KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 6.6.2018 COM(2018) 447 final 2018/0236(COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające program kosmiczny Unii i Agencję Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 912/2010, (UE) nr 1285/2013 i (UE) nr 377/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE (Tekst mający znaczenie dla EOG) {SWD(2018) 327 final}

{SWD(2018) 328 final}



UZASADNIENIE 1.KONTEKST WNIOSKU •Przyczyny i cele wniosku Od lat 90. XX wieku Unia zwiększa swoje inwestycje w sektorze kosmicznym. Jeszcze przed wejściem w życie Traktatu z Lizbony i nowego art. 189 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) określającego podstawy działania Unii w tym obszarze, Unia z powodzeniem opracowała europejskie programy nawigacji satelitarnej EGNOS i Galileo. Oba te programy są w fazie eksploatacji, a Galileo jest obecnie uważany za sztandarowy system unijny. W 2014 r. do tych pierwszych dwóch programów dodano program obserwacji i monitorowania Ziemi Copernicus oparty na programie GMES. Niedawno Unia rozpoczęła działania związane z ramami wsparcia obserwacji i śledzenia obiektów kosmicznych – „SST”. Całkowity przydział środków budżetowych na wszystkie działania UE w zakresie przestrzeni kosmicznej, w tym na badania naukowe, wyniósł 12,6 mld EUR na okres 2014–2020. W swoim komunikacie z dnia 26 października 2016 r. zatytułowanym „Strategia kosmiczna dla Europy” Komisja zaproponowała nową strategię kosmiczną dla Europy, w której skoncentrowano się na czterech strategicznych celach. Są to: maksymalizacja korzyści z działalności związanej z przestrzenią kosmiczną dla społeczeństwa i gospodarki UE, rozwijanie konkurencyjnego i innowacyjnego europejskiego sektora kosmicznego, wzmocnienie strategicznej autonomii Europy w zakresie dostępu do przestrzeni kosmicznej i jej wykorzystania w bezpiecznym i zabezpieczonym środowisku oraz wzmacnianie roli Europy jako gracza na arenie międzynarodowej i wspieranie współpracy międzynarodowej. Uzasadnienie przyjęcia Strategii kosmicznej dla Europy opiera się na tym, że sektor kosmiczny ma strategiczne znaczenie dla Unii i że musi się on dostosować do zmieniającego się otoczenia w skali globalnej. Sektor kosmiczny wspiera wiele obszarów działalności i priorytetów strategicznych Unii. Może on odgrywać pierwszorzędną rolę w skutecznym podejmowaniu nowych wyzwań, takich jak zmiana klimatu, zrównoważony rozwój, kontrole graniczne, nadzór morski i bezpieczeństwo obywateli Unii. Wyznaczenie tych nowych priorytetów Unii prowadzi do nowych sposobów opracowywania programu. Należy zaostrzyć wymogi w zakresie bezpieczeństwa na etapie opracowywania unijnych systemów kosmicznych, aby w pełni wykorzystać synergię między działaniami cywilnymi a działaniami w zakresie bezpieczeństwa. Sektor kosmiczny jest również częścią globalnego łańcucha wartości, który stoi przed zasadniczymi zmianami przesuwającymi tradycyjne granice sektora kosmicznego. Tzw. „New Space” rewolucjonizuje sektor kosmiczny, nie tylko z technologicznego punktu widzenia, lecz również pod względem modeli biznesowych. Sektor kosmiczny staje się atrakcyjniejszy dla coraz większej liczby przedsiębiorstw i przedsiębiorców, czasami w ogóle nieposiadających doświadczenia w tej dziedzinie. Dlatego zasadnicze znaczenie ma, by Unia aktywnie wspierała cały sektor kosmiczny, zwłaszcza badania naukowe i rozwój, przedsiębiorstwa typu start-up i inkubatory przedsiębiorstw działające w sektorze kosmicznym. Jeśli chodzi bardziej konkretnie o jej programy, w Strategii kosmicznej dla Europy Komisja podkreśliła znaczenie zapewnienia ciągłego świadczenia usług oferowanych przez Galileo, EGNOS i Copernicus oraz przygotowania nowych generacji tych usług, wzmocnienia usług SST, i zapowiedziała inicjatywę w zakresie rządowej łączności satelitarnej „GOVSATCOM”, początkowo włączoną do programu prac Komisji na 2017 r. Ponadto podkreśliła, że w tej dziedzinie kluczową rolę odgrywają partnerstwa między Komisją, państwami członkowskimi, Agencją Europejskiego GNSS (Globalnego Systemu Nawigacji Satelitarnej), Europejską Agencją Kosmiczną i wszystkimi innymi agencjami oraz zainteresowanymi stronami, które są zaangażowane w realizację europejskiej polityki kosmicznej, co wyraźnie pokazuje, jak duże znaczenie ma ustanowienie skutecznych i odpowiednich metod zarządzania na potrzeby realizacji unijnego programu kosmicznego. Jeżeli chodzi o nową inicjatywę GOVSATCOM, niedobór zdolności Europy pod względem zabezpieczonych połączeń satelitarnych został odnotowany w konkluzjach Rady Europejskiej z grudnia 2013 r. i różnych kolejnych konkluzjach Rady, w Białej księdze Komisji w sprawie przyszłości Europy, w deklaracji rzymskiej szefów państw i rządów 27 państw członkowskich oraz w kilku rezolucjach Parlamentu Europejskiego. Podejście zaproponowane przez Komisję w jej komunikacie w sprawie Strategii kosmicznej dla Europy zostało potwierdzone zarówno przez Radę w konkluzjach przyjętych dnia 30 maja 2017 r., jak i przez Parlament Europejski w rezolucji z dnia 12 września 2017 r. W swoich konkluzjach z dnia 30 maja 2017 r. Rada w szczególności zachęciła Komisję i państwa członkowskie do dalszego, w miarę potrzeby, korzystania z fachowej wiedzy Europejskiej Agencji Kosmicznej i krajowych agencji kosmicznych w Europie, zwróciła się do Komisji o analizę i ocenę potencjalnych zmian zakresu obowiązków Agencji Europejskiego GNSS oraz uznała potrzebę dążenia do większej synergii, w stosownych przypadkach, między cywilnymi i wojskowymi rodzajami wykorzystania aktywów kosmicznych. Wniosek dotyczący rozporządzenia jest częścią działań w następstwie Strategii kosmicznej dla Europy. W pełni zintegrowany program kosmiczny połączy w jedną całość wszystkie działania Unii w tym wysoce strategicznym obszarze. Zapewni to spójne ramy dla inwestycji w przyszłości, oferując większą widoczność i elastyczność. Dzięki poprawie efektywności ostatecznie pomoże w upowszechnianiu nowych usług opartych na technologiach kosmicznych, co przyniesie korzyści wszystkim obywatelom UE. W związku z tym program ma na celu: –dostarczanie – lub przyczynianie się do dostarczania – aktualnych i, w stosownych przypadkach, zabezpieczonych danych, informacji i usług o wysokiej jakości związanych z przestrzenią kosmiczną, nieprzerwanie i w miarę możliwości na poziomie globalnym, zaspokajających obecne i przyszłe potrzeby oraz umożliwiających realizację priorytetów politycznych Unii, w tym w odniesieniu do zmiany klimatu oraz bezpieczeństwa i obronności; –maksymalizację korzyści społeczno-gospodarczych, w tym poprzez propagowanie jak najszerszego wykorzystania danych, informacji i usług dostarczanych przez elementy programu; –wzmacnianie bezpieczeństwa Unii i jej państw członkowskich, jak również swobody działania i strategicznej autonomii, w szczególności pod względem technologii oraz procesu podejmowania decyzji opartego na dowodach; –wspieranie roli Unii na arenie międzynarodowej jako lidera w sektorze kosmicznym oraz wzmacnianie jej pozycji, jeżeli chodzi o mierzenie się z globalnymi wyzwaniami i wspieranie ogólnoświatowych inicjatyw, w tym w zakresie zmiany klimatu i zrównoważonego rozwoju. Wniosek dotyczący rozporządzenia zawiera odpowiednie środki służące realizacji tych celów. Wniosek dotyczący rozporządzenia znacznie upraszcza i usprawnia istniejący dorobek prawny Unii poprzez połączenie w jednym tekście i ujednolicenie prawie wszystkich przepisów, które były wcześniej zawarte w odrębnych rozporządzeniach lub decyzjach. Umacnia to pozycję unijnej polityki przestrzeni kosmicznej, co jest wyrazem ambicji Unii, która zamierza w przyszłości odgrywać ważną rolę jako pierwszoligowy gracz w światowej polityce kosmicznej.

Wniosek zapewnia Unii wystarczający budżet na politykę kosmiczną umożliwiający wykonanie różnych planowanych działań, w szczególności kontynuowanie i ulepszanie systemów Galileo, EGNOS, Copernicus i SST, oraz rozpoczęcia inicjatywy GOVSATCOM. Wniosek ustanawia zasady zarządzania programem kosmicznym Unii poprzez wyjaśnienie relacji między różnymi zaangażowanymi podmiotami oraz roli tych podmiotów, głównie państw członkowskich, Komisji i Agencji Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego, a także poprzez ustanowienie jednolitego systemu zarządzania w odniesieniu do wszystkich elementów tego programu. Wzmacnia on również rolę dawnej Agencji Europejskiego GNSS poprzez rozszerzenie zakresu jej zadań w dziedzinie akredytacji bezpieczeństwa w celu uwzględnienia wszystkich elementów programu, co uzasadnia zmianę nazwy tej agencji na Agencję Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego. Wreszcie określa on i ujednolica ramy bezpieczeństwa programu, w szczególności w odniesieniu do zasad, których należy przestrzegać, procedur, według których należy postępować, i środków, które należy wprowadzić, co ma kluczowe znaczenie z uwagi na podwójne zastosowanie opisywanych działań. Niniejszy wniosek przewiduje jako datę rozpoczęcia stosowania dzień 1 stycznia 2021 r. i jest przedstawiany Unii składającej się z 27 państw członkowskich, zgodnie z notyfikacją o zamiarze wystąpienia z Unii Europejskiej i Euratomu przekazaną przez Zjednoczone Królestwo na podstawie art. 50 Traktatu o Unii Europejskiej, otrzymaną przez Radę Europejską w dniu 29 marca 2017 r. •Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki Dorobek prawny Unii w sektorze kosmicznym obejmuje obecnie następujące rozporządzenia i decyzje: –rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1285/2013 w sprawie realizacji i eksploatacji europejskich systemów nawigacji satelitarnej Galileo i EGNOS; –rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 377/2014 ustanawiające program Copernicus; –decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 541/2014/UE ustanawiająca ramy wsparcia obserwacji i śledzenia obiektów kosmicznych (SST); –rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 912/2010 ustanawiające Agencję Europejskiego GNSS; –decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1104/2011/UE w sprawie warunków dostępu do usługi publicznej o regulowanym dostępie oferowanej przez system Galileo; –decyzja Rady 2014/496/WPZiB w sprawie aspektów wdrażania, działania i wykorzystania systemu Galileo, mających wpływ na bezpieczeństwo Unii Europejskiej. Niniejsze rozporządzenie zastępuje pierwsze cztery z tych tekstów, które również uchyla. Określa ono przepisy wspólne dla wszystkich elementów programu, w tym Galileo, EGNOS, Copernicus i SST, a także przepisy specyficzne dla każdego z tych elementów. Zmiany w rozporządzeniu (UE) nr 912/2010 mają taki charakter, że z myślą o jasności i uproszczeniu, wskazane jest uchylenie również tego tekstu i włączenie przepisów dotyczących nowej Agencji, która przejmuje zadania Agencji Europejskiego GNSS, do proponowanego rozporządzenia ustanawiającego unijny program kosmiczny. Proponowane rozporządzenie w żaden sposób nie zmienia decyzji nr 1104/2011/UE ani na nią nie wpływa, decyzja ta będzie nadal regulowała jedną konkretną usługę świadczoną przez Galileo, a mianowicie usługę publiczną o regulowanym dostępie (PRS). Decyzja ta będzie nadal stosowana równolegle do proponowanego rozporządzenia, uzupełniając je jako lex specialis w odniesieniu do tej konkretnej usługi. Ponadto decyzja 2014/496/WPZiB, oparta na art. 28 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) będzie nadal stosowana tak jak wcześniej. W kontekście systemów Galileo i EGNOS we wszystkich przypadkach, gdy wdrażanie, działania lub wykorzystanie tych elementów może utrudniać zapewnienie bezpieczeństwa Unii lub jednemu z jej państw członkowskich, w szczególności z powodu sytuacji międzynarodowej wymagającej działania Unii lub w sytuacji zagrażającej funkcjonowaniu samych elementów lub ich usług, zastosowanie mają procedury przewidziane w decyzji 2014/496/WPZiB. •Spójność z innymi politykami Unii Sektor kosmiczny przynosi liczne pozytywne efekty mnożnikowe innym sektorom gospodarki. Wśród głównych celów unijnej strategii kosmicznej, które zostały należycie uwzględnione we wniosku dotyczącym rozporządzenia, znajdują się również maksymalizacja korzyści z działalności związanej z przestrzenią kosmiczną na rzecz dobrobytu obywateli i dobrej kondycji unijnej gospodarki, promowanie postępu naukowego i technicznego, jak również konkurencyjności i zdolności do innowacji europejskiego przemysłu oraz wkład na rzecz realizacji celów w zakresie inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Funkcjonowanie systemów kosmicznych, takich jak EGNOS, Galileo lub Copernicus, bezpośrednio uzupełnia działania w ramach wielu innych obszarów polityki Unii, w szczególności polityki badań naukowych i innowacji, polityki bezpieczeństwa i migracji, polityki przemysłowej, wspólnej polityki rolnej, polityki rybołówstwa, sieci transeuropejskich, polityki w dziedzinie środowiska, polityki energetycznej i pomocy rozwojowej. SST i nowa inicjatywa GOVSATCOM przyczynią się również do realizacji celów europejskiego planu działań w sektorze obrony i globalnej strategii Unii Europejskiej. Będą one wzmacniać skuteczność operacyjną podmiotów zajmujących się kwestiami bezpieczeństwa i gwarantować prawo obywateli do bezpieczeństwa, ochrony konsularnej lub dyplomatycznej oraz ochrony danych osobowych. Wreszcie poprawią one skuteczność głównych polityk UE, takich jak europejska strategia bezpieczeństwa morskiego, ramy polityki w zakresie cyberobrony, polityka wobec Arktyki, zarządzanie granicami i migracja, pomoc humanitarna, rybołówstwo, transport i zarządzanie infrastrukturą krytyczną. Działania realizowane w ramach programu należy również wykorzystać, aby zaradzić niedoskonałościom lub niedostatecznemu poziomowi inwestycji na rynku w sposób proporcjonalny, bez powielania ani wypierania finansowania prywatnego. Działania te powinny posiadać wyraźną europejską wartość dodaną. Zapewni to spójność działań realizowanych w ramach programu z unijnymi zasadami pomocy państwa, co pozwoli uniknąć niepotrzebnych zakłóceń na rynku wewnętrznym.

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ •Podstawa prawna Podstawą prawną proponowanego rozporządzenia jest art. 189 ust. 2 TFUE, który przewiduje opracowanie przez Unię europejskiej polityki kosmicznej i przekazuje Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, działającym zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, uprawnienia do przyjęcia programu w celu przyczynienia się do osiągnięcia celów tej polityki. O ile rozporządzenie w sprawie GNSS (UE) nr 1285/2013 i rozporządzenie w sprawie Agencji Europejskiego GNSS (UE) nr 912/2010, które dotyczą konkretnie systemów Galileo i EGNOS, są oparte na art. 172 TFUE (sieci transeuropejskie), właściwym jest – w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości dotyczącego wyboru podstawy prawnej – przyjęcie jako podstawy proponowanego rozporządzenia art. 189 ust. 2 TFUE, mając na uwadze treść i cele przewidzianych w nim środków. •Pomocniczość Sektor kosmiczny jest nowatorskim sektorem, mobilizującym znaczne środki finansowe i wykorzystującym zaawansowane technologie w różnych dziedzinach. Cele proponowanego rozporządzenia, opisane powyżej, nie mogą zostać w wystarczającym stopniu osiągnięte przez państwa członkowskie, nawet te, które są liderami w sektorze kosmicznym. Faktem jest, że doświadczenie w dziedzinie nauki i techniki oraz fachowa wiedza naukowa i techniczna w tym sektorze rozkłada się na kilka regionów gospodarczych Unii oraz na Europejską Agencję Kosmiczną – organizację międzynarodową, do której należy większość państw członkowskich UE. Z finansowego punktu widzenia zadanie polegające na skonstruowaniu i eksploatacji systemów takich jak Galileo i Copernicus, które świadczą usługi mające znaczenie dla wszystkich państw członkowskich UE, aby nie powiedzieć wszystkich regionów świata, jest zadaniem o zbyt dużej skali, by zrealizować je mogło jedno państwo członkowskie działające we własnym zakresie. Skala i cele proponowanego rozporządzenia mają taki charakter, że mogą zostać należycie zrealizowane jedynie poprzez działanie na poziomie Unii. •Proporcjonalność W proponowanym rozporządzeniu przewiduje się środki, które nie wykraczają poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia jego celów. Elementy Galileo, EGNOS, Copernicus, SST i GOVSATCOM są dostosowane do potrzeb unijnych przedsiębiorstw i obywateli. Przynoszą one unijnej gospodarce znaczące pozytywne efekty mnożnikowe. Sposób tworzenia tych systemów ma w założeniu w jak największym stopniu wspierać wdrażanie unijnego prawodawstwa i jak najlepiej odpowiadać priorytetom politycznym Unii, w tym w dziedzinie zmiany klimatu oraz bezpieczeństwa i obronności. Wspieranie sektora kosmicznego w Unii, zwłaszcza poprzez udzielanie wsparcia przedsiębiorstwom typu start-up lub z sektora rakiet nośnych, przyczynia się do zapewnienia Unii swobody działania i strategicznej autonomii technologicznej oraz pozwala jej zwiększać swoją rolę na arenie międzynarodowej. Ponadto budżet przeznaczony na program jest proporcjonalny w stosunku do wyznaczonych celów. Kwoty potrzebne do realizacji programu zostały określone w oparciu o szereg analiz i ocen przeprowadzonych w ramach oceny skutków i opisanych poniżej. •Wybór instrumentu Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające program zostało nie tylko wyraźnie przewidziane w art. 189 ust. 2 TFUE, lecz jest również instrumentem preferowanym do zapewnienia programowi solidnych podstaw. Ten wybór instrumentu prawnego gwarantuje bowiem jednolitość i bezpośrednie stosowanie, które są wymagane dla skutecznego wdrażania programu, przy jednoczesnym zapewnieniu mu należytej widoczności i zasobów finansowych niezbędnych do jego realizacji. 3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW •Oceny ex post/kontrole sprawności obowiązującego prawodawstwa W odniesieniu do Galileo i EGNOS, zgodnie z art. 34 rozporządzenia (UE) nr 1285/2013 w sprawie GNSS oraz art. 26 rozporządzenia (UE) nr 912/2010 w sprawie Agencji Europejskiego GNSS (GSA), Komisja przekazała Parlamentowi Europejskiemu i Radzie śródokresowe sprawozdanie w sprawie postępów w realizacji Galileo i EGNOS i funkcjonowania Agencji Europejskiego GNSS. W tym na zlecenie Komisji przeprowadzone zostało badanie do celów oceny śródokresowej. W sprawozdaniu z oceny śródokresowej skupiono się na realizacji programu w latach 2014–2016. Zgodnie z wnioskami ze sprawozdania Galileo i EGNOS wykazują zadowalający poziom skuteczności i są na dobrej drodze, by osiągnąć długoterminowe cele na rok 2020 ustalone w rozporządzeniu w sprawie GNSS. Wskazano jednak na pewne niedociągnięcia i określono obszary wymagające udoskonalenia w zarządzaniu bezpieczeństwem systemu Galileo oraz w całościowym zarządzaniu systemami Galileo i EGNOS. Jeżeli chodzi o zarządzanie, lata 2014–2016 były ważnym okresem przejściowym, ponieważ kluczowe elementy ram zarządzania były stopniowo wdrażane i konsolidowane. Ich rozwój będzie w przyszłości ważnym aspektem fazy eksploatacji programu Galileo i należy do niego podejść z ostrożnością. Jeżeli chodzi o zarządzanie bezpieczeństwem, na kolejnym etapie szczególną uwagę należy zwrócić na zapewnienie Radzie ds. Akredytacji Bezpieczeństwa oraz jej pracownikom niezależności od działań operacyjnych związanych z programami Galileo i EGNOS. W odniesieniu do kwestii finansowych według stanu na koniec 2016 r. zarówno Galileo, jak i EGNOS były realizowane w ramach budżetu przewidzianego w rozporządzeniu w sprawie GNSS (7,071 mln EUR) i nie odnotowano przekroczenia kosztów. Pod względem spójności z innymi obszarami polityki UE, z innymi programami GNSS i w obrębie samych programów zarówno Galileo, jak i EGNOS wykazały wysoki poziom spójności. Ponadto GSA udało się osiągnąć swoje cele związane z postępami w realizacji systemów Galileo i EGNOS oraz rozwojem rynku niższego szczebla poprzez skuteczne wdrożenie zarówno zadań podstawowych, jak i delegowanych. Odnotowano jednak pewne trudności związane ze zdolnością GSA do zatrudniania odpowiednich pracowników.

Jeżeli chodzi o system Copernicus, zgodnie z art. 32 rozporządzenia (UE) nr 377/2014, Komisja przekazała Parlamentowi Europejskiemu i Radzie ocenę śródokresową w sprawie osiągnięcia celów wszystkich zadań finansowanych w ramach systemu Copernicus na poziomie ich wyników i skutków, ich europejskiej wartości dodanej oraz efektywności wykorzystania zasobów. Na zlecenie Komisji przeprowadzone zostało badanie do celów oceny śródokresowej. Ocena śródokresowa obejmowała lata 2014–2016. Z oceny wynika, że Copernicus jest „na dobrej drodze do realizacji celów, ponieważ już spełnia niektóre z pokładanych w nim dużych oczekiwań w zakresie wspierania autonomii Europy w zapewnianiu wysokiej jakości użytecznych danych i ich wykorzystania przez dużą liczbę użytkowników, zarówno dla celów komercyjnych, jak i instytucjonalnych”. Podkreślono też inne mocne strony systemu Copernicus, takie jak polityka otwartych danych, działania stymulujące wykorzystanie przez sektor prywatny, wymierne korzyści gospodarcze, dobry poziom spójności wewnętrznej, jak i spójności z innymi działaniami UE, doskonałe wykonanie budżetu w ramach określonych w rozporządzeniu i dobra współpraca wewnątrz Komisji oraz z państwami członkowskimi. Jeśli chodzi o konkretne doświadczenia, z których można wyciągnąć wnioski, bezprecedensowy sukces programu i ilości danych, jakie zapewnia, prowadzą do dwóch głównych wniosków: (i)konieczne jest ulepszenie rozpowszechniania i dostępu do danych: ze względu na bardzo dużą liczbę zarejestrowanych użytkowników należy ulepszyć aspekty związane z komunikacją, dystrybucją i dostępem do danych oraz ich pobieraniem. (ii)konieczne jest skuteczniejsze zintegrowanie danych pozyskanych w przestrzeni kosmicznej z innymi obszarami polityki i sektorami gospodarki poprzez skupienie się w większym stopniu na zwiększeniu wykorzystania przez użytkowników: Copernicus dociera do grup użytkowników należących do tradycyjnego obszaru „kosmicznego”, ale potrzebne są dodatkowe działania, aby dotrzeć do innych potencjalnych użytkowników na zewnątrz tej grupy. W przypadku SST Komisja przyjęła sprawozdanie na temat wdrażania ram wsparcia SST (2014–2017) w dniu 3 maja 2018 r. (COM(2018) 256). W sprawozdaniu stwierdzono, że unijny system SST osiąga wyniki w odniesieniu do wszystkich działań i trzech usług oraz kreuje unijną wartość dodaną, ale unijny system SST musi ewoluować, aby zwiększyć swoją skuteczność. W odpowiedzi na zalecenia zawarte w sprawozdaniu w towarzyszącej mu ocenie skutków wymieniono cztery kwestie, którymi należy się zająć w celu przyśpieszenia wdrażania w kolejnych latach: (i)Poprawa autonomii unijnych usług SST poprzez ulepszenie czujników SST, opracowanie nowych czujników i ustanowienie europejskiego katalogu obiektów kosmicznych SST. (ii)Wspieranie europejskiego wymiaru unijnego SST poprzez wyeliminowanie niepotrzebnego powielania między krajowymi centrami operacyjnymi SST i poprzez wprowadzenie wymogu specjalizacji, w oparciu o najlepsze wyniki. (iii)Modyfikacja struktury podejmowania decyzji poprzez wykorzystanie większości kwalifikowanej oraz poprzez utworzenie wspólnego zespołu koordynującego w celu zagwarantowania nadzoru nad pracami technicznymi. (iv)Przegląd mechanizmu finansowania poprzez ustanowienie programu z jedną linią budżetową i perspektywą długoterminową. •Konsultacje z zainteresowanymi stronami Realizację tej inicjatywy wspomagają szeroko zakrojone konsultacje publiczne i warsztaty mające na celu zgromadzenie opinii wszystkich zainteresowanych stron (przemysłu, państw członkowskich, naukowców itp.), a dokładniej: ·W 2016 r.: przed przyjęciem Strategii kosmicznej dla Europy Komisja przeprowadziła zakrojone na szeroką skalę konsultacje publiczne dotyczące wszystkich aspektów związanych z przestrzenią kosmiczną, w tym programów zaproponowanych obecnie na okres kolejnych wieloletnich ram finansowych. ·W latach 2015–2016: przeprowadzono dwie procedury konsultacji ukierunkowanych w odniesieniu do aspektów badań przestrzeni kosmicznej, w tym opinii i stanowisk państw członkowskich, głównych stowarzyszeń branżowych i organizacji badawczych. ·W latach 2015-2017: przeprowadzono wiele specjalnych warsztatów i spotkań oraz opracowano wiele sprawozdań na szczeblu ekspertów w celu zasięgnięcia opinii zainteresowanych podmiotów na temat: (i) ewolucji systemów Copernicus i Galileo; (ii) konkretnych potrzeb przemysłu; (iii) konkretnych potrzeb w zakresie rządowej łączności satelitarnej; (iv) konkretnych potrzeb w zakresie orientacji sytuacyjnej w przestrzeni kosmicznej, w tym SST, pogody kosmicznej i obiektów bliskich Ziemi. ·W latach 2016–2017 w ramach oceny skutków dotyczącej przyszłego programu GOVSATCOM, przeprowadzono ukierunkowane konsultacje z udziałem wszystkich istotnych zainteresowanych stron – państw członkowskich jako dostawców i użytkowników GOVSATCOM-u, agencji i instytucji UE oraz przemysłu, w tym producentów satelitów, operatorów i MŚP – w formie kontaktów dwustronnych i sesji plenarnych. Większość państw członkowskich i przedstawicieli przemysłu wyraźnie wspiera program i jego cele. Zalecenia zainteresowanych stron, w szczególności dotyczące zwiększenia bezpieczeństwa, agregacji popytu, korzystania z usług dostawców krajowych i komercyjnych, synergii między zastosowaniami cywilnymi a wojskowymi oraz podejścia modułowego zorientowanego na usługi, zostały uwzględnione we wniosku. Jeśli chodzi o szeroko zakrojone konsultacje publiczne przeprowadzone przez Komisję przed przyjęciem Strategii kosmicznej dla Europy w 2016 r., najważniejsze płynące z nich wnioski są następujące: W przypadku programów Galileo i EGNOS zainteresowane strony na całym świecie wykazują dostateczny poziom zadowolenia w odniesieniu do wdrażania logiki interwencji UE i osiągnięć programów na etapie oceny. Ich skuteczność okazała się szczególnie widoczna dzięki osiągnięciom segmentu kosmicznego programu Galileo i konsolidacji stabilności oraz wysokiej wydajności usług systemu EGNOS przy zadeklarowanych usługach LPV-200 i usługach APV-I na ponad 98,98 % powierzchni lądowej państw członkowskich UE oraz Norwegii i Szwajcarii. Zainteresowane strony uważają jednak, że skuteczność zarządzania można by ulepszyć poprzez zmniejszenie jego złożoności, która często prowadzi do powielania działań i do opóźnień. Poza tym zainteresowane strony uważają, że w przyszłości, kiedy Galileo wejdzie w fazę eksploatacji, zarządzanie należy dostosować.

W przypadku systemu Copernicus polityka otwartych danych jest uważana za atut. Usługi systemu Copernicus są cenione przez użytkowników za ich przydatność, terminowość dostaw i dostępność produktów. Koordynacja komponentu in situ wykazuje dobre wyniki: wzrasta liczba użytkowników i opracowano obszerniejszy katalog zbiorów danych. Należy jednak położyć jeszcze większy nacisk na rozwój komponentu in situ systemu Copernicus oraz wykorzystanie odpowiednich zbiorów danych in situ, a wartość dodaną uzyskać dzięki integracji różnych źródeł danych pochodzących z obserwacji Ziemi. Zarządzanie systemem Copernicus uważa się za efektywne. Należy jednak ulepszyć dostęp do danych in situ. Luki w dostępności danych in situ uniemożliwiają wykorzystanie w pełni potencjału usług systemu Copernicus. Cele systemu Copernicus są nadal właściwe, lecz zainteresowane strony uważają, że należy dodać nowe cele (np. dotyczące emisji CO2 przez człowieka, przestrzegania przepisów w zakresie środowiska naturalnego i klimatu, stref polarnych, ochrony dziedzictwa kultury itp.). Respondenci uważają również, że można udoskonalić dostęp do danych Sentinel i integrację różnych źródeł danych. Jeśli chodzi o unijny wymiar programu, wśród respondentów panuje porozumienie co do tego, że konieczne jest zapewnienie ciągłości działań UE, a także są zgodni co do tego, że zatrzymanie istniejącej unijnej interwencji lub wycofanie się z niej miałyby tak poważne konsekwencje dla systemów Galileo, EGNOS i Copernicus, że mogłyby zagrozić całemu programowi. •Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej Opracowano szczegółowe sprawozdania: ·Jak wspomniano powyżej, zewnętrzni wykonawcy przeprowadzili badanie do celów oceny śródokresowej i dostarczyli je w dniu 23 czerwca 2017 r. Posłużyło ono jako podstawa do sprawozdania Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady na temat statusu systemów Galileo i EGNOS oraz utworzenia GSA, w celu wypełnienia wymogu określonego w art. 34 rozporządzenia (UE) nr 1285/2013 w sprawie GNSS i art. 26 rozporządzenia (UE) nr 912/2010 w sprawie Agencji Europejskiego GNSS. ·W pierwszym kwartale 2018 r. przeprowadzono badanie dotyczące wpływu finansowania Galileo i EGNOS. ·Jak również wspomniano powyżej, zewnętrzni wykonawcy przeprowadzili badanie do celów śródokresowej oceny systemu Copernicus i dostarczyli je w dniu 23 czerwca 2017 r. Posłużyło ono jako podstawa do sprawozdania Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady na temat statusu systemu Copernicus, w celu wypełnienia wymogu określonego w art. 32 rozporządzenia w sprawie programu Copernicus (UE) nr 377/2014. ·Badanie na temat korzyści społeczno-ekonomicznych wynikających z systemu Copernicus zostało przeprowadzone przez zewnętrznych wykonawców i dostarczone w styczniu 2018 r. ·Badanie na temat skutków, kosztów i korzyści wynikających z ewolucji STT zostało przeprowadzone przez zewnętrznych wykonawców i dostarczone w maju 2018 r. ·W przypadku programu GOVSATCOM Komisja zleciła badanie grupie ekspertów reprezentujących państwa członkowskie, Europejską Agencję Kosmiczną i Europejską Agencję Obrony. Grupa ta opracowała dokument dotyczący cywilnych i wojskowych wymagań użytkowych wysokiego stopnia, uczestniczyła w procesie oceny skutków obejmującym ocenę skutków programu GOVSATCOM opracowaną przez PwC, opublikowaną w lutym 2018 r., i zapewniała Komisji specjalistyczną wiedzę na temat kwestii związanych z komunikacją satelitarną. Dodatkowo specjalistyczną wiedzę zapewniały administracje krajowe i przemysł podczas konsultacji z zainteresowanymi stronami. ·Przeprowadzono również dodatkowe badania dotyczące konkretnych zagadnień (np. dostęp do przestrzeni kosmicznej). Wszystkie badania są dostępne w serwisie EU Bookshop. •Ocena skutków Zgodnie z polityką lepszego stanowienia prawa Komisja przeprowadziła ocenę skutków w celu ustanowienia unijnego programu kosmicznego. Ocena skutków była oparta na trzech celach. Były to: ·zapewnienie ciągłości funkcjonowania istniejącej infrastruktury kosmicznej i usług sektora kosmicznego oraz rozwoju nowej lub wzmocnionej infrastruktury i usług; ·wspieranie innowacyjnego europejskiego sektora kosmicznego; oraz ·utrzymanie zdolności UE do autonomicznego dostępu do przestrzeni kosmicznej w oparciu o niezależny przemysł UE, do gwarantowanego dostępu do danych i usług sektora kosmicznego oraz do wykorzystywania ich w sposób bezpieczny i pewny. W odniesieniu do finansowania programu ocenie poddano dwa warianty.

Tzw. scenariusz odniesienia przewidywał obniżenie (–15 %) bieżącego budżetu, z uwzględnieniem wystąpienia z UE Zjednoczonego Królestwa. Zaproponowany scenariusz przewidywał stały poziom finansowania, zwiększony o 50 % w porównaniu z bieżącym budżetem. Scenariusz odniesienia został uznany za niewystarczający do realizacji ambitnych celów unijnej polityki kosmicznej, jak podkreślono w Strategii kosmicznej dla Europy. W przypadku Galileo obniżenie bieżącego budżetu doprowadziłoby do powolnej degradacji infrastruktury i usług oraz do ostatecznego zamknięcia działalności w nadchodzących dekadach. Jeżeli chodzi o system EGNOS, działałby on nadal, ale nie mógłby już wspomagać Galileo zgodnie z rozporządzeniem w sprawie GNSS. Podobnych skutków można oczekiwać w przypadku systemu Copernicus, ponieważ cała jego struktura ledwo mogłaby nadal funkcjonować, nie wspominając o wszelkich ewentualnych usprawnieniach, co uniemożliwiłoby pełną wymianę aktualnie używanych satelitów, kiedy ich cykl życia na orbicie dobiegnie końca. Zaproponowany wariant zapewniłby ciągłość funkcjonowania systemu i świadczenia usług, konstelację 30 satelitów Galileo oraz ewolucję technologiczną, co przyczyniłoby się do wdrożenia systemu drugiej generacji, a także wspierania rozwoju rynków zastosowań. Stały poziom finansowania systemu Copernicus pozwoliłby UE utrzymać niezależność i wiodącą pozycję w zakresie monitorowania środowiska, zarządzania sytuacjami kryzysowymi oraz wspierania bezpieczeństwa granic i bezpieczeństwa morskiego, jak również zapewnić zaufanie sektora usług pochodnych w odniesieniu do użytkowania i integrowania danych z systemu Copernicus oraz informacji w oparciu o istniejącą infrastrukturę i usługi. Oczekuje się, że kontynuacja systemów Galileo, EGNOS, Copernicus i SST, poprzez zapewnienie wystarczających zasobów budżetowych, przyniesie znaczące korzyści społeczno-gospodarcze i środowiskowe, w tym tworzenie nowych miejsc pracy. Użytkownicy końcowi odniosą bezpośrednie korzyści z szeregu nowych zastosowań, które udoskonalą sposób, w jaki ludzie podróżują, pracują i porozumiewają się między sobą. Oczekuje się, że obywatele odniosą korzyści wynikające z nowoczesnych i przyjaznych dla środowiska usług transportowych, co doprowadzi do bardziej efektywnego i ograniczającego zanieczyszczenia zarządzania ruchem. Większa skuteczność usług kryzysowych zapewni lepsze i szybsze reagowanie w sytuacjach kryzysowych, podczas gdy wykorzystanie zaawansowanych zastosowań GNSS w rolnictwie, wraz z danymi pochodzącymi z obserwacji Ziemi, zapewni dostępność bardziej zrównoważonej żywności. W przypadku systemu GOVSATCOM przeprowadzono pełną ocenę skutków. Rada ds. Kontroli Regulacyjnej pozytywnie ją zaopiniowała w dniu 29 września 2017 r. W ramach oceny przeanalizowano scenariusz odniesienia i cztery warianty strategiczne mające wspólny zestaw podstawowych elementów, którymi są między innymi: wspólne wymogi w zakresie bezpieczeństwa, synergie wynikające z agregacji popytu krajowego i na poziomie UE, koordynacja podaży, spójność zastosowań cywilnych i wojskowych, korzyści skali i wzrost wydajności, wzmocnienie autonomii Unii i konkurencyjność przemysłu. Te cztery warianty różnią się co do podaży w tym sensie, że wykorzystują albo zdolności i usługi krajowe lub komercyjne w dziedzinie łączności satelitarnej, albo ich kombinację. Różnią się także pod względem ewentualnego nabycia infrastruktury kosmicznej w przyszłości, za pośrednictwem partnerstwa publiczno-prywatnego przy pomocy zasobów znajdujących się w posiadaniu UE. Wybrany wariant optymalizuje korzyści wynikające z różnych wariantów, jest zgodny z zasadą pomocniczości i odzwierciedla zalecenia zainteresowanych stron. Agregacja popytu użytkowników cywilnych i wojskowych na poziomie krajowym i UE, finansowanie usług za pośrednictwem budżetu programu i korzystanie zarówno z krajowych, jak i posiadających akredytację bezpieczeństwa aktywów komercyjnych umożliwi szybkie rozpoczęcie działalności oraz zwiększy elastyczność i zakres programu GOVSATCOM. Racjonalne pod względem kosztów partnerstwa publiczno-prywatne są uważane za najlepsze dla rozwoju infrastruktury kosmicznej w przyszłości, o ile będą one potrzebne. Niezbędne są należące do UE centrum kosmiczne i spójne wymogi w zakresie bezpieczeństwa. Do celów programu projekt oceny skutków (nieobejmujący programu GOVSATCOM, który był przedmiotem osobnej oceny skutków) został przedstawiony Radzie ds. Kontroli Regulacyjnej w dniu 11 kwietnia 2018 r. Rada ds. Kontroli Regulacyjnej wydała negatywną opinię w dniu 13 kwietnia 2018 r. Następnie projekt oceny skutków został w dużym stopniu zmieniony, aby uwzględnić zalecenia dotyczące potrzebnych zmian, w szczególności: ·jaśniejszy opis wyzwań, przed jakimi stoi program, w tym lepszy opis źródła tych wyzwań (wyzwania polityczne, wyzwania globalne, wyzwania oparte na doświadczeniach wynikających z istniejących programów); ·jaśniejsze powiązania między tymi wyzwaniami a konkretnymi celami programu; ·jaśniejszy opis priorytetów programu i tego, jak są one powiązane z wyzwaniami i celami; ·wyjaśnienia dotyczące zmian w zarządzaniu programem; ·dodatkowe informacje na temat przydziału środków budżetowych na najważniejsze działania. Kolejna wersja została przesłana do Rady ds. Kontroli Regulacyjnej w dniu 25 kwietnia 2018 r. W dniu 3 maja 2018 r. rada wydała opinię pozytywną z zaleceniem, by poprawić sprawozdanie w dwóch kluczowych aspektach. Następnie zgodnie z instrukcjami, by uwzględnić te uwagi przed rozpoczęciem konsultacji pomiędzy służbami, projekt sprawozdania został poprawiony w szczególności pod następującymi względami: ·poprawiony opis podziału obowiązków między Agencją Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego a Komisją; ·dodatkowe wyjaśnienie dotyczące budżetu przydzielonego na kontynuację działalności i nowe działania; ·wyraźniejszy podział na cele ogólne i cele szczegółowe. Dnia 3 maja 2018 r. Rada ds. Kontroli Regulacyjnej wydała pozytywną opinię w sprawie projektu oceny skutków. •Sprawność regulacyjna i uproszczenie Jak wyjaśniono powyżej, proponowane rozporządzenie ma na celu znaczące uproszczenie obowiązującego prawodawstwa, włączając najważniejsze elementy unijnego programu kosmicznego do jednego tekstu i zastępując trzy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady i jedną decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady, które aktualnie regulują te elementy. •Prawa podstawowe

Proponowane rozporządzenie zawiera zwyczajowe przepisy w sprawie ochrony danych osobowych i prywatności. Określa się w nim w szczególności, że wszelkie dane osobowe przetwarzane w ramach realizacji zadań i działań przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu, w tym przez Agencję Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego, są przetwarzane zgodnie z obowiązującym prawodawstwem dotyczącym ochrony danych osobowych. 4.WPŁYW NA BUDŻET Wkład Unii do programu od 2021 r. wynosi 16 mld EUR według cen bieżących. Większa część budżetu będzie wdrażana w drodze zarządzania pośredniego dzięki umowom o przyznanie wkładu zawartym z uprawnionymi podmiotami. Szacunkowe koszty programu są wynikiem szczegółowych analiz popartych doświadczeniami zdobytymi przez Komisję podczas zarządzania istniejącymi działaniami (Galileo, EGNOS, Copernicus i SST) oraz przy realizacji badań przygotowawczych i konsultacji z zainteresowanymi stronami dotyczących GOVSATCOM-u. Ta specjalistyczna wiedza zdobyta przez Komisję stanowi niezbędny czynnik w zapewnianiu ciągłości działania. Szacunkowe wymogi w zakresie zasobów ludzkich, jak wskazano w ocenie skutków finansowych dołączonej do niniejszego rozporządzenia, odzwierciedlają tę potrzebę zachowania ciągłości wiedzy specjalistycznej. 5.ELEMENTY FAKULTATYWNE •Plany wdrożenia i monitorowanie, ocena i sprawozdania Proponowane rozporządzenie stanowi, że program jest wdrażany przez Komisję poprzez programy prac, o których mowa w [art. 108] rozporządzenia finansowego, przy uwzględnieniu zmieniających się potrzeb użytkowników i rozwoju technologicznego. Wdrożenie proponowanego rozporządzenia będzie monitorowane na wiele sposobów. Po pierwsze Komisja powinna co roku sporządzać sprawozdanie dla Parlamentu Europejskiego i Rady na temat wdrażania programu. Sprawozdanie to ma zawierać informacje na temat zarządzania ryzykiem, ogólnych kosztów, rocznych kosztów operacyjnych, wyników zaproszeń do składania ofert, wpływów, harmonogramu i wyników. Po drugie należy ustalić wskaźniki efektywności na potrzeby monitorowania realizacji programu i osiągnięcia celów rozporządzenia, a beneficjenci funduszy unijnych będą zobowiązani do przekazywania odpowiednich informacji. Należy również gromadzić dane na temat eksploatacji i rozpowszechniania wyników badań naukowych i innowacji, w tym poprzez monitorowanie funduszy przeznaczonych na upowszechnianie wyników badań naukowych i innowacji, w zwłaszcza z programu „Horyzont Europa”. Po trzecie, unijny program kosmiczny ma być poddawany ocenie co najmniej raz na cztery lata. Oceny te powinny być przeprowadzane w odpowiednim czasie, aby umożliwić podjęcie stosownych decyzji. Oceny zostaną przeprowadzone zgodnie z ust. 22 i 23 porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 13 kwietnia 2016 r., w którym trzy instytucje potwierdziły, że ocena istniejącego prawodawstwa i polityki powinna stanowić podstawę ocen skutków wariantów przyszłych działań. Ocenione zostaną wyniki programu w terenie, na podstawie wskaźników/celów programu oraz szczegółowej analizy tego, w jakim stopniu program można uznać za istotny, efektywny, skuteczny, wnoszący wartość dodaną UE i spójny z innymi politykami UE. Oceny będą obejmować dotychczasowe doświadczenia w celu wykrycia wszelkich niedociągnięć/problemów lub potencjału w zakresie dalszego udoskonalenia działań lub ich wyników oraz umożliwienia maksymalnego ich wykorzystania/zwiększenia ich skutków. Wnioski z ocen, wraz z uwagami Komisji, mają być przekazywane do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów. •Szczegółowe objaśnienia poszczególnych przepisów wniosku Proponowane rozporządzenie składa się z 12 tytułów. Tytuł I zawiera przepisy ogólne określające, między innymi, przedmiot rozporządzenia, elementy programu, cele tego programu i zasadę, zgodnie z którą właścicielem aktywów stworzonych lub rozbudowanych w wyniku programu jest Unia. Tytuł II opisuje wkład z budżetu i mechanizmy programu. Tytuł III określa przepisy finansowe mające zastosowanie do programu. Jeśli chodzi o zamówienia publiczne należy, biorąc pod uwagę złożoność i specyfikę umów, jakie mają być zawierane w sektorze kosmicznym, przewidzieć środki związane z wdrażaniem rozporządzenia finansowego. Przepisy finansowe powinny także pozwolić na zaspokojenie różnych potrzeb poszczególnych elementów programu i zastosowanie różnych form współpracy i partnerstwa między zainteresowanymi stronami. Tytuł IV dotyczy zarządzania programem. Określa on szczegółowo rolę, jaką mają odgrywać cztery główne podmioty zaangażowane w ten program, a mianowicie Komisja, Agencja Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego, Europejska Agencja Kosmiczna i państwa członkowskie oraz relacje między tymi różnymi podmiotami.

Tytuł V dotyczy bezpieczeństwa, które jest szczególnie istotne z względu na strategiczny charakter wielu elementów programu oraz powiązania między przestrzenią kosmiczną a bezpieczeństwem. Należy osiągnąć i utrzymać wysoki poziom bezpieczeństwa poprzez wprowadzenie skutecznych rozwiązań w zakresie zarządzania, które są w dużej mierze oparte na doświadczeniach państw członkowskich i doświadczeniach zdobytych przez Komisję w ostatnich latach. Ponadto, podobnie jak każdy program o znaczeniu strategicznym, program kosmiczny musi zostać poddany niezależnej akredytacji bezpieczeństwa po spełnieniu odpowiednich norm w tym zakresie. Tytuł VI dotyczy systemów Galileo i EGNOS. Przepisy te są w dużej mierze oparte na odpowiednich przepisach rozporządzenia (UE) nr 1285/2013 w sprawie GNSS, lecz zostały w razie potrzeby zaktualizowane i dostosowane, z uwzględnieniem między innymi faktu, że obydwa systemy są aktualnie w fazie eksploatacji i stały się elementami nadrzędnego programu kosmicznego Unii. Tytuł VII dotyczy systemu Copernicus. Tytuł ten zawiera niektóre przepisy, które są bardzo podobne do przepisów zawartych w obecnym rozporządzeniu (UE) nr 377/2014 w sprawie programu Copernicus, niemniej odzwierciedla on niektóre znaczące zmiany w systemie dotyczące głównie przetwarzania danych i zarządzania nimi oraz ustanowienia nadrzędnych ram prawnych. W tytule VIII określono szczegóły dotyczące pozostałych elementów unijnego programu kosmicznego, głównie SST i GOVSATCOM. O ile przepisy dotyczące SST stanowią rozwinięcie przepisów już ustanowionych w decyzji nr 541/2014/UE w sprawie SST, o tyle część poświęcona systemowi GOVSATCOM jest całkowicie nowa. W tytule IX wprowadzono zmianę nazwy Agencji Europejskiego GNSS na Agencję Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego i zmieniono niektóre zasady działania Agencji obecnie zawarte w rozporządzeniu (UE) nr 912/2010. Zmiany te odzwierciedlają w szczególności nowe zadania przydzielone Agencji, której zadania zostały rozszerzone, tak aby potencjalnie obejmować wszystkie elementy unijnego programu kosmicznego. W tytułach X, XI i XII określono odpowiednio przepisy różne, przepisy dotyczące przekazania uprawnień i środków wykonawczych oraz przepisy końcowe. •Uwzględnianie kwestii klimatu W propozycji Komisji dotyczącej wieloletnich ram finansowych na okres 2021–2027 wyznaczono bardziej ambitny cel w dziedzinie uwzględniania kwestii klimatu we wszystkich programach UE, a ogólna wartość docelowa dotycząca wydatków UE na cele związane z klimatem wynosi 25 %. Wkład tego programu w osiągnięcie tego celu ogólnego będzie monitorowany za pomocą unijnego systemu wskaźników klimatycznych na odpowiednim poziomie dezagregacji, w tym przy użyciu, w miarę dostępności, bardziej precyzyjnych metod Komisja nadal będzie przedstawiała informacje o środkach na zobowiązania w ujęciu rocznym, w kontekście rocznego projektu budżetu. Aby wspierać pełne wykorzystanie potencjału programu w realizacji celów w zakresie klimatu, Komisja postara się wskazywać odpowiednie działania podczas procesów przygotowania, wdrażania, przeglądu i oceny programu. 2018/0236 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające program kosmiczny Unii i Agencję Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 912/2010, (UE) nr 1285/2013 i (UE) nr 377/2014 oraz decyzję nr 541/2014/UE (Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 189 ust. 2, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Technologie kosmiczne oraz dane i usługi związane z przestrzenią kosmiczną stały się niezbędne w codziennym życiu Europejczyków i odgrywają istotną rolę w zachowaniu wielu strategicznych interesów. Unijny przemysł kosmiczny jest już jednym z najbardziej konkurencyjnych na świecie. Jednak pojawienie się nowych podmiotów oraz rozwój nowych technologii rewolucjonizuje tradycyjne modele przemysłowe. Ważne jest zatem, aby Unia utrzymała wiodącą pozycję na świecie ze znaczną swobodą działania w dziedzinie przestrzeni kosmicznej, a także aby wspierała postęp naukowy i techniczny oraz zwiększała konkurencyjność i potencjał innowacyjny gałęzi przemysłu kosmicznego w Unii, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw, przedsiębiorstw typu start-up i innowacyjnych przedsiębiorstw. (2)Rozwój sektora kosmicznego był w przeszłości związany z bezpieczeństwem. W wielu przypadkach wyposażenie, sprzęt i narzędzia używane w sektorze kosmicznym są produktami podwójnego zastosowania. Należy zatem wykorzystać możliwości, jakie stwarza przestrzeń kosmiczna dla bezpieczeństwa Unii i jej państw członkowskich. (3)Od końca lat 90. ubiegłego wieku Unia przygotowywała własne inicjatywy i programy w dziedzinie przestrzeni kosmicznej, a mianowicie europejski system wspomagania satelitarnego (EGNOS), a następnie Galileo i Copernicus, które uwzględniają potrzeby obywateli Unii i spełniają wymogi polityki publicznej. Należy zapewnić nie tylko kontynuowanie tych inicjatyw, ale także je ulepszyć, aby zagwarantować, że w kontekście rozwoju nowych technologii i transformacji w dziedzinie technologii cyfrowych i technologii ICT utrzymają się w czołówce, zaspokoją nowe potrzeby użytkowników i przyczynią się do realizacji priorytetów politycznych, takich jak działania związane ze zmianą klimatu, w tym monitorowanie zmian na Arktyce, a także bezpieczeństwo i obronność. (4)Unia musi zapewnić sobie swobodę działania i autonomię, aby mieć dostęp do przestrzeni kosmicznej i możliwość korzystania z niej w bezpieczny sposób. W związku z tym istotne jest, by utrzymała autonomiczny, niezawodny i opłacalny dostęp do przestrzeni kosmicznej, w szczególności w odniesieniu do krytycznej infrastruktury i technologii, bezpieczeństwa publicznego i bezpieczeństwa Unii i jej państw członkowskich. Komisja powinna mieć zatem możliwość zgrupowania usług wynoszenia na orbitę na szczeblu europejskim, zarówno na potrzeby własne, jak i – na ich wniosek – innych podmiotów, w tym państw członkowskich, zgodnie z postanowieniami art. 189 ust. 2 Traktatu. Istotne jest również, aby Unia nadal posiadała nowoczesne, skuteczne i elastyczne obiekty infrastruktury startowej. Jako uzupełnienie środków podejmowanych przez państwa członkowskie i Europejską Agencję Kosmiczną Komisja powinna rozważyć różne rodzaje wsparcia na rzecz takich obiektów. W szczególności, jeżeli naziemna infrastruktura kosmiczna niezbędna do wynoszenia na orbitę zgodnie z potrzebami programu wymaga utrzymania lub modernizacji, powinna istnieć możliwość częściowego sfinansowania takich dostosowań w ramach programu, zgodnie z rozporządzeniem finansowym, i jeżeli można wyraźnie stwierdzić wniesienie unijnej wartości dodanej, w celu osiągnięcia większej efektywności pod względem kosztów na potrzeby programu. (5)Aby zwiększyć konkurencyjność unijnego przemysłu kosmicznego i zwiększyć zdolności w zakresie projektowania, budowy i eksploatacji własnych systemów, Unia powinna wspierać tworzenie, wzrost i rozwój całego przemysłu kosmicznego. Powstawanie modelu sprzyjającego przedsiębiorczości i innowacjom należy wspierać również na szczeblu europejskim, regionalnym i krajowym w drodze ustanowienia platformy ds. przestrzeni kosmicznej skupiającej sektor kosmiczny, sektor cyfrowy i sektor użytkowników. Unia powinna wspierać rozwój przedsiębiorstw z sektora kosmicznego z siedzibą Unii, aby mogły one odnieść sukces, w tym przez wspieranie ich w dostępie do finansowania ryzyka w związku z brakiem, w obrębie Unii, odpowiedniego dostępu do kapitału private equity dla przedsiębiorstw typu start-up z sektora kosmicznego oraz przez tworzenie partnerstw innowacyjnych (podejście oparte na pierwszej umowie). (6)Ze względu na zasięg i potencjał w zakresie stawiania czoła globalnym wyzwaniom program kosmiczny Unii (dalej zwany „programem”) ma bardzo międzynarodowy wymiar. Komisję należy zatem upoważnić do zarządzania działaniami i ich koordynowania na arenie międzynarodowej w imieniu Unii, a w szczególności do ochrony interesów Unii i jej państw członkowskich na forach międzynarodowych, w tym w dziedzinie częstotliwości; promowania unijnych technologii i przemysłu, a także zachęcania do współpracy w dziedzinie szkoleń, przy zapewnieniu wzajemności praw i obowiązków stron. Szczególnie ważne jest, aby Unia była reprezentowana przez Komisję w organach międzynarodowego programu COSPAS-SARSAT lub w odpowiednich sektorowych organach ONZ, w tym Organizacji ds. Wyżywienia i Rolnictwa, a także w Światowej Organizacji Meteorologicznej. (7)Wraz z państwami członkowskimi i Wysokim Przedstawicielem Komisja powinna wspierać odpowiedzialne zachowanie w przestrzeni kosmicznej oraz zbadać możliwość przystąpienia do odpowiednich konwencji ONZ. (8)Cele programu są podobne do celów innych programów unijnych, w tym programu „Horyzont Europa”, Funduszu InvestEU, Europejskiego Funduszu Obronnego oraz funduszy objętych przepisami rozporządzenia (UE) [rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów]. W związku z tym należy przewidzieć skumulowane finansowanie z tych programów, pod warunkiem że obejmują one te same pozycje kosztów, w szczególności w drodze uzgodnień dotyczących finansowania uzupełniającego z programów unijnych, w przypadku gdy pozwala na to tryb zarządzania – bądź kolejno, na zmianę lub w drodze łączenia funduszy, w tym na potrzeby wspólnego finansowania działań – umożliwiając, w miarę możliwości, tworzenie partnerstw innowacyjnych i prowadzenie działań łączonych. W trakcie realizacji programu Komisja powinna promować synergię z innymi powiązanymi programami unijnymi, co umożliwi w miarę możliwości korzystanie z dostępu do finansowania ryzyka, partnerstw innowacyjnych, finansowania skumulowanego lub mieszanego. (9)Cele polityczne niniejszego programu zostaną również uznane za kwalifikujące się do finansowania i inwestycji z instrumentów finansowych i gwarancji budżetowych Funduszu InvestEU, w szczególności z finansowanych przez niego obszarów politycznych: zrównoważona infrastruktura i badania naukowe, polityka cyfryzacji i innowacje. Należy wykorzystywać wsparcie finansowe w celu zaradzenia w proporcjonalny sposób niedoskonałościom rynku lub niewystarczającym poziomom inwestycji, a działania te nie powinny powielać ani wypierać finansowania prywatnego ani zakłócać konkurencji na rynku wewnętrznym. Działania powinny charakteryzować się wyraźną europejską wartością dodaną. (10)Spójność oraz synergia programu z programem „Horyzont Europa” doprowadzą do rozwoju konkurencyjnego i innowacyjnego europejskiego sektora kosmicznego, zwiększenia autonomii Europy w zakresie dostępu do przestrzeni kosmicznej i korzystania z niej w zabezpieczonym i bezpiecznym środowisku, a także wzmocnienia roli Europy na arenie międzynarodowej. Przełomowe rozwiązania uzyskane dzięki programowi „Horyzont Europa” będą wspierane przez dane i usługi udostępniane w ramach programu sektorowi badań naukowych i innowacji. (11)Istotne jest, aby Unia była właścicielem wszystkich aktywów rzeczowych i aktywów niematerialnych i prawnych wytworzonych lub opracowanych w wyniku zamówień publicznych, które finansuje w ramach programu kosmicznego. Aby zapewnić pełną zgodność z wszystkimi podstawowymi prawami odnoszącymi się do własności, z obecnymi właścicielami należy dokonać niezbędnych uzgodnień. Takie prawo własności przysługujące Unii nie powinno naruszać możliwości udostępniania przez Unię powyższych aktywów osobom trzecim lub rozporządzania nimi, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem oraz jeżeli zostanie to uznane za stosowne, na podstawie oceny poszczególnych przypadków. (12)Niniejsze rozporządzenie określa pulę środków finansowych na program, które podczas rocznej procedury budżetowej stanowią dla Parlamentu Europejskiego i Rady główną kwotę odniesienia w rozumieniu pkt 17 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami. (13)Odzwierciedlając wagę przeciwdziałania zmianie klimatu, zgodnie z zobowiązaniami Unii do wdrożenia porozumienia paryskiego i realizacji wyznaczonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych celów zrównoważonego rozwoju, program ten przyczyni się do nadania priorytetu działaniom w dziedzinie klimatu i osiągnięcia ogólnego celu na poziomie 25 % wydatków budżetowych UE wspierających realizację tych celów. W trakcie przygotowania programu i podczas jego realizacji zostaną określone, a następnie poddane ponownej ocenie w kontekście odpowiednich ocen i procesów przeglądu, odpowiednie działania. (14)Wszelkie dochody generowane w ramach programu powinny zasilać budżet Unii w celu częściowego zrekompensowania inwestycji, które zostały już dokonane; dochody te powinny być wykorzystywane do realizacji celów programu. Z tego samego powodu powinno być możliwe wprowadzenie mechanizmu podziału dochodów w umowach zawieranych z podmiotami sektora prywatnego. (15)Z uwagi na to, że program jest co do zasady finansowany przez Unię, umowy w sprawie zamówień publicznych zawarte w ramach tego programu powinny być zgodne z unijnymi przepisami. W tym kontekście Unia powinna być również odpowiedzialna za określenie celów w odniesieniu do zamówień publicznych. (16)Program opiera się na złożonych i stale rozwijających się technologiach. Opieranie się na takich technologiach stwarza niepewność i ryzyko związane z zamówieniami publicznymi udzielanymi w ramach tego programu, zwłaszcza że zamówienia te przewidują długoterminowe związanie się z dostawcą urządzeń lub usług. Konieczne są zatem szczegółowe środki dotyczące zamówień publicznych w uzupełnieniu do przepisów ustanowionych w rozporządzeniu finansowym. Powinno również być możliwe udzielenie zamówienia w postaci zamówienia w transzach warunkowych, wprowadzenie – pod pewnymi warunkami – zmiany w umowie podczas jej realizacji, a także nałożenie obowiązku minimalnego zakresu podwykonawstwa. Ponadto w związku z niepewnością technologiczną, która charakteryzuje elementy programu, nie zawsze można dokładnie przewidzieć ceny umowne i w związku z tym należałoby zapewnić możliwość zawierania umów bez określania stałej i ostatecznej ceny i wprowadzania klauzuli o ochronie interesów finansowych Unii. (17)W celu osiągnięcia celów programu ważne jest, aby możliwe było wykorzystanie, w stosownych przypadkach, zdolności oferowanych przez unijne podmioty publiczne i prywatne działające w dziedzinie przestrzeni kosmicznej oraz podjęcie współpracy na szczeblu międzynarodowym z państwami trzecimi lub organizacjami międzynarodowymi. Z tego względu należy przewidzieć możliwość wykorzystania wszystkich odpowiednich narzędzi przewidzianych w rozporządzeniu finansowym (w szczególności dotacji, nagród i instrumentów finansowych), różnych trybów zarządzania (zarządzanie bezpośrednie i pośrednie, partnerstwa publiczno-prywatne i wspólne przedsięwzięcia) i wspólnych procedur udzielania zamówień. (18)Jeśli chodzi o dotacje, doświadczenie pokazuje, że upowszechnianie wśród użytkowników i absorpcja przez rynek, a także ogólne działania informacyjne osiągają lepsze rezultaty, jeżeli są podejmowane w sposób zdecentralizowany, a nie odgórnie przez Komisję. Bony, które są formą wsparcia finansowego udzielanego osobom trzecim przez beneficjenta dotacji, należą do działań o najwyższym wskaźniku skuteczności wśród nowych podmiotów oraz małych i średnich przedsiębiorstw. Zostały one jednak ograniczone przez określony w rozporządzeniu finansowym pułap wsparcia finansowego. W odniesieniu do unijnego programu kosmicznego pułap ten powinien zatem zostać podniesiony tak, aby dotrzymać tempa rosnącym możliwościom opracowanych przez rynek zastosowań w sektorze kosmicznym. (19)Rodzaje finansowania i metody wdrażania na podstawie niniejszego rozporządzenia powinny być wybierane na podstawie ich zdolności do osiągania określonych celów działań i wyników, z uwzględnieniem w szczególności kosztów kontroli, obciążeń administracyjnych i przewidywanego ryzyka nieprzestrzegania przepisów. Powinno to obejmować rozważenie stosowania płatności ryczałtowych, stawek zryczałtowanych oraz kosztów jednostkowych, a także finansowania niepowiązanego z kosztami, o których to formach finansowania mowa w [art. 125 ust. 1] rozporządzenia finansowego. (20)Rozporządzenie (UE, Euratom) nr [nowe rozporządzenie finansowe] („rozporządzenie finansowe”) ma zastosowanie do niniejszego programu. Określa ono zasady wykonania budżetu Unii, w tym zasady dotyczące dotacji, nagród, zamówień, wykonania go, pomocy finansowej, instrumentów finansowych i gwarancji budżetowych.

(21)Zgodnie z [odesłanie do odpowiedniej aktualizacji zgodnie z nową decyzją ws. KTZ: art. 88 decyzji Rady .../.../UE] osoby i podmioty z siedzibą w krajach i terytoriach zamorskich (KTZ) kwalifikują się do finansowania z zastrzeżeniem zasad i celów programu oraz ewentualnych uzgodnień mających zastosowanie do państwa członkowskiego, z którym dany kraj lub terytorium zamorskie są powiązane. (22)Do niniejszego rozporządzenia zastosowanie mają horyzontalne przepisy finansowe przyjęte przez Parlament Europejski i Radę na podstawie art. 322 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Przepisy te są ustanowione w rozporządzeniu finansowym i określają w szczególności procedurę ustalania i wykonywania budżetu w drodze dotacji, zamówień, nagród, pośredniego wdrażania i przewidują kontrole odpowiedzialności podmiotów finansowych. Przepisy przyjęte na podstawie art. 322 TFUE dotyczą również ochrony budżetu Unii w przypadku uogólnionych braków w zakresie praworządności w państwach członkowskich, ponieważ poszanowanie praworządności jest warunkiem koniecznym do należytego zarządzania finansami i skutecznego finansowania ze środków UE. (23)Zgodnie z rozporządzeniem finansowym, rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 , rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 i rozporządzeniem Rady (UE) 2017/1939 interesy finansowe Unii należy chronić za pomocą proporcjonalnych środków, w tym środków zapobiegania nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, ich wykrywania, korygowania i dochodzenia, a także odzyskiwania środków straconych, nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych oraz, w stosownych przypadkach, nakładania sankcji administracyjnych. W szczególności, zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 883/2013 i rozporządzeniem (Euratom, WE) nr 2185/96 Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może prowadzić dochodzenia administracyjne, w tym kontrole na miejscu i inspekcje, w celu ustalenia, czy miały miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub jakiekolwiek inne nielegalne działanie, naruszające interesy finansowe Unii. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2017/1939 Prokuratura Europejska (EPPO) może prowadzić dochodzenia i ścigać nadużycia finansowe i inne przestępstwa naruszające interesy finansowe Unii, jak przewidziano w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1371 . Zgodnie z rozporządzeniem finansowym każda osoba lub podmiot, które otrzymują środki finansowe Unii, w pełni współpracują w celu ochrony interesów finansowych Unii, przyznają konieczne prawa i dostęp Komisji, OLAF-owi, EPPO i Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu (ETO) oraz zapewniają, aby wszelkie osoby trzecie uczestniczące w wykonaniu środków finansowych Unii przyznały tym organom równoważne prawa. (24)Państwa trzecie będące członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) mogą uczestniczyć w programach unijnych w ramach współpracy ustanowionej na mocy Porozumienia EOG, które przewiduje realizację programów w drodze decyzji podjętej na podstawie tego porozumienia. Państwa trzecie mogą również uczestniczyć na podstawie innych instrumentów prawnych. W niniejszym rozporządzeniu należy wprowadzić szczegółowy przepis w celu przyznania niezbędnych praw i dostępu właściwemu urzędnikowi zatwierdzającemu, Europejskiemu Urzędowi ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu w celu kompleksowego wykonywania ich odpowiednich kompetencji. (25)Należyte publiczne zarządzanie programem wymaga ścisłego podziału obowiązków i zadań między różne zaangażowane podmioty w celu unikania powielania działań oraz ograniczenia przekraczania kosztów i opóźnień. (26)Państwa członkowskie od dawna są aktywne w dziedzinie przestrzeni kosmicznej. Posiadają systemy, infrastrukturę, krajowe agencje i organy ds. przestrzeni kosmicznej. Mogą one zatem wnieść znaczący wkład do programu, a zwłaszcza w zakresie jego realizacji, i należy je zobowiązać do pełnej współpracy z Unią w celu propagowania usług i zastosowań w ramach programu. Komisja powinna mieć możliwość pozyskać dostępne państwom członkowskim środki, powierzyć im pozaregulacyjne zadania związane z realizacją programu i korzystać z ich pomocy. Ponadto zainteresowane państwa członkowskie powinny zastosować wszystkie środki konieczne do zapewnienia ochrony stacji naziemnych utworzonych na ich terytorium. Państwa członkowskie i Komisja powinny poza tym współpracować między sobą oraz z odpowiednimi organami międzynarodowymi i regulacyjnymi, by zapewnić dostępność i ochronę częstotliwości na potrzeby programu, by umożliwić pełen rozwój i wdrożenie zastosowań bazujących na oferowanych usługach, zgodnie z decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady nr 243/2012/UE z dnia 14 marca 2012 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu dotyczącego polityki w zakresie widma radiowego. (27)Z uwagi na rolę promotora ogólnego interesu Unii do Komisji należy realizacja programu, ponoszenie ogólnej odpowiedzialności za program i propagowanie korzystania z niego. W celu optymalizacji zasobów i kompetencji różnych zainteresowanych stron Komisja powinna mieć możliwość delegowania niektórych zadań. Ponadto Komisja jest w stanie najlepiej określić główne specyfikacje techniczne i operacyjne niezbędne do wdrożenia zmian systemów i usług. (28)Misją Agencji Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego („Agencja”), która zastępuje Agencję Europejskiego GNSS ustanowioną rozporządzeniem (UE) nr 912/2010 i jest jej następcą, jest przyczynienie się do realizacji programu, w szczególności w odniesieniu do bezpieczeństwa. Niektóre zadania związane z bezpieczeństwem i propagowaniem programu należy zatem powierzyć Agencji. W szczególności w odniesieniu do kwestii bezpieczeństwa i z uwagi na doświadczenie Agencji w tej dziedzinie, powinna ona być odpowiedzialna za zadania związane z akredytacją bezpieczeństwa w odniesieniu do wszystkich działań Unii w sektorze kosmicznym. Ponadto Agencja powinna wykonywać zadania, które Komisja powierza jej na podstawie jednej lub wielu umów o przyznanie wkładu dotyczących różnych innych zadań szczegółowych związanych z programem. (29)Europejska Agencja Kosmiczna jest organizacją międzynarodową posiadającą obszerną wiedzę ekspercką w dziedzinie przestrzeni kosmicznej, która zawarła ze Wspólnotą Europejską umowę ramową w 2004 r. Jest zatem ważnym partnerem w realizacji programu, z którym należy nawiązać odpowiednie relacje. W związku z tym i zgodnie z rozporządzeniem finansowym należy zawrzeć z Europejską Agencją Kosmiczną ramową umowę o partnerstwie (o charakterze finansowym), która będzie regulować wszystkie stosunki finansowe między Komisją, Agencją a Europejską Agencją Kosmiczną i zapewni ich spójność i zgodność z umową ramową zawartą z Europejską Agencją Kosmiczną, w szczególności z jej art. 5. Jednakże z uwagi na to, że Europejska Agencja Kosmiczna nie jest organem Unii i nie podlega prawu UE, istotne jest, w celu ochrony interesów Unii i jej państw członkowskich, aby zawarcie takiej umowy było uzależnione od wprowadzenia odpowiednich zasad działania Europejskiej Agencji Kosmicznej. Umowa ta powinna również zawierać wszelkie klauzule niezbędne do ochrony interesów finansowych Unii. (30)Funkcjonowanie SATCEN-u jako autonomicznego europejskiego potencjału w zakresie dostarczania produktów i usług wynikających z wykorzystania odpowiednich aktywów kosmicznych i powiązanych danych, w tym zdjęć satelitarnych i lotniczych, ma zasadnicze znaczenie dla wzmocnienia wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. W tym sensie SATCEN będzie prowadził do maksymalizacji synergii i komplementarności z innymi działaniami Unii, w szczególności z programem i jego elementami. (31)W celu strukturalnego włączenia reprezentacji użytkowników w zarządzanie GOVSATCOM oraz grupowania potrzeb i wymogów użytkowników ponad granicami krajowymi i cywilno-wojskowymi, odpowiednie podmioty unijne charakteryzujące się bliskimi powiązaniami z użytkownikami, takie jak Europejska Agencja Obrony, Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej, Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego, Europejska Agencja Kontroli Rybołówstwa, Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania, Komórka Planowania i Prowadzenia Operacji Wojskowych/Komórka Planowania i Prowadzenia Operacji Cywilnych oraz Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego powinny pełnić rolę koordynatora w odniesieniu do określonych grup użytkowników. Na poziomie zagregowanym Agencja i Europejska Agencja Obrony powinny odpowiednio reprezentować społeczności użytkowników cywilnych i wojskowych oraz mogą monitorować wykorzystanie operacyjne, popyt, przestrzeganie wymogów, a także zmieniające się potrzeby i wymagania. (32)Ze względu na znaczenie działań związanych z przestrzenią kosmiczną dla gospodarki unijnej i życia obywateli Unii oraz możliwość podwójnego zastosowania systemów i usług opierających się na tych systemach, osiągnięcie i utrzymanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa powinno być głównym priorytetem programu, w szczególności w celu ochrony interesów Unii i jej państw członkowskich, w tym w odniesieniu do informacji niejawnych i innych szczególnie chronionych informacji jawnych. (33)W granicach swoich kompetencji Komisja i Wysoki Przedstawiciel powinni zapewnić bezpieczeństwo programu zgodnie z niniejszym rozporządzeniem oraz, w stosownych przypadkach, z decyzją Rady 2014/496/WPZiB. (34)Zarządzanie bezpieczeństwem programu powinno opierać się na trzech głównych zasadach. Po pierwsze konieczne jest, aby obszerne, wyjątkowe doświadczenie państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa uwzględnić w największym możliwym stopniu. Po drugie, w celu zapobiegania konfliktom interesów oraz wszelkim niedociągnięciom w stosowaniu przepisów bezpieczeństwa, funkcje operacyjne należy oddzielić od funkcji związanych z akredytacją bezpieczeństwa. Po trzecie, podmiot odpowiedzialny za zarządzanie wszystkimi lub niektórymi elementami programu jest również w stanie najlepiej zarządzać bezpieczeństwem powierzonych mu zadań. Solidne zarządzanie bezpieczeństwem wymaga także, by funkcje były odpowiednio rozdzielone wśród różnych podmiotów. Z uwagi na to, że Komisja jest odpowiedzialna za program, powinna ona określić ogólne wymogi w zakresie bezpieczeństwa mające zastosowanie do poszczególnych elementów programu. (35)Z uwagi na wyjątkowość i złożoność programu i jego powiązania z bezpieczeństwem, w odniesieniu do akredytacji bezpieczeństwa należy stosować uznane i ugruntowane zasady. Jest zatem niezbędne, aby działania związane z akredytacją bezpieczeństwa były realizowane w oparciu o zbiorową odpowiedzialność za bezpieczeństwo Unii i jej państw członkowskich, poprzez dążenie do konsensusu i z udziałem wszystkich podmiotów zaangażowanych w kwestie bezpieczeństwa; należy również wdrożyć procedurę stałego monitorowania ryzyka. Niezbędne jest również, aby działania techniczne związane z akredytacjami w zakresie bezpieczeństwa powierzane były specjalistom, posiadającym odpowiednie kwalifikacje do akredytacji złożonych systemów i poświadczenie bezpieczeństwa osobowego na odpowiednim poziomie. (36)Aby zapewnić bezpieczny obieg informacji, należy ustanowić odpowiednie przepisy w celu zapewnienia równoważności przepisów dotyczących bezpieczeństwa na potrzeby różnych podmiotów publicznych i prywatnych, jak również osób fizycznych, zaangażowanych w realizację programu. (37)Jeden z głównych celów programu polega na zapewnieniu bezpieczeństwa i strategicznej autonomii Unii, wzmacnianiu jej zdolności do działania w wielu sektorach, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa, a także korzystaniu z możliwości, jakie stwarza przestrzeń kosmiczna dla bezpieczeństwa Unii i jej państw członkowskich. Osiągnięcie tego celu wymaga ustanowienia rygorystycznych zasad dotyczących kwalifikowania się podmiotów, które mogą wziąć udział w działaniach finansowanych w ramach programu, które wymagają dostępu do informacji niejawnych UE (EUCI) oraz szczególnie chronionych informacji jawnych. (38)Coraz więcej kluczowych sektorów gospodarki, w szczególności sektor transportu, telekomunikacji, rolnictwa i energetyki, częściej korzysta z systemów nawigacji satelitarnej, nie wspominając o synergii z działaniami związanymi z bezpieczeństwem i obronnością Unii i jej państw członkowskich. Sprawowanie pełnej kontroli nad nawigacją satelitarną powinno zatem zagwarantować Unii niezależność technologiczną, w tym w dłuższej perspektywie w odniesieniu do elementów infrastruktury, i zapewnić jej strategiczną autonomię. (39)Celem Galileo jest utworzenie i eksploatacja pierwszej światowej infrastruktury nawigacji satelitarnej i pozycjonowania satelitarnego przeznaczonej specjalnie do celów cywilnych, którą mogą wykorzystywać różne podmioty publiczne i prywatne w Europie i na świecie. Galileo działa niezależnie od już istniejących albo mogących dopiero powstać innych systemów, przyczyniając się tym samym między innymi do strategicznej autonomii Unii. System drugiej generacji powinien być stopniowo wprowadzany przed 2030 r., początkowo z ograniczoną zdolnością operacyjną. (40)Celem EGNOS jest poprawa jakości otwartych sygnałów emitowanych przez istniejące globalne systemy nawigacji satelitarnej, w szczególności te emitowane przez system Galileo. Usługi świadczone w ramach EGNOS powinny priorytetowo obejmować terytoria państw członkowskich położone w Europie, przy czym do celów niniejszego rozporządzenia oznacza to również Azory, Wyspy Kanaryjskie i Maderę, w celu objęcia tych terytoriów do końca 2025 r. Z zastrzeżeniem technicznej wykonalności oraz w odniesieniu do usług związanych z bezpieczeństwem życia na podstawie umów międzynarodowych, geograficzny zasięg usług świadczonych przez EGNOS można rozszerzyć na inne regiony świata. Nie naruszając przepisów rozporządzenia [2018/XXXX] [rozporządzenie w sprawie EASA], oraz bez uszczerbku dla niezbędnego monitorowania jakości usług Galileo do celów lotnictwa, należy zauważyć, że mimo iż sygnały emitowane przez Galileo mogą być skutecznie wykorzystywane do ułatwienia pozycjonowania samolotów, jedynie lokalne lub regionalne systemy wspomagające, takie jak EGNOS w Europie, mogą oferować usługi zarządzania ruchem lotniczym(ATM) oraz służby żeglugi powietrznej (ANS).

(41)Konieczne jest zapewnienie ciągłości, stabilności i dostępności w przyszłości usług świadczonych przez systemy Galileo i EGNOS. W obliczu zmieniającego się środowiska i szybko rozwijającego się rynku ich rozwój powinien być kontynuowany, należy również przygotować nowe generacje tych systemów. (42)W celu zmaksymalizowania wykorzystania oferowanych w ramach Galileo usługi otwartej i usługi wysokiej dokładności, a także oferowanych w ramach EGNOS usługi otwartej i usługi związanej z bezpieczeństwem życia usługi te powinny być bezpłatne dla użytkowników. (43)Termin „usługa komercyjna” stosowany w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1285/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie realizacji i eksploatacji europejskich systemów nawigacji satelitarnej oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 876/2002 i rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 683/2008 nie jest już odpowiedni ze względu na ewolucję tej usługi. Zamiast niej należy określić dwie odrębne usługi, a mianowicie usługę wysokiej dokładności i usługę uwierzytelniania. (44)W celu optymalizacji korzystania ze świadczonych usług usługi świadczone przez Galileo i EGNOS powinny być zgodne i interoperacyjne między sobą oraz w miarę możliwości z innymi systemami nawigacji satelitarnej i z konwencjonalnymi środkami radionawigacji, jeżeli taką zgodność i interoperacyjność przewidziano w umowie międzynarodowej, bez uszczerbku dla celu, jakim jest strategiczna autonomia Unii. (45)Zważywszy na znaczenie naziemnej infrastruktury dla Galileo i EGNOS i jej wpływ na ich bezpieczeństwo, określenia lokalizacji tej infrastruktury powinna dokonać Komisja. Rozmieszczenie naziemnej infrastruktury systemów powinno nadal odbywać się w oparciu o otwarte i przejrzyste procedury. (46)Aby zmaksymalizować korzyści społeczno-gospodarcze Galileo i EGNOS, w szczególności w dziedzinie bezpieczeństwa, należy promować korzystanie z usług świadczonych przez EGNOS i Galileo w innych obszarach polityki unijnej, jeżeli jest to uzasadnione i korzystne. (47)Copernicus powinien zapewnić autonomiczny dostęp do wiedzy o środowisku i kluczowych technologii w zakresie obserwacji Ziemi i usług geoinformacyjnych, umożliwiając tym samym Unii niezależne podejmowanie decyzji i działań między innymi w dziedzinie środowiska, zmiany klimatu, ochrony ludności, bezpieczeństwa oraz gospodarki cyfrowej. (48)Copernicus powinien opierać się na osiągnięciach i działaniach podejmowanych w ramach rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 377/2014 ustanawiającego unijny program obserwacji i monitorowania Ziemi (Copernicus), a także rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 911/2010 w sprawie europejskiego programu monitorowania Ziemi (GMES) i początkowej fazy jego realizacji ustanawiającego poprzednika systemu Copernicus, a mianowicie globalny monitoring środowiska i bezpieczeństwa (GMES), oraz zasady dotyczące początkowej fazy jego realizacji, a także zapewniać ciągłość tych działań i osiągnięć, biorąc pod uwagę najnowsze tendencje w zakresie badań naukowych, postępu technologicznego i innowacji mające wpływ na dziedzinę obserwacji Ziemi, jak również zmiany w zakresie analizy dużych zbiorów danych i sztucznej inteligencji oraz związane z nimi strategie i inicjatywy na poziomie Unii . W jak największym stopniu powinien on wykorzystywać zdolności państw członkowskich, Europejskiej Agencji Kosmicznej, EUMETSAT , a także innych podmiotów w zakresie obserwacji prowadzonych z przestrzeni kosmicznej, w tym inicjatywy komercyjne w Europie, przyczyniając się tym samym do rozwoju rentownego, komercyjnego sektora kosmicznego w Europie. W przypadkach, w których jest to wykonalne i właściwe, powinien on również wykorzystywać dostępne dane in situ i dane pomocnicze, przekazane głównie przez państwa członkowskie zgodnie z dyrektywą 2007/2/WE . Komisja powinna współpracować z państwami członkowskimi i Europejską Agencją Środowiska w celu zapewnienia skutecznego dostępu do zbiorów danych in situ i wykorzystywania ich na potrzeby systemu Copernicus. (49)Realizacja systemu Copernicus powinna odbywać się zgodnie z celami dyrektywy 2003/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/37/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. zmieniającą dyrektywę 2003/98/WE w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego, w szczególności przejrzystością, tworzeniem warunków sprzyjających rozwojowi usług i przyczynianiem się do wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy w Unii. Dane i informacje z systemu Copernicus powinny być dostępne bezpłatnie i w ramach otwartego dostępu. (50)Copernicus jest systemem ukierunkowanym na użytkownika. Jego ewolucja powinna zatem opierać się na zmieniających się wymogach podstawowych użytkowników systemu Copernicus, uwzględniając jednocześnie pojawienie się nowych społeczności użytkowników zarówno publicznych, jak i prywatnych. Copernicus powinien opierać się na analizie sposobów zaspokajania zmieniających się potrzeb użytkowników, w tym tych związanych z realizacją i monitorowaniem polityki unijnej, co wymaga stałego, efektywnego udziału użytkowników, zwłaszcza w zakresie określania i zatwierdzania wymogów. (51)System Copernicus już funkcjonuje. Ważne jest zatem zapewnienie ciągłości już świadczonych usług i już istniejącej infrastruktury, przy jednoczesnym dostosowywaniu się do zmieniającego się otoczenia rynkowego, w szczególności do pojawienia się prywatnych podmiotów w przestrzeni kosmicznej („New Space”) oraz zmian społeczno-politycznych, które wymagają szybkiej reakcji. Wymaga to ponownego określenia funkcjonalnej struktury systemu Copernicus, aby lepiej odzwierciedlać przejście od pierwszego etapu świadczenia usług operacyjnych do świadczenia zaawansowanych i bardziej ukierunkowanych usług nowym społecznościom użytkowników oraz rozwijania rynków niższego szczebla o wartości dodanej. W tym celu na potrzeby jego dalszej realizacji należy przyjąć podejście, które opiera się na łańcuchu wartości danych, tj. pozyskiwaniu danych; przetwarzaniu, dystrybucji i wykorzystywaniu danych i informacji oraz działaniach wspierających absorpcję przez rynek i upowszechnienie wśród użytkowników, podczas gdy w procesie planowania strategicznego w ramach programu „Horyzont Europa” określone zostaną działania w zakresie badań naukowych i innowacji, które powinny wykorzystywać Copernicus. (52)W odniesieniu do pozyskiwania danych działania w ramach systemu Copernicus powinny mieć na celu uzupełnienie i utrzymanie istniejącej infrastruktury kosmicznej, przygotowanie długoterminowego zastępowania satelitów na koniec okresu ich eksploatacji, a także inicjowanie nowych misji dotyczących nowych systemów obserwacyjnych w celu wsparcia w stawianiu czoła wyzwaniu, jakim jest globalna zmiana klimatu (np. monitorowanie antropogenicznych emisji CO2 i innych gazów cieplarnianych). Działania w ramach systemu Copernicus powinny prowadzić do rozszerzenia ich globalnego zasięgu monitorowania o regiony polarne oraz wspierać zapewnianie przestrzegania przepisów oraz ustawowe monitorowanie i sprawozdawczość w zakresie ochrony środowiska, a także innowacyjne zastosowania w tym zakresie (np. na potrzeby monitorowania upraw, zarządzania zasobami wodnymi i zaawansowanego monitorowania pożarów). W tym celu w ramach systemu Copernicus użyć jako dźwigni finansowej inwestycji poczynionych w poprzednim okresie finansowania (2014–2020) i maksymalnie je wykorzystać oraz zbadać nowe modele operacyjne i biznesowe w celu dalszego uzupełnienia zdolności systemu Copernicus. Copernicus powinien również opierać się na udanych partnerstwach z państwami członkowskimi w celu dalszego rozwijania jego wymiaru bezpieczeństwa w oparciu o odpowiednie mechanizmy zarządzania, aby reagować na zmieniające się potrzeby użytkowników w dziedzinie bezpieczeństwa. (53)W ramach funkcji przetwarzania danych i informacji Copernicus powinien zapewnić długoterminową stabilność i dalszy rozwój podstawowych usług systemu Copernicus, dostarczając informacje w celu zaspokojenia potrzeb sektora publicznego i potrzeb wynikających z zobowiązań międzynarodowych Unii, a także w celu zmaksymalizowania możliwości wykorzystania komercyjnego. W szczególności Copernicus powinien dostarczać – w skali lokalnej, krajowej, europejskiej i światowej – informacje na temat stanu atmosfery, informacje na temat stanu oceanów, informacje wspierające monitorowanie obszarów lądowych na rzecz realizacji polityki lokalnej, krajowej i unijnej, informacje wspierające dostosowanie do zmiany klimatu i jej łagodzenie, informacje geoprzestrzenne wspierające zarządzanie kryzysowe, w tym przez działania zapobiegawcze, zapewnianie przestrzegania przepisów w dziedzinie środowiska i ochronę ludności, w tym wsparcie na rzecz działań zewnętrznych Unii. Komisja powinna określić odpowiednie ustalenia umowne wspierające stabilność świadczenia usług. (54)Przy realizacji usług systemu Copernicus Komisja może korzystać z pomocy właściwych organów, odpowiednich agencji unijnych, grup lub konsorcjów organów krajowych lub dowolnego odpowiedniego organu potencjalnie kwalifikującego się do umowy o przyznanie wkładu. Przy wyborze tych podmiotów Komisja powinna zapewnić, aby nie doszło do zakłócenia operacji i świadczenia usług oraz aby, w przypadku danych wymagających ochrony, podmioty te posiadały zdolności wczesnego ostrzegania i monitorowania sytuacji kryzysowych w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB), a w szczególności wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO). (55)Realizacja usług systemu Copernicus powinna również ułatwić absorpcję usług przez sektor publiczny, ponieważ użytkownicy mieliby możliwość przewidywania dostępności i rozwoju usług, a także współpracy z państwami członkowskimi i innymi stronami. W tym celu Komisja i podmioty, którym powierzyła ona świadczenie usług, powinny, podczas rozwijania pakietu usług systemu Copernicus i informacji z systemu Copernicus, nawiązywać bliskie kontakty z różnymi społecznościami użytkowników w całej Europie, zapewniając w ten sposób zaspokojenie zmieniających się potrzeb sektora publicznego i potrzeb w zakresie polityki, co umożliwi maksymalne upowszechnienie danych pochodzących z obserwacji Ziemi. Komisja i państwa członkowskie powinny współpracować na rzecz opracowania komponentu in situ systemu Copernicus oraz w celu ułatwienia integracji zbiorów danych in situ ze zbiorami danych z przestrzeni kosmicznej w celu ulepszenia usług systemu Copernicus. (56)Dane i informacje uzyskane w ramach systemu Copernicus należy udostępniać w pełni, powszechnie i bezpłatnie, z zastrzeżeniem odpowiednich warunków i ograniczeń, tak by propagować wykorzystywanie takich danych i informacji oraz ich wymianę, a także by umocnić europejskie rynki obserwacji Ziemi, w szczególności zaś sektor niższego szczebla, co z kolei przyczyni się do pobudzenia wzrostu gospodarczego i zwiększenia zatrudnienia w Unii. Takie rozwiązanie powinno nadal zapewniać dostarczanie danych i informacji o wysokim poziomie spójności, ciągłości, wiarygodności i jakości. Wymaga to szeroko zakrojonego i przyjaznego dla użytkownika dostępu do danych i informacji z systemu Copernicus, ich przetwarzania i wykorzystywania na różnych poziomach terminowości, w odniesieniu do których Komisja powinna nadal stosować zintegrowane podejście zarówno na szczeblu UE, jak i na szczeblu państw członkowskich, co umożliwi również integrację z innymi źródłami danych i informacji. W ramach systemu Copernicus należy nadal promować usługi w zakresie dostępu do danych i informacji (DIAS) w państwach członkowskich oraz stworzyć synergię z ich zasobami w celu maksymalnego zwiększenia i wzmocnienia absorpcji przez rynek danych i informacji z systemu Copernicus. (57)Komisja powinna współpracować z dostawcami danych na rzecz uzgodnienia warunków licencjonowania w przypadku danych pozyskanych od osób trzecich, aby ułatwić ich wykorzystywanie w ramach systemu Copernicus, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem i mającymi zastosowanie prawami osób trzecich. Ponieważ niektóre dane z systemu Copernicus i informacje z systemu Copernicus, w tym obrazy o wysokiej rozdzielczości, mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo Unii lub jej państw członkowskich, w należycie uzasadnionych przypadkach mogą być zastosowane środki służące postępowaniu z ryzykiem i zagrożeniami dla bezpieczeństwa Unii lub jej państw członkowskich. (58)Przepisy aktów prawnych przyjętych na podstawie poprzednich rozporządzeń, obowiązujące bez ograniczenia w czasie, pozostają w mocy, o ile nie są w sprzeczności z nowym rozporządzeniem. Dotyczy to w szczególności rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 1159/2013 ustanawiającego warunki rejestracji i licencjonowania dla użytkowników GMES i określającego kryteria ograniczające dostęp do danych do celów GMES i informacji z usług GMES. (59)W celu propagowania i ułatwienia wykorzystywania technologii obserwacji Ziemi i danych pochodzących z obserwacji Ziemi zarówno przez władze lokalne, jak i małe i średnie przedsiębiorstwa, naukowców i badaczy, należy propagować – w drodze działań wspierających upowszechnianie wśród użytkowników – dedykowane sieci dystrybucji danych z systemu Copernicus, obejmujące także organy krajowe i regionalne. W tym celu Komisja i państwa członkowskie powinny podjąć starania na rzecz utworzenia ściślejszych powiązań między systemem Copernicus a polityką unijną i krajową, aby napędzać popyt na zastosowania i usługi komercyjne oraz umożliwić przedsiębiorstwom, zwłaszcza małym i średnim przedsiębiorstwom oraz przedsiębiorstwom typu start-up, opracowywanie zastosowań wykorzystujących dane i informacje z systemu Copernicus, aby utworzyć w Europie konkurencyjny ekosystem danych pochodzących z obserwacji Ziemi. (60)Na szczeblu międzynarodowym Copernicus powinien dostarczać dokładnych i wiarygodnych informacji na potrzeby współpracy z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi oraz wspierających realizowane przez Unię politykę zewnętrzną i politykę współpracy na rzecz rozwoju. Copernicus powinien być postrzegany jako europejski wkład do Globalnej Sieci Systemów Obserwacji Ziemi (GEOSS), Komitetu ds. Satelitów Obserwacyjnych Ziemi (CEOS), Konferencji Stron Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu z 1992 r. (UNFCCC) oraz ram z Sendai dotyczących ograniczania ryzyka klęsk żywiołowych. Powinien on doprowadzić do ustanowienia lub utrzymania odpowiedniej współpracy z właściwymi sektorowymi organami ONZ i Światową Organizacją Meteorologiczną.

(61)Realizując Copernicus, Komisja powinna w stosownych przypadkach liczyć na wsparcie ze strony europejskich organizacji międzynarodowych, z którymi już ustanowiła partnerstwo, w szczególności z Europejską Agencją Kosmiczną w zakresie rozwoju zasobów kosmicznych i związanych z nimi zamówień, dostępu do danych oraz kierowania misjami dedykowanymi. Ponadto Komisja powinna liczyć na wsparcie ze strony EUMETSAT w zakresie kierowania misjami dedykowanymi zgodnie z jej wiedzą fachową i mandatem. W dziedzinie usług Komisja powinna w odpowiedni sposób korzystać z określonych zdolności agencji unijnych, takich jak Europejska Agencja Środowiska, Europejska Agencja Bezpieczeństwa Morskiego, Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej, a także międzyrządowe Europejskie Centrum Prognoz Średnioterminowych, oraz z europejskich inwestycji w dziedzinie usług monitorowania środowiska morskiego już dokonanych za pośrednictwem Mercator Ocean. W kwestii bezpieczeństwa Wysoki Przedstawiciel powinien zapewnić kompleksowe podejście na szczeblu unijnym. Wspólne Centrum Badawcze (JRC) Komisji jest aktywnie zaangażowane od początku inicjatywy GMES i wspiera rozwój w zakresie Galileo i pogody kosmicznej. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 377/2014 JRC zarządza usługą systemu Copernicus w zakresie zarządzania kryzysowego i globalnym komponentem usługi systemu Copernicus w zakresie monitorowania obszarów lądowych, przyczynia się do sprawdzania jakości i adekwatności na potrzeby produktów i informacji, a także do przyszłego rozwoju. Komisja powinna móc nadal liczyć na naukowe i techniczne doradztwo JRC na potrzeby realizacji programu. (62)Na wnioski Parlamentu Europejskiego i Rady decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady nr 541/2014/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. ustanawiającą ramy wsparcia obserwacji i śledzenia obiektów kosmicznych Unia ustanowiła ramy wsparcia na rzecz obserwacji i śledzenia obiektów kosmicznych (SST). Śmieci kosmiczne stały się poważnym zagrożeniem dla bezpieczeństwa, ochrony i zrównoważonego rozwoju działalności związanej z przestrzenią kosmiczną. SST ma zatem kluczowe znaczenie dla zapewnienia ciągłości elementów programu i ich wkładu do polityki Unii. Dążąc do zapobiegania rozprzestrzenianiu się śmieci kosmicznych, SST przyczynia się do zapewnienia trwałego i gwarantowanego dostępu do będącej globalnym dobrem przestrzeni kosmicznej i korzystania z niej. (63)Należy w dalszym stopniu poprawiać efektywność SST i autonomię zdolności SST. W tym celu należy doprowadzić do opracowania niezależnego europejskiego katalogu obiektów kosmicznych, opierając się na danych pochodzących z sieci czujników SST. W ramach SST należy również nadal wspierać eksploatację i świadczenie usług SST. Ponieważ SST jest systemem ukierunkowanym na użytkowników, należy wprowadzić odpowiednie mechanizmy w celu gromadzenia wymogów użytkowników, w tym wymogów dotyczących bezpieczeństwa. (64)Świadczenie usług SST powinno opierać się na współpracy między Unią a państwami członkowskimi i na korzystaniu z aktualnych i przyszłych krajowych zasobów i wiedzy fachowej, również opracowywanych przy udziale Europejskiej Agencji Kosmicznej i przez Unię. Należy przewidzieć możliwość zapewnienia wsparcia finansowego na rzecz rozwoju nowych czujników SST. Z uwagi na newralgiczny charakter SST kontrolę nad krajowymi czujnikami i ich eksploatacją, utrzymaniem i modernizacją oraz przetwarzaniem danych wykorzystywanych przy świadczeniu usług SST powinny sprawować uczestniczące państwa członkowskie. (65)Państwa członkowskie mające odpowiedni udział we własności lub dostęp do zdolności w zakresie SST powinny być w stanie uczestniczyć w świadczeniu usług SST. Państwa członkowskie uczestniczące w konsorcjum SST ustanowionym na podstawie decyzji nr 541/2014/UE należy uznać za spełniające te kryteria. Państwa te powinny przedłożyć wniosek i wykazać zgodność z pozostałymi elementami związanymi z konfiguracją operacyjną. Jeżeli państwa te nie przedłożą wniosków, powinny mieć możliwość przedłożenia ofert dotyczących orbit o określonym charakterze, na przykład, odpowiednio, grupy niskich orbit okołoziemskich (LEO) oraz grupy średnich orbit okołoziemskich (MEO) i orbit geostacjonarnych (GEO). Należy ustanowić odpowiednie przepisy dotyczące wyboru i organizacji uczestników z państw członkowskich. (66)Po konfiguracji SST powinny one przestrzegać zasad komplementarności działań i ciągłości świadczenia wysokiej jakości ukierunkowanych na użytkownika usług SST i opierać się na najlepszej wiedzy specjalistycznej. W ramach SST należy zatem unikać niepotrzebnego powielania działań. Nadmiar zdolności należy ściśle ograniczać na potrzeby zapewnienia ciągłości i jakości usług SST. Działania zespołów ekspertów powinny pomóc uniknąć niepotrzebnego powielania wysiłków. (67)Ponadto SST powinno uzupełniać istniejące środki zmniejszające ryzyko, takie jak wskazówki dotyczące unieszkodliwiania śmieci kosmicznych sporządzone przez Komitet ds. Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej (COPUOS) oraz wytyczne dotyczące trwałego zrównoważonego charakteru działań prowadzonych w przestrzeni kosmicznej lub inne inicjatywy, tak aby zapewnić bezpieczeństwo, ochronę i stabilność działań prowadzonych w przestrzeni kosmicznej. W celu obniżenia ryzyka kolizji w kontekście SST należy również szukać synergii z inicjatywami na rzecz aktywnego usuwania i pasywacji śmieci kosmicznych. SST powinno przyczyniać się do pokojowego wykorzystania i badania przestrzeni kosmicznej. Intensyfikacja działań prowadzonych w przestrzeni kosmicznej może mieć wpływ na międzynarodowe inicjatywy w dziedzinie zarządzania ruchem w przestrzeni kosmicznej. Unia powinna monitorować te zmiany i może je uwzględnić w kontekście śródokresowego przeglądu obecnych wieloletnich ram finansowych. (68)W ramach działań dotyczących SST, pogody kosmicznej i obiektów bliskich Ziemi (NEO) należy uwzględniać współpracę z partnerami międzynarodowymi, w szczególności ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, organizacjami międzynarodowymi i innymi stronami trzecimi, szczególnie celem unikania kolizji w przestrzeni kosmicznej, zapobiegania rozprzestrzenianiu się śmieci kosmicznych oraz zwiększenia gotowości do reagowania na skutki ekstremalnych zdarzeń pogody kosmicznej i obiektów bliskich Ziemi. (69)Funkcjonujący w Radzie Komitet ds. Bezpieczeństwa zalecił utworzenie struktury ds. zarządzania ryzykiem w celu zapewnienia właściwego uwzględnienia kwestii bezpieczeństwa danych podczas wdrażania decyzji nr 541/2014/UE. W tym celu, biorąc pod uwagę prace już wykonane, uczestniczące państwa członkowskie powinny ustanowić odpowiednie struktury i procedury zarządzania ryzykiem. (70)Ekstremalne i intensywne zdarzenia pogody kosmicznej mogą stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa obywateli i zakłócać działanie infrastruktury kosmicznej i naziemnej. W ramach programu należy zatem ustanowić funkcję ds. pogody kosmicznej w celu oceny wiążącego się z nią ryzyka i związanych z nim potrzeb użytkowników, szerzenia wiedzy na temat tego ryzyka, zapewniając świadczenie ukierunkowanych na użytkownika usług w zakresie pogody kosmicznej oraz zwiększając zdolności państw członkowskich w zakresie tworzenia tych usług. Komisja powinna ustalić hierarchię sektorów, na rzecz których mają być świadczone operacyjne usługi w zakresie pogody kosmicznej, uwzględniając potrzeby użytkowników, ryzyko i gotowość technologiczną. W perspektywie długoterminowej uwzględnione mogą zostać potrzeby innych sektorów. Świadczenie usług na szczeblu unijnym zgodnie z potrzebami użytkowników wymagać będzie ukierunkowanych, skoordynowanych i nieustannych działań badawczo-rozwojowo w celu wsparcia rozwoju usług w zakresie pogody kosmicznej. Świadczenie usług w zakresie pogody kosmicznej powinno opierać się na istniejących krajowych i unijnych zdolnościach, a także umożliwić szeroki udział państw członkowskich i zaangażowanie sektora prywatnego. (71)W białej księdze Komisji w sprawie przyszłości Europy, deklaracji rzymskiej szefów państw i rządów 27 państw UE i kilku rezolucjach Parlamentu Europejskiego przypomina się, że UE ma do odegrania ważną rolę w zapewnianiu bezpiecznej i odpornej Europy zdolnej do sprostania wyzwaniom takim jak konflikty regionalne, terroryzm, cyberzagrożenia oraz rosnąca presja migracyjna. Zabezpieczony i gwarantowany dostęp do łączności satelitarnej jest niezbędnym narzędziem dla podmiotów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo, a łączenie i współdzielenie tego kluczowego źródła bezpieczeństwa na poziomie Unii wzmacnia Unię, która chroni swoich obywateli. (72)W konkluzjach przyjętych na posiedzeniach w dniach 19–20 grudnia 2013 r. Rada Europejska z zadowoleniem przyjęła prace przygotowawcze w dziedzinie łączności satelitarnej w zakresie rządowej łączności satelitarnej (GOVSATCOM) następnej generacji w drodze ścisłej współpracy między państwami członkowskimi, Komisją i Europejską Agencją Kosmiczną. GOVSATCOM została również uznana za jeden z elementów globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej z czerwca 2016 r. GOVSATCOM powinna przyczyniać się do reagowania przez UE na zagrożenia hybrydowe, wspierać strategię morską UE oraz politykę UE wobec Arktyki. (73)GOVSATCOM jest programem zorientowanym na użytkownika, o silnym wymiarze bezpieczeństwa. Można przeanalizować przypadki użycia w odniesieniu do trzech głównych grup: zarządzanie kryzysowe, które może obejmować cywilne i wojskowe misje i operacje w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony, klęski żywiołowe i katastrofy spowodowane przez człowieka, kryzysy humanitarne i sytuacje kryzysowe na morzu; nadzór, który może obejmować ochronę granic, ochronę obszarów przygranicznych, ochronę granic morskich, nadzór morski, nadzór nad nielegalnym handlem; oraz kluczowa infrastruktura, która może obejmować sieć dyplomatyczną, policyjny system łączności, infrastrukturę krytyczną (np. energetyka, transport, zapory wodne) oraz infrastrukturę kosmiczną. (74)Łączność satelitarna jest ograniczonym zasobem uzależnionym od przepustowości, częstotliwości i zasięgu geograficznego. W związku z powyższym, aby zagwarantować opłacalność oraz czerpać korzyści skali, w ramach GOVSATCOM należy lepiej dopasować popyt upoważnionych użytkowników na usługi GOVSATCOM i podaż tych usług na podstawie zawartych umów w zakresie przepustowości i usług satelitarnych. Ponieważ popyt i potencjalna podaż mogą zmieniać się z biegiem czasu, wymaga to stałego monitorowania i elastyczności w zakresie dostosowania usług GOVSATCOM. Osiągnięcie korzyści skali można osiągnąć wyłącznie w odniesieniu do wystarczająco dużej puli zasobów i usług oraz bazy użytkowników. (75)Wymogi operacyjne zostaną określone na podstawie analizy przypadków użycia. Na podstawie tych wymogów operacyjnych, w połączeniu z wymogami w zakresie bezpieczeństwa, należy opracować portfel usług. Portfel usług powinien określać mający zastosowanie poziom odniesienia dla usług świadczonych za pośrednictwem GOVSATCOM. W celu utrzymania jak najlepszego dopasowania popytu i podaży portfel usług GOVSATCOM może wymagać regularnej aktualizacji. (76)W pierwszej fazie GOVSATCOM (do około 2025 r.) wykorzystywane będą istniejące zdolności podmiotów prywatnych i państw członkowskich. W tej pierwszej fazie usługi będą wprowadzane w sposób etapowy, w pierwszej kolejności dla użytkowników na poziomie Unii. Jeżeli w pierwszej fazie szczegółowa analiza popytu i podaży w przyszłości wykaże, że podejście to jest niewystarczające do pokrycia zmieniającego się popytu, może zostać podjęta decyzja o przejściu do kolejnej fazy oraz opracowaniu specjalnej dodatkowej infrastruktury lub zdolności w drodze jednego partnerstwa publiczno-prywatnego lub kilku takich partnerstw, np. z operatorami satelitów z Unii. (77)Aby zoptymalizować dostępne zasoby łączności satelitarnej, zagwarantować dostęp w niemożliwych do przewidzenia sytuacjach, takich jak klęski żywiołowe, oraz zapewnić skuteczność operacyjną i krótki czas oczekiwania, konieczne jest wprowadzenie jednego lub dwóch centrów GOVSATCOM. Segment naziemny powinien być zaprojektowany w oparciu o wymogi operacyjne i wymogi w zakresie bezpieczeństwa. W celu ograniczenia ryzyka segment ten może obejmować kilka lokalizacji. Potrzebne mogą być dodatkowe elementy segmentu naziemnego, takie jak stacje bazowe. (78)Dla użytkowników łączności satelitarnej urządzenia użytkownika s