Priorytetem krajowych kampanii szczepień powinno pozostać zwiększenie wskaźnika zaszczepienia w ramach cyklu szczepień pierwotnych i pierwszą dawką przypominającą wśród kwalifikujących się osób. Ma to szczególne znaczenie w przypadku osób należących do grup społecznych szczególnie narażonych na ciężkie powikłania i w przypadku państw o niższych wskaźnikach wyszczepienia. Wśród państw i społeczeństw nadal utrzymują się znaczne luki i różnice, które należy wyeliminować, aby zwiększyć poziom ochrony.

Wraz z udostępnianiem poszczególnych szczepionek w różnych terminach w ciągu nadchodzących tygodni i miesięcy państwa członkowskie powinny rozważyć zarówno potencjalną ochronę zapewnianą przez dostosowane szczepionki, jak i korzyści wynikające z prowadzenia szczepień we właściwym czasie, szczególnie wśród osób należących do grup ryzyka. Krajowe strategie szczepień powinny być ze sobą skoordynowane i spójne, aby uniknąć znacznych różnic między państwami UE/EOG i aby wysyłać opinii publicznej wyraźne i spójne komunikaty. Ponadto takie strategie należy wprowadzić przed nadejściem kolejnej fali.

Jeżeli chodzi o planowanie w perspektywie średnioterminowej, Komisja współpracuje z partnerami międzynarodowymi i podmiotami opracowującymi potencjalne uniwersalne szczepionki przeciwko COVID-19 lub szczepionki skojarzone zapewniające szersze, silniejsze i bardziej długotrwałe reakcje immunologiczne. Ponadto Komisja ściśle monitoruje proces opracowywania szczepionek podawanych przez nos, domięśniowo i śródskórnie. Oczekuje się, że takie szczepionki łatwiej będzie podawać, będą one bardziej dostępne i mogą przyczynić się do wzrostu akceptacji szczepień. Ponadto unijne umowy na szczepionki stanowią również gwarancję, że przedsiębiorstwa ściśle informują państwa członkowskie o poczynionych postępach w procesie opracowywania szczepionek.

Dzięki unijnej strategii dotyczącej szczepionek państwa członkowskie dysponują odpowiednimi narzędziami umożliwiającymi planowanie i prowadzenie kampanii szczepień, w tym dostosowanymi szczepionkami przed okresem jesiennym, które umożliwiają podanie w razie potrzeby dodatkowej dawki przypominającej, zgodnie z charakterystyką takich szczepionek i krajowymi zaleceniami. Komisja nadal współpracuje z producentami w celu zapewnienia, aby z chwilą udostępnienia dostosowanych szczepionek priorytetem było dostarczenie większej ilości takich szczepionek państwom członkowskim. Ponadto Komisja w dalszym ciągu pozostaje w ścisłym kontakcie z dostawcami komponentów o krytycznym znaczeniu potrzebnych w całym procesie produkcji. Co więcej, wspólna grupa zadaniowa UE-USA ds. produkcji i łańcucha dostaw szczepionek przeciwko COVID-19 uzgodniła wykaz materiałów krytycznych potrzebnych do produkcji szczepionek przeciwko COVID-19, które warto monitorować. Takie monitorowanie posłuży jako system wczesnego ostrzegania i przyczyni się do identyfikacji ewentualnych wąskich gardeł w łańcuchu dostaw na wczesnym etapie.

Jednocześnie producenci szczepionek opracowują dostosowane szczepionki mRNA, które mają być stosowane jako dawki przypominające ukierunkowane na warianty omikron. Dostosowane wersje szczepionek Comirnaty i Spikevax, ukierunkowane zarówno na pierwotny wirus SARS-CoV-2, jak i na subwariant omikron BA.1, zostały zatwierdzone przez Europejską Agencję Leków (EMA) i dopuszczone w UE na początku września w drodze przyspieszonego procesu przewidzianego przez Komisję w 2021 r. EMA rozpoczęła również przegląd etapowy wersji szczepionki Comirnaty dostosowanej do pierwotnego wirusa SARS-CoV-2 i do jego subwariantów omikron BA.4 i BA.5 z myślą o jej przyspieszonym dopuszczeniu na jesieni. Oczekuje się, że dostosowane szczepionki mRNA będą zapewniać wyższą i szerszą ochronę przed obecnymi i przyszłymi wariantami budzącymi obawy.

W niniejszym komunikacie, opartym na zestawie działań zaproponowanych w kwietniu, wzywa się państwa członkowskie do wprowadzenia niezbędnych zintegrowanych strategii i środków, które mają przyczynić się do uniknięcia wzrostu zachorowań na COVID-19 tej jesieni i zimy, oraz do ustanowienia niezbędnych struktur umożliwiających stałe reagowanie na przyszłe ogniska choroby. Ponadto Komisja wzywa państwa członkowskie do stałej koordynacji działań na rzecz gotowości w UE, zanim dojdzie do kolejnej fali, oraz do dalszego wprowadzania programów szczepień. Podejmowanie dalszych działań już teraz umożliwi ograniczenie oczekiwanej presji wywieranej na europejskie systemy opieki zdrowotnej, zakłóceń funkcjonowania europejskich gospodarek i wyzwań dla Europejczyków.

Liczby te są niepokojące, zwłaszcza że prawdopodobnie są zaniżone i nie odzwierciedlają faktycznej sytuacji, a ponadto nie uwzględniono w nich skutków, takich jak przewlekły COVID-19, ani też wpływu pandemii na zdrowie psychiczne. Co więcej, wszystkie państwa zniosły większość obostrzeń, a ich społeczeństwa są zmęczone pandemią, co może prowadzić do zmiany zachowań. Wszystkie te czynniki ułatwiają szybką cyrkulację wirusa w UE, co sprzyja powstawaniu nowych wariantów, które mogą być odporne na ochronę immunologiczną, łatwiej się rozprzestrzeniać lub powodować cięższy przebieg choroby. Postępy poczynione wielkim kosztem w walce z pandemią mogą zatem zostać zaprzepaszczone, jeżeli wirus wymknie się spod kontroli i dojdzie do dalszych zakażeń.

Letnia fala COVID-19 wywołana przez subwarianty omikron BA.4 i BA.5 stanowi bardzo wyraźne przypomnienie, że to jeszcze nie koniec pandemii. W okresie od początku czerwca do połowy lipca w UE/EOG doszło do potrojenia liczby przypadków zachorowania na COVID-19. Od tej pory liczba przypadków zaczęła ponownie spadać, ale pozostaje wysoka wśród osób w wieku 65 lat i starszych, wśród których w rezultacie wzrósł wskaźnik przyjęć do szpitala i na oddziały intensywnej terapii (OIT). Ogółem w UE/EOG w wyniku zachorowania na COVID-19 nadal umiera ponad 2 300 osób tygodniowo.

ØZapewnienie proaktywnej komunikacji po udostępnieniu nowych i dostosowanych szczepionek. Zanim dostosowane szczepionki zostaną dostarczone, państwa członkowskie powinny przekazać społeczeństwu wyraźne informacje, aby uniknąć wszelkich pomyłek, jeżeli chodzi o sposób, czas i przyczynę podawania dawek przypominających w kolejnych miesiącach oraz o to, kto będzie miał dostęp do takich dawek.

ØZwiększenie zaufania do szczepionek poprzez monitorowanie i uwzględnianie pytań i obaw ze strony społeczeństwa, przedstawianie naukowych dowodów, na których opierają się zalecenia, oraz demaskowanie informacji wprowadzających w błąd i dezinformacji pojawiających się w tradycyjnych mediach i w mediach społecznościowych. Podstawą jest wysyłanie wyraźnych, spójnych i opartych na dowodach komunikatów wskazujących na stałe bezpieczeństwo i stałą skuteczność szczepionek przeciwko COVID-19. Ukierunkowanie na grupy społeczne, do których trudno dotrzeć, w drodze dostosowanej do potrzeb komunikacji oraz opieranie się na pracownikach służby zdrowia i liderach społecznych jako na zaufanych źródłach informacji.

ØZapewnienie zdolności do regularnej aktualizacji strategii komunikacji społecznej na podstawie rozwoju sytuacji epidemiologicznej oraz zmian poglądów i nastrojów w społeczeństwie odnośnie do trwającej pandemii i szczepień przeciwko COVID-19, w tym zdolności do monitorowania i szybkiego reagowania na pojawiające się fałszywe lub wprowadzające w błąd informacje.

ØWyeliminowanie różnic we wskaźnikach wyszczepienia. Priorytetem pozostaje zwiększenie wskaźnika zaszczepienia w ramach cyklu szczepień pierwotnych i pierwszą dawką przypominającą wśród kwalifikujących się osób, w tym wśród kwalifikujących się dzieci i młodzieży według krajowego harmonogramu szczepień. Ma to szczególne znaczenie w przypadku osób należących do grup społecznych szczególnie narażonych na ciężkie powikłania i w przypadku państw o niższych wskaźnikach wyszczepienia.

Istotne środki, takie jak propagowanie szczepień uczniów i personelu przeciwko COVID-19, zachęcanie do zachowania właściwej higieny przy kasłaniu czy kichaniu oraz higieny rąk, tworzenie ulepszonych systemów wentylacyjnych w placówkach szkolnych oraz częste przypomnienia, aby pozostać w domu w przypadku wystąpienia objawów ze strony układu oddechowego, stanowią niezbędne narzędzia pozwalające ograniczyć przenoszenie wirusa. Wdrażanie wewnątrzszkolnych środków ograniczających rozprzestrzenianie się powinno być dostosowane do danej placówki edukacyjnej i grupy wiekowej uczniów. W ramach takich środków należy ponadto uwzględnić potrzebę zapewnienia dzieciom optymalnych warunków do nauki i optymalnego środowiska społecznego. W tym zakresie aktualne pozostają wytyczne opublikowane przez ECDC w lipcu 2021 r. oraz zalecenia z tego dokumentu.

·Można ewentualnie zastosować określone wskaźniki przyjęcia do szpitala i na OIT lub wskaźniki obłożenia szpitali i OIT w związku z COVID-19 lub grypą. Najlepiej byłoby, gdyby były one podzielone według wieku.

Podczas pandemii COVID-19 dodatkowym narzędziem do gromadzenia informacji o dużych grupach społecznych okazało się monitorowanie ścieków. W bardziej systematyczny sposób włączono je do krajowych strategii nadzoru służących wykrywaniu SARS-CoV-2 i jego wariantów, a także wdrożono różne środki UE w celu wsparcia państw w tych działaniach. Na przykład 26 państw członkowskich otrzymało dotacje bezpośrednie na działania z myślą o wsparciu monitorowania ścieków oraz powiązanych działań. W planowanej zmianie dyrektywy dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych, która ma zostać przyjęta jesienią tego roku, wprowadzone zostanie monitorowanie ścieków, obejmujące monitorowanie parametrów istotnych z perspektywy zdrowia publicznego, w tym wirusa i jego wariantów w ściekach komunalnych. Zachęca się państwa członkowskie do kontynuowania starań na rzecz systematycznego monitorowania SARS-CoV-2 w ramach monitorowania ścieków oraz do stosowania działań określonych w powiązanym zaleceniu Komisji.

18 lipca 2022 r. ECDC i Biuro Regionalne WHO dla Europy opublikowały wytyczne zawierające praktyczne porady dla państw dotyczące ustanowienia skutecznych systemów nadzoru i zapewnienia ciągłości krajowego nadzoru zimą 2022/2023 i w okresie późniejszym. W wytycznych tych wskazano wiele korzyści wynikających z zintegrowanych populacyjnych systemów nadzoru oraz zdecydowanie wezwano państwa członkowskie do przeanalizowania zaleceń zawartych w wytycznych i podjęcia w związku z nimi działań następczych. Przestrzeganie tych wytycznych będzie skutkowało wzrostem porównywalności między państwami członkowskimi i zgromadzeniem bardziej rzetelnych danych epidemiologicznych. Z kolei dzięki analizie tych danych możliwe będzie skuteczniejsze i bardziej terminowe reagowanie, co w efekcie zwiększy gotowość UE na wypadek pandemii. Państwa członkowskie zachęca się do okresowego udostępniania ECDC informacji na temat statusu ich systemów nadzoru sentinel nad wirusami wywołującymi choroby układu oddechowego, na przykład w drodze odpowiedzi na rozsyłane krótkie ankiety.

Państwa członkowskie powinny dążyć do zwiększenia liczby placówek należących do systemu sentinel, zapewnić, aby były one reprezentatywne pod względem geograficznym i demograficznym dla populacji danego kraju, oraz zwiększyć liczbę wykonywanych w nich testów. Powinny one również zaplanować zwiększenie zdolności do testowania, zwłaszcza jeżeli wymaga tego reagowanie na pojawienie się nowego wariantu budzącego obawy lub wariantu grypy. Należy również utrzymać wystarczający wskaźnik sekwencjonowania, aby monitorować krążące wirusy i szybko wykrywać nowe warianty wirusa.

Do dalszego rozszerzenia i dopracowania „systemów nadzoru sentinel”, aby zapewnić ich funkcjonalność, konieczne jest wyznaczanie strategicznych priorytetów i stałe finansowanie. Systemy nadzoru sentinel powszechnie wykorzystuje się do nadzoru nad zakażeniami dróg oddechowych (np. nad grypą). W ramach systemu nadzoru sentinel nie testuje się całej populacji, tylko pobiera się próbki od szeregu reprezentatywnych przypadków w konkretnych placówkach, w tym w poradniach POZ lub szpitalach, rozmieszczonych równomiernie na terytorium państwa lub regionu. System nadzoru sentinel – obejmujący wystarczającą liczbę placówek wykonujących wystarczającą liczbę testów w sposób reprezentatywny pod względem geograficznym i demograficznym dla całej populacji w danym państwie – stanowi wydajne i skuteczne narzędzie umożliwiające monitorowanie rozprzestrzeniania się zakażenia (dróg oddechowych).

Pandemia COVID-19 zakłóciła życie dzieci i młodzieży i wpłynęła na ich codzienne zwyczaje, edukację, zdrowie, rozwój oraz ogólne samopoczucie. Dlatego ważne jest, aby pamiętać o negatywnym wpływie zakłóceń w pracy szkół na zdrowie i rozwój dzieci. Należy dążyć do tego, by wdrażane w szkołach środki były ograniczone do minimum i by zapobiec dalszej utracie możliwości uczenia się.

Wzmocnienie systemów opieki zdrowotnej i odnośnych zasobów

Kryzys związany z COVID-19 w bezprecedensowy sposób poddał próbie odporność i sprawność europejskich systemów opieki zdrowotnej. Latem 2022 r. systemy opieki zdrowotnej UE nadal stoją w obliczu wyzwań wynikających ze wzrostu liczby przyjęć do szpitali w związku z COVID-19 oraz potrzeby nadrobienia zaległości spowodowanych pandemią w zakresie opieki zdrowotnej niezwiązanej z COVID-19. Ta presja na systemy opieki zdrowotnej jest wywierana w kontekście innych długotrwałych wyzwań, takich jak utrzymujący się brak pracowników sektora zdrowia, który pogłębił się w wyniku pandemii COVID-19. Według badania przeprowadzonego przez ECDC wiele państw członkowskich zgłasza problemy z utrzymaniem i zatrudnieniem wystarczającej liczby pracowników służby zdrowia o odpowiednich kompetencjach. Jeżeli środki finansowe na opiekę zdrowotną i zasoby ludzkie nie zostaną zwiększone, istnieje ryzyko, że systemy opieki zdrowotnej nie będą dysponowały wystarczającymi zasobami na zimę 2022 r. Ponadto inne wirusy wywołujące choroby układu oddechowego (np. grypa) mogą stanowić dodatkowe obciążenie dla systemów opieki zdrowotnej. Pandemia pokazała, że konieczne jest posiadanie silnego i odpornego systemu opieki zdrowotnej dysponującego wystarczającym personelem.

Obecnie z pełnym rozmachem realizowane są inwestycje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności mające na celu wzmocnienie systemów opieki zdrowotnej. Na zapewnianie lepszej opieki zdrowotnej w ramach przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności przeznaczono ponad 42 mld EUR w formie inwestycji, a niemal jedną trzecią tej kwoty przeznaczono na inwestycje i reformy mające na celu stymulowanie cyfryzacji systemów opieki zdrowotnej. Określone inwestycje mają również na celu zwiększenie zasobów krajowych systemów opieki zdrowotnej w zakresie zdrowia publicznego. Konieczne będą ciągłe działania na rzecz wzmocnienia odporności systemów opieki zdrowotnej, od krótkoterminowych po długoterminowe. Ponadto w najnowszych zaleceniach dla poszczególnych krajów, które przyjęto w lipcu 2022 r. w ramach europejskiego semestru i które dotyczyły systemów opieki zdrowotnej w ośmiu państwach członkowskich, podkreślono potrzebę lepszej profilaktyki oraz podstawowej opieki zdrowotnej, a także rozwiązania problemu niedoboru pracowników.

Kolejne wydanie wydawanego co dwa lata sprawozdania Health at a Glance: Europe (Zdrowie i opieka zdrowotna w zarysie: Europa) zostanie opublikowane do końca 2022 r. Będzie ono zawierało w szczególności ocenę zakłóceń świadczeń zdrowotnych na rzecz pacjentów cierpiących na schorzenia inne niż COVID-19 w czasie pandemii oraz analizę strategii mających na celu pokonanie zaległości w opiece zdrowotnej. Sprawozdanie to obejmie także analizę wpływu pandemii COVID-19 na zdrowie dzieci i młodzieży, a zwłaszcza zdrowie psychiczne.

Wybiegając dalej w przyszłość, należy zwiększyć gotowość systemów opieki zdrowotnej na ogniska chorób zakaźnych i inne rodzaje wstrząsów. Prowadzenie badań odporności umożliwi państwom członkowskim regularny przegląd gotowości na kryzysy zdrowotne oraz sprawdzenie odporności ich systemów opieki zdrowotnej na określone scenariusze dużej presji i długoterminowe wyzwania strukturalne. Odporność powinna obejmować również odporność i skuteczność praktyk w zakresie zamówień publicznych stosowanych przez szpitale i inne podmioty dokonujące zakupów. Biorąc pod uwagę obciążenie, jakie stanowi pandemia pod względem zdrowia psychicznego, zwłaszcza pracowników sektora zdrowia, państwa członkowskie powinny wzmocnić środki służące poprawie stanu zdrowia psychicznego pracowników służby zdrowia i całego społeczeństwa. Ponadto poprawa stanu pracowników sektora zdrowia sprawi, że systemy opieki zdrowotnej będą odporniejsze. Komisja wspiera szkolenia dla pracowników służby zdrowia za pośrednictwem Programu UE dla zdrowia, EFS+ i unijnego paktu na rzecz umiejętności. Realizowanych jest kilka projektów mających na celu wspieranie państw w rozwiązywaniu problemów związanych z zatrzymywaniem pracowników, przekazywaniem zadań i brakiem personelu na „pustyniach medycznych” (obszarach o ograniczonym dostępie do opieki zdrowotnej). Co więcej, jeszcze w tym roku Komisja zamierza rozpocząć wspólne działanie na rzecz usprawnienia planowania i prognozowania dotyczącego pracowników opieki zdrowotnej. Ponadto Komisja wspiera dostępność zespołów ratownictwa medycznego, a także niezbędnych środków ochrony indywidualnej, artykułów medycznych i środków terapeutycznych na poziomie krajowym i unijnym (np. za pośrednictwem Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności).

Stosowanie środków terapeutycznych przeciwko COVID-19

Unijna strategia na rzecz środków terapeutycznych przeciwko COVID-19 ma na celu stworzenie szerokiej gamy bezpiecznych i skutecznych środków terapeutycznych. Ważną rolę w leczeniu pacjentów chorych na COVID-19 odgrywają w szczególności leki przeciwwirusowe i przeciwwirusowe przeciwciała monoklonalne. Do tej pory zatwierdzono osiem środków terapeutycznych przeciwko COVID-19 należących do różnych kategorii, w tym sześć leków przeciwwirusowych, dostosowanych do poszczególnych etapów i stopni dotkliwości choroby. W okresie od października 2020 r. do lipca 2022 r. zawarto cztery umowy ramowe dotyczące wspólnego udzielania zamówień, w tym przedłużenia, aby zapewnić dostępność leków przeciwwirusowych w szeregu państw członkowskich.

Komisja będzie nadal współpracować z państwami członkowskimi w celu identyfikacji priorytetów dalszego wspólnego udzielania zamówień na środki terapeutyczne oraz lepszej integracji z ugruntowanymi procesami krajowymi i unijnymi. Wzmożona współpraca i wspólne zamówienia wzmacniają solidarność przez zapewnienie sprawiedliwego dostępu i dostępności środków terapeutycznych w uczestniczących państwach członkowskich. Jak wskazano w umowie dotyczącej wspólnego udzielania zamówień z 2014 r. podpisanej przez 37 państw, wspólne zamawianie wzmacnia również siłę nabywczą, zwłaszcza w przypadku mniejszych państw członkowskich, pozwalając na lepsze postanowienia umowne i korzyści skali.

Potrzeba wielokrajowych badań klinicznych

Od stycznia 2022 r., wraz z rozpoczęciem stosowania rozporządzenia w sprawie badań klinicznych, w całej UE zharmonizowano ocenę badań klinicznych i nadzór nad nimi, w szczególności za pomocą systemu informacji o badaniach klinicznych (CTIS). Rozporządzenie w sprawie badań klinicznych umożliwia szybsze wydawanie pozwoleń na badania kliniczne we wszystkich państwach członkowskich, co prowadzi do zwiększenia ogólnej efektywności badań klinicznych. Jednocześnie zachowane zostaną wysokie standardy jakości i bezpieczeństwa już ustanowione w odniesieniu do takich badań.

Dzięki rozporządzeniu i CTIS sponsorzy komercyjni i niekomercyjni mogą obecnie składać wnioski o pozwolenia na badania kliniczne w maksymalnie 30 państwach UE/EOG jednocześnie. Nowe ramy regulacyjne i platforma usprawniają wymianę informacji oraz wspólne podejmowanie decyzji dotyczących badań klinicznych. CTIS, którego stosowanie przy składaniu wniosków o pozwolenie na badania kliniczne stanie się obowiązkowe przed 31 stycznia 2023 r., zapewnia również publiczną bazę danych z możliwością wyszukiwania dla pracowników służby zdrowia, pacjentów i ogółu społeczeństwa. Na dzień 31 stycznia 2025 r. rozporządzenie będzie w pełni stosowane i wszystkie badania kliniczne będą musiały być zgodne z przepisami.

W nadchodzących latach to nowe europejskie otoczenie regulacyjne odnoszące się do badań klinicznych będzie skutkować ułatwieniem, usprawnieniem, przyspieszeniem i zwiększeniem przejrzystości wielokrajowych badań klinicznych, również w odniesieniu do ewentualnych nowych środków terapeutycznych i szczepionek przeciwko COVID-19. Ponadto pozwoli ono zapewnić, aby UE oferowała atrakcyjne i sprzyjające środowisko do prowadzenia badań klinicznych na dużą skalę, z wysokimi standardami przejrzystości publicznej i bezpieczeństwa uczestników badań klinicznych.

Grupa zadaniowa ds. stanów zagrożenia, ustanowiona w ramach zmienionego mandatu EMA, udziela doradztwa w zakresie protokołów badań klinicznych, w tym wspólnych badań klinicznych, podmiotom opracowującym badania kliniczne prowadzone w Unii. W ostatecznym rozrachunku doradztwo to ułatwi terminowe opracowywanie i dopuszczanie do obrotu produktów medycznych, takich jak szczepionki i farmakoterapie, oraz poprawi ogólną koordynację badań klinicznych w Europie. Państwa członkowskie powinny uwzględniać wspomniane doradztwo naukowe grupy zadaniowej ds. stanów zagrożenia przy wydawaniu pozwoleń na badania kliniczne.

Oprócz tego w ramach programu „Horyzont 2020” ustanowiono dwie unijne sieci badań klinicznych: jedną ukierunkowaną na środki terapeutyczne przeciwko COVID-19 i jedną ukierunkowaną na szczepionki przeciwko COVID-19. Powyższa sieć badań terapeutycznych obejmuje platformowe adaptacyjne badania kliniczne realizowane na szeroką skalę w populacjach pacjentów intensywnej opieki medycznej, pacjentów hospitalizowanych oraz pacjentów podstawowej opieki zdrowotnej. Ponadto mechanizm doradczy wspólnego dostępu (ang. joint access advisory mechanism, JAAM) wspiera wydajne korzystanie z zasobów w ramach badań i umożliwia unikanie dublowania działań. Sieć badań nad szczepionkami obejmuje ukierunkowane na zdrowie publiczne badania nad szczepionkami wśród osób starszych, w całej populacji osób dorosłych i wśród dzieci.

Nacisk na leczenie zespołu post-COVID-19 („przewlekły COVID-19”)

Pojawiające się dowody sugerują, że aż 1 na 8 osób, które odzyskują zdrowie po COVID-19, doświadczy wyniszczających objawów utrzymujących się znacznie dłużej niż oczekiwano, co prowadzi do pogorszenia jakości życia.

Chociaż ryzyko rozwinięcia się zespołu post-COVID-19 wydaje się być większe wśród osób starszych z chorobami współistniejącymi, które przyjęto do szpitala z powodu COVID-19, badania wykazały, że jest to również powszechne wśród dotychczas zdrowych osób młodych, które doświadczyły łagodnych objawów lub nie doświadczyły żadnych objawów podczas pierwszego zakażenia wirusem. U osób z zespołem post-COVID-19 może wystąpić szeroki zakres objawów, między innymi ze strony układu oddechowego, sercowo-naczyniowego, pokarmowego, poznawczego, mięśniowo-szkieletowego i neurologicznego. Objawy te mogą pojawiać się okresowo, wpływać na kilka układów organizmu i wahać się od łagodnych po obezwładniające, często upośledzając zdolność danych osób do powrotu do pracy. W kontekście tej dużej liczby objawów do tej pory nie powstały żadne sprawdzone metody leczenia tej choroby.

Ta nowa grupa pacjentów będzie wymagała szczególnej opieki, często w ramach różnych specjalizacji medycznych. Oczekuje się, że będzie to stanowiło znaczne obciążenie dla europejskich systemów opieki zdrowotnej i może pogłębić duże niedobory opieki niezwiązanej z COVID-19, które nawarstwiły się w trakcie pandemii. W związku z tym istnieje pilna potrzeba zintensyfikowania badań mających na celu zrozumienie biologicznych podstaw zespołu post-COVID-19. Lepsze zrozumienie patologii zespołu post-COVID-19 umożliwi badaczom określenie możliwych terapii, a ostatecznie przygotowanie badań klinicznych na dużą skalę w celu sprawdzenia ich skuteczności.

W tym kontekście w ramach unijnego programu prac „Horyzont Europa” na lata 2021–2022 zapewniono finansowanie sześciu projektów badawczych poświęconych zespołowi post-COVID-19. Projekty te mają na celu lepsze określenie cech zespołu post-COVID-19, jak również zbadanie czynników ryzyka jego wystąpienia w następstwie różnych wariantów SARS-CoV-2 i w różnych grupach społecznych, z myślą o zidentyfikowaniu potencjalnych biomarkerów i zebraniu informacji na temat możliwości leczenia.