[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 16.3.2011

KOM(2011) 127 wersja ostateczna

2011/0060 (CNS)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE RADY

w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych w zakresie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich

{KOM(2011) 125 wersja ostateczna}{KOM(2011) 126 wersja ostateczna}{SEK(2011) 327 wersja ostateczna}{SEK(2011) 328 wersja ostateczna}

UZASADNIENIE

1. Kontekst wniosku

1.1. Kontekst ogólny

Zgodnie z art. 67 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Unia stanowi przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w poszanowaniu praw podstawowych oraz różnych systemów prawnych. Ustęp 4 tego artykułu stanowi, że Unia ułatwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości, w szczególności przez zasadę wzajemnego uznawania orzeczeń sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych. W art. 81 mowa jest wyraźnie o środkach mających na celu „zapewnienie wzajemnego uznawania i wykonywania przez państwa członkowskie orzeczeń sądowych i pozasądowych” oraz „zgodności norm mających zastosowanie w państwach członkowskich w przypadku kolizji przepisów i sporów o właściwość”. Na tej podstawie zostało już przyjętych wiele aktów prawnych, w szczególności rozporządzenie (WE) nr 2201/2003, jednak ich zakres nie obejmuje aspektów majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich.

Już w programie środków na rzecz wzajemnego uznawania orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych[1], przyjętym przez Radę dnia 30 listopada 2000 r., przewidziano opracowanie aktu prawnego dotyczącego jurysdykcji sądów, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych w zakresie „majątkowych ustrojów małżeńskich oraz majątkowych następstw separacji osób pozostających w związkach niemałżeńskich”. W programie haskim[2], przyjętym przez Radę Europejską na szczycie w dniach 4 i 5 listopada 2004 r., w którym za priorytet uznano realizację programu środków na rzecz wzajemnego uznawania z 2000 r., wezwano Komisję do przedstawienia zielonej księgi na temat „konfliktu przepisów w sprawach dotyczących majątkowego ustroju małżeńskiego, w tym zagadnienia właściwości i wzajemnego uznawania” i podkreślono konieczność przyjęcia do 2011 r. instrumentu regulującego tę dziedzinę.

Także i w programie sztokholmskim, przyjętym dnia 11 grudnia 2009 r. przez Radę Europejską, podkreślono, że wzajemne uznawanie powinno zostać rozszerzone na małżeńskie ustroje majątkowe i majątkowe następstwa separacji osób pozostających w związkach.

W „Sprawozdaniu na temat obywatelstwa UE – 2010 r.: Usuwanie przeszkód w zakresie praw obywatelskich UE”[3], przyjętym dnia 27 października 2010 r., Komisja uznała brak pewności w zakresie praw majątkowych par międzynarodowych za jedną z głównych przeszkód, jakie obywatele UE nadal napotykają w życiu codziennym, kiedy pragną skorzystać poza granicami swojego kraju z praw przysługujących im dzięki UE. W celu rozwiązania tego problemu Komisja zapowiedziała więc w sprawozdaniu przyjęcie w 2011 r. wniosku dotyczącego aktu prawnego, który ułatwić miałby parom międzynarodowym (małżeństwom lub zarejestrowanym związkom partnerskim) identyfikację właściwego sądu i prawa w zakresie ich praw majątkowych.

1.2. Podstawa i cele wniosku

Zwiększona mobilność osób w ramach przestrzeni bez granic wewnętrznych powoduje, że obywatele różnych państw członkowskich znacznie częściej wchodzą ze sobą w związki (małżeńskie oraz niemałżeńskie) i przebywają na terytorium państw członkowskich, którego obywatelstwa nie posiadają. Pary takie często dokonują także zakupu przedmiotów majątkowych położonych na terytorium różnych państw Unii. Badanie zrealizowane w 2003 r. przez konsorcjum ASSER-UCL[4] wykazało znaczenie zjawiska par międzynarodowych w Unii i unaoczniło trudności praktyczne i prawne, jakie pary te napotykają zarówno w bieżącym zarządzaniu swoim majątkiem, jak i w przypadku jego podziału na skutek separacji pary lub śmierci jednego z jej członków. O ile małżeństwo pozostaje najbardziej rozpowszechnioną formą związku, coraz częściej obserwuje się nowe formy związków, do których należy zarejestrowany związek partnerski, czyli stały związek dwóch osób, usankcjonowany poprzez formalną rejestrację przez organ władzy publicznej. Trudności par, które zarejestrowały swój związek, spowodowane są często dużymi rozbieżnościami między mającymi zastosowanie przepisami, zarówno z zakresu prawa materialnego, jak i prawa prywatnego międzynarodowego, regulującymi skutki majątkowe takich związków.

Ze względu na specyfikę obu form związku – małżeństwa i zarejestrowanego związku partnerskiego – i odmienne skutki prawne, jakie związki te wywołują, Komisja przedstawia dwa odrębne wnioski ustawodawcze: pierwszy – dotyczący rozporządzenia w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych w zakresie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich oraz drugi – dotyczący rozporządzenia w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych w zakresie małżeńskich ustrojów majątkowych.

Celem niniejszego wniosku jest przede wszystkim ustanowienie w Unii Europejskiej jasnych ram prawnych, regulujących warunki określania sądu właściwego, prawa właściwego w zakresie aspektów majątkowych związków partnerskich, oraz ułatwienie przepływu orzeczeń i dokumentów urzędowych między państwami członkowskimi.

2. WYNIK KONSULTACJI – OCENA SKUTKÓW

W ramach przygotowań do opracowania niniejszego wniosku przeprowadzono szerokie konsultacje z państwami członkowskimi, instytucjami i społeczeństwem. W następstwie badania przeprowadzonego w 2003 r. Komisja opublikowała dnia 17 lipca 2006 r. zieloną księgę w sprawie kolizji przepisów w sprawach dotyczących majątkowego ustroju małżeńskiego, w której mowa w szczególności o jurysdykcji sądów i wzajemnym uznawaniu orzeczeń[5]. Księga ta zapoczątkowała proces szeroko zakrojonych konsultacji. Komisja powołała grupę ekspertów „PRM/III”, odpowiedzialną za przygotowanie wniosku. W skład grupy weszli przedstawiciele różnych profesji zajmujących się omawianymi kwestiami, wywodzący się z różnych europejskich kultur prawnych. W latach 2008-2010 grupa zebrała się pięciokrotnie. Dnia 28 września 2009 r. Komisja zorganizowała również publiczne posiedzenie, w którym uczestniczyło około 100 osób, i w czasie którego potwierdzono konieczność przyjęcia unijnego instrumentu w omawianej dziedzinie, regulującego między innymi kwestie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń. Dnia 23 marca 2010 r. zorganizowane zostało ponadto spotkanie z ekspertami krajowymi, na którym omówiono główne założenia przygotowywanego wniosku.

Komisja przygotowała także wspólną ocenę skutków dla wniosku w sprawie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich oraz wniosku dotyczącego małżeńskich ustrojów majątkowych. Jest ona załączona do niniejszego wniosku.

3. Aspekty prawne wniosku

3.1. Podstawa prawna

Podstawą prawną niniejszego wniosku jest art. 81 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który uprawnia Radę do przyjmowania środków dotyczących prawa rodzinnego mających skutki transgraniczne, po konsultacji z Parlamentem Europejskim.

Podobnie jak w przypadku małżeńskich ustrojów majątkowych, warunkiem istnienia stosunków majątkowych pomiędzy partnerami lub pomiędzy partnerami a osobami trzecimi, jest uprzednie zarejestrowanie związku partnerskiego. Bowiem, tak jak małżeński ustrój majątkowy powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa, aspekty majątkowe zarejestrowanych związków partnerskich powstają z chwilą rejestracji związku partnerskiego i ustają z chwilą jego rozwiązania. Rejestrując związek partnerski w organie władzy publicznej, partnerzy ustanawiają między sobą relacje o charakterze stałym i usankcjonowane prawem. Większość państw członkowskich, których ustawodawstwo przewiduje możliwość zawierania związku partnerskiego i określa przepisy mające do niego zastosowanie, traktuje tę instytucję w miarę możliwości na równi z małżeństwem.

Celem niniejszego wniosku jest stworzenie pełnego zbioru przepisów z zakresu prawa prywatnego międzynarodowego mających zastosowanie do aspektów majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich. Wniosek dotyczy więc jurysdykcji sądów, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń dotyczących aspektów majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich. Przepisy zawarte we wniosku mają zastosowanie wyłącznie w sytuacjach o charakterze transnarodowym. Spełniony jest zatem wymóg dotyczący charakteru transgranicznego określony w art. 81 ust. 3 traktatu.

3.2. Zasada pomocniczości

Cele wniosku mogą zostać osiągnięte tylko poprzez ustanowienie wspólnych zasad w dziedzinie aspektów majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, które to zasady muszą być identyczne, aby gwarantowały obywatelom pewność i przewidywalność prawa. Jednostronne działania ze strony państw członkowskich byłyby zatem sprzeczne z tym celem. W omawianej dziedzinie nie istnieją międzynarodowe konwencje, poza konwencją Międzynarodowej Komisji Stanu Cywilnego z dnia 5 września 2007 r. dotyczącą uznawania zarejestrowanych związków partnerskich. Jednakże konwencja ta odnosi się wyłącznie do uznawania związków partnerskich, a ponadto nie weszła jeszcze w życie, w związku z czym nie wydaje się, aby zawierała ona rozwiązania adekwatne do skali problemów, których dotyczy niniejszy wniosek, zidentyfikowanych w ramach badania skutków, jak i konsultacji społecznych. Ze względu na charakter i skalę napotykanych przez obywateli problemów, cele mogą zostać osiągnięte tylko na szczeblu Unii.

3.3. Zasada proporcjonalności

Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności, ponieważ jest ściśle ograniczony do działań niezbędnych do osiągnięcia założonych celów. Wniosek nie harmonizuje krajowych przepisów z dziedziny aspektów majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich. Nie ma on również wpływu na przewidziane ustawodawstwem państw członkowskich opodatkowanie ustania stosunków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich. Niniejszy wniosek nie spowoduje dodatkowych obciążeń finansowych czy administracyjnych dla obywateli, a dodatkowe obciążenie dla zainteresowanych władz krajowych będzie bardzo niewielkie.

3.4. Wpływ na prawa podstawowe

Zgodnie ze Strategią skutecznego wprowadzania w życie Karty praw podstawowych przez Unię Europejską[6] Komisja sprawdziła, czy wniosek jest zgodny z zasadami zapisanymi w Karcie.

Nie narusza on prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, prawa do zawarcia małżeństwa i założenia rodziny zgodnie z ustawami krajowymi, czyli praw przewidzianych w art. 7 i 9 Karty.

Prawo własności, o którym mowa w art. 17 Karty, zostało wzmocnione. Większa przewidywalność co do prawa właściwego mającego zastosowanie do całości majątku pary pozwoli partnerom skuteczniej korzystać z przysługującego im prawa własności.

Komisja zweryfikowała także, czy należycie uwzględniony został art. 21, zakazujący wszelkiej dyskryminacji.

Ponadto zawarte we wniosku przepisy ułatwią obywatelom Unii, a zwłaszcza parom żyjącym w zarejestrowanych związkach partnerskich, dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Ułatwiają one wprowadzanie w życie art. 47 Karty praw podstawowych, który gwarantuje prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu. Dzięki wprowadzeniu obiektywnych kryteriów wskazywania właściwego sądu, zostanie wyeliminowane prawdopodobieństwo równoległych postępowań sądowych i prześcigania się partnerów przy wnoszeniu sprawy do sądu przez bardziej aktywną stronę postępowania.

3.5. Wybór instrumentów

Konieczność zapewnienia pewności i przewidywalności prawa wymaga opracowania jasnych i jednolitych przepisów i narzuca wybór formy rozporządzenia. Proponowane przepisy w zakresie jurysdykcji, prawa właściwego i przepływu orzeczeń są szczegółowe i precyzyjne i nie ma konieczności ich transpozycji do krajowych porządków prawnych. Realizacja powyższych celów byłaby zagrożona, gdyby państwa członkowskie dysponowały marginesem swobody przy wprowadzaniu w życie ustanowionych przepisów.

4. Wpływ na budżet, uproszczenie i spójność z innymi obszarami polityki Unii

4.1. Wpływ na budżet

Wniosek nie ma wpływu na budżet Unii.

4.2. Uproszczenie

Harmonizacja norm jurysdykcyjnych pozwoli na znaczne uproszczenie procedur, ułatwi bowiem wskazanie, według wspólnych zasad, sądu właściwego do rozpatrywania sprawy dotyczącej aspektów majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich. Rozszerzenie jurysdykcji sądów, przed którymi będą toczyć się – na podstawie przyszłego instrumentu Unii – postępowania spadkowym w następstwie śmierci jednego z partnerów lub postępowania w sprawie separacji, na postępowania w zakresie stosunków majątkowych z tymi sprawami związane, stworzy korzystną dla obywateli sytuację, w której jeden sąd będzie zajmował się wszystkimi aspektami ich sprawy.

Harmonizacja norm kolizyjnych pozwoli na znaczne uproszczenie procedur poprzez wskazanie prawa właściwego.

Wreszcie przepisy dotyczące uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych ułatwią ich przepływ między państwami członkowskimi.

4.3. Spójność z pozostałymi obszarami polityki Unii

Niniejszy wniosek wpisuje się w ramy działań prowadzonych przez Komisję w celu wyeliminowania przeszkód napotykanych przez obywateli Unii przy korzystaniu z praw, jakie przysługują im dzięki UE w życiu codziennym, opisanych w przywołanym powyżej sprawozdaniu na temat obywatelstwa Unii z 2010 r.

5. Uwagi dotyczące poszczególnych artykułów

5.1. Rozdział I: Zakres stosowania i definicje

Artykuł 1

Skutki cywilnoprawne zarejestrowanych związków partnerskich są celowo wykluczone z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia, które dotyczy aspektów majątkowych tych związków. Aspekty majątkowe obejmują zarówno kwestie z zakresu bieżącego zarządzania majątkiem partnerów, jak i ustania stosunków majątkowych na skutek separacji pary lub śmierci jednego z partnerów.

Właściwym sposobem na określenie dziedzin objętych zakresem przyszłego instrumentu wydawało się stworzenie wyczerpującej listy zagadnień wyłączonych z zakresu stosowania rozporządzenia. Co za tym idzie, kwestie podlegające już istniejącym rozporządzeniom Unii, takie jak obowiązki alimentacyjne[7], zwłaszcza między partnerami, oraz zagadnienia dotyczące ważności i skutków darowizn[8], będą wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia. Kwestie z dziedziny prawa spadkowego także zostają wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia.

Rozporządzenie nie ma wpływu na istotę praw rzeczowych obciążających przedmiot majątkowy, kwalifikację przedmiotów majątkowych i praw oraz określenie prerogatyw przysługujących podmiotom tych praw. Wyłączenie obejmuje również jawność praw rzeczowych, w szczególności działanie księgi wieczystej i skutki wpisu lub braku wpisu do księgi wieczystej.

Artykuł 2

Niektóre definicje pojęć figurujących w niniejszym rozporządzeniu są wspólne z innymi – mającymi zastosowanie lub będącymi przedmiotem negocjacji – instrumentami Unii, w celu zapewnienia spójności, ułatwienia ich zrozumienia i harmonijnego wdrażania.

Skutki majątkowe zarejestrowanych związków partnerskich, których dotyczy niniejsze rozporządzenie, są przedmiotem odrębnej definicji, gdzie zawężono je do stosunków majątkowych pomiędzy partnerami oraz stosunków pomiędzy nimi a osobami trzecimi, wynikających ze sformalizowania związku partnerskiego poprzez zarejestrowanie.

„Sąd”, w zakresie zdefiniowanym w niniejszym rozporządzeniu, obejmuje natomiast organy, które wykonują swoje funkcje na mocy przekazania lub wyznaczenia przez sąd, co pozwala na utożsamianie aktów wydawanych przez te organy z orzeczeniami sądowymi pod względem sposobu uznawania i wykonywania w państwie członkowskim innym niż państwo, w którym zostały wydane.

5.2. Rozdział II: Jurysdykcja

Postępowania sądowe dotyczące skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich mają często związek z ustaniem stosunków majątkowych spowodowanym zakończeniem związku, śmiercią jednego z partnerów lub separacją pary.

Celem niniejszego wniosku dotyczącego rozporządzenia jest zwłaszcza zagwarantowanie obywatelom, że różne powiązane postępowania rozpatrywane będą przez sądy tego samego państwa członkowskiego. Dlatego właśnie rozporządzenie zapewnia dostosowanie zasad wskazywania sądów właściwych do rozpatrywania aspektów majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich z zasadami już wprowadzonymi w innych instrumentach europejskich lub zasadami, których wprowadzenie rozważa się.

Artykuł 3

W związku z tym jurysdykcja sądów państwa członkowskiego, posiadającego jurysdykcję terytorialną do rozpatrywania spraw z zakresu likwidacji spadku po partnerze na skutek jego śmierci, zgodnie z przepisami rozporządzenia (UE) nr …/… [ Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych i dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie utworzenia europejskiego certyfikatu spadkowego ,] zostanie rozszerzona na kwestie ustania stosunków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego na skutek otwarcia spadku.

Jednakże sądy tego państwa członkowskiego będą miały możliwość stwierdzić brak swojej jurysdykcji co do proponowanego rozszerzenia, jeśli ich porządek prawny nie przewiduje instytucji zarejestrowanego związku partnerskiego.

Artykuł 4

Na tej samej zasadzie i aby zagwarantować, że w przypadku separacji partnerów, sąd państwa członkowskiego, do którego wniesiono sprawę, może rozpatrywać wszystkie aspekty tej separacji, a partnerzy nie są zmuszeni wszczynać postępowań w sądach różnych instancji w kilku różnych państwach członkowskich, jurysdykcja sądu państwa członkowskiego, do którego wniesiono sprawę o rozwiązanie lub unieważnienie zarejestrowanego związku partnerskiego, będzie mogła, za zgodą partnerów, zostać rozszerzona na powiązane z tym rozwiązaniem lub unieważnieniem skutki majątkowe zarejestrowanego związku partnerskiego.

Artykuł 5

Niniejsze rozporządzenie przewiduje ponadto specyficzne normy jurysdykcyjne dla innych przypadków, zwłaszcza zachodzących poza wszelkim postępowaniem spadkowym lub związanym z separacją pary. Wykaz łączników uporządkowanych według hierarchii ważności pozwala wskazać państwo członkowskie, którego sądy są właściwe w sprawach z zakresu aspektów majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich.

Do łączników tych należą w szczególności: wspólne miejsce zwykłego pobytu partnerów, ostatnie wspólne miejsce zwykłego pobytu partnerów, jeżeli jeden z nich nadal tam zamieszkuje oraz miejsce zwykłego pobytu pozwanego. Jeżeli, tak jak w przypadku art. 3 i 4, sądy państwa członkowskiego wskazanego zgodnie z uprzednio wymienionymi kryteriami, stwierdzają brak swojej jurysdykcji w związku z faktem, że ich porządek prawny nie przewiduje instytucji zarejestrowanego związku partnerskiego, art. 5 przewiduje jako ostatnie kryterium jurysdykcję państwa członkowskiego, w którym związek partnerski został zarejestrowany.

Artykuł 6

Jeśli na podstawie poprzednich artykułów nie udało się stwierdzić jurysdykcji żadnego sądu, art. 6 pozwala na wskazanie państwa członkowskiego, którego sądy będą mogły rozpatrywać daną sprawę na zasadzie odstępstwa. Gwarantuje to partnerom i zainteresowanym osobom trzecim dostęp do wymiaru sprawiedliwości w przypadku, gdy jeden lub kilka przedmiotów majątkowych należących do jednego lub obu partnerów znajduje się na terytorium tego państwa członkowskiego, oraz w przypadku, gdy oboje partnerów posiada obywatelstwo tego państwa członkowskiego.

5.3. Rozdział III: Prawo właściwe

Artykuł 15

Ze względu na różnorodność przepisów krajowych tych państw członkowskich, które przewidują instytucję zarejestrowanego związku partnerskiego, uzasadnione wydaje się przyjęcie w niniejszym rozporządzeniu zasady zastosowania do skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego prawa państwa, w którym związek został zarejestrowany. Zasada ta jest zgodna z przepisami państw członkowskich dotyczącymi zarejestrowanych związków partnerskich, które przewidują powszechne odwoływanie się do prawa państwa zarejestrowania związku i nie dopuszczają możliwości wyboru przez partnerów prawa innego niż to prawo, nawet jeśli mogą oni zawierać między sobą konwencje.

Usankcjonowanie tej zasady w rozporządzeniu powoduje wprowadzenie de facto jednolitego prawa właściwego dla całości majątku pary objętego skutkami majątkowymi zarejestrowanych związków partnerskich, niezależnie od jego formy i lokalizacji.

Artykuł 16

Norma kolizyjna określona w poprzednim artykule ma zastosowanie do wszelkich form zarejestrowanego związku partnerskiego, niezależnie od państwa, w którym został on zawarty, i odnosi się nie tylko do zarejestrowanych związków partnerskich zawartych w danym państwie członkowskim.

Artykuł 17

Aby uwzględnić zasady wykonawcze niezbędne w każdym państwie członkowskim, a zwłaszcza konieczność ochrony domu rodzinnego, ten przepis pozwala państwu członkowskiemu odstąpić od stosowania prawa obcego na korzyść prawa krajowego. Tak więc, w celu zapewnienia ochrony domu rodzinnego, państwo członkowskie, na terytorium którego się on znajduje, będzie mogło narzucić swoje własne zasady takiej ochrony. W wyjątkowych przypadkach państwo to może zastosować swoje prawo w stosunku do każdego, kto żyje na terytorium tego państwa, na zasadzie „preferencji” w stosunku do zapisów umowy majątkowej partnerskiej, jaką dana osoba zawarła w innym państwie członkowskim.

5.4. Rozdział IV: Uznawanie, wykonalność i wykonywanie

Niniejszy wniosek przewiduje swobodny przepływ orzeczeń, dokumentów urzędowych i ugód sądowych dotyczących skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich. W ten sposób zapewnia ich wzajemne uznawanie, opierające się na wzajemnym zaufaniu, które wynika z integracji państw członkowskich w Unii Europejskiej.

Konkretyzacją tego swobodnego przepływu jest jednolita procedura uznawania i wykonywania orzeczeń, dokumentów urzędowych i ugód sądowych wydanych lub sporządzonych w innym państwie członkowskim. Procedura ta zastępuje procedury krajowe, obecnie istniejące w poszczególnych państwach członkowskich. Na poziomie europejskim zharmonizowane zostały również i ograniczone do niezbędnego minimum podstawy odmowy uznania lub wykonania. Zastąpią one różnorodne i często bardziej rozbudowane przyczyny, jakie obowiązują obecnie na poziomie krajowym.

Orzeczenia

Proponowane przepisy dotyczące uznawania i wykonywania orzeczeń są zgodne z przepisami zaproponowanymi w zakresie dziedziczenia. W związku z tym zawierają one odesłanie do procedury exequatur, która obowiązuje w sprawach cywilnych i handlowych. W konsekwencji wszelkie decyzje państwa członkowskiego są uznawane w innych państwach członkowskich, bez konieczności szczególnego postępowania. Aby uzyskać wykonanie orzeczenia, wnioskodawca będzie musiał wszcząć procedurę jednolitą w państwie wykonania, prowadzącą do stwierdzenia wykonalności. Procedura jest jednostronna i ogranicza się w pierwszym etapie do weryfikacji dokumentów. Dopiero w późniejszym stadium, jeśli pozwany wyraża sprzeciw, sędzia bada ewentualne przyczyny odmowy. Motywy te zapewniają odpowiednią ochronę praw pozwanego.

Wprowadzenie tych zasad stanowi duże osiągnięcie w tej dziedzinie w porównaniu z sytuacją obecną. Uznawanie i wykonywanie orzeczeń regulowane jest bowiem obecnie prawem krajowym państw członkowskich lub umowami dwustronnymi łączącymi niektóre państwa członkowskie. Procedury, jakich należy dopełnić różnią się w zależności od zainteresowanego państwa członkowskiego, tak jak i dokumenty wymagane w celu stwierdzenia wykonalności orzeczenia i powody odmowy orzeczeń wydanych w innych państwach członkowskich.

Jak podkreślono powyżej, niniejsze rozporządzenie jest pierwszym aktem w dziedzinie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich i dotyczy prawa rodzinnego (zob. pkt 3.1). Zważywszy na ten specyficzny kontekst, swobodny przepływ orzeczeń podlega procedurze exequatur, w rozumieniu obecnie obowiązującego rozporządzenia Bruksela I[9].

Jednakże po dokonaniu oceny przepisów zawartych w niniejszym rozporządzeniu i rozwoju współpracy sądowej w sprawach skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich będzie można rozważyć zniesienie, tak jak i w innych dziedzinach, wymogu przeprowadzenia dodatkowego postępowania (exequatur).

Dokumenty wydane przez organy, które wykonują swoje funkcje na mocy przekazania lub wyznaczenia, zgodnie z definicją sądu przewidzianą w art. 2 niniejszego rozporządzenia, będą traktowane tożsamo z orzeczeniami i w związku z tym zostaną objęte przepisami dotyczącymi uznawania i wykonywania przewidzianymi w tym rozdziale.

Dokumenty urzędowe

W związku z praktycznym znaczeniem dokumentów urzędowych dla spraw dotyczących aspektów majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich i w celu zapewnienia spójności niniejszego rozporządzenia z innymi instrumentami Unii w tej dziedzinie, niniejsze rozporządzenie ma zapewnić uznawanie tych dokumentów, gwarantując ich swobodny przepływ.

Uznanie aktów urzędowych oznacza, że przysługuje im taka sama moc dowodowa w zakresie ich treści i uwzględnionych faktów oraz takie samo domniemanie ważności i mocy wykonawczej, jak w kraju pochodzenia.

5.5. Rozdział V: Skutki wobec osób trzecich

Przepisy tego rozdziału mają zapewnić, aby bezpieczeństwo prawa partnerów w ich stosunkach z osobami trzecimi szło w parze z ochroną osób trzecich przeciwko zastosowaniu przepisów, których nie mogły one znać ani przewidzieć. Państwo członkowskie ma więc możliwość określenia, że w przypadku dokumentów sporządzanych między jednym z partnerów a osobą trzecią przebywającą na terytorium tego państwa, partner będzie mógł odwoływać się do przepisów mających zastosowanie do skutków majątkowych swojego zarejestrowanego związku partnerskiego tylko jeśli zostały one w tym państwie opublikowane, osoba trzecia została o nich powiadomiona lub powinna była zostać powiadomiona.

2011/xxxx (CNS)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE RADY

w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych w zakresie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 81 ust. 3,

uwzględniając wniosek Komisji,

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego[10],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[11],

uwzględniając opinię Komitetu Regionów[12],

stanowiąc zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Unia Europejska postawiła sobie za cel utrzymanie i rozwój obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, w którym zapewniony jest swobodny przepływ osób. W celu stopniowego utworzenia takiej przestrzeni Unia powinna przyjmować środki dotyczące dziedziny współpracy sądowej w sprawach cywilnych mających skutki transgraniczne.

(2) Rada Europejska na posiedzeniu w Tampere w dniach 15–16 października 1999 r. uznała zasadę wzajemnego uznawania orzeczeń oraz innych decyzji organów sądowych za podstawę współpracy sądowej w sprawach cywilnych i zwróciła się do Rady i Komisji o przyjęcie programu środków pozwalających na wprowadzenie w życie tej zasady.

(3) W dniu 30 listopada 2000 r. Rada przyjęła projekt programu środków służących realizacji zasady wzajemnego uznawania orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych[13]. Program ten zawiera środki odnoszące się do harmonizacji norm kolizyjnych, mające ułatwić wzajemne uznawanie orzeczeń. Przewiduje on opracowanie jednego lub kilku instrumentów z zakresu wzajemnego uznawania orzeczeń w sprawach dotyczących małżeńskich ustrojów majątkowych oraz majątkowych następstw separacji osób pozostających w związkach niemałżeńskich.

(4) Na posiedzeniu w Brukseli w dniach 4–5 listopada 2004 r. Rada Europejska przyjęła nowy program zatytułowany: „Program haski: wzmacnianie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii Europejskiej”[14]. W programie tym Rada wezwała Komisję do przedstawienia zielonej księgi w sprawie konfliktu przepisów w sprawach dotyczących majątkowego ustroju małżeńskiego, poruszającej między innymi jurysdykcji sądów i wzajemnego uznawania. W programie podkreślono konieczność przyjęcia przed 2011 r. instrumentu dotyczącego tej dziedziny.

(5) Dnia 17 lipca 2006 r. Komisja przyjęła zieloną księgę[15] w sprawie kolizji przepisów w sprawach dotyczących majątkowego ustroju małżeńskiego, w której mowa w szczególności o jurysdykcji sądów i wzajemnym uznawaniu orzeczeń. Przyjęcie zielonej księgi zapoczątkowało proces szeroko zakrojonych konsultacji poświęconych wszelkim trudnościom, jakie pary napotykają w kontekście europejskim z chwilą ustania stosunków majątkowych oraz rozwiązaniom prawnym tych problemów. W zielonej księdze poruszono także szereg kwestii z zakresu prawa prywatnego międzynarodowego, z jakimi muszą liczyć się osoby pozostające związkach niemałżeńskich, a zwłaszcza pary, które zarejestrowały związek partnerski; mowa była także o specyficznych problemach, jakie pary te napotykają.

(6) Podobnie w programie sztokholmskim z 2009 r.[16], który określa program prac Komisji na lata 2010-2014, podkreślono, że wzajemne uznawanie powinno zostać rozszerzone na majątkowe następstwa separacji osób pozostających w związkach.

(7) W „Sprawozdaniu na temat obywatelstwa UE – 2010 r.: Usuwanie przeszkód w zakresie praw obywatelskich UE”[17], przyjętym dnia 27 października 2010 r., Komisja zapowiedziała przyjęcie wniosku dotyczącego instrumentu legislacyjnego umożliwiającego zniesienie przeszkód dla swobodnego przepływu osób, w tym przede wszystkim trudności, jakie napotykają pary w zarządzaniu swoim majątkiem lub w przypadku jego podziału.

(8) Specyfika obu form związku – małżeństwa i zarejestrowanego związku partnerskiego – i wynikające z tej specyfiki odmienne zasady mające wobec nich zastosowanie, są powodem stworzenia dwóch odrębnych instrumentów – pierwszego zawierającego przepisy mające regulować aspekty majątkowe małżeństw, oraz drugiego – w postaci niniejszego rozporządzenia – zawierającego przepisy dotyczące aspektów majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich.

(9) Sposób podejścia do związków innych niż małżeństwo różni się w ustawodawstwie poszczególnych państw członkowskich, a wśród takich związków należy rozróżnić pary, których związek jest uznany instytucjonalnie poprzez zarejestrowanie związku partnerskiego przez organ publiczny, od par pozostających w związkach faktycznych. Nawet jeśli przepisy niektórych państw członkowskich regulują ten ostatni rodzaj związków, należy je odróżnić od zarejestrowanych związków partnerskich, których formalny charakter umożliwia uwzględnienie ich specyfiki i zdefiniowanie mających do nich zastosowanie zasad w drodze instrumentu UE. W celu ułatwienia prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego, należy usuwać przeszkody w swobodnym przepływie osób, które zarejestrowały swój związek partnerski, a zwłaszcza trudności, jakie pary te napotykają w zarządzaniu swoim majątkiem lub w przypadku jego podziału. Aby osiągnąć te cele, niniejsze rozporządzenie stanowi zbiór przepisów dotyczących jurysdykcji sądów, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz dokumentów urzędowych, a także skutków prawnych aspektów majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich wobec osób trzecich.

(10) Niniejsze rozporządzenie dotyczy kwestii związanych ze skutkami majątkowymi zarejestrowanych związków partnerskich. Pojęcie „zarejestrowanego związku partnerskiego” zdefiniowano wyłącznie na potrzeby niniejszego rozporządzenia. Szczegółowy zakres tego pojęcia definiowany jest przez ustawodawstwo państw członkowskich.

(11) Zakres stosowania niniejszego rozporządzenia powinien obejmować wszystkie kwestie cywilnoprawne związane z aspektami majątkowymi zarejestrowanych związków partnerskich, zarówno w zakresie bieżącego zarządzania majątkiem partnerów, jak i ustania stosunków majątkowych, zwłaszcza na skutek separacji pary lub śmierci jednego z partnerów.

(12) Obowiązki alimentacyjne między członkami zarejestrowanego związku partnerskiego regulowane są przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych[18], należy je w związku z tym wykluczyć z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia, podobnie jak zagadnienia dotyczące ważności i skutków darowizn, podlegające przepisom rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych[19].

(13) Kwestie dotyczące istoty praw rzeczowych mogą być regulowane przepisami krajowymi państw członkowskich, podobnie jak kwestie jawności tych praw, należy je w związku z tym również wyłączyć z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia, tak jak stało się to w przypadku rozporządzenia (UE) nr …/… [ Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych i dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie utworzenia europejskiego certyfikatu spadkowego ][20]. W ten sposób sądy państwa członkowskiego, na terytorium którego znajduje się przedmiot majątkowy należący do jednego lub obu partnerów, mogą podejmować środki z zakresu prawa rzeczowego, związane zwłaszcza z wpisaniem przeniesienia przedmiotu majątkowego do rejestru publicznego, jeśli prawo tego państwa członkowskiego przewiduje taką możliwość.

(14) W celu usprawnienia wymiaru sprawiedliwości i uproszczenia procedur w zakresie ustania stosunków majątkowych par, które zarejestrowały swój związek partnerski, na skutek śmierci jednego z partnerów, kwestie związane z aspektami majątkowymi tego związku partnerskiego, będące następstwem śmierci, będą rozpatrywane przez sądy państwa członkowskiego, właściwe do orzekania w sprawie z zakresu dziedziczenia po zmarłym partnerze, wyznaczone na podstawie rozporządzenia (UE) nr …/… [ Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych i dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie utworzenia europejskiego certyfikatu spadkowego ].

(15) Niniejsze rozporządzenie powinno także umożliwiać rozszerzenie, za zgodą partnerów, jurysdykcji sądów państwa członkowskiego, do których wniesiono sprawę o rozwiązanie lub unieważnienie zarejestrowanego związku partnerskiego, na powiązane z wniesioną sprawą kwestie związane z aspektami majątkowymi zarejestrowanego związku partnerskiego.

(16) W innych przypadkach niniejsze rozporządzenie powinno umożliwiać wskazanie sądów państwa członkowskiego posiadających jurysdykcję terytorialną w zakresie rozpatrywania spraw dotyczących aspektów majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, zgodnie z wykazem łączników uporządkowanych według hierarchii ważności, mających zapewnić istnienie ścisłego związku między partnerami a państwem członkowskim, którego sądy są właściwe. Sądy te – z wyjątkiem sądów państwa członkowskiego, w którym związek został zarejestrowany – mogą stwierdzić brak swojej jurysdykcji, jeśli ich porządek prawny nie przewiduje instytucji zarejestrowanego związku partnerskiego. Wreszcie, na wypadek gdyby żaden sąd nie był właściwy do rozpatrywania sprawy w świetle innych przepisów niniejszego rozporządzenia, wprowadzono zasadę jurysdykcji dodatkowej, aby zapobiec sytuacjom pozbawienia dostępu do wymiaru sprawiedliwości.

(17) W interesie prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości należy unikać sytuacji, w których w dwóch państwach członkowskich zapadają niezgodne ze sobą orzeczenia. W tym celu niniejsze rozporządzenie powinno zawierać ogólne przepisy proceduralne, wzorowane na rozporządzeniu Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych[21].

(18) Aby ułatwić partnerom zarządzanie swoim majątkiem, prawo państwa, w którym związek partnerski został zarejestrowany, będzie miało zastosowanie do wszystkich przedmiotów majątkowych należących do partnerów także wówczas, gdy prawo to nie jest prawem państwa członkowskiego.

(19) Aby ułatwić sądom jednego państwa członkowskiego stosowanie prawa innego państwa członkowskiego, europejska sieć sądowa w sprawach cywilnych i handlowych, utworzona na mocy decyzji Rady 2001/470/WE z dnia 28 maja 2001 r.[22], może być pomocna pod względem informowania sądów o treści prawa obcego.

(20) Względy interesu publicznego mogą w wyjątkowych przypadkach uzasadniać odwoływanie się przez sądy państw członkowskich do przepisów wymuszających swoje zastosowanie, w przypadku gdy ich przestrzeganie jest niezbędne dla ochrony organizacji politycznej, społecznej lub gospodarczej tych państw. Podobnie, w wyjątkowych okolicznościach, należy sądom państw członkowskich zapewnić także możliwość odmowy stosowania prawa obcego, jeżeli w danym przypadku byłoby to oczywiście sprzeczne z porządkiem publicznym państwa sądu orzekającego.

(21) Niezależnie od powyższego sądy nie powinny mieć możliwości zastosowania klauzuli przepisów wymuszających swoje zastosowanie oraz klauzuli porządku publicznego w celu odmowy stosowania prawa innego państwa członkowskiego lub odmowy uznania lub wykonania orzeczenia, dokumentu urzędowego lub ugody sądowej, wydanych lub sporządzonych w innym państwie członkowskim, w sytuacji, gdy zastosowanie klauzuli porządku publicznego byłoby sprzeczne z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności z jej art. 21, zakazującym wszelkich form dyskryminacji. Ponadto sądy nie powinny mieć możliwości odmowy stosowania prawa właściwego dla zarejestrowanych związków partnerskich, tylko na tej podstawie, że prawo państwa sądu orzekającego nie przewiduje instytucji zarejestrowanego związku partnerskiego.

(22) Ponieważ niektóre państwa posiadają co najmniej dwa systemy prawne lub zestawy zasad dotyczących kwestii będących przedmiotem niniejszego rozporządzenia, należy przewidzieć, w jakim stopniu przepisy niniejszego rozporządzenia mają zastosowanie w różnych jednostkach terytorialnych tych państw.

(23) Ze względu na fakt, iż wzajemne uznawanie orzeczeń wydanych w państwach członkowskich jest jednym z celów niniejszego rozporządzenia, powinno ono przewidywać przepisy dotyczące uznawania i wykonania orzeczeń, wzorowane na rozporządzeniu (WE) nr 44/2001, dostosowane w razie potrzeby do szczególnych wymogów dziedziny będącej przedmiotem niniejszego rozporządzenia. Co za tym idzie, państwo członkowskie nie będzie mogło odmówić uznania i wykonania orzeczenia, którego całość lub część dotyczy aspektów majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego, ze względu na fakt, że prawo tego państwa nie przewiduje instytucji zarejestrowanego związku partnerskiego lub przewiduje odmienne skutki majątkowe.

(24) Aby uwzględnić różne podejście do kwestii dotyczących aspektów majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich w państwach członkowskich, niniejsze rozporządzenie powinno gwarantować uznawanie i wykonywanie dokumentów urzędowych. Jednakże jeżeli chodzi o uznanie dokumentów urzędowych, nie można dokumentów tych traktować jak orzeczeń sądowych. Uznanie aktów urzędowych oznacza, że przysługuje im taka sama moc dowodowa w zakresie ich treści oraz że wywołują one takie same skutki jak w państwie członkowskim pochodzenia, a także iż przysługuje im domniemanie ważności, które może zostać podważone.

(25) O ile prawo właściwe dla skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego powinno regulować stosunki prawne między każdym z partnerów a osobami trzecimi, zasady powoływania się na to prawo należy jednak uregulować przepisami prawa państwa członkowskiego, w którym partner lub osoba trzecia mają miejsce zwykłego pobytu, w celu zapewnienia ochrony osoby trzeciej. Prawo tego państwa członkowskiego mogłoby zatem przewidywać, że partner ten może powołać się wobec tej osoby trzeciej na prawo właściwe dla swoich stosunków majątkowych, jedynie jeśli warunki rejestracji lub jawności przewidziane w tym państwie członkowskim zostały spełnione, chyba że osoba trzecia znała lub powinna była znać prawo właściwe dla skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego.

(26) W celu poszanowania międzynarodowych zobowiązań państw członkowskich, niniejsze rozporządzenie nie powinno naruszać konwencji międzynarodowych, których stroną, w chwili przyjęcia niniejszego rozporządzenia, jest jedno lub więcej państw członkowskich. Wzgląd na spójność z ogólnymi celami niniejszego rozporządzenia wymaga jednak, by w stosunkach między państwami członkowskimi miało ono pierwszeństwo stosowania przed konwencjami.

(27) Z uwagi na fakt, że cele niniejszego rozporządzenia, a mianowicie swobodny przepływ osób w Unii Europejskiej, umożliwienie partnerom organizacji stosunków majątkowych pomiędzy sobą oraz stosunków z osobami trzecimi, zarówno na czas trwania związku, jak i na wypadek ustania stosunków majątkowych, większa przewidywalność i pewność prawa, nie mogą zostać w sposób wystarczający osiągnięte przez państwa członkowskie, natomiast z uwagi na rozmiary i skutki niniejszego rozporządzenia, możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii, Unia Europejska może przyjąć środki, zgodnie z zasadą pomocniczości, ustanowioną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.

(28) Niniejsze rozporządzenie jest zgodne z prawami podstawowymi oraz zachowuje zasady uznane przez Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej, a zwłaszcza jej art. 7, 9, 17, 21 i 47 dotyczącymi odpowiednio poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, prawa do zawarcia małżeństwa i założenia rodziny zgodnie z ustawami krajowymi, prawa własności, niedyskryminacji i prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu. Sądy państw członkowskich powinny stosować niniejsze rozporządzenie z poszanowaniem tych praw i zasad.

(29) Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej oraz do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, [Zjednoczone Królestwo i Irlandia notyfikowały swoją wolę uczestnictwa w przyjęciu i stosowaniu niniejszego rozporządzenia]/[bez uszczerbku dla art. 4 wspomnianego protokołu, Zjednoczone Królestwo i Irlandia nie uczestniczą w przyjęciu niniejszego rozporządzenia, nie są nim związane ani nie mają do nich zastosowania jego przepisy].

(30) Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu w sprawie stanowiska Danii załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszego rozporządzenia, w związku z tym nie jest nim związana, ani nie ma ono do niej zastosowania,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Rozdział I

Zakres stosowania i definicja

Artykuł 1 Zakres stosowania

1. Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do aspektów majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich.

Niniejszego rozporządzenia nie stosuje się w szczególności do spraw podatkowych, celnych i administracyjnych.

2. W niniejszym rozporządzeniu „państwo członkowskie” oznacza każde państwo członkowskie z wyjątkiem Danii [, Zjednoczonego Królestwa i Irlandii].

3. Z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia wyłączone są:

a) skutki cywilnoprawne zarejestrowanego związku partnerskiego;

b) zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych partnerów,

c) obowiązki alimentacyjne;

d) darowizny między partnerami;

e) prawa do dziedziczenia partnera pozostającego przy życiu,

f) spółka między partnerami;

g) istota praw rzeczowych obciążających przedmiot majątkowy i jawność tych praw.

Artykuł 2 Definicje

Do celów niniejszego rozporządzenia przyjmuje się następujące definicje:

a) „skutki majątkowe” – ogół zasad dotyczących stosunków majątkowych pomiędzy partnerami oraz stosunków pomiędzy nimi a osobami trzecimi, będących bezpośrednim następstwem powiązań powstałych w wyniku zarejestrowania związku partnerskiego;

b) „zarejestrowany związek partnerski” – związek cywilny dwóch osób, usankcjonowany prawem i podlegający rejestracji przez organ władzy publicznej;

c) „dokument urzędowy” – dokument, który został oficjalnie sporządzony lub zarejestrowany jako dokument urzędowy w państwie członkowskim pochodzenia i którego autentyczność:

(i) - dotyczy podpisu i treści dokumentu urzędowego oraz

(ii) została stwierdzona przez organ publiczny lub inny organ do tego uprawniony;

d) „orzeczenie” – każde orzeczenie wydane w sprawach dotyczących stosunków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego przez sąd państwa członkowskiego, niezależnie od tego, czy zostanie ono określone jako wyrok, postanowienie, zarządzenie czy tytuł egzekucyjny, włącznie z postanowieniem w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania wydanym przez urzędnika sądowego;

e) „państwo członkowskie pochodzenia” – państwo członkowskie, w którym, w zależności od przypadku, wydano orzeczenie, zawarto umowę majątkową partnerską, sporządzono dokument urzędowy lub dokument potwierdzający ustanie stosunków majątkowych lub każdy inny dokument wydawany przez organ sądowy lub organ przez niego upoważniony lub przedstawiany takim organom;

f) „wezwane państwo członkowskie” – państwo członkowskie, w którym wystąpiono o uznanie lub wykonanie orzeczenia, umowy majątkowej partnerskiej, dokumentu urzędowego bądź dokumentu potwierdzającego ustanie stosunków majątkowych lub innych dokumentów wydawanych przez organ sądowy lub organ przez niego upoważniony lub przedstawianych takim organom;

g) „sąd” – każdy właściwy organ sądowniczy państwa członkowskiego sprawujący funkcje orzecznicze w zakresie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich oraz każdy inny organ niesądowniczy lub osoba, które na mocy przekazania lub wyznaczenia przez organ sądowniczy państwa członkowskiego wykonują funkcje należące do kompetencji sądów, przewidziane w niniejszym rozporządzeniu;

h) „ugoda sądowa” – ugoda dotycząca skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego, zatwierdzona przez sąd lub zawarta przed sądem w toku postępowania.

Rozdział II

Jurysdykcja

Artykuł 3 Jurysdykcja w przypadku śmierci jednego z partnerów

1. Sąd państwa członkowskiego, do którego wniesiono sprawę z zakresu dziedziczenia po jednym z partnerów na podstawie rozporządzenia (UE) nr …/… [ Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych i dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie utworzenia europejskiego certyfikatu spadkowego ,] jest również sądem właściwym do orzekania w sprawie skutków majątkowych związku partnerskiego powiązanych ze sprawą z zakresu dziedziczenia.

2. Sąd ten może stwierdzić brak swojej jurysdykcji, jeśli dany porządek prawny nie przewiduje instytucji zarejestrowanego związku partnerskiego. Sąd właściwy zostanie zatem wskazany na podstawie art. 5.

Artykuł 4 Jurysdykcja w przypadku separacji partnerów

Sąd państwa członkowskiego, do którego wniesiono sprawę o rozwiązanie lub unieważnienie zarejestrowanego związku partnerskiego, jest również – za zgodą partnerów – sądem właściwym do orzekania w sprawie skutków majątkowych powiązanych z wniesioną sprawą.

Zgoda ta może zostać wyrażona w każdej chwili, w tym w trakcie postępowania. Jeśli jest ona wyrażana przed rozpoczęciem postępowania, musi zostać sformułowana na piśmie, opatrzona datą i podpisana przez obie strony.

W przypadku braku zgody partnerów, kwestię jurysdykcji regulują przepisy art. 5.

Artykuł 5 Jurysdykcja w innych przypadkach

1. W przypadkach inne niż przewidziane w art. 3 i 4 sądem właściwym do orzekania w postępowaniu związanym ze skutkami majątkowymi zarejestrowanego związku partnerskiego jest sąd państwa członkowskiego, w którym:

a) partnerzy mają wspólne miejsce zwykłego pobytu, lub, w przypadku gdy nie zachodzi ta okoliczność,

b) partnerzy mieli ostatnie wspólne miejsce zwykłego pobytu, jeżeli jeden z nich nadal tam zamieszkuje, lub, w przypadku gdy nie zachodzi ta okoliczność,

c) pozwany ma miejsce zwykłego pobytu, lub, w przypadku gdy nie zachodzi ta okoliczność,

d) zarejestrowano związek partnerski.

2. Sąd, o którym mowa w ust. 1 lit. a), b) i c) może stwierdzić brak swojej jurysdykcji, jeśli jego porządek prawny nie przewiduje instytucji zarejestrowanego związku partnerskiego.

Artykuł 6 Jurysdykcja dodatkowa

Jeżeli żaden sąd nie jest właściwy na podstawie art. 3, 4 lub 5 lub jeżeli sąd wyznaczony na podstawie tych przepisów stwierdził brak swojej jurysdykcji, właściwy jest sąd państwa członkowskiego,:

a) na terytorium którego znajduje się jeden lub kilka przedmiotów majątkowych należących do jednego lub obu partnerów; w tym przypadku sąd, do którego wniesiono sprawę, orzeka jedynie w zakresie tych przedmiotów, lub

b) którego obywatelstwo lub – w przypadku Zjednoczonego Królestwa i Irlandii – wspólne miejsce zamieszkania, posiada oboje partnerów.

Artykuł 7 Jurysdykcja konieczna

Jeżeli żaden sąd państwa członkowskiego nie jest właściwy na podstawie art. 3, 4, 5 lub 6, lub jeżeli sąd wyznaczony na podstawie tych przepisów stwierdził brak swojej jurysdykcji, sąd jakiegokolwiek państwa członkowskiego może – w wyjątkowych przypadkach i pod warunkiem, że sprawa ma wystarczający związek z tym państwem członkowskim – orzekać w sprawie skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, jeśli postępowanie jest niemożliwe lub nie może zostać we właściwy sposób wszczęte lub przeprowadzone w państwie trzecim.

Artykuł 8 Powództwo wzajemne

Sąd, do którego wniesiono sprawę na podstawie art. 3, 4, 5, 6 lub 7, przed którym toczy się postępowanie, jest także właściwy do zbadania powództwa wzajemnego, o ile wchodzi ono w zakres stosowania niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 9 Wniesienie sprawy do sądu

Sprawę uważa się za wniesioną do sądu:

a) z dniem, w którym dokument wszczynający postępowanie lub dokument równorzędny został złożony w sądzie, o ile wnioskodawca nie zaniedbał następnie podjęcia kroków, jakie powinien był podjąć, aby dokument został doręczony pozwanemu; lub

b) jeśli dokument ma być doręczony przed złożeniem go w sądzie – z dniem, w którym otrzymał go organ odpowiedzialny za doręczenie, o ile wnioskodawca nie zaniedbał następnie podjęcia kroków, jakie powinien był podjąć w celu złożenia tego dokumentu w sądzie.

Artykuł 10 Badanie jurysdykcji

Sąd państwa członkowskiego, do którego wniesiono sprawę dotyczącą aspektów majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, w której sąd ten nie jest właściwy na mocy niniejszego rozporządzenia, stwierdza z urzędu brak swojej jurysdykcji.

Artykuł 11 Badanie dopuszczalności postępowania

1. Jeżeli pozwany, którego miejsce zwykłego pobytu znajduje się na terytorium państwa innego niż państwo członkowskie, w którym postępowanie zostało wszczęte, nie wda się w spór, sąd właściwy zawiesza postępowanie do czasu ustalenia, że pozwany miał możliwość otrzymania dokumentu wszczynającego postępowanie lub dokumentu równorzędnego w czasie umożliwiającym mu obronę lub że w tym celu podjęte zostały wszelkie niezbędne czynności.

2. W miejsce przepisów ust. 1 niniejszego artykułu stosuje się przepisy art. 19 rozporządzenia (WE) nr 1393/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. dotyczącego doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych[23], jeśli dokument wszczynający postępowanie lub dokument równorzędny miał zostać przekazany z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego zgodnie z przywołanym rozporządzeniem.

3. Jeżeli przepisy rozporządzenia (WE) nr 1393/2007 nie mają zastosowania, stosuje się art. 15 konwencji haskiej z dnia 15 listopada 1965 r. o doręczaniu za granicą dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych lub handlowych, jeśli dokument wszczynający postępowanie lub dokument równorzędny miał zostać przekazany za granicę zgodnie z tą konwencją.

Artykuł 12 Zawisłość sprawy

1. W sytuacji gdy do sądów różnych państw członkowskich wniesiono sprawy o to samo roszczenie między tymi samymi stronami, sąd, do którego wniesiono sprawę później, z urzędu zawiesza postępowanie do czasu stwierdzenia jurysdykcji sądu, do którego najpierw wniesiono sprawę.

2 W przypadkach, o których mowa w ust. 1, sąd, do którego najpierw wniesiono sprawę, stwierdza swoją jurysdykcję w terminie sześciu miesięcy, chyba że uniemożliwiają to nadzwyczajne okoliczności. Na wniosek każdego innego sądu, do którego wniesiono sprawę, sąd, do którego najpierw wniesiono sprawę, informuje ten sąd o dacie wniesienia sprawy oraz określa, czy stwierdził swoją jurysdykcję w danej sprawie, a jeśli nie, podaje szacunkowy termin jej stwierdzenia.

3. Jeżeli jurysdykcja sądu, do którego najpierw wniesiono sprawę, zostanie stwierdzona, sąd, do którego wniesiono sprawę później, stwierdza brak swojej jurysdykcji na rzecz tego sądu.

Artykuł 13 Sprawy wiążące się ze sobą

1. W sytuacji gdy przed sądami różnych państw członkowskich zawisłe są sprawy wiążące się ze sobą, sąd, do którego wniesiono sprawę później, może zawiesić postępowanie.

2. Jeżeli sprawy takie są zawisłe przed sądami pierwszej instancji, sąd, do którego wniesiono sprawę później, może – na wniosek jednej ze stron – także stwierdzić brak swojej jurysdykcji, pod warunkiem, że sąd, do którego najpierw wniesiono sprawę, jest właściwy w przedmiotowych sprawach, a połączenie spraw jest dopuszczalne w danym porządku prawnym.

3. Na potrzeby niniejszego artykułu, sprawami wiążącymi się ze sobą są sprawy, które łączy tak ścisły związek, że pożądane jest ich łączne rozpoznanie i rozstrzygnięcie w celu uniknięcia wydania w oddzielnych postępowaniach sprzecznych ze sobą orzeczeń.

Artykuł 14 Środki tymczasowe i środki zabezpieczające

Wniosek o zastosowanie środków tymczasowych lub zabezpieczających, przewidzianych w prawie danego państwa członkowskiego, może zostać wniesiony do sądu tego państwa także wówczas, gdy na podstawie niniejszego rozporządzenia sądem właściwym do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy jest sąd innego państwa członkowskiego.

Rozdział III:

Prawo właściwe

Artykuł 15 Wskazanie prawa właściwego

Prawem właściwym dla skutków majątkowych związku partnerskiego jest prawo państwa, w którym związek został zarejestrowany.

Artykuł 16 Uniwersalny charakter normy kolizyjnej

Prawo wskazane na podstawie przepisów niniejszego rozdziału stosuje się także wówczas, gdy prawo to nie jest prawem państwa członkowskiego.

Artykuł 17 Przepisy wymuszające swoje zastosowanie

Przepisy niniejszego rozporządzenia nie naruszają stosowania przepisów wymuszających swoje zastosowanie, których przestrzeganie uważane jest przez państwo członkowskie za tak istotny element ochrony jego interesów publicznych, takich jak organizacja polityczna, społeczna lub gospodarcza, że znajdują one zastosowanie do stanów faktycznych objętych ich zakresem bez względu na to, jakie prawo jest właściwe dla skutków majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

Artykuł 18 Porządek publiczny państwa sądu orzekającego

1. Stosowania normy prawa wyznaczonego na podstawie niniejszego rozporządzenia można odmówić jedynie wówczas, gdy takie stosowanie jest w sposób oczywisty niezgodne z porządkiem publicznym państwa sądu orzekającego.

2. Nie można uznać za sprzeczne z porządkiem publicznym państwa sądu orzekającego stosowania normy prawa wskazanego przez niniejsze rozporządzenie tylko na tej podstawie, że prawo państwa sądu orzekającego nie przewiduje instytucji zarejestrowanego związku partnerskiego.

Artykuł 19 Wyłączenie odesłania

Za właściwe – na podstawie niniejszego rozporządzenia – prawo danego państwa uważa się normy prawa materialnego obowiązujące w tym państwie, z wyłączeniem norm prawa prywatnego międzynarodowego.

Artykuł 20 Państwa posiadające co najmniej dwa systemy prawne – terytorialne kolizje przepisów

W przypadku gdy państwo składa się z kilku jednostek terytorialnych, z których każda posiada własny system prawny lub zbiór norm dotyczących kwestii podlegających niniejszemu rozporządzeniu:

a) wszelkie odniesienia do prawa takiego państwa są rozumiane, do celów wskazania prawa właściwego zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, jako odniesienia do prawa obowiązującego w danej jednostce terytorialnej;

b) wszelkie odniesienia do miejsca zwykłego pobytu w tym państwie są rozumiane jako odniesienia do miejsca zwykłego pobytu w jednostce terytorialnej;

c) wszelkie odniesienia do obywatelstwa dotyczą jednostki terytorialnej wskazanej prawem tego państwa lub, w przypadku braku stosownych przepisów, jednostki terytorialnej wybranej przez strony, lub, w przypadku niedokonania przez nie wyboru, jednostki terytorialnej, z którą partner lub partnerzy mają najściślejszy związek.

Rozdział IV:

Uznawanie, wykonalność i wykonywanie

Sekcja 1

ORZECZENIA

Podsekcja 1

Uznawanie

Artykuł 21 Uznawanie orzeczeń

1. Orzeczenia wydane w jednym państwie członkowskim są uznawane w innych państwach członkowskich bez konieczności przeprowadzania jakiegokolwiek postępowania.

2. Jeżeli sporna jest kwestia uznania orzeczenia, wówczas każda zainteresowana strona, która powołuje się na uznanie jako na podstawowy zarzut w sporze, może w trybie postępowania, o którym mowa w art. 38–56 rozporządzenia (WE) nr 44/2001, wystąpić z wnioskiem o ustalenie, że orzeczenie podlega uznaniu.

3. Jeżeli uznanie jest powoływane przed sądem państwa członkowskiego w charakterze kwestii ubocznej, sąd ten jest właściwy by rozstrzygać o uznaniu.

Artykuł 22 Podstawy nieuznania orzeczenia

Orzeczenia nie uznaje się, jeżeli:

a) uznanie byłoby oczywiście sprzeczne z porządkiem publicznym wezwanego państwa członkowskiego;

b) pozwanemu, który nie wdał się w spór, nie doręczono dokumentu wszczynającego postępowanie lub dokumentu równorzędnego w czasie i w sposób umożliwiający mu przygotowanie obrony, chyba że pozwany nie złożył przeciwko orzeczeniu środka zaskarżenia, chociaż miał możliwość;

c) orzeczenia nie da się pogodzić z orzeczeniem wydanym między tymi samymi stronami w wezwanym państwie członkowskim;

d) orzeczenia nie da się pogodzić z wcześniejszym orzeczeniem wydanym w innym państwie członkowskim albo w państwie trzecim w sporze o to samo roszczenie między tymi samymi stronami, o ile to wcześniejsze orzeczenie spełnia warunki konieczne do jego uznania w wezwanym państwie członkowskim.

Artykuł 23 Zakaz ponownego badania jurysdykcji sądu pochodzenia

1. Jurysdykcja sądu państwa członkowskiego pochodzenia nie może być przedmiotem ponownego badania.

2. Kryterium porządku publicznego, o którym mowa w art. 18, nie ma zastosowania do norm jurysdykcyjnych, o których mowa w art. 3–8.

Artykuł 24 Różnice w prawie właściwym

Nie można odmówić uznania i wykonania orzeczenia lub części orzeczenia dotyczącego aspektów majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego, tylko na tej podstawie, że prawo wezwanego państwa członkowskiego nie przewiduje instytucji zarejestrowanego związku partnerskiego lub nie przypisuje mu takich samych skutków majątkowych.

Artykuł 25 Wyłączenie kontroli merytorycznej

Orzeczenie zagraniczne nie może być w żadnym wypadku przedmiotem kontroli merytorycznej.

Artykuł 26 Zawieszenie postępowania

Sąd państwa członkowskiego, do którego wnosi się sprawę o uznanie orzeczenia wydanego w innym państwie członkowskim, może zawiesić postępowanie, jeżeli od orzeczenia został wniesiony zwyczajny środek zaskarżenia.

Podsekcja 2

Wykonywanie

Artykuł 27 Wykonalność orzeczeń

Orzeczenia wydane w jednym państwie członkowskim i w tym państwie wykonalne oraz ugody sądowe są wykonywane w innych państwach członkowskich zgodnie z przepisami art. 38–56 i 58 rozporządzenia (WE) nr 44/2001.

sekcja 2

DOKUMENTY URZęDOWE I UGODY SąDOWE

ARTYKUł 28 Uznawanie dokumentów urzędowych

1. Dokumenty urzędowe sporządzone w jednym państwie członkowskim są uznawane w innych państwach członkowskich, chyba że ich ważność zostanie zakwestionowana zgodnie z prawem właściwym i pod warunkiem, że uznanie nie jest oczywiście sprzeczne z porządkiem publicznym wezwanego państwa członkowskiego.

2. Uznanie dokumentów urzędowych powoduje, że zyskują one moc dowodową w zakresie ich treści oraz że przysługuje im zwykłe domniemanie ważności.

Artykuł 29 Wykonalność dokumentów urzędowych

1. Wykonalność w innym państwie członkowskim dokumentów urzędowych sporządzonych i wykonalnych w jednym państwie członkowskim stwierdza się, na wniosek, w postępowaniu przewidzianym w przepisach art. [38–57] rozporządzenia (WE) nr 44/2001.

2. Sąd rozpoznający środek zaskarżenia wniesiony na mocy art. [43 i 44] rozporządzenia (WE) nr 44/2001 może odmówić stwierdzenia wykonalności albo je uchylić tylko wówczas, jeżeli wykonanie dokumentu urzędowego jest oczywiście sprzeczne z porządkiem publicznym wezwanego państwa członkowskiego.

Artykuł 30 Uznawanie i wykonalność ugód sądowych

Ugody sądowe wykonalne w państwie członkowskim pochodzenia są uznawane, a ich wykonalność stwierdzana w innym państwie członkowskim na wniosek każdej zainteresowanej strony na takich samych zasadach jak dokumenty urzędowe. Sąd rozpoznający środek zaskarżenia wniesiony na mocy art. [42 lub 44] rozporządzenia (WE) nr 44/2001 może odmówić stwierdzenia wykonalności albo je uchylić tylko wówczas, jeżeli wykonanie ugody sądowej jest oczywiście sprzeczne z porządkiem publicznym państwa członkowskiego wykonania.

Rozdział V

Skutki wobec osób trzecich

Artykuł 31

Skutki wobec osób trzecich

1. Skutki majątkowe zarejestrowanego związku partnerskiego dla stosunków prawnych łączących jednego z partnerów z osobą trzecią regulowane są przepisami prawa państwa, w którym związek partnerski został zarejestrowany i o którym mowa w art. 15.

2. Jednakże prawo państwa członkowskiego może przewidywać, że partner nie może powoływać się wobec osoby trzeciej na prawo właściwe, jeśli miejsce zwykłego pobytu jednego z partnerów lub osoby trzeciej znajduje się na terytorium tego państwa członkowskiego oraz jeśli przewidziane prawem tego państwa członkowskiego formalności w zakresie jawności lub rejestracji nie zostały spełnione, chyba że osoba trzecia znała lub powinna była znać prawo właściwe dla skutków majątkowych zarejestrowanego związku partnerskiego.

3. Podobnie porządek prawny państwa członkowskiego, w którym położona jest nieruchomość, może przewidywać analogiczną do przewidzianej w ust. 2 zasadę dla stosunków prawnych łączących jednego z partnerów z osobą trzecią w odniesieniu do tej nieruchomości.

Rozdział VI

Końcowe przepisy ogólne

Artykuł 32 Stosunek do istniejących konwencji międzynarodowych

1. Niniejsze rozporządzenie nie uchybia stosowaniu konwencji dwustronnych lub wielostronnych, których stronami, w chwili przyjęcia niniejszego rozporządzenia, jest jedno państwo członkowskie lub kilka państw członkowskich, a które dotyczą dziedzin regulowanych przepisami niniejszego rozporządzenia, bez uszczerbku dla zobowiązań państw członkowskich na mocy art. 351 Traktatu.

2. Niezależnie od ust. 1 niniejsze rozporządzenie ma w stosunkach między państwami członkowskimi pierwszeństwo przed konwencjami, które dotyczą dziedzin regulowanych jego przepisami i których stronami są państwa członkowskie.

Artykuł 33 Informacje udostępniane publicznie i przekazywane właściwym organom

1. Najpóźniej do dnia […] r., państwa członkowskie przekazują Komisji, w języku (-ach) urzędowym (-ych), które uznają za stosowne:

a) opis ich ustawodawstwa i procedur krajowych dotyczących przepisów z zakresu aspektów majątkowych zarejestrowanych związków partnerskich, a także odpowiednie teksty przepisów;

b) krajowe przepisy dotyczące skutków wobec osób trzecich, o których mowa w art. 31 ust. 2 i 3.

2. Państwa członkowskie informują Komisję o wszelkich późniejszych zmianach tych przepisów.

3. Komisja publicznie udostępnia w odpowiedni sposób informacje przekazane jej zgodnie z ust. 1 i 2, w szczególności na wielojęzycznej stronie internetowej europejskiej sieci sądowej w sprawach cywilnych i handlowych.

Artykuł 34 Klauzula przeglądowa

1. Najpóźniej [pięć lat od dnia rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia…], a następnie co pięć lat, Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu sprawozdanie dotyczące stosowania niniejszego rozporządzenia. W razie potrzeby sprawozdaniu temu towarzyszą wnioski dotyczące dostosowania niniejszego rozporządzenia.

2. W tym celu państwa członkowskie przekazują Komisji istotne informacje dotyczące stosowania niniejszego rozporządzenia przez ich sądy.

Artykuł 35 Przepisy przejściowe

1. Przepisy rozdziału II i IV niniejszego rozporządzenia mają zastosowanie do postępowań sądowych wszczętych po dacie rozpoczęcia jego stosowania, a także do dokumentów urzędowych sporządzonych, umów sądowych zawartych oraz orzeczeń wydanych po tym terminie.

2. Jednakże, jeśli postępowanie w państwie członkowskim pochodzenia zostało wszczęte przed datą rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia, orzeczenia wydane po tym terminie są uznawane i wykonywane zgodnie z przepisami rozdziału IV, o ile zastosowane normy jurysdykcyjne są zgodne z normami przewidzianymi w rozdziale II.

3. Przepisy rozdziału III mają zastosowanie wyłącznie do partnerów, którzy zarejestrowali swój związek partnerski.

Artykuł 36 Wejście w życie

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia [rok od dnia wejścia w życie].

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich zgodnie z traktatami.

Sporządzono w [….] dnia […] r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

[1] Dz.U. L 12 z 15.1.2001, s. 1.

[2] Dz.U. L 53 z 3.3.2005, s. 1.

[3] COM(2010) 603

[4] Zob. Etude sur les régimes matrimoniaux des couples mariés et sur le patrimoine des couples non mariés dans le droit international privé et le droit interne des Etats membres de l'Union (Badanie kwestii majątkowego ustroju małżeńskiego oraz majątku par niepozostających w związku małżeńskim w prawie prywatnym międzynarodowym i prawie wewnętrznym państw członkowskich Unii), wykonane przez Consortium ASSER-UCL, http://europa.eu.int/comm/justice_home/doc_centre/civil/studies/doc_civil_studies_en.htm.

[5] COM(2006) 400

[6] Komunikat Komisji, COM(2010) 573 wersja ostateczna z 19.10.2010.

[7] Regulowane przepisami rozporządzenia (WE) nr 4/2009, Dz.U. L 7 z 10.1.2009, s. 1.

[8] Regulowane przepisami rozporządzenia (WE) nr 593/2008, Dz.U. L 177 z 04.7.2008, s. 6.

[9] Dz.U. L 12 z 16.1.2001, s. 1.

[10] Dz.U. C […] z […], s. […].

[11] Dz.U. C […] z […], s. […].

[12] Dz.U. C […] z […], s. […].

[13] Dz.U. L 12 z 15.1.2001, s. 1.

[14] Dz.U. L 53 z 03.03.2005, s. 1.

[15] COM(2006) 400

[16] Program sztokholmski – Otwarta i bezpieczna Europa dla dobra i ochrony obywateli, Dz.U. C 115 z 4.5.2010, s. 1.

[17] COM(2010) 603

[18] Dz.U. L 7 z 10.01.2009, s. 1.

[19] Dz.U. L 177 z 4.7.2008, s. 6.

[20] Dz.U. C […] z […], s. […].

[21] Dz.U. L 12 z 16.1.2001, s. 1.

[22] Dz.U. L 174 z 27.06.2001, s. 25.

[23] Dz.U. L 324 z 10.12.2007, s. 79.