PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 15.07.2005 
COM(2005) 292 ko ńcowy 
  
KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO 
Sprawozdanie roczne 2005 na temat wspóln otowej polityki rozwoju oraz realizacji 
pomocy zewn ętrznej w 2004 r.  
   
{SEC(2005)892} 
 
PL 2   PL KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO 
Sprawozdanie roczne 2005 na temat wspóln otowej polityki rozwoju oraz realizacji 
pomocy zewn ętrznej w 2004 r. 
A. STRESZCZENIE 
Wstęp 
Niniejsze sprawozdanie roczne prezentu je podstawowe aspekty inicjatyw i dzia łań 
prowadzonych przez Wspólnot ę Europejsk ą w dziedzinie rozwoju i pomocy 
zewnętrznej w 2004 r. Sprawozdanie sk ierowane jest do szerokiego kr ęgu 
odbiorców, mi ędzy innymi instytucji Unii Europejskiej, najwa żniejszych podmiotów 
w Państwach Cz łonkowskich (zw łaszcza parlamentów i administracji pa ństwowej), 
społeczeństwa obywatelskiego i wszystkich ob ywateli, którzy wspólnie przyczyniaj ą 
się do realizacji powy ższych celów, jak równie ż do partnerskich krajów 
rozwijających się oraz innych agencji i organizacji aktywnych w dziedzinie rozwoju 
i pomocy zewn ętrznej.  
Unia Europejska ma wyj ątkowy status na scenie mi ędzynarodowej oraz w 
społeczności donatorów.  Jest najwi ększym na świecie donatorem, udzielaj ącym 
pomocy o warto ści przekraczaj ącej połowę międzynarodowej urz ędowej pomocy na 
rzecz rozwoju. Sama Komisja zarz ądza +/- 11 % łącznej warto ści międzynarodowej 
pomocy, wydawszy ponad 6,9 ml d EUR w 2004 r. Oznacza to, że Komisja 
Europejska zarz ądza jedną piątą środków Urz ędowej Pomocy na rzecz Rozwoju 
(ODA) przekazywanych łącznie przez Uni ę Europejsk ą. W ciągu ostatnich czterech 
lat Komisja przeprowadzi ła reformę sposobu ustalania prio rytetów, organizacji i 
realizacji projektów i programów pomocowych za granic ą, aby umo żliwić 
skuteczniejsze wykorzystanie środków przekazywanych  przez podatników 
europejskich. W 2004 r. Eurobarometr1 przeprowadzi ł specjalne badanie, które 
potwierdzi ło, że społeczeństwo europejskie oczekuje, że Unia Europejska b ędzie 
odgrywać główną rolę w dziedzinie rozwoju. 60 % obywateli Europy uwa ża, że 
Komisja Europejska pomaga l udziom ubogim w krajach rozwijaj ących się; 90 % 
również uważa ten cel za istotny. W kryzysach i katastrofach  naturalnych, których 
świadkami byli śmy w 2004 r., Komisja Europejska odegra ła ważną rolę, udzielaj ąc 
w razie potrzeby pomocy nadzwyczajnej, jak równie ż prowadząc dalsze dzia łania w 
regionach obj ętych kryzysem w poprzednich latach. Wsparcie pokoju, stabilno ści i 
odbudowy w krajach takich jak Afganista n, Timor-Leste, Demokratyczna Republika 
Konga, Haiti, Fid żi, oraz dzia łania na rzecz rozwoj u gospodarczego i walki z 
ubóstwem w krajach takich jak Uganda, Wietnam i Rwanda, s ą najlepszymi 
dowodami istotnej roli Komisji we wspó łczesnym świecie.  
Rok 2004 by ł również rokiem rozszerzenia Unii Eur opejskiej, które to wydarzenie 
miało duży wpływ na stosunki zagraniczne Unii . Komisja wspiera aktywny udzia ł 
nowych Pa ństw Członkowskich w polityce UE w zakresie rozwoju za 
                                                 
1 http://europa.eu.int/comm/public_opi nion/archives/ebs/ebs_222_en.pdf 
 
PL 3   PL pośrednictwem programu „mapy drogowej”, przyj ętego w 2003 r. i rozwijanego w 
latach 2004-2005. Skutki rozszerzenia wychodz ą daleko poza bezpo średnie 
sąsiedztwo Unii – rozszerzenie oznacza wyra źny wzrost znaczenia Unii w 
działaniach prowadzonych na skal ę światową w zakresie promowania pokoju i 
stabilności, rozwoju handlu mi ędzynarodowego i walki z ubóstwem. 
Cele ustalone na podstawie analiz  
Najważniejsze cele dotycz ące rozwoju na rok 2004, w ramach zasad 
zrównowa żonego rozwoju, zosta ły określone w Rocznej Strategii Politycznej 
Komisji na rok 20042. Należą do nich: 
• Realizacja ustale ń przyjętych na Światowym Szczycie w sprawie 
Zrównowa żonego Rozwoju, w szczególno ści przez inicjatywy UE w dziedzinie 
wody i energii; 
• Pomyślne zakończenie rundy negocjacji z Doha i innych wa żnych negocjacji 
handlowych, równie ż z Azją Południowo-Wschodni ą i Ameryk ą Łacińską; 
• Wdrożenie i nowelizacja Umowy z Kotonu zaw artej z krajami Afryki, Karaibów i 
Pacyfiku; 
• Postęp we wdro żeniu inicjatywy dotycz ącej długu oraz w opracowaniu środków 
międzynarodowej walki z chorobami zaka źnymi w krajach rozwijaj ących się. 
Kolejnym celem na 2004 r. by ło przygotowanie Spotkani a Wysokiego Szczebla w 
Nowym Jorku we wrze śniu 2005 r., w ramach którego w pa ździerniku 2004 r. 
wydano sprawozdanie WE na temat Milenijnych Celów Rozwoju, w którym zaproponowano przygotowanie przez UE szczególnych środków w dziedzinach 
finansowania rozwoju, spójno ści rozwoju i ukierunkowania dzia łań na Afryk ę. 
a) Wymiar polityczny 
Głównym celem wspólnotowej polityki rozwoju winno by ć ograniczenie ubóstwa, a 
w dalszej perspektywie jego wyeliminowanie. Cel ten wi ąże się ze wsparciem 
zrównowa żonego rozwoju gospodarczego, spo łecznego i środowiskowego, promocj ą 
stopniowej integracji krajów rozwijaj ących się z gospodark ą światową oraz 
determinacj ą w zwalczaniu nierówno ści. 
Komisja Europejska nadal wspiera ła kraje w walce z ubóstwem oraz ich dzia łania na 
drodze do promowania pokoju, bezpiecze ństwa i demokracji oraz upowszechniania 
rządów prawa, dobrych metod rz ądzenia oraz poszanowania praw cz łowieka, 
ponieważ wszystkie te aspekty s ą istotnymi czynnikami rozwoju. 
Komisja Europejska podj ęła w 2004 r. dzia łania w kierunku promowania 
bezpiecze ństwa ludzi, które zale ży z jednej strony od bezpiecze ństwa strategicznego 
i stabilno ści politycznej, a z drugiej strony od dobrego systemu rz ądów i 
przestrzegania praw cz łowieka. To nowatorskie, skoncentrowane na cz łowieku 
podejście wiąże się z przekszta łceniem praw formalnych w konkretne mo żliwości 
                                                
 
2 COM (2003) 83 wersja ostateczna 
 
PL 4   PL dostępu: wychodz ąc poza tradycyjne skoncentrowanie dzia łań na ochronie maj ątku, 
kładzie ono szczególny nacisk na zaspokojenie podstawowych potrzeb i osi ąganie 
dobrobytu.  
b) Osi ąganie Milenijnych Celów Rozwoju 
W listopadzie 2000 r. Wspólnota przyj ęła jednolite ramy ogólne stanowi ące 
wytyczne polityki wspó łpracy z krajami rozwijaj ącymi się w zakresie rozwoju3. Ich 
celem jest zwalczanie i ostatecznie wyeliminowanie ubóstwa. Od 2000 r. dzia łania 
zostały nasilone i poparte szczegó łowymi o świadczeniami politycznymi w 
poszczególnych dziedzinach i sektorach wspó łpracy, zw łaszcza w dziedzinie 
edukacji i zdrowia, transpor tu i budowania instytucji.  
Ponadto w celu zaznaczenia wyra źnego zwi ązku między polityk ą rozwojow ą oraz 
uznanymi na ca łym świecie celami w zwalczaniu ubóstwa (Milenijne Cele Rozwoju) 
Komisja okre śliła, w ścisłej współpracy z Pa ństwami Cz łonkowskimi UE i 
organizacjami mi ędzynarodowymi, takimi jak Bank Światowy, ONZ i OECD, 
podstawowy zestaw dziesi ęciu głównych wska źników zwi ązanych z dochodem, 
niedożywieniem dzieci, uczestnictwem w sz kolnictwie podstawowym, szczepieniami 
oraz innymi wska źnikami z dziedziny zdrowia (w tym równie ż występowaniem 
wirusa HIV). W 2003 r. Komisja zacz ęła stosowa ć te wskaźniki do oceny wyników 
w krajach i regionach, gdzie kierowana by ła pomoc rozwojowa. Nale ży jednak 
zauważyć, że: 
• Po pierwsze, ró żne wskaźniki są blisko ze sob ą powiązane – na przyk ład brak 
dostępu do czystej wody i urz ądzeń sanitarnych ma nie tylko znaczny wp ływ na 
zdrowie, lecz równie ż brak urz ądzeń sanitarnych w budynkach szkolnych 
powoduje, że dziewcz ęta niechętnie uczęszczają do szkoły.  
• Po drugie, wsparcie mo że być konieczne w innych dziedzinach w celu stworzenia 
odpowiednich ram dla post ępu w zakresie okre ślonych wska źników – na przyk ład 
skuteczne świadczenie podstawowych us ług społecznych zale ży w dużym stopniu 
od czynników takich jak odpowiednia infras truktura drogowa i skuteczny system 
zarządzania finansami publicznymi.  
• Po trzecie, celów nie mo żna osiągnąć w warunkach trwa łego braku 
bezpiecze ństwa, tak wi ęc zapobieganie konfliktom sta ło się główną sprawą 
przekrojow ą w stosunkach zewn ętrznych Wspólnoty. 
• Po czwarte, konieczny jest dalszy post ęp, zwłaszcza w krajach najs łabiej 
rozwiniętych, w lepszym zarz ądzaniu statystykami w celu umo żliwienia 
regularnego dostarczania wymaganych danych. 
Praca w tej dziedzinie by ła kontynuowana w 2004 r. W pa ździerniku 2004 r. 
Komisja przedstawi ła ogólne sprawozdanie z realiz acji Milenijnych Celów Rozwoju 
w latach 2000-20044. W sprawozdaniu przedstawiono informacje o udziale Wspólnot 
Europejskich w post ępie na drodze do osi ągnięcia Milenijnych Celów Rozwoju ze 
                                                 
3 Deklaracja Rady i Komisji w sprawie wspólnotowej polityki rozwoju, 13458/00 z dnia 16 listopada 
2000 r. 
4 http://europa.eu.int/comm/development/body/communications/communications_en.htm  
 
PL 5   PL szczególnym uwzgl ędnieniem celu 8. (rozwój partnerstwa mi ędzynarodowego na 
rzecz rozwoju). Ze sprawozdania wynika ło, iż w celu wzmocnienia podstaw do 
osiągania rzeczywistego post ępu, konieczne s ą działania donatorów w trzech 
dziedzinach: 1) lepsze i wy ższe finansowanie na rzecz rozwoju, 2) wzmocniona 
spójność polityki rozwoju; 3) szczególne ukierunkowanie dzia łań na Afryk ę 
(subsaharyjsk ą). 
c) Podej ście partnerskie  
W miarę możliwości programy finansowane przez Komisj ę w dziedzinie pomocy 
rozwojowej opieraj ą się na własnej strategii danego kr aju w zwalczaniu ubóstwa, 
określonej w dokumencie po święconym strategii ograniczania strefy ubóstwa 
(Poverty Reduction Strategy Paper). Strategie te nale ży wykorzystywa ć do 
koordynacji ca łości wsparcia ze strony partneró w w dziedzinie rozwoju oraz 
powinny one zapewnia ć spójny i skuteczny program pomocy.  
Doświadczenie Komisji w dziedzinie pomocy zewn ętrznej potwierdza, że 
zarządzanie środkami przez partnerów UE jest niezb ędnym czynnikiem skuteczno ści 
i trwałości wszystkich inicjatyw. Dzi ęki przekazaniu krajom otrzymuj ącym pomoc 
większej odpowiedzialno ści, podejście takie umo żliwia im nabycie do świadczenia 
strategicznego i administ racyjnego oraz popularyzuje najlepsze praktyki 
dostosowane do danej sytuacji. 
Działania podejmowane na drodze do osi ągnięcia tych celów  
a) Wymiar polityczny 
W 2004 r. nast ąpiła konsolidacja i pog łębienie tradycyjnych wi ęzi z krajami Afryki, 
Karaibów i Pacyfiku oraz utwo rzenie i promocja nowych ram partnerstwa z krajami 
sąsiadującymi z UE. 
W maju 2004 r. rozpocz ęły się negocjacje dotycz ące nowelizacji Umowy z Kotonu 
podczas wspólnej Rady Ministrów AKP-UE w Gaborone. G łównym celem 
nowelizacji by ło, oprócz potwierdzenia podstaw prawnych Umowy z Kotonu, 
zwiększenie skuteczno ści i jakości partnerstwa UE-AKP. W ci ągu roku osi ągano 
stały postęp w negocjacjach, który zako ńczył się konferencj ą w grudniu 2004 r., 
kiedy to ministrowie potwierdzili wspólny cel, jakim jest zako ńczenie rozmów do 
lutego 2005 r. 
W dniu 12 maja 2004 r. Rada zatwierdzi ła Europejsk ą Politykę Sąsiedztwa5, której 
celem jest udzia ł krajów s ąsiadujących w korzy ściach płynących z rozszerzenia UE 
dzięki formie uczestnictwa w rynku wewn ętrznym. Wzmacniaj ąc stabilno ść, 
bezpiecze ństwo i dobrobyt wszystkich uczestnicz ących partnerów, Europejska 
Polityka S ąsiedztwa zapobiega powstawaniu nowych linii podzia łów między 
rozszerzon ą Unią a jej s ąsiadami. Europejska Polityka S ąsiedztwa jest sieci ą 
współpracy o realistycz nych celach, opart ą na wspólnym zbiorze warto ści, jednak że 
dostosowan ą do szczególnych potrzeb partnerów w stosunkach dwustronnych, za 
pośrednictwem planów dzia łania (pierwsze siedem z nich, dotycz ące Izraela, 
                                                 
5 COM (2004) 373 wersja ostateczna 
 
PL 6   PL Jordanii, Maroka, Mo łdowy, Autonomii Palesty ńskiej, Tunezji i Ukrainy, zosta ło 
przedstawionych w 2004 r.). Ostatecznym celem jest stworzenie wokó ł UE 
„pierścienia przyja źni”. 
Zapobieganie konfliktom i zarz ądzanie kryzysami to nadal najwa żniejsze punkty w 
programie prac Komisji. W grudniu 2004 r. wystosowano zaproszenie do sk ładania 
wniosków w celu utworzenia sieci za pobiegania konfliktom oraz utworzono zespó ł 
ekspertów gotowych do udzia łu w przysz łych misjach kryzysowych prowadzonych 
przez UE; zostan ą również wyciągnięte wnioski z interwencji UE w regionach 
dotkniętych tsunami pod koniec 2004 r., które umo żliwią udoskonalenie 
mechanizmów koordynacji w zarz ądzaniu kryzysami.  
Ponadto podejmowane w 2004 r. z afryka ńskiej inicjatywy próby przywracania 
pokoju, finansowane w du żej mierze przez WE, zacz ęły przynosi ć owoce. Unia 
Afrykańska (AU) zainaugurowa ła Radę Pokoju i Bezpiecze ństwa w celu wys łania 
wojsk maj ących zapobiec ludobójstwu i zbrodniom przeciwko ludzko ści oraz 
służących utrzymaniu pokoju. Si ły pokojowe zosta ły szybko wys łane do Burundi, a 
jednostki odpowiedz ialne za kontrol ę zawieszenia broni do Darfuru w Sudanie. Na 
nadzwyczajnym szczycie Unii Afryka ńskiej w Libii, ko ńczący sprawowanie urz ędu 
przewodnicz ący Komisji Europejskiej Romano Prodi wyrazi ł słowa uznania dla 
dynamiki Unii Afryka ńskiej i dotychczasowego tempa post ępów.  
W 2004 r. Komisja przeznaczy ła łącznie 217,5 mln EUR na odbudow ę Iraku, dzi ęki 
czemu sta ła się jednym z g łównych donatorów. Finansowanie by ło przede wszystkim 
kierowane za po średnictwem Mi ędzynarodowego Funduszu na rzecz Odbudowy 
Iraku, którego celem jest walka z codziennymi wyzwaniami staj ącymi przez 
Irakijczykami, takimi jak problemy z edukacj ą, zdrowiem, wod ą i warunkami 
sanitarnymi. 
Zobowiązania na wsparcie przywrócenia stabilno ści w Afganistanie wynios ły 216,5 
mln EUR, które zosta ły wykorzystane na odbudow ę dróg oraz umocnienie 
demokracji przez pomoc w rejestracji wyborców oraz zarz ądzanie wyborami. Unia 
Europejska zaanga żowała się również w działania takie jak monitorowanie granic 
oraz walka z przemytem narkotyków, w szczególno ści przez wsparcie dla afga ńskiej 
narodowej strategii wa lki z narkotykami. 
Wsparcie UE dla praw cz łowieka i demokracji w 2004 r. by ło silne. Misje 
obserwacyjne w trakcie wyborów by ły jednymi z najbardziej bezpo średnich i 
widocznych narz ędzi; Komisja wys łała 632 obserwatorów wyborówdo Indonezji, Sri 
Lanki, Malawi, Mozambiku, Zachodniego Brzegu i Gazy oraz Afganistanu, jak 
również przygotowa ła się na wybory w Iraku. Wsparcie finansowe WE umo żliwiło 
również wielu krajom afryka ńskim prowadzenie dalszych dzia łań w doskonaleniu 
metod rz ądzenia. Wolne i sprawiedliwe wybory, przy cz ęściowym wsparciu ze 
strony Komisji, odby ły się w Ghanie, Gwinei Bissau i Nigerze, a wyborcy w 
Republice Środkowoafryka ńskiej zatwierdzili now ą konstytucj ę.  
W dziedzinie mi ędzynarodowego wymiaru sprawiedliwo ści w 2004 r. uruchomiono 
inicjatywy maj ące na celu popraw ę działania międzynarodowych trybuna łów ds. 
Rwandy i by łej Jugosławii oraz Mi ędzynarodowego Trybuna łu Karnego. Wspó łpraca 
z Radą Europy sta ła się podstawą do podjęcia działań mających na celu konsolidacj ę 
 
PL 7   PL rządów prawa i demokratyzacj ę na Bałkanach, w Azji Środkowej i Federacji 
Rosyjskiej.  
Pierwsza wersja podr ęcznika Komisji po święconego dobremu systemowi rz ądów, 
który zosta ł opracowany we wspó łpracy z Pa ństwami Cz łonkowskimi i partnerami w 
społeczeństwie obywatelskim, zosta ła przetestowana w praktyce w 2004 r. Komisja 
pracuje równie ż z donatorami OECD nad opracowaniem wska źników w dziedzinie 
sprawowania rz ądów. 
Podjęto równie ż działania mające na celu w łączenie praw ludno ści rdzennej do 
procesu programowania, które polega ły na opracowaniu praktycznego przewodnika i 
podpisaniu umowy z ONZ o wsparciu proj ektu w tej dziedzinie w Gwatemali i 
Meksyku. Dzia łania maj ące na celu wspieranie praw dzieci obejmowa ły 
wprowadzenie we wspó łpracy z UNICEF programu szkole ń oraz stworzenie grupy 
międzyinstytucjonalnej. Szefowie  misji UE w krajach dotkni ętych konfliktami 
zbrojnymi maj ą obecnie obowi ązek informowania o sytu acji dzieci, nie tylko o 
poborze dzieci do wojska, lecz równie ż o oddzia ływaniu konfliktu na szko ły i 
szpitale.  
b) Inicjatywy zwi ązane z realizacj ą Milenijnych Celów Rozwoju 
W ramach realizacji ustale ń Światowego Szczytu w sprawie Zrównowa żonego 
Rozwoju Komisja ustanowi ła nowatorski Fundusz Wodny AKP-UE6 o łącznym 
budżecie 500 mln EUR (pierwsza transz a 250 mln EUR uzgodniona w 2004 r.), 
który będzie służył do finansowania wniosków sk ładanych przez grupy lokalne, 
przedsiębiorstwa prywatne i inne podmioty pozarz ądowe oraz rz ądy. Podobny 
instrument po święcony projektom dotycz ącym energii elektrycznej by ł 
przygotowywany w trakcie 2004 r.  
Wzrost obrotów handlowyc h jest jednym z najwa żniejszych instrumentów osi ągania 
Milenijnych Celów Rozwoju. W 2004 r. Komisja kontynuowa ła starania maj ące na 
celu osiągnięcie pozytywnych dla rozwoju wyni ków agendy rozwoju z Doha. Dzi ęki 
podkreśleniu wymiaru rozwojowego, decyzja Rady Ogólnej WTO z dnia 1 sierpnia 
2004 r. jest dobr ą podstawą kontynuowania negocjacji, które powinny ostatecznie 
prowadzić do stworzenia bardziej wyrówna nych zasad gry dla wszystkich, a w 
szczególno ści krajów rozwijaj ących się, które d ążą do integracji z gospodark ą 
światową. Komisja chcia łaby doprowadzi ć do tego, aby wszystkie kraje rozwijaj ące 
się, w szczególno ści kraje najs łabiej rozwini ęte i inne zagro żone i małe gospodarki, 
mogły czerpać wymierne korzy ści z wyników rundy negocjacji z Doha. 
Przeglądy śródokresowe krajowych dokumentów st rategicznych dla krajów AKP, 
które odby ły się w 2004 r., stanowi ły odpowiedni ą okazję do oceny 
dotychczasowego wdro żenia Umowy z Kotonu i lepszego zapoznania si ę ze 
strategiami wspó łpracy i spójno ści we wsparciu osi ągania Milenijnych Celów 
Rozwoju. Du żo uwagi po święcono jako ści planowania i opracowania 
poszczególnych projektów i innych dzia łań, aby wyci ągnąć właściwe wnioski z 
wcześniejszych do świadczeń i odpowiednio uwzgl ędnić takie problemy jak 
równouprawnienie i zrównowa żony rozwój. Wewn ętrzne badanie przeprowadzone w 
2004 r. potwierdzi ło w dużym stopniu znaczn ą poprawę przygotowania dzia łań. 
                                                 
6 http://europa.eu.int/comm/europeaid/projects/water/index_en.htm 
 
PL 8   PL Trwają starania w kierunku wzmocnienia tego systemu oraz opracowania i 
wdrożenia bardziej kompleksow ego systemu wsparcia jako ści. W 2004 r. 
poczyniono praktyczne kroki zmierzaj ące do udoskonalenia strategii dla 
poszczególnych krajów z perspektywy równouprawnienia p łci oraz podkre ślenia 
znaczenia rozk ładu danych wed ług płci jako koniecznej podstawy analizy sytuacji w 
danym kraju. Podj ęto równie ż współpracę z Państwami Cz łonkowskimi w terenie 
polegającą na akumulacji wiedzy specjalistycznej, narz ędzi analitycznych i 
najlepszych praktyk. G łównym lub znacz ącym celem projektów i programów o 
wartości powyżej 770 mln EUR by ła promocja równoupr awnienia kobiet i 
mężczyzn, co świadczy o tym, że realizacja tej zasady sprawdza si ę w praktyce. 
Wsparcie aspektów wspó łpracy dotycz ących ochrony środowiska równie ż przyniosło 
dobre wyniki – przeznaczono na nie 700 mln EUR. Ponadto Komisja odgrywa ła 
główną rolę w innych inicjatywach mi ędzynarodowych, takich jak Światowy 
Fundusz na rzecz walki z AIDS, Gru źlicą i Malari ą oraz Światowa Inicjatywa na 
rzecz Walki z Poliomyelitis. Komisja przyj ęła w dniu 26 pa ździernika 2004 r. 
komunikat „Spójne ramy po lityki europejskiej dotycz ące działań zewnętrznych w 
celu zwalczania HIV/ AIDS, malarii i gru źlicy”7. 
c) Podejście partnerskie 
Za pośrednictwem Instrumentu Wspierania  Pokoju w Afryce wprowadzonego w 
maju 2004 r. i dysponuj ącego bud żetem w wysoko ści 250 mln EUR, Wspólnota 
Europejska finansuje przywracanie pokoju przez Uni ę Afrykańską i podmioty 
lokalne. To wzorcowe partnerstwo umo żliwiło Unii Europejskiej szybkie spe łnienie 
prośby Unii Afryka ńskiej o pomoc w wys łaniu misji monitoruj ącej zawieszenie 
broni w Darfurze w zachodnim Sudanie. W po łowie sierpnia Organizacja Narodów 
Zjednoczonych ds. Wy żywienia i Rolnictwa (FAO) zwróci ła się do Wspólnoty 
Europejskiej o pomoc w walce z inwazj ą szarańczy w zachodniej Afryce. W ci ągu 
35 dni WE przekaza ła na ten cel 24 mln EUR. Sporz ądzono równie ż szczegółowy 
plan lepszego reagowania na potrzeby krajowych urz ędników zatwierdzaj ących, 
którzy są przedstawicielami rz ądów odbieraj ących pomoc odpowiedzialnymi za 
wydatkowanie funduszy WE.  
W marcu 2004 r. przyj ęto program AENEAS (2004-2008)8, o łącznym bud żecie 
orientacyjnym w wysoko ści 250 mln EUR, w celu udzielania pomocy finansowej i 
technicznej krajom trzecim, wspieraj ąc ich starania w zapewnianiu skutecznego 
zarządzania wszystkimi aspektami ruchów mi gracyjnych. W listopadzie 2004 r. Rada 
uruchomi ła nowy program (program haski) maj ący na celu w łączenie spraw 
związanych z bezpiecze ństwem, migracj ą i azylem do dziedziny stosunków z 
państwami trzecimi. 
Kwestie zwi ązane z zarz ądzaniem  
a) Kontekst: proces przenoszenia odpowiedzialno ści za zarz ądzanie w pe łni 
wdrożony w 2004 r.  
W związku z naciskiem na lepsze ukierunkow anie polityki Komisja wprowadzi ła w 
2000 r. pakiet reform zwi ązanych z zarz ądzaniem środkami, którego celem by ło 
                                                 
7 COM (2004) 726 wersja ostateczna 
8 http://europa.eu.int/comm/europeaid/projects/eidhr/pdf/themes-migration-reglement_en.pdf  
 
PL 9   PL zdecydowane poprawienie tempa i jako ści realizacji programów pomocy 
zewnętrznej. Szeroko zakrojona reforma obj ęła utworzenie od stycznia 2001 r. jednej 
organizacji odpowiedzialnej za zarz ądzanie programami pomocy zewn ętrznej 
(EuropeAid) oraz w latach 2001-2004 przenoszenie odpowiedzialno ści za 
zarządzanie zasobami na biura Komisji w tere nie (przedstawicielstwa). Przekazanie 
odpowiedzialno ści zwiększyło rolę przedstawicielstw w takich kwestiach jak dialog 
polityczny z w ładzami w sprawie kompleksowych re form administracji publicznej 
oraz form rz ądzenia oraz w sprawie koordynacji z innymi donatorami.  
Proces przenoszenia uprawnie ń został zakończony w 2004 r. (z kilkoma wyj ątkami). 
Europejski Trybuna ł Obrachunkowy przeprowadzi ł w 2004 r. kontrol ę sposobu 
zarządzania przez Komisj ę całym procesem. Skutki procesu przenoszenia 
odpowiedzialno ści na jednostki w terenie b ędą widoczne dopiero po pewnym czasie, 
jednakże Trybuna ł stwierdzi ł, że w większości kontrolowanych przedstawicielstw 
większe możliwości jednostek operacyjnych przyczyniaj ą się do poprawy tempa i 
jakości zarządzania projektami. Prowadzi to do udoskonalenia mo żliwości 
rozwiązywania problemów w obr ębie przedstawicielstwa, lepszych kontaktów z 
beneficjentami oraz lepszego zrozum ienia warunków lokalnych. Zalecenia 
Trybunału doskonale odpowiadaj ą działaniom prowadzonym obecnie przez Komisj ę.  
b) Udzielanie pomocy 
Udzielanie pomocy w miar ę możliwości w formie bezpo średniego wsparcia 
budżetowego sta ło się w tym kontek ście priorytetem. Ma ono wiele zalet w 
porównaniu z tradycyjnymi form ami pomocy, które polegaj ą na tworzeniu 
równoleg łych struktur administracyjnych z doradcami spoza danego kraju i z 
własnymi procedurami monitorowania, zam awiania i kontroli finansowej. Jednak że 
podejście takie wymaga dok ładnej analizy istniej ących systemów bud żetowych 
beneficjenta i pla nów reformy. Komisja ściśle współpracuje z innymi najwi ększymi 
donatorami, w szczególno ści z Bankiem Światowym, w ramach inicjatywy 
dotyczącej wydatków publicznych i odpowiedzialno ści finansowej (Public 
Expenditure and Financial Accountability – PEFA), opracowuj ąc metody 
poprawienia przejrzysto ści i skuteczno ści w zarz ądzaniu finansami publicznymi w 
krajach otrzymuj ących pomoc, oraz uczestniczy ła w 2004 r. w ocenie testu 
wskaźników wydajno ści. 
Większa część pomocy wspólnotowej jest prz eznaczona dla poszczególnych krajów 
partnerskich, a podstawowy aspekt poprawy tempa i jako ści pomocy polega na 
udoskonaleniu organizacji program ów krajowych. Nie chodzi wy łącznie o przyj ęcie 
strategii, która b ędzie najskuteczniejsza dla danego kraju, bior ąc pod uwag ę jego 
zasoby i polityk ę, lecz równie ż o zapewnienie spójno ści wszystkich polityk UE na 
podstawie strategii dla danego kraju oraz koordynacji dzia łań UE z dzia łaniami 
innych donatorów.  
Potrzeba zapewnienia odpowiedniej koordynacji w udzielaniu pomocy 
nadzwyczajnej oraz pomocy na odbudow ę i rozwojowej zosta ła wzięta pod uwag ę i 
stała się przedmiotem szczegó łowego badania w o śmiu krajach i dwóch regionach. 
Unia Europejska przewodzi mi ędzynarodowym staraniom zmierzaj ącym do 
harmonizacji dzia łań donatorów. W ponad 60 krajach rozwijaj ących się donatorzy 
zaczynają stosowa ć zharmonizowane i uproszczone procedury, korzysta ć ze 
 
PL 10   PL wspólnej pracy analitycznej, bardziej anga żować się w osiąganie wyników 
rozwojowych, stosowa ć wspólne procedury wdro żeniowe oraz wspólne p łaszczyzny 
wsparcia przez bud żet kraju partnerskie go. Inicjatywa pilota żowa UE wprowadzona 
w 2002 r. w celu promowania harmoni zacji w Maroku, Mozambiku, Nikaragui i 
Wietnamie zako ńczyła się z powodzeniem w 2004 r., kiedy to wymienione kraje 
stały się w tym wzgl ędzie międzynarodowymi punktami odniesienia. Praca 
przeprowadzona w kontek ście OECD/DAC w 2004 r., w której Komisja i Pa ństwa 
Członkowskie odegra ły aktywną rolę, była szczególnie istotna w zdefiniowaniu ram, 
pierwszych celów i wska źników operacyjnych przyj ętych na Forum Wysokiego 
Szczebla po święconym skuteczno ści pomocy, które odby ło się w Paryżu w lutym 
2005 r. 
W celu realizacji powy ższych zobowi ązań UE przyj ęła plan pracy na forum Rady ds. 
Ogólnych i Stosunków Zewn ętrznych w listopadzie 2004 r. Opracowany na 
podstawie sprawozdania grupy dora źnej, w której uczestniczyli specjali ści z Komisji 
i z Państw Członkowskich, plan pracy, otwarty dla wszystkich donatorów, zak łada 
główną rolę krajów partnerskich i opiera si ę na pragmatycznym podej ściu do dzia łań 
w terenie. Plan przewiduje cztery podstawowe „osie” pracy na najbli ższe lata: 
• Utworzenie „map drogowych” UE w ka żdym kraju na podstawie szeregu dzia łań 
wspierających lokalne pr ocesy harmonizacji 
• Zdefiniowanie wspólnych ram programowych UE maj ących na celu popraw ę 
komplementarno ści 
• Ustanowienie Wspólnego Porozu mienia Finansowego promuj ącego harmonizacj ę 
procedur w systemach krajowych 
• Opracowanie prawdziwej strategii op eracyjnej w zakresie komplementarno ści 
Równocze śnie nasiliła się współpraca z Bankiem Światowym i organizacjami ONZ, 
prowadząc do podwójnego wzrostu w uj ęciu finansowym mi ędzy 2002 a 2004 r. 
Od 2000 r. czynione s ą starania maj ące na celu prowadzenie szeroko zakrojonych 
konsultacji w przygotowaniu tych st rategii; a dalsze doskonalenie jako ści i zakresu 
udziału będzie celem w przysz łości, zwłaszcza w odniesieniu do spo łeczeństwa 
obywatelskiego. W 2004 r. Ko misja nadal realizowa ła wytyczne polityczne oparte na 
komunikacie z 2002 r. w sprawie udzia łu podmiotów pozarz ądowych (NSA) w 
polityce rozwoju, przez regularny dialog w sprawach ogólnych i sektorowych; wsparcie finansowe realizacji ich w łasnych inicjatyw oraz wyst ępowanie w funkcji 
„partnerów wdra żających” w programach wspó łpracy WE; lub pog łębianie 
świadomości w dziesi ęciu nowych Pa ństwach Cz łonkowskich UE. Ponadto w 
ubiegłym roku opublikowano Wytyczne w sp rawie zasad i dobrych praktyk 
uczestnictwa podmiotów NSA w dialogu i konsultacjach w sprawie rozwoju.
9  
Komisja pragnie poprawi ć skuteczno ść i oddzia ływanie swoich programów przez 
lepsze ukierunkowanie dzia łań na ograniczon ą liczbę obszarów interwencji oraz 
unikanie rozproszenia środków pomocowych na du żą liczbę małych, 
                                                 
9 http://europa.eu.int/comm/development/body/tmp_doc s/guidelines_principles_good_practices.en.pdf 
 
PL 11   PL niepowiązanych projektów. Szczególn ą uwagę zwraca si ę na utrzymanie równowagi 
między zobowi ązaniami i p łatnościami („Reste à Liquider”, w skrócie „RAL”) oraz 
monitorowanie średniego czasu uko ńczenia projektu b ądź programu. Projekty, które 
nie są realizowane w sposób p łynny z powodu braku transakcji przez d łuższy czas 
lub w zwi ązku z niezako ńczeniem rozlicze ń po pięciu latach, s ą sprawdzane ka żdy z 
osobna. 
c) Plany na przysz łość: racjonalizacja instrumentów prawnych 
Nasze programy pomocy zewn ętrznej rozwija ły się w przeci ągu prawie 
pięćdziesięciu lat.  Są one realizowane na podstawie ponad 30 ró żnych instrumentów 
prawnych; tematycznych (np. bezpiecze ństwo żywności i prawa cz łowieka), lub 
geograficznych (pomoc dla krajów AKP poza g łównym bud żetem unijnym). Istniej ą 
również szczególne instrumenty obejmuj ące swoim zasi ęgiem zewn ętrzny wpływ 
polityk wewn ętrznych. Zarz ądzanie ró żnymi programami w sposób skuteczny i 
skoordynowany sta ło się coraz trudniejsze i ni epotrzebnie skomplikowa ło system 
działań pomocowych, równie ż z perspektywy bene ficjentów. We wrze śniu 2004 r. 
Komisja zaproponowa ła więc znaczne uproszczenie instrumentów w celu osi ągnięcia 
lepszych wyników, wykorzystuj ąc dostępne zasoby.  
Uzyskane wyniki i wyci ągnięte wnioski  
a) Realizacja bud żetu i nowe zobowi ązania  
Ogólny poziom realizacji bud żetu pozostaje wysoki, a rok 2004 by ł nadal rokiem 
stałej poprawy wyników finansowych trwaj ącej od kilku lat. Łączna kwota 
zobowiązań (6 916 mld EUR) by ła wprawdzie ni ższa niż w 2003 r., ró żnicę można 
jednak wyja śnić wysokim poziomem zobowi ązań Europejskiego Funduszu Rozwoju 
(EDF) w 2003 r. (który wynika ł z opóźnienia w ratyfikacji dziewi ątego EDF oraz 
wyjątkowo du żej liczby dzia łań opóźnionych do czasu udost ępnienia nowych 
środków). W 2004 r. zobowi ązania z bud żetu (4 268 mld EUR) po raz kolejny 
osiągnęły rekordowy poziom. Kwota p łatności wynios ła 6 211 mld EUR, co stanowi 
wyraźny wzrost w porównaniu z ubieg łym rokiem i wzrost o ponad miliard EUR w 
porównaniu z rokiem 2002 i świadczy o lepszych wynikach zarówno dla bud żetu, jak 
i dla EDF.  
Środki zarz ądzane przez EuropeAid: Urz ędowa Pomoc na rzecz Rozwoju (ODA), 
Pomoc Urz ędowa (OA) i inne10.  
                                                 
10 Dane nie uwzgl ędniają środków zarz ądzanych przez inne DG, np. Biuro Pomocy Humanitarnej, DG ds. 
Gospodarczych i Finansowych, DG ds. Rybo łówstwa i Gospodarki Morskiej itp. 
 
PL 12   PL EuropeAid - Ewolucja podzia łu regionalnego w latach 2001-2004.  (Zobowi ązania w mln EUR)
Bałkany NISAmeryka 
łacińskaAzjaKraje 
śródziem.Afryka 
połud.AKPLinie 
temat.Ogółem
2001 705      426      301      407      709      121      1.927   972      5.568   
2002 658      432      333      575      762      124      2.125   993      6.002   
2003 620      504      342      558      782      127      3.769   985      7.687   
2004 663      504      312      611      1.003   135      2.648   1.039   6.916   - 500 1.000 1.500 2.000 2.500 3.000 3.500 4.000Bałkany   Nowe Niepodleg łe
   Państwa (NIS)Ameryka łacińskaAzjaKraje 
śródziemnomorskieAfryka po łudniowaAKPLinie temat yczne
2004
2003
2002
2001
 
 
PL 13   PL EuropeAid - Ewolucja podzia łu regionalnego w latach 2001-2004.  P łatności w mln EUR)
Bałkany NISAmeryka 
łacińskaAzjaKraje 
śródziemnAfryka 
połud. AKPLinie 
temat.Ogółem
2001 845    402      152      383      488      99        1.779   806      4.954   
2002 619    384      182      455      707      119      1.922   861      5.249   
2003 425    396      290      470      700      118      2.345   872      5.616   
2004 510    359      314      526      1.125   116      2.464   797      6.211   - 500 1.000 1.500 2.000 2.500 BałkanyNowe Niepodleg łe
 Państwa (NIS )Ameryka łacińskaAzjaKraje
śródziemnomorskieAfryka południowaAKPLinie tematyczne
2004
2003
2002
2001
 
Jakie wnioski mo żna wyciągnąć z powyższych danych?  
• Po pierwsze, osi ągnięto lepszy wynik ogólny w tr akcie procesu przenoszenia 
odpowiedzialno ści – zarządzanie pomoc ą w terenie znacznie przyczyni ło się do 
przyspieszenia realizacji zobowi ązań i wydatkowania środków; 
• Po drugie, tempo realizacji ca ły czas rośnie – stosunek p łatności do zobowi ązań 
świadczy o tym, że Komisja coraz lepiej przekszta łca zobowi ązania w dzia łania w 
terenie, w znacznie krótszym czasie;  
• Po trzecie, nasza elastyczno ść w reagowaniu na nieoczekiwane kryzysy i 
nieprzewidziane potrzeby spada – środki niewykorzystane w jednym obszarze 
linii budżetowej w bud żecie Unii przeznaczonym na dzia łania zewn ętrzne nie 
mogą być wykorzystane na potrze by w innym obszarze, poniewa ż wszystkie 
dostępne środki są wykorzystywane. 
W krajach Afryki, Karaibów  i Pacyfiku (AKP) zobowi ązania znalaz ły się 
nieznacznie poni żej zakładanego na 2004 r. poziomu, poniewa ż warunki panuj ące w 
dwóch krajach uniemo żliwiły zatwierdzenie zobowi ązań. Jednakże zgodnie z 
prognozami wszystkie dost ępne środki z Europejskiego Funduszu Rozwoju dla 
krajów AKP zostan ą przeznaczone na zobowi ązania do 2007 r. P łatności z 
Europejskiego Funduszu Rozwoju ponownie osi ągnęły rekordowy poziom w 2004 r. 
 
PL 14   PL W programie dla regionu śródziemnomorskiego (MEDA), post ęp był szczególnie 
widoczny – zobowi ązania wzros ły o 22 %, a p łatności o 60 %. Zobowi ązania i 
płatności wzrosły również (o 6 % i 20 %) w programie CARDS dla Ba łkanów oraz w 
programie dla Azji (9 % i 12 %). W krajach Europy Wschodniej i Azji Środkowej 
objętych programem TACIS zobowi ązania utrzyma ły się na wysokim poziomie z 
2003 r., natomiast p łatności spadły w związku z opó źnieniem w podpisaniu umów 
finansowych przez kilka krajów  partnerskich. W Ameryce Łacińskiej poziom 
płatności ponownie wzrós ł, natomiast zobowi ązania nieznacznie spad ły. 
Walka z ubóstwem 2000-2004
Sprawozdania WE 2000-2003 dla Komitetu ds. Pomocy na rzecz Rozwoju (DAC) zgodnie z t ą 
ta samą metodą : zobowi ązania na rzecz LDC/LIC - w łącznie z EBI - (ogólne p łatności).
LDC : Kraje najmniej rozwini ęte
OLIC : Inne kraje o niskim dochodzie21,6%26,7%32,7%35,8%
33,4%
10,4%11,2%10,4%8,7%10,3%32,0%37,9%43,1%44,5%43,7%
0%10%20%30%40%50%
2000 2001 2002 2003 2004
LDC OLIC LDC+OLIC
 
Wydatki na kraje o najni ższym dochodzie i najs łabiej rozwini ęte ponownie wzros ły 
do poziomu ok. 2,9 mld EUR. Jako warto ść procentowa p łatności ogółem spadły one 
nieznacznie, pozostaj ąc na poziomie ok. 45 %. 
 
PL 15   PL Podział na sektory - EuropeAid 2004.
Zobowiązania w milionach EUR
Wszystkie środki zarz ądzane przez EuropeAid w 2004 r. (ODA/OA/Inne ni ż ODA/OA)Inne niż pomoc 
ODA/OA; 250 mln 
EUR; 4%
Infrastruktura 
społeczna i us ługi; 
3180 mln EUR; 46%Inne/ 
niewyszczególnione; 
150 mln EUR ; 2%Pomoc nadzwyczajna; 
206 mln EUR ; 3% Działania związane z 
zadłużeniem; 5 mln 
EUR ; 0%
Pomoc w formie 
towarów i ogólnych 
programów pomocy; 
809 mln EUR ; 12%
Pomoc dla wielu 
sektorów / 
zagadnienia 
przekrojowe; 963 mln 
EUR ; 14%
Sektory produkcji; 424 
mln EUR ; 6%
Infrastruktura 
gospodarcza i us ługi; 
929 mln EUR ; 13%
 
Duża część nowych zobowi ązań (ponad jedna trzecia) zosta ła przeznaczona na 
konkretne projekty wspieraj ące infrastruktur ę społeczną i usługi, w tym podstawowe 
potrzeby zdrowotne i o światowe. Niemniej jednak w łaściwa polityka gospodarcza 
jest zapewne najpot ężniejszym narz ędziem walki z ubóstwem, a coraz wi ększe 
ukierunkowanie na pomoc w formie wsparcia bud żetowego jest wyra źnie osadzone 
w tych ramach, cz ęsto w powi ązaniu z reformami sektorowymi wspieraj ącymi usługi 
społeczne. 
Jeżeli chodzi o osi ąganie Milenijnych Celów Rozwoju, Afryk ę nazywa si ę 
„epicentrum kryzysu”. W 2004 r. istnia ły wprawdzie powody do optymizmu – 
wskaźniki ubóstwa spadaj ą w kilku krajach i upowszechnia si ę dostęp do służby 
zdrowia i o światy – jednak nadal istniej ą poważne problemy zwi ązane z ubóstwem, 
konfliktami i niestabilno ścią, a Komisja w 2004 r. nadal szuka ła nowych sposobów 
zwiększenia wp ływu wspó łpracy, konsoliduj ąc inicjowane przez Afryk ę rozwiązania 
problemów, z którymi boryka si ę kontynent, przez finansowanie Instrumentu 
Wspierania Pokoju w Afryce i Funduszu  Wodnego oraz dalsze przewodzenie w 
udzielaniu wsparcia bud żetowego.  
W krajach azjatyckich przeznaczono łącznie 180 mln EUR na walk ę z ubóstwem w 
ramach 11 projektów, takich jak na przyk ład „Economic and Social Relaunch” w 
Kambodży (25 mln EUR), „Poverty Reduction Support Credit” w Wietnamie (20 
 
PL 16   PL mln EUR) oraz wsparc ie sektorowe dla o światy na szczeblu podstawowym w 
Indonezji (20 mln EUR). Komisja uczestniczy w dzia łaniach maj ących na celu 
poprawę dostępu do edukacji w o śmiu krajach azjatyckich, zw łaszcza w odniesieniu 
do dziewcz ąt oraz grup dzieci w niekorzy stnej sytuacji, na przyk ład grup 
mniejszościowych, dzieci niepe łnosprawnych oraz dzieci ulicy. Je śli chodzi o 
powszechny dost ęp do dobrej jako ści opieki zdrowotnej, która jest istotnym 
aspektem Milenijnych Celów Rozwoju, zrealizowano projekty o warto ści ponad 100 
mln EUR, które pomagaj ą krajom w rozwoju refo rm sektorowych, poprawie 
świadczenia us ług służby zdrowia, lub (w krajach, które prze żyły konflikt zbrojny, 
takich jak Afganistan i Timor Le ste) zapewnianiu podstawowych us ług opieki 
zdrowotnej w biedniejszych warstwach spo łeczeństwa. 
W regionie śródziemnomorskim i Ameryce Łacińskiej, gdzie wi ększość krajów jest 
klasyfikowanych w kategorii średnich dochodów, obecny poziom rozwoju krajów, 
czasami w po łączeniu z powolnym wzrostem gospodarczym, problemami 
demograficznymi, reformami gospodarczymi i kontrowersyjnym sposobem rządzenia, wymagaj ą interwencji, kt óra koncentruje si ę na walce z ubóstwem i 
poprawie sposobu rz ądzenia. W tym kontek ście udziela si ę wsparcia na rzecz 
szkolnictwa podstawowego w Nikaragui i podstawowych systemów ochrony 
zdrowia w Boliwii. Celem pewnej liczby pr ojektów jest pomoc na rzecz biednych i 
będących w niekorzystnej sytuacji grup spo łecznych. Celem programu MEDA jest 
wspieranie zrównowa żonego rozwoju gospodarczego i spo łecznego przez walk ę z 
ubóstwem w regionie. W 2004 r.  perspektywy lepszej wspó łpracy regionalnej i 
szybszego wzrostu gospodarczego poprawi ły się dzięki ciągłym postępom w 
negocjacjach handlowych zmierzaj ących do utworzenia strefy wolnego handlu w 
regionie śródziemnomorskim oraz uruchomiono nowe i obiecuj ące inicjatywy walki 
z ubóstwem po święcone zdecentralizowanemu rozwojowi lokalnemu. 
Opracowywane s ą również nowe inicjatywy na rzecz wz mocnienia demokracji, praw 
człowieka i wi ększego zaanga żowania spo łeczeństwa obywatelskiego. Dobrym 
przykładem tego typu projektów w Ameryce Łacińskiej jest trwaj ąca reforma 
wymiaru sprawiedliwo ści w Peru lub regionalne wprowadzenie programu 
bezpiecze ństwa żywnościowego, który przyczynia si ę również do promowania 
równouprawnienia przez nadawani w łasności ziemi kobietom oraz do poprawy 
funkcjonowania instytucji regionalnych. 
b) Wyniki, skuteczno ść i oddziaływanie 
Komisja stosuje system monitoro wania wyników, który opiera si ę na regularnych 
kontrolach realizowanych projektów i programów prowadzonych przez niezale żnych 
ekspertów. W 2004 r. system obejmowa ł 117 krajów i przedstawiono sprawozdania z 
realizacji 1100 projektów o łącznej warto ści ok. 7,6 mld EUR. Projekty i programy 
otrzymują punkty zgodnie z kryteriami  uzgodnionymi na forum mi ędzynarodowym. 
Ustalono, że projekty i programy monitorowane w 2004 r. z uwzgl ędnieniem 
wszystkich kryteriów przebiega ły z reguły „zgodnie z planem” lub lepiej. Wyniki 
wskazują, że około 90 % projektów przynosi oczekiwane rezultaty, przy czym w 
przypadku mniejszej cz ęści projektów konieczne mog ą być zmiany w 
harmonogramie. Nacisk na jako ść w przygotowaniu projektów i programów 
powinien zagwarantowa ć stałą poprawę wartości punktowych wyliczanych na 
podstawie wszystkich kryteriów.  
 
PL 17   PL Najlepsze wyniki osi ąga się w zakresie skuteczno ści i oddzia ływania. Pierwsze, 
skromne oznaki poprawy skuteczno ści związane z przeniesieniem odpowiedzialno ści 
na kraje otrzymuj ące pomoc zosta ły potwierdzone, a fakt, że kraje AKP otrzyma ły 
mniej punktów ni ż inne regiony mo że częściowo wynika ć z tego, że przeniesienie 
odpowiedzialno ści w wielu z tych krajów zako ńczyło się dopiero niedawno, przy 
czym w wielu z nich panuj ą ogólnie trudne warunki. Trwaj ą dalsze prace nad 
metodologi ą systemu, które umo żliwią wyciągnięcie bardziej porównywalnych i 
precyzyjnych wniosków.  
Wyniki wed ług sektorów wskazuj ą na wi ększe znaczenie, wydajno ść i 
oddziaływanie w projektach w sekt orach makroekonomicznym i spo łecznym; 
chociaż projekty w zakresie bezpiecze ństwa żywnościowego nie uzyska ły łącznego 
wysokiego wyniku, punkty uzyskane dla wy żej wymienionych trzech kryteriów by ły 
również w y s o k i e .  M a  t o  w p ływ na ocen ę roli projektów w osi ąganiu Milenijnych 
Celów Rozwoju. 
Rutynowe oceny zako ńczonych projektów i programów s ą prowadzone przez s łużby 
odpowiedzialne za poszczególne regiony, jednak centralny Dzia ł Ewaluacji, 
odpowiedzialny przed komisarzem ds. stosunków zewn ętrznych, wydaje wytyczne 
mające na celu udoskonalenie metod prowad zenia oceny i przeprowadza oceny 
strategii, sektorów i tematów. Teksty uko ńczonych sprawozda ń z oceny s ą 
udostępniane w witrynie EuropeAid w cz ęści poświęconej ocenie11. W 2004 r. 
ukończono 12 ocen, a 13 ocen by ło w trakcie prowadzenia; ponadto trwa ły również 
dwie procedury ocen łączonych (pierwsza w zakresie koordynacji, 
komplementarno ści i spójno ści, druga w sprawie wsparcia bud żetowego). 
c) Perspektywa d ługoterminowa  
Nie można polega ć na wynikach jednego roku, jednak że dotychczasowe 
doświadczenia wskazuj ą na to, że reformy wprowadzone w 2000 r. maj ą silny 
pozytywny efekt. Po pi ęciu latach nadszed ł czas na ocen ę wyników. Pod koniec 
2004 r. Komisja rozpocz ęła debatę na temat wdro żenia i oddzia ływania deklaracji w 
sprawie polityki rozwoju i jej znaczenia w świetle istotnych zmian, które mia ły 
miejsce zarówno w obr ębie Unii – zw łaszcza niedawnego rozszerzenia – jak równie ż 
poza jej granicami, zw łaszcza poprawy stosunków z krajami s ąsiadującymi w 
ramach Europejskiej Polityki S ąsiedztwa, przyspieszenia i poszerzenia globalizacji 
nie tylko w sprawach handlowych i gospodarczych, wzmocnienia międzynarodowego porozumienia w sprawie Milenijnych Celów Rozwoju oraz 
rosnącej troski o bezpiecze ństwo. Zdecydowano zatem, że konieczna jest debata 
publiczna maj ąca na celu wyja śnienie roli polityki rozwoju w szerszym kontek ście 
działań zewnętrznych UE i pe łne wykorzystanie potencja łu tej polityki b ędącej 
uprzywilejowanym instrumentem walki z g łębszymi przyczynami ubóstwa i 
nierówno ści.  
Po drugie, proces programowania mo żna udoskonali ć na podstawie przegl ądów 
śródokresowych. Podobnie jak w przypa dku innych donatorów , istnieje ci ągle 
potrzeba rozwoju naszych mo żliwości w zakresie lepszej komplementarno ści, 
integracji zagadnie ń przekrojowych, takich jak rola równouprawnienia kobiet i 
                                                
 
11 http://europa.eu.int/comm/europeaid/index_en.htm  
 
PL 18   PL mężczyzn, zapobieganie konf liktom oraz ochrona środowiska w kontek ście rozwoju 
oraz nowszych zagadnie ń, takich jak bezpiecze ństwo, migracja i azyl. Przegl ądy były 
znakomitą okazją do dopracowania programów i umo żliwiły określenie 
następujących obszarów, w których konieczne s ą zmiany: 
– wzmocnienie oceny dzia łania na podstawie wska źników (pomimo poprawy 
ram wska źników, podstawa pozostaje nadal s łaba); 
– osiągnięcie lepszego powi ązania z pocz ątkowymi dokumentami 
strategicznymi; oraz 
– poprawa komplementarno ści z innymi donatorami. 
Po trzecie, Unia Europejska b ędzie nadal musia ła odgrywa ć aktywną rolę w 
harmonizacji mi ędzynarodowych procedur i utrzymaniu tempa przekszta łcania tych 
procedur w dzia łania na szczeblu krajowym. Wska źniki i warto ści docelowe 
opracowane w 2004 r. i przyj ęte przez Rad ę w listopadzie 2004 r. s ą przydatne, 
jednakże konieczne jest wi ększe zaanga żowanie wszystkich donatorów w 
rzeczywiste stosowanie tych warto ści.