PL   PL 
 
 
 KOMISJA  
EUROPEJSKA   
Strasburg, dnia 15.2.2022 r.  
COM(2022) 60 final  
 
KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, 
EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO -SPOŁECZNEGO I KOMITETU 
REGIONÓW  
Wkład Komisji w europejską obronność   
 
1 1. Wprowadzenie  
W dzisiejszym świecie Unia Europejska stoi  w obliczu zwiększonej globalnej niestabilności  
i tarć geopolitycznych , co potwierdza pierwsza  w historii kompleksowa unijna analiza 
zagrożeń, przeprowadzona  w listopadzie 2020  r. w ramach przygotowań do przyszłego 
Strategicznego kompasu UE.  Konflikty  i kryzysy w naszym sąsiedztwie  i nie tylko mają 
bezpośredni wpływ na nasze bezpieczeństwo, natomiast społeczeństwa  i gospodarki UE są celem 
wyrafinowanych zagrożeń hybrydowych,  w tym zagranicznych cyberataków  i kampanii 
dezinformacyjnych.  Tymczasem kryzys klimatyczny  i utrata różnorodności b iologicznej 
stwarzają wyzwania dla ogólnego bezpieczeństwa na świecie,  a w szczególności dla operacji 
cywilno -wojskowych.  
To, co dzieje się na naszych granicach lądowych, powietrznych  i morskich oraz wokół nich,  
a także w cyberprzestrzeni, wzdłuż ważnych szlaków morskich  i w przestrzeni kosmicznej, 
uwydatnia potrzebę lepszego przygotowania oraz zwiększenia zdolności  i odporności . 
W kontekście przyspieszonego wyścigu technologicznego między Stanami Zjednoczonymi  
a Chinami Unia Europejska musi dalej budować  i zabezpieczać swoją przewagę technologiczną. 
Ponieważ stosunki geopolityczne ewoluują,  a nasze otoczenie się zmienia, Unia również musi 
ewoluować oraz zintensyfikować  i przyspieszyć swoje zbiorowe zdolności do obrony  
i zabezpieczenia swoich podstawowych wartości  i obywateli. Postęp  w dziedzinie europejskiej 
obronności jest integralną  i nieodzowną częścią zabezpieczenia Unii  i jej obywateli  
w nadchodzących latach  i dziesięcioleciach.  
Obecne  i wcześniejsze wydarzenia przypominają, że Europejczycy muszą ze sobą ściślej 
współpracować  w dziedzinie obrony, aby zapewnić sobie bezpieczeństwo  i stać się silniejszym 
gwarantem bezpieczeństwa dla innych poprzez wykorzystanie wyjątkowo szerokiego zestawu 
narzędzi Unii. UE jest już zaangażowana  w rozwiązywanie licznych  otwartych  i zamrożonych 
konfliktów we wschodnim  i południowym sąsiedztwie, jak również  w różnych regionach Afryki 
jako naszego sąsiedniego kontynentu. Mająca miejsce ostatnio koncentracja wojsk rosyjskich 
wzdłuż wschodniej granicy Ukrainy, na Białorusi  i w regionie Morza Czarnego , a także 
podejmowane przez Moskwę próby zakłócenia, podzielenia  i przedefiniowania architektury 
bezpieczeństwa  w Europie stanowią wyzwanie dla międzynarodowego ładu opartego na 
zasadach. Sytuacja ta przypomina nam również, że musimy zapewnić wzmocnioną europejską 
obronność  w ścisłym partnerstwie  z Organizacją Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO). 
Gwałtowne zakończenie międzynarodowej misji wojskowej  w Afganistanie  w sierpniu 2021  r. 
nauczyło nas, że Europa musi być lepiej przy gotowana do samodzielnego radzenia sobie ze 
złożonymi zadaniami stabilizacyjnymi  i nagłymi sytuacjami nadzwyczajnymi. Przekonaliśmy 
się, że brak stabilności może tworzyć warunki sprzyjające dla terroryzmu  i przesiedleń ludzi,  
a także że światowe  i regional ne potęgi mogą wykorzystywać takie sytuacje do zdobywania 
wpływów  i dostępu do zasobów. Do złożoności tej sytuacji przyczynia się fakt, że zmiana 
klimatu zwielokrotnia potencjał konfliktów wewnątrz państw  i pomiędzy nimi.  
Jednocześnie UE musi zwiększyć wł asną gotowość, zdolność  i odporność, aby lepiej chronić 
swoich obywateli. Zagrożenia dla bezpieczeństwa UE mają  w coraz większym stopniu 
charakter nie tylko wojskowy. UE stoi  w obliczu coraz bardziej dotkliwych cyberataków 
 
2 wymierzonych  w podmioty krytyczne, paraliżujących zakłady przemysłowe, sieci energetyczne, 
administrację miejską  i szpitale, podczas gdy zagraniczne manipulacje informacjami  i ingerencje  
w informacje również uderzają  w podstawy demokracji. Sponsorowany przez państwo atak 
hybrydow y reżimu Łukaszenki, instrumentalizujący migrantów do celów politycznych, jest 
wyraźnym przykładem ewoluującego charakteru kampanii hybrydowych, których celem jest 
dywersja, wywieranie nacisku  i manipulowanie poniżej progu agresji zbrojnej . W odpowiedzi na  
tę sytuację UE zapewnia pomoc humanitarną, prowadzi działania dyplomatyczne  w państwach 
trzecich  i udziela wsparcia państwom członkowskim,  a także nałożyła sankcje na osoby 
odpowiedzialne . W  międzyczasie pandemia COVID -19 uwypukliła również potrzebę 
wzmoc nionej odporności,  a siły zbrojne zapewniały władzom cywilnym wsparcie  w zakresie 
logistyki  i bezpieczeństwa oraz pomoc medyczną na wczesnych etapach rozprzestrzeniania się 
wirusa  w 2020 r. W tym szybko zmieniającym się otoczeniu  Unia Europejska musi dalej  
zwiększać swoją gotowość, zdolność  i odporność,  w szczególności poprzez wzmocnienie 
mechanizmów amortyzacji wstrząsów  i stworzenie zestawu narzędzi we wszystkich 
odpowiednich sektorach .  
Państwa członkowskie podejmują działania, aby  w sposób bardziej zdecydowany stawić czoła 
wszystkim zagrożeniom  i wyzwaniom  w ramach nowego Strategicznego kompasu UE na 
rzecz bezpieczeństwa  i obrony (Strategiczny kompas), który ma zostać przyjęty przez państwa 
członkowskie  w marcu 2022  r. W  dokumencie tym zostanie okreś lona wspólna wizja 
strategiczna na najbliższe dziesięciolecie oraz przedstawiony zostanie sposób,  w jaki UE 
zamierza zwiększyć swoją zdolność do działania  i reagowania na różne kryzysy  i wyzwania; 
zabezpieczać swoje interesy  i chronić swoich obywateli; inw estować  i wprowadzać innowacje  
w celu wspólnego rozwijania niezbędnych zdolności  i technologii oraz zacieśniać partnerstwa 
oparte na wartościach  i interesach UE. Niniejszy komunikat stanowi dalszy wkład Komisji 
Europejskiej w te prace.  
Unia Europejska musi  działać już teraz, aby rozwinąć swoje zdolności obronne  w obecnej 
sytuacji,  a także przygotować się do działania na przyszłych polach walki, obejmujących nową 
generację najnowocześniejszych technologii zdolnych do przeciwdziałania zagrożeniom 
wynikającym  z systemów cybernetycznych, hybrydowych, opartych na współpracy  
w przestrzeni kosmicznej oraz systemów autonomicznych opartych na łączności  i sztucznej 
inteligencji. Jednocześnie ekosystem przemysłowy, tworzony przez sektor obronności wraz  
z sektorem lotni czym  i kosmicznym oraz sektorem bezpieczeństwa, stanowi ekosystem 
przemysłowy zaawansowanych technologii , który jest nie tylko zasadniczym motorem otwartej 
strategicznej autonomii  i suwerenności technologicznej Europy, ale również  w znacznym stopniu 
przyczynia się do wzrostu  i innowacji. Oprócz wkładu  w bezpieczeństwo obywateli Unii 
Europejskiej europejski sektor obronny może wesprzeć trwałą odbudowę gospodarczą  po 
pandemii oraz podnieść ogólną innowacyjność ekosystemu, który może  w znacznym stopniu 
przyczynić się do zielonej transformacji  i wyw ołać korzystne efekty zewnętrzne dla zastosowań 
cywilnych.  
 
3 Osiągnięcie celów jest możliwe tylko poprzez wspólne rozwijanie, pozyskiwanie  
i wykorzystywanie sprzętu wojskowego . UE wprowadziła nowe narzędzia  i instrumenty1 
w celu odwrócenia długotrwałej  fragmentacji ograniczającej skuteczność europejskiego sektora 
obronnego  i zmniejszającej zdolność UE  i jej państw członkowskich do budowania zdolności 
obronnych nowej generacji, które będą miały decydujące znaczenie dla bezpieczeństwa Europy  
w przyszłości  i jej zdolności do zapewnienia bezpieczeństwa  w sąsiedztwie  i poza nim.  
W szczególności Europejski Fundusz Obronny (EFO)2, którego budżet na lata 2021 –2027 
wynosi blisko 8 mld EUR, już  teraz jest czynnikiem zmieniającym zasady tworzenia 
europejskiego ekosystemu obronnego zdolnego do dostarczania najnowocześniejszych 
interoperacyjnych technologii obronnych  i wyposażenia obronnego, które zwiększą swobodę 
działania Unii oraz jej suwerennoś ć i konkurencyjność technologiczną.  
W tym trudnym kontekście Komisja Europejska będzie nadal ściśle współpracować  z Wysokim 
Przedstawicielem  i państwami członkowskimi  w celu:  
o zapewnienia skutecznego  i ukierunkowanego wdrażania  innowacyjnych instrumentów  
i inicjatyw, które Unia wprowadziła, takich jak EFO  i Plan działania na rzecz mobilności 
wojskowej,  w tym poprzez szereg dodatkowych środków przedstawionych  w niniejszym 
komunikacie;  
o wspierania ściślejszej współpracy  w dziedzinie obronności między państwami  
członkowskimi  i między sektorami , której będą towarzyszyć niezbędne środki finansowe  
i zwiększone wydatki na współpracę zgodnie  z istniejącymi zobowiązaniami,  w celu 
zwiększenia opłacalności, wzmocnienia interoperacyjności, wspierania innowacji oraz 
popra wy konkurencyjności  i odporności przemysłu;  
o wzmocnienia naszej zdolności do reagowania  w obliczu poważnych kryzysów , w tym 
cyberataków  i kampanii hybrydowych,  a także długoterminowych wyzwań  i sporów 
geopolitycznych  w strategicznych dziedzinach , w oparciu o podejście przewidujące 
zaangażowanie całej administracji rządowej oraz wzmocnienie synergii  w zakresie 
podwójnego zastosowania  i synergii cywilno -wojskowych  w ramach szerokiego wachlarza 
realizowanych pod przewodnictwem Komisji polityk, narzędzi  i instrumentów;  
o utrzymania  i wzm ocnienia bliskich stosunków z NATO  zgodnie  z podjętymi 
zobowiązaniami  i uzgodnionymi zasadami współpracy UE i NATO na mocy wspólnych 
deklaracji, jak również  z innymi kluczowymi partnerami międzynarodowymi takimi jak 
Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ)  i partnerami dwustronnymi  o podobnych 
poglądach,  w tym Stanami Zjednoczonymi, Norwegią3 i Kanadą. 
W kontekście stale zmieniającego się otoczenia geopolitycznego  i technologicznego,  a także 
w perspektywie zbliżającego się nieform alnego szczytu  w Paryżu w dniach 10 –11 marca 2022  r. 
                                                           
1 W tym Europejski Fundusz Obronny, stała współpraca strukturalna (PESCO) oraz skoordynowany roczny 
przegląd  w zakresie obronności (CARD).  
2 PE/11/2021/INIT.  
3 Jako członek Europejskiego Obszaru Gospodarczego.  
 
4 w niniejszym komunikacie przedstawiono konkretne, nowe środki  i inicjatywy  w wielu 
krytycznych obszarach  oraz określono kluczowe czynniki sukcesu na drodze do bardziej 
konkurencyjnego  i zharmonizowanego europejskiego rynku obronnego,  w tym poprzez:  
- zwiększenie inwestycji  w badania naukowe  i zdolności  w dziedzinie obronności 
rozwijane  w ramach współpracy UE;  
- wspieranie synergii między badaniami naukowymi  i innowacjami  w dziedzinie 
zastosowań cywilnych  i obronnych oraz zmniejszanie strategicznych zależności ; 
- zachęcanie do wspólnych zamówień na zdolności obronne rozwijane we współpracy  
w ramach UE;  
- wezwanie państw członkowskich do dalszego dążenia do usprawnienia  i ujednolicenia 
praktyk kontroli wywozu,  w szczególności  w odniesieniu do zdolności obronnych 
rozwijanych  w ramach UE;  
- wzmocnienie wymiaru bezpieczeństwa  i wym iaru obronnego przestrzeni kosmicznej na 
szczeblu UE;  
- wzmocnienie odporności Europy m.in. poprzez zwiększenie cyberbezpieczeństwa oraz 
przeciwdziałanie zagrożeniom cyberbezpieczeństwa  i wszelkim innym zagrożeniom 
hybrydowym, zwiększenie mobilności wojskowej oraz stawienie czoła wyzwaniom 
związanym ze zmianą klimatu  w dziedzinie obronności.  
Za pomocą tych podstawowych elementów składowych oraz korzystając  z synergii między 
polityką wewnętrzną  i zewnętrzną,  w tym z  synergii wspieranych  w ramach strategii  w zakresie 
unii bezpieczeństwa  z 2020 r., Komisja będzie nadal aktywnie uczestniczyć  w nadchodzących 
latach  w procesie budowania Europejski ej Unii Obrony  za pomocą ukierunkowanych inicjatyw  
i projektów oraz przy wykorzystaniu pełnego spektrum narzędzi, jakimi dysponuje,  w celu 
dalszego przeciwdziałania szybko zmieniającym się wieloaspektowym zagrożeniom, przed 
którymi stoi UE.  
2. Zwiększenie inwestycji  w badania naukowe  i zdolności  w dziedzinie obronności 
rozwijane  w ramach współpracy UE  
EFO jest ambitnym, zrównoważonym  i inkluzywnym programem , który zapewnia silne 
zaangażowanie państw członkowskich, tak aby finansowane projekty spełniały potr zeby 
operacyjne sił zbrojnych, torując drogę do produkcji  i zamówień. Kryteria kwalifikowalności  
Funduszu utrzymują otwarty rynek,  a jednocześnie wzmacniają konkurencyjność europejskiego 
przemysłu obronnego  i chronią bezpieczeństwo  i interesy strategiczne UE.  
Do końca 2022  r. Komisja Europejska zainwestuje 1,9 mld EUR  w projekty  w zakresie badań 
naukowych  i rozwoju zdolności  w dziedzinie obronności, które będą stanowiły odpowiedź na 
potrzeby państw członkowskich  w zakresie zdolności. Pozwoli to uruchomić kluczowe, 
zakrojone na szeroką skalę, wspólne projekty  w zakresie rozwoju zdolności , eliminujące 
krytyczne braki,  a jednocześnie pobudzi innowacje  w dziedzinie obronności , w tym 
w szczególnie obszarach niszowych . Fundusz obejmuje mniejsze projekty  i otwarte zaproszenia 
do składania wniosków, które zwiększają poziom uczestnictwa transgranicznych przedsiębiorstw 
typu start -up oraz małych  i średnich przedsiębiorstw (MŚP), przy czym do  8 % budżetu 
 
5 na 2021  r. przeznaczono na finansowanie przełomowych technologii  obronnych,  a około 6 % na 
otwarte zaproszenia do składania wniosków dla MŚP. Stanowią one  48 % z 1 100 podmiotów, 
które złożyły wnioski,  i odpowiadają 20  % całkowitego zapotrzebowania na środki finansowe4 
w ramach zaproszeń dotyczących EFO na  2021  r.5 Komisja będzie nadal wspierać udział MŚP  
w całej UE,  w tym poprzez zachęcanie do włączania najbardziej innowacyjnych  
i konkurencyjnych przedsiębiorstw do łańcuchów dostaw.  
Już w ramach pierwszych zaproszeń do składania wniosków opublikowanych  w 2021 r. planuje 
się przeznaczyć około 700 mln EUR na projekty dotyczące dużych  i złożonych platform  
i systemów obronnych , takich jak systemy myśliwców nowej generacji, flota pojazdów 
naziemnych, wielozadaniowe  i modułowe pełnomorskie jednostki patrolowe oraz systemy  
obrony przed rakietowymi pociskami balistycznymi.  
Również  w ramach programu poprzedzającego EFO6 dwa duże projekty  w zakresie rozwoju 
zdolności  o dużym znaczeniu strategicznym otrzymały łączną dotację  w wysokości około 
140 mln EUR . Europejskie zdalnie kierowane systemy powietrzne  o długiej autonomiczności 
działania, działające na średniej wysokości (MALE RPAS) wspierają rozwój technologii 
bezzałogowych statków powietrznych  o dużej wytrzymałości, działających na średniej 
wysokości. Systemy te przyczyniaj ą się do budowania suwerenności technologicznej  w zakresie 
bezzałogowych statków powietrznych, które stanowią kluczowy zasób sił zbrojnych państw 
członkowskich. Europejskie bezpieczne radiostacje programowalne (ESSOR) zwiększą 
interoperacyjność poprzez ust anowienie normalizacji europejskiej na potrzeby bezpiecznych 
technologii łączności  w dziedzinie obronności. Inne znaczące finansowane projekty są 
ukierunkowane między innymi na systemy dowodzenia  i kontroli, podejmowanie decyzji  
z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, wspólne zdolności zwalczania zagrożeń, cyberobronę 
lub obserwację  z przestrzeni kosmicznej.  
Rozwijanie zdolności obronnych jest procesem długoterminowym, który wymaga 
skoordynowanego  i odpowiednio wczesnego planowania . Strategiczne ukierunkow anie EFO 
zapewniają priorytety  w zakresie zdolności obronnych uzgodnione wspólnie przez państwa 
członkowskie  w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa  i obrony (WPBiO),  
a w szczególności  w kontekście planu rozwoju zdolności (CDP ) oraz zgodnie  z innymi 
inicjatywami UE związanymi  z obronnością, takimi jak skoordynowany roczny przegląd  
w zakresie obronności (CARD)  i stała współpraca strukturalna (PESCO).  
Ponadto, aby zapewnić przejrzystość  i przewidywalność, zwłaszcza  w kontekście planowania 
krajowych bud żetów na obronę, Komisja przygotowała orientacyjną  i elastyczną  wieloletnią 
perspektywę  na cztery kolejne lata, która będzie poddawana corocznemu przeglądowi  
w kontekście zachodzących zmian.  Perspektywa ta zapewnia spójność wspólnych projektów  
w zakresie z dolności obronnych oraz jednolitość programów prac  w całym okresie 
                                                           
4 Z uwzględnieniem podwykonawców.  
5 W ramach programu poprzedzającego EFO, tj. Europejskiego programu rozwoju przemysłu obronnego (EDIDP),  
w 2020 r., dla którego dostępne są wyniki, MŚP stanowiły 35  % podmiotów  i skorzystały  z 30 % całkowitego 
finansowania 26 projektów, przed uwzględnieniem  udziału podwykonawców, którymi często są MŚP.  
6 Europejski program rozwoju przemysłu obronnego (EDIDP).  
 
6 funkcjonowania EFO, gwarantując jednocześnie przejrzystość  i przewidywalność  w tym 
zakresie . W tym kontekście Komisja  i państwa członkowskie będą nadal wzmacniać wieloletnią 
perspektywę, uwzględniając kluczowe zdolności  i czynniki warunkujące potencjał sił , 
określone jako priorytety przez państwa członkowskie po przyjęciu Strategicznego 
kompasu . 
 
EFO, dzięki efektowi stymulującemu, będzie nadal torował drogę ukierunkowanym inwestycjom  
w dziedzinie obronności, które wspierają europejską bazę technologiczno -przemysłową sektora 
obronnego (EDTIB)  i odpowiadają priorytetom wspólnie uzgodnionym przez państwa 
członkowskie  w ramach UE.  Aby lepiej wspierać rozwój dużych projektów  w zakresie zdolności 
obronnych,  w kontekście przeglądu śródokresowego EFO należy ocenić możliwość 
wprowadzenia wieloletnich programów prac. Równie ważne jest zapewnienie spójności innych 
polityk horyzontalnych , takich jak inicjatywy  w zakresie zrównoważonego finansow ania,  
z działaniami Unii Europejskiej zmierzającymi do  ułatwienia europejskiemu przemysłowi 
obronnemu wystarczającego dostępu do finansowania  i inwestycji .  
W celu dalszego zacieśniania współpracy  w ramach EFO, jak również integracji wewnętrznego 
rynku obr onnego, Komisja będzie również nadal współpracować  z państwami członkowskimi, 
aby wykorzystać możliwości oferowane przez dyrektywę 2009/43/WE7 w sprawie uproszczenia 
warunków transferów produktów związanych  z obronnością  w dążeniu do ułatwienia transferów 
związanych  z projektami współpracy finansowanymi przez UE.  Poprzez doradztwo  w zakresie 
przepisów  i procedur przewidzianych  w dyrektywie 2009/43/WE oraz działania na rzecz 
osiągnięcia konsensusu wśród państw członkowskich Komisja będzie dążyć do uproszczen ia 
transferu produktów związanych  z obronnością na rynku wewnętrznym,  a w szczególności  
w ramach finansowanych przez UE projektów współpracy, oraz do ułatwienia wymiany 
najlepszych praktyk.  
Zwiększenie koordynacji, ukierunkowania  i poziomu wspólnych inwest ycji w dziedzinie 
obronności ma zasadnicze znaczenie dla poprawy ogólnej ef ektywności wydatków na obronę 
w UE, przy jednoczesnym uwzględnieniu istniejących zobowiązań, takich jak te podjęte  
w kontekście PESCO, do regularnego zwiększania budżetów na obronę.  Wspólne zapewnienie 
strategicznych zdolności obronnych można osiągnąć jedynie poprzez skoordynowane 
planowanie, jak również unijne  i krajowe inwestycje publiczne ukierunkowane na wspólne 
priorytety  w zakresie badań  i rozwoju  w dziedzinie obronności.  
W ty m kontekście Komisja opracuje również dalsze zachęty  w celu wspierania wspólnych 
inwestycji państw członkowskich  w strategiczne zdolności obronne,  w szczególności jeśli są 
one rozwijane lub zamawiane na zasadzie współpracy  w ramach Unii Europejskiej . 
W rocznym sprawozdaniu dotyczącym jednolitego rynku , zwykle publikowanym  
w powiązaniu  z jesiennym pakietem europejskiego semestru, Komisja uwzględni rozdział 
zawierający uwagi na temat zmian, barier  i możliwości związanych  z wielonarodowymi 
projektami  w zakresie zdolności obronnych . W tym kontekście Komisja mogłaby również 
                                                           
7 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego  i Rady 2009/43/WE  z dnia 6 maja 2009  r. w sprawie uproszczenia 
warunków transferów produktów związanych  z obronnoś cią we Wspólnocie.  
 
7 rozważyć,  w jaki sposób zwiększyć wspólne starania na rzecz zabezpieczenia  i koordynacji 
środków  w ramach współfinansowania państw członkowskich przekazywanych za 
pośrednictwem EFO  w celu zape wnienia większych korzyści.  
Dalsze działania  
 W ramach EFO Komisja będzie nadal aktywnie zachęcać państwa członkowskie do 
dalszego określania priorytetów  i czynników warunkujących potencjał sił  w zakresie 
strategicznych zdolności obronnych po przyjęciu Strategicznego kompasu  poprzez 
zmieniony plan rozwoju zdolności  i wyniki skoordynowanego rocznego przeglądu  
w zakresie obronności . Przyczyni się to do dostosowania procesu planowania obronnego  
i wspólnych wydatków  w celu wspierania ich rozwoju.  
 Komisja opr acuje dalsze dodatkowe zachęty, aby wspierać wspólne inwestycje państw 
członkowskich  w strategiczne zdolności obronne,  a zwłaszcza te, które mają być 
rozwijane lub wspólnie zamawiane na zasadzie współpracy  w ramach Unii Europejskiej, 
oraz będzie przekazywa ć informacje na temat zmian, barier  i możliwości związanych  
z wielonarodowymi projektami  w zakresie zdolności obronnych  w rocznym 
sprawozdaniu dotyczącym jednolitego rynku.  
 W 2022  r. Komisja będzie nadal prowadzić współpracę  z państwami członkowskimi  
w celu dalszego ułatwiania transferu produktów obronnych finansowanych przez UE  
w ramach rynku wewnętrznego,  w szczególności poprzez wspieranie pełnego 
wykorzystania możliwości oferowanych przez dyrektywę 2009/43/WE.  
 
3. Wspieranie synergii między badaniami naukowymi  i innowacjami  w dziedzinie 
zastosowań cywilnych  i obronnych oraz zmniejszanie strategicznych zależności  
W Planie działania  w zakresie technologii krytycznych dla bezpieczeństwa  i obronności, który 
został przyjęty wraz  z niniejszym komunikatem8, Komisja określiła drogę do pobudzenia badań 
naukowych, rozwoju technologicznego  i innowacji oraz zmniejszenia strategicznych zależności 
UE w zakresie technologii krytycznych  i łańcuchów wartości dla bezpieczeństwa  i obronności.  
W oparciu  o komunikat „Aktualizacja nowej strategii przemysłowej  z 2020 r. tworzenie 
silniejszego jednolitego rynku sprzyjającego odbudowie Europy”9 oraz Plan działania na rzecz 
synergii między przemysłem cywilnym, obronnym  i kosmicznym10 proponuje się  w nim dalsze 
działania dla  UE i państw członkowskich polegające na:   
 określeniu technologii  o krytycznym znaczeniu  z punktu widzenia bezpieczeństwa  
i obronności UE;   
                                                           
8 COM(2022) 61 final.  
9 COM(2021) 350 final.  
10 COM(2021) 70 final.  
 
8  wspieraniu od początku strategicznego  i skoordynowanego wspólnego podejścia UE do tych 
krytycznych technologii poprzez wykorzystanie programów  w zakresie badań naukowych, 
rozwoju technologicznego  i innowacji;  
 zmniejszeniu strategicznych zależności.  
Wymaga to większej świadomości krytycznego znaczenia niektórych technologii, takich jak 
półprzewodniki, dla sektorów  bezpieczeństwa  i obrony, lepszego określenia powiązanych 
strategicznych zależności oraz możliwych środków łagodzących, przy uwzględnieniu 
różnorodności źródeł  i perspektywy narażenia na szkodę lub uniemożliwienia operacyjnego 
wykorzystania technologii11. Obserwatorium technologii krytycznych12 („obserwatorium”) 
ustanowi specjalny mechanizm służący do identyfikowania takich ocen  w oparciu o wkład 
państw członkowskich  i przemysłu . Ustalenia obserwatorium będą miały zasadnicze znaczenie 
dla pobudzenia unijnych  badań naukowych, rozwoju technologicznego  i innowacji  w zakresie 
tych technologii  w ramach wspólnego skoordynowanego podejścia UE. Prace te uzupełniają 
szersze starania na rzecz bezpieczeństwa dostaw kluczowych towarów do zastosowania 
cywilnego  w dziedzin ach takich jak zdrowie  i energia13. 
Komisja opracuje również podejście zachęcające do uwzględniania podwójnego 
zastosowania na potrzeby badań naukowych  i innowacji na szczeblu UE  oraz wdroży system 
innowacji  w dziedzinie obronności  w celu wspierania innowacji  i przedsiębiorczości  w zakresie 
technologii krytycznych  w ścisłej koordynacji  z ośrodkiem innowacji  w dziedzinie obronności, 
który ma zostać utworzony przez Europejską Agencję Obrony (EDA).  
Ponadto  w celu zmniejszenia strategicznych zależności K omisja będzie nadal prowadzić 
systematyczną ocenę kwestii dotyczących bezpieczeństwa  i obrony podczas wdrażania  
i przeglądu istniejących – lub opracowywania nowych – instrumentów UE .  
4. Zachęcanie do wspólnych zamówień na zdolności obronne rozwijane we współ pracy  
w ramach UE  
Wspólne zamówienia państw członkowskich na europejskie zdolności obronne  znacznie 
zwiększają interoperacyjność  europejskich krajowych sił zbrojnych  i wspierają 
konkurencyjność EDTIB , w szczególności dzięki większym korzyściom skali.  
Państwa członkowskie nie osiągnęły jednak jeszcze dawno ustalonego wspólnego punktu 
odniesienia  w zakresie realizowanych na zasadzie współpracy europejskich zamówień na 
                                                           
11 W odniesieniu do półprzewodników zob. dokument towarzyszący niniejszemu komunikatowi „Plan działania  
w zakresie technologii krytycznych dla bezpieczeństwa  i obronności” , pkt  2.2, oraz komunikat Komisji „Akt  
w sprawie czipów dla Europy”, COM(2022) 45 final.  
12 We współpracy  z odpowiednimi służbami Komisji oraz  z Europejską Agencją Obrony.  
13 Zgodnie  z wnioskami Komisji COM(2021) 577  z 16.9.2021  r. w sprawie ram środków służ ących zapewnieniu 
zaopatrzenia  w medyczne środki przeciwdziałania mające znaczenie  w sytuacjach kryzysowych  w przypadku stanu 
zagrożenia zdrowia publicznego, COM(2021) 660  z 13.10.2021  r. w sprawie reakcji na rosnące ceny energii oraz 
COM(2021) 350  w sprawie aktualizacji nowej strategii przemysłowej.  
 
9 wyposażenie14 – 35 % całkowitych wydatków na wyposażenie obronne – który potwierdziły  
w ramach PESCO15. Według Europejskiej Agencji Obrony  w 2020 r. państwa członkowskie16 
wydały około 37 mld EUR na wydatki związane  z zamówieniami na wyposażenie obronne (tj. 
zamówieniami na nowe wyposażenie obronne) . Z tej kwoty tylko około 11  % (około 4,1 mld 
EUR)17 przeznaczono na wydatki na realizowane na zasadzie współpracy europejskie 
zamówienia na wyposażenie obronne (tj. na zamówienia na nowe wyposażenie wojskowe 
realizowane we współpracy  z innymi państwami członkowskimi). Oznacza to, że większość 
wydatków  państw członkowskich na zamówienia na wyposażenie obronne (około 89  %) została 
dokonana na poziomie krajowym lub we współpracy  z państwami trzecimi.  
Rok 2020 nie jest wyjątkiem,  a nawet można uznać, że wpisuje się  w tendencję, która  
w ostatnich latach uległa pogorszeniu . W istocie odsetek realizowanych na zasadzie współpracy 
europejskich zamówień na wyposażenie obronne stale maleje od  2016  r., a wartość z 2020 r. jest 
najniższa od momentu rozpoczęcia gromadzenia takich danych (2005  r.). 
Dwa instrumenty UE już torują drogę do wspólnych zamówień . Rozporządzenie  w sprawie 
EFO  zawiera wymóg, aby państwa członkowskie zamierzały zamówić końcowy produkt lub 
wykorzystać technologię  w skoordynowany sposób, co stanowi kryterium kwalifikowalności 
dotyczące działań rozwojowych. Dyrektywa 2009/81/WE  w sprawie zamówień publicznych  
w dziedzinie obronności  przewiduje specjalne wyłączenie  z przepisów dotyczących zamówień 
publicznych dla projektów współpracy opartych na badaniach  i rozwoju18. Wyłączenie to ma 
zastosowanie również do etapów cyklu życia po zakończeniu prac  w zakresie badań  i rozwoju, 
jeżeli zamówienia publiczne udzielane są  w ramach tego samego projektu współpracy. W 2019  r. 
Komisja opublikowała zawiadomienie19 zawierające wytyczne dotyczące różnych możliwości  
w zakresie realizowanych na zasadzie współpracy zamówień wynikających ze wspomnianej 
dyrektywy. Państwa członkowskie będą mogły uzyskać dalsze wsparcie,  w szczególności za 
pośrednictwem grupy ekspertów ds. zamówień publicznych  w dziedzinie obronności  
i bezpieczeństwa.  
Komisja dąży do dalszego zachęcania państw członkowskich do realizowania wspólnych 
zamówień na europejskie zdolności obronne , w tym w  odniesieniu do eksploatacji  
i konserwacji. Istnieje jednak kilka praktycznych przeszkód finansowych  i podatkowych, które 
należy  w tym celu pokonać.  
Komisja zbada możliwość zastosowania ewentualnego zwolnienia  z podatku od wartości 
dodanej (VAT), aby wesprzeć wspólne zamówienia  i współwłasność zdolności obronnych , 
które  są rozwijane na zasadzie współpracy  w ramach UE . Państwa członkowskie będą mogły 
                                                           
14 W listopadzie 2007  r. ministerialna Rada Sterująca EDA zatwierdziła cztery wspólne punkty odniesienia dla 
inwestycji,  w tym 35 % całkowitych wydatków na wyposażenie  w ramach realizowanych na zasadzie współp racy 
europejskich zamówień na wyposażenie.  
15 EUR -Lex-32021H1117(01) - PL - EUR -Lex (europa.eu)  
16 Oprócz DK.  
17 Na podstawie danych dostarczonych przez jedenaście  państw członkowskich.  
18 Art. 13 dyrektywy 2009/81/WE.  
19 2019/C 157/01.  
 
10 wykorzystywać te zdolności na potrzeby misji  i operacji prowadzonych  w ramach WPBiO20 lub 
w kontekście działań ONZ, NATO  i krajowych. Taki środek mógłby  w szczególności przynieść 
korzyści  w zakresie zdolności rozwijan ych na zasadzie współpracy  w ramach UE (EFO lub 
PESCO lub  w ramach EDA) . W tym kontekście można by rozważyć ustanowienie ram prawnych 
wzorowanych na konsorcjum na rzecz europejskiej infrastruktury badawczej21, które 
korzystałoby ze zwolnienia z VAT od wypos ażenia kupowanego  i posiadanego przez konsorcja 
państw członkowskich.  
Podobnie,  w oparciu o wnioski wyciągnięte  z okresowej oceny EFO, Komisja rozważy 
wzmocnienie obecnego systemu premii  w ramach EFO, aby zapewnić zachętę finansową , 
pod warunkiem że państwa członkowskie zobowiążą się do wspólnego nabywania lub 
posiadania rozwijanych zdolności obronnych22. Stanowiłoby to silniejszą zachętę do 
zapewnienia kontynuacji współpracy po zakończeniu etapów badań  i rozwoju, do etapu 
zakupów,  a także eksploatacji  i konserwacji.  
Ponadto, opierając się na pracach grupy ekspertów ds. zestawu narzędzi finansowych, nowe 
rozwiązania finansowe  mogłyby doprowadzić do większego wykorzystania przez państwa 
członkowskie istniejących już podmiotów realizujących wspólne zamówi enia, takich jak EDA 
lub Organizacja do spraw Współpracy  w Zakresie Uzbrojenia (OCCAR – Organisation 
Conjointe de Coopération en matière d'Armement) . W szczególności Komisja oceni, czy 
przepisy rozporządzenia  w sprawie EFO, takie jak te dotyczące przedkome rcyjnych zamówień 
publicznych23, mogą przewidywać wsparcie finansowe dla instytucji zamawiających  
i podmiotów realizujących wspólne zamówienia  w celu dalszej koordynacji ich procedur 
udzielania zamówień,  w tym poprzez pokrycie kosztów administracyjnych/tran sakcyjnych 
związanych ze wspólnymi zamówieniami na usługi badawcze  i rozwojowe  w dziedzinie 
obronności.  
Dalsze działania  
 Do początku 2023  r. Komisja przedstawi wniosek, który umożliwi zastosowanie 
zwolnienia z VAT  w celu wsparcia wspólnych zamówień  i współwłasności zdolności 
obronnych rozwijanych na zasadzie współpracy  w ramach UE , przy jednoczesnym 
zapewnieniu zgodności  z zasadami Światowej Organizacji Handlu.  
 Do połowy 2023  r. Komisja wykorzysta prace grupy ekspertów ds. zestawu narzędzi 
finansowych  w celu zaproponowania nowych rozwiązań finansowych  ułatwiających 
państwom członkowskim realizowanie wspólnych zamówień na strategiczne zdolności 
                                                           
20 Zgodnie  z koncepcją sił wielonarodowych przewidzianych  w art. 42 ust.  3 Traktatu  o Unii Europejskiej.  
21 Konsorcjum na rzecz europejskiej infrastruktury badawczej (ERIC) jest szczegól ną formą prawną ułatwiającą 
tworzenie  i działanie infrastruktur badawczych  o znaczeniu europejskim.  
22 Poza kryterium kwalifikowalności określonym  w art. 21 ust.  3 lit.  a) rozporządzenia  w sprawie EFO,  w którym 
zawarto wymóg, aby państwa zamierzały zamówić końcowy produkt lub wykorzystać technologię  
w skoordynowany sposób.  
23 Art. 17 rozporządzenia  w sprawie EFO.  
 
11 obronne UE  w oparciu o już dostępną wiedzę fachową.  
 Po przeprowadzeniu okresowej oceny EFO24 Komisja przeanalizuje możliwość zmiany 
art. 13 rozporządzenia 2021/697 ustanawiającego Europejski Fundusz Obronny  w celu 
wzmocnienia systemu premii  w ramach EFO,  w przypadku gdy państwa 
członkowskie zobowiążą się do wspólnego nabywania lub posiadania  rozw ijanych 
zdolności obronnych.  
 
5. Wezwanie państw członkowskich do dalszego dążenia do usprawnienia  i ujednolicenia 
praktyk kontroli wywozu  
Chociaż to państwa członkowskie są odpowiedzialne za wydawanie zezwoleń na wywóz sprzętu 
wojskowego, dokonują one oceny  swoich decyzji na podstawie wspólnego stanowiska Rady25, 
w którym określono wspólne kryteria dotyczące kontroli wywozu technologii wojskowych  
i sprzętu wojskowego. Ustanawia ono również mechanizmy powiadomień  o odmowie  
i konsultacji  w celu zwiększenia wspó łdziałania  w stosowaniu ich polityk  w zakresie wywozu 
produktów związanych  z obronnością.  
Ponieważ jednak wspólne rozwijanie zdolności obronnych będzie stopniowo stawało się w UE 
normą,  a nie wyjątkiem, państwa członkowskie odniosą korzyści ze zwiększonej wymiany 
najlepszych praktyk, co stopniowo doprowadzi do bardziej zbieżnego podejścia do kontroli 
wywozu broni . Opierając się na dotychczasowych osiągnięciach  i uznając, że wywóz jest 
kluczowym czynnikiem sukcesu  w przypadku modelu biznesowego europejskiego  przemysłu 
obronnego, Komisja popiera dążenie państw członkowskich do stopniowego usprawniania  
i dalszego ujednolicania praktyk  w zakresie kontroli wywozu broni, zwłaszcza  w odniesieniu do 
tych zdolności obronnych, które państwa te rozwijają wspólnie,  w szczególności  w ramach EFO.  
W tym kontekście Komisja  z zadowoleniem przyjmuje rozpoczętą  w Radzie refleksję26 na 
temat wywozu zdolności, które zostały rozwinięte  w ramach UE,  i zachęca państwa 
członkowskie do kontynuowania tych dyskusji  w celu ułatwienia procedur kontroli wywozu 
takich produktów. Proces ten mógłby również opierać się na doświadczeniach  z dwustronnych  
i wielostronnych porozumień między państwami członkowskimi  w zakresie wspólnie 
rozwijanych zdolności.  
Aby nie utrudniać współpracy, prace te powinny ułatwić określenie jasnych  i łatwych do 
wdrożenia procedur. Należy określić skuteczne środki kontroli wywozu  w celu zapewnienia 
odpowiedniego dostępu do rynków międzynarodowych na konkurencyjnych warunkach dla 
produktów finansowanych  w ramach EFO, przy jednoczesnym zachowaniu suwerennych decyzji 
państw członkowskich,  z pełnym poszanowaniem ich odpowiednich zobowiązań prawnych oraz  
z uwzględnieniem ich interesów bezpieczeństwa narodowego. Aby zachować atrakcyjność 
                                                           
24 Ocenę okresową należy przeprowadzić nie później niż cztery lata (2025  r.) po rozpoczęciu okresu realizacji EFO 
zgodnie  z art. 29 rozporządzenia ustanawiającego EFO.  
25 Wspólne stanowisko Rady 2008/944/WPZiB.  
26 W ramach Podgrupy ds. Wywozu Broni Konwencjonalnej (COARM) Grupy Roboczej ds. Nieproliferacji  
i Wyw ozu Broni.   
 
12 wspólnych projektów  w zakresie zdoln ości obronnych, Komisja zachęca państwa 
członkowskie do wypracowania podejścia, zgodnie  z którym zasadniczo nie ograniczałyby 
one sobie nawzajem możliwości wywozu wyposażenia wojskowego  i technologii 
wojskowych opracowanych  w ramach współpracy do państw trzecich . Takie podejście 
mogłoby mieć zastosowanie do planowanego wywozu wyposażenia lub technologii,  w których 
skład wchodzą komponenty  z innego państwa członkowskiego, po przekroczeniu pewnego progu 
de minimis . 
Dalsze działania  
 Komisja zachęca państwa c złonkowskie do zbadania sposobów usprawnienia  
i stopniowego dalszego ujednolicania ich praktyk  w zakresie kontroli wywozu broni,  
w szczególności  w odniesieniu do tych zdolności obronnych, które są rozwijane 
wspólnie, zwłaszcza  w ramach UE, zapewniając  w ten sposób odpowiedni dostęp do 
rynków międzynarodowych na zasadach konkurencyjności dla produktów finansowanych 
z EFO bez uszczerbku dla suwerennych decyzji państw członkowskich.  
 
6. Wzmocnienie wymiaru obronnego przestrzeni kosmicznej na szczeblu UE  
Przestrzeń kosmiczna jest obszarem strategicznym  z punktu widzenia swobody działania  
i bezpieczeństwa UE . Jednocześnie jest to obszar coraz bardziej przeciążony  i sporny, na 
którym można zaobserwować rosnącą rywalizację  o władzę.  
Istnieje pilna potrzeba s tawienia czoła tym wyzwaniom. Nowa unijna strategia kosmiczna na 
rzecz bezpieczeństwa  i obrony, analizowana obecnie przez państwa członkowskie  w kontekście 
Strategicznego kompasu, powinna zapewnić wsparcie przy budowaniu wspólnego rozumienia 
ryzyka  i zagrożeń związanych  z przestrzenią kosmiczną, przyczynić się do opracowania 
odpowiednich rozwiązań umożliwiających lepsze  i szybsze reagowanie na sytuacje kryzysowe, 
wzmocnić odporność UE  i umożliwić pełne wykorzystanie korzyści  i możliwości związanych  
z dziedziną przestrzeni kosmicznej. Bez uszczerbku dla treści przyszłej wspólnej strategii 
analizowane będą następujące działania:  
Po pierwsze należy dalej chronić aktywa kosmiczne UE27 w celu zwiększenia odporności 
UE w przestrzeni kosmicznej  i z przestrzeni kosmicznej .  
We wspólnym komunikacie  w sprawie zarządzania ruchem  w przestrzeni kosmicznej 
(STM)28 Komisja  i Wysoki Przedstawiciel przedstawili konkretne wytyczne dotyczące sposobu 
zwiększenia ochrony aktywów kosmicznych UE  i propagowania bardziej zrównoważonego 
wykorzystania przestrzeni kosmicznej . W  szczególności Komisja wzmocni swoje aktywa 
obserwacji obiektów kosmicznych  poprzez rozszerzenie usług  w zakresie obserwacji  
                                                           
27 Unijny program kosmiczny składa się  z czterech elementów: systemów Galileo/EGN OS oferujących usługi 
pozycjonowania, nawigacji  i synchronizacji czasu, systemu Copernicus  w zakresie obserwacji Ziemi, systemu 
GOVSATCOM umożliwiającego bezpieczną rządową łączność satelitarną oraz podejścia SSA na potrzeby 
świadomości sytuacyjnej  w przestrzeni kosmicznej.  
28 JOIN(2022) 4 final.  
 
13 i śledzenia obiektów kosmicznych  oraz rozwój powiązanych technologii, takich jak 
automatyczne zapobieganie kolizjom lub sztuczna inteligencja.  
Komisja będzie również dalej wspierać rozwój projektów związanych ze świadomością 
sytuacyjną  w przestrzeni kosmicznej (SSA)  i zdolnościami  w zakresie wczesnego 
ostrzegania na potrzeby obron ności . Projekty te przyczynią się do stworzenia 
zaawansowanych zdolności  w zakresie dowodzenia  i kontroli w przestrzeni kosmicznej (SC2), 
ulepszonych czujników SSA oraz systemu wczesnego ostrzegania przed zagrożeniami 
związanymi  z rakietowymi pociskami bal istycznymi  i nowymi zagrożeniami hipersonicznymi29. 
Po drugie Komisja , we współpracy  z Wysokim Przedstawicielem, wzmocni wymiar 
bezpieczeństwa  i obrony w ramach istniejącej  i planowanej infrastruktury kosmicznej UE . 
Galileo – usługa publiczna  o regulowanym dostępie (PRS)30 – oferuje usługi nawigacji 
zarezerwowane dla użytkowników upoważnionych przez władze publiczne do newralgicznych 
zastosowań. Zastosowania te wymagają wysokiego poziomu ciągłości usług świadczonych  
z wykorzystaniem silnych, zaszyfrowanych sygnałów, zwłaszcza  w dziedzinie bezpieczeństwa  
i obrony. PRS została opracowana, aby oferować nieograniczone  i nieprzerwane usługi na całym 
świecie. Jest to wyraźny dowód na to, że wspólna infrastruktura pod kontrolą cywilną może 
zaspokoić potrzeby  w zakresie obrony  i bezpieczeństwa.  
Wniosek dotyczący rozporządzenia ustanawiającego Unijny program na rzecz bezpiecznej 
łączności  na lata 2022 –202731, przyjęty wraz  z niniejszym komunikatem  w ramach pakietu 
dotyczącego przestrzeni kosmicznej , przyczyni się do z większenia odporności UE  w zakresie 
łączności dzięki bezpiecznej łączności rządowej. Będzie on od samego początku uwzględniał 
wymogi związane  z obronnością  w zakresie odporności,  a układ na niskiej orbicie 
okołoziemskiej zapewni możliwość umieszczenia na p okładzie ładunków użytkowych, które 
przyczynią się do realizacji innych elementów programu kosmicznego UE. System ten będzie 
opierał się na rządowej łączności satelitarnej (GOVSATCOM) i na synergii  z Europejskim 
Funduszem Obronnym.  
Rozwój programu Coperni cus powinien również  w możliwym zakresie uwzględniać 
wymogi związane  z obronnością , ze szczególnym ukierunkowaniem na wymagane poziomy 
bezpieczeństwa  i wydajności,  a jego podstawę powinno stanowić odpowiednie zarządzanie 
oparte na zaufaniu.   
Aby wspierać rozwój wymiaru obronnego istniejącej  i przyszłej infrastruktury kosmicznej UE, 
Komisja będzie wspomagać rozwój zdolności obronnych  w przestrzeni kosmicznej za 
pośrednictwem EFO.  Dotychczas na finansowanie działań związanych  z przestrzenią 
kosmiczną  w ramach EFO  i programów go poprzedzających przeznaczono około 130 mln EUR.  
                                                           
29 Projekty te są wspierane  w ramach EFO  i programów go poprzedzających.  
30 Decyzja Parlamentu Europejskiego  i Rady nr 1104/2011/UE  z dnia 25 października 2011  r. w sprawie warunków 
dostępu do usługi publicznej  o regulowanym dostępie oferowanej przez globalny system nawigacji satelitarnej 
utworzony  w ramach programu Galileo, Dz.U. L 287  z 4.11.2011.  
31 COM(2022) 57 final.  
 
14 Ponieważ Komisja wspiera rozwój platform współpracy na potrzeby przyszłych wyzwań  
w dziedzinie obronności, dąży ona również do poprawy ich funkcjonowania poprzez jak 
najlepsze wykorzysta nie istniejących  i przyszłych europejskich aktywów kosmicznych. Na 
przykład projekt „Galileo na rzecz obronności UE”  (GEODE) jest współfinansowany kwotą 
44 mln EUR32 i ma na celu opracowanie znormalizowanych europejskich wojskowych 
odbiorników nawigacyjnych kompatybilnych z PRS Galileo. Ponad 22 mln EUR zostanie 
również zainwestowane  w celu ulepszenia czujników oraz dowodzenia  i kontroli (C2) na 
potrzeby unijnej wojsk owej świadomości sytuacyjnej  w przestrzeni kosmicznej oraz  w celu 
rozwijania satelitarnej zdolności wczesnego ostrzegania.  
W ramach programu prac EFO na  2021  r. Fundusz przeznaczy 50 mln EUR zarówno na nadzór 
nad działaniami wojennymi  w zakresie nawigacji  kosmicznej  i naziemnej (NAVWAR) , jak i 
na europejskie technologie odpornej na zakłócenia łączności satelitarnej . 
Po trzecie Komisja będzie dążyć do zmniejszenia powiązanych strategicznych zależności 
UE od technologii krytycznych , np. w dziedzinie czipów, technologii kwantowych  i sztucznej 
inteligencji. Aby to osiągnąć, Komisja zmaksymalizuje synergie  z inicjatywami dotyczącymi 
przestrzeni kosmicznej realizowanymi  w ramach istniejących instrumentów kierowanych przez 
Komisję (w tym EFO, „Horyzont Europa”33, program kosmiczny, Europejska Rada ds. 
Innowacji  i InvestEU) oraz będzie korzystała  z obserwatorium technologii krytycznych. Komisja 
wzmocni również odporność powiązanych europejskich łańcuchów dostaw , aby zapewnić 
integralność, bezpieczeństwo  i funkcjonow anie infrastruktury kosmicznej.  
Po czwarte Komisja, we współpracy  z Wys okim Przedstawicielem, zgodnie  z ich 
odpowiednimi uprawnieniami, wdroży rozszerzenie obecnego mechanizmu reagowania na 
zagrożenia wykorzystującego Galileo34 w celu włączenia do niego sys temów  i usług 
w ramach innych komponentów unijnego programu kosmicznego. Przyczyni się to do 
dalszego wzmocnienia zarządzania bezpieczeństwem infrastruktury kosmicznej UE  w celu 
zapewnienia lepszej reakcji na zagrożenia  i będzie sprzyjać wdrażaniu odpowied nich procedur 
zarządzania przez właściwe podmioty. Wspomniane systemy  i usługi przyczynią się również do 
poprawy świadomości sytuacyjnej na poziomie UE poprzez lepsze wykorzystywanie danych 
satelitarnych  w ścisłej współpracy  z państwami członkowskimi  i systematycznej współpracy 
między odpowiednimi agencjami/organami obsługującymi infrastruktury UE.  
Komisja  i Wysoki Przedstawiciel będą również wspierać działania państw członkowskich na 
rzecz dalszego zwiększania wzajemnej pomocy  i mechanizmów reagowania kryzysowego,  
                                                           
32 W ramach Europejskiego programu rozwoju przemysłu obronnego (EDIDP).  
33 Termin „Horyzont Europa”  stosowany  w niniejszym dokumencie odnosi się do programu szczegółowego 
służącego wdrażaniu programu „Horyzont Europa” oraz Europejskiego Instytutu Innowacji  i Technologii; 
działania podejmowane  w ramach tych programów koncentrują się wyłącznie na zastosow aniach cywilnych.  
34 Zgodnie  z rozporządzeniem (UE) 2021/696 ustanawiającym Unijny program kosmiczny oraz decyzją Rady 
(WPZiB) 2021/698  z dnia 30 kwietnia 2021  r. w sprawie bezpieczeństwa systemów  i usług wdrażanych, 
udostępnianych  i użytkowanych  w ramach U nijnego programu kosmicznego, które mogą mieć wpływ na 
bezpieczeństwo Unii.  
 
15 w tym poprzez ćwiczenia oraz zwiększanie gotowości na zagrożenia, wzmacnianie 
interoperacyjności  i wspieranie wspólnej kultury strategicznej.  
 
 
Dalsze działania  
 Po przyjęciu Strategicznego kompasu Komisja  i Wysoki Przedstawiciel zaproponują 
wspólną strategię kosmiczną UE na rzecz bezpieczeństwa  i obrony. 
 Do końca 2022  r. Komisja przeanalizuje,  w jaki sposób można jeszcze bardziej 
zwiększyć ochronę aktywów kosmicznych UE , w szczególności poprzez dodatkowe 
usługi  w zakresie obserwacji  i śledzen ia obiektów kosmicznych (SST), poprawę 
wyników systemu SST oraz pełnemu wykorzystaniu potencjału przemysłu UE.  
 Począwszy od  2022  r. Komisja będzie promować podejście „uwzględniania podwójnego 
zastosowania już  w fazie projektowania”  w odniesieniu do infrastruktury kosmicznej 
UE w celu oferowania nowych odpornych usług odpowiadających potrzebom rządów . 
W tym kontekście Komisja zachęca współustawodawców do szybkiego przyjęcia 
wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego Unijny program na rzecz 
bezpiecznej łączności na lata 2022 –2027 . 
 Komisja zintensyfikuje działania na rzecz zmniejszenia strategicznych zależności 
technologicznych  i zwiększenia odporności łańcuchów dostaw związanych  
z infrastrukturą kosmiczną,  w szczególności poprzez unijne instrume nty finansowania 
oraz obserwatorium technologii krytycznych.  
 Komisja  w ścisłej współpracy  z państwami członkowskimi ustanowi odpowiednie 
zarządzanie infrastrukturą kosmiczną UE  w oparciu o model PRS Galileo. Oceni ona 
wykonalność opracowania  i wdrożenia bardziej odpornej  i bezpiecznej usługi Copernicus 
do celów rządowych35, uwzględniając  w miarę możliwości wymogi związane  
z obronnością.  
 Do końca 2022  r. Komisja  i Wysoki Przedstawiciel zbadają możliwość uruchomienia 
mechanizmów solidarności, wzajemnej pomoc y i reagowania kryzysowego  w przypadku 
ataków pochodzących  z przestrzeni kosmicznej lub zagrożeń dla aktywów kosmicznych.  
 
7. Zwiększanie odporności Europy   
Europa musi zwiększyć swoją odporność, aby zapobiegać przyszłym wstrząsom, chronić się 
przed nimi i je wytrzymać. Ze względu na nieodłączne powiązania  z krajową polityką 
bezpieczeństwa  i obronności odpowiedzialność za przeciwdziałanie tym zagrożeniom spoczywa 
przede wszystkim na państwach członkowskich. Tymczasem niektóre aspekty podatności są 
                                                           
35 Usługa podobna do PRS Copernicus.  
 
16 wspólne dl a wszystkich państw członkowskich,  a niektóre zagrożenia mają charakter 
transgraniczny, jak np. ataki na sieci transgraniczne lub infrastrukturę transgraniczną,  a także 
zmiana klimatu.  
Podejście stosowane przez UE ma na celu płynne powiązanie wymiaru zewn ętrznego  
i wew nętrznego. Łączy ono krajowe  i ogólnounijne aspekty cywilne  i wojskowe  w celu 
wspierania konkretnych rozwiązań, ułatwiając jednocześnie zwiększenie odporności  
i zapewnienie ciągłej skuteczności operacyjnej.  
7.1. Przeciwdziałanie zagrożeniom hybryd owym  
W 2020  r. w strategii UE  w zakresie unii bezpieczeństwa36 uznano zagrożenia hybrydowe za 
jeden  z obszarów priorytetowych, którym należy się zająć  w celu zwiększenia bezpieczeństwa 
UE. W strategii określono podstawy odnowionego podejścia do tych stale ewoluujących 
zagrożeń, obejmującego pełne spektrum działań – od wczesnego wykrywania, analizy  
i kształtowania świadomości, budowania odporności  i zapobiegania, po reagowanie kryzysowe  
i zarządzanie skutkami.  
Wykaz działań37 związanych ze zwiększaniem odporn ości i przeciwdziałaniem zagrożeniom 
hybrydowym obejmuje ponad dwieście narzędzi  i środków na poziomie UE , z których 
zdecydowana większość znajduje się pod kierownictwem Komisji lub jest przez nią wspierana. 
Wnioski Komisji  w różnych dziedzinach,  w tym akt o usługach cyfrowych38, wniosek dotyczący 
dyrektywy  w sprawie odporności podmiotów krytycznych39 oraz zmieniony Unijny Mechanizm 
Ochrony Ludności40, dodatkowo przyczynią się do zwiększenia liczby narzędzi służących 
przeciwdziałaniu zagrożeniom hybrydowym, kt órymi dysponuje UE.  
Odporność jest jednym  z głównych filarów przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym. We 
wspólnym dokumencie roboczym służb Komisji ze stycznia 2022  r.41 określono 53 wyjściowe 
poziomy odporności42 na szczeblu UE. Określenie tych poziomów, zapowiedziane  w strategii  
w zakresie unii bezpieczeństwa, było pierwszym istotnym krokiem  w kierunku śledzenia  
i obiektywnego pomiaru postępów  w tym zakresie.  
W tym kontekście służby Komisji, Europejska Służba Dzi ałań Zewnętrznych (ESDZ)  
i Sekretariat Generalny Rady przeprowadzą  w listopadzie 2022  r. ćwiczenie „EU Integrated 
Resolve PACE”, między innymi  w celu przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym,  w tym ich 
wymiarowi dotyczącemu cyberbezpieczeństwa. Wysoki Przed stawiciel zajmie się ogólną 
organizacją tego ćwiczenia,  w którym udział wezmą państwa członkowskie  i agencje UE oraz 
które odbędzie się  w formacie równoległym  i skoordynowanym (PACE)  z udziałem NATO.  
                                                           
36 COM(2020) 605.  
37 SWD(2020) 152 final.  
38 COM(2020) 825 final.  
39 COM(2020) 829 final.  
40 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego  i Rady (UE) 2021 /836 z dnia 20 maja 2021  r. 
41 SWD(2022) 21 final.  
42 Wskaźniki odniesienia dotyczące sytuacji,  w których jest to punkt wyjścia, jak również przewidywany cel lub 
wskazanie wymogów minimalnych.  
 
17 Komisja dostosowała się również do szybko zmieniającego się charakteru zagrożeń . Po 
kryzysie na granicy UE  z Białorusią Komisja zaproponowała środki mające na celu rozwiązanie 
problemu instrumentalizacji migracji , w tym sporządzenie czarnej listy przewoźników 
zaangażowanych  w przemyt lub handel ludźmi do UE43. 
Pandemia COVID -19 uwidoczniła potrzebę zintensyfikowania skoordynowanych działań na 
poziomie UE  w obszarze reagowania na sytuacje kryzysowe  w dziedzinie zdrowia . W czasach, 
gdy zdrowie publiczne może ucierpieć  w wyniku zagrożeń chemicznych, biologicznych, 
radiologicznych  i jądrowych, europejski Urząd ds. Gotowości  i Reagowania na Stany Zagrożenia 
Zdrowia (HERA) stanowi bardzo ważny instrument wzmacniania gotowości  i reagowania UE na 
poważne transgraniczne zagrożenia zdrowia, ponieważ umożliwia szybkie udostę pnianie, 
pozyskiwanie  i dystrybucję niezbędnych środków przeciwdziałania. Na podstawie doświadczeń 
zdobytych na wczesnych etapach pandemii kontynuowane będą prace nad zwiększeniem 
pomocy wojskowej dla władz cywilnych  w tym zakresie.  
Dalsze działania  
 Do 2023  r. Komisja, we współpracy  z Wysokim Przedstawicielem  i państwami 
członkowskimi, oceni sektorowe wyjściowe poziomy odporności, aby określić braki  
i potrzeby , a także działania zmierzające do ich wyeliminowania.  
 Po przyjęciu Strategicznego kompasu Komis ja wniesie wkład do przyszłego unijnego 
zestawu narzędzi hybrydowych, zapewniając, aby państwa członkowskie posiadały pełen 
obraz istniejących instrumentów wewnętrznych  i środków służących przeciwdziałaniu 
zagrożeniom hybrydowym mającym wpływ na UE  i jej państwa członkowskie. Zostaną 
przy tym uwzględnione środki zawarte  w wykazie z 2020 r. dotyczącym przeciwdziałania 
zagrożeniom hybrydowym oraz niedawne wnioski Komisji  i Wysokiego Przedstawiciela  
w takich obszarach jak infrastruktura krytyczna  i dezinformac ja. 
 Po przyjęciu Strategicznego kompasu Komisja rozważy wskazanie ekspertów  
w odpowiednich obszarach polityki, którzy mogliby zostać oddelegowani na żądanie jako 
członkowie zespołu szybkiego reagowania na zagrożenia hybrydowe,  w synergii 
z proponowanymi zespołami szybkiego reagowania wspólnej jednostki ds. 
cyberprzestrzeni.  
 Jednocześnie służby Komisji i ESDZ dokonają wspólnego przeglądu unijnego 
podręcznika taktycznego dotyczącego przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym.  
 Do końca 2022  r. Komisja, we współpracy  z Wysokim Przedstawicielem, określi 
kompleksową wizję dotyczącą jej mechanizmów szybkiego ostrzegania,  
a w szczególności możliwości uzyskania lepszego obrazu  w zakresie orientacji 
sytuacyjnej,  w koordynacji  z innymi istniejącymi mechanizmami UE  i w uzupełnieniu do 
nich. Wzmocni to zdolności Unii  w zakresie monitorowania  i wczesnego wykrywania 
zagrożeń hybrydowych, zapobiegania im  i gotowości na nie,  w tym odporności, oraz 
                                                           
43 COM(2021) 753 final.  
 
18 reagowania na te zagrożenia.  
 Korzystając  z posiadanej wiedzy fachowej  i posiadanych instrumentów, Komisja wesprze 
wysiłki UE na rzecz budowania odporności  w krajach partnerskich.  
 
7.2. Zwiększenie cyberbezpieczeństwa  i cyberobrony  
Przeciwdziałanie zagrożeniom cyberbezpieczeństwa jest obecnie jednym  z najbardziej złożonych 
wyzwań  w zakresie bezpieczeństwa  i obronności,  w szczególności biorąc pod uwagę rosnącą 
liczbę  i wpływ tych zagrożeń oraz fakt, że stojące za nimi podmioty państwowe rozwinęły 
szczególnie zaawansowane zdolności.  
UE musi chronić krytyczne sieci  i systemy informa tyczne oraz odgrywać wiodącą rolę  
w zapewnianiu, aby światowy internet był bezpieczny, stabilny  i odporny, jak również wolny. 
Musimy zwiększyć cyberbezpieczeństwo  i cyberobronę Europy, zacieśniając współpracę, 
skuteczniej inwestując  w zaawansowane zdolnośc i oraz ustanawiając odpowiednie przepisy, 
które umożliwią lepsze powiązanie wszystkich wymiarów cyberbezpieczeństwa. Wysiłki te 
powinny koncentrować się na ochronie  obywateli, przedsiębiorstw  i interesów UE, wykrywaniu 
szkodliwych działań  w cyberprzestrzen i i zniechęcaniu do ich podejmowania  oraz obronie  
przed cyberatakami, zwiększając  w ten sposób bezpieczeństwo  i stabilność na szczeblu 
międzynarodowym oraz wzmacniając potencjał UE  w zakresie cyberprewencji.  
Komisja  i Wysoki Przedstawiciel określili już ambitne działania, które pomogą zrealizować te 
cele, w unijnej strategii UE  w zakresie cyberbezpieczeństwa  z grudnia 2020  r.44 Wprowadzono 
szereg istotnych instrumentów mających na celu zwiększenie odporności UE,  w szczególności 
dyrektywę  w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu bezpieczeństwa sieci  
i systemów informatycznych na terytorium Unii45, akt o cyberbezpieczeństwie46, dyrektywę 
dotyczącą ataków na systemy informatyczne47, a także unijny zestaw narzędzi dotyczący 
cyberbezpieczeństwa sieci 5G48, zalecenie  w sprawie planu działania dotyczącego 
skoordynowanego reagowania na incydenty  i kryzysy cybernetyczne na dużą skalę49 oraz 
unijne ramy polityki  w zakresie cyberobrony [aktualizacje  z 2018 r.]50. Komisja przyjęła 
również akt delegowany51 na pods tawie dyrektywy  w sprawie urządzeń radiowych52 określający 
                                                           
44 JOIN(2020) 18 final.  
45 Dyrektywa (UE) 2016/1148  w sprawie bezpieczeństwa sieci  i systemów informatycznych.  
46 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego  i Rady (UE) 2019/881  z dnia 17 kwietnia 2019  r. w sprawie ENISA 
(Agencji Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa) oraz certyfik acji cyberbezpieczeństwa  w zakresie 
technologii informacyjno -komunikacyjnych oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr  526/2013.  
47 Dyrektywa 2013/40/UE (12/08/2013).  
48 COM(2020) 50 final.  
49 Zalecenie Komisji (UE) 2017/1584  z dnia 13 września 2017  r. w sprawie skoordynowanego reagowania na 
incydenty  i kryzysy cybernetyczne na dużą skalę, C/2017/6100.  
50 14413/18 (19/11/2018).  
51 C(2021) 7672.  
52 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego  i Rady 2014/53/UE  z dnia 16 kwietnia 2014  r. w sprawie harmonizacji 
ustawodawstw państ w członkowskich dotyczących udostępniania na rynku urządzeń radiowych.  
 
19 wymogi prawne dotyczące zabezpieczeń  w zakresie cyberbezpieczeństwa, które producenci będą 
musieli uwzględnić przy projektowaniu  i produkcji urządzeń radiowych. Ponadto Komisja 
wydała zalecenie  w sprawie utworzenia wspólnej jednostki ds. cyberprzestrzeni53 
i przedstawiła  w grudniu 2020  r. wniosek dotyczący zmiany dyrektywy  w sprawie 
bezpieczeństwa sieci  i informacji54, który jest obecnie rozpatrywany przez 
współprawodawców. Zgodnie  z tymi założeniami Komisja przedstawi wkrótce wnioski mające 
na celu zwiększenie cyberbezpieczeństwa  i bezpieczeństwa informacji instytucji, organów  
i agencji UE.  
W ramach wieloletniego programu prac na lata 2021 –2025 programu „Cyfrowa Europa”  
i instrumentu „Łącząc Europę” ( CEF – sektor cyfrowy) przewidziano wsparcie wdrożenia 
bezpiecznej infrastruktury komunikacji kwantowej (Euro QCI). Wsparcie  w ramach instrumentu 
„Łącząc Europę” obejmie również inną krytyczną infrastrukturę komunikacyjną,  w tym niektóre 
sieci szkieletowe m iędzy państwami członkowskimi  i między UE  a państwami trzecimi, przy 
zachowaniu najwyższych standardów bezpieczeństwa.  
Aby uzupełnić te instrumenty  i jeszcze bardziej ograniczyć obszar podatności  i narażenia na 
ryzyko, należy zwiększyć bezpieczeństwo  i zapewnić większą normalizację produktów  i usług 
związanych  z technologiami informacyjno -komunikacyjnymi (TIK). Dotyczy to  w szczególności 
bezpieczeństwa krytycznego sprzętu  i oprogramowania komputerowego. Komisja przygotowuje 
zatem nowe wnioski określające ho ryzontalne wymogi  w zakresie bezpieczeństwa, które będą 
stanowić centralny element aktu dotyczącego cyberodporności  zapowiedzianego  w orędziu 
o stanie Unii55. W  tym kontekście można rozważyć wymiar obronny,  w szczególności  
w odniesieniu do ewentualnego opra cowania wspólnych lub hybrydowych norm 
cyberbezpieczeństwa.  
Aby jeszcze bardziej zwiększyć zdolności technologiczne UE  i unijnych podmiotów 
zajmujących się cyberobroną (głównie sił obronnych państw członkowskich), zacieśniona 
zostanie współpraca między odp owiednimi podmiotami dotycząca planowania inwestycji 
cywilnych  i obronnych na rzecz rozwoju odpowiednich technologii, jak również ich 
wykorzystania. Centrum Kompetencji Przemysłowych, Technologicznych  i Badawczych  
w dziedzinie Cyberbezpieczeństwa oraz sieć  ośrodków koordynacji56 przyjmą  w 2022 r. swój 
strategiczny program dotyczący inwestycji  w dziedzinie cyberbezpieczeństwa. Program ten 
może obejmować możliwe synergie między technologiami cywilnymi  i obronnymi oraz 
potencjalne podwójne zastosowania, dążąc t ym samym do osiągnięcia synergii  z innymi 
programami UE,  w tym programem „Horyzont Europa”, programem „Cyfrowa Europa” i EFO,  
w sposób skoordynowany  i z zachowaniem odpowiednich zasad zarządzania.  
                                                           
53 C(2021) 4520 final.  
54 COM(2020) 823 final.  
55 Orędzie  o stanie Unii  z 2021 r. – „Wzmocnić duszę naszej Unii” – 15 września 2021  r. 
56 PE/28/2021/INIT.  
 
20 Komisja przeznaczyła już 38,6 mln EUR57 na sześć projektów dotyczących cyberobrony . 
Wsparcie to obejmuje m.in. rozwój europejskiej platformy orientacji sytuacyjnej  w odniesieniu 
do cyberprzestrzeni oraz projektu dotyczącego technologii, dzięki którym komunikacja będzie 
bezpieczna  i odporna. EFO  będzie nadal wspierał rozwijanie zdolności  w obszarze 
cyberbezpieczeństwa na potrzeby obronności. W 2021  r. w ramach EFO ogłoszono dwa 
szczegółowe zaproszenia do składania wniosków, na które przeznaczono pulę środków 
finansowych  w wysokości 33,5 mln EUR.  Chociaż wszystkie projekty  w zakresie zdolności 
obronnych mają wymiar cyberbezpieczeństwa,  w nadchodzących latach cyberobrona pozostanie 
priorytetem EFO.  
Aby lepiej przygotować się na ewentualne wystąpienie  w Unii incydentów  i kryzysów na dużą 
skalę, należ y koniecznie wzmocnić koordynację  w celu zapewnienia orientacji sytuacyjnej, 
szybkiego określenia potencjalnych potrzeb  i zasobów  w zakresie reagowania oraz 
wypracowania skutecznej komunikacji między odpowiednimi podmiotami na szczeblu państw 
członkowskich  i UE, by złagodzić potencjalne skutki  w Unii. 
Aby zintensyfikować wysiłki  w zakresie wykrywania szkodliwych działań  w cyberprzestrzeni 
oraz aby zwiększyć orientację sytuacyjną , Komisja współpracuje  z państwami członkowskimi  
w celu ustanowienia transgranic znych platform wymiany danych wywiadowczych na temat 
zagrożeń cyberbezpieczeństwa (SOC UE) , przyczyniając się jednocześnie do zwiększania 
zdolności centrów monitorowania bezpieczeństwa (SOC) na szczeblu krajowym  w całej UE. 
Celem tych transgranicznych plat form („SOC UE”) jest zapewnienie możliwości wymieniania 
się danymi dotyczącymi zagrożeń cyberbezpieczeństwa pochodzącymi  z różnych źródeł,  a także 
narzędziami  i zdolnościami na dużą skalę  i w zaufanym środowisku. Platformy te zostaną 
wyposażone  w ultrabezp ieczne narzędzia  i infrastruktury nowej generacji. Powinno to umożliwić 
poprawę zbiorowych zdolności  w zakresie wykrywania zagrożeń  i terminowe przekazywanie 
organom oraz właściwym podmiotom stosownych ostrzeżeń. Działania  w tym zakresie będą 
objęte wsparc iem finansowym  z programu „Cyfrowa Europa”,  w szczególności  w ramach 
wspólnego udzielania zamówień na tworzenie SOC UE  i ich obsługę, uwzględniając 
zaawansowane narzędzia  i infrastruktury,  a także w ramach zaproszeń do składania wniosków  
o dotacje na wzmac nianie zdolności SOC  w państwach członkowskich. Kolejnym etapem, 
którego wdrożenie warto byłoby rozważyć, jest propagowanie współpracy cywilno -wojskowej  
w tej dziedzinie na szczeblu krajowym wspólnie  z państwami członkowskimi.  
Skala współpracy między państwami członkowskimi  w dziedzinie cyberbezpieczeństwa powinna 
zostać zwiększona, jeżeli chodzi  o reagowanie na incydenty, m.in.  w ramach potencjalnej 
współpracy między cywilnymi zespołami reagowania  a zespołami reagowania  z sektora 
obrony . Celem wspólne j jednostki ds. cyberprzestrzeni jest zrzeszenie przedstawicieli 
wszystkich odpowiednich środowisk zajmujących się cyberbezpieczeństwem (tj. środowisk 
dyplomatycznych  i cywilnych, organów ścigania  i przedstawicieli sektora obrony), aby zapewnić 
UE możliwoś ć skoordynowanego reagowania na cyberincydenty na dużą skalę  i szeroko 
zakrojone kryzysy,  a także udzielania wsparcia  w procesie przywracania stanu sprzed 
                                                           
57 W ramach EDIDP.  
 
21 wystąpienia tych ataków.  Dzięki temu za pośrednictwem wspólnej jednostki ds. cyberprzestrzeni 
organy wojskowe mogłyby prowadzić uporządkowaną współpracę  i koordynować działania  
z innymi środowiskami zajmującymi się cyberbezpieczeństwem.  
Kluczowe znaczenie dla skutecznego budowania odporności na cyberataki, zwiększania 
zdolności  w obszarze cyberbezpieczeńs twa, wypracowywania wspólnego podejścia  i budowania 
wspólnej zdolności reagowania ma również rozwijanie umiejętności  w dziedzinie 
cyberbezpieczeństwa  w ramach wspólnych szkoleń  i ćwiczeń. Jeżeli państwa członkowskie 
zdecydują się na udział  w takich wspólnych szkoleniach  i ćwiczeniach, powinny rozważyć 
możliwość zacieśnienia współpracy cywilno -wojskowej  w zakresie szkoleń  i wspólnych ćwiczeń  
w dziedzinie cyberbezpieczeństwa  w oparciu o programy kształcenia, szkolenia  i ćwiczeń 
w dziedzinie cyberbezpie czeństwa opracowane przez Europejskie Kolegium Bezpieczeństwa  
i Obrony i EDA.  
Dalsze działania  
 Do trzeciego kwartału 2022  r. Komisja przedstawi wniosek  w sprawie aktu dotyczącego 
cyberodporności , którego celem będzie zwiększenie cyberbezpieczeństwa produktów  
i powiązanych  z nimi usług na rynku wewnętrznym.  
 Aby ustanowić nowe platformy „SOC UE” służące do wymiany danych wywiadowczych 
na temat zagrożeń cyberbezpieczeństwa  i narzędzi  w zakresie cyberbezpieczeństwa, do 
drugiego kwartału 2022  r. Komisja opublikuje zaproszenie do wyrażenia zainteresowania  
w celu wybrania podmiotów zapewniających hosting SOC UE, któremu to zaproszeniu 
towarzyszył będzie specjalny plan działania. Działania  w tym zakresie powinny 
przygotować grunt pod zwiększanie zdolności st rategicznej UE  w zakresie wykrywania 
zagrożeń cyberbezpieczeństwa  i wym ieniania się informacjami na temat tych zagrożeń.  
 Komisja będzie współpracowała  z państwami członkowskimi na rzecz zwiększenia 
poziomu gotowości na cyberincydenty na dużą skalę poprzez ściślejsze koordynowanie 
działań, uwzględniając identyfikowanie potencjalnych potrzeb  w zakresie zarządzania 
reagowaniem  i zasobów niezbędnych do takiego zarządzania.  
 W 2022  r. zaproponowany zostanie strategiczny program Centrum Kompetencji  
w dziedzinie Cyberbezpieczeństwa, który będzie dotyczył między innymi technologii 
podwójnego zastosowania  i synergii między sektorami cywilnym  a wojskowym, które 
należało będzie uzgodnić  w skoordynowany sposób  z odpowiednimi podmiotami.  
 Komisja, działając we współpracy  z Wysokim Przedstawicielem, będzie  w dalszym ciągu 
wspierała państwa członkowskie  w ustanawianiu wspólnej jednostki ds. cyberprzestrzeni,  
a w szczególności powiązanego z tą jednostką mechanizmu wzajemnej pomocy,  i będzie 
sprzyjała współpracy cywilno -wojsk owej  w celu usprawnienia wymiany informacji  
i koordynacji działań między specjalistami  w dziedzinie obronności  i przedstawicielami 
innych środowisk (tj. środowisk cywilnych, środowisk związanych  z organami ścigania  
i środowisk dyplomatycznych).  
 Komisja zwr óci się do europejskich organizacji normalizacyjnych  o opracowanie norm 
zharmonizowanych na potrzeby przyjętego niedawno aktu delegowanego dotyczącego 
 
22 cyberbezpieczeństwa  i prywatności powiązanego  z dyrektywą  w sprawie urządzeń 
radiowych.  
 Komisja będzie ws półpracowała  z Wysokim Przedstawicielem na rzecz dalszego 
rozwijania polityki UE  w zakresie cyberobrony, która ma zostać przedstawiona 
państwom członkowskim do końca 2022  r. 
 Komisja zwraca się do państw członkowskich  o rozważenie możliwości organizowania 
wspólnych szkoleń  i ćwiczeń w dziedzinie cyberobrony, korzystając ze wsparcia 
istniejących ram szkoleń  i ćwiczeń w sektorze cywilnym  i w sektorze obrony.  
 
7.3. Zwiększanie mobilności wojskowej  
W kontekście wdrażania Planu działania na rzecz mobilności wojskowe j UE podejmuje już 
istotne kroki na rzecz zwiększenia mobilności personelu wojskowego, materiałów wojskowych  
i sprzętu wojskowego na terytorium UE  i poza jej granicami, przyczyniając się tym samym do 
poprawy naszej zdolności szybkiego reagowania kryzysowego lub szybkiego reagowania  
w ramach rutynowo przeprowadzanych czynności takich jak ćwiczenia. Mobilność wojskowa 
stanowi również projekt przewodni współpracy UE –NATO.  
Mobilność wojskowa, na którą  w budżecie Unii na lata 2021 –2027 przeznaczono 1,69 mld 
EUR , aby wesprzeć infrastrukturę transportową podwójnego zastosowania, stanowi kluczowy 
element nowego instrumentu „Łącząc Europę”58. W  programie prac na lata 2021 –2023 
przewidziano roczny budżet specjalny  w wysokości 330 mln EUR na realizację celó w w tym 
obszarze, przy czym pierwsze zaproszenia do składania wniosków opublikowano we wrześniu 
2021  r.  
Mobilność wojskowa jest również tematem programu prac EFO na  2021  r. Opracowanie 
cyfrowego systemu zapewniającego możliwość bezpiecznego  i szybkiego wy mieniania się 
informacjami dotyczącymi mobilności wojskowej jest jednym  z dwóch zagadnień będących 
przedmiotem zaproszenia do składania wniosków dotyczącego systemów wojskowych  
i logistycznych – orientacyjny budżet całego zaproszenia wynosi 50 mln EUR.  
14 grudnia 2021  r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia  w sprawie 
transeuropejskiej sieci transportowej (TEN -T). Celem wniosku jest m.in. wzmocnienie norm  
w zakresie mobilności cywilnej  i wojskowej  i rozszerzenie map TEN -T, aby uwzględnić nowe 
trasy istotne  z punktu widzenia mobilności wojskowej.  
Komisja będzie kontynuowała swoje starania na rzecz zwiększania mobilności wojskowej w UE  
i poza jej granicami m.in. poprzez uwzględnianie problematyki mobilności wojskowej  
w odpowiedni ch wnioskach ustawodawczych  i inicjatywach,  w szczególności  w dziedzinie 
transportu  i procedur transgranicznych.  
                                                           
58 Rozporządzeni e Parlamentu Europejskiego  i Rady (UE) 2021/1153  z dnia 7 lipca 2021  r. ustanawiające 
instrument „Łącząc Europę”  i uchylające rozporządzenia (UE) nr  1316/2013 i (UE) nr  283/2014.  
 
23 Dalsze działania  
 Do końca 2022  r. Komisja – we współpracy  z Wysokim Przedstawicielem – przedstawi 
propozycję aktualizacji wspólnego Planu dzia łania na rzecz mobilności wojskowej, która 
może obejmować możliwe do zidentyfikowania potrzeby związane  z procesem cyfryzacji 
sektora transportu, zapewnianiem cyberodporności infrastruktury transportowej  i sztuczną 
inteligencją.  
 
7.4. Stawianie czoła wyzwaniom  związanym ze zmianą klimatu  w dziedzinie obronności  
Zjawiska zmiany klimatu  i utraty różnorodności biologicznej stwarzają nowe zagrożenia dla 
bezpieczeństwa. Choć utrzymanie skuteczności operacyjnej pozostaje priorytetem, sektor obrony 
musi stawić czoła w yzwaniu związanemu  z koniecznością dostosowania się do wpływu zmiany 
klimatu na bezpieczeństwo, uwzględniając konieczność podejmowania działań  w bardziej 
ekstremalnych warunkach klimatycznych,  a także musi wnosić wkład  w działania na rzecz 
łagodzenia zmian y klimatu przewidziane  w politykach klimatycznych UE,  w szczególności  
w Europejskim Zielonym Ładzie. Działania takie jak dążenie do poprawy efektywności 
energetycznej, zwiększanie – w miarę możliwości – stopnia wykorzystania energii ze źródeł 
odnawialnych  i ograniczanie poziomu emisji  w tym sektorze powinny stać się integralną częścią 
naszych wspólnych starań służących zapewnieniu neutralności klimatycznej do  2050  r., a także 
zagwarantowaniu ochrony różnorodności biologicznej  i wzm ocnieniu gospodarki  o obiegu 
zamkniętym.  
Systemy  o obiegu zamkniętym mogą wiązać się  z istotnymi korzyściami dla przemysłu 
obronnego  i dla zamówień  w obszarze obronności, sprzyjając zasobooszczędności, zwiększając 
otwartą strategiczną autonomię  w odniesieniu do określonych surowc ów krytycznych oraz 
przedłużając  i optymalizując okres zdatności do użytku wyposażenia obronnego59. Możliwości 
usprawnienia projektowania wyposażenia obronnego pod kątem jego ostatecznego demontażu, 
pozyskiwania  z niego podzespołów, jego naprawy, odtwarzani a i regeneracji zostaną 
zidentyfikowane  i będą wspierane. Dotyczy to również możliwości modernizacji wyposażenia 
obronnego  w taki sposób, aby można było eksploatować je  w teatrach działań 
charakteryzujących się coraz trudniejszymi warunkami środowiskowymi.  
W tym kontekście Komisja jest zdeterminowana do wdrożenia wspólnego planu działania UE  
z 2020 r. w dziedzinie zmiany klimatu  i obronności60 – służby Komisji przedstawią pierwsze 
roczne sprawozdanie  z postępu prac nad wdrażaniem tego pl anu działania wspólnie z ESDZ 
i EDA  w pierwszej połowie 2022  r. W programie prac EFO61 z 2021 r. zwrócono już uwagę na 
kwestie związane  z zarządzaniem energią  i efektywnością energetyczną. Na zorganizowanie 
                                                           
59 IF CEE D (europa.eu) Sektor obrony  o obiegu zamkniętym – Najnowsze informacje  i spostrzeżenia – Cambridge 
Judge Business School . 
60 12741/20.  
61 Rozporządzenie  w sprawie EFO stanowi, że „Fundusz przyczynia się do uwzględnienia działań  w dziedzinie 
klimatu  w politykach Unii i do osiągnięcia celu ogólnego zakładającego, że 30  % wydatków budżetowych Unii 
zostanie przeznaczonych na wspieranie celów klimatycznych”.  
 
24 specjalnego zaproszenia do składania wniosków odnoszącego się do  tych kwestii  i służącego 
wsparciu badań  i rozwoju  w dziedzinie technologii  i produktów obronnych przeznaczono 133 
mln EUR. Ponieważ NATO, ONZ oraz Stany Zjednoczone  i ich partnerzy również nasilają 
swoją aktywność  w tym obszarze, UE zintensyfikuje dialog między sztabami  w kwestiach 
dotyczących trójkąta klimat –bezpieczeństwo –obronność.  
Dalsze działania  
 W pierwszej połowie 2022  r. służby Komisji, ESDZ i EDA przedstawią pierwsze 
sprawozdanie  z postępu prac nad wdrażaniem planu działania  w dziedzinie zmiany 
klimatu  i obronności.  
 W 2022  r. Komisja oceni inicjatywy związane  z problematyką klimatu/obronności 
realizowane  w ramach istniejących instrumentów kierowanych przez Komisję (w tym 
EFO, „Horyzont Europa”, „Horyzont 2020”, instrument „Łącząc Europę” i LIFE) , aby 
zwiększyć potencjalne synergie między tymi instrumentami.  
 Do końca 2022  r. Komisja ustanowi ramy polityki  w oparciu o związane  
z klimatem/obronnością aspekty instrumentów kierowanych przez Komisję, aby wnieść 
wkład  w proces ograniczania zapotrzebowa nia na energię  i zwiększania odporności 
energetycznej technologii krytycznych wykorzystywanych przez podmioty  z cywilnego 
sektora bezpieczeństwa  i siły zbrojne,  a także opracuje konkretne odporne na zmianę 
klimatu rozwiązania  w tym kontekście.  
 W 2022  r. Ko misja zbada możliwość zwiększenia wpływu dyrektyw energetycznych na 
infrastrukturę wojskową (np. biura, sztaby, koszary, szpitale, akademie wojskowe), 
uwzględniając warianty związane  z zielonymi zamówieniami publicznymi  w ramach 
Europejskiego Zielonego Ład u (tj. nowe działanie  w obszarze efektywności 
energetycznej „fala renowacji”,  a także wprowadzenie zmian  w dyrektywie  w sprawie 
efektywności energetycznej oraz  w dyrektywie  w sprawie charakterystyki energetycznej 
budynków).  
 W 2022  r. Komisja  i Wysoki Przedstawiciel zwiększą  i zintensyfikują działania 
międzysztabowe  w kwestiach dotyczących trójkąta klimat –bezpieczeństwo –obronność 
we współpracy z NATO, ONZ  i odpowiednimi partnerami  w ramach stosunków 
dwustronnych takimi jak Stany Zjednoczone  i Kanada. 
 
8. Wnioski  
W bardziej złożonym, bardziej konkurencyjnym  i silniej połączonym świecie,  o który toczy się 
coraz bardziej zacięta walka, UE musi zintensyfikować działania mające na celu obronę jej 
strategicznych interesów  i wartości. Strategiczny kompas UE na rz ecz bezpieczeństwa  i obrony, 
który ma zostać wkrótce przyjęty, wyznaczy ambitne cele  w zakresie długoterminowego 
bezpieczeństwa  i obronności Europy, do których realizacji niniejszy komunikat aktywnie się 
przyczynia.  
 
25 Dlatego też Komisja zidentyfikowała nast ępujące główne nowe obszary, na których należy się 
skupić, aby zwiększyć konkurencyjność europejskiego rynku obronnego:  
- zbadanie,  w jaki sposób można dodatkowo stymulować inwestycje państw 
członkowskich  w kluczowe zdolności strategiczne  i krytyczne czynniki warunkujące 
potencjał sił  opracowywane lub zamawiane  w ramach współpracy Unii Europejskiej;  
- dalsze zachęcanie do wspólnych zamówień na zdolności obronne rozwijane we 
współpracy  w ramach UE , w tym m.in. za pośrednictwem zwolnienia z VAT  
i potencjal nego zwiększenia premii  w ramach EFO;  
- wezwanie państw członkowskich do dalszego dążenia do usprawnienia  i ujednolicenia 
praktyk kontroli wywozu broni , w szczególności  w odniesieniu do zdolności obronnych 
rozwijanych  w kontekście unijnych ram współpracy.  
Komisja będzie również wdrażała już rozpoczęte inicjatywy pełniące funkcję kluczowych 
czynników warunkujących potencjał sił europejskiego sektora obronnego takie jak EFO  
i inicjatywa na rzecz mobilności wojskowej , a także inicjatywy  o kluczowym znaczeniu d la 
wzmocnienia odporności Europy,  w szczególności  w dziedzinie przestrzeni kosmicznej, aby 
przeciwdziałać zagrożeniom hybrydowym, wzmacniać cyberbezpieczeństwo  i przezwyciężać 
wyzwania związane ze zmianą klimatu istotne  z punktu widzenia obronności.  
Komisj a wyraża gotowość rozważenia podjęcia dalszych działań  w tej dziedzinie, biorąc pod 
uwagę osiągane postępy  i zmianę charakteru zagrożeń  i wyzwań stojących przed Unią  
w przyszłości.