[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 5.11.2008

KOM(2008) 712 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Program działalności legislacyjnej i prac Komisji na 2009 r. Działajmy już teraz na rzecz lepszej Europy CZĘŚĆ 1

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Program działalności legislacyjnej i prac Komisji na 2009 r. Działajmy już teraz na rzecz lepszej Europy

1. CHWILA PRÓBY DLA EUROPY

W czasach kryzysu potrzeba aktywnej solidarności państw członkowskich i instytucji europejskich jest najsilniejsza. W takiej sytuacji jak obecna UE może zaoferować obywatelom Europy prawdziwą wartość dodaną. Trwający obecnie kryzys finansowy i osłabienie tempa wzrostu gospodarczego stanowi jedno z najtrudniejszych wyzwań, przed jakimi kiedykolwiek stanęła Europa. W tych okolicznościach Unia musiała już wykazać się szybkością działania, sprawnym podejmowaniem decyzji i solidarnością. Przede wszystkim Unia umiejętnie i z dużą dozą kreatywności stawiła czoła nagłemu kryzysowi zaufania na rynkach finansowych. Teraz Unia musi wykorzystać swe zdolności, aby zreformować sektor finansowy i złagodzić negatywne konsekwencje spowolnienia ekonomicznego na gospodarkę realną i na swoich obywateli.

Chaos ekonomiczny przesłonił w 2008 r. inne stojące przed UE wyzwania. Wzrost cen żywności i energii w ciągu ostatniego roku wywarł podwójną presję na europejskie gospodarstwa domowe. Proces ratyfikacji traktatu lizbońskiego zatrzymał się z powodu negatywnego wyniku referendum w Irlandii. Konflikt w Gruzji wymagał od Europy odegrania głównej roli przy wypracowywaniu rozwiązania i dostarczaniu pomocy. UE pokazała swoją odporność w obliczu tych wyzwań. Udowodniła, że potrafi dostosowywać się do zmieniających się okoliczności i działać w zdecydowany i skoncentrowany sposób.

Od początku swojego urzędowania aktualna Komisja Europejska starała się wykorzystywać dostępne narzędzia w jak najlepszy sposób. Komisja odgrywa różnorodne role w europejskim systemie instytucjonalnym: decyduje o kierunku prowadzonej polityki i zapewnia jej spójność, inicjuje wnioski legislacyjne, zarządza ważnymi politykami i programami, odgrywa rolę gwaranta przestrzegania unijnego prawa i zapewnia równość szans w Europie. Komisja podjęła szczególne wysiłki, aby współpracować na partnerskich zasadach z innymi ważnymi podmiotami kształtującymi i realizującymi prace UE: Parlamentem Europejskim, Radą, państwa członkowskimi, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i obywatelami na wszystkim poziomach. Ważnym przykładem jest tutaj dialog z Parlamentem Europejskim i Radą na temat Rocznej Strategii Politycznej, który – podobnie jak propozycje parlamentów krajowych – dostarczył informacji i pomógł w przygotowaniu do opracowania niniejszego programu działalności.

W 2008 r. instytucje UE udowodniły swoją gotowość i zdolność do dostosowania się do nowych okoliczności i zmieniających się harmonogramów działania. Elastyczność będzie bez wątpienia ważnym aspektem pracy Komisji w 2009 r. Jednocześnie w ubiegłych latach Komisja zapoczątkowała szereg istotnych długoterminowych inicjatyw politycznych dotyczących takich dziedzin jak energia, zmiany klimatu, migracje i polityka społeczna. W ostatnim roku swojego mandatu Komisja będzie koncentrowała się na zakończeniu rozpoczętych prac w bliskiej współpracy z Radą i Parlamentem. Komisja przyznała priorytet osiąganiu konkretnych korzyści dla obywateli. Dlatego pragnie zagwarantować, że jej najważniejsze inicjatywy zamienią się w odpowiednie przepisy i zostaną wprowadzone w życie oraz jest zdecydowana ściśle współpracować z innymi instytucjami UE, aby osiągnąć ten cel.

W trakcie swojej kadencji, Komisja usiłowała wyposażyć odpowiednio Unię Europejską, aby mogła ona skutecznie reagować na globalizację. Europa czerpie korzyści z istnienia otwartych społeczeństw i otwartych rynków, ale jedne i drugie potrzebują odpowiednich regulacji. UE jest dumna ze swojej tradycji wprowadzania regulacji ekonomicznych, społecznych i służących ochronie środowiska, które przynoszą wielkie korzyści jej obywatelom. Komisja pracuje nad opracowaniem wniosków wynikających z tych doświadczeń i wykorzystaniem ich do odpowiedniego kształtowania globalizacji, tak aby w jak największym stopniu skorzystać z szans przez nią oferowanych. Kryzys finansowy pokazał, że ze względu na globalizację jeszcze bardziej potrzebne są regulacje i koordynacja na poziomie globalnym. Komisja uważa, że jej inicjatywy zmierzające do realizacji strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, wprowadzanie odnowionej agendy społecznej we współczesnej Europie, zwalczania zmian klimatycznych i promowania bezpieczeństwa energetycznego oraz rozwiązania dotyczących całego kontynentu problemów, jak migracje i starzenie się społeczeństw, dobrze przysłużą się Unii. Wspólnie stanowią one praktyczny program działania na najbliższe dekady.

W momencie rozpoczęcia urzędowania Komisja zaproponowała ambitny program służący zwiększeniu dobrobytu oraz poprawie bezpieczeństwa i sprawiedliwości społecznej w Europie. Mimo szeregu poważnych wyzwań, w ciągu ostatnich czterech lat wiele osiągnięto. Komisja aktywnie stała na straży najlepszych rozwiązań unijnych wprowadzonych w ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat, oraz przedstawiała propozycje nowych inicjatyw, które pozwolą na dalszą realizację ambitnego programu. Wiosną 2009 r. Komisja opublikuje oświadczenie, przygotowane w ścisłej współpracy z Parlamentem Europejskim i Radą, dotyczące dotychczasowych osiągnięć w budowie Unii Europejskiej XXI wieku. Rok 2009 jest jednak przede wszystkim rokiem wyborów europejskich: wybory do Parlamentu Europejskiego w czerwcu 2009 r. dadzą obywatelom w całej UE możliwość wyrażenia swojej opinii na temat tego, w jakim kierunku Unia powinna podążać w przyszłości. Program prac Komisji na 2009 rok musi zagwarantować, że udzielimy odpowiedzi na wyzwania tego trudnego okresu i określimy plan działań UE na przyszłość.

Zmiany budżetowe, które Komisja zaproponuje w przyszłym roku, będą stanowiły okazję, aby sięgnąć w przyszłość i ustalić w jaki sposób Unia Europejska może używać narzędzi budżetowych, aby jak najlepiej realizować nowoczesną politykę.

Rok 2009 będzie rokiem ważnych rocznic – pięciolecia rozszerzenia z 2004 r. i dwudziestolecia upadku muru berlińskiego. Będzie to właściwy moment, aby uczcić sukces rozszerzenia, moment, w którym Unia Europejska może ponownie zademonstrować swoje centralne miejsce w budowie Europy pokoju, dobrobytu i solidarności.

2. PRIORYTETY NA ROK 2009

2.1. Wzrost gospodarczy i zatrudnienie

Kryzys finansowy i spowolnienie gospodarcze jeszcze raz pokazały znaczenie UE, jeżeli chodzi o zapewnienie Europejczykom dobrobytu ekonomicznego i społecznego. Mimo że przyczyny kryzysu finansowego znajdują się głównie poza UE, jednolity rynek sprawił, że skoncentrowano się na wzajemnej zależności gospodarek europejskich i na potrzebie przyjęcia wspólnego stanowiska i podjęcia skoordynowanych działań. Euro i Europejski Bank Centralny odegrały rolę ważnych biegunów stabilności w tym trudnym okresie, a dodatkowo wspierały je w tej roli wymogi Paktu Stabilności i Wzrostu.

W miarę jak coraz większe obawy zaczął budzić negatywny wpływ spadku tempa wzrostu gospodarczego na zatrudnienie i przedsiębiorstwa, UE ponownie znalazła się centrum uwagi. Uznaje się, że działania mające na celu ograniczenie rozmiarów spowolnienia gospodarczego, zmniejszenie jego skutków dla mieszkańców Europy i pomoc dla europejskiej gospodarki w powrocie na ścieżkę zrównoważonego wzrostu powinny być podejmowane na szczeblu europejskim.

Komisja odgrywa wiele różnych ról w życiu gospodarczym Unii Europejskiej. Jej rola w codziennych działaniach na rzecz zagwarantowania równości szans w ramach jednolitego rynku i utrzymania UE jako unii celnej gwarantuje podmiotom rynkowym i państwom członkowskim, że będą miały możliwość działania w warunkach sprawiedliwej konkurencji i że te same reguły będą stosowane do małych, jak i dużych państw członkowskich. Komisja jest odpowiedzialna za inicjowanie procesu prawodawczego, ale odgrywa także bardziej ogólną rolę koordynatora i uczciwego pośrednika, pomagając UE w realizacji współpracy. Rola ta miała duże znaczenie w momencie, gdy potrzebne były natychmiastowe działania, aby uporać się z kryzysem finansowym; Komisja zadbała o odpowiednie europejskie ramy, które wskazałyby kierunek państwom członkowskim przy opracowywaniu planów stabilizacyjnych, które byłyby kompatybilne z jednolitym rynkiem i z zasadami pomocy państwa oraz uwzględniałyby interesy wszystkich podmiotów. Komisja pozostanie aktywna i nadal będzie czujna w miarę jak postępują dalsze prace zmierzające do odbudowy zaufania na rynkach finansowych, a szczególną rolę odegra w opracowywaniu i promowaniu wspólnego europejskiego podejścia wobec przeciwdziałania chaosowi gospodarczemu na poziomie światowym.

Następny etap to podjęcie praktycznych działań, aby odpowiednio przekształcić ramy regulacyjne w sektorze finansowym UE. Zadaniem Komisji jest także przedstawienie wniosków legislacyjnych dotyczących odpowiedniego systemu regulacji na potrzeby jednolitego rynku, w tym także w dziedzinie usług finansowych. Jesienią 2008 r. Komisja przyśpieszyła prace i przedstawiła szereg szczegółowych wniosków legislacyjnych dotyczących wymogów kapitałowych, gwarancji depozytowych i agencji ratingowych, jak również nowe reguły dotyczące księgowości. Jednym z głównych celów na 2009 r. powinno być utrzymanie dotychczasowego tempa reform i udzielenie pomocy Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, tak aby mogły one szybko przyjąć te środki, które są niezbędne do odbudowy zaufania wśród obywateli, inwestorów i przedsiębiorstw.

Trwają przygotowania do drugiej fazy tych prac, ich realizacja rozpocznie się w 2009 r. Pakiet środków finansowych będzie rezultatem trwającego szeroko zakrojonego przeglądu, w ramach którego analizowana jest adekwatność przepisów, nadzór finansowy i przejrzystość wszystkich podmiotów w ramach systemu finansowego i wszystkich znaczących inwestorów rynkowych - w tym funduszy zabezpieczających i funduszy inwestujących na niepublicznym rynku kapitałowych – w celu wyeliminowania wszelkich wykrytych luk w przepisach. Przegląd dotyczył również będzie wynagrodzeń kadry zarządzającej i rynków instrumentów pochodnych. Wyciągnięte także zostaną wnioski z prac grupy eksperckiej wysokiego szczebla UE ds. nadzoru finansowego ustanowionej przez Komisję. Pierwsze rezultaty prac grupy będą gotowe na tyle wcześnie, aby Komisja mogła je przedstawić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie przed wiosennym posiedzeniem Rady Europejskiej.

Ponieważ realna część gospodarki odczuwa negatywne konsekwencje kryzysu, Komisja przygotowuje strategię zmierzającą do ograniczenia wpływu kryzysu na wzrost gospodarczy, wsparcia osób tracących pracę oraz poprawy kondycji gospodarki UE, tak aby była gotowa zareagować odpowiednio w momencie zmiany cyklu koniunkturalnego. Oznacza to konieczność wdrożenia wielu z najważniejszych celów lizbońskiej strategii na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia: zwiększenia swobody MŚP, tak aby mogły skoncentrować się na rozwijaniu swojej działalności, organizowaniu szkoleń (w tym ponownych szkoleń dla tych samych osób), aby promować umiejętności niezbędne w ramach gospodarki jutra, oraz na inwestowaniu w badania i rozwój. Oznacza to, że wsparcie dla przemysłu musi mieć przemyślany charakter i pomagać przedsiębiorstwom w zaspokajaniu ich długofalowych potrzeb, jak konieczność zwiększenia efektywności energetycznej i przestawienia się na innowacyjne czyste ekologicznie technologie. Oznacza to konieczność współpracy z państwami członkowskimi w celu przyśpieszenia realizacji programów polityki spójności w latach 2007-2013 w celu wsparcia inwestycji publicznych. Długoterminowe perspektywy wzrostu gospodarczego w Europie nadal zależą od racjonalnych finansów publicznych i otwartych rynków.

W innych obszarach Komisja realizuje działania wynikające z przeglądu jednolitego rynku. Zrealizowanych zostanie wiele inicjatyw mających na celu poprawę sytuacji konsumentów, usprawnienie odszkodowań, ułatwienie działalności przedsiębiorstw w ramach jednolitego rynku dzięki zmianie podejścia do opodatkowania i zmodernizowanie ram prawnych prowadzenia działalności gospodarczej. W ramach monitorowania rynku przeanalizowane zostaną rynki detaliczne urządzeń elektrycznych i farmaceutyków w celu zidentyfikowania problemów w funkcjonowaniu tych sektorów i zagwarantowania, że korzyści z istnienia jednolitego rynku docierają do obywateli. Brak jednolitego europejskiego patentu o przystępnej cenie jest poważnym niedociągnięciem w ramach jednolitego rynku.

W okresie problemów ekonomicznych i presji społecznej jeszcze bardziej istotne niż zazwyczaj jest realizowanie agendy społecznej na rzecz możliwości, dostępu i solidarności. Komisja będzie starała się odnowić strategię na rzecz młodzieży, aby lepiej reagować na problemy młodzieży – takie jak nieproporcjonalnie wysokie bezrobocie i przedwczesne kończenie edukacji. Ważnym elementem tych wysiłków mających na celu zapewnienie młodzieży odpowiednich możliwości jest inicjatywa „Nowe umiejętności na rzecz nowych miejsc pracy” wspierająca wchodzenie młodych ludzi na rynek pracy. Komisja podejmie także szczególne wysiłki, aby pomóc Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w dalszych pracach nad wnioskami legislacyjnymi dotyczącymi zwalczania dyskryminacji, rad zakładowych oraz godzenia pracy z życiem rodzinnym.

Europejski Rok Twórczości i Innowacji będzie służył podkreśleniu znaczenia pozyskiwania umiejętności i promowania innowacji w ramach strategii UE na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Inicjatywa mająca na celu poprawę kontaktów pomiędzy uniwersytetami i przedsiębiorstwami wzmocni inne ważne ogniwo tego łańcucha. Wraz z funkcjonowaniem Europejskiego Instytutu Technologicznego uruchomiona zostanie pierwsza wspólnota wiedzy i innowacji.

Dzięki strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia osiągnięto konsensus w sprawie wyposażenia Europy w środki, które pomogą jej sprostać wyzwaniom dotyczącym konkurencji i problemów społecznych w przyszłości oraz sprawić, aby gospodarka europejska opierała się na najważniejszych europejskich wartościach, takich jak sprawiedliwość społeczna i zrównoważony rozwój. Spowolnienie gospodarcze należy uwzględnić, ale nie powinno ono odwieźć UE od jej długoterminowego zadania: budowy konkurencyjnej, opartej na wiedzy zrównoważonej Europy. Wejście Słowacji do strefy euro będzie ważnym symbolem postępów euro na drodze do stania się ważnym czynnikiem stabilności w ramach gospodarki światowej. Stanie się to w tym samym momencie, w którym przygotowana zostanie analiza pięciu lat wpływu rozszerzenia na gospodarkę UE.

W ciągu 2009 r. Komisja będzie pracowała nad dostosowaniem strategii lizbońskiej do okresu po 2010 r. i w trakcie tych prac poważnym wyzwaniem będzie wyznaczenie odpowiedniej równowagi pomiędzy priorytetami długo- i krótkoterminowymi. Niezbędne jest zdecydowane zaangażowanie na rzecz reform strukturalnych, aby zwiększyć zaufanie obywateli i inwestorów w krótkiej perspektywie czasowej oraz poprawić odporność i dynamikę naszych gospodarek w dłuższej perspektywie czasowej.

2.2. Zmiany klimatyczne i zrównoważony rozwój w Europie

Rok 2009 będzie miał decydujące znaczenie dla wysiłków na rzecz zwalczania zmian klimatycznych. Konwencja ONZ ds. zmian klimatu w Kopenhadze będzie sprawdzianem woli politycznej na rzecz dokonania historycznych zmian: kulminacji działań mających na celu uzgodnienie skoku naprzód jeżeli chodzi o zmniejszanie emisji gazów cieplarnianych od 2012 r.

Komisja pragnie, aby UE przodowała w podejmowaniu bardzo ambitnych zobowiązań. W wyniku przeprowadzonej debaty powstała zgoda co do osiągnięcia do 2020 r. trzech najważniejszych celów: zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych o 20%, zwiększenia udziału energii odnawialnej do 20% i poprawy efektywności energetycznej o 20%. Od wprowadzenia pakietu środków umożliwiających osiągnięcie tych celów zależy w dużej mierze wiarygodność Europy jako czynnika napędzającego globalne wysiłki na rzecz zwalczania zmian klimatycznych. Obecne problemy ekonomiczne w najmniejszym stopniu nie zmniejszyły konieczności realizacji w długiej perspektywie czasowej polityki mającej umieścić Europę w awangardzie, jeżeli chodzi o budowę niskoemisyjnej gospodarki: środki stymulujące popyt należy skierować na technologie ekologiczne i efektywność energetyczną. Kluczowe znaczenie ma zagwarantowanie pełnej realizacji tych środków przed wyborami do Parlamentu Europejskiego.

Środki te umożliwią UE objęcie przywództwa w negocjacjach toczonych pod auspicjami ONZ, które jednak nadal będą wymagały determinacji, wytrwałości i wyobraźni. Na początku 2009 r. Komisja przedstawi wnioski legislacyjne dotyczące strategii, jaką UE powinna przyjąć, aby zagwarantować osiągnięcie ambitnego i szeroko zakrojonego globalnego porozumienia.

Innym ważnym celem omawianego pakietu jest uczynienie europejskiego sektora energetycznego bezpiecznym, zrównoważonym i konkurencyjnym. Wzrost cen energii odnotowany w 2008 r. ponownie zwrócił uwagę na stopień narażenia Europy, jeżeli chodzi o zabezpieczenie dostaw energii, i palącą potrzebę promowania bezpieczeństwa energetycznego. W ramach strategicznego przeglądu energetycznego Komisji wypracowana zostanie ogólna strategia na rzecz poprawy bezpieczeństwa energetycznego, która powinna być jednym z najważniejszych elementów działań prowadzonych w 2009 r. Strategia ta będzie obejmować konkretne posunięcia na rzecz efektywności energetycznej poprzez realizowanie wspólnego celu, jakim jest budowa połączeń wzajemnych i efektywne zarządzanie zapasami, szczególnie w celu połączenia nowych państw członkowskich z europejską siecią przesyłową, oraz skoordynowane podejście do poprawy i dywersyfikacji dostaw pochodzących spoza Unii. Strategia podkreśla także znaczenie przyjęcia wniosków legislacyjnych dotyczących rynku wewnętrznego gazu i elektryczności, wprowadzenia nowych uregulowań w celu zwiększenia konkurencyjności i zapewnienia właściwych cen oraz zapewnienia współpracy krajowych podmiotów regulacyjnych.

Zrównoważony rozwój znajduje się w centrum prowadzonej przez UE polityki. W 2009 r. przeanalizowana zostanie przyszłość strategii zrównoważonego rozwoju UE oraz w jaki sposób można najefektywniej zrealizować jej cele. Jeżeli chodzi o konkretne inicjatywy, strategia UE dla regionu Morza Bałtyckiego przyczyni się do budowy zrównoważonego ekologicznie, zamożnego, dostępnego i bezpiecznego regionu. Polityka transportowa UE będzie stawała się coraz bardziej ekologiczna, a Komisja wyda komunikat w sprawie przyszłych scenariuszy rozwoju transportu w perspektywie 20 do 40 lat oraz zieloną księgę dotyczącą transeuropejskich sieci transportowych. Polityka ochrony środowiska, polityka rolna i polityka rybołówstwa zmierzają do zintegrowania systemów bieżącego zarządzania i kontroli dzięki długoterminowej wizji zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych Europy. W 2009 r. Komisja rozpocznie także konsultacje w sprawie reformy wspólnej polityki rybołówstwa w kontekście zintegrowanej polityki morskiej Unii Europejskiej, a bioróżnorodność będzie w tym kontekście ważnym zagadnieniem. W 2009 r. powinna się także odbyć „kontrola okresowa” WPR, obejmująca przesunięcie funduszy z płatności bezpośrednich do obszaru rozwojów wiejskich w celu sprostania nowym wyzwaniom, takim jak zmiany klimatyczne, energia odnawialna, zarządzanie wodą i bioróżnorodność.

2.3. Europa bliższa obywatelom

Obecna Komisja umieściła obywateli Europy w centrum europejskiego projektu za pośrednictwem polityk w obszarach bliskich obywatelom, takich jak prawa podstawowe i obywatelstwo, migracje, sprawiedliwość, bezpieczeństwo, ochrona konsumenta i ochrona zdrowia.

Odpowiadając na silne oczekiwania ze strony obywateli UE, Komisja rozpocznie inicjatywy dotyczące wielu obszarów o bezpośrednim znaczeniu dla obywateli. Podjęte zostaną konkretne działania w celu wzmocnienia skutecznej ochrony konsumentów w całej Europie. Nadal monitorowane będzie bezpieczeństwo żywnościowe oraz zdrowie i dobrostan zwierząt, a Komisja będzie kontynuowała prace nad strategią ochrony zdrowia UE, aby pomóc państwom członkowskim w zapewnieniu jak najlepszej ochrony zdrowia publicznego. Komisja przeanalizuje szczególnie jaką rolę UE może odegrać w zmniejszaniu nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej w Europie.

W celu odpowiedniego przygotowania UE do przyszłych zmian w 2009 r. nadal będą trwały prace dotyczące zagadnień demograficznych, w ścisłej współpracy z prezydencją czeską i szwedzką: w trakcie wiosennego posiedzenia Rady Europejskiej przedstawiona zostanie ocena dotycząca stopnia przygotowania UE do reagowania na zmiany demograficzne.

W 2009 r. Komisja przedstawi wnioski legislacyjne dotyczące dalszego rozwoju UE jako przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Będą one stanowiły podstawę do dyskusji z państwami członkowskimi w celu przyjęcia programu, który ma być kontynuacją obecnego programu haskiego.

Priorytetem będą dalsze działania na rzecz utworzenia wspólnej polityki imigracyjnej. W niedawno opublikowanym komunikacie „Wspólna polityka imigracyjna dla Europy: zasady, działania, narzędzia”[1] Komisja zobowiązała się do realizacji serii celów i zasad w ramach partnerstwa z państwami członkowskimi i innymi instytucjami UE. Wspomniane cele i zasady będą stanowiły podstawę działań Komisji w 2009 r., w ramach których kwestię imigracji należy w pełni uwzględnić w innych, szerszych politykach UE na rzecz wzrostu gospodarczego, konkurencyjności i integracji społecznej. Pewną rolę musi odegrać także polityka w dziedzinie stosunków zewnętrznych, głównie poprzez promowanie wzmocnionych partnerstw z krajami trzecimi w zakresie zarządzania migracjami oraz ściślejsze związanie jej z polityką na rzecz rozwoju i polityką handlową.

W 2009 r. zacznie funkcjonować europejska sieć migracji, oraz będą miały miejsce pierwsze działania umożliwiające ukończenie do 2010 r. wspólnego europejskiego system azylowego, w tym utworzenie Europejskiego Urzędu Wsparcia ds. Polityki Azylowej. Komisja przykłada specjalną wagę do przyjęcia i realizacji niedawno przedstawionych wniosków legislacyjnych w dziedzinie migracji i azylu. Dążyć się będzie do budowy systemu zintegrowanego zarządzania granicami poprzez ściślejszą współpracę operacyjną i uruchomienie nowego mechanizmu oceny Schengen. W dziedzinie polityki powrotów promowana będzie praktyczna współpraca pomiędzy państwami członkowskimi oraz pomiędzy państwami członkowskimi a agencją FRONTEX.

Obywatele przemieszczają się swobodnie w ramach UE, muszą więc mieć równy dostęp do sprawiedliwości i praworządności. Osoby łamiące prawo muszą być ścigane i stawiane przed sądem. W 2009 r. UE poczyni postępy na drodze do stania się prawdziwym obszarem sprawiedliwości dzięki inicjatywom służącym polepszeniu systemu wzajemnego uznawania w sprawach karnych i w sprawach cywilnych w takich obszarach, jak orzeczenia, prawa procesowe, dziedziczenie, testamenty. Aby poprawić bezpieczeństwo obywateli UE, Komisja przedstawi także szereg wniosków legislacyjnych w sprawie zwalczania nowych form przestępczości: skuteczniejszego zapobiegania molestowaniu dzieci i handlu nimi, wzmocnienia międzynarodowej współpracy mającej na celu zwalczanie ataków w sieciach komputerowych i zapobieganie im, oraz ograniczania ryzyka ataków terrorystycznych z wykorzystaniem broni chemicznej, biologicznej, atomowej i materiałów rozszczepialnych.

2.4. Europa jako partner na arenie międzynarodowej

W zglobalizowanym świecie wspomnianymi powyżej celami i wyzwaniami nie można zajmować się w oderwaniu od świata zewnętrznego. Należy zajmować się nimi i filtrować je poprzez zewnętrzną politykę UE, która zawsze łączy długookresowe podejście strategiczne z reagowaniem na bieżące potrzeby polityki zagranicznej.

W 2009 r. Komisja nadal będzie budowała długoterminowe stosunki z najważniejszymi partnerami. Ubiegłoroczne wydarzenia dobitnie pokazały znaczenie budowy wspólnoty poglądów z USA w trudnym okresie wysokiej presji. Pokazały również wagę dobrych stosunków z Rosją dla obu stron oraz konieczność opracowania skutecznej polityki wobec tego kraju w takich dziedzinach, jak energia, migracje, handel i inwestycje. Kryzys finansowy ponownie podkreślił potrzebę pogłębienia stosunków Europy z najważniejszymi partnerami w Azji, jak Chiny, Indie i Japonia, jak również z innymi wschodzącymi gospodarkami, jak Brazylia.

Kryzys gruziński latem 2008 r. pokazał dwa ważne aspekty działań zewnętrznych UE. Po pierwsze, pozwolił zauważyć, że Unia Europejska jest postrzegana jako pozytywna siła w zapobieganiu konfliktom i ich rozstrzyganiu, zdolna do pełnienia roli mediatora w najbardziej napiętych sytuacjach. Po drugie, wymagał od UE działania w sposób szybki i zdecydowany, nie tylko za pośrednictwem kanałów dyplomatycznych, ale także jeżeli chodzi o dostarczenie potrzebującym niezbędnej pomocy.

Dwa miesiące później kryzys finansowy ponownie skierował uwagę świata na fakt, że UE stała się jednym z najważniejszych graczy w sytuacji, gdy potrzebne jest naprawdę globalne podejście. Komisja nadal będzie odgrywać centralną rolę w miarę jak organizowane będą kolejne szczyty międzynarodowe, mające na celu zarówno przywrócenie zaufania do międzynarodowego systemu finansowego i zastanowienie się na zreformowaniem sposobu zarządzania gospodarką globalną w długim okresie.

Komisja poświęci szczególną uwagę następującym zagadnieniom:

- Dalsza realizacja procesu rozszerzenia – szczególnie w związku z decydującą fazą negocjacji z Chorwacją. Trwać będą prace nad stworzeniem europejskiej perspektywy dla innych krajów Bałkanów Zachodnich, a negocjacje akcesyjne z Turcją będą kontynuowane zgodnie z tempem realizacji reform wewnętrznych w tym kraju. Komisja nadal będzie zwracać szczególną uwagę na gospodarczy i polityczny rozwój Kosowa.

- Działania mające na celu rozwój procesu barcelońskiego (Unii dla Śródziemnomorza) i partnerstwa wschodniego są kolejnym wyrazem znaczenia efektywnych i szeroko zakrojonych stosunków z krajami sąsiedzkimi UE. Wyzwaniom takim jak problemy energetyczne, bezpieczeństwo, migracje i zmiany klimatyczne łatwiej będzie sprostać, jeśli zbudujemy odpowiednie stosunki z sąsiadami Europy. W ramach europejskiej polityki sąsiedztwa Komisja będzie opracowywała pomysły, które pomogą skierować UE w stronę właściwej równowagi pomiędzy intensywnymi stosunkami gospodarczymi i politycznymi z jej krajami sąsiedzkimi jako całością, a potrzebą odpowiedniego dostosowania stosunków z poszczególnymi regionami i poszczególnymi partnerami.

- Nawiązanie efektywnego partnerstwa roboczego z nowym rządem w USA będzie miało duże znaczenie, jeżeli chodzi o rozwiązywanie problemów globalnych takich jak zmiany klimatyczne, oraz promowanie bezpieczeństwa i stabilności oraz rozwijanie współpracy ekonomicznej i dotyczącej regulacji rynkowych.

- Zakończenie realizacji dauhańskiej agendy rozwoju pozostanie jednym najważniejszych priorytetów, ponieważ jest to najlepszy sposób, aby otworzyć nowe rynki dla unijnych przedsiębiorstw, oraz wspierać na całym świecie rozwój i ograniczać protekcjonizm. Jednocześnie UE będzie nadal starała się czynić postępy w trwających dwustronnych negocjacjach handlowych i jeśli to możliwe prowadzić do ich zakończenia.

- Umocnienie stosunków z krajami rozwijającymi się w oparciu o realizację milenijnych celów rozwoju oraz budowę sojuszy dotyczących kwestii, które często dotykają ich w najbardziej dotkliwy sposób, jak np. bezpieczeństwo energetyczne i żywnościowe, zmiany klimatyczne i migracje. Komisja będzie nadal starała się uzupełniać istniejące stosunki z krajami rozwijającymi się.

3. LEPSZE STANOWIENIE PRAWA – WYPEłNIANIE OBIETNIC I ZMIANA KULTURY STANOWIENIA PRAWA

Na tle kryzysu finansowego i sytuacji ekonomicznej konieczność stanowienia dobrego prawa w celu promowania konkurencyjności gospodarczej jest jeszcze ważniejsza niż kiedykolwiek wcześniej. Budowa prostszego i lepszego otoczenia prawnego, pozbawionego niepotrzebnych obciążeń administracyjnych, pozostanie ważnym elementem prac legislacyjnych Komisji w 2009 r. Nacisk zostanie położony na poprawę jakości nowych wniosków legislacyjnych, uproszczenie istniejących przepisów i zmniejszenie obciążeń administracyjnych. Powodzenie tych działań jak zawsze zależeć będzie od dobrej współpracy z innymi instytucjami i państwami członkowskimi. Unia zamierza pogłębiać dialog na tematy współpracy regulacyjnej, konwergencji norm i równoważności zasad, prowadzony z najważniejszymi międzynarodowymi partnerami.

Trzeci przegląd strategiczny na rzecz lepszego stanowienia prawa będzie zawierał informacje o trzech najważniejszych elementach programu lepszego stanowienia prawa: ocenach skutków, uproszczeniu przepisów i zmniejszeniu obciążeń administracyjnych. Pokazane zostanie, w jaki sposób Komisja wzmocni swój system ocen skutków, w tym np. poprzez zastosowanie poprawionych wytycznych i poprzez przegląd „Wspólnego podejścia do ocen skutków” z listopada 2005 r. Strategia na rzecz uproszczenia otoczenia prawnego zostanie poddana przeglądowi i zaktualizowana, podobnie jak program kodyfikacji. Równocześnie zbadany zostanie stan realizacji planu działania na rzecz zmniejszenia obciążeń administracyjnych, ocenione zostaną także postępy w realizacji celu ich 25-procentowej redukcji do 2012 r. Na tej podstawie, korzystając z intensywnych prac wewnętrznych oraz sugestii Grupy Wysokiego Szczebla Niezależnych Partnerów ds. Obciążeń Administracyjnych, Komisja przedstawi wnioski legislacyjne zmierzające do osiągnięcia tego celu.

Na początku mandatu obecnej Komisji w 2004 r., przeanalizowała ona oczekujące wnioski legislacyjne z punktu widzenia ich znaczenia dla realizacji celów politycznych oraz zgodności ze standardami lepszego stanowienia prawa i zdecydowała się wycofać dużą część z nich. Komisja zamierza zaproponować, aby następna Komisja postąpiła w ten sam sposób. Program działalności legislacyjnej i prac Komisji obejmuje dodatkowe oczekujące wnioski, które Komisja zamierza wycofać.

Nadal będą trwały prace nad poprawą stosowania prawa wspólnotowego. Ocenie zostanie poddany nowy projekt pilotażowy, rozpoczęty w kwietniu 2008 r. i obejmujący Komisję oraz państwa członkowskie, dotyczący dostarczania informacji, rozwiązywania problemów i usuwania naruszeń prawa wspólnotowego.

4. INFORMOWANIE O EUROPIE

Spowolnienie ekonomiczne i niezakończenie procesu ratyfikacji traktatu lizbońskiego sprawiają, że informować powinno się głównie o konkretnych rezultatach działalności Unii Europejskiej, jak również o kwestiach szczególnie ważnych w życiu codziennym obywateli Unii.

W 2009 r. po raz pierwszy priorytety międzyinstytucjonalne zostaną uzgodnione przez Radę, Parlament Europejski i Komisję na podstawie wspólnej deklaracji dotyczącej partnerskiego procesu informowania na temat Europy. Ze względu na potrzebę zmobilizowania 375 milionów głosujących wybory do Parlamentu Europejskiego będą głównym międzyinstytucjonalnym priorytetem informacyjnym uzgodnionym przez trzy instytucje. Działalność informacyjna będzie skierowana szczególnie do osób, które w mniejszym stopniu angażują się w tematykę unijną, jak młodzież, kobiety i bezrobotni.

Koordynacja działań z Parlamentem Europejskim i z państwami członkowskimi będzie także bardzo ważna przy informowaniu o postępach dotyczących pakietu w sprawie energii i zmian klimatycznych, ze względu na konferencję w Kopenhadze w grudniu 2009 r., jak również ze względu na 20. rocznicę przemian demokratycznych w Europie Środkowej i Wschodniej. W ramach tych obchodów Komisja skupi się na 20. rocznicy upadku muru berlińskiego/żelaznej kurtyny, jak również 5. rocznicy rozszerzenia z 2004 r. Obchody służyć mają podkreśleniu wspólnych wartości, takich jak demokracja, wolność i solidarność, oraz związków pomiędzy Europejczykami.

Ponadto w miarę jak UE dąży do rozwiązania kryzysu finansowego i jego skutków dla całej gospodarki, ważnym priorytetem dla wszystkich trzech instytucji będzie informowanie o partnerskim podejściu na rzecz wspierania wzrostu gospodarczego, zatrudnienia i solidarności.

Dodatkowe priorytety informacyjne Komisji skupiać się będą na wyjaśnianiu, jaką wartość dodaną może zaoferować UE w dziedzinach, które są przedmiotem szczególnej troski obywateli: ogólnopojętym bezpieczeństwie i potrzebie wzmocnienia roli Europy w świecie.

Międzyinstytucjonalne priorytety informacyjne przewidziane na 2009 r.

- Wybory do Parlamentu Europejskiego w 2009 r.

- Energia i zmiany klimatyczne

- 20. rocznica przemian demokratycznych w Europie Środkowej i Wschodniej

- Wspieranie wzrostu gospodarczego, zatrudnienia i solidarności

Inne priorytety informacyjne przewidziane na 2009 r.

- Przyszłość Europy dla obywateli

- Europa w świecie

Ponieważ rok 2009 będzie Europejskim Rokiem Twórczości i Innowacji, szczególna uwaga zostanie poświęcona tytułowym zagadnieniom w kontekście priorytetu informacyjnego „wspieranie wzrostu gospodarczego, zatrudnienia i solidarności”.

[1] COM(2008) 359 oraz SEC(2008) 2026.