2008
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ 
OBRACHUNKOWYKOMISJA EUROPEJSKA NA RZECZ ODBUDOWY 
KONIECZNEJ  W NASTĘPSTWIE  UDERZENIA 
FALI  TSUNAMI  I HURAGANU  MITCHEUROPEJSKI 
TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY
Sprawozdanie specjalne  nr 6W SPRAWOZDANIU TYM TRYBUNAŁ PODDAŁ ANALIZIE ZARZĄDZANIE 
PRZEZ KOMISJĘ EUROPEJSKĄ POMOCĄ NA RZECZ ODBUDOWY W NASTĘPSTWIE DWÓCH KLĘSK ŻYWIOŁOWYCH: HURAGANU MITCH W 1998 R. I FALI T SUNAMI W 2004 R. PRZEKAZANA PRZEZ KOMISJĘ 
NA RZECZ ODBUDOWY ŁĄCZNA KWOTA W WYSOKOŚCI 550 MLN 
EURO PRZEZNACZONA BYŁA NA REKONSTRUKCJĘ PODSTAWOWEJ INFRASTRUKTURY I ZAPEWNIENIE PODSTAW TRWAŁEGO ROZWOJU. TRYBUNAŁ SFORMUŁOWAŁ ZALECENIA, KTÓRYCH ZASTOSOWANIE 
MOGŁOBY W PRZYSZŁOŚCI UŁATWIĆ KOMISJI UDZIELANIE POMOCY 
W SPOSÓB WYDAJNY I SKUTECZNY.
PL
QJ-AB-08-006-PL-C
ISBN 978-92-95009-50-9
ed807149cover_PL.indd   1 ed807149cover_PL.indd   1 8/09/08   15:01:11 8/09/08   15:01:11
Jak otrzymać publikacje UE
Płatne publikacje Urzędu Publikacji są dostępne w EU Bookshop http://bookshop.europa.eu.
Ze strony tej można złożyć zamówienie na publikacje w dowolnym biurze sprzedaży.Pełną listę sprzedawców naszych publikacji na całym świecie można uzyskać, wysyłając faks 
pod numer (352) 2929 42758.Europejski Trybunał Obrachunkowy
Sprawozdanie specjalne nr 6/2008
Komisja Europejska na rzecz odbudowy koniecznej w następstwie uderzenia fali tsunami i huraganu Mitch
Luksemburg: Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich2008 — 40 str. — 21 x 29,7 cmISBN 978-92-95009-50-9
ed807149cover_PL.indd   2 ed807149cover_PL.indd   2 8/09/08   15:01:12 8/09/08   15:01:12
KOMISJA EUROPEJSKA NA RZECZ 
ODBUDOWY KONIECZNEJ W NASTĘPSTWIE UDERZENIA FALI TSUNAMI I HURAGANU MITCHSprawozdanie specjalne  nr 6   2008
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY(na mocy art. 248 ust. 4 akapit drugi, WE)
ed807149inside_PL.indd   1 ed807149inside_PL.indd   1 2/09/08   16:15:46 2/09/08   16:15:46
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY
12, rue Alcide De Gasperi
L – 1615 Luksemburg
Telefon : (352) 4398 45410
Faks : (352) 4398 46 430
E-mail : euraud@eca.europa.eu
Internet : www.eca.europa.eu
Sprawozdanie specjalne  nr 6   2008
Wiele informacji o Unii Europejskiej znajduje się w portalu.
Europa (http://europa.eu).
Dane katalogowe znajdują się na końcu niniejszej publikacji.
Luksemburg: Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, 2008
ISBN 978-92-95009-50-9© Wspólnoty Europejskie, 2008
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródło.
Printed in Belgium
ed807149inside_PL.indd   2 ed807149inside_PL.indd   2 2/09/08   16:15:46 2/09/08   16:15:46
SPIS TREŚCI
Punkty
I–VI STRESZCZENIE
1–11  ROZDZIAŁ 1. WSTĘP
1–6 CZĘŚĆ 1.1. KONTEKST KONTROLI
7–11 CZĘŚĆ 1.2. RAMY REGULACYJNE
12–16  ROZDZIAŁ 2. ZAKRES KONTROLI I PODEJŚCIE KONTROLNE
17–41  ROZDZIAŁ 3. UWAGI
17–22 CZĘŚĆ 3.1. OKREŚLENIE POTRZEB W ZAKRESIE ODBUDOWY I OPRACOWANIE PROJEKTÓW
18–19 STRATEGIA ODBUDOWY OPRACOWANA WE WŁAŚCIWYM CZASIE I UWZGLĘDNIAJĄCA SZERZEJ ZAKROJONE CELE
20–22  SZYBSZY PROCES OPRACOWYWANIA STRATEGII I WIĘKSZE ZAANGAŻOWANIE BENEFICJENTÓW W PRZYPADKU TSUNAMI NIŻ 
W PRZYPADKU HURAGANU MITCH
23–29 CZĘŚĆ 3.2. REALIZACJA POMOCY
24–26  SZYBKI PROCES REALIZACJI PROGRAMU POMOCY W INDONEZJI, POWOLNY ZAŚ W SRI LANCE I W NASTĘPSTWIE HURAGANU MITCH27–29 KONIECZNOŚĆ WZMOCNIENIA SYSTEMÓW NADZORU W CELU ZAPEWNIENIA WYDAJNOŚCI
30–41 CZĘŚĆ 3.3. OSIĄGNIĘTE WYNIKI
31–33 EFEKTY UZYSKANE W WYNIKU PODJĘTYCH DZIAŁAŃ
34–37 POWIĄZANIE Z POPRZEDNIO UDZIELANĄ POMOCĄ HUMANITARNĄ
38 SILNY ZWIĄZEK Z ROZWOJEM DŁUGOFALOWYM
39–41 PROBLEMY Z TRWAŁOŚCIĄ PROJEKTÓW
42–45  ROZDZIAŁ 4. WNIOSKI I ZALECENIA
 ODPOWIEDZI KOMISJI
ed807149inside_PL.indd   3 ed807149inside_PL.indd   3 2/09/08   16:15:47 2/09/08   16:15:47
I.
W następstwie uderzenia na Oceanie Indyj-
skim w dniu 26 grudnia 2004 r. fali tsunami,  
która zabiła przeszło 200 tys. ludzi i spowodo-wała zniszczenia na kwotę około 10 mld euro, 
Trybunał Obrachunkowy przygotował spra-
wozdanie na temat udzielonej przez Komisję  
natychmiastowej pomocy humanitarnej, której celem było zapobieganie ludzkiemu cierpie-niu, a także niesienie ulgi w tym cierpieniu.  
Podczas dyskusji nad tym sprawozdaniem Par-lament zwrócił się wraz z Radą do Trybunału  
z wnioskiem o sporządzenie kolejnego spra-wozdania na temat fazy odbudowy długofalo-wej, na rzecz której Komisja przeznaczyła około 300 mln euro. Obecna kontrola ma na celu  
zbadanie pomocy na rzecz odbudowy, która  
została udzielona w następstwie zniszczeń spo-
wodowanych przez tsunami. Zakres kontroli  
rozszerzono także na kwotę 250 mln euro przy-
znaną przez Komisję na pomoc w odbudowie 
w następstwie huraganu Mitch, który uderzył 
w Ameryce Środkowej w październiku 1998 r. (zob. pkt 1–14). 
II.
Kontrolerzy, stawiając sobie za cel dokonanie oceny, jak Komisja wykonała zadania związane z zarządzaniem pomocą na rzecz odbudowy  
w następstwie uderzenia huraganu Mitch i fali 
tsunami, sformułowali trzy następujące pytania 
(zob. pkt 15–16): 
a) Czy w zakresie odbudowy Komisja odpo-
wiednio wskazała potrzeby osób, które padły 
ofiarą klęsk żywiołowych?
b) Czy stosowane przez Komisję procedury  
pozwalają na realizację pomocy we właści-
wym czasie i w sposób wydajny?
c) Czy w ramach realizowanych projektów osią-
gnięto oczekiwane wyniki, czy m.in. udało się 
w zadowalającym zakresie zapewnić powią-
zania między doraźną pomocą a rozwojem  
długofalowym? STRESZCZENIE
ed807149inside_PL.indd   4 ed807149inside_PL.indd   4 2/09/08   16:15:47 2/09/08   16:15:47
5
nowała wszystkich najważniejszych uchybień 
w dziedzinie monitoringu i nadzoru wydajno-ści pomocy w odbudowie, choć udało się jej  poprawić jakość informacji do celów monito-ringu, pochodzących ze Zbiorowego Funduszu Powierniczego Darczyńców w Indonezji. W Sri Lance nie ustanowiono jeszcze dla organiza-cji międzynarodowych odpowiednich proce-dur monitoringu i nadzoru w odniesieniu do  wszystkich projektów. Po wystąpieniu obu klęsk Komisja nie dopilnowała, aby opracowano cele w postaci jasno skwantyfikowanych zadań i aby funkcjonujące systemy generowały informacje niezbędne do monitorowania i wykazywania  wydajności procesu realizacji projektów (zob. pkt 23–29).
V.
Pomimo uchybień, o których mowa powyżej, osią-gnięto wiele. W Ameryce Środkowej wśród pro-jektów zrealizowanych ze środków przyznanych przez Komisję znalazły się szkoły, domy miesz-kalne, ośrodki zdrowia, oczyszczalnie ścieków i instalacje dostarczające wodę pitną. W Indo-nezji wśród osiągnięć znalazły się: domy, drogi, szkoły i domy kultury. Wzrost cen, do którego doszło w następstwie obu klęsk, spowodował, że nie osiagnięto wielu zakładanych celów. Na projekty składały się w większym stopniu dzia-
łania na rzecz rozwoju niż na rzecz odbudowy, 
a związki między nimi i poprzednio udzielaną 
pomocą humanitarną były różne. Silny związek z długofalowym rozwojem zwiększa szanse na 
trwałość projektów, choć w planach nie wska-
zano w sposób zadowalający źródeł finansowa-
nia, które pozwoliłby na zapewnienie kontynuacji 
funkcjonowania działań z chwilą zakończenia 
finansowania projektu (zob. pkt 30–41).
VI.
Na podstawie niniejszych uwag Trybunał sfor-
mułował zalecenia, które po zastosowaniu  
ich przez Komisję mogłyby pomóc w realiza-
cji wydajniejszej i skuteczniejszej pomocy na 
rzecz odbudowy (zob. pkt 42–45).III.
W następstwie huraganu Mitch i fali tsunami  
Komisja opracowała w niespełna 6 miesięcy  
strategię odbudowy, w której wzięta została  pod uwagę nie tylko konieczność zrekonstru-
owania zniszczonej infrastruktury, lecz także  
długofalowy rozwój oraz potrzeby osób niebę-
dących bezpośrednio ofiarami obu kataklizmów. Po uderzeniu huraganu Mitch proces koncep-
cyjny, w wyniku którego strategię odbudowy 
przełożono na konkretne projekty, był długo-
trwały i zakończył się w październiku 2002 r., czyli po czterech latach od wystąpienia klęski żywiołowej. Inaczej rzecz się miała w przypadku 
tsunami: prace projektowe realizowane przez 
organizacje międzynarodowe, które dyspono-wały środkami przekazanymi przez Komisję,  
postępowały szybciej, przy czym zasadnicze  
projekty zostały zatwierdzone w ciągu ośmiu 
miesięcy od kataklizmu w przypadku Indonezji 
i jedenastu miesięcy w przypadku Sri Lanki.  
Ponadto, aby zapewnić ustalenie faktycznie  
zaistniałych potrzeb, Komisja zmodyfikowała  swój sposób postępowania w odpowiedzi na  
kataklizmy dzięki m.in. lepszemu skoordynowa-
niu działań z państwami otrzymującymi pomoc, 
a także dzięki prowadzeniu pogłębionych kon-
sultacji z tymi państwami, tak na poziomie kra-jowym, jak i lokalnym (zob. pkt 17–22). 
IV.
W Ameryce Środkowej po długotrwałym proce-sie opracowywania projektów na rzecz odbu-
dowy zniszczeń spowodowanych przez huragan 
Mitch wystąpiły dalsze opóźnienia w realizacji w związku z trudnościami w znalezieniu właści-
wych kontrahentów i wskazaniu odpowiednich 
terenów. Realizacja działań Komisji na rzecz  
pomocy w odbudowie nastąpiła najszybciej  
w Indonezji, gdzie za pośrednictwem Zbioro-wego Funduszu Powierniczego Darczyńców  
wiele celów osiągnięto w ciągu dwóch lat od 
uderzenia fali tsunami. Z kolei w Sri Lance zro-
biono jak dotąd niewiele, głównie z powodu  
wznowionego konfliktu. Komisja nie wyelimi-STRESZCZENIE
ed807149inside_PL.indd   5 ed807149inside_PL.indd   5 2/09/08   16:15:47 2/09/08   16:15:47
CZĘŚĆ 1.1. KONTEKST KONTROLI
 1.  Fala tsunami, która 26 grudnia 2004 r. przeszła na Oceanie Indyjskim, spowodo-
wała śmierć przeszło 200 tys. ludzi oraz zniszczenia na kwotę 10 mld euro. 
Najbardziej ucierpiała indonezyjska prowincja Aceh, gdzie ponad 160 tys.  
ludzi poniosło śmierć lub zostało uznanych za zaginione, a ponad pół miliona 
osób straciło dach nad głową. W Sri Lance, drugim najbardziej poszkodowa-nym z powodu kataklizmu kraju, liczba ofiar śmiertelnych lub osób uznanych 
za zaginione wyniosła około 35 tys., a pół miliona ludzi pozostało bez dachu 
nad głową.
 2.  Trybunał Obrachunkowy w sprawozdaniu specjalnym nr 3/20061 przedstawił 
wyniki kontroli pomocy humanitarnej, której Komisja udzieliła w związku  
z tą klęską żywiołową. Trybunał jako jeden z pierwszych opublikował spra-
wozdanie z kontroli dotyczącej działań podjętych w odpowiedzi na tsunami 
i skoncentrował się wówczas na doraźnej pomocy humanitarnej udzielonej 
przez Komisję. Podczas debaty nad wspomnianym sprawozdaniem Komisja 
Kontroli Budżetowej wyraziła życzenie, aby Trybunał w następnej kolejności 
przygotował sprawozdanie na temat fazy2 odbudowy długofalowej, a Rada 
odniosła się do tego pomysłu przychylnie3.1 Sprawozdanie specjalne nr 3/2006 
dotyczące pomocy humanitarnej 
Komisji Europejskiej na rzecz obszarów 
dotkniętych tsunami (Dz.U. C 170 
z 21.7.2006, s. 1).
2 Posiedzenie Komisji Kontroli 
Budżetowej w dniach 19 i 20 czerwca 
2006 r.
3 Konkluzje Rady na temat 
Sprawozdania specjalnego nr 3/2006 
Trybunału Obrachunkowego 
dotyczącego pomocy humanitarnej Komisji Europejskiej na rzecz 
obszarów dotkniętych tsunami 
wraz z odpowiedziami Komisji, 
przyjęte przez Radę ds. Stosunków 
Zewnętrznych w październiku 2006 r.ROZDZIAŁ 1.
WSTĘP
ed807149inside_PL.indd   6 ed807149inside_PL.indd   6 2/09/08   16:15:47 2/09/08   16:15:47
7
 3.  To właśnie w tym kontekście Trybunał postanowił przeprowadzić kontrolę w zakre-
sie pomocy na rzecz odbudowy po uderzeniu tsunami, stawiając sobie za cel ocenę wykonania przez Komisję zadań związanych z zarządzaniem tą pomocą. 
Zakres kontroli rozszerzono na działania Komisji podjęte w związku z ude-
rzeniem huraganu Mitch, który w Ameryce Środkowej w dniach 30 i 31 paź-
dziernika 1998 r. przeszedł przez terytorium Hondurasu, Nikaragui, Salwadoru 
i Gwatemali; zginęło wówczas ponad 10 tys. ludzi, a zniszczenia materialne szacuje się na sumę około 5 mld euro. Ogółem środki finansowe przeznaczone 
przez Komisję na rzecz odbudowy w następstwie huraganu Mitch oraz fali  
tsunami stanowią w przybliżeniu 70% funduszy wyasygnowanych z budżetu 
ogólnego na cele związane z odbudową w następstwie klęsk żywiołowych  
od 1998 r.
 4.  Po uderzeniu huraganu Mitch Komisja przeznaczyła kwotę rzędu 250 mln euro na 
Regionalny Program na rzecz Odbudowy Ameryki Środkowej (Regional Pro-
gramme for the Reconstruction of Central America – PRRAC) z linii budżetowej 
obejmującej pomoc na rzecz odbudowy. Większość tych funduszy została  
przekazana za pośrednictwem 15 jednostek zarządzających programami4 
 (programme management units  – PMU), co ilustruje tabela 1 .4 Jednostki zarządzające programami 
powstały w wyniku międzynarodowej 
procedury przetargowej. Podlegały one 
dyrektorowi i odpowiadały za realizację 
zatwierdzonych przez Komisję 
programów działań na rzecz odbudowy.
INTERWENCJE „PRRAC” W PODZIALE NA KRAJ I PARTNERATABELA 1
(w mln euro)
KrajDuże projekty 
realizowane 
przez 
15 jednostek 
zarządzających 
programami 
(PMU)Średnie projekty 
realizowane 
przez instytucje 
publiczne i ONZMałe projekty 
organizacji 
pozarządo-
wychOgółem
Honduras 111,0 5,2 3,1 119,3
Nikaragua 72,9 5,1 5,3 83,3
Salwador 24,5 0,9 3,1 28,5
Gwatemala 13,6 2,7 2,3 18,6
Ogółem 222,0 13,9 13,8 249,7
Źródło : sprawozdanie roczne PRRAC za rok 2005.
ed807149inside_PL.indd   7 ed807149inside_PL.indd   7 2/09/08   16:15:47 2/09/08   16:15:47
8
WKŁADY FINANSOWE Z BUDŻETU UE NA RZECZ ZBIOROWEGO 
FUNDUSZU POWIERNICZEGO DARCZYŃCÓW W INDONEZJITABELA 2 5.  Po tsunami Komisja przekazała środki pomocowe (około 200 mln euro) za pośred-
nictwem kierowanego przez Bank Światowy Zbiorowego Funduszu Powierni-
czego Darczyńców, co ilustruje tabela 2 . Komitet sterujący, pod wspólnym 
kierownictwem Komisji, Banku Światowego oraz agencji rządowej odpowie-dzialnej za koordynację działań na rzecz odbudowy
5, miał za zadanie wyzna-
czenie priorytetów, zatwierdzenie projektów i monitorowanie postępów prac 
Zbiorowego Funduszu Powierniczego Darczyńców. Projekty były nadzorowane 
przez jedną z agencji partnerskich, zazwyczaj Bank Światowy, a realizowane 
przez jednostkę wdrażającą, zasadniczo którąś z instytucji rządowych6.
 6.  Środki pomocowe Komisji dla Sri Lanki po uderzeniu tsunami zostały przeka-
zane za pośrednictwem organizacji międzynarodowych, przede wszystkim  
Azjatyckiego Banku Rozwoju i Organizacji Narodów Zjednoczonych (zob.  
tabela 3 ).5 Agencja Rekultywacji i Odbudowy 
Prowincji Aceh-Nias (Badan Rehabilitasi 
dan Rekonstruksi – BRR).
6 Komisja Europejska była 
największym donatorem Zbiorowego 
Funduszu Powierniczego Darczyńców, 
przeznaczając na jego rzecz przeszło 
200 mln euro, czyli 40% wszystkich zobowiązań. Kolejnymi największymi 
kontrybutorami były: Niderlandy (26%), 
Zjednoczone Królestwo (11%) 
i Bank Światowy (4%).
(w mln euro)
Wkład fi  nansowy Źródło Data Ogółem
Mechanizm 
szybkiego reagowaniaMechanizm 
szybkiego reagowania12.8.2005 3,5
Pierwszy wkład 
fi nansowy
Współpraca z Azją 
i Ameryką Łacińską29.8.2005 29,9
Drugi wkład 
fi nansowy21.9.2005 37,7
Trzeci wkład 
fi nansowy16.12.2005 13,9
Czwarty wkład 
fi nansowyOdbudowa 25.4.2006 117,5
Ogółem 202,5
ed807149inside_PL.indd   8 ed807149inside_PL.indd   8 2/09/08   16:15:47 2/09/08   16:15:47
9
CZĘŚĆ 1.2. RAMY REGULACYJNE
 7.  W rozporządzeniu w sprawie odbudowy7 określono procedury dla poszczególnych 
linii budżetowych na odbudowę, a pomoc na rzecz odbudowy umieszczono na drugiej pozycji wśród następujących trzech podstawowych etapów pomocy 
w następstwie klęski żywiołowej:
a) Wstępna doraźna pomoc humanitarna, której celem jest ratowanie  
ludzkiego życia i zaspokojenie najbardziej żywotnych potrzeb osób  
znajdujących się w sytuacji kryzysowej, na przykład zapewnienie racji  
żywnościowych, wody, schronienia i środków medycznych.
b) Średnioterminowa pomoc, której celem jest odbudowa podstawowej  
infrastruktury, wznowienie działalności produkcyjnej oraz wzmocnienie 
instytucji.
c) Wznowienie długofalowej pomocy rozwojowej.7 Rozporządzenie Rady (WE) 
nr 2258/96 z 22 listopada1996 r. 
w sprawie działań na rzecz odbudowy 
i rekonstrukcji w krajach rozwijających się (Dz.U. L 306 z 28.11.1996, s. 1).
TABELA 3
PROJEKTY FINANSOWANE W SRI LANCE 
(w mln euro)
Decyzja Budżet Partner Cel Kwota
2005 
45 mln euro współpraca 
z Azją i Ameryką Łacińskąagenda ONZ program dotyczący 
natychmiastowego przywrócenia źródeł utrzymania5,4
azjatycki Bank 
Rozwojuodbudowa drogi 
Matara–Batticaloa39,4
2006
50 mln euro odbudowa organizacja 
międzynarodowarozwój źródeł 
utrzymania miejscowej ludności9,9
agenda ONZ lokalne drogi 
dojazdowe29,9
agenda ONZ naprawa szkód 
w środowisku9,9
Ogółem 94,5
ed807149inside_PL.indd   9 ed807149inside_PL.indd   9 2/09/08   16:15:47 2/09/08   16:15:47
10
 8.  W Komunikacie Komisji w sprawie łączenia pomocy doraźnej, odbudowy i roz-
woju (LRRD)8 podkreślono, że żaden z tych trzech etapów nie powinien być 
rozpatrywany osobno, lecz że należy je ze sobą skoordynować, aby zapewnić 
ich ścisłe powiązanie. 
 9.  Rozporządzenie w sprawie współpracy z krajami Azji i Ameryki Łacińskiej9 zawiera 
także przepisy dotyczące finansowania odbudowy w następstwie klęsk żywio-
łowych10. Biuro Współpracy EuropeAid (EuropeAid) odpowiada za realizację 
pomocy na rzecz odbudowy finansowanej na podstawie zarówno rozporządze-
nia w sprawie odbudowy, jak i rozporządzenia w sprawie współpracy z krajami 
Azji i Ameryki Łacińskiej. 
 10.  Mechanizm szybkiego reagowania, ustanowiony rozporządzeniem Rady (WE) 
nr 381/200111 i realizowany przez Dyrekcję Generalną ds. Stosunków Zewnętrz-
nych, został stworzony, aby umożliwić reagowanie w trybie pilnym na potrzeby 
krajów dotkniętych klęską żywiołową. Mechanizm ten nie może finansować pomocy humanitarnej, a wyłącznie działania trwające maksymalnie sześć  
miesięcy, których podjęcie byłoby niemożliwe w wystarczająco krótkim cza-
sie w ramach istniejących instrumentów. Procedury mechanizmu szybkiego 
reagowania umożliwiają podjęcie w krótkim czasie stosownych działań, gdyż 
Komisja musi jedynie poinformować Radę o zamierzonych działaniach bez  
konieczności formalnego przyjęcia decyzji.8 COM(96) 153 z 30.4.1996 w sprawie 
łączenia pomocy doraźnej, odbudowy 
i rozwoju ( linking relief, rehabilitation 
and development  – LRRD).
9 Rozporządzenie Rady (EWG) 
nr 443/92 z dnia 25 lutego 1992 r. 
w sprawie finansowej i technicznej 
pomocy dla rozwijających się krajów Azji i Ameryki Łacińskiej oraz 
współpracy gospodarczej z tymi krajami 
(Dz.U. L 52 z 27.2.1992, s. 1).
10 Rozporządzenie w sprawie 
odbudowy dopuszcza podjęcie decyzji 
o wyasygnowaniu kwoty do 2 mln euro bez konieczności przyjęcia tej decyzji 
przez komitet państw członkowskich, 
podczas gdy w rozporządzeniu 
w sprawie współpracy z krajami Azji 
i Ameryki Łacińskiej ustanowiony pułap wynosi 1 mln euro. 
11 Dz.U. L 57 z 27.2.2001, s. 5.
ed807149inside_PL.indd   10 ed807149inside_PL.indd   10 2/09/08   16:15:48 2/09/08   16:15:48
11
 11.  Od 2007 r. dotychczasowe przepisy zostały zastąpione przez dwa instrumenty: 
instrument współpracy rozwojowej12, za którego wdrożenie odpowiada  
 EuropeAid, a także instrument na rzecz stabilności13, wdrażany przez DG ds. 
Stosunków Zewnętrznych. Oba instrumenty przewidują usprawnione proce-dury reagowania na klęski żywiołowe
14.12 Rozporządzenie (WE) nr 1905/2006 
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 
18 grudnia 2006 r. ustanawiające 
instrument finansowania współpracy na rzecz rozwoju (Dz.U. L 378 z 27.12.2006, 
s. 41).
13 Rozporządzenie (WE) nr 1717/2006 
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 listopada 2006 r. ustanawiające 
instrument na rzecz stabilności 
(Dz.U. L 327 z 24.11.2006, s. 1).
14 Decyzje o finansowaniu są 
zazwyczaj podejmowane przez komitet 
zarządzający państw członkowskich. Jednakże w sytuacjach kryzysowych 
instrument stabilności przewiduje 
możliwość podjęcia decyzji 
o sfinansowaniu działań na kwotę 
do 20 mln euro bez udziału komitetu zarządzającego państw członkowskich. 
Z kolei instrument współpracy 
rozwojowej w razie nieprzewidzianych 
okoliczności, takich jak klęska 
żywiołowa, przewiduje możliwość 
szybkiego podjęcia działań poprzez 
uruchomienie specjalnych środków na kwotę do 10 mln euro, bez udziału 
w procesie decyzyjnym komitetu 
zarządzającego państw członkowskich.
Budowa oczyszczalni ścieków w Hondurasie.
Źródło : ETO.
ed807149inside_PL.indd   11 ed807149inside_PL.indd   11 2/09/08   16:15:48 2/09/08   16:15:48
 12.  Celem kontroli omawianej w niniejszym sprawozdaniu było zbadanie pomocy 
udzielonej przez Komisję na rzecz odbudowy po uderzeniu fali tsunami na 
Oceanie Indyjskim w grudniu 2004 r. oraz dodatkowo analiza reakcji Komisji 
w następstwie huraganu Mitch. Chociaż uderzenie huraganu Mitch miało miej-sce w 1998 r., pewne projekty w 2007 r. wciąż jeszcze nie były zakończone. 
 13.  Kontrola ta nie objęła pomocy humanitarnej, którą poddano analizie w sprawo-
zdaniu specjalnym Trybunału Obrachunkowego nr 3/2006 dotyczącym pomocy 
humanitarnej Komisji na rzecz obszarów dotkniętych tsunami. Podczas kon-
troli badano zaś związek pomiędzy doraźną pomocą humanitarną a długo-
terminową odbudową, jak również rolę, jaką przy tym odegrał mechanizm  szybkiego reagowania. 
 14.  Analizując działania pomocowe, jakie Komisja podjęła w związku z tymi dwoma 
wielkimi kataklizmami, kontrolerzy mogli skoncentrować się na trzech różnych 
mechanizmach wdrożeniowych:
a) jednostkach zarządzających programami (PMU) w Ameryce Środkowej;
b) wkładach na rzecz Zbiorowego Funduszu Powierniczego Darczyńców  
w Indonezji;
c) wkładach na rzecz organizacji międzynarodowych w Sri Lance.
 15.  Niniejsze sprawozdanie – którego celem jest przedstawienie oceny wykonania 
przez Komisję zadań związanych z zarządzaniem pomocą na rzecz odbudowy 
w następstwie uderzenia huraganu Mitch i fali tsunami – odpowiada na trzy 
zasadnicze pytania: 
a) Czy w zakresie odbudowy Komisja odpowiednio wskazała potrzeby osób, 
które padły ofiarą klęsk żywiołowych?
b) Czy stosowane przez Komisję procedury pozwalają na realizację pomocy 
we właściwym czasie i w sposób wydajny?
c) Czy w ramach realizowanych projektów osiągnięto oczekiwane wyniki, czy 
m.in. udało się w zadowalającym zakresie zapewnić powiązania między 
doraźną pomocą a rozwojem długofalowym? 
 16.  Kontrola polegała na badaniu dokumentacji, przeprowadzaniu rozmów i wizyta-
cjach na miejscu. Systemy zarządzania pomocą oraz monitoringu i kontroli tej 
pomocy zostały poddane ocenie, której wyniki potwierdzono podczas wizyta-
cji u partnerów oraz kontroli projektów na miejscu w Nikaragui, Hondurasie, 
Indonezji i Sri Lance. Tabela 4  zawiera wykaz projektów i partnerów objętych 
tymi kontrolami. W celu uzyskania rzetelnego obrazu sytuacji, podczas doboru 
projektów do kontroli na miejscu wzięto pod uwagę następujące kryteria:  
sektor, miejsce, kwotę, etap realizacji projektu oraz rodzaj partnera.ROZDZIAŁ 2.
ZAKRES KONTROLI I PODEJŚCIE KONTROLNE
ed807149inside_PL.indd   12 ed807149inside_PL.indd   12 2/09/08   16:15:50 2/09/08   16:15:50
13
(w mln euro)
Partner Opis projektuFinansowanie 
przez 
Komisję1
NIKARAGUA
PMU wzmocnienie sektora edukacji (FOSED) 18,7PMU zintegrowany projekt Esteli-Ocotal (PRIESO) 18,9
PMUodbudowa i wzmocnienie służby zdrowia w Managui 
(FORSIMA)10,2
PMUzintegrowany projekt na rzecz peryferii Managui 
(PROMAPER)23,9
ONZinstalacje wodno-kanalizacyjne w departamencie 
León1,5
Całkowita wartość skontrolowanych projektów w Nikaragui 73,2
HONDURAS
PMU instalacje wodno-kanalizacyjne w Tegucigalpa 26,7PMU zdrowie i edukacja 23,1
PMUwsparcie władz miejskich, sektora mieszkalnictwa 
oraz sektora prywatnego (rozwój lokalny)23,9
Całkowita wartość skontrolowanych projektów w Hondurasie 73,7
INDONEZJA
Bank Światowyodbudowa systemu rejestrów gruntów w regionie 
Aceh8,4
Bank Światowy projekt rozwoju kecamatan  (KDP) 19,0
Bank Światowyprojekt dotyczący ubóstwa na obszarach miejskich 
(UPP)5,3
Bank Światowyprojekt dotyczący odbudowy i rekonstrukcji osiedli 
lokalnych (REKOMPAK)24,9
ONZprogram dotyczący gospodarowania odpadami 
w ramach odbudowy po tsunami4,2
Całkowita wartość skontrolowanych projektów w Indonezji 61,8
SRI LANKA
ONZprogram natychmiastowego przywrócenia źródeł 
utrzymania5,4
Azjatycki Bank 
Rozwojuodbudowa drogi Matara-Batticaloa 39,4
Organizacja 
międzynarodowarozwój źródeł utrzymania miejscowej ludności 9,9
ONZ lokalne drogi dojazdowe 29,9
ONZ naprawa szkód w środowisku 9,9Całkowita wartość skontrolowanych projektów w Sri Lance 94,5
1 Dla projektów w Indonezji wskazana kwota odpowiada 40% środków finansowych przekazanych przez 
Zbiorowy Fundusz Powierniczy Darczyńców, który z kolei otrzymuje 40% swoich funduszy od Komisji.TABELA 4
PROJEKTY ODBUDOWY SKONTROLOWANE NA MIEJSCU
ed807149inside_PL.indd   13 ed807149inside_PL.indd   13 2/09/08   16:15:51 2/09/08   16:15:51
CZĘŚĆ 3.1. OKREŚLENIE POTRZEB W ZAKRESIE 
ODBUDOWY I OPRACOWANIE PROJEKTÓW
 17.  Podczas kontroli sprawdzono, czy w następstwie huraganu Mitch i fali tsunami, 
podczas wstępnej fazy pomocy humanitarnej, Komisja opracowała strategię 
kolejnej fazy – fazy odbudowy, w ramach której nacisk położono by nie tylko 
na materialną odbudowę podstawowej infrastruktury, lecz także na potrzeby 
obejmujące inne obszary życia15. Podczas kontroli badano także, czy tę stra-
tegię odbudowy przełożono następnie w odpowiednim czasie na konkretne 
projekty; analizowano też, w jakim stopniu zaangażowanie beneficjentów  
wpłynie na trwałość udzielanej pomocy.
STRATEGIA ODBUDOWY OPRACOWANA WE WŁAŚCIWYM CZASIE 
I UWZGLĘDNIAJĄCA SZERZEJ ZAKROJONE CELE
 18.  W następstwie huraganu Mitch w październiku 1998 r. Komisja opracowała własną 
strategię odbudowy w ciągu niespełna sześciu miesięcy. Przewidywany prze-
bieg pomocy w odbudowie został przedstawiony we wspólnotowym planie 
działań z kwietnia 1999 r. na rzecz odbudowy Ameryki Środkowej16. Dokument 
ten stanowił podstawę Regionalnego Programu na rzecz Odbudowy Ameryki 
Środkowej (PRRAC). W programie tym położono nacisk na kwestie związane 
z edukacją i zdrowiem, a jego celem miała być nie tylko odbudowa zniszczo-nej infrastruktury, lecz także poprawa i transformacja usług i stworzenie tym 
samym podstaw trwałego rozwoju.
 19.  Po uderzeniu tsunami na Oceanie Indyjskim w grudniu 2004 r. plan pomocy 
udzielanej przez Komisję na rzecz odbudowy przygotowano także w niespełna sześć miesięcy i przedstawiono w Indykatywnym programie dla obszarów  
dotkniętych tsunami z maja 2005 r.
17 Celem programu była odbudowa dróg, 
domów, szkół i szpitali, a także przywrócenie źródeł utrzymania. Zaznaczono 
w nim, że zniszczenia tsunami wykroczyły poza wąski pas nadbrzeżny, który faktycznie został zalany przez falę, i postanowiono udzielić wsparcia w szerzej zakrojonym zakresie całej ludności zamieszkującej dotknięte kataklizmem  
obszary. Zwrócono również uwagę na drażliwe kwestie związane z konfliktami toczącymi się od dawna zarówno w regionie Aceh, jak i w Sri Lance pomiędzy 
rządem a organizacjami separatystycznymi. W prowincji Aceh trwający od  
30 lat konflikt między rządem Indonezji a Ruchem Wyzwolenia Aceh (GAM) 
pochłonął 15 tys. ofiar. W Sri Lance tocząca się z przerwami od 1983 r. wojna 
domowa między rządem a Tygrysami Wyzwolenia Tamilskiego Ilamu (Libe-ration Tigers of Tamil Eelam – LTTE) pochłonęła 60 tys. istnień ludzkich.  
W momencie uderzenia fali tsunami w grudniu 2004 r., po trwającym trzy  
lata okresie zawieszenia broni i powrocie do domów 400 tys. ludzi, liczbę  
przypadków przesiedleń z powodu konfliktu nadal szacowano na 400 tys.15 Komunikat Komisji COM(2001) 153 
z 23.4.2001 w sprawie łączenia pomocy 
doraźnej, odbudowy i rozwoju – ocena 
oraz Komunikat Komisji COM(2005) 153 z 20.4.2005 w sprawie wzmacniania 
zdolności reagowania UE na klęski 
żywiołowe i sytuacje kryzysowe 
w państwach trzecich. 
16 COM(1999) 201 z 28.4.1999 – 
Komunikat Komisji do Rady 
i Parlamentu Europejskiego dotyczący 
wspólnotowego planu działań na rzecz 
odbudowy Ameryki Środkowej. 
17 C(2005) 1490 z 23.5.2005 – 
Indykatywny program dla obszarów 
dotkniętych tsunami: Indonezja, 
Sri Lanka, Malediwy (2005–2006). ROZDZIAŁ 3.
UWAGI
ed807149inside_PL.indd   14 ed807149inside_PL.indd   14 2/09/08   16:15:51 2/09/08   16:15:51
15
SZYBSZY PROCES OPRACOWYWANIA STRATEGII I WIĘKSZE 
ZAANGAŻOWANIE BENEFICJENTÓW W PRZYPADKU TSUNAMI NIŻ W PRZYPADKU HURAGANU MITCH
 20.  Wstępna strategia działań pomocowych po przejściu huraganu Mitch, przedsta-
wiona we wspólnotowym planie działań na rzecz odbudowy Ameryki Środko-
wej z kwietnia 1999 r., została następnie przełożona na konkretne projekty 
opracowane przez biuro pomocy technicznej. Ten proces opracowywania  
strategii rozpoczął się w październiku 1999 r. i zakończył się w październiku 
2002 r., a więc cztery lata po uderzeniu huraganu Mitch. Ze względu na dłu-
gotrwałość procesu opracowywania strategii, jednostki zarządzające progra-mami (PMU), odpowiedzialne za realizację projektów, zmuszone były część 
z tych projektów zmodyfikować, co dodatkowo opóźniło moment, kiedy można 
było rozpocząć ich wdrażanie. Ponadto decyzja o zaangażowaniu 15 PMU bez 
krajowych odpowiedników osłabiła współpracę z organami krajowymi w fazie 
opracowywania projektów.
 21.  W Indonezji natomiast proces opracowywania strategii pomocy po tsunami był 
dużo szybszy. W maju 2005 r. podczas pierwszego spotkania komitetu steru-
jącego Zbiorowego Funduszu Powierniczego Darczyńców zatwierdzono cztery 
wstępne projekty na łączną kwotę 150 mln euro, a do sierpnia 2005 r. przyjęto 
szczegółowe plany w odniesieniu do tych czterech projektów. Jednym z głów-
nych motywów, którymi Komisja kierowała się przy podejmowaniu decyzji  o przekazaniu środków pomocowych za pośrednictwem Zbiorowego Funduszu 
Powierniczego Darczyńców, była wola zapewnienia lepszej koordynacji dzia-
łań. Fundusz powierniczy zatwierdzał wyłącznie projekty sprawdzone wcze-
śniej przez agencję rządową odpowiedzialną za koordynację wysiłków na rzecz 
odbudowy. Ponadto często angażowano podmioty zainteresowane w proces planowania projektów po to, by zaspokoić faktyczne potrzeby poszkodowa-
nych, jak również po to, by zwiększyć szanse trwałości projektów. 
 22.  Podobnie w Sri Lance faza opracowywania projektów przebiegała szybciej  
i w rezultacie do listopada 2005 r. umowy na przekazanie za pośrednictwem organizacji międzynarodowych pierwszej transzy w wysokości 45 mln euro były już podpisane. Tak jak w Indonezji – Komisja wykorzystywała mechanizmy koordynacyjne kraju beneficjenta, tyle że tym razem na szczeblu regionalnym, co w jej ocenie służyło zwiększeniu skuteczności działań. Aby z kolei osią-gnąć większą trwałość projektów, niejednokrotnie w proces ich planowania 
angażowano zainteresowane podmioty. Jednak w czasie przygotowań do  
wypłaty drugiej transzy w wysokości 50 mln nastąpiły opóźnienia spowodo-wane występującymi w Sri Lance poważnymi problemami natury politycznej. 
Środki te początkowo miały zostać przekazane za pośrednictwem funduszu 
powierniczego Struktury Zarządzania Operacyjnego po Tsunami (Post Tsunami 
Operational Management Structure – PTOMS), powołanego na mocy poro-
zumienia z czerwca 2005 r. Jednakże w grudniu 2005 r.
18 PTOMS uznano za 
ciało niekonstytucyjne. W następstwie tej porażki przedstawicielstwo Komisji 
natychmiast przystąpiło do ponownego opracowywania programów.18 Struktura Zarządzania 
Operacyjnego po Tsunami (PTOMS) 
była mechanizmem służącym 
przydzielaniu pochodzących z zewnątrz środków finansowych na 
rzecz pomocy w związku z tsunami 
dla regionu północno-wschodniego 
za pośrednictwem szeregu 
komitetów, w skład których wchodzili przedstawiciele rządu (reprezentujący 
przede wszystkim ludność syngaleską), 
organizacji Tygrysów Wyzwolenia 
Tamilskiego Ilamu (LTTE) i społeczności 
muzułmańskiej. 
ed807149inside_PL.indd   15 ed807149inside_PL.indd   15 2/09/08   16:15:51 2/09/08   16:15:51
16
CZĘŚĆ 3.2. REALIZACJA POMOCY
 23.  Podczas kontroli zbadano, czy realizacja kontroli następowała wystarczająco 
szybko, aby zaspokoić potrzeby osób poszkodowanych w następstwie klęsk19 
i czy stosowane przez Komisję systemy – niezbędne do monitorowania wydaj-
ności procesu realizacji projektów oraz postępów w porównaniu z wcześniej-
szymi planami – umożliwiły jej zapewnienie należytego zarządzania finansami 
w zakresie środków pomocowych20.
SZYBKI PROCES REALIZACJI PROGRAMU POMOCY W INDONEZJI, 
POWOLNY ZAŚ W SRI LANCE I W NASTĘPSTWIE HURAGANU MITCH
 24.  Po długotrwałym etapie opracowywania projektów w Ameryce Środkowej w ich 
realizacji nastąpiły kolejne opóźnienia, często powiązane z trudnościami  w znalezieniu odpowiednich kontrahentów i wskazaniu właściwych terenów 
(zob. ramka 1).19 Rozporządzenie Rady (WE) 
nr 2258/96 z 22 listopada1996 r. 
w sprawie działań na rzecz odbudo-
wy i rekonstrukcji w krajach rozwijających się (Dz.U. L 306 
z 28.11.1996, s. 1).
20 Komunikat Komisji COM(2005) 153 
z 20.4.2005 w sprawie wzmacniania zdolności reagowania UE na klęski 
żywiołowe i sytuacje kryzysowe 
w państwach trzecich.
PRZYKŁADY OPÓŹNIEŃRAMKA 1
W Nikaragui  z powodu długotrwałej fazy opracowy-
wania programu oraz konieczności ponownego jego 
opracowania ze względu na niezadowalający wstępny 
kształt, a także z powodu trudności w znalezieniu 
właściwego kontrahenta, projekt dotyczący oczysz-
czalni ścieków ruszył dopiero w 2006 r., tj. siedem 
lat po huraganie Mitch. Z powodu trudności we wskazaniu właściwych terenów wydłużono terminy 
obowiązujące 
jednostkę zarządzającą programami , 
odpowiedzialną za projekt wodno-sanitarny w Hon-
durasie . Przesunięto też terminy obowiązujące jed-
nostkę zarządzającą programami, odpowiedzialną za projekt dotyczący zdrowia i edukacji w Hondurasie 
z powodu niewydolności jednostki wdrażającej. W 
Sri Lance  Komisja przekazała za pośrednictwem 
Azjatyckiego Banku Rozwoju  40 mln euro na odbu-
dowę dróg krajowych. Roboty na drodze A2 na połu-
dniu kraju rozpoczęły się dopiero w 2007 r., podczas 
gdy przetarg na roboty na drodze A4 we wschodniej 
części kraju we wrześniu 2007 r. nie został jeszcze 
rozstrzygnięty. Ukończenie projektu rozwoju źró-deł utrzymania, realizowanego przez 
agendę ONZ , 
a opiewającego na kwotę 5 mln euro, opóźniło się 
z powodu pogarszającego się stanu bezpieczeństwa 
i w efekcie projekt ten został przedłużony o rok, 
do września 2008 r.
ed807149inside_PL.indd   16 ed807149inside_PL.indd   16 2/09/08   16:15:51 2/09/08   16:15:51
17
 25.  Wśród różnych podmiotów udzielających pomocy najszybciej ze swych zadań 
wywiązał się Zbiorowy Fundusz Powierniczy Darczyńców. W ciągu dwóch lat 
od tsunami, pomimo pewnych opóźnień, wiele celów osiągnięto. 
 26.  W Sri Lance postępy dokonywały się powoli. Podczas odbudowy dróg, finansowa-
nej za pośrednictwem Azjatyckiego Banku Rozwoju, odnotowywano opóźnie-
nia. Ponadto, ze względu na konieczność ponownego opracowania programu 
(zob. pkt 22), prace nad projektami wdrażanymi przez agendy ONZ rozpoczęły 
się dopiero w drugiej połowie 2007 r. Wystąpiły też kolejne opóźnienia spo-
wodowane głównie trudnościami związanymi z zatrudnianiem personelu.  
W efekcie dopiero prawie trzy lata po tsunami ruszyły realizowane przez  agendy ONZ prace nad projektami naprawy szkód w środowisku oraz budowy 
lokalnych dróg.
Roboty na drodze krajowej A2 w Sri Lance. 
Źródło : ETO.
ed807149inside_PL.indd   17 ed807149inside_PL.indd   17 2/09/08   16:15:51 2/09/08   16:15:51
18
KONIECZNOŚĆ WZMOCNIENIA SYSTEMÓW NADZORU 
W CELU ZAPEWNIENIA WYDAJNOŚCI
 27.  W Ameryce Środkowej projekty odbudowy realizowane były przez jednostki zarzą-
dzające programami, a przedstawicielstwo na ogół uważnie monitorowało  i kontrolowało wydatki. Jednakże Komisja nie zapewniła dostępu do informacji 
porównawczych lub standardowych na temat kosztów, co było niezbędne  
do monitorowania i wykazywania wydajności procesu realizacji projektów  
(zob. ramka 2). W odniesieniu do niektórych projektów, np. projektów  
wodno-kanalizacyjnych, Komisja nie dopilnowała również, aby określono  cele w postaci jasno skwantyfikowanych zadań, co umożliwiłoby miarodajną 
ocenę, czy osiągnięto zaplanowane cele. Co więcej, nie została przeprowa-
dzona zaplanowana wcześniej zewnętrzna ocena śródokresowa Regionalnego 
Programu na rzecz Odbudowy Ameryki Środkowej (PRRAC).
Koszty jednostkowe porównywalnych działań reali-
zowanych w ramach regionalnego programu na 
rzecz odbudowy Ameryki Środkowej  (na przykład 
koszt jednego domu, jednego metra sześciennego 
zbiornika wody, jednej latryny, jednego metra rury wodno-kanalizacyjnej) nie są systematycznie pod-liczane i porównywane przez przedstawicielstwo, 
a to umożliwiłoby monitorowanie, uzasadnianie i wyjaśnianie istotnych różnic występujących w tym 
zakresie. Dzieje się tak pomimo sygnałów świad-
czących o zjawisku dużego zróżnicowania kosztów 
jednostkowych realizowanych działań. Na przykład 
jednostka zarządzająca programami  odpowiedzialna 
za projekt realizowany na peryferiach Managui pła-
ciła agendzie ONZ 7 tys. euro za dom, podczas gdy 
jednostka zarządzająca programami odpowiedzialna 
za realizowany w Hondurasie projekt wsparcia władz 
miejskich, dzięki włączeniu benefi  cjentów do ekip 
budowlanych, była w stanie pobudować domy za 
cenę zaledwie 2,9 tys. euro.W sprawozdaniach Zbiorowego Funduszu Powier-
niczego Darczyńców  w Indonezji nie wskazuje 
się na związek pomiędzy produktami projektów 
a odpowiadającymi im kosztami, co sprawia, że 
sprawozdań tych nie można wykorzystać do przepro-wadzenia oceny efektywności kosztowej lub analizy porównawczej. 
W 
Sri Lance  przedstawicielstwo powierzyło wykona-
nie projektów na łączną sumę 40 mln euro agendom 
ONZ . Na podstawie oceny ogólnej przedstawiciel-
stwo uznało to rozwiązanie za bardziej pożądane niż 
skorzystanie z usług prywatnych kontrahentów lub organizacji pozarządowych. Aby wykazać wydajność 
przyjętego podejścia, koszty jednostkowe, takie jak 
koszt jednego kilometra dróg wybudowanych przez 
agendę ONZ na mocy umów zawartych z podmio-
tami lokalnymi (przy uwzględnieniu miejscowych 
warunków), można by monitorować, a następnie 
porównać je z kosztami rozwiązań alternatywnych. BRAK INFORMACJI PORÓWNAWCZYCH I STANDARDOWYCH NA TEMAT KOSZTÓWRAMKA 2
ed807149inside_PL.indd   18 ed807149inside_PL.indd   18 2/09/08   16:15:55 2/09/08   16:15:55
19
 28.  W Indonezji Zbiorowy Fundusz Powierniczy Darczyńców otrzymuje 40% funduszy 
od Komisji, a kolejne 50% od państw członkowskich. Większością projektów 
finansowanych za pośrednictwem tego funduszu zarządza Bank Światowy,  
który nie przekazywał systematycznie do wiadomości komitetowi sterują-
cemu swoich wewnętrznych sprawozdań pokontrolnych po przeprowadzeniu wizytacji w miejscu realizacji projektu. Publikowane corocznie sprawozdania 
okresowe Zbiorowego Funduszu Powierniczego Darczyńców nie dawały peł-
nego i wyważonego obrazu stanu realizacji projektów, lecz tylko ekspono-
wały postępy, nie wspominając przy tym o powstałych zaległościach. Komisji 
i pozostałym donatorom udało się poprawić jakość informacji dzięki temu, iż otrzymali oni pogłębione sprawozdanie za okres do grudnia 2006 r. i za kolejne 
półrocza. Tak jak w przypadku huraganu Mitch informacje porównawcze na 
temat kosztów nie były dostępne. Nie opracowano też celów w postaci jasno 
skwantyfikowanych zadań w odniesieniu do niektórych projektów, takich jak 
projekt dotyczący ubóstwa na obszarach miejskich, dla którego sporządzono 
listę wszystkich potrzeb; ich koszt przekroczył dostępne fundusze.
 29.  W Sri Lance, w przypadku projektów realizowanych przez jedną z agend ONZ, 
Komisja nie zapewniła dostępu do informacji porównawczych na temat kosz-
tów, co było niezbędne do monitorowania i wykazywania wydajności procesu 
realizacji projektów. Analogicznie Komisja nie dopilnowała, aby opracowano 
cele w postaci jasno skwantyfikowanych zadań, odnoszących się do projektów realizowanych przez agendy ONZ, co pozwoliłoby ocenić, czy wypełniono  
zaplanowane zadania. Ponadto w odniesieniu do tych projektów przedsta-
wicielstwo nie ustanowiło procedur zatwierdzania projektów planowanych 
robót oraz odbioru robót ukończonych. 
ed807149inside_PL.indd   19 ed807149inside_PL.indd   19 2/09/08   16:15:55 2/09/08   16:15:55
20
CZĘŚĆ 3.3. OSIĄGNIĘTE WYNIKI
 30.  Podczas kontroli zbadano, czy zakładane wyniki uzyskano przy jednocześnie 
odpowiednio przejrzystej pomocy UE oraz czy realizowane projekty zaspokoiły 
potrzeby nie tylko osób, które bezpośrednio ucierpiały z powodu huraganu Mitch i fali tsunami, lecz także potrzeby szerszych kręgów społeczeństwa.  
Sprawdzono także, czy pomoc na rzecz odbudowy stanowi skuteczne ogniwo 
łączące wstępną doraźną pomoc humanitarną z jednej strony z długofalową 
pomocą rozwojową z drugiej strony
21. Aby ocenić szanse trwałości projektów, 
zbadano również, na ile beneficjenci poczuwają się do odpowiedzialności za nie oraz przeanalizowano plany związane z przyszłym finansowaniem.21 Rozporządzenie (WE) nr 2258/96.
Jednostki zarządzające programami , które realizo-
wały PRRAC w Nikaragui , między innymi zbudo-
wały lub odbudowały 139 szkół, ponad 1050 domów, 
5 ośrodków zdrowia, siedzibę resortu zdrowia, 
instalacje dostarczające wodę pitną i oczyszczalnie ścieków, w tym zbiornik wody, studnie oraz latryny. W 
Hondurasie  wśród produktów znalazły się: insta-
lacje dostarczające wodę pitną, oczyszczalnie ście-ków, 1280 nowych i 200 odbudowanych domów oraz 
336 nowych lub odbudowanych szkół i ośrodków 
zdrowia.
Do końca 2006 r. 
Zbiorowy Fundusz Powierni-
czy Darczyńców w Indonezji  wsparł budowę lub 
odbudowę 2100 domów, 1900 km wiejskich dróg, 
240 szkół, 118 ośrodków kultury, 40 ośrodków zdro-
wia i 680 stacji uzdatniania wody. Jednakże decyzja Komisji, aby środki przekazać za pośrednictwem 
funduszu powierniczego, sprawiła, że pomoc UE była 
dla benefi  cjentów i donatorów mniej przejrzysta. 
W Sri Lance  do drugiej połowy 2007 r. osiągnięcia 
były nadal niewielkie, gdyż prace nad projektami dotyczącymi krajowych i lokalnych dróg a realizo-wanymi przez 
Azjatycki Bank Rozwoju  oraz agendę 
ONZ  dopiero się rozpoczynały. Realizowano wów-
czas lub już ukończono około 100 przedsięwzięć 
w ramach projektów rozwoju źródeł utrzymania. Sfi  -
nalizowano blisko połowę prac związanych z wywo-
żeniem gruzu w ramach programu naprawy szkód w środowisku, ale budowa wysypisk odpadów oraz 
ośrodków recyklingu jeszcze się nie zaczęła z powodu 
opóźnień we wskazaniu miejsc właściwych do tego 
celu.EFEKTYRAMKA 3
ed807149inside_PL.indd   20 ed807149inside_PL.indd   20 2/09/08   16:15:55 2/09/08   16:15:55
21
Zbiornik na wodę w Nikaragui.
Źródło : ETO.EFEKTY UZYSKANE W WYNIKU PODJĘTYCH DZIAŁAŃ
 31.  Mimo trudności z porównaniem osiągnięć z założonymi celami (zob. pkt 27–29), 
projekty finansowane przez Komisję zaowocowały w Ameryce Środkowej  
i Indonezji licznymi osiągnięciami (zob. ramka 3). Komisja wraz ze swymi  partnerami nie wygenerowała jednak w niektórych przypadkach odpowiednich 
danych, takich jak informacje porównawcze na temat kosztów, które pomog -
łyby wykazać, że uzyskane efekty są wynikiem wydajnego wykorzystania fun-
duszy (zob. pkt 27–29). W Sri Lance do drugiej połowy 2007 r., w znacznej 
mierze z powodu wznowionego tam konfliktu (zob. pkt 22–26), liczba uzy-skanych efektów była bardzo niewielka.
ed807149inside_PL.indd   21 ed807149inside_PL.indd   21 2/09/08   16:15:56 2/09/08   16:15:56
22
 32.  W następstwie obu kataklizmów wystąpiły znaczne podwyżki cen z powodu zwięk-
szonego zapotrzebowania na pracę, sprzęt oraz materiały. W przypadku pro-
jektów, dla których nie wyznaczono celów w postaci jasno skwantyfikowanych 
zadań, nie można było ocenić w sposób miarodajny skutków inflacji. Tam zaś, 
gdzie cele zostały jasno zdefiniowane, zabrakło funduszy, aby zrealizować wszystkie przewidywane pierwotnie działania (zob. ramka 4).
 33.  Osiągnięcie rezultatów projektu uzależnione jest nie tylko od uzyskania konkret-
nych efektów, lecz także od zapewnienia ich przydatności dla beneficjentów. 
W Indonezji Komisja dostrzegła potrzebę podniesienia użyteczności domów sfinansowanych przez Zbiorowy Fundusz Powierniczy Darczyńców – chodziło 
o konieczną infrastrukturę, w szczególności infrastrukturę służącą zaopa-
trzeniu w wodę pitną. We wszystkich trzech skontrolowanych krajach celem 
projektów nie była jedynie wymiana zniszczonej infrastruktury oraz wsparcie 
ludności bezpośrednio poszkodowanej z powodu kataklizmu (zob. pkt 18 i 19). 
Projekty te w dużym stopniu polegały bardziej na działaniach na rzecz rozwoju 
niż na odbudowie, a beneficjentami stały się szerokie kręgi społeczeństwa (zob. ramka 5).
Jednostce zarządzającej programami  odpowiedzial-
nej za poprawę usług medycznych w Nikaragui  nie 
wystarczyło funduszy na budowę zaplanowanego 
ośrodka zdrowia w San Rafael del Sur. Przyczyną tego 
niedoboru środków był wzrost cen za pracę i mate-
riały, który przewyższył kwotę dodatkowych fundu-szy uzyskanych na miejscu w wyniku wzmocnienia się euro w stosunku do nikaraguańskiej kordoby.
Zbiorowy Fundusz Powierniczy Darczyńców  w Indo-
nezji  planował wybudować 10 tys. domów i wyre-
montować kolejnych 15 tys. Jednakże z powodu 
podwyżek cen zaplanowana liczba domów spadła odpowiednio do poziomu 6 tys. i 8,4 tys.W 
Sri Lance  podwyżki cen spowodowały, że nie 
wystarczyło środków na wszystkie drogi i działania 
pierwotnie zaplanowane w ramach projektu odbu-
dowy dróg realizowanego przez Azjatycki Bank 
Rozwoju . W efekcie zrezygnowano z realizacji 
planowanych działań w zakresie budowy zdolno-ści oraz budowy dróg na kwotę około 8 mln euro; z innego programu na rzecz odbudowy dróg prze-lano też dodatkowe środki fi  nansowe w wysokości 
13 mln euro, aby pokryć wyższe, niż się spodziewano, 
koszty budowy. Oczekuje się, że rosnąca w latach 
2006 i 2007 wartość euro w stosunku do lankijskiej 
rupii zrównoważy skutki wszelkich dalszych zwyżek cen. WPŁYW INFLACJI NA PRODUKTYRAMKA 4
ed807149inside_PL.indd   22 ed807149inside_PL.indd   22 2/09/08   16:15:58 2/09/08   16:15:58
23
RAMKA 5
PROJEKTY, KTÓRYCH CELEM NIE BYŁA JEDYNIE WYMIANA ZNISZCZONEJ INFRASTRUKTURY
Dwa projekty (dotyczący edukacji w Nikaragui  oraz 
wodno-kanalizacyjny w Hondurasie ) odpowia-
dały przede wszystkim na potrzeby, które istniały 
jeszcze przed uderzeniem huraganu Mitch. Żaden 
z ośrodków zdrowia wybudowanych przez jednostkę 
zarządzającą programami  odpowiedzialną za projekt 
dotyczący zdrowia w Nikaragui nie zastąpił ośrod-ków, które zostały zniszczone lub poważnie uszko-
dzone przez huragan Mitch. Podobnie większość 
domów zbudowanych za pośrednictwem jedno-
stek zarządzających programami nie miała zastąpić 
domów zniszczonych przez huragan. Benefi  cjenci 
zostali wybrani na podstawie kryterium ubóstwa oraz tego, w jak trudnej sytuacji się znajdują. Choć 
stary ratusz w Sandino nie został zniszczony przez 
huragan Mitch, wybudowano nowy z uwagi na fakt, 
że napływ uchodźców z powodu huraganu Mitch 
sprawił, że władze miasta stanęły przed większymi 
wyzwaniami. W 
Indonezji fundusz powierniczy  sfi nansował pro-
jekt na kwotę 50 mln euro na rzecz rozwoju pod-
regionów (projekt rozwoju kecamatan ). Spośród 
221 podregionów 134 podregiony uwzględnione 
w tym projekcie  (ponad 60%) nie były bezpośrednio dotknięte przez falę tsunami. 
W 
Sri Lance  około 70 mln euro przyznano na 
odbudowę dróg krajowych i wiejskich, realizowaną 
w ramach projektów administrowanych przez Azja-
tycki Bank Rozwoju i agendę ONZ . Drogi te były 
już w złym stanie przed tsunami. Projekt dotyczący 
gospodarowania odpadami realizowany przez agendę ONZ obejmuje cały region Ampary, a nie tylko bez-
pośrednio poszkodowaną część nadbrzeżną. 
Źródło : ETO.Dom w Aceh sfi  nansowany przez Zbiorowy Fundusz Powierniczy Darczyńców.
ed807149inside_PL.indd   23 ed807149inside_PL.indd   23 2/09/08   16:15:58 2/09/08   16:15:58
24
POWIĄZANIE Z POPRZEDNIO UDZIELANĄ POMOCĄ 
HUMANITARNĄ 
 34.  Z powodu długotrwałego procesu opracowywania strategii pomocy oraz kolejnych 
opóźnień w udzielaniu pomocy na rzecz odbudowy – powiązania pomiędzy wstępną pomocą humanitarną a udzieloną później pomocą na rzecz odbudowy 
w następstwie huraganu Mitch w 1998 r. były niewielkie (zob. pkt 20 i 24). 
 35.  Przy udzielaniu pomocy po uderzeniu fali tsunami Komisja była bardziej uwraż-
liwiona na kwestię powiązań pomiędzy pomocą doraźną a pomocą w odbu-dowie, zwłaszcza w przypadku Indonezji. Na wzmocnienie tych powiązań  
wpłynęły następujące czynniki: 
a) Stosunkowo szybka reakcja Zbiorowego Funduszu Powierniczego Dar-
czyńców (zob. pkt 25) sprawiła, że możliwe było powiązanie projek-
tów w ramach odbudowy z wcześniejszymi projektami humanitarnymi  
realizowanymi przez Dyrekcję Generalną ds. Pomocy Humanitarnej (DG ECHO). Na przykład DG ECHO zapewniła tymczasowe schronienia, podczas 
gdy fundusz powierniczy kontynuował te działania, budując stałe domy 
mieszkalne.
b) Fakt, że DG ECHO realizowała interwencję humanitarną aż do połowy  
2007 r., sprzyjał powiązaniu pomocy humanitarnej z pomocą na rzecz  
odbudowy, zwłaszcza że interwencja DG ECHO obejmowała krótkofalową 
pomoc w odbudowie, polegającą m.in. na budowie łodzi i nabrzeża w Lam-
puuk w regionie Aceh. 
c) W ramach mechanizmu szybkiego reagowania sfinansowano działania,  
które sprzyjały powiązaniu pomocy humanitarnej z odbudową, jak na przy-kład udostępnianie zdjęć satelitarnych. Mechanizm ten umożliwił również 
sfinansowanie negocjacji, które doprowadziły do zawarcia w sierpniu  2005 r. porozumienia pokojowego między rządem Indonezji a Ruchem  Wyzwolenia Aceh, wzmacniając tym samym podstawy działań na rzecz  
odbudowy i długofalowego rozwoju.
ed807149inside_PL.indd   24 ed807149inside_PL.indd   24 2/09/08   16:16:01 2/09/08   16:16:01
25
 36.  Niemniej jednak Zbiorowy Fundusz Powierniczy Darczyńców z opóźnieniem zajął 
się kluczową kwestią przywracania źródeł utrzymania, które ludzie utracili 
w wyniku tsunami. Dopiero w maju 2007 r. fundusz powierniczy przezna-
czył 50 mln euro na rozwój gospodarczy oraz na cele związane ze źródłami 
utrzymania. Choć realizacja projektów pozwoliła funduszowi zatrudnić wielu ludzi, wszystkie tego typu umowy o pracę były krótkoterminowe, a większość 
wykwalifikowanych pracowników pochodziła spoza regionu Aceh.
Projekt DG ECHO mający na celu przywrócenie źródeł utrzymania 
rybaków w Aceh.
Źródło : ETO.
ed807149inside_PL.indd   25 ed807149inside_PL.indd   25 2/09/08   16:16:01 2/09/08   16:16:01
26
 37.  W Sri Lance prace wdrożone przez DG ECHO także trwały do połowy 2007 r., 
a w ramach mechanizmu szybkiego reagowania sfinansowano projekt szyb-
kiej odbudowy na kwotę 2 mln euro, mający na celu usunięcie rumowisk  
i usprawnienie systemu odwadniania. Jednakże pomimo podjęcia tych środ-
ków powiązania pomiędzy pomocą humanitarną a pomocą na rzecz odbudowy były słabe, gdyż DG ECHO skoncentrowała swoje działania humanitarne na 
północy i wschodzie kraju, a więc w regionach, które w późniejszym czasie 
stały się w dużej mierze niedostępne z powodu eskalacji konfliktu. W efekcie 
w wielu miejscach, gdzie wcześniej działania podejmowała DG ECHO, reali-
zacja projektów na rzecz odbudowy stała się niemożliwa. Ponadto Komisja postanowiła, aby po zapewnieniu schronień tymczasowych nie zajmować  
się budowaniem stałych budynków mieszkalnych, gdyż na terenach dotknię-
tych tsunami sektor mieszkalnictwa, dzięki innym donatorom, w porównaniu 
z innymi obszarami dysponował niewspółmiernie dużymi funduszami. 
SILNY ZWIĄZEK Z ROZWOJEM DŁUGOFALOWYM
 38.  Strategia pomocy udzielonej przez Komisję w odpowiedzi na obie klęski żywio-
łowe przewidywała nie tylko rekonstrukcję zniszczonej infrastruktury oraz  
przywrócenie źródeł utrzymania bezpośrednich ofiar obu kataklizmów, lecz 
brała także pod uwagę potrzeby związane z długofalowym rozwojem i to  nie wyłącznie osób, które bezpośrednio odczuły skutki katastrofy, lecz także 
szerszych kręgów społeczeństwa (zob. pkt 18, 19 i 33). To bardziej dale-
kosiężne podejście do rozwoju zastosowano w praktyce. Było ono zgodne  
z krajowymi strategiami i w związku z tym pozytywnie przyjmowały je rządy 
krajów beneficjentów. Rządy te podkreślały znaczenie „transformacji” po  
huraganie Mitch i „odbudowywania lepiej” po tsunami. Na przykład rząd Sri 
Lanki w raporcie z grudnia 2006 r. na temat odbudowy po tsunami wyrażał się pochlebnie o tych partnerach, którzy udzielali pomocy całym regionom, 
a nie tylko obszarom nadbrzeżnym bezpośrednio poszkodowanym przez falę tsunami.
ed807149inside_PL.indd   26 ed807149inside_PL.indd   26 2/09/08   16:16:03 2/09/08   16:16:03
27
PROBLEMY Z TRWAŁOŚCIĄ PROJEKTÓW
 39.  Po huraganie Mitch realizacja przez Komisję pomocy na rzecz odbudowy w Ame-
ryce Środkowej za pośrednictwem jednostek zarządzających programami bez 
udziału ich krajowych odpowiedników wydaje się sprzeczna z zasadą odpowie-dzialności beneficjentów za realizację projektów, do której to zasady przywią-
zuje się teraz dużą wagę w ramach prowadzonej obecnie polityki rozwoju
22. 
W konsekwencji istnieje ryzyko niewielkiej trwałości projektów z powodu  
braku zaangażowania lokalnych instytucji; problemowi temu próbowano zara-
dzić, przewidując dla niektórych projektów zasadę lokalnej odpowiedzialności w czasie realizacji projektu. Mimo to społeczności otrzymujące pomoc nie były 
bezpośrednio zaangażowane w budowę ośrodków zdrowia i szkół, a trwałość 
projektów wodno-kanalizacyjnych będzie zależała od ustanowienia skutecz-
nych mechanizmów ściągania należnych opłat oraz od krajowej polityki w tej 
dziedzinie.22 Zgodnie z konsensusem 
europejskim w sprawie rozwoju 
przyjętym wspólnie w grudniu 2005 r. przez Radę i państwa członkowskie, 
Komisję oraz Parlament 
(Dz.U. C 46 z 24.2.2006 r., s. 1) 
jedną ze wspólnych zasad współpracy 
rozwojowej jest odpowiedzialność 
krajów partnerskich za programy. 
Deklaracja z Paryża w sprawie skuteczności pomocy z marca 2005 r. 
podpisana przez ministrów krajów 
rozwiniętych i rozwijających się także 
potwierdza podjęte zobowiązanie do 
dostosowywania pomocy do systemów i procedur krajów partnerskich oraz do 
sprzyjania wzmacnianiu ich zdolności 
instytucjonalnych.
Nowo wybudowana szkoła w Hondurasie.
Źródło : ETO.
ed807149inside_PL.indd   27 ed807149inside_PL.indd   27 2/09/08   16:16:03 2/09/08   16:16:03
28
 40.  Natomiast w Indonezji po tsunami krajowa agencja odpowiedzialna za koordy-
nację prac na rzecz odbudowy sprawdziła wszystkie propozycje projektów  
przygotowane przez Zbiorowy Fundusz Powierniczy Darczyńców i współ-uczestniczyła w procesie zarządzania projektami. Ponadto w ramach projek-
tów przewidziano zaangażowanie podmiotów zainteresowanych w proces  
planowania, aby zapewnić zaspokojenie najważniejszych potrzeb ludności  
lokalnej. Taka współpraca z ludnością otrzymującą pomoc zwiększyła szanse 
trwałości projektów, w szczególności dzięki porozumieniu pokojowemu, do 
którego Komisja przyczyniła się, finansując negocjacje. Mimo wszystko dalsze 
wsparcie rządowe oraz trwałe finansowanie to nadal kwestie drażliwe.
 41.  Podobnie w Sri Lance zakres konsultacji prowadzonych z ludnością miejscową 
był istotny. Jednakże trwałość projektu związanego z gospodarowaniem  
odpadami, realizowanego przez agendę ONZ, zależeć będzie od skutecznego 
mechanizmu pobierania należnych opłat. Trwałość projektu dróg krajowych, wdrażanego przez Azjatycki Bank Rozwoju, uzależniona będzie od właściwego 
funkcjonowania nowo powstałego funduszu utrzymania dróg. W przypadku 
projektu dotyczącego dróg lokalnych trwałość zależeć będzie od jakości  
prac budowlanych. Choć projekty finansowane przez Komisję zapewniają  
konkretne ramy współpracy rozmaitych wspólnot etnicznych, konflikt w Sri 
Lance, utrzymujący się w dalszym ciągu, stawia pod znakiem zapytania powo-
dzenie wysiłków podejmowanych na rzecz technicznej i finansowej trwałości projektów.
ed807149inside_PL.indd   28 ed807149inside_PL.indd   28 2/09/08   16:16:06 2/09/08   16:16:06
29
Budowa lokalnej drogi przy udziale miejscowej siły roboczej w Sri Lance.
Źródło : ETO.
ed807149inside_PL.indd   29 ed807149inside_PL.indd   29 2/09/08   16:16:06 2/09/08   16:16:06
ROZDZIAŁ 4.
WNIOSKI I ZALECENIA
 42.  Komisja, udzielając pomocy na rzecz odbudowy po uderzeniu huraganu Mitch 
i fali tsunami, zastosowała trzy różne mechanizmy wdrożeniowe (jednostki 
zarządzające programami w Ameryce Środkowej, wkłady finansowe na rzecz Zbiorowego Funduszu Powierniczego Darczyńców w Indonezji oraz na rzecz 
organizacji międzynarodowych w Sri Lance). W tabeli 5  przedstawiono ocenę 
działań zrealizowanych przez Komisję w tych trzech miejscach w kontekście 
postawionych przez kontrolerów trzech pytań. Wybór mechanizmu wdroże-
niowego nie jest jedynym czynnikiem mającym wpływ na wykonanie zadań, 
co wyraźnie widać na przykładzie Sri Lanki, gdzie wznowienie konfliktu po fali 
tsunami spowolniło tempo odbudowy i ograniczyło jej geograficzny zasięg.
ZESTAWIENIE MOCNYCH I SŁABYCH STRONTABELA 5
Pytanie 
kontrolneKryteriaAmeryka 
Środkowa po 
huraganie 
Mitch Indonezja 
po tsunamiSri Lanka 
po tsunami
Określenie 
potrzebstrategia odbudowy 
opracowana we właściwym czasie i uwzględniająca szerzej zakrojone cele++ +
opracowanie projektów we właściwym czasie i przy udziale benefi  cjenta
– + + – 1
Realizacja 
pomocyrealizacja we właściwym czasie – + – 1
monitorowanie wydajności – 2– 2– 2
Osiągnięte wynikiuzyskanie przydatnych produktów
++ –  1
związek z pomocą humanitarną – + – 1
związek z długofalowym rozwojem ++ +
szanse na trwałość projektów –+ –  1
+ = mocna strona; – = słaba strona
1 Powiązane z konfliktem w kraju.
2 Odnosi się zasadniczo do gromadzenia informacji porównawczych na temat kosztów oraz celów 
w postaci jasno określonych produktów.
ed807149inside_PL.indd   30 ed807149inside_PL.indd   30 2/09/08   16:16:09 2/09/08   16:16:09
31
Czy w zakresie odbudowy Komisja odpowiednio wskazała potrzeby osób, 
które padły ofiarą klęsk żywiołowych?
 43.  Jeśli chodzi o wskazanie potrzeb oraz opracowywanie projektów, Komisja w krót-
kim czasie po wystapieniu obu klęsk żywiołowych przedstawiła strategię,  
w której brano pod uwagę potrzeby szerszych kręgów społeczeństwa, a nie 
tylko osób, których dobra w wyniku kataklizmu uległy częściowemu lub cał-
kowitemu zniszczeniu. Przygotowanie projektów po fali tsunami zajęło Komi-
sji mniej czasu niż opracowanie projektów po huraganie Mitch, a ponadto  
w przypadku działań podjętych w następstwie tsunami przewidziano większe zaangażowanie beneficjentów na rzecz trwałości realizowanych projektów 
(zob. pkt 17–22).
ZALECENIE 1
Komisja powinna nadal opierać się na podejściu przyjętym po katastro-
fie tsunami, umożliwiającym szybkie opracowanie projektów odbudowy 
i pozwalającym angażować beneficjentów w celu zwiększenia ich poczucia odpowiedzialności za projekty, a także w celu zwiększenia trwałości tych 
projektów.
Czy stosowane przez Komisję procedury dają gwarancję, że pomoc  
realizowana jest we właściwym czasie i w sposób wydajny?
 44.  Realizacja projektów postępowała najszybciej w Indonezji, podczas gdy w Sri 
Lance jak dotąd osiągnięto niewiele, głównie z powodu wznowienia konfliktu. 
W przypadku tsunami Komisja nie wyeliminowała wszystkich najistotniejszych 
uchybień w systemach monitoringu i nadzoru wydajności pomocy na rzecz 
odbudowy, zaobserwowanych już przy okazji działań podjętych w związku  
z huraganem Mitch. W szczególności nie dopilnowała, aby w odniesieniu do 
wszystkich projektów opracowano cele w postaci jasno skwantyfikowanych zadań i aby dzięki funkcjonującym systemom zapewnić wszystkie informacje 
niezbędne do wykazywania wydajności procesu realizacji projektów (zob.  
pkt 23–29).
ed807149inside_PL.indd   31 ed807149inside_PL.indd   31 2/09/08   16:16:10 2/09/08   16:16:10
32
ZALECENIE 2
Aby lepiej nadzorować fundusze, Komisja powinna w dalszym ciągu,  
w ramach szerokiej współpracy z innymi donatorami, podejmować stara-
nia na rzecz zwiększenia przejrzystości sprawozdań Zbiorowego Fundu-
szu Powierniczego Darczyńców w Indonezji, a w przypadku agend ONZ  
zarządzających funduszami UE w Sri Lance powinna ustanowić mechanizm niezależnego przeglądu jakości koncepcji projektów oraz odbioru ukoń-
czonych robót.
ZALECENIE 3
Komisja powinna zapewnić dostęp do informacji porównawczych na temat 
kosztów, co jest niezbędne do monitorowania i wykazywania wydajności 
procesu realizacji projektów, a także powinna zadbać o opracowanie jasno 
określonych celów projektów, aby umożliwić ocenę, czy zaplanowane zada-
nia zostały wykonane.
Czy w ramach realizowanych projektów osiągnięto oczekiwane wyniki,  
czy udało się m.in. w zadowalającym zakresie zapewnić powiązania  między doraźną pomocą a rozwojem długofalowym?
 45.  W zakresie osiągniętych rezultatów istotne efekty uzyskano w Ameryce Środkowej 
i Indonezji, choć podwyżki cen po obu kataklizmach wpłynęły negatywnie na rozmiar efektów. W Indonezji pomoc UE była dla beneficjentów i donatorów 
mniej przejrzysta, gdyż fundusze przekazywano za pośrednictwem Zbioro-
wego Funduszu Powierniczego Darczyńców. Po huraganie Mitch i fali tsunami 
pomoc objęła nie tylko osoby, które bezpośrednio ucierpiały z powodu tych 
obu klęsk żywiołowych, lecz również szersze kręgi społeczeństwa. Choć zwią-
zek z poprzednio udzielaną pomocą humanitarną był zróżnicowany, związek 
z długofalowym rozwojem był silny, co z kolei zwiększa szanse na trwałość projektów. Mimo wszystko dalsze wsparcie rządowe oraz trwałe finansowanie 
to nadal kwestie drażliwe (zob. pkt 30–41). 
ed807149inside_PL.indd   32 ed807149inside_PL.indd   32 2/09/08   16:16:10 2/09/08   16:16:10
33
ZALECENIE 4
Komisja powinna lepiej przewidywać istotne podwyżki cen w następstwie 
klęsk żywiołowych, aby móc im sprostać, na przykład przez wykorzysty-
wanie miejscowej siły roboczej oraz lokalnych zasobów.
ZALECENIE 5
Należy zadbać o to, by pomoc UE charakteryzowała się odpowiednią przej-
rzystością, w szczególności wtedy, gdy projekty realizowane są za pośred-
nictwem organizacji międzynarodowych.
ZALECENIE 6
Począwszy od fazy opracowywania projektów, Komisja powinna we wła-
ściwym czasie podjąć odpowiednie działania, aby zapewnić trwałość  
projektów.
  Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Trybunał Obrachunkowy  
 w  Luksemburgu na posiedzeniu w dniu 12 czerwca 2008 r.
W imieniu  
Trybunału Obrachunkowego
Vítor Manuel da Silva Caldeira 
Prezes
ed807149inside_PL.indd   33 ed807149inside_PL.indd   33 2/09/08   16:16:10 2/09/08   16:16:10
ODPOWIEDZI
KOMISJI
STRESZCZENIE
III.
Okoliczności, jakie zaistniały w następstwie  
huraganu Mitch, różniły się od sytuacji po  uderzeniu fali tsunami. Jeśli chodzi o hura-gan Mitch, na etapie opracowywania, a także realizowania Regionalnego Programu na rzecz 
Odbudowy Ameryki Środkowej (PRRAC) prze-
prowadzono szeroko zakrojony proces konsul-tacji z udziałem wszystkich zainteresowanych 
podmiotów, zarówno publicznych, jak i prywat-
nych. Działania podjęte po uderzeniu huraganu 
Mitch poskutkowały znacznym zaangażowa-
niem społeczeństwa obywatelskiego.
Dzięki wiedzy nabytej w trakcie konsultacji  
przeprowadzonych po huraganie Mitch reakcja 
na uderzenie fali tsunami była dobrze skoordy-
nowana na poziomie międzynarodowym, a suk-
ces fazy pomocy humanitarnej i niezwłoczne  
wprowadzenie narodowych planów odbudowy pozwoliły na jej szybki rozwój. Zwłaszcza  
utworzenie w Indonezji Zbiorowego Fundu-
szu Powierniczego Darczyńców, na czele z UE, 
znacznie przyczyniło się do ułatwienia koor-
dynacji działań darczyńców i łączenia środków 
finansowych w celu niezwłocznego rozpoczęcia 
procesu odbudowy przy zastosowaniu właści-wej polityki
23.
IV. 
W Ameryce Środkowej niektóre działania,  zwłaszcza te na mniejszą skalę, zostały podjęte w 2001 r. We wszystkich projektach wskazano 
szacunkowe rezultaty i przewidziano sporzą-
dzanie okresowych sprawozdań umożliwiają-
cych kontrolowanie postępów w celu podjęcia odpowiednich działań naprawczych. Kontrole, jak również oceny okresowe i końcowe zostały przeprowadzone zgodnie z planem.
23 Zbiorowy Fundusz Powierniczy Darczyńców na rzecz odbudowy 
Acehu i Nias (Multi Donor Trust Fund  – MDTF) jest finansowany przez 15 organizacji międzynarodowych i dwustronnych, przy czym 90% środków pochodzi od UE (Komisji Europejskiej i państw członkowskich).
ed807149inside_PL.indd   34 ed807149inside_PL.indd   34 2/09/08   16:16:10 2/09/08   16:16:10
35
Jeśli chodzi o sytuację związaną z tsunami,  
zarówno w przypadku Indonezji, jak i Sri Lanki, przewidywane wyniki oraz ocena kosztów są  
przedstawione w ekspertyzie dotyczącej każdego 
projektu oraz w umowach z partnerami odpowie-
dzialnymi za ich wykonanie. Komisja nieustannie 
kontroluje efektywne wykorzystanie funduszy. 
Ostateczne koszty rzeczywiste, wynikające  
z procedury przetargowej i innych potrzeb bądź 
z korekty koniecznej w trakcie realizacji projektu, są wyliczane na koniec projektu. Komisja załączy 
ocenę efektywności kosztowej każdego z projek-
tów do ich ocen śródokresowych i końcowych.
W wyniku wizytacji przeprowadzonej przez  
Trybunał Komisja wzmocniła w Sri Lance nie-
zależną kontrolę jakości przed odbiorem ukoń-czonych robót.
V. 
Przy opracowaniu i wdrażaniu projektów PRRAC uwzględniono nie tylko działania w zakresie  infrastruktury, ale również kwestie podnosze-
nia świadomości oraz działań szkoleniowych  
mające na celu wzmocnienie instytucji krajo-
wych, miejskich i organizacji będących bene-
ficjentami pomocy. W niektórych przypadkach 
program PRRAC przyczynił się również do roz-
woju inicjatyw decentralizacyjnych dzięki pod-niesieniu zdolności zarządczych podmiotów  
lokalnych, co jest konieczne do wyrównania  różnic regionalnych (np. projekty dotyczące  zdrowia i edukacji w Salwadorze).
W przypadku tsunami reakcja Komisji stanowiła 
integralną część całościowego narodowego  
planu odbudowy. W ramach idei „odbudowywa-
nia lepiej” należy zagwarantować utrzymanie i trwałość projektów odbudowy: w przypadku odbudowy budynków mieszkalnych i przywra-cania źródeł utrzymania – przez prywatnych  
beneficjentów, a w przypadku infrastruktury  
publicznej i usług – przez wkład z budżetów  
władz lokalnych i centralnych.
VI. 
Stanowisko Komisji w sprawie szczegóło-
wych zaleceń Trybunału przedstawiono  
w punktach 42–45.ROZDZIAŁ 1. WSTĘP
4. 
Najważniejszą reakcją Komisji na huragan  
Mitch był Regionalny Program na rzecz Odbu-dowy Ameryki Środkowej (PRRAC). Dodatkowo Komisja wprowadziła pewne zmiany w dwu-stronnych programach współpracy, zwiększyła 
kwoty przeznaczone na współfinansowanie  
organizacji pozarządowych oraz udzieliła  dodatkowego wsparcia w zakresie bezpieczeń-
stwa żywności.
ROZDZIAŁ 3. UWAGI
20. 
Realizacja projektów przez jednostki zarządza-
jące projektami była wynikiem umowy ad hoc  
zawartej z krajami beneficjentami ze względu 
na wyjątkowe okoliczności oraz brak lokalnej 
zdolności do podjęcia się realizacji stosownych zadań. Dzięki programowi PRRAC zostało udo-
wodnione, że osiągnięcie dużego zaangażowa-
nia krajowych instytucji i beneficjentów jest  
możliwe nawet wtedy, gdy nie zarządzają one 
bezpośrednio lub samodzielnie realizacją pro-
gramu. W przypadku PRRAC wdrażanie projek-
tów przez jednostki zarządzające programami pozwoliło w pewnym stopniu wyeliminować  
presję i rywalizację polityczną oraz niedo-ciągnięcia administracyjne, które zazwyczaj  utrudniają realizację projektów o znaczącym  składniku infrastrukturalnym.
24. 
Czas potrzebny na opracowanie i realizację  projektów podyktowany jest złożonym cha-rakterem tych projektów, obejmujących wie-lowymiarowe potrzeby w zakresie odbudowy. Niektóre działania, głównie działania na mniej-szą skalę w ramach PRRAC, były systematycznie podejmowane od końca 2001 r.
26. 
W kontekście stopniowej eskalacji konfliktu  w Sri Lance prowadzenie działań było znacznie utrudnione, zwłaszcza jeśli chodzi o dotarcie do lokalnych społeczności.
ed807149inside_PL.indd   35 ed807149inside_PL.indd   35 2/09/08   16:16:10 2/09/08   16:16:10
36
Ramka 1
Pomimo wspomnianych opóźnień w realizacji 
programu PRRAC w Hondurasie cele projek-tów dotyczących zdrowia i edukacji zostały  
osiągnięte, a ich realizacja przyczyniła się na przykład do poprawy narodowego systemu  edukacji.
27.
Komisja dostrzega użyteczność porównywania 
kosztów jednostkowych w celu lepszego prze-
prowadzenia analizy przygotowania budżetu  
i spodziewanej efektywności kosztowej, jed-
nak pragnie podkreślić trudności w stosowa-
niu takiego narzędzia z uwagi na zróżnicowane 
konteksty projektów odbudowy przeprowadza-
nych w różnych krajach o odmiennych wzor-cach społeczno-ekonomicznych.
Każdy duży projekt w ramach PRRAC poddano 
ocenie. Pomimo że nie została przeprowadzona 
szczegółowa śródokresowa ocena samego pro-gramu PRRAC, w 2003 r. opublikowano ogólne 
sprawozdanie oceniające, zatytułowane „Eva-
luation des actions de réhabilitation et de  
reconstruction financées par la Communauté 
Européenne dans les pays ACP/ALA/MED/
TACIS”, którym objęto również omawiany pro-
gram. Zalecenia zawarte w tej ocenie zostały uwzględnione.
Końcowy przegląd porównawczych lub stan-
dardowych informacji na temat kosztów będzie 
stanowił część oceny programu PRRAC plano-wanej na koniec 2008 r.28.
Na prośbę Komisji i innych darczyńców Bank  Światowy zgodził się, począwszy od 2007 r.,  
systematycznie udostępniać komitetowi steru-
jącemu Zbiorowego Funduszu Powierniczego Darczyńców swoje wewnętrzne sprawozdania pokontrolne sporządzane po przeprowadzeniu wizytacji na miejscu. Komitet sterujący Zbio-
rowego Funduszu Powierniczego Darczyńców 
na etapie oceny każdego projektu przepro-wadza analizę racjonalności proponowanych  
produktów i szacunkowych kosztów. Zatwier-
dzone umowy z partnerami odpowiedzialnymi 
za wykonanie projektu zawsze wskazują sza-
cunkowe koszty oraz odpowiadające im efekty 
i rezultaty. Sporządzane dla każdego finan-
sowanego projektu sprawozdanie finansowe  agencji wdrażającej pozwala pełnomocnikowi 
wykryć wszelkie uchybienia i podjąć działania 
naprawcze zgodnie ze zobowiązaniami umow-
nymi. W przypadku niektórych projektów, np. 
projektu dotyczącego ubóstwa na obszarach  miejskich, dotacje przyznaje się społeczno-
ściom, które powinny wskazać i uszeregować 
pod względem ważności poszczególne działa-
nia na niewielką skalę, jakie należy wykonać, 
z uwzględnieniem określonych procedur wery-
fikacji i zatwierdzania. Ostateczne koszty rze-
czywiste wylicza się na koniec projektu.
29.
W wyniku wizytacji Trybunału Komisja włączy 
ocenę efektywności kosztowej do oceny koń-
cowej. Komisja wzmocniła niezależną kontrolę jakości przed odbiorem ukończonych robót (np. 
przez obecność inżyniera nadzoru w przypadku 
dróg dojazdowych i infrastruktury lokalnej).
Ramka 2
Duży rozrzut geograficzny interwencji podej-mowanych w ramach programu PRRAC oraz  zróżnicowane warunki społeczno-ekonomiczne 
spowodowały, że w niektórych przypadkach  
porównywanie kosztów nie wydawało się uży-
teczne, np. koszt domów w dwóch różnych  
krajach lub domów na obszarach wiejskich  i miejskich.
ed807149inside_PL.indd   36 ed807149inside_PL.indd   36 2/09/08   16:16:11 2/09/08   16:16:11
37
Jeśli chodzi o program PRRAC w Ciudad San-
dino (Managua), uzgodniono, że każda rodzina 
korzystająca z pomocy zapewni jednego peł-noetatowego pracownika przy budowie swo-
jego domu oraz wykona 100 godzin prac  społecznych.
Jeśli chodzi o sytuację związaną z tsunami,  
zarówno w przypadku Indonezji, jak i Sri  
Lanki, przewidywane wyniki oraz ocena kosz-tów zostały zawarte w ekspertyzie dotyczącej 
projektu oraz w umowach z organizacjami mię-
dzynarodowymi lub partnerskimi agencjami  
wdrażającymi. Ostateczne koszty rzeczywiste, 
wynikające z procedury przetargowej i innych 
potrzeb bądź z korekty koniecznej w trakcie  
realizacji projektu, są wyliczane na koniec  projektu. Komisja włączy ocenę efektywności 
kosztowej do oceny końcowej.
31.
Poszczególne śródokresowe i końcowe oceny 
projektów PRRAC w Ameryce Środkowej obej-
mowały konieczne informacje dotyczące  
wydajnego wykorzystania funduszy. Ta kwestia 
zostanie również ujęta w łącznej ocenie końco-
wej programu PRRAC przewidzianej na 2008 r. 
W przypadku Indonezji i Sri Lanki efektywne  
wykorzystanie funduszy podlega stałej kontroli i będzie stanowiło oddzielny temat śródokre-
sowych ocen planowanych na 2008 r.
Zobacz również odpowiedzi na punkty 27–29 
i ramka 2.Ramka 3
Komisja w roli współprzewodniczącego komi-tetu sterującego zwiększyła przejrzystość  
działań UE w Indonezji przez wywieranie stra-
tegicznego  wpływu w ramach Zbiorowego Fun-
duszu Powierniczego Darczyńców, jak również przez powiązanie odbudowy z inicjatywami  uzupełniającymi wspierającymi proces poko-jowy w Aceh, w pełnym dialogu i jako uprzy-wilejowany partner władz indonezyjskich na  szczeblu krajowym i lokalnym. Komisja uważa, że w swej konstruktywnej roli koordynatora – jako główny darczyńca w komitecie sterują-cym – przyczyniła się do tego, iż obecność  Unii Europejskiej jest bardzo przejrzysta dla  beneficjentów oraz dla partnerów odpowie-dzialnych za wykonanie projektów i doceniana przez nich.
Ramka 4
Uwagi Trybunału odnośnie do zaplanowanego ośrodka zdrowia w San Rafael del Sur są z jed-nej strony słuszne. Z drugiej jednak strony oko-liczni mieszkańcy mają możliwość korzystania z usług funkcjonującego już ośrodka zdrowia. 
Z tego powodu uznano, że dodatkowy ośrodek 
nie jest priorytetem.
Komisja wspiera ogólny plan rządu Indonezji 
dotyczący odbudowy budynków mieszkalnych. Zweryfikowane po wizytacji Trybunału cele  związane z finansowaniem budynków miesz-kalnych ze środków Zbiorowego Funduszu  Powierniczego Darczyńców obejmują aktual-nie 8 tys. nowych i 7 tys. odremontowanych  domów. Pozostałe budynki są finansowane  z budżetu krajowego.
33.
W przypadku huraganu Mitch na etapie przy-gotowywania programu uwzględniono ogólną sytuację w Ameryce Środkowej, poszukując  równowagi pomiędzy potrzebami krótko-  i średnioterminowymi a długoterminową stra-tegią rozwoju.
ed807149inside_PL.indd   37 ed807149inside_PL.indd   37 2/09/08   16:16:11 2/09/08   16:16:11
38
Jeśli chodzi o tsunami, zarówno w Indonezji,  
jak i Sri Lance, wsparcie Komisji stanowiło  
integralną część narodowych planów odbu-dowy i rozwoju w celu zapewnienia odpowie-
dzialności za projekt i jego trwałości zgodnie z zasadą „odbudowywania lepiej”. W przypadku Sri Lanki społeczność darczyńców jednogło-śnie uzgodniła, że udzielana pomoc powinna uwzględniać istniejące konflikty i służyć naj-
bardziej narażonym mieszkańcom z terenów  dotkniętych tsunami.
Ramka 5
Reakcja Zbiorowego Funduszu Powierniczego Darczyńców pozostaje w zgodzie z narodo-
wymi planami odbudowy obejmującymi całą  
prowincję Aceh w związku z dużą liczbą osób, które utraciły dach nad głową, a które w dużej 
mierze, w wyniku przeżytego urazu, nie chciały 
wracać na tereny przybrzeżne.
34.
Czas potrzebny na opracowanie i realizację  
projektu po przejściu huraganu Mitch podyk-
towany jest złożonym charakterem tego pro-
jektu, obejmującego wielowymiarowe potrzeby 
w zakresie odbudowy (zob. odpowiedzi na  
punkty 20 i 24).
36.
W Indonezji, zgodnie z potrzebami priory-tetowymi wyrażonymi przez władze krajowe  i lokalne, w pierwszej kolejności zajęto się  
sprawą odbudowy infrastruktury. Panowała  powszechna zgoda co do tego, że – dla zapew-
nienia trwałości działań służących przywraca-
nia źródeł utrzymania – należało połączyć je  
z lokalną strategią odbudowy gospodarczej.  Przygotowanie takiej strategii było uwarunko-wane postępem politycznym oraz utworzeniem rządu prowincji, co nastąpiło dopiero w 2007 r. 
(po wyborach do władz lokalnych w prowin-
cji Aceh w grudniu 2006 r.). Na tej podstawie w 2007 r. przyjęto projekt dotyczący „mecha-
nizmu finansowania rozwoju gospodarczego” 
(50 mln dolarów).
39.
Działania w sektorze ochrony zdrowia, edukacji, rozwoju lokalnego i projektów wodno-kanali-zacyjnych często wiążą się z kwestią instytucjo-
nalnego wzmocnienia krajowych podmiotów  
zarządzających z uwagi na potrzebę promowa-nia zrównoważonej polityki w tych sektorach. 
W pierwszych sprawozdaniach z oceny ex post  
dwóch projektów w Salwadorze i jednego pro-
jektu w Hondurasie stwierdzono, iż konieczna 
trwałość została osiągnięta.
40.
Odbudowa Aceh jest w całości finansowana  
z państwowego budżetu Indonezji.
ROZDZIAŁ 4. WNIOSKI I ZALECENIA
42.
Jeśli chodzi o tsunami, Komisja uważa, że  
zarówno w przypadku Indonezji, jak i Sri  
Lanki, kroki podjęte w dziedzinie monitorowa-
nia wydajności poskutkowały usprawnieniem 
porozumień prawnych zawartych z organiza-cjami międzynarodowymi (zob. odpowiedzi na 
punkty 27 do 29 i ramka 2). Komisja kontynuuje prace w tym kierunku.
Komisja uważa, że przedstawione przez Try-
bunał w tabeli 5  zestawienie monitorowa-
nia wydajności nie uwzględnia w należytym  
stopniu innych kryteriów oprócz dostępności 
porównawczych informacji na temat kosztów oraz celów. Według Komisji za wcześnie jest, aby ostatecznie przesądzać o trwałości osią-gnięć, w związku z czym Komisja zamierza  
przeanalizować tę kwestię w zbliżających się  
ocenach.
ed807149inside_PL.indd   38 ed807149inside_PL.indd   38 2/09/08   16:16:11 2/09/08   16:16:11
39
Zalecenie 1
Komisja zgadza się z zaleceniem Trybunału,  
które jest jednocześnie bardzo pozytywną  oceną podejścia zastosowanego po uderzeniu 
tsunami, polegającego na skoordynowanym  zbiorowym funduszu darczyńców. Komisja  będzie starała się stosować to podejście wszę-dzie tam, gdzie pozwolą na to warunki.
44.
Ogólnie rzecz biorąc, po wystąpieniu poważ-nej katastrofy zachodzi potrzeba osiągnię-
cia równowagi pomiędzy szybką reakcją  a koniecznością przeprowadzenia oceny bar-dzo szczegółowych potrzeb i oszacowania  
kosztów jednostkowych, zważywszy, że efek-
tywność kosztowa jest możliwa głównie dzięki udzielaniu zamówień na zasadach konkuren-
cyjnych. Jeśli chodzi o reakcję na tsunami,  
przewidywane osiągnięcia oraz ocena kosz-
tów przedstawione zostały w dokumentach  
oceny oraz w umowach z partnerami odpo-wiedzialnymi za wykonanie projektów. W przy-
padku niektórych projektów konieczne prace 
są wskazywane i szeregowane pod względem 
ważności dla społeczności lokalnych dopiero 
w trakcie realizacji projektów, stąd niemożliwe 
jest określenie jasno skwantyfikowanych zadań 
na początku programu. Komisja przeprowa-dza stałą kontrolę efektywnego wykorzysta-
nia funduszy. Niezależna ocena efektywności kosztowej każdego projektu zostanie prze-prowadzona przy okazji ocen śródokresowych i końcowych.
Zalecenie 2
Komisja podziela poglądy Trybunału odnośnie do przejrzystości sprawozdań Zbiorowego Fun-duszu Powierniczego Darczyńców i uważa, że w przypadku Indonezji podjęła, we współpracy z innymi darczyńcami, odpowiednie kroki w kie-runku zwiększenia tej przejrzystości (o czym  
świadczy dostęp od grudnia 2006 r. do szcze-
gółowych sprawozdań z postępu prac).
W przypadku Sri Lanki, dzięki udzieleniu od  
2007 r. dodatkowych zamówień na usługi dla projektów infrastrukturalnych, Komisja wzmoc-niła niezależną kontrolę jakości przed odbio-rem ukończonych robót.
Zalecenie 3
Komisja dostrzega użyteczność porównywania kosztów jednostkowych w celu lepszego prze-prowadzenia analizy przygotowania budżetu  i spodziewanej efektywności kosztowej, jed-nak pragnie podkreślić trudności w stosowa-niu takiego narzędzia z uwagi na zróżnicowane konteksty projektów odbudowy przeprowadza-
nych w różnych krajach o odmiennych wzor-
cach społeczno-ekonomicznych.
Komisja będzie nadal dążyć do tego, aby cele 
projektów były formułowane w możliwie pre-
cyzyjny sposób.
45.
W ramach Zbiorowego Funduszu Powierniczego 
Darczyńców dużo uwagi poświęcono koniecz-ności osiągania przejrzystych rezultatów.  Komisja uważa, że występując w konstruktyw-nej roli koordynatora, jako współprzewodni-czący komitetu sterującego, przyczyniła się do 
tego, iż obecność Unii Europejskiej jest bardzo 
przejrzysta dla beneficjentów oraz dla partne-rów odpowiedzialnych za wykonanie projektów 
i doceniana przez nich.
Komisja wspiera zasadę „odbudowywania  
lepiej”, która powinna wzmocnić poczucie  odpowiedzialności za projekty odbudowy i ich trwałość.
ed807149inside_PL.indd   39 ed807149inside_PL.indd   39 2/09/08   16:16:11 2/09/08   16:16:11
40
Zalecenie 4
Komisja przyjmuje do wiadomości zalecenie  
Trybunału i rozważy, w pełnej współpracy  
z innymi darczyńcami oraz władzami państw  
korzystających z pomocy, w jaki sposób można lepiej przewidywać istotne podwyżki cen  w następstwie klęsk żywiołowych.
Zalecenie 5
Komisja uważa, że przejrzystość jest bar-dzo ważną kwestią i zawsze dąży do jej  
zwiększania.
Zalecenie 6
Komisja zgadza się, że kwestie dotyczące  trwałości należy uwzględniać, począwszy od  
fazy opracowywania projektów. Oceny ryzyka, w tym ryzyka dotyczącego trwałości, zazwy-
czaj dokonuje się na etapie opracowywania  
projektów, a Komisja podejmie starania, aby  
wzmocnić ten aspekt na wszystkich etapach  
realizacji projektów.
ed807149inside_PL.indd   40 ed807149inside_PL.indd   40 2/09/08   16:16:11 2/09/08   16:16:11
Jak otrzymać publikacje UE
Płatne publikacje Urzędu Publikacji są dostępne w EU Bookshop http://bookshop.europa.eu.
Ze strony tej można złożyć zamówienie na publikacje w dowolnym biurze sprzedaży.Pełną listę sprzedawców naszych publikacji na całym świecie można uzyskać, wysyłając faks 
pod numer (352) 2929 42758.Europejski Trybunał Obrachunkowy
Sprawozdanie specjalne nr 6/2008
Komisja Europejska na rzecz odbudowy koniecznej w następstwie uderzenia fali tsunami i huraganu Mitch
Luksemburg: Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich2008 — 40 str. — 21 x 29,7 cmISBN 978-92-95009-50-9
ed807149cover_PL.indd   2 ed807149cover_PL.indd   2 8/09/08   15:01:12 8/09/08   15:01:12
2008
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ 
OBRACHUNKOWYKOMISJA EUROPEJSKA NA RZECZ ODBUDOWY 
KONIECZNEJ  W NASTĘPSTWIE  UDERZENIA 
FALI  TSUNAMI  I HURAGANU  MITCHEUROPEJSKI 
TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY
Sprawozdanie specjalne  nr 6W SPRAWOZDANIU TYM TRYBUNAŁ PODDAŁ ANALIZIE ZARZĄDZANIE 
PRZEZ KOMISJĘ EUROPEJSKĄ POMOCĄ NA RZECZ ODBUDOWY W NASTĘPSTWIE DWÓCH KLĘSK ŻYWIOŁOWYCH: HURAGANU MITCH W 1998 R. I FALI T SUNAMI W 2004 R. PRZEKAZANA PRZEZ KOMISJĘ 
NA RZECZ ODBUDOWY ŁĄCZNA KWOTA W WYSOKOŚCI 550 MLN 
EURO PRZEZNACZONA BYŁA NA REKONSTRUKCJĘ PODSTAWOWEJ INFRASTRUKTURY I ZAPEWNIENIE PODSTAW TRWAŁEGO ROZWOJU. TRYBUNAŁ SFORMUŁOWAŁ ZALECENIA, KTÓRYCH ZASTOSOWANIE 
MOGŁOBY W PRZYSZŁOŚCI UŁATWIĆ KOMISJI UDZIELANIE POMOCY 
W SPOSÓB WYDAJNY I SKUTECZNY.
PL
QJ-AB-08-006-PL-C
ISBN 978-92-95009-50-9
ed807149cover_PL.indd   1 ed807149cover_PL.indd   1 8/09/08   15:01:11 8/09/08   15:01:11