KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 14.6.2016 COM(2016) 379 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW w sprawie zapobiegania radykalizacji postaw prowadzącej do brutalnego ekstremizmu



Wprowadzenie Ostatnie ataki terrorystyczne w Europie ponownie zwróciły uwagę na pilną potrzebę rozwiązania problemu radykalizacji postaw, która prowadzi do brutalnego ekstremizmu i terroryzmu. Większość osób podejrzanych o udział w tych aktach terrorystycznych to obywatele Unii, urodzeni i wychowani w państwach członkowskich, którzy zostali poddani radykalizacji i odwrócili się od swoich współobywateli, aby dopuścić się okrucieństw. Jak podkreślono w Europejskiej agendzie bezpieczeństwa, zapobieganie radykalizacji postaw jest jednym z głównych elementów walki z terroryzmem. Planowanie i wdrażanie środków przeciwdziałania radykalizacji postaw odbywa się głównie w terenie, na poziomie lokalnym, ale również regionalnym lub krajowym, i leży przede wszystkim w gestii państw członkowskich. Lokalne podmioty zwykle są najlepiej przygotowane do zapobiegania radykalizacji postaw i wykrywania jej oznak zarówno w perspektywie krótko-, jak i długoterminowej. Jednocześnie UE ma do spełnienia rolę pomocniczą nie tylko ze względu na podobny charakter wyzwań, przed jakimi stoją państwa członkowskie, ale także z uwagi na skalę problemu i charakteryzujące go powiązania, co oznacza, że współpraca, budowanie kontaktów, finansowanie i wymiana dobrych praktyk na szczeblu unijnym również odgrywają rolę w tym zakresie. UE wspiera działania państw członkowskich w tym obszarze od ponad dziesięciu lat. W 2005 r. w strategii UE w dziedzinie walki z terroryzmem zapobieganie uznano za jeden z czterech filarów jej działań. W 2014 r. Komisja przyjęła komunikat, w którym określiła priorytety dla dalszych działań. W Europejskiej agendzie bezpieczeństwa z kwietnia 2015 r. zapobieganie radykalizacji postaw prowadzącej do aktów przemocy omówiono w szerszym kontekście politycznym. Po wezwaniu Rady Europejskiej z dnia 12 lutego 2015 r. oraz wezwaniach Parlamentu Europejskiego , Rady do Spraw Zagranicznych, która odbyła posiedzenie dnia 9 lutego 2015 r., i Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych, która odbyła posiedzenie w dniach 20 listopada 2015 r. i 24 marca 2016 r. , w swoim komunikacie z dnia 20 kwietnia 2016 r. Komisja zaproponowała dalsze konkretne działania, aby przyczynić do zwiększenia skuteczności polityk krajowych państw członkowskich w zakresie przeciwdziałania radykalizacji postaw dzięki: ulepszeniu struktur koordynacji w ramach UE, wykorzystaniu ogólnounijnych sieci, lepszemu alokowaniu środków pieniężnych oraz projektom realizowanym na skalę europejską. Ostatni komunikat Komisji uzupełnia również plan działania ONZ na rzecz zapobiegania brutalnemu ekstremizmowi przedstawiony w styczniu 2016 r. . Radykalizacja postaw prowadząca do aktów przemocy nie jest zjawiskiem nowym; jednakże jej ostatnie przejawy, skala oraz wykorzystanie nowych narzędzi komunikacji stanowią nowe wyzwania, które wymagają działań ukierunkowanych zarówno na bezpośrednie konsekwencje radykalizacji postaw dla bezpieczeństwa, jak i jej podstawowe przyczyny, angażując wszystkie właściwe podmioty w społeczeństwie. W niniejszym komunikacie przedstawiono wkład UE we wsparcie państw członkowskich w zapobieganiu radykalizacji postaw prowadzącej do brutalnego ekstremizmu objawiającego się aktami terroru. Temu wielopłaszczyznowemu i złożonemu wyzwaniu można sprostać jedynie przez połączenie działań obejmujących różne obszary polityki i wymagających współdziałania właściwych organów oraz społecznych i społecznościowych podmiotów na wszystkich szczeblach – lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim. W niniejszym komunikacie skoncentrowano się na tym, jak działania na poziomie UE mogą wspierać państwa członkowskie w wysiłkach podejmowanych w celu sprostania temu wyzwaniu w siedmiu obszarach: (i) wspieranie badań, gromadzenie dowodów, monitorowanie i tworzenie sieci kontaktów; (ii) przeciwdziałanie propagandzie terrorystycznej i nawoływaniu do nienawiści w internecie; (iii) przeciwdziałanie radykalizacji w więzieniach; (iv) wspieranie edukacji włączającej i promowanie wspólnych wartości UE; (v) wspieranie tworzenia integracyjnego, otwartego i odpornego społeczeństwa i docieranie do młodych ludzi (vi) aspekt przeciwdziałania radykalizacji związany z bezpieczeństwem oraz; (vii) wymiar międzynarodowy. 1. Radykalizacja postaw prowadząca do aktów przemocy, złożone zjawisko, które wymaga dogłębnej wiedzy i wielopłaszczyznowej reakcji Coraz bardziej złożone zjawisko podlegające ciągłym zmianom UE od dawna boryka się z różnymi rodzajami terroryzmu, zwłaszcza opartego na skrajnych ideologiach politycznych. Ideologie te nadal budzą poważne obawy w całej UE, istnieją również przesłanki, że coraz częściej prowadzą one do brutalnego ekstremizmu w postaci terroryzmu. Jednakże czynniki, które doprowadziły do niedawnych zamachów terrorystycznych w Europie są inne i bardziej złożone niż w przypadku poprzednich fal radykalizacji postaw. Obecna fala radykalizacji ma inne podstawowe przyczyny, wiąże się z wykorzystaniem innych technik werbowania i komunikacji, charakteryzują ją zglobalizowane i ruchome cele w Europie i poza jej granicami. Rozwija się ona w różnych środowiskach miejskich i podmiejskich i jest napędzana ideologią nawołującą do przemocy, którą kieruje się do nowych odbiorców, takich jak kobiety i bardzo młodzi ludzie z różnych środowisk społecznych. Ponadto radykalizacja postaw prowadząca do aktów przemocy jest kwestią złożoną, która uzależniona jest od rozbudowanej sieci czynników zachęcających i zniechęcających. Nie jest ona spowodowana pojedynczym „czynnikiem sprawczym” i nie ma jednej przyczyny ani nieuniknionego przebiegu, ale zazwyczaj jest wynikiem występowania różnych czynników. Czynniki sprzyjające radykalizacji postaw mogą obejmować silne poczucie osobistego lub kulturowego wyobcowania, poczucie niesprawiedliwości lub poniżenia, spotęgowane społeczną marginalizacją, ksenofobią i dyskryminacją, ograniczone możliwości kształcenia i zatrudnienia, przestępczość, czynniki polityczne, a także wymiar ideologiczny i religijny, nieuporządkowane więzy rodzinne, urazy osobiste i inne problemy psychologiczne. Czynniki te mogą być wykorzystywane przez osoby werbujące, które wykorzystują słabości i żale, posługując się manipulacją, lub – wręcz przeciwnie – mogą się potęgować wskutek samoizolacji. Media społecznościowe zapewniają łączność, wirtualne uczestnictwo i podatny grunt do szerzenia podobnych poglądów ekstremistycznych. Ponadto specjaliści i naukowcy stwierdzili, że proces radykalizacji postaw może w określonych okolicznościach przebiegać w coraz krótszym czasie. Szacuje się, że około 4000 obywateli UE przyłączyło się do organizacji terrorystycznych w krajach dotkniętych konfliktem, takich jak Syria i Irak.

Za sprawą niedawnych ataków terrorystycznych zwrócono uwagę na ekstremizm islamski. Czynniki ideologiczne i religijne to jedne z czynników, które mogą sprzyjać radykalizacji. Osoby werbujące i skrajni kaznodzieje nauczyli się wykorzystywać żale oraz nadużywać przekazu religijnego i symboli religijnych dla uzasadnienia aktów przemocy. Jednocześnie religia może odgrywać kluczową rolę w zapobieganiu radykalizacji i przeciwdziałaniu jej: wiąże ona społeczności, wzmacnia poczucie przynależności i wskazuje ludziom dobry kierunek. Wspieranie badań, gromadzenie dowodów, monitorowanie i tworzenie sieci kontaktów

Badania UE dostarczyły przydatnych porównawczych wyników dotyczących procesu radykalizacji i deradykalizacji wśród młodych ludzi oraz kształtowania się i złożonego kontekstu społecznego religii, wielokulturowości i ekstremizmu politycznego w wielu państwach członkowskich. Dostarczyły one i powinny nadal dostarczać konkretnych narzędzi i wskazówek dotyczących polityki, które mogą być bezpośrednio wykorzystane przez ekspertów ds. bezpieczeństwa i podmioty kształtujące politykę w państwach członkowskich. Ostatnie ataki terrorystyczne w Europie wskazują jednak na nowe tendencje w procesie radykalizacji, które wymagają dalszej analizy. Szereg projektów przeciwdziałających radykalizacji uruchomiono w ramach siódmego programu ramowego w zakresie badań i rozwoju technologicznego (PR7). Celem tych projektów było lepsze zrozumienie czynników prowadzących do radykalizacji, jak również metodologii oceny skuteczności przeciwdziałających im środków. Aby bardziej intensywnie likwidować różnice w tej dziedzinie, występujące między środowiskiem akademickim a ekspertami ds. bezpieczeństwa, w 2016 r. Komisja włączyła kwestie badawcze dotyczące radykalizacji postaw i integracji do programu „Horyzont 2020” . Prowadzone są także istotne badania na temat różnorodności religijnej w Europie. Nowe dowody uzyskane dzięki tym projektom ułatwią państwom członkowskim dostosowanie istniejących podejść politycznych i opracowanie nowych strategii i praktyk.



Do obszarów priorytetowych z punktu widzenia badań należy również: usystematyzowanie dostępnej wiedzy i informacji, aby ułatwić podejmowanie decyzji strategicznych; poprawa interdyscyplinarnych działań w terenie w związku ze sposobami werbowania terrorystów, socjalizacją i technikami werbowania, wykorzystanie dużych zbiorów danych w celu analizy informacji dotyczących praktyk komunikacyjnych w przypadku radykalizacji postaw; poprawa istniejących powiązań między środowiskiem akademickim, w tym badaczami spoza UE, a decydentami politycznymi i innymi zainteresowanymi stronami; oraz badania i kształcenie w zakresie języków, kultur, religii i ideologii. Centrum doskonałości w ramach sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw Centrum doskonałości w ramach sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw stanowi europejski ośrodek i platformę wymiany doświadczeń, gromadzenia wiedzy, określania najlepszych praktyk i opracowania nowych inicjatyw mających na celu zwalczanie radykalizacji. Korzysta ono z wiedzy różnych podmiotów (w tym psychologów, nauczycieli, pracowników socjalnych, liderów lokalnych społeczności, organizacji pozarządowych, wraz z funkcjonariuszami policji, służby więziennej i kuratorami, jak również przedstawicielami ministerstw i administracji) we wszystkich stosownych obszarach obejmujących wzmacnianie odporności na propagandę ekstremistyczną w internecie, przeciwdziałanie radykalizacji w zakładach karnych, jak również działania w środowisku edukacyjnym skierowane w szczególności do młodzieży. Sieć upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw powstała przez połączenie różnych sieci i współpracę z innymi stosownymi sieciami; centrum doskonałości w ramach tej sieci ułatwia gromadzenie istotnej wiedzy fachowej i wzajemnie uzupełniających się inicjatyw w różnych obszarach polityki. Komisja przewidziała kwotę do 25 mln EUR w okresie czterech lat na centrum doskonałości w ramach sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw, aby zapewnić konkretne wsparcie zainteresowanym stronom w państwach członkowskich w opracowaniu kompleksowych strategii zapobiegawczych, określaniu ram obejmujących wiele agencji i sieci oraz realizacji konkretnych projektów. Ponadto centrum analizuje ustalenia z ostatnich badań, które mają bezpośrednie znaczenie dla prac ekspertów i organów w ramach różnych grup roboczych sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw. Główne działania: działalność centrum doskonałości w ramach sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw zapewniającego wsparcie państwom członkowskim w opracowaniu i realizacji skutecznych działań prewencyjnych, dostarczającego wytycznych i podręczników na temat ustanowienia struktur wielu agencji i tworzącego platformę wymiany doświadczeń i praktyk oraz dalsze ukierunkowanie badań nad radykalizacją; ustanowienie repozytorium strategii zapobiegawczych na poziomie krajowym, regionalnym lub lokalnym, sieci ekspertów i krajowych/regionalnych punktów kontaktowych w państwach członkowskich; rozpoczęcie badań w ramach programu „Horyzont 2020” nad złożonymi przyczynami radykalizacji postaw, aby zapewnić konkretne narzędzia umożliwiające bardziej świadome działania polityczne. 2. Przeciwdziałanie propagandzie terrorystycznej i nawoływaniu do nienawiści w internecie: zwalczanie zagrożeń, propagowanie krytycznego myślenia i wspieranie zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego. Terroryści w coraz większym stopniu wykorzystują internet do swoich celów. Niektóre grupy terrorystyczne poświęcają znaczne środki na opracowywanie dużych ilości zaawansowanych materiałów sprzyjających terroryzmowi, obejmujących pogróżki, podręczniki szkoleniowe, praktyczne wskazówki, w jaki sposób uzyskać dostęp do broni i ją importować, jak konstruować bomby i jak wybierać cele oraz planować i przeprowadzać ataki. Publikują filmy prezentujące udane ataki, tortury i egzekucje ofiar, a za pośrednictwem zaawansowanych zaszyfrowanych kanałów rozpowszechniają wiadomości popierające ataki terrorystyczne i akty przemocy i nawołujące do nich. Internet stwarza także podmiotom werbującym terrorystów więcej możliwości dotarcia do osób, z którymi nie można byłoby się skontaktować za pomocą środków konwencjonalnych. Kontakty przez internet z osobami o podobnym sposobie myślenia mogą zastąpić fizyczne uczestnictwo w grupie społecznej i stworzyć internetowe środowisko społeczne, w którym akceptuje się zachowania odbiegające od normy i przemoc. Takie treści internetowe nie muszą wprawdzie same w sobie prowadzić do radykalizacji postaw, wydaje się jednak, że w pewnym stopniu przyspieszają one proces radykalizacji. Kontakty z innymi osobami za pośrednictwem internetu wzmacniają poczucie przynależności do grupy i wspólnego celu. Zlikwidowanie przyczyn leżących u podstaw ekstremizmu wymaga zatem działań mających na celu zwalczanie coraz częstszego pojawiania się mowy nienawiści oraz rozpowszechniania w internecie treści związanych z ekstremizmem i terroryzmem. Wymagane są również działania na rzecz wzmocnienia odporności jednostek na taką propagandę.

Współpraca z przedstawicielami przedsiębiorstw i społeczeństwa obywatelskiego W grudniu 2015 r. UE ustanowiła forum poświęcone internetowi skupiające przedstawicieli przedsiębiorstw, państw członkowskich, organów ścigania i społeczeństwa obywatelskiego, aby zbadać, w jaki sposób można zmierzyć się – dzięki ścisłej, dobrowolnej współpracy, przestrzegając jednocześnie praw podstawowych, takich jak wolność słowa – z problemem propagandy terrorystycznej i ekstremistycznej w internecie. Jeśli chodzi o treści o charakterze terrorystycznym w internecie, obecne wysiłki skupiono na dwóch obszarach: ograniczeniu dostępu do treści o charakterze terrorystycznym, z jednej strony, i nadaniu partnerom ze społeczeństwa obywatelskiego większych uprawnień do zwalczania brutalnej ekstremistycznej propagandy dzięki pozytywnej narracji, z drugiej strony. Unijna jednostka ds. zgłaszania podejrzanych treści w internecie, działająca przy Europolu, ma kluczowe znaczenie dla pierwszego celu. Pomaga ona w wykrywaniu w internecie treści o charakterze terrorystycznym i przekazuje te treści spółce, na której stronie internetowej zostały one zamieszczone, jeśli stwierdzono, że stało się tak z naruszeniem warunków handlowych spółki. Do spółki należy ostateczna decyzja o usunięciu tych treści. Centrum doskonałości w ramach sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw oraz należąca do niego grupa robocza ds. komunikacji i narracji będą nadal korzystały ze zdobytego doświadczenia podczas współpracy z partnerami ze społeczeństwa obywatelskiego w zakresie drugiego celu i zapewnią wskazówki dotyczące opracowania alternatywnej narracji i narracji przeciwdziałającej terroryzmowi. Komisja, Europol, państwa członkowskie, społeczeństwo obywatelskie i przedstawiciele biznesu prowadzą prace nad zestawem ukierunkowanych działań, które zostaną wprowadzone w nadchodzących miesiącach. Będzie to obejmowało wspólną platformę zgłoszeniową, która zostanie opracowana przez branżę internetową przy wsparciu zainteresowanych podmiotów. Celem jest zintensyfikowanie procesu zgłaszania i zapobieganie ponownemu umieszczaniu usuniętych treści na innych platformach. Ponadto obejmujący całą UE program wzmocnienia społeczeństwa obywatelskiego, który będzie koordynowany przez centrum doskonałości w ramach sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw i partnerów ze środowiska biznesu i społeczeństwa obywatelskiego w państwach członkowskich, zapewni szkolenia, wsparcie techniczne i analizy skuteczności kampanii propagujących narrację przeciwko terroryzmowi. W tym kontekście ofiary terroryzmu, lecz również przywódcy religijni i społeczności lokalne znajdują się w najlepszej pozycji, aby formułować alternatywne przesłania i przesłania przeciwdziałające terroryzmowi. Realizacji różnych inicjatyw w ramach forum UE poświęconego internetowi będą towarzyszyły ukierunkowane badania na temat wykorzystania internetu przez terrorystów. Ponadto Komisja, wraz z portalami Facebook, Twitter, Youtube i spółką Microsoft, opracowała kodeks postępowania, aby zwalczać rozpowszechnianie nielegalnej mowy nienawiści w internecie w Europie. Zgodnie ze wspólnym oświadczeniem wydanym na nadzwyczajnym posiedzeniu Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w dniu 24 marca 2016 r. umożliwi to spółkom z branży IT dokonywanie szybkiego i skutecznego przeglądu treści i w razie potrzeby usuwanie elementów zawierających mowę nienawiści, naruszających przepisy krajowe będące transpozycją prawa UE , i ułatwi przedstawicielom społeczeństwa obywatelskiego i organom państw członkowskich zgłaszanie nielegalnych treści. Dalsze działania skupią się na propagowaniu przejrzystości w stosowaniu procedur powiadamiania i usuwania nielegalnych treści oraz zachęcaniu do narracji zwalczających mowę nienawiści i alternatywnych narracji. Trwające inicjatywy zwalczające mowę nienawiści takie jak kampania Ruchu przeciwko Mowie Nienawiści, wspierana przez Radę Europy, oraz dalsze inicjatywy o charakterze oddolnym odgrywają kluczową rolę w propagowaniu równości i zapobieganiu rasizmowi i radykalizacji postaw. Za pośrednictwem programu „Prawa, równość i obywatelstwo” Komisja będzie wspierała społeczeństwo obywatelskie w jego wysiłkach na rzecz monitorowania i osłabiania atrakcyjności i skutków mowy nienawiści. Komisja będzie nadal finansowała działalność Zespołu Doradczego ds. Strategicznej Komunikacji w sprawie Syrii/sieci ds. komunikacji strategicznej. Wiedza fachowa zdobyta w ramach projektu jest dostępna dla państw członkowskich, społeczeństwa obywatelskiego, jak również instytucji UE dzięki opracowaniu właściwych ram politycznych, kampanii informacyjnych i indywidualnych inicjatyw. Oprócz utworzenia sieci dzielenia się najlepszymi praktykami i ich wymiany projekty zapewniają praktyczne wsparcie i wskazówki mogące ułatwić sformułowanie skutecznej narracji przeciwdziałającej terroryzmowi. Aktualizacja ustawodawstwa



Dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych nakłada już na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, aby audiowizualne usługi medialne, takie jak transmisje telewizyjne i usługi typu wideo na żądanie nie zawierały elementów podżegających do nienawiści ze względu na rasę, płeć, wyznanie lub narodowość. Jako że zjawisko mowy nienawiści na platformach udostępniania plików wideo jest coraz bardziej niepokojące, we wniosku dotyczącym zmiany dyrektywy Komisja dąży do tego, aby platformy udostępniania plików wideo miały obowiązek stosowania odpowiednich środków w celu ochrony obywateli przed podżeganiem do przemocy lub nienawiści. Takie środki obejmują na przykład zgłaszanie przypadków podżegania i sygnalizowanie ich. We wniosku przewidziano, że kodeksy postępowania opracowane przez branżę mają być przedstawiane Komisji, że będzie można zasięgnąć opinii Europejskiej Grupy Regulatorów Audiowizualnych Usług Medialnych dotyczącej tego kodeksu oraz że krajowe organy regulujące usługi audiowizualne będą miały uprawnienia, aby egzekwować przestrzeganie kodeksu. Ponadto Komisja będzie dokonywała systematycznej oceny skuteczności środków samoregulacji w celu udzielenia wsparcia w razie potrzeby, w tym przez stworzenie odpowiednich ram zapewniających pewność prawa tam, gdzie jest to konieczne. Komisja wynegocjuje także nowy sojusz na rzecz lepszej ochrony dzieci w internecie w ramach działań mających na celu zachęcanie branży internetowej do opracowania kodeksów postępowania wspierających wdrożenie proponowanej aktualizacji unijnych przepisów dotyczących usług audiowizualnych. Wspieranie umiejętności korzystania z mediów Infrastruktura usług cyfrowych na rzecz bezpieczniejszego internetu finansowana w ramach instrumentu „Łącząc Europę” umożliwia krajowym centrom bezpieczniejszego internetu podnoszenie świadomości wśród dzieci, rodziców i nauczycieli na temat ryzyka, na jakie dzieci są narażone podczas korzystania z internetu, oraz wspieranie ich w radzeniu sobie z tym ryzykiem. Niektóre centra bezpieczniejszego internetu zareagowały na pojawiającą się kwestię radykalizacji online, która wymaga konkretnej wiedzy fachowej w celu rozwiązania jej we właściwy sposób. Na przykład brytyjskie centrum ds. bezpieczeństwa w internecie opracowało wskazówki, jak chronić dzieci przed ekstremizmem w internecie. W Austrii centrum bezpieczniejszego internetu opracowuje strategię zwalczania radykalizacji w internecie, prowadząc współpracę z wyspecjalizowanymi organizacjami. Szwedzkie centrum bezpieczniejszego internetu opracowało natomiast materiały edukacyjne mające uodpornić nastolatków na działanie propagandy. Główne działania: w ramach forum UE poświęconego internetowi: opracowanie wspólnej platformy zgłoszeniowej, aby zwiększyć tempo i skuteczność procesu zgłoszeń oraz ustanowić program na rzecz wzmacniania społeczeństwa obywatelskiego, aby znacznie zintensyfikować szkolenia i wsparcie dla partnerów ze społeczeństwa obywatelskiego w celu zwiększenia ilości skutecznej pozytywnej alternatywnej narracji w internecie;

działalność centrum doskonałości w ramach sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw mająca na celu zapewnienie platformy wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk, jeśli chodzi o poprawę umiejętności korzystania z mediów i krytycznego myślenia na temat internetu, oraz opracowanie obejmującej całą UE kampanii w celu wzmocnienia odporności na radykalizację w internecie, aby zapewnić alternatywną narrację lub alternatywne działania (kampania Exit Hate); Komisja i odpowiednie przedsiębiorstwa IT będą monitorowały zobowiązania publiczne zawarte w kodeksie postępowania dotyczące zwalczania nielegalnej mowy nienawiści pojawiającej się w internecie, w tym jej skutków; poprawa przejrzystości stosowania procedur powiadamiania i usuwania nielegalnych treści.

3. Przerwanie błędnego koła: przeciwdziałanie radykalizacji w więzieniach Komisja Europejska udziela już wsparcia państwom członkowskim, które są w pierwszej kolejności odpowiedzialne za zapobieganie i przeciwdziałanie radykalizacji w więzieniach. Zgodnie z konkluzjami Rady z 2015 r. dotyczącymi odpowiedzi wymiaru sprawiedliwości na radykalizację Eurojust monitoruje zmiany i tendencje w odniesieniu do obowiązujących ram prawnych i właściwego orzecznictwa w państwach członkowskich dotyczącego terroryzmu i radykalizacji postaw, w tym wykorzystania środków alternatywnych względem ścigania i pozbawiania wolności, aby informować podmioty kształtujące politykę i informować o rozwoju przyszłych inicjatyw. Dokonuje się tego między innymi za pośrednictwem Monitora dotyczącego wyroków w sprawach o terroryzm i spotkań taktycznych Eurojustu na temat terroryzmu. Ponadto Komisja przeznaczyła 8 mln EUR w 2015 i 2016 r. na wdrożenie konkluzji Rady, zapewniając w ten sposób środki na opracowanie programów resocjalizacji i deradykalizacji w więzieniach i poza nimi, narzędzia oceny ryzyka i szkolenie profesjonalistów. Komisja współpracuje również z Organizacją Europejskich Służb Probacyjnych i Europejską Organizacją Służby Więziennej i Kuratorskiej, które to organizacje są finansowane z dotacji na działalność w ramach programu „Sprawiedliwość”, aby zaangażować je w konkretne szkolenia pracowników zakładów karnych i służb probacyjnych. Komisja prowadzi także ścisłą współpracę z Europejską Siecią Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości i obecnie finansuje program szkoleń dotyczących radykalizacji skierowany do sędziów i prokuratorów, aby dostarczyć im wiedzy i umiejętności niezbędnych do właściwego postępowania z osobami, które uległy radykalizacji, oraz udostępnić instrumenty i metody oceny ryzyka służące określeniu poziomu zagrożenia, jakie stwarzają osoby podejrzane o popełnienie przestępstw terrorystycznych. Należy również ułatwić wymianę najlepszych praktyk między państwami członkowskimi w zakresie przeciwdziałania radykalizacji w więzieniach. Działalność centrum doskonałości w ramach sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw będzie nadal obejmowała kwestię radykalizacji w więzieniach, w szczególności w ramach grupy roboczej ds. więzień i probacji. Dzięki temu lokalni eksperci będą mogli wymieniać się najlepszymi praktykami, wydawać zalecenia oraz opracowywać i zmieniać wytyczne i podręczniki dotyczące wdrażania mechanizmów i programów mających na celu zapobieganie i przeciwdziałanie radykalizacji w więzieniach oraz propagowanie rehabilitacji i resocjalizacji, w tym w szczególności wskazówki dotyczące metod wykorzystujących udział wielu agencji, jak również bardziej konkretne instrumenty interwencji, takie jak oceny ryzyka. Pierwsze doświadczenia, zalecenia i stwierdzone wyzwania przedstawiono w dokumencie tematycznym wydanym przez centrum pt. „Dealing with radicalisation in the prison and probation context” (Wobec radykalizacji w kontekście więziennym i probacyjnym), obejmującym takie kwestie jak rozwój współpracy z udziałem wielu agencji, ocena ryzyka uwzględniająca warunki panujące w więzieniach oraz wybór systemu i programy resocjalizacji . Główne działania: wykorzystanie centrum doskonałości w ramach sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw do wymiany dobrych praktyk i formułowania zaleceń dotyczących polityki w zakresie zapobiegania radykalizacji skierowanych do ekspertów zajmujących się bezpośrednio przedmiotową tematyką (w tym w stosownych przypadkach sędziów i prokuratorów) w sektorze więziennictwa i służb probacyjnych; zapewnienie wsparcia finansowego, aby pomóc państwom członkowskim w opracowaniu instrumentów oceny ryzyka; wspieranie opracowania programów edukacyjnych i szkoleniowych w więzieniach (w tym szkoleń zawodowych), aby ułatwić osadzonym ponowną integrację w społeczeństwie; wspieranie opracowania programów rehabilitacji dla więźniów przez państwa członkowskie i wymiana najlepszych praktyk i strategii w dziedzinie wykonywania sankcji karnych; propagowanie wymiany informacji w Eurojust przez wyspecjalizowanych prokuratorów.





4. Wspieranie edukacji włączającej i promowanie wspólnych wartości UE W perspektywie długoterminowej wysokiej jakości kształcenie — począwszy od przedszkoli — pozostaje najlepszym zabezpieczeniem przed wykluczeniem społecznym, które jest uznawane przez niektórych za czynnik sprzyjający radykalizacji postaw. Możliwości w tym zakresie i wyniki nadal jednak zależą od sytuacji społeczno-gospodarczej dzieci. 11,1 % młodych Europejczyków przedwcześnie kończy naukę i wstępując na rynek pracy będzie się znajdowało w niekorzystnym położeniu, co będzie bardzo trudno zniwelować na późniejszym etapie . Rozwiązanie tej kwestii oraz jednoczesne przekazywanie wspólnych unijnych wartości młodym ludziom i umożliwienie im podejmowania świadomych decyzji należą zatem do kluczowych środków prewencyjnych. W dniu 17 marca 2015 r. ministrowie ds. edukacji i Komisja Europejska przyjęli deklarację w sprawie promowania – poprzez edukację – postaw obywatelskich oraz wspólnych wartości, którymi są wolność, tolerancja i niedyskryminacja . W deklaracji tej określono wspólne cele dla państw członkowskich i wezwano do podjęcia działań wspierających na szczeblu UE. Na tej podstawie Komisja uruchomiła już swoje instrumenty polityczne i finansowe oraz podejmie dalsze kroki mające wspierać państwa członkowskie w ich wysiłkach. Wzmocnione ramy wsparcia polityki i współpracy Państwa członkowskie są wprawdzie odpowiedzialne za swoje własne systemy szkoleń i kształcenia, polityka UE może jednak wspierać działania krajowe i stanowić pomoc w pokonywaniu wspólnych wyzwań, w szczególności w ramach współpracy „Edukacja i szkolenia 2020” . Komisja złoży wniosek w sprawie projektu zalecenia Rady, aby wspierać skuteczne strategie i najlepsze praktyki, poparte możliwościami finansowania, umożliwiając tym samym bardziej skoordynowane podejście w całej UE. To zalecenie dostarczy konkretnych wskazówek podmiotom kształtującym politykę i będzie stanowić pomoc w podjęciu kroków niezbędnych do osiągnięcia krajowych i lokalnych celów zapisanych w deklaracji paryskiej. Doświadczenia zdobyte w trakcie stosowania ram, takich jak ramy dotyczące ograniczania przedwczesnego kończenia nauki , pokazują, że takie podejście przynosi szybkie i skuteczne rezultaty. Optymalne wykorzystanie środków finansowych UE W ramach programu Erasmus+ finansowane są projekty dotyczące współpracy transgranicznej oraz wsparcie polityki . W samym tylko 2014 r. dzięki programowi zapewniono finansowanie ponad 1700 projektów w sektorach edukacji, szkoleń, młodzieży i sportu. Od 2016 r. pierwszeństwo przyznaje się działaniom i projektom wspierającym włączenie społeczne i propagującym podstawowe wartości, co stanowi odzwierciedlenie celów deklaracji paryskiej. W wyniku tego obecnie dostępna jest kwota 400 mln EUR na opracowanie nowych strategii i projektów wspierających te priorytety, a dodatkowych 13 mln EUR zostanie przeznaczonych na rozpowszechnianie i wzmacnianie inicjatyw oddolnych. Wspieranie nauczycieli i instytucji oświatowych Szkoły odgrywają zasadniczą rolę we wspieraniu włączenia społecznego i, jako istotne podmioty w społecznościach lokalnych, powinny ściśle współpracować z rodzicami i stowarzyszeniami lokalnymi. Regularne kontakty z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego i osobami stanowiącymi wzór zachowań mogą mieć duże znaczenie dla motywowania młodych osób i zapobiegania, aby znalazły się one na marginesie społeczeństwa. Sieci tego rodzaju istnieją już w niektórych państwach członkowskich i należy przenieść je na szczebel europejski, aby dotrzeć do jak największej liczby młodych osób. W związku z tym Komisja utworzy sieć umożliwiającą lokalnym zainteresowanym podmiotom zapraszanie osób z różnych środowisk — takich jak przedsiębiorcy, artyści, sportowcy, jak również, w stosownych przypadkach, osoby, które uległy radykalizacji w przeszłości — do odwiedzania szkół, centrów młodzieżowych, klubów sportowych i zakładów poprawczych w celu dzielenia się swoimi doświadczeniami . Nauczyciele odgrywają szczególną rolę. Ze względu na swoją pozycję mogą dostrzec wczesne oznaki radykalizacji u swoich uczniów i przyczynić się do rozwiązania tego problemu. W bardziej ogólnym ujęciu nauczyciele powinni być przygotowani do pracy z uczniami pochodzącymi z różnych środowisk oraz powinni wpajać im wspólne wartości. Jako że nauczyciele w wielu państwach członkowskich muszą stawić czoła podobnym wyzwaniom, partnerskie uczenie się i bezpośrednie kontakty na szczeblu UE mogą stanowić pomoc w określeniu najlepszych praktyk. UE będzie nadal wspierała takie kontakty za pośrednictwem platformy internetowej eTwinning skupiającej nauczycieli i klasy z całej Europy oraz dzięki grupie roboczej ds. edukacji działającej przy centrum doskonałości w ramach sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw. Ponadto Komisja będzie ściśle współpracowała z Radą Europy i UNESCO, aby lepiej wdrożyć istniejące instrumenty opracowane w celu wspierania nauczycieli . Studenci i pracownicy uczelni wyższych również odgrywają istotną rolę. Komisja zachęca instytucje szkolnictwa wyższego do współpracy ze społecznościami lokalnymi i uznawania działań studentów w tym zakresie, na przykład przez przyznawanie studentom punktów zaliczeniowych za działalność wolontariacką lub uczestniczenie w określonych modułach. Główne działania:

złożenie wniosku w sprawie zalecenia Rady dotyczącego zwiększenia włączenia społecznego i propagowania podstawowych wartości europejskich przez edukację i uczenie się pozaformalne; udostępnienie za pośrednictwem programu Erasmus+ kwoty ponad 400 mln EUR w 2016 r. na partnerstwa transnarodowe, aby opracować innowacyjne podejście strategiczne i praktyki realizowane na najniższym szczeblu, skupiając się na włączeniu społecznym, propagowaniu wspólnych wartości i zrozumieniu międzykulturowym; Erasmus+ wzmocni działania opracowane na najniższym szczeblu, na co w 2016 r. przeznaczono pulę środków w wysokości 13 mln EUR; ustanowienie sieci ułatwiającej bezpośrednie kontakty z osobami prezentującymi pozytywne wzorce zachowań w szkołach, centrach młodzieżowych, klubach sportowych i zakładach poprawczych; propagowanie przyznawania punktów zaliczeniowych dla studentów za działalność wolontariacką oraz opracowanie programu studiów łączącego treści akademickie z zaangażowaniem w kwestie obywatelskie za pośrednictwem programu Erasmus+. 5. Wspieranie tworzenia integracyjnego, otwartego i odpornego społeczeństwa i docieranie do młodych ludzi Unia Europejska popiera społeczeństwa, w których panuje pluralizm, niedyskryminacja, tolerancja, sprawiedliwość, solidarność oraz równość kobiet i mężczyzn. Zwalczanie wykluczenia społecznego i dyskryminacji oraz wspieranie sprawiedliwości społecznej i ochrony socjalnej stanowią cele UE same w sobie. Takie społeczeństwa powinny okazać się bardziej odporne na zagrożenia, jakie niesie ze sobą brutalny ekstremizm. Do kluczowych elementów w tym względzie należy przeciwdziałanie dyskryminacji, w tym ze względu na religię lub przekonania, rasę lub pochodzenie etniczne, likwidowanie nienawiści i zjawiska stygmatyzacji społeczności oraz zwalczanie przestępstw z nienawiści i poważnych form mowy nienawiści. Państwa członkowskie muszą wzmocnić ustawodawstwo UE w zakresie zwalczania rasizmu i ksenofobii ze względu na religię lub przekonania; niezbędne jest obecnie porozumienie w sprawie wniosku Komisji, aby sfinalizować ramy dotyczące zwalczania dyskryminacji między innymi ze względów religijnych. Szczególne znaczenie ma dialog międzykulturowy i międzywyznaniowy między społecznościami. Liderzy społeczności lokalnych i społeczeństwo obywatelskie powinni być wspierani w propagowaniu wymiany i wspólnych projektów między różnymi społecznościami. W 2016 r. Komisja przeznaczyła 4,5 mln EUR na projekty mające zwiększyć zrozumienie między społecznościami, w tym społecznościami wyznaniowymi, aby zapobiegać rasizmowi i ksenofobii oraz je zwalczać za pośrednictwem działań międzywyznaniowych i międzykulturowych. Unijna polityka społeczna i polityka zatrudnienia dąży do zlikwidowania ubóstwa i propaguje rynki pracy i społeczeństwa sprzyjające integracji. Jednym z najlepszych sposobów zwalczania wykluczenia społecznego jest zapewnienie zatrudnienia. Do wyzwań, przed którymi stoją państwa członkowskie, należy ograniczenie liczby młodzieży niekształcącej się, niepracującej ani nieszkolącej się (NEET). UE może służyć pomocą dzięki wskazówkom politycznym udzielanym za pośrednictwem takich instrumentów jak gwarancja dla młodzieży i inicjatywa na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, zalecenie w sprawie osób długotrwale bezrobotnych oraz niedawno przyjęty program na rzecz umiejętności. Ponadto dyrektywa 2000/78 w sprawie równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy przyczynia się do zwalczania dyskryminacji, w tym przez podnoszenie świadomości na temat dyskryminacji wśród zainteresowanych podmiotów, społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych. Natomiast Europejski Fundusz Społeczny wspiera programy krajowe i małe projekty lokalne. W latach 2014–2020 kwota 25,6 mld EUR zostanie bezpośrednio przeznaczona na wspieranie włączenia społecznego grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, na przykład za pośrednictwem programów szkoleniowych i programów zabezpieczenia społecznego, skierowanych konkretnie do tych grup. Ponadto ponad 8 mld EUR zostanie wykorzystanych na pomoc dla szkół w rozwiązaniu problemu przedwczesnego kończenia nauki oraz na zwiększenie dostępu do edukacji wysokiej jakości dla wszystkich, na przykład przez dostosowanie programów nauczania, kursy szkoleniowe dla nauczycieli oraz indywidualną pomoc dla uczniów z trudnościami w nauce. Przewiduje się, że środki z Europejskiego Funduszu Społecznego dotrą do 2,5 mln osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, w tym do 1,3 mln osób bezrobotnych lub biernych zawodowo. Również w ramach programu Unii Europejskiej na rzecz zatrudnienia i innowacji społecznych można finansować innowacyjne projekty w terenie, wspierając tym samym włączenie społeczne. Praca z młodzieżą pozwala z powodzeniem dotrzeć do młodych ludzi, w szczególności do osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, oraz przyczynia się do tego, aby stały się one aktywnymi obywatelami, dzięki czemu unikną marginalizacji i nie będą podatne na opinie ekstremistów. Zaangażowanie osób pracujących z młodzieżą ma znaczenie w kontekście szerszej współpracy ze wszystkimi właściwymi podmiotami, w tym z instytucjami oświatowymi, organizacjami społeczności lokalnych, pracodawcami oraz osobami będącymi najbliżej młodych ludzi: ich rodzinami i znajomymi. Aby wspierać te działania, Komisja opracuje w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi konkretny zestaw najlepszych praktyk skierowanych do osób pracujących z młodzieżą i nauczycieli. Dostarczy to przykładów, w jaki sposób pomóc młodym ludziom w zwiększeniu ich uczestnictwa w życiu demokratycznym, ich umiejętności korzystania z mediów oraz krytycznego myślenia, a ponadto jak nauczyć ich rozwiązywania konfliktów i szanowania opinii innych oraz jak dostrzegać wczesne oznaki radykalizacji i reagować na nie. Aby wzmocnić wpływ pracy z młodzieżą w terenie, Komisja wesprze również wolontariat europejski przez zasilenie jego budżetu oraz potraktuje priorytetowo projekty propagujące podstawowe wartości i skierowane do osób i społeczności znajdujących się w niekorzystnej sytuacji. Główne działania:

kontynuacja współpracy z Parlamentem Europejskim i Radą w sprawie przyjęcia dyrektywy o zwalczaniu dyskryminacji; propagowanie włączenia społecznego grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji za pomocą środków polityki, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz programu Unii Europejskiej na rzecz zatrudnienia i innowacji społecznych; zwiększenie wsparcia osób i organizacji pracujących z młodzieżą, w szczególności przez opracowanie zestawu najlepszych praktyk; wzmocnienie wolontariatu europejskiego. 6. Aspekt przeciwdziałania radykalizacji postaw związany z bezpieczeństwem Zapobieganie i przeciwdziałanie radykalizacji postaw ma silny wymiar związany z bezpieczeństwem, co podkreślono w niedawnym komunikacie „Realizacja Europejskiej agendy bezpieczeństwa w celu zwalczania terroryzmu i utorowania drogi ku rzeczywistej i skutecznej unii bezpieczeństwa”. Państwa członkowskie mogą zastosować środki bezpieczeństwa, aby powstrzymać młodych ludzi przed wyjazdem do obszarów objętych konfliktem w celu przyłączenia się do ugrupowań terrorystycznych. Środki takie obejmują między innymi zakaz podróżowania, kryminalizację podróży do państw trzecich w celach terrorystycznych, jak również środki, za pośrednictwem których członkowie rodziny i znajomi mogą zwrócić się o pomoc do organów publicznych, jak na przykład infolinie. Ponadto ekstremistycznym kaznodziejom, osobom siejącym propagandę terrorystyczną i osobom werbującym słabsze jednostki można postawić zarzuty karne. Państwa członkowskie mogą wydawać zakazy podróżowania, aby uniemożliwić skrajnym kaznodziejom wjazd na teren UE, ponadto za pomocą środków administracyjnych mogą podejmować działania przeciwko rozpowszechnianiu przekazów ekstremistycznych. Takie środki są niezbędnym uzupełnieniem środków zwiększających odporność na radykalizację. Wymiana informacji odgrywa kluczową rolę w tym względzie. Unijne ramy zarządzania granicami, migracji i współpracy na rzecz bezpieczeństwa oraz narzędzia informacyjne należy połączyć, wzmocnić i wykorzystywać w pełnym zakresie , aby skutecznie powstrzymywać obywateli UE od podróżowania do stref objętych konfliktami w celach terrorystycznych oraz wykrywać te osoby, które stanowią zagrożenie po powrocie. Te i inne ramy i narzędzia środki powinny być wykorzystywane do wymiany informacji na temat osób podejrzanych o radykalizację, aby ułatwić pracę właściwych organów w wymiarze transgranicznym dzięki stosowaniu odpowiednich środków wobec osób stanowiących wysokie zagrożenie dla bezpieczeństwa. System Informacyjny Schengen (SIS) ma szczególne znaczenie w tym kontekście. Wpis w systemie SIS może wywołać różne działania w zależności od oceny i zamiarów państwa członkowskiego dokonującego tego wpisu, tj. konkretną osobę można zaaresztować, objąć ochroną bądź poddać ją dyskretnej lub szczególnej kontroli. SIS okazał się również przydatnym systemem powstrzymującym terrorystów od odbywania podróży oraz śledzącym trasy podróży osób podejrzanych o terroryzm. W kontekście zagranicznych bojowników terrorystycznych Komisja zachęciła państwa członkowskie do sygnalizowania, że wpis dotyczy działalności związanej z terroryzmem bez ograniczania jej do zagranicznych bojowników terrorystycznych lub działalności przestępczej jako takiej. System może być zatem wykorzystywany do zamieszczania wpisów dotyczących osób, co do których istnieje podejrzenie, że zostały poddane radykalizacji w celu dokonywania aktów terrorystycznych. Ponadto państwa członkowskie powinny zwiększyć wysiłki, aby wymieniać stosowne informacje z Europolem i dzielić się nimi. Niedawno utworzone Europejskie Centrum ds. Zwalczania Terroryzmu przy Europolu ma stać się centralnym punktem informacyjnym w walce z terroryzmem w UE, w tym w odniesieniu do zagrożenia radykalizacją postaw. Ponadto system informacyjny Europolu ma służyć jako centralne repozytorium danych dotyczących egzekwowania prawa, w tym skonsolidowanego wykazu wszystkich znanych zagranicznych bojowników terrorystycznych i osób podejrzanych o taką działalność. Państwa członkowskie powinny w większym stopniu wzmóc wysiłki, aby dostarczyć Europolowi niezbędnych danych dotyczących zagranicznych bojowników terrorystycznych. Główne działania: Komisja do końca 2016 r. wystąpi z wnioskiem w sprawie dalszej rewizji systemu informacyjnego Schengen, aby zwiększyć jego wartość dodaną na użytek ścigania i zwalczania terroryzmu. Państwa członkowskie powinny proaktywnie wymieniać z innymi państwami członkowskimi i, w stosownych przypadkach, z Europolem wszystkie istotne informacje na temat zwolnionych osób skazanych podejrzanych o radykalizację lub znanych z radykalizacji, aby zapewnić ścisłe monitorowanie osób stanowiących wysokie ryzyko. 7. Wymiar międzynarodowy: zwalczanie radykalizacji postaw poza granicami UE Podobnie jak państwa członkowskie UE, państwa trzecie również stoją przed wyzwaniem, jakie stanowi reagowanie na zagrożenie bezpieczeństwa związane z radykalizacją postaw, zwalczają jej przyczyny oraz budują odporne i spójne społeczeństwa. UE aktywnie współpracuje z ONZ, Radą Europy i OBWE na rzecz przeciwdziałania brutalnemu ekstremizmowi, np. udzielając stałego wsparcia za pośrednictwem inicjatyw Światowego Forum na rzecz Zwalczania Terroryzmu.

Działania UE na arenie międzynarodowej są oparte na dwóch uzupełniających się podejściach. Po pierwsze, w przypadku państw trzecich UE będzie wspierała reakcje zgodne z egzekwowanie prawa i przestrzegające praw człowieka, aby powstrzymać osoby, które uległy radykalizacji, od dokonywania aktów terrorystycznych. Co ważniejsze, UE zwiększy swoje zaangażowanie w działania prewencyjne, dążąc do zlikwidowania przyczyn niektórych form radykalizacji, które mogą prowadzić do brutalnego ekstremizmu. Wzmocnienie zdolności krajów partnerskich w zakresie bezpieczeństwa Tam, gdzie to możliwe, wsparcie UE stanowi część szerszych reform mających na celu wzmocnienie zdolności w zakresie bezpieczeństwa w krajach partnerskich, jako że okazało się, iż przestępczość zorganizowana, przemyt i nielegalny handel, jak również niewłaściwe zarządzanie granicami posiadają związek z radykalizacją postaw. UE i jej państwa członkowskie muszą być lepiej przygotowane do współpracy z organami ścigania w państwach trzecich. W tym celu UE będzie pogłębiała wiedzę fachową i zwiększała świadomość na temat sytuacji panującej w krajach o najwyższym zagrożeniu. Na przykład na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej będzie udzielała wsparcia, aby ustanowić skuteczny system sądownictwa karnego, dzięki czemu możliwe będzie prowadzenie regionalnej i międzynarodowej współpracy w zwalczaniu radykalizacji postaw. UE angażuje się w relacje z państwami trzecimi, przeciwdziałając terroryzmowi i prowadząc ukierunkowany i zaawansowany dialog na temat bezpieczeństwa, w wyniku czego tworzone są pakiety i plany działania w celu zwalczania terroryzmu. W przeglądzie europejskiej polityki sąsiedztwa uwzględniono kilka aspektów związanych ze zwalczaniem zjawiska radykalizacji przez priorytetowe potraktowanie kwestii młodzieży, edukacji i rozwoju społeczno-gospodarczego. Dotychczas odnotowano widoczne postępy w przypadku Tunezji, Libanu i Jordanii. Aby wdrożyć unijny regionalny plan działania na rzecz Sahelu, wprowadzone zostaną dalsze środki mające zwalczać brutalny ekstremizm. W Pakistanie i Azji Południowo-Wschodniej prowadzone są konkretne działania przeciw radykalizacji postaw. Podobne działania podejmowane są w Rogu Afryki, a UE zwiększy swoje wsparcie w tym regionie, o ile pomyślnie zostaną zakończone realizowane obecnie projekty pilotażowe. Wspieranie państw trzecich w likwidowaniu czynników leżących u źródła radykalizacji Zapobieganie i przeciwdziałanie brutalnemu ekstremizmowi stanowi najważniejszą część działań zewnętrznych UE zwalczających terroryzm i zostało włączone do polityki rozwoju, dzięki czemu połączono aspekt bezpieczeństwa i rozwoju. Finansowany przez UE pakiet działań dotyczących zwiększenia odporności na przemoc i ekstremizm (STRIVE) jest prekursorem wśród coraz większej liczby inicjatyw mających na celu określenie przyczyn ekstremizmu wśród młodzieży, wzmocnienie pozycji kobiet, propagowanie dialogu w ramach lokalnych społeczności, wzmocnienie lokalnych podmiotów oraz zwiększenie możliwości mediów i placówek oświatowych w zakresie przeciwdziałania ideologiom sprzyjającym radykalizacji. Jak określono w przeglądzie europejskiej polityki sąsiedztwa w 2015 r. , przy wsparciu finansowym społeczeństwa obywatelskiego uwzględniony zostanie wymiar związany ze zwalczaniem radykalizacji postaw. UE będzie utrzymywała kontakty z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego, ekspertami i środowiskiem akademickim, w tym również w krajach partnerskich, aby pogłębić zrozumienie czynników sprzyjających radykalizacji i wypracować skuteczną reakcję w tym zakresie. W miarę możliwości doświadczenie i wiedza fachowa zdobyte w ramach sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw będą wykorzystywane poza granicami UE, w priorytetowych państwach trzecich, w szczególności w Turcji, na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej oraz na Bałkanach Zachodnich, o ile spełnione zostaną określone warunki. UE zapewnia bardziej pozytywną narrację dzięki ukierunkowanej komunikacji z młodymi odbiorcami, którzy mogą być podatni na radykalizację. Obecnie prowadzonych jest wiele działań, do których należy współpraca grupy zadaniowej ds. komunikacji strategicznej z delegacjami UE w krajach arabskich oraz z globalną koalicją na rzecz zwalczania Da'esh, aby określić wspólne wartości i opracować konkretne działania. Na przykład UE dofinansowuje projekt w Tunezji mający zwiększyć włączenie społeczne pod względem finansowym wśród uboższych społeczności dzięki udzielaniu mikrokredytów. Komisja finansuje projekt o wartości 3 mln EUR skierowany do Tunezji, Maroka i Libanu, który przyczyni się do tworzenia odporności w społecznościach dzięki współpracy ze społeczeństwem obywatelskim i większemu nagłośnieniu tej tematyki przy zastosowaniu komunikacji strategicznej. UE będzie zachęcała do utrzymywania bezpośrednich kontaktów międzyludzkich. Rozszerzy platformę eTwinning na wybrane kraje objęte europejską polityką sąsiedztwa, w szczególności kraje zmagające się z problemami związanymi z radykalizacją postaw, w których pilnie potrzebny jest dialog międzykulturowy . Komisja uruchomi również projekt w ramach Erasmus+, aby skontaktować ze sobą studentów i innych młodych ludzi z UE i państw trzecich. Takie wirtualne wymiany pomogą młodym ludziom we wzajemnym zrozumieniu się i okazywaniu szacunku, ponadto przyczynią się do poprawy kompetencji międzykulturowych, które są poszukiwane na rynku pracy. Główne działania: