[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 26.6.2009

KOM(2009) 283 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO ORAZ KOMITETU REGIONÓW

dotyczące wykonania przez Bułgarię i Rumunię dyrektywy Rady 98/49/WE z dnia 29 czerwca 1998 r. w sprawie ochrony uprawnień do dodatkowych świadczeń emerytalno-rentowych pracowników i osób prowadzących działalność na własny rachunek przemieszczających się we Wspólnocie (stan w dniu 1 września 2008 r.) {SEC(2009) 813}

SPRAWOZDANIE KOMISJIDLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO ORAZ KOMITETU REGIONÓW

dotyczące wykonania przez Bułgarię i Rumunię dyrektywy Rady 98/49/WE z dnia 29 czerwca 1998 r. w sprawie ochrony uprawnień do dodatkowych świadczeń emerytalno-rentowych pracowników i osób prowadzących działalność na własny rachunek przemieszczających się we Wspólnocie (stan w dniu 1 września 2008 r.) (Tekst mający znaczenie dla EOG)

1. WPROWADZENIE

W dniu 29 czerwca 1998 r. Rada przyjęła dyrektywę 98/49/WE w sprawie ochrony uprawnień do dodatkowych świadczeń emerytalno-rentowych pracowników i osób prowadzących działalność na własny rachunek przemieszczających się we Wspólnocie. Dyrektywa miała zostać wykonana odpowiednio do dnia 25 lipca 2001 r. w piętnastu państwach członkowskich, do dnia 1 maja 2004 r. w dziesięciu państwach członkowskich, które z tą datą przystąpiły do Unii Europejskiej i do dnia 1 stycznia 2007 r. w Bułgarii i Rumunii. Zgodnie z art. 10 ust. 3 powyższej dyrektywy jej wykonanie było przedmiotem sprawozdania Komisji[1]. Niniejsze sprawozdanie dotyczy wykonania dyrektywy przez Bułgarię i Rumunię, które są członkami Unii Europejskiej od dnia 1 stycznia 2007 r.

Aby uzyskać ogólny obraz stanu zaawansowania transpozycji dyrektywy w Bułgarii i Rumunii, Komisja przesłała rządom tych dwóch państw kwestionariusz. W nadesłanych odpowiedziach poinformowano o stanie przyjmowania w tych dwóch państwach członkowskich specjalnych środków transponujących dyrektywę 98/49/WE do przepisów krajowych. W przypadku Bułgarii transpozycji dokonano w ramach ustawy z dnia 11 lipca 2006 r., która wprowadziła zmiany do kodeksu zabezpieczenia społecznego. Rumunia natomiast zastosowała się do przepisów wyżej wspomnianej dyrektywy, przyjmując ustawę nr 204 z dnia 22 maja 2006 r. dotyczącą dobrowolnych ubezpieczeń emerytalno-rentowych.

2. ZAKRES STOSOWANIA

Zgodnie z dyrektywą dodatkowy system emerytalno-rentowy oznacza każdy pracowniczy program emerytalno-rentowy, zarówno dobrowolny, jak i obowiązkowy, utworzony zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową albo każde zbiorowe lub inne porównywalne rozwiązanie mające na celu zapewnienie dodatkowej emerytury lub renty dla pracowników lub osób prowadzących działalność na własny rachunek. Dyrektywa nie obejmuje swoim zakresem systemów objętych terminem „ustawodawstwo” zgodnie z jego definicją w art. 1 lit. j) akapit pierwszy rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 lub będących przedmiotem oświadczenia złożonego w tym zakresie przez państwo członkowskie na mocy tego artykułu.

Odpowiedzi na kwestionariusz udzielone przez Bułgarię i Rumunię pozwalają na zwięzły przegląd objętych dyrektywą dodatkowych systemów emerytalno-rentowych obu państw członkowskich. Zarówno w Bułgarii, jak i w Rumunii, dodatkowe systemy emerytalno-rentowe w rozumieniu transpozycji dyrektywy 98/49/WE obejmują jedynie dobrowolne dodatkowe systemy emerytalno-rentowe.

3. ŚRODKI OCHRONY UPRAWNIEń DO śWIADCZEń EMERYTALNO-RENTOWYCH PRACOWNIKÓW PRZEMIESZCZAJąCYCH SIę WE WSPÓLNOCIE

3.1. Równe traktowanie w zakresie utrzymania praw do świadczeń emerytalno-rentowych

Artykuł 4 przewiduje zachowanie uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych w ramach dodatkowego systemu emerytalno-rentowego przez ich członka, który przemieścił się z jednego państwa członkowskiego do innego, co najmniej w takim samym zakresie, jak w przypadku członków, którzy zaprzestali pracy, ale pozostają w tym samym państwie członkowskim.

Celem tego artykułu jest zapewnienie, aby osoby przemieszczające się z jednego państwa członkowskiego do innego nie znajdowały się w sytuacji mniej korzystnej niż osoby, które zaprzestały pracy, ale pozostają w tym samym państwie członkowskim. Przywołując tę zasadę, art. 4 gwarantuje minimalne standardy w zakresie równego traktowania osób pozostających w tym państwie członkowskim i osób przemieszczających się z jednego państwa członkowskiego do innego, w odniesieniu do zachowania praw nabytych.

Artykuł 248a ust. 1 i 2 bułgarskiego kodeksu zabezpieczenia społecznego oraz art. 51 rumuńskiej ustawy nr 204/2006 zapewniają zachowanie uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych nabytych przez członka systemu, który przemieszcza się do innego państwa.

3.2. Gwarancja płatności transgranicznych

Zgodnie z art. 5 dyrektywy państwa członkowskie zapewniają, że we wszystkich państwach członkowskich obecni i byli członkowie dodatkowych systemów emerytalno-rentowych, jak również pozostałe osoby uprawnione w ramach tych systemów, korzystają ze wszystkich świadczeń należnych zgodnie z takimi systemami, bez potrącania jakichkolwiek podatków i opłat od transakcji, które mogłyby być stosowane. Wypłata świadczeń na całym terytorium Europy jest niezbędnym warunkiem stosowania zasad swobodnego przepływu pracowników oraz swobodnego przepływu kapitału.

Artykuł 248b odnoszący się do art. 256 i 257 bułgarskiego kodeksu zabezpieczenia społecznego oraz art. 77 ust. 5 rumuńskiej ustawy nr 204/2006 gwarantują płatności transgraniczne.

3.3. Transgraniczne uczestnictwo w systemach emerytalno-rentowych pracowników delegowanych

Artykuł 6 odnosi się do delegowanych pracowników w rozumieniu rozporządzenia (EWG) nr 1408/71. Delegowany pracownik oznacza osobę czasowo skierowaną przez przedsiębiorstwo do wykonywania pracy na terytorium innego państwa członkowskiego niż to, w którym zwykle wykonuje pracę. Maksymalny czas oddelegowania wynosi 12 miesięcy, w wyjątkowych przypadkach może zostać przedłużony do 24 miesięcy. W ciągu całego okresu oddelegowania między delegującym przedsiębiorstwem a delegowanym pracownikiem istnieje bezpośredni związek.

Artykuł 6 dopuszcza transgraniczne uczestnictwo w systemach emerytalno-rentowych, przewidując, że pracodawcy i delegowani pracownicy, muszą mieć możliwość kontynuowania wpłacania składek do dodatkowego systemu emerytalno-rentowego w państwie członkowskim, z którego pochodzi delegowany pracownik w okresie oddelegowania do drugiego państwa członkowskiego. W okresie, w którym kontynuowane jest wpłacanie składek, państwa członkowskie powinny zapewnić, że delegowani pracownicy oraz ich pracodawcy są wyłączeni z obowiązku wpłacania składek w drugim państwie członkowskim.

Bułgaria i Rumunia dokonały właściwej transpozycji przepisów zawartych w art. 6 dyrektywy do odpowiedniego prawodawstwa krajowego. Oba państwa członkowskie gwarantują transgraniczne uczestnictwo delegowanych pracowników w systemach emerytalno-rentowych w art. 230 ust. 8 i 9 bułgarskiego kodeksu zabezpieczenia społecznego oraz w art. 77 ust. 2 rumuńskiej ustawy nr 204/2006.

3.4. Informowanie członków systemu

Zgodnie z art. 7 dyrektywy państwa członkowskie podejmują odpowiednie środki w celu zapewnienia, że pracodawcy, powiernicy oraz inne osoby odpowiedzialne za zarządzanie dodatkowymi systemami emerytalno-rentowymi zapewniają członkom systemu stosowne informacje, kiedy przemieszczają się oni do innego państwa członkowskiego, jeżeli chodzi o ich uprawnienia do świadczeń emerytalnych lub rentowych oraz możliwości wyboru, które posiadają w ramach systemu. Informacje takie powinny przynajmniej odpowiadać informacjom przekazywanym członkom systemu, za których składki przestały być wpłacane, ale którzy pozostali w tym samym państwie członkowskim.

Bułgaria w art. 123h ust. 2 kodeksu zabezpieczenia społecznego a Rumunia w art. 103 ustawy nr 204/2006 zapewniają uzyskanie odpowiednich informacji przez członków dodatkowych systemów emerytalno-rentowych.

4. PODSUMOWANIE

Dyrektywa 98/49/WE stanowi część dorobku prawnego Wspólnoty, którego transpozycji do przepisów krajowych zobowiązane są dokonać państwa członkowskie przed przystąpieniem do Unii Europejskiej. Z odpowiedzi, których udzieliły Komisji Europejskiej Bułgaria i Rumunia wynika, że oba państwa zapewniły wykonanie wspomnianej dyrektywy przed przystąpieniem. Ustawa zmieniająca kodeks zabezpieczenia społecznego przyjęta przez Bułgarię 11 lipca 2006 r. oraz ustawa nr 204 przyjęta przez Rumunię 22 maja 2006 r. gwarantują usunięcie przeszkód, które mogliby napotkać pracownicy migrujący w odniesieniu do ochrony uprawnień w zakresie dodatkowych świadczeń emerytalno-rentowych.

Inne elementy także przyczyniły się do ułatwienia korzystania z prawa do swobodnego przepływu pracowników. Rozporządzenie (WE) nr 2560/2001 z 19 grudnia 2001 r. w sprawie płatności transgranicznych w euro przyczynia się do zmniejszenia związanych z transakcjami opłat, które mogłyby być stosowane. Podobnie w dziedzinie transgranicznego uczestnictwa w systemach emerytalno-rentowych przyjęcie dyrektywy 2003/41/WE z 3 czerwca 2003 r. w sprawie działalności instytucji pracowniczych programów emerytalnych oraz nadzoru nad takimi instytucjami („dyrektywa IORP” znana również jako „dyrektywa w sprawie funduszy emerytalnych”) stanowi znaczący postęp na szczeblu Unii Europejskiej. Wprowadzone dyrektywą wzajemne uznawanie nadzoru nad instytucjami pracowniczych programów emerytalnych (IORP) jest warunkiem niezbędnym dla prowadzenia przez instytucje działalności transgranicznej i otwierającym tym samym możliwość transgranicznego uczestnictwa w systemach emerytalno-rentowych.

Ponadto wniosek dotyczący dyrektywy z 20 października 2005 r. w sprawie przenoszenia uprawnień do dodatkowych emerytur lub rent[2] jest dodatkowym krokiem ku poprawie sytuacji przemieszczających się pracowników w odniesieniu do gwarantowania ich praw w ramach systemów dodatkowych.

Rada i Parlament Europejski nie osiągnęły do dnia dzisiejszego jednomyślności niezbędnej do przyjęcia tego wniosku.

[1] Sprawozdanie Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów na temat wdrożenia dyrektywy Rady 98/49/WE z dnia 29 czerwca 1998 r. w sprawie ochrony uprawnień do dodatkowych świadczeń emerytalnych lub rentowych pracowników i osób prowadzących działalność na własny rachunek przemieszczających się we Wspólnocie, COM(2006) 22 wersja ostateczna, z 26.1.2006.

[2] Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie poprawy możliwości przenoszenia uprawnień do dodatkowych emerytur lub rent COM(2005) 507 wersja ostateczna z 20.10.2005 r. oraz zmieniony wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie minimalnych wymogów służących zwiększeniu mobilności pracowników dzięki łatwiejszemu nabywaniu i zachowywaniu dodatkowych uprawnień emerytalnych COM(2007) 603 wersja ostateczna z 9.10.2007 r.