[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 13.7.2006

SEC(2006) 929

DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI

Sprawozdanie z oceny wpływu

Załącznik do projektu wniosku dotyczącego

DECYZJI RADY

w sprawie [strategicznych wytycznych Wspólnoty w dziedzinie spójności] {COM(2006) 386 final}

Ocena wpływu: Strategiczne wytyczne Wspólnoty dotyczące spójności na lata 2007-2013

DG odpowiedzialna za ocenę: DG REGIO

Inne służby uczestniczące w ocenie: DG EMPL

Oznaczenie w ramch harmonogramu lub programu prac: 2005/REGIO+/013

Kwestie proceduralne i konsultacje z zainteresowanymi stronami

Organizacja i ramy czasowe

Dnia 14 lipca 2004 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący rozporządzenia Rady ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności [COM(2004) 492 wersja ostateczna].

Zgodnie z art. 23 projektu rozporządzenia Rady (WE) ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) i Funduszu Spójności, Rada, po przyjęciu odpowiednich rozporządzeń, ustanawia, na wniosek Komisji, a także biorąc pod uwagę opinię Parlamentu Europejskiego, strategiczne wytyczne Wspólnoty w dziedzinie polityki spójności, aby „przynieść efekty dla priorytetów Wspólnoty, mając na względzie propagowanie zrównoważonego, harmonijnego i trwałego rozwoju”[1].

Wytyczne te zostały już przyjęte w formie projektu (COM (2005) 299 wersja ostateczna z 5 lipca 2005 r.). Niniejszy projekt wniosku uwzględnia uwagi złożone przez państwa członkowskie, wyniki konsultacji publicznych, a także opinię przyjętą przez Parlament Europejski na sesji plenarnej dnia 18 maja 2006 r. Przyjęcie tych wytycznych przez Komisję, jest przewidziane na 12 lipca 2006 r.

Konsultacje z zainteresowanymi stronami

W ramach procesu przygotowawczego dla strategicznych wytycznych Wspólnoty podjęto liczne działania, w które były zaangażowane państwa członkowskie, regionalne/lokalne władze i inni partnerzy:

- dnia 3 marca 2005 r. odbyła się konferencja zatytułowana: „Spójność i agenda lizbońska: rola regionów”;

- pomiędzy styczniem a kwietniem 2005 r., w ramach grupy roboczej zajmującej się działaniami strukturalnymi, zostały przeprowadzone konsultacje z państwami członkowskimi;

- dnia 17 maja 2005 r. Komisja przedstawiła nieformalny dokument dotyczący przyszłych priorytetów, będący podstawą do dyskusji na nieformalnym spotkaniu Rady;

- dnia 20 maja 2005 r. na nieformalnym spotkaniu ministrów w Luksemburgu przeprowadzona została dyskusja nad przedstawionym dokumentem roboczym.

W pełnym tekście strategicznych wytycznych uwzględniono zarówno wyżej wymieniony dokument roboczy, jak i rezultaty przeprowadzonych dyskusji.

Konsultacje publiczne

W dniach od 7 lipca 2005 r. do 30 września 2005 r. odbyły się konsultacje publiczne na temat projektu strategicznych wytycznych Wspólnoty w dziedzinie spójności na lata 2007-2013. Stanowiły one część szerszego procesu konsultacji, zapoczątkowanego przez złożenie przez Komisję wniosku legislacyjnego dotyczącego polityki spójności na lata 2007-2013. W latach 2003-2004 Komisja brała udział w szeroko zakrojonym procesie konsultacyjnym z europejskimi władzami regionalnymi i lokalnymi oraz ich stowarzyszeniami, a także z innymi zainteresowanym stronami w ramach debaty dotyczącej przyszłości polityki spójności na lata 2007-2013.

Ten etap procesu konsultacyjnego jest podsumowany w ocenie wpływu, która została dołączona do wniosku legislacyjnego Komisji w lipcu 2004 r.[2]

Przeprowadzone konsultacje publiczne miały zatem za zadanie zaangażowanie społeczeństwa i ułatwienie wymiany opinii na temat strategicznego wymiaru polityki spójności na lata 2007-2013.

Rezultaty tych konsultacji można podsumować w następujący sposób:

1. polityka spójności jest nierozerwalnie związana z ogólną konkurencyjnością Unii Europejskiej, dlatego też powinna ona wspierać agendę na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia;

2. poprzez rozwijanie efektu synergii i komplementarności z innymi politykami wspólnotowymi, polityka spójności może w większej mierze przyczynić się do realizacji celów agendy lizbońskiej;

3. udzielono szerokiego poparcia dla położenia szczególnego nacisku na innowacyjność i gospodarkę opartą na wiedzy; potwierdzono potrzebę zintensyfikowania działań promujących badania naukowe, edukację i szkolenia;

4. skoncentrowanie się na ograniczonej liczbie priorytetów powinno pomóc w zwiększeniu wpływu i wartości dodanej programów polityki spójności;

5. powszechną akceptację i poparcie uzyskało włączenie bardziej innowacyjnych elementów, takich jak: położenie nacisku na dostęp do finansowania i inżynierii finansowej, partnerstwa publiczno-prywatne, inwestowanie w dziedzinie ochrony zdrowia w celu zwiększenia konkurencyjności i produktywności, oraz rozwój zdolności administracyjnych;

6. wytyczne powinny pozostawić państwom członkowskim i regionom pewien stopień elastyczności potrzebny do odpowiedniego zestawienia priorytetów i działań, tak aby pomagały one spełniać ich własne wymogi rozwojowe;

7. wytyczne powinny podkreślić znaczenie wymiaru terytorialnego polityki spójności, nie jako kompromisu pomiędzy spójnością terytorialną z jednej strony a konkurencyjnością z drugiej, lecz raczej jako sumy tych dwóch uzupełniających się pojęć. Rola miast jako głównych czynników wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, a także potrzeba dywersyfikacji gospodarczej terenów wiejskich, były wielokrotnie wymieniane jako ważne kwestie, którym wytyczne powinny nadać większe znaczenie;

8. nacisk na konkurencyjność i innowacyjność powinien uwzględnić agendę społeczną, a przyszła polityka spójności powinna pozostać zrównoważona w celu zwiększenia wzrostu gospodarczego, a także liczniejszych i lepszych miejsc pracy;

9. wytyczne powinny oficjalnie uznać kluczową rolę regionów i miast, jak też sektora pozarządowego w planowaniu, projektowaniu, realizacji, wprowadzaniu i ocenianiu programów polityki spójności.

W odpowiedzi na konsultacje publiczne wpłynęło 197 istotnych uwag, na podstawie których opublikowano raport, zamieszczony na stronie Europa. Konsultacje te odbyły się w trakcie trwania procesu instytucjonalnego, w który były zaangażowane Parlament Europejski i Rada. Uwagi zgłoszone podczas konsultacji zostały odpowiednio uwzględnione w tekście wytycznych.

Opinia Parlamentu Europejskiego

Dnia 18 maja 2006 r. Parlament Europejski przyjął sprawozdanie dotyczące projektu wytycznych[3] .

Główne wnioski zawarte w opinii PE można podsumować w następujący sposób:

10. PE z zadowoleniem przyjmuje fakt, iż w strategicznych wytycznych ustalono priorytety Wspólnoty w promowaniu zrównoważonego, zharmonizowanego i trwałego rozwoju;

11. PE podkreśla, iż polityka spójności nie może zastąpić wysiłków państw członkowskich, które w wielu obszarach polityki są niezbędne do osiągnięcia ambitnych celów strategii lizbońskiej;

12. PE uważa, iż cele strategii lizbońskiej nie mogą być wdrażane kosztem osiągnięcia większej spójności gospodarczej i społecznej, lecz raczej muszą przyczyniać się do zwiększenia spójności w ramach tych wytycznych strategicznych;

13. PE uważa, iż strategia lizbońska musi iść w parze ze strategią z Göteborga w sprawie zrównoważonego rozwoju gospodarczego;

14. PE krytycznie przygląda się przeznaczaniu środków dostępnych w ramach polityki spójności na rzecz priorytetów strategii lizbońskiej;

15. PE podkreśla wagę uwzględnienia wymiaru rozwoju miast;

16. PE kładzie nacisk na znaczenie zasady partnerstwa jako kluczowego czynnika wpływającego na powodzenie realizacji tych programów;

17. PE podkreśla wagę wykorzystania partnerstw publiczno-prywatnych;

18. PE uważa, iż należy kontynuować wymianę „najlepszej praktyki” i pozytywnych doświadczeń w ramach inicjatywy wspólnotowej EQUAL w okresie programowania 2007-2013;

19. PE uważa, iż „spójność terytorialna” powinna być odpowiednio uwzględniona w strategicznych wytycznych Wspólnoty.

Opinie Komitetu Regionów i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Komitet Regionów przyjął w listopadzie 2005 r. opinię (nr 140/2005) na temat projektu strategicznych wytycznych Wspólnoty; w kwietniu 2006 r. opinię na ten temat przyjął także Komitet Ekonomiczno-Społeczny (CESE 592/2006).

zdefiniowanie problemu

Zgodnie z art. 23 projektu rozporządzenia Rady (WE) ustanawiającego ogólne zasady dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) i Funduszu Spójności, Rada, po przyjęciu stosownych rozporządzeń i na wniosek Komisji, a także biorąc pod uwagę opinię Parlamentu Europejskiego, ustanowi strategiczne wytyczne Wspólnoty w dziedzinie polityki spójności, aby „przynieść efekty dla priorytetów Wspólnoty, mając na względzie propagowanie zrównoważonego, harmonijnego i trwałego rozwoju” [4].

Główne cele

Głównym celem strategicznych wytycznych Wspólnoty w dziedzinie spójności jest dostarczenie państwom członkowskim wytycznych służących do przygotowania krajowych strategicznych ram odniesienia, by zapewnić zgodność tych programów – współfinansowanych z funduszy unijnych – z priorytetowymi obszarami polityki określonymi na poziomie Wspólnoty, a w szczególności, by udzielić pomocy we wdrażaniu agendy lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. W świetle powyższych stwierdzeń, a także w świetle odnowionej strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia, programy współfinansowane w ramach polityki spójności powinny dążyć do przeznaczenia dostępnych zasobów na następujące trzy priorytety:

- zwiększenie atrakcyjności państw członkowskich, regionów i miast poprzez poprawę dostępności do nich, zapewnienie odpowiedniej jakości i odpowiedniego poziomu usług oraz ochronę potencjału ich środowiska;

- promowanie innowacyjności, przedsiębiorczości oraz rozwoju gospodarki opartej na wiedzy poprzez zwiększanie potencjału w dziedzinie badań naukowych i innowacji, a także w sektorze nowych technologii informacyjnych i komunikacyjnych; oraz

- tworzenie liczniejszych i lepszych miejsc pracy poprzez zachęcanie większej liczby osób do podjęcia zatrudnienia oraz do prowadzenia działalności gospodarczej, zwiększenie zdolności dostosowawczych pracowników i przedsiębiorstw oraz zwiększenie inwestycji w kapitał ludzki.

Priorytety te są zgodne z priorytetami określonymi w dokumencie Komisji dotyczącym „partnerstwa na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” opublikowanym w lutym 2005 r.[5] i przyjętym na wiosennym szczycie Rady Europejskiej w 2005 r.

Strategiczne wytyczne Wspólnoty są jednolitymi ramami, które państwa członkowskie i regiony mogą wykorzystywać przy opracowywaniu krajowych, regionalnych i lokalnych programów, w szczególności mogą one okazać się przydatne w ocenie stopnia realizacji celów Unii dotyczących spójności, wzrostu i zatrudnienia. Ustanowienie wytycznych jest koniecznym, lecz nie jedynym warunkiem, który należy spełnić, aby wszystkie państwa członkowskie i regiony w odpowiednim stopniu skoncentrowały się na głównych priorytetach wynikających z odnowionej agendy lizbońskiej.

Opcje polityczne

Wymóg opracowania wytycznych jest określony w art. 23 projektu rozporządzenia ogólnego. Rozporządzenie to stanowi, iż wytyczne powinny określać priorytety Wspólnoty dotyczące udzielania wsparcia w ramach polityki spójności, w szczególności w celu wzmocnienia synergii ze strategią lizbońską na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, a także przyczynienia się do jej realizacji. Dlatego też wytyczne te zawierają trzy priorytety, ustalone w komunikacie Komisji „Partnerstwo na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” zatwierdzonym na wiosennym szczycie Rady Europejskiej w 2005 r.

Podejście to zyskało szerokie poparcie, co odzwierciedlają rezultaty konsultacji publicznych, potwierdzające szeroko rozpowszechnione poglądy, że polityka spójności jest nierozerwalnie związana z ogólną konkurencyjnością Unii Europejskiej i powinna ona bezpośrednio przyczyniać się do realizacji agendy na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Zarówno wyniki konsultacji publicznych, jak i opinia wydana przez Parlament Europejski potwierdziły fakt, iż poprzez rozwijanie efektu synergii i komplementarności z innymi politykami wspólnotowymi polityka spójności może w większej mierze przyczynić się do realizacji celów agendy lizbońskiej. W wersji ostatecznej strategicznych wytycznych Wspólnoty, która zostanie objęta procedurą decyzyjną, zachowana jest ta sama krótka lista priorytetów, co jest niezbędne do zapewnienia większego oddziaływania politycznego, gospodarczego i społecznego dzięki skupieniu środków finansowych na ograniczonej liczbie priorytetów. Ponadto w ostatecznej wersji wytycznych, w odpowiedzi na wyniki konsultacji publicznych, uwagi państw członkowskich i opinię Parlamentu Europejskiego, zostało zamieszczonych więcej szczegółowych danych na temat już określonych bieżących działań priorytetowych.

Analiza wpływu

Zamieszczona poniżej analiza nie jest pełną analizą ilościową wpływu na gospodarkę, środowisko i społeczeństwo. Opis spodziewanego wpływu nowych funduszy spójności na gospodarkę, społeczeństwo i środowisko znajduje się w analizie wpływu załączonej do wniosku Komisji dotyczącego nowych rozporządzeń[6]. Ze względu na swój specyficzny charakter, wytyczne nie mogą mieć bezpośredniego wpływu na funkcjonowanie rynku wewnętrznego, konkurencyjność przedsiębiorstw, ani też na tworzenie nowych miejsc pracy. Ich celem jest raczej przeznaczenie zasobów finansowych Wspólnoty dostępnych w ramach polityki spójności na priorytety Wspólnoty, w szczególności na realizację agendy na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia; jednakże równocześnie mają też one w znaczący sposób przyczyniać się do wdrażania pozostałych polityk wspólnotowych. Dlatego też w wytycznych zwraca się uwagę na potrzebę, w miarę możliwości, zapewnienia jak największej synergii i komplementarności z innymi politykami wspólnotowymi.

W odniesieniu do wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, polityka spójności ma wspomóc realizację strategii lizbońskiej, poprzez zapewnienie ścisłej jej koordynacji z krajowymi programami reform, których większość jest skoncentrowana na nowoczesnej infrastrukturze transportowej oraz technologiach informatyczno-telekomunikacyjnych (np. dostępności łączy szerokopasmowych).

Tego rodzaju inwestycje mogą być wspierane w ramach polityki spójności.

Ponadto, zgodnie z rocznym okresowym sprawozdaniem Komisji, „w wielu państwach członkowskich należy również zapewnić, aby wydatki z funduszy Wspólnoty przeznaczone na cele spójności i rozwoju obszarów wiejskich były skoncentrowane na wspieraniu celów strategii lizbońskiej w ogólnym ujęciu. Wydatki te powinny w istocie być planowane w sposób bezpośrednio wspomagający krajowe programy reform”[7].

Monitorowanie i ocena

Stosowanie jednakowych procedur w odniesieniu do procesu lizbońskiego, jak i przygotowywania i wdrażania programów polityki spójności wymaga składania systematycznych sprawozdań, umożliwiających przeprowadzanie kontroli krzyżowych, które mają na celu nadzorowanie spójności. To właśnie rozporządzenia dotyczące polityki spójności stanowią podstawę prawną przeprowadzania kontroli krzyżowej.

W odniesieniu do polityki spójności, rozporządzenia stanowią podstawę do (1) przygotowania przez państwa członkowskie rocznych sprawozdań, począwszy od roku 2008, na temat realizacji polityki, a także (2) przygotowania przez państwa członkowskie dwóch sprawozdań, w latach 2009 i 2012, dotyczących strategicznych osiągnięć tych programów. Wymienione sprawozdania strategiczne muszą między innymi zawierać informacje dotyczące wpływu realizowanych programów na osiąganie celów strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. W roku 2010 i 2013 Komisja opublikuje podsumowanie krajowych sprawozdań do wiadomości Rady i Parlamentu Europejskiego. Głównym ilościowym źródłem informacji, na podstawie którego przygotowane zostaną sprawozdania strategiczne, będą informacje dotyczące ilości zasobów przeznaczonych na każdą z kategorii, uznanych za powiązane ze strategią lizbońską.

Istotne znaczenie dla procesu lizbońskiego ma fakt, iż rozporządzenia dotyczące polityki spójności, zawierają dokładne przepisy umożliwiające przeprowadzanie kontroli krzyżowych. W roku 2007 państwa członkowskie po raz pierwszy będą zobligowane do dostarczenia, w ramach rocznego sprawozdania dotyczącego realizacji strategii lizbońskiej, informacji na temat wpływu polityki spójności na ich krajowe programy reform. Następnie Komisja, na mocy rozporządzenia, dokona podsumowania informacji dostarczonych jej przez państwa członkowskie, które zostanie sporządzone w formie rocznego okresowego sprawozdania.

Reasumując, nowe rozporządzenia mają zapewnić, aby polityka spójności odgrywała istotną rolę w realizowaniu strategii lizbońskiej. Do osiągnięcia tego celu mają się też przyczynić dokładne ustalenia dotyczące przygotowywania sprawozdań i przeprowadzania kontroli krzyżowych.

[1] COM (2004) 492 wersja ostateczna, art. 23.

[2] SEC(2004) 924 z 14.7.2004 r.

[3] Opinia PE A6-0175/2006 z 10.5.2006 r.

[4] COM (2004) 492 wersja ostateczna, art. 23.

[5] Komunikat na wiosenny szczyt Rady Europejskiej „Wspólne działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia - Nowy początek strategii lizbońskiej”, COM (2005) 24 z 2 lutego 2005 r.

[6] SEC(2004) 924

[7] COM (2006) 30 wersja ostateczna z 25.1.2006 r., str. 14.