożenie;

·wydawania, przetwarzania i przekazywania zaświadczeń dotyczących środków ochrony w sprawach cywilnych oraz