W celu podniesienia jakości usług Komisja zwróciła się do europejskich organizacji normalizacyjnych w sprawie opracowania europejskich norm w takich obszarach, jak usługi pocztowe, gdzie wprowadzenie norm przyczyniło się do rozwoju sektora doręczania paczek, a także norm horyzontalnych dla usług, które Europejski Komitet Normalizacyjny opracowuje, żeby wesprzeć usługodawców np. w mierzeniu efektów swojej działalności.

Skuteczna polityka normalizacji przyczynia się do spełnienia wymogów dotyczących bezpieczeństwa dzięki opracowywaniu odpowiednich nowoczesnych specyfikacji technicznych oraz dostarczeniu powszechnie akceptowanych metod badawczych do mierzenia zgodności towarów i usług z określonymi w przepisach wartościami w odniesieniu do jakości, bezpieczeństwa, energii i wydajności materiałów. Cele w zakresie jakości, bezpieczeństwa, ochrony i zrównoważoności są na ogół komplementarne, jednak w niektórych przypadkach może pojawić się konflikt. Realizacja celów prac nad normalizacją w sposób możliwie jak najbardziej zrównoważony i pozwalający na wzajemne wzmacnianie wciąż stanowi wyzwanie.

W komunikacie dotyczącym unijnej strategii na rzecz mobilności niskoemisyjnej stwierdzono, że „normalizacja i interoperacyjność mają kluczowe znaczenie dla optymalnego wykorzystania korzyści skali rynku wewnętrznego, zwłaszcza w przypadku elektromobilności. Konieczne jest również usunięcie w całej Unii barier związanych z ładowaniem pojazdów elektrycznych”. Komisja niedługo przyjmie pierwsze z szeregu rozporządzeń delegowanych Komisji, których celem jest uzupełnienie lub aktualizacja odniesień do norm, o których mowa w specyfikacjach technicznych określonych w załączniku II do dyrektywy 2014/94/UE sprawie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych.

Komisja poprzez program Horyzont 2020 intensywnie finansuje projekty badań i innowacji mające wkład w normalizację i współpracuje z europejskimi organizacjami normalizacyjnymi w sprawie działań służących zmniejszeniu luki między badaniami, innowacjami i normalizacją. Partnerstwa publiczno-prywatne (PPP) w ramach programu Horyzont 2020 są niezmiernie ważne do opracowania elementów składowych kluczowych technologii cyfrowych. Projekty pilotażowe na dużą skalę, wykorzystujące stanowiska badawcze, obiekty do przeprowadzania eksperymentów oraz linie pilotażowe, stanowią przygotowanie do szerszego zastosowania produktów i technologii, jednocześnie budując wiedzę i dostarczając wkładu w proces normalizacji. Na podstawie wstępnych informacji uzyskanych od państw członkowskich i przemysłu określono inicjatywy platform przemysłowych dla „inteligentnej fabryki podłączonej do sieci”, „zdrowia i opieki”, „inteligentnego rolnictwa”, „mobilności opartej na sieci i automatyzacji”, „inteligentnej energii”, a także platform dla przekrojowych danych przemysłowych i internetu rzeczy.

Celem niniejszego sprawozdania jest wyjaśnienie, w jaki sposób poszczególne działania i podmioty określone w poprzednich rocznych programach prac Unii w zakresie normalizacji europejskiej, komunikacie „Priorytety w normalizacji ICT na jednolitym rynku cyfrowym” (dalej „Komunikat o ICT”) oraz wspólnej inicjatywie dotyczącej normalizacji przyczyniły się do osiągnięcia celów wyznaczonych przez Komisję. Sprawozdanie jest podzielone na dwie części: pierwsza obejmuje aspekty polityczne tej nowej wizji, a druga dotyczy współpracy ze stronami zainteresowanymi. Do sprawozdania dołączony jest dokument roboczy służb Komisji zawierający szczegółowy opis postępów w realizacji różnych działań określonych we wspomnianych rocznych programach prac Unii w zakresie normalizacji europejskiej oraz innych bieżących działań. Celem niniejszego sprawozdania jest wspieranie międzyinstytucjonalnego dialogu przewidzianego w Komunikacie, który Komisja i współprawodawcy będą prowadzić po jego publikacji, w celu przygotowania podstaw do prac nad rocznym programem prac Unii w zakresie normalizacji europejskiej na 2019 r.

Jedną z najważniejszych zasad normalizacji jest przejrzystość, co wymaga stworzenia narzędzi do komunikacji i przekazywania informacji stronom zainteresowanym. W obszarze europejskiej normalizacji jak dotąd było to realizowane w formie rocznego programu prac Unii w zakresie normalizacji europejskiej (AUWP) oraz planu działań na rzecz normalizacji ICT.

Ta nowa wizja, opisana w Komunikacie, wykracza poza tradycyjny model postępowania z normami na szczeblu UE, który do tej pory ograniczał się do wsparcia technicznego dla potrzeb UE w zakresie normalizacji. Nowa wizja skupia się na wkładzie normalizacji w reagowanie na wyzwania społeczne i w europejskie strategie polityczne, takie jak promowanie innowacji, podnoszenie jakości i poziomu bezpieczeństwa, zwiększanie liczby miejsc pracy i wzrostu gospodarczego, wspieranie globalnych łańcuchów wartości i wreszcie rozwój jednolitego rynku.

W obszarze metrologii oczekuje się, że normy, których opracowanie Komisja niedawno zleciła, podniosą jakość pomiarów, zwłaszcza w przypadku pomiarów związanych z wodą, a konkretnie energią cieplną, a także pomiarów w ramach zdecentralizowanej produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych oraz przekazywania energii do pojazdów elektrycznych i z takich pojazdów.

2.2.Bezpieczeństwo produktów

Bezpieczeństwo produktów to kluczowy obszar dla europejskiej normalizacji. Około 60 % wniosków Komisji w sprawie normalizacji dotyczy norm bezpieczeństwa, co odzwierciedla rolę bezpieczeństwa w codziennym życiu obywateli UE. Zharmonizowane przepisy unijne oraz dyrektywa w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, zapewniające bezpieczeństwo setek produktów na rynkach UE, opierają się na zharmonizowanych normach oraz innych normach leżących u podstaw przepisów UE w celu zapewnienia zgodności produktów z wymogami prawnymi w zakresie bezpieczeństwa.

Ostatnio wdrożone normy stanowią wsparcie dla harmonizacji w wielu obszarach, takich jak np. bezpieczeństwo dzieci oraz środki ochrony indywidualnej. Niedawno przyjęte normy europejskie dotyczące bezpieczeństwa dzieci określają wymagania dla zapalniczek, dzięki czemu dzieci nie mają możliwości uruchomienia mechanizmu zapalania. Ponadto, dzięki nowo przyjętym normom dotyczącym nosidełek dzieci nie mają możliwości chwytania elementów zapięcia. Wreszcie, dzięki normalizacji określono techniczne wymagania dla okularów ochronnych do pracy z laserem, dzięki czemu pracownicy są zabezpieczeni przed przypadkową ekspozycją na promieniowanie w środkach ochrony indywidualnej

2.3.Bezpieczeństwo

Mając na uwadze zarówno postęp technologiczny, jak i rozwój wydarzeń w polityce międzynarodowej, bezpieczeństwo staje się coraz bardziej priorytetowym obszarem polityki unijnej. W tym kontekście, począwszy od 2016 r., Komisja określiła potrzeby w zakresie normalizacji w obszarze zarządzania kryzysowego oraz ochrony przed bronią chemiczną, biologiczną, radiologiczną i nuklearną, a także zwracała się do Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego o opracowanie odpowiednich norm. Poza tym dzięki programowi Horyzont 2020 rozpoczęto badania przednormatywne w obszarze ochrony przed zagrożeniami dla bezpieczeństwa, takimi jak radiologiczne i nuklearne zagrożenia dla infrastruktury krytycznej. W obszarze ICT Komisja zainicjowała wniosek o opracowanie norm dotyczących uwzględnienia ochrony prywatności już w fazie projektowania, żeby wspomóc producentów w spójnym uwzględnianiu kwestii związanych z ochroną danych.

2.4.Zrównoważoność

Zrównoważoność to znaczący długofalowy cel europejskiej normalizacji. Normy są konieczne do realizacji kluczowych priorytetów UE, takich jak polityka unii energetycznej oraz strategia badań i innowacji (Przyspieszenie innowacji w dziedzinie czystej energii), która obejmuje działania podejmowane w celu łagodzenia zmiany klimatu i dostosowania się do niej oraz dekarbonizacji systemu energetycznego. W roku 2016i2017Komisja zwróciła się do europejskich organizacji normalizacyjnych o opracowanie norm w odniesieniu do następujących obszarów: systemy zarządzania środowiskiem, opakowania i odpady opakowaniowe, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, zarządzanie środowiskowe, ekoprojekt i etykietowanie energetyczne, ramowa dyrektywa wodna, emisja gazów cieplarnianych, stosowanie pestycydów, sprzęt do odzyskiwania oparów, akumulatory, ekologiczny wodór, lotne związki organiczne, oleje pirolityczne, glony, zwiększanie efektywności energetycznej budynków, rozwój zielonej infrastruktury, jakość powietrza oraz obniżenie emisji. Prośby o opracowanie norm opierały się na istniejących ramach prawnych i politycznych i były zgodne z kryteriami określonymi w tych ramach. Poza tym, w celu usunięcia barier dla technologii przyjaznych środowisku w sektorach chłodnictwa, klimatyzacji, pomp ciepła oraz tworzyw piankowych, Komisja poprosiła Europejski Komitet Normalizacyjny oraz Europejski Komitet Normalizacyjny Elektrotechniki o opracowanie odpowiednich norm.

3.Umożliwianie tworzenia miejsc pracy i wzrostu gospodarczego

Normalizacja to proces oddolny, który umożliwia zebranie razem przedstawicieli środowisk przemysłowych, rządowych, naukowych, a także innych zainteresowanych stron, co prowadzi do wyższego poziomu akceptacji norm przez te właśnie zainteresowane strony. W przypadku UE normy i normalizacja to oczywiste i strategiczne atuty zapewniające konkurencyjność UE, będące kluczowymi narzędziami promowania innowacji i postępu na jednolitym rynku. Powszechnie przyjmuje się, że normy i normalizacja odgrywają kluczową rolę we wspieraniu wzrostu gospodarczego dzięki znaczeniu, jakie mają w zwiększaniu produktywności i konkurencyjności oraz stymulowaniu innowacji i budowaniu dobrobytu. Normy i normalizacja to także środek pozwalający UE utrzymać wiodącą rolę w rozwoju techniki i światowym handlu.

Badania krajowe przeprowadzone we Francji, Niemczech, Zjednoczonym Królestwie i innych państwach wskazują, że normy i normalizacja zwiększają konkurencyjność przedsiębiorstw UE. Jednak w szerszej skali europejskiej rezultaty stosowania norm i normalizacji pozostają niezauważalne. Była to kwestia, którą zajęto się ponownie podczas rozmów prowadzonych w kontekście wspólnej inicjatywy dotyczącej normalizacji w celu zwiększenia ilości danych empirycznych w rocznym cyklu zarządzania w obszarze polityki normalizacyjnej UE.

Komisja uznaje rolę, jaką pełni głębsze zrozumienie gospodarczych i społecznych skutków norm i normalizacji, a jej intencją jest zainicjowanie badania w ramach rocznego programu prac Unii w zakresie normalizacji europejskiej na rok 2017. Temat ten jest bardzo obszerny, a pomiar (ekonomicznych) skutków norm i normalizacji wiąże się z metodologicznymi wyzwaniami, podobnie jak znalezienie danych, które umożliwiłyby wyrażenie w wartościach pieniężnych skutków norm i normalizacji i ich efektów zewnętrznych na poziomie makroekonomii, sektorów i przedsiębiorstw. Uwzględniając powyższe, w tym roku Komisja we współpracy z krajowymi organami normalizacyjnymi i innymi uczestnikami wspólnej inicjatywy dotyczącej normalizacji zainicjowała studium wykonalności w odniesieniu do działania obejmującego to studium. Celem jest dalsza ocena wykonalności ostatecznego badania.

4.Wspieranie globalnych łańcuchów wartości

System normalizacji europejskiej odgrywa kluczową rolę we wspieraniu europejskich przedsiębiorstw, w tym MŚP, w rozszerzaniu ich działalności poza Europą i w zapewnieniu jakości i bezpieczeństwa importowanych produktów i usług. Przykładem tego są porozumienia między europejskimi organizacjami normalizacyjnymi a międzynarodowymi organizacjami normalizacyjnymi takimi, jaki ISO, IED,atakże globalnymi partnerstwami takimi, jak 3rd Generation Partnership Project (3GPP) oraz organizacją oneM2M. Począwszy od 2016 r. Komisja pracuje także nad promowaniem europejskiego modelu regulacyjnego opartego na dobrowolnych normach i bliskich związkach z międzynarodową normalizacją w państwach trzecich, zgodnie z ramami wspólnej inicjatywy dotyczącej normalizacji . Komisja także zaangażowała się w bezpośredni dialog z ISO i IEC w celu zagwarantowania, aby jak najwięcej przyjmowanych norm europejskich i międzynarodowych było identycznych, jednocześnie zapewniając najwyższy poziom ochrony konsumentów europejskich.

Normalizacja to kluczowy element negocjacji unijnej umowy o wolnym handlu z państwami trzecimi. Komisja dąży do zapewnienia stosowania przez jej partnerów najnowszych międzynarodowych norm jako podstawy przepisów dotyczących kluczowych produktów i usług, żeby zagwarantować bezpieczeństwo obywateli UE, a także zwiększyć konkurencyjność przedsiębiorstw UE na arenie międzynarodowej. Niedawno zakończone negocjacje w sprawie umowy o wolnym handlu, podczas których normalizacja odgrywała kluczową rolę, to między innymi umowy z Kanadą (CETA, która weszła w życie tymczasowo w dniu 21 września 2017 r.), Singapurem i Wietnamem (zakończono negocjacje) oraz Japonią (co do zasady osiągnięto porozumienie co do głównych elementów).

W celu lepszego wykorzystania możliwości stwarzanych przez największe rynki wschodzące, dwoje ekspertów UE ds. normalizacji zostało oddelegowanych do Chin i Indii (ich pobyt jest finansowany przez Komisję, EFTA i trzy europejskie organizacje normalizacyjne), gdzie przeprowadzają działania uświadamiające dotyczące systemów normalizacji oraz przekazują informacje na temat rynku i kwestii regulacyjnych dla konkretnych obszarów mających znaczenie dla rynku. Aktualny etap misji oddelegowanych ekspertów ds. normalizacji europejskiej w Chinach (SESEC) kończy się w grudniu 2017 r. Komisja i jej partnerzy w tym projekcie pracują razem nad jego przedłużeniem poczynając od roku 2018.

Jeżeli chodzi o międzynarodowy zasięg europejskiej normalizacji ICT, współpraca i wsparcie w ramach programu Horyzont 2020 połączone z instrumentami polityki zagranicznej pomogą wzmocnić obecność UE dzięki utworzeniu obserwatorium działań w zakresie normalizacji ICT na świecie oraz instrumentu finansowania wspierającego europejskich ekspertów w dziedzinie międzynarodowej normalizacji ICT i promującego normalizację europejską w innych regionach.

Normalizacja związana z bezpieczeństwem jest jednym z przedmiotów rozmów w ramach Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ, a celem jest wzmocnienie obecności UE i zwiększenie zaangażowania stron zainteresowanych z Europy w kwestie związane z bezpieczeństwem.