UZASADNIENIE

1.Przyczyny i cele wniosku

1.1.Przyczyny wniosku

Dyrektywa (UE) 2016/680 (dyrektywa o ochronie danych w sprawach karnych) weszła w życie w dniu 6 maja 2016 r., a państwa członkowskie miały czas do dnia 6 maja 2018 r. na jej transpozycję do prawa krajowego. Dyrektywą tą uchylono i zastąpiono decyzję ramową Rady 2008/977/WSiSW. Jej zakres jest bardzo kompleksowy, ponieważ jest to pierwszy instrument, w którym przyjęto całościowe podejście do przetwarzania danych do celów ścigania przestępstw. Ma ona zastosowanie zarówno do krajowego, jak i transgranicznego przetwarzania danych osobowych przez właściwe organy w celu zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w tym ochrony przed zagrożeniami dla bezpieczeństwa publicznego i zapobiegania takim zagrożeniom.

Art. 62 ust. 6 dyrektywy o ochronie danych w sprawach karnych nakłada na Komisję obowiązek dokonania do dnia 6 maja 2019 r. przeglądu innych aktów prawnych UE regulujących przetwarzanie danych osobowych przez właściwe organy do celów ścigania przestępstw. Celem tego przeglądu jest ocena konieczności dostosowania ich do dyrektywy o ochronie danych w sprawach karnych oraz przedstawienie propozycji zmiany takich aktów w celu zapewnienia spójności z ochroną danych w zakresie stosowania tej dyrektywy.

Komisja przedstawiła ustalenia wynikające z przeglądu w swoim komunikacie w sprawie dalszych działań dotyczących dostosowania dotychczasowego dorobku prawnego UE w obszarze trzeciego filaru do przepisów o ochronie danych (24 czerwca 2020 r.). W komunikacie tym wskazano akty prawne, które należy dostosować do dyrektywy o ochronie danych w sprawach karnych. Wykaz ten obejmuje decyzję Rady 2005/671/WSiSW, dlatego Komisja poinformowała, że zaproponuje ukierunkowane zmiany tej decyzji.

Zgodnie z art. 6 dyrektywy o ochronie danych w sprawach karnych państwa członkowskie muszą zapewnić, by właściwe organy wyraźnie rozróżniały dane osobowe różnych kategorii osób, których dane dotyczą, w tym:

·osób, w stosunku do których istnieją poważne podstawy, by przypuszczać, że popełniły lub zamierzają popełnić czyn zabroniony;

·osób skazanych za czyn zabroniony;

·pokrzywdzonych czynem zabronionym lub osób innych w stosunku do czynu zabronionego.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 dyrektywy o ochronie danych w sprawach karnych państwa członkowskie muszą zapewnić, by przetwarzanie było zgodne z prawem. Oznacza to, że właściwy organ może przetwarzać dane osobowe wyłącznie w zakresie niezbędnym do wykonania zadania określonego w dyrektywie o ochronie danych w sprawach karnych. Art. 8 ust. 2 dyrektywy o ochronie danych w sprawach karnych wymaga, aby prawo krajowe regulujące przetwarzanie w zakresie stosowania tej dyrektywy określało co najmniej powody przetwarzania, dane osobowe mające podlegać przetwarzaniu oraz cele przetwarzania.

Dla skutecznego zwalczania terroryzmu zasadnicze znaczenie ma prowadzenie między właściwymi organami a agencjami Unii efektywnej wymiany informacji, które właściwe organy uznają za istotne z punktu widzenia zapobiegania przestępstwom terrorystycznym, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie oraz wykrywania i ścigania przestępstw terrorystycznych. Taka wymiana informacji musi odbywać się z pełnym poszanowaniem prawa do ochrony danych i zgodnie z warunkami określonymi w dyrektywie o ochronie danych w sprawach karnych.

W decyzji Rady 2005/671/WSiSW z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wymiany informacji i współpracy dotyczącej przestępstw terrorystycznych stwierdza się, że w celu zwalczania terroryzmu kluczowe znaczenie ma posiadanie możliwie najpełniejszych i najbardziej aktualnych informacji. Trwałe zagrożenie terrorystyczne i złożoność tego problemu sprawiły, że istnieje potrzeba większej wymiany informacji. W tym kontekście decyzja Rady 2005/671/WSiSW stanowi, że państwa członkowskie muszą gromadzić wszystkie istotne informacje na temat i wynikające z postępowań przygotowawczych dotyczących przestępstw terrorystycznych, które mają lub mogą mieć wpływ na co najmniej dwa państwa członkowskie, oraz przesyłać takie informacje Europolowi. Państwa członkowskie muszą także gromadzić wszystkie istotne informacje dotyczące ścigania karnego przestępstw terrorystycznych oraz wyroków skazujących za przestępstwa terrorystyczne, które mają lub mogą mieć wpływ na co najmniej dwa państwa członkowskie, oraz przesyłać takie informacje Eurojustowi. Każde państwo członkowskie musi również udostępniać wszystkie istotne informacje zgromadzone przez swoje właściwe organy w toku postępowań karnych związanych z przestępstwami terrorystycznymi. Informacje te należy szybko udostępnić właściwemu organowi innego państwa członkowskiego, w którym mogłyby zostać wykorzystane w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym, prowadzenia postępowań przygotowawczych w ich sprawie oraz wykrywania i ścigania przestępstw terrorystycznych.

Od 2005 r. znaczenie wymiany informacji między państwami członkowskimi oraz przekazywania ich Europolowi i Eurojustowi stało się jeszcze bardziej oczywiste. Dyrektywą (UE) 2017/541 w sprawie zwalczania terroryzmu zmieniono decyzję Rady 2005/671/WSiSW, aby wymiana informacji między państwami członkowskimi była prowadzona w sposób skuteczny i terminowy, biorąc pod uwagę poważne zagrożenie wynikające z przestępstw terrorystycznych.

W motywie 7 decyzji Rady 2005/671/WSiSW potwierdzono, że decyzja ta szanuje prawa podstawowe i zasady uznane w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej. W art. 8 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej zapisano ochronę danych osobowych jako jedno z praw podstawowych. Art. 16 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) również stanowi, że każda osoba ma prawo do ochrony danych osobowych jej dotyczących. Ponadto w art. 16 ust. 2 TFUE wprowadzono szczególną podstawę prawną do przyjęcia przepisów dotyczących ochrony danych osobowych.

Od czasu przyjęcia decyzji Rady 2005/671/WSiSW unijne przepisy dotyczące ochrony danych zostały rozwinięte. W szczególności, jak wspomniano powyżej, Parlament Europejski i Rada przyjęły, na podstawie art. 16 ust. 2 TFUE, dyrektywę o ochronie danych w sprawach karnych, która weszła w życie w dniu 6 maja 2016 r. Dyrektywa o ochronie danych w sprawach karnych jest kompleksowym horyzontalnym instrumentem ochrony danych. Co ważne, jej przepisy stosuje się do wszystkich operacji przetwarzania danych przez właściwe organy do celów egzekwowania prawa (zarówno do krajowego, jak i transgranicznego przetwarzania).

1.2.Cel wniosku

Wniosek ma na celu dostosowanie decyzji Rady 2005/671/WSiSW do zasad i przepisów określonych w dyrektywie o ochronie danych w sprawach karnych, aby zagwarantować spójne podejście do ochrony zapewnianej osobom fizycznym przy przetwarzaniu danych osobowych. Zgodnie z komunikatem Komisji z dnia 24 czerwca 2020 r. w ramach dostosowania decyzji 2005/671/WSiSW należy uwzględnić następujące kwestie: