W grudniu 2016 r. Komisja przyjęła nowy komunikat dotyczący polityki w zakresie egzekwowania prawa „Prawo UE: lepsze wyniki dzięki lepszemu stosowaniu”. W komunikacie określono, w jaki sposób Komisja – jako strażniczka traktatów – zintensyfikuje wysiłki na rzecz zapewniania zgodności z prawem Unii. Bycie „większą i odważniejszą w odniesieniu do istotnych kwestii, a w kwestiach mniejszej wagi – mniejszą i skromniej działającą” powinno przełożyć się na bardziej strategiczne i wydajne podejście do egzekwowania prawa pod względem postępowania w przypadku naruszeń prawa. Wdrażając to podejście, Komisja powinna skoncentrować się na problemach, w przypadku których działanie Komisji w zakresie egzekwowania prawa może przynieść rzeczywistą zmianę, a także na priorytetach politycznych. W związku z tym Komisja będzie rozróżniała sprawy w oparciu o wartość dodaną, jaka może zostać osiągnięta w drodze postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Sprawy te będą zamykane przez Komisję, gdy uzna to za stosowne z punktu widzenia polityki.

Niniejsze sprawozdanie roczne przedstawia najważniejsze dokonania w obszarze polityki egzekwowania prawa w 2016 r. Struktura sprawozdania odzwierciedla wagę, jaki Komisja przykłada do egzekwowanie prawa w obszarach o największym znaczeniu politycznym. Komisja podjęła na przykład działania w zakresie egzekwowania prawa w obszarze rynku wewnętrznego, poświęcając szczególną uwagę przypadkom, w których państwa członkowskie nie ustanowiły lub nie zastosowały systemu sankcji mającego na celu powstrzymanie producentów samochodów przed naruszaniem prawodawstwa w sprawie emisji spalin. Kolejny przykład stanowi transpozycja przepisów UE w dziedzinie zamówień publicznych i koncesji do prawa krajowego; w tym przypadku konieczna jest pełna transpozycja prawa Unii do prawa krajowego i jego pełne wdrożenie, aby ułatwić małym i średnim przedsiębiorstwom ubieganie się o zamówienia publiczne i zmniejszyć koszty tej procedury, przy pełnym poszanowaniu unijnych zasad przejrzystości i konkurencji. Jeśli chodzi o obszary inne niż priorytetowe, w dokumentach uzupełniających sprawozdanie sprawdza się również, czy w każdym państwie członkowskim i w każdym obszarze polityki prawidłowo stosowano prawo Unii oraz jakie wiązały się z tym trudności.

Państwa członkowskie są odpowiedzialne za terminową i prawidłową transpozycję dyrektyw do prawa krajowego, jak również za poprawne stosowanie oraz wdrażanie całego prawodawstwa UE (dorobku prawnego). Komisja, jako strażniczka traktatów, kontroluje środki państw członkowskich oraz gwarantuje zgodność prawa krajowego państw członkowskich z prawem Unii. Jeśli państwo członkowskie nie zastosuje się do prawa Unii, Komisja może wszcząć postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego i w stosownych przypadkach wnieść sprawę do Trybunału Sprawiedliwości. Jeżeli państwo członkowskie nie zastosuje się do orzeczenia Trybunału lub nie dopełni obowiązku zgłoszenia do Komisji środków transpozycji dyrektywy przyjętej w procedurze ustawodawczej, można zastosować kary pieniężne.

•wyrządziły poważną szkodę interesom finansowym Unii lub naruszyły wyłączne kompetencje Unii.

Komisja będzie rygorystycznie podchodzić do przypadków, które ujawniają niedociągnięcia systemowe w systemie prawnym państwa członkowskiego. Są to m.in. sytuacje, w których przepisy krajowe lub ogólne praktyki utrudniają wszczynanie postępowania prejudycjalnego przed Trybunałem Sprawiedliwości. Komisja będzie również rygorystycznie podchodzić do przypadków, w których prawo krajowe uniemożliwia sądom krajowym uznanie pierwszeństwa prawa Unii. Komisja będzie również w pierwszej kolejności ścigała przypadki, w których prawo krajowe nie zapewnia skutecznych procedur odwoławczych w przypadku naruszenia prawa Unii lub w inny sposób uniemożliwia krajowym systemom wymiaru sprawiedliwości zapewnienie efektywnego stosowania prawa Unii. Komisja będzie przystępować niezwłocznie do badania takich naruszeń. Komisja będzie wszczynała postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego bez uciekania się do mechanizmu EU Pilot, chyba że skorzystanie z niego będzie jawiło się jako przydatne w danym przypadku.

Wdrażając to nowe podejście, Komisja będzie nadal doceniała istotną rolę, jaką odgrywają indywidualni skarżący w identyfikowaniu ogólniejszych problemów w zakresie egzekwowania prawa Unii, które mają wpływ na interesy obywateli i przedsiębiorstw. Zasadnicze znaczenie ma jednak zrozumienie przez obywateli charakteru postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego i odpowiednie dostosowanie swoich oczekiwania. Wielu obywateli wnosi skargi w oczekiwaniu, że otrzymają rekompensatę finansową lub innego rodzaju zadośćuczynienie za naruszenie prawa Unii. Nie jest to celem postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. W związku z tym niektóre indywidualne sprawy dotyczące nieprawidłowego zastosowania przepisów, które nie wiążą się z ogólniejszą zasadą, można często skutecznie rozwiązać, stosując inne, bardziej odpowiednie mechanizmy na szczeblu unijnym i krajowym. W tego rodzaju sprawach w przypadku dostępności skutecznej ochrony prawnej Komisja co do zasady będzie kierować skarżących do organów na szczeblu krajowym.

Chociaż Komisja będzie dalej wspierać państwa członkowskie w ich wysiłkach na rzecz transpozycji, stosowania i wdrażania prawa Unii, zasadnicze znaczenie ma wywiązywanie się państw członkowskich z ich obowiązku poszanowania i egzekwowania przepisów, które same wspólnie wprowadziły. W tym względzie Komisja zaostrzy swoje podejście do sankcji za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia krajowych środków transpozycji: w sprawach wniesionych do Trybunału Sprawiedliwości zgodnie z art. 258 w związku z art. 260 ust. 3 TFUE Komisja będzie teraz systematycznie występować do Trybunału o nakładanie kary w formie ryczałtu, jak również okresowej kary pieniężnej.





1.Pobudzenie zatrudnienia, wzrostu i inwestycji

Głównym priorytetem Komisji Junckera jest podniesienie konkurencyjności Europy oraz pobudzenie inwestycji, które przyczynią się do powstania nowych miejsc pracy. Wysiłki podejmowane na rzecz stworzenia właściwego otoczenia regulacyjnego w celu wsparcia przedsiębiorstw i tworzenia nowych miejsc pracy pójdą jednak na marne, jeżeli unijny dorobek prawny nie zostanie wdrożony prawidłowo i w terminie. Tym samym egzekwowanie stosowania i wdrażania prawa Unii przyczynia się również w znacznym stopniu do tworzenia nowych miejsc pracy, pobudzania wzrostu i inwestycji.

W 2016 r. działania Komisji w zakresie egzekwowania prawa koncentrowały się na wymienionych poniżej obszarach.

Egzekwowanie dorobku prawnego w zakresie swobodnego przepływu pracowników oraz bezpieczeństwa i higieny pracy

Komisja kontynuowała wysiłki zmierzające do zapewnienia równych szans na unijnym rynku pracy, sprawdzając kompletność i prawidłowość sposobu transpozycji przez państwa członkowskie dyrektyw w obszarach swobodnego przepływu pracowników oraz bezpieczeństwa i higieny pracy.

Termin transpozycji dwóch ważnych dyrektyw upłynął w 2016 r.: jedna z nich dotyczy egzekwowania praw w zakresie swobodnego przepływu pracowników, a druga egzekwowania praw pracowników delegowanych. Ponieważ kilka państw członkowskich nie dopełniło obowiązku zgłoszenia ich środków transpozycji w terminie, we wrześniu 2016 r. Komisja wszczęła szereg postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

W obszarze bezpieczeństwa i higieny pracy termin transpozycji do prawa krajowego dyrektywy w sprawie wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia na pola elektromagnetyczne upłynął 1 lipca 2016 r. Dyrektywa stanowi istotny wkład w ochronę zdrowia pracowników. Komisja sprawdza krajowe środki transpozycji wprowadzone przez państwa członkowskie i wszczęła w 2016 r. szereg postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

Komisja kontynuowała sprawdzanie transpozycji do prawa krajowego dyrektywy w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin i wysłała zapytania do ośmiu państw członkowskich, aby zweryfikować prawidłowość wdrożenia dyrektywy dotyczącej ochrony przed zranieniami ostrymi narzędziami w sektorze szpitali i opieki zdrowotnej.

Egzekwowanie dorobku prawnego w zakresie ochrony środowiska

Egzekwując unijne przepisy dotyczące ochrony środowiska Komisja kierowała się potrzebą zapewnienia zdrowszego środowiska i silniejszej gospodarki o obiegu zamkniętym, w której zasoby są wykorzystywane w bardziej zrównoważony sposób. Komisja dążyła również do zapewnienie równych szans wszystkim państwom członkowskim i podmiotom gospodarczym, które muszą spełniać wymogi środowiskowe. Ścisłe egzekwowanie prawa pobudza również rynek do opracowywania innowacyjnych sposobów na zwiększenie efektywności wykorzystania zasobów oraz zmniejszenia zależności od importu, co z kolei zapewnia przewagę konkurencyjną unijnym przedsiębiorstwom oraz przyczynia się do tworzenia nowych miejsc pracy.

W niektórych państwach członkowskich utrzymują się znaczne niedociągnięcia we wdrażaniu oraz egzekwowaniu unijnego prawodawstwa dotyczącego ochrony środowiska, w szczególności w odniesieniu do gospodarowania odpadami, infrastruktury oczyszczania ścieków oraz zgodności z dopuszczalnymi wartościami jakości powietrza.

Komisja kontynuowała działania zmierzające do usunięcia wspomnianych braków za pomocą środków prawnych, ale również w drodze ścisłej współpracy z organami krajowymi i innymi zainteresowanymi podmiotami, aby pomóc w zapewnieniu zgodności. W tym kontekście w 2016 r. Komisja rozpoczęła przegląd wdrażania polityki ochrony środowiska. Proces ten ma na celu poszerzenie wspólnej wiedzy na temat luk we wdrażaniu unijnego prawodawstwa dotyczącego ochrony środowiska i polityki w każdym państwie członkowskim, a także wyeliminowanie podstawowych przyczyn tych luk. Komisja dąży również do zapewnienia rozwiązań, które uzupełniają egzekwowanie prawa, oraz zachęca do wymiany dobrych praktyk. Podstawą przeglądu są sporządzane co 2 lata sprawozdania dotyczące poszczególnych państw, które będą koncentrować się na najistotniejszych tematach w dziedzinie przepisów i polityki z zakresu ochrony środowiska w każdym państwie członkowskim. Sprawozdanie te będą stanowiły przygotowanie do dialogów z każdym państwem członkowskim i na szczeblu krajowym.

Egzekwowanie dorobku prawnego w zakresie rolnictwa