Finansowanie ochrony zdrowia w kolejnych wieloletnich ramach finansowych (WRF) obejmuje szereg instrumentów, takich jak Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+), Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego i program „Horyzont Europa”, program „Cyfrowa Europa” oraz instrument „Łącząc Europę” 2. Działania przekrojowe we wszystkich programach i wspólne cele różnych obszarów polityki będą mieć kluczowe znaczenie dla przekazywania środków przeznaczonych na kwestie zdrowia w ramach różnych obszarów polityki i wspierania osiągania ich celów w sposób bardziej efektywny niż wcześniej.

Program będzie musiał być dynamiczny i elastyczny, aby móc dostosowywać się do pojawiających się nowych wyzwań oraz służyć UE i państwom członkowskim w kontekście ich zmieniających się potrzeb i priorytetów. Należy zająć się nierównościami za pomocą analizy porównawczej, zapewnienia wsparcia i zlikwidowania stwierdzonych luk między państwami, regionami, grupami ludności i obywatelami. Powinno to pomóc w zmniejszeniu różnic w średnim trwaniu życia oraz dostępie do opieki i usług. Zapewni to narzędzia służące większej solidarności w gotowości i reagowaniu kryzysowym, a także w znalezieniu wspólnych podstaw do poprawy profilaktyki i przeciwdziałania chorobom niezakaźnym, w szczególności chorobom nowotworowym, oraz zagwarantuje lepszą koordynację między różnymi politykami, narzędziami i instrumentami finansowymi. Wreszcie przyczyni się to do zwalczania negatywnych skutków zmiany klimatu i degradacji środowiska dla zdrowia ludzi.

W ramach podejścia „Jedno zdrowie”, w którym uznaje się wzajemne powiązanie między zdrowiem ludzi i zdrowiem zwierząt, a w szerszym ujęciu ze środowiskiem, Program UE dla zdrowia może wspierać państwa członkowskie w procesie transformacji w kierunku lepszej gotowości i wzmocnienia ich systemów opieki zdrowotnej, a także wspierać je w osiąganiu związanych ze zdrowiem celów zrównoważonego rozwoju ONZ. Program przewiduje nowe działania, które wypełnią luki ujawnione przez tę pandemię w zakresie rozwoju i wytwarzania produktów leczniczych, odpowiedniego zaopatrzenia w sprzęt w szpitalach i wystarczających zasobów ludzkich w dziedzinie medycyny, upowszechnienia narzędzi i usług cyfrowych umożliwiających ciągłość opieki oraz potrzebę zachowania dostępu do podstawowych towarów i usług w czasach kryzysu. Dzięki temu UE będzie dysponować większą liczbą narzędzi do podejmowania szybkich, zdecydowanych i skoordynowanych działań z państwami członkowskimi zarówno w zakresie przygotowań do kryzysów, jak i zarządzania nimi.

Europa musi nadać wyższy priorytet zdrowiu, posiadać systemy opieki zdrowotnej gotowe do zapewnienia nowoczesnej opieki oraz przygotować się na wypadek epidemii i innych nieprzewidzianych zagrożeń zdrowia zgodnie z Międzynarodowymi przepisami zdrowotnymi (IHR). Chociaż ogólne ramy gotowości, wczesnego ostrzegania i reagowania funkcjonują już na mocy decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1082/2013/UE z dnia 22 października 2013 r. w sprawie poważnych transgranicznych zagrożeń zdrowia, COVID-19 wykazał, że konieczne jest znaczne zwiększenie zdolności UE do skutecznego reagowania na tak poważne zagrożenia zdrowia. Ambitny niezależny program, który będzie nosił nazwę „Program UE dla zdrowia”, będzie kluczowym instrumentem umożliwiającym realizację tego celu.

„Zrobimy wszystko, aby ratować ludzkie życie”, powiedziała przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen, przemawiając do Parlamentu Europejskiego w dniu 26 marca 2020 r.; kryzys związany z COVID-19 jest największym wyzwaniem dla Unii Europejskiej (UE) od czasów drugiej wojny światowej i ukazał, że jeśli każde państwo próbuje samo rozwiązać problem pandemii, UE będzie tak słaba jak jej najsłabsze ogniwo. Każdy system opieki zdrowotnej miał trudności w radzeniu sobie z tym kryzysem, co w taki czy inny sposób wpłynęło na sytuację każdego obywatela.

●Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) stworzy synergię i komplementarność z Programem UE dla zdrowia poprzez wsparcie m.in. rozwoju umiejętności pracowników służby zdrowia, lepszy dostęp do opieki zdrowotnej dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji społeczno-ekonomicznej oraz opiekę długoterminową. Szczególnie istotne będą wyzwania wskazane w ramach europejskiego semestru.

Program UE dla zdrowia, choć znacznie większy niż jego poprzednik, nadal stanowi zaledwie jedną trzecią wszystkich inwestycji w dziedzinie zdrowia przewidzianych w kolejnych wieloletnich ramach finansowych. W wielu przypadkach wydatki na opiekę zdrowotną w ramach różnych programów i funduszy muszą być realizowane w ściśle skoordynowany sposób, aby były w pełni skuteczne i unikały powielania działań. Komisja dąży do zapewnienia synergii operacyjnej z innymi programami Unii, w szczególności w celu zaspokojenia potrzeb politycznych i umożliwienia realizacji wspólnych celów i wspólnych obszarów działań. W oparciu o zasadę „zdrowie we wszystkich politykach” programy te zapewnią wsparcie finansowe dla reform i inwestycji, które będą miały trwały wpływ na potencjał wzrostu i odporność gospodarki państw członkowskich. Będą one również stanowić odpowiedź na wyzwania wskazane w europejskim semestrze i przyczynią się do realizacji celów Programu UE dla zdrowia. Program UE dla zdrowia przyczyni się również do realizacji priorytetów Komisji, w tym do reagowania na wyzwania związane z migracją i Zielonym Ładem.

Program UE dla zdrowia wspiera obszary polityki i priorytety mające na celu promowanie zdrowia. Będzie on pomagać we wdrażaniu zasad Europejskiego filaru praw socjalnych i europejskiego semestru w dziedzinie zdrowia, aby zapewnić osiągnięcie przez Unię i państwa członkowskie celu zrównoważonego rozwoju 3: „Zapewnić wszystkim ludziom w każdym wieku zdrowe życie oraz promować dobrobyt” oraz innych celów zrównoważonego rozwoju związanych ze zdrowiem. W dziedzinach wchodzących w zakres kompetencji krajowych Komisja i państwa członkowskie będą musiały współpracować ściślej, wcześniej i w sposób bardziej włączający zarówno przy ustalaniu priorytetów Programu UE dla zdrowia, określając najlepsze sposoby wykorzystania instrumentów, jak i przy dalszej realizacji programu.

Zgodnie z pierwotnym wnioskiem dotyczącym kolejnych wieloletnich ram finansowych zdrowie zostało uwzględnione w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+). Przeprowadzono wówczas serię konsultacji z zainteresowanymi stronami, którymi objęto najważniejsze organizacje i instytucje w UE aktywne w dziedzinie polityki społecznej i polityki zatrudnienia oraz odpowiednie organy publiczne na wszystkich szczeblach rządowych, partnerów społecznych, organizacje społeczeństwa obywatelskiego, beneficjentów finansowania oraz użytkowników końcowych, a także obywateli w całej UE. Ogólne wnioski, które są również istotne dla nowego programu, odnosiły się do potrzeby usprawnienia wymiany wiedzy między krajami i regionami, uproszczenia i zmniejszenia obciążenia administracyjnego beneficjentów, w tym mniej uciążliwych wymogów dotyczących gromadzenia danych od uczestników. Zaapelowano także o zwiększenie efektu synergii i unikanie powielania i nakładania się działań różnych instrumentów UE.

Wniosek jest proporcjonalny i ma na celu zwiększenie udziału państw członkowskich w działaniach, które wspiera, poprzez zmniejszenie w jak największym stopniu barier utrudniających uczestnictwo, oraz przewiduje zmniejszenie obciążenia administracyjnego dla Unii i organów krajowych, które zostało ograniczone do tego, co jest konieczne, aby Komisja mogła wypełniać swoje obowiązki związane z wykonaniem budżetu Unii.

Zgodnie z zasadą proporcjonalności niniejszy wniosek nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia jego celów. Zasada proporcjonalności wytyczyła kierunek opracowany przez Komisję w ramach Programu UE dla zdrowia, w którym proponuje się wskazanie i umożliwienie synergii z innymi programami oraz wzmocnienie współpracy z państwami członkowskimi przy określaniu priorytetów dla tego programu.

Wyniki i rezultaty programu będą regularnie oceniane za pomocą określonych wskaźników dotyczących konkretnych planów prac w celu monitorowania wdrażania. Szczególny nacisk zostanie położony na monitorowanie koordynacji odpowiednich programów wydatków na opiekę zdrowotną w celu zapewnienia, by nie doszło do podwójnego finansowania, a synergia została osiągnięta.

Program UE dla zdrowia przyczyni się do realizacji Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, ponieważ ma na celu poprawę dostępu do profilaktycznej opieki zdrowotnej i prawa do korzystania z leczenia na warunkach ustanowionych w przepisach i praktykach krajowych. Nowy program został także dostosowany do celu Karty, aby przy określaniu i wdrażaniu wszystkich polityk i działań Unii zapewnić wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego.

Wniosek dotyczący programu Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+) w ramach następnych wieloletnich ram finansowych, obejmujący m.in. kwestie zdrowia, został poparty oceną skutków zbadaną przez Radę ds. Kontroli Regulacyjnej w dniu 18 kwietnia 2018 r. w ramach Programu WRF na rzecz jednolitego rynku i uzyskał pozytywną opinię. Wszystkie cele zdrowotne z pierwotnego wniosku zostały utrzymane, a priorytet uzyskały reagowanie UE i państw członkowskich oraz na ich gotowość na wypadek przyszłych kryzysów zdrowotnych po pandemii COVID-19. Cele ogólne i szczegółowe zostały dostosowane do priorytetów politycznych Komisji w odniesieniu do produktów farmaceutycznych i nowotworów.

Wykaz wskaźników programu znajduje się w załączniku II do rozporządzenia i jest uzupełniony wykazem bardziej szczegółowych wskaźników wykorzystywanych do monitorowania realizacji programu. Komisja będzie uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych, aby w razie potrzeby wprowadzić zmiany do tego wykazu.

Niewyczerpujący wykaz działań, które mogą być finansowane w ramach programu, znajduje się w załączniku I do rozporządzenia. Działania uznaje się za kwalifikowalne w zakresie, w jakim realizują one cele określone w art. 3 i 4.

(5)W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła globalną pandemię wywołaną nowym koronawirusem (COVID-19). Pandemia ta spowodowała bezprecedensowy ogólnoświatowy kryzys zdrowotny, który przyniósł poważne konsekwencje społeczno-gospodarcze i ludzkie cierpienie.

(6)Podczas gdy to państwa członkowskie są odpowiedzialne za swoją politykę zdrowotną, oczekuje się, że będą one chronić zdrowie publiczne w duchu europejskiej solidarności. Doświadczenia z trwającego kryzysu związanego z COVID-19 pokazały, że istnieje potrzeba podjęcia dalszych zdecydowanych działań na poziomie Unii w celu wspierania współpracy i koordynacji między państwami członkowskimi, aby lepiej zapobiegać rozprzestrzenianiu się ponad granicami groźnych chorób ludzi i kontrolować te choroby, zwalczać inne poważne transgraniczne zagrożenia zdrowia oraz chronić zdrowie i dobrobyt ludności w Unii.

(7)Należy zatem ustanowić nowy Program działań Unii w dziedzinie zdrowia o nazwie „Program UE dla zdrowia” („program”) na lata 2021–2027. Zgodnie z celami przyświecającymi działaniom Unii i jej kompetencjami w dziedzinie zdrowia publicznego program powinien kłaść nacisk na działania, w przypadku których dzięki współpracy na szczeblu Unii można osiągnąć korzyści i przyrost wydajności, oraz działania mające wpływ na rynek wewnętrzny.

(8)W niniejszym rozporządzeniu należy określić przeznaczoną na Program działań Unii w dziedzinie zdrowia pulę środków finansowych, która ma stanowić główną kwotę odniesienia w rozumieniu pkt 16 wniosku dotyczącego Porozumienia międzyinstytucjonalnego pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami, przyjętego przez te instytucje.

(9)Zgodnie z rozporządzeniem [w sprawie Instrumentu Unii Europejskiej na Rzecz Odbudowy] oraz w granicach środków w nim przeznaczonych należy wdrożyć w ramach programu środki w zakresie odbudowy i odporności w celu zaradzenia bezprecedensowym skutkom kryzysu związanego z COVID-19. Takie zasoby dodatkowe należy wykorzystać tak, aby zapewnić przestrzeganie terminów przewidzianych w rozporządzeniu [w sprawie Instrumentu Unii Europejskiej na Rzecz Odbudowy].

(10)Ze względu na poważny charakter transgranicznych zagrożeń zdrowia w ramach programu powinno się wspierać skoordynowane środki w zakresie zdrowia publicznego na poziomie Unii, tak aby można było zająć się różnymi aspektami takich zagrożeń. W celu wzmocnienia zdolności Unii do przygotowania się na kryzys zdrowotny, reagowania na niego i zarządzania nim program powinien zapewniać wsparcie działań podejmowanych w ramach mechanizmów i struktur ustanowionych na mocy decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady 1082/2013/UE oraz innych właściwych mechanizmów i struktur ustanowionych na szczeblu Unii. Mogą one obejmować strategiczne gromadzenie zapasów podstawowych środków medycznych lub budowanie zdolności w ramach reagowania kryzysowego, środki zapobiegawcze odnoszące się do szczepień i immunizacji, czy wzmocnione programy nadzoru. W tym kontekście w ramach programu powinno się wspierać ogólnounijne i międzysektorowe zdolności podmiotów na poziomie unijnym, krajowym, regionalnym i lokalnym w zakresie zapobiegania kryzysom, gotowości na nie, nadzoru kryzysowego, zarządzania sytuacjami kryzysowymi i reagowania na nie, w tym w odniesieniu do planowania ewentualnościowego i ćwiczeń gotowości, zgodnie z podejściem „Jedno zdrowie”. Powinno to ułatwić utworzenie zintegrowanych przekrojowych ram informowania o ryzyku, funkcjonujących na wszystkich etapach kryzysu zdrowotnego – tj. na etapie zapobiegania, gotowości i reagowania.

(11)Ponieważ w czasie kryzysu zdrowotnego pilna ocena technologii medycznych oraz badania kliniczne mogą przyczynić się do szybkiego rozwoju medycznych środków przeciwdziałania, program powinien zapewniać wsparcie ułatwiające takie działania. Komisja przyjęła wniosek w sprawie oceny technologii medycznych w celu wspierania współpracy w zakresie oceny technologii medycznych na poziomie Unii.

(12)W celu ochrony osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji, w tym osób cierpiących na choroby psychiczne i choroby przewlekłe, program powinien również promować działania, które dotyczą pobocznych skutków kryzysu zdrowotnego na osoby należące do takich szczególnie wrażliwych grup.

(13)Kryzys związany z COVID-19 uwypuklił wiele wyzwań związanych z zapewnieniem dostaw leków, wyrobów medycznych oraz środków ochrony osobistej potrzebnych w Unii w czasie pandemii. W związku z tym program powinien oferować wsparcie dla działań na rzecz podtrzymania wytwarzania produktów istotnych w kontekście kryzysu, udzielania na nie zamówień i zarządzania tymi produktami, zapewniając komplementarność z innymi unijnymi instrumentami.

(14)Aby zminimalizować skutki zdrowotne poważnych transgranicznych zagrożeń zdrowia, działania wspierane w ramach programu powinny obejmować koordynację działań, które wzmacniają interoperacyjność i spójność systemów opieki zdrowotnej państw członkowskich przez analizę porównawczą, współpracę i wymianę najlepszych praktyk oraz gwarantują im zdolność do reagowania na sytuacje nadzwyczajne w dziedzinie zdrowia, obejmującą planowanie ewentualnościowe, ćwiczenia gotowości oraz podnoszenie kwalifikacji pracowników służby zdrowia i pracowników do spraw zdrowia publicznego, a także ustanowienie mechanizmów skutecznego monitorowania i dystrybucji lub przydzielania, zależnie od potrzeb, towarów i usług potrzebnych w czasie kryzysu.

(15)Doświadczenia nabyte podczas kryzysu związanego z COVID-19 pokazują, że ogólnie potrzebne jest wsparcie transformacji strukturalnej i reform systemowych systemów opieki zdrowotnej w całej Unii w celu zwiększenia ich skuteczności, dostępności i odporności. W kontekście takiej transformacji i takich reform program powinien wspierać – w synergii z programem „Cyfrowa Europa” – działania, które przyczyniają się do postępów transformacji cyfrowej świadczeń zdrowotnych i zwiększają ich interoperacyjność, przyczyniają się do zwiększenia możliwości systemów opieki zdrowotnej w zakresie rozwijania profilaktyki chorób i promocji zdrowia, oferowania nowych modeli opieki oraz zintegrowanych świadczeń, od środowiskowej i podstawowej opieki zdrowotnej do świadczeń wysoce specjalistycznych, opartych na potrzebach ludzi, a także zapewniania skutecznego personelu publicznej opieki zdrowotnej, posiadającego w odpowiednie umiejętności, również cyfrowe. Stworzenie europejskiej przestrzeni danych dotyczących zdrowia zapewniłoby systemom opieki zdrowotnej, naukowcom i organom publicznym środki służące poprawie dostępności i jakości opieki zdrowotnej. Mając na względzie prawo podstawowe dostępu do profilaktycznej opieki zdrowotnej i korzystania z leczenia zapisane w art. 35 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, a także wspólne wartości i zasady systemów opieki zdrowotnej Unii Europejskiej określone w konkluzjach Rady z dnia 2 czerwca 2006 r.,wramach programu powinno się wspierać działania zapewniające powszechność i inkluzywność opieki zdrowotnej, co oznacza, że nikomu nie zabrania się dostępu do opieki zdrowotnej, oraz działania, które zapewniają należyte przestrzeganie praw pacjenta, w tym prywatności ich danych.

(16)Zapewnienie, aby ludzie byli dłużej zdrowi i aktywni, oraz umożliwienie im aktywnego dbania o własne zdrowie będzie miało pozytywny wpływ na zdrowie, zmniejszenie nierówności pod względem stanu zdrowia i dostępu do opieki zdrowotnej, jakość życia, wydajność, konkurencyjność i włączenie społeczne, a jednocześnie przyczyni się do ograniczenia presji na budżety krajowe. Komisja zobowiązała się do pomagania państwom członkowskim w osiąganiu celów zrównoważonego rozwoju określonych w Agendzie ONZ na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, w szczególności celu zrównoważonego rozwoju 3: „Zapewnić wszystkim ludziom w każdym wieku zdrowe życie oraz promować dobrobyt”. Program powinien zatem przyczyniać się do realizacji działań zmierzających do osiągnięcia tych celów.

(17)Choroby niezakaźne są wynikiem kombinacji czynników genetycznych, fizjologicznych, środowiskowych i behawioralnych. Choroby niezakaźne, takie jak choroby układu krążenia, nowotwory, przewlekłe choroby układu oddechowego i cukrzyca, stanowią główną przyczynę niepełnosprawności, problemów zdrowotnych, rent inwalidzkich i przedwczesnych zgonów w Unii, co powoduje znaczne skutki społeczne i gospodarcze. Aby zmniejszyć wpływ chorób niezakaźnych na jednostki i społeczeństwo w Unii oraz osiągnąć cel zrównoważonego rozwoju 3 zadanie 3.4 tj. do roku 2030 zmniejszyć o jedną trzecią przedwczesną umieralność spowodowaną chorobami niezakaźnymi, kluczowe jest zapewnienie zintegrowanej reakcji ukierunkowanej na profilaktykę we wszystkich sektorach i obszarach polityki w połączeniu z wysiłkami na rzecz wzmocnienia systemów opieki zdrowotnej.

(18)Program powinien zatem przyczyniać się do profilaktyki chorób przez całe życie danej osoby i do promocji zdrowia przez przeciwdziałanie czynnikom ryzyka dla zdrowia, takim jak używanie tytoniu i powiązanych produktów oraz narażenie na ich emisje, szkodliwe używanie alkoholu i zażywanie niedozwolonych środków odurzających. Program powinien również przyczynić się do ograniczenia szkodliwych dla zdrowia skutków zażywania narkotyków, szkodliwych dla zdrowia nawyków żywieniowych i braku aktywności fizycznej oraz narażenia na zanieczyszczenie środowiska, a także wspierać środowisko sprzyjające zdrowemu stylowi życia w celu uzupełnienia działań państw członkowskich w tych obszarach. W związku z tym program powinien również przyczyniać się do realizacji celów określonych w Europejskim Zielonym Ładzie, strategii „od pola do stołu” oraz unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności 2030.

(19)Nowotwór jest – po chorobach układu krążenia – drugą najczęstszą przyczyną zgonów w państwach członkowskich. To także jedna z chorób niezakaźnych, które mają wspólne czynniki ryzyka, a profilaktyka tych chorób i ich kontrolowanie przyniosłoby korzyści większości obywateli. W 2020 r. Komisja ogłosiła europejski plan walki z rakiem, który obejmowałby cały cykl choroby, począwszy od profilaktyki i wczesnego diagnozowania, po leczenie i jakość życia pacjentów i osób wyleczonych. Środki powinny korzystać z niniejszego programu oraz z misji badawczej dotyczącej chorób nowotworowych w ramach programu „Horyzont Europa”.

(20)Program będzie działał w synergii i komplementarności z innymi politykami, programami i funduszami UE, takimi jak działania realizowane w ramach programu „Cyfrowa Europa”, „Horyzontu Europa”, rezerwy rescEU w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności, Instrumentu na rzecz wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych na terenie Unii, Europejskiego Funduszu Społecznego+ (EFS+, włączając synergię w zakresie lepszej ochrony zdrowia i bezpieczeństwa milionów pracowników w UE), w tym komponentu „Zatrudnienie i innowacje społeczne” (EaSI), Funduszu InvestEU, Programu na rzecz jednolitego rynku, Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, w tym Narzędzia Realizacji Reform, programu Erasmus, Europejskiego Korpusu Solidarności, europejskiego instrumentu tymczasowego wsparcia w celu zmniejszenia ryzyka bezrobocia w związku z sytuacją nadzwyczajną (SURE), a także instrumentów działań zewnętrznych UE, takich jak Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej oraz Instrument Pomocy Przedakcesyjnej III. W stosownych przypadkach ustanowione zostaną wspólne zasady w celu zapewnienia spójności i komplementarności między funduszami, przy jednoczesnym zapewnieniu poszanowania specyfiki tych polityk oraz dostosowaniu do strategicznych wymogów tych polityk, programów i funduszy, takich jak warunki podstawowe w ramach EFRR i EFS+.

(21)Zgodnie z art. 114 TFUE w przyjmowanym przez Unię prawodawstwie dotyczącym ustanowienia i funkcjonowania rynku wewnętrznego należy zapewnić wysoki poziom ochrony zdrowia. Na podstawie art. 114 TFUE i art. 168 ust. 4 lit. c) TFUE opracowano znaczną część dorobku prawnego Unii, który gwarantuje wysokie standardy jakości i bezpieczeństwa produktów leczniczych i wyrobów medycznych. Z uwagi na rosnące zapotrzebowanie na opiekę zdrowotną systemy opieki zdrowotnej w państwach członkowskich muszą mierzyć się z wyzwaniami dotyczącymi dostępności i przystępności cenowej leków i wyrobów medycznych. Aby zapewnić lepszą ochronę zdrowia publicznego oraz bezpieczeństwo i wzmocnienie pozycji pacjentów w Unii, pacjenci i systemy opieki zdrowotnej powinni mieć dostęp do wysokiej jakości produktów związanych z opieką zdrowotną i móc z nich w pełni korzystać.

(22)W związku z tym w ramach programu należy wspierać działania na rzecz monitorowania niedoborów leków, wyrobów medycznych i innych produktów związanych z opieką zdrowotną oraz zapewnić większą dostępność i przystępność cenową tych produktów, a jednocześnie ograniczać zależność ich łańcuchów dostaw w państwach trzecich. W szczególności w celu uwzględnienia niezaspokojonych potrzeb medycznych w ramach programu powinno się wspierać badania kliniczne, aby przyspieszyć opracowywanie innowacyjnych i skutecznych leków, udzielanie na nie zezwoleń i dostęp do nich, wspierać zachęty do opracowywania takich produktów leczniczych jak środki przeciwdrobnoustrojowe oraz promować transformację cyfrową produktów i platform związanych z opieką zdrowotną do celów monitorowania i gromadzenia informacji na temat leków.

(23)Ponieważ optymalne wykorzystanie leków, a w szczególności środków przeciwdrobnoustrojowych, przynosi korzyści jednostkom i systemom opieki zdrowotnej, w ramach programu powinno się promować ich rozważne i skuteczne stosowanie. Zgodnie z Europejskim planem działania „Jedno zdrowie” na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, przyjętym w czerwcu 2017 r. w następstwie wniosku złożonego przez państwa członkowskie, oraz z uwagi na doświadczenia związane z COVID-19, pokazujące, że dochodzi do wtórnych zakażeń bakteryjnych, program powinien – w ramach zintegrowanej polityki w zakresie bezpieczeństwa pacjentów i zapobiegania błędom medycznym – wspierać działania na rzecz rozważnego stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych u ludzi, zwierząt i na uprawach.

(24)Ponieważ zanieczyszczenie środowiska spowodowane przez substancje farmaceutyczne przeznaczone dla ludzi i zwierząt jest coraz istotniejszym problemem środowiskowym, który może mieć wpływ na zdrowie publiczne, w ramach programu powinno się wspierać środki mające na celu wzmocnienie oceny ryzyka środowiskowego związanego z produkcją, wykorzystywaniem i unieszkodliwianiem produktów leczniczych oraz odpowiedniego zarządzania tymi produktami, zgodnie ze strategicznym podejściem Unii Europejskiej do substancji farmaceutycznych w środowisku.