SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY POSTĘP W REALIZACJI CELÓW Z KIOTO (wymagane na podstawie art. 5 decyzji 280/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącej mechanizmu monitorowania emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz wykonania protokołu z Kioto) /* COM/2012/0626 final */





SPIS TREŚCI 1........... Streszczenie.................................................................................................................... 3 2........... Rzeczywisty postęp w latach 1990-2010........................................................................ 6 2.1........ Tendencje w zakresie emisji gazów cieplarnianych w państwach członkowskich............... 6 2.2........ Intensywność emisji gazów cieplarnianych i emisje na mieszkańca w 2010 r..................... 7 2.3........ Emisje gazów cieplarnianych w 2010 r. w porównaniu z 2009 r....................................... 9 2.4........ Tendencje w zakresie emisji w najważniejszych sektorach gospodarki............................. 9 3........... Prognozowane postępy w kierunku realizacji celu z Kioto.............................................. 10 3.1........ Prognozy emisji gazów cieplarnianych........................................................................... 10 3.1.1..... UE-27.......................................................................................................................... 10 3.1.2..... UE-15.......................................................................................................................... 10 3.1.3..... UE-12.......................................................................................................................... 11 3.2........ Stan realizacji unijnej polityki przeciwdziałania zmianie klimatu....................................... 13 3.3........ Wdrażanie unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (EU ETS) 16 3.3.1..... Drugi okres rozliczeniowy (2008-2012)........................................................................ 16 3.3.2..... Stosowanie przez operatorów mechanizmu wspólnego wdrożenia (JI) i mechanizmu czystego rozwoju (CDM) 17 3.4........ Planowane stosowanie mechanizmów z Kioto przez rządy państw Unii.......................... 17 3.5........ Planowane zastosowanie pochłaniaczy dwutlenku węgla................................................ 17 4........... Realizacja celu określonego na 2020 r........................................................................... 18 4.1........ Cel redukcji emisji gazów cieplarnianych w UE do 2020 r............................................. 18 4.2........ Strategie przyczyniające się do osiągnięcia celów........................................................... 18 4.3........ Prognozowana różnica w stosunku do celów................................................................. 19 5........... dostosowanie do zmiany klimatu................................................................................... 21 6........... Sytuacja w krajach kandydujących do UE.................................................................... 21 1. Streszczenie Zmierzając do realizacji celu z Kioto, 2008-2012 W 2010 r.1 całkowite emisje gazów cieplarnianych w UE-27 były o 15 % niższe od poziomów w 1990 r., nie licząc emisji i pochłaniania związanych z użytkowaniem gruntów, zmianą użytkowania gruntów i leśnictwem (LULUCF). Emisje zwiększyły się o 2,4 % w porównaniu z 2009 r. Częściowo kompensuje to znaczny spadek emisji gazów cieplarnianych w 2009 r. w wyniku recesji gospodarczej (-7,3 %). Wyłączając wyjątkowy spadek, który miał miejsce w 2009 r., emisje gazów cieplarnianych w 2010 r. nadal wykazują ogólną tendencję spadkową, która rozpoczęła się w 2004 r. Ponadto zgodnie ze wstępnymi danymi dotyczącymi 2011 r.2, emisje gazów cieplarnianych w UE-15 i UE-27 zmniejszyły się o 3,6 % i 2,5 % w porównaniu z 2010 r. Na podstawie tych szacunków emisje w UE-15 są o 14 % niższe od poziomu w roku referencyjnym. Poziomy emisji w UE-27 w 2011 r. są w przybliżeniu o 18 % niższe od poziomu w 1990 r. PKB wzrósł w latach 1990-2011 o 43 % w UE-15 i o 48 % w UE-27, a w latach 2010-2011 o ok. 1,5 %. Podczas gdy następował znaczny wzrost gospodarczy, emisje zarówno w UE-27, jak i UE-15 zmniejszały się, co świadczy o tym, że oddzielenie wzrostu gospodarczego od emisji gazów cieplarnianych stale postępowało począwszy od 1990 r. W ramach protokołu z Kioto państwa UE-15 zobowiązały się do obniżenia emisji gazów cieplarnianych w okresie 2008-2012 o 8 % w stosunku do poziomów w roku referencyjnym. Zgodnie z najnowszymi danymi inwentaryzacyjnymi z 20101 całkowite emisje gazów cieplarnianych w UE-15 były o 11 % niższe od poziomów w roku referencyjnym, bez uwzględnienia emisji związanych z LULUCF. Ogólnie rzecz biorąc, z prognoz3 całkowitych emisji gazów cieplarnianych przedstawionych na wykresie 1 wynika, że UE-15 jest na właściwej drodze do osiągnięcia celu z Kioto. Szacunki wskazują, że bardzo prawdopodobne jest osiągnięcie celu z nadwyżką. Wykres 1. Rzeczywisty i prognozowany poziom emisji (MtCO2-eq.) dla UE-15 Uwaga: strzałki odnoszą się do średniej w okresie 2008-2012 i w związku z tym nie odpowiadają one dokładnie wartościom emisji prognozowanych na rok 2010. Źródło : Komisja Europejska, Europejska Agencja Środowiska Zgodnie z prognozami dotyczącymi emisji gazów cieplarnianych przedłożonymi w 2011 r. i uaktualnionymi w 2012 r., sześć państw członkowskich UE-15 (Finlandia, Francja, Niemcy, Grecja, Szwecja, Zjednoczone Królestwo) jest na dobrej drodze do osiągnięcia swoich indywidualnych celów w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych na poziomie krajowym, jak pokazano na wykresie 5. Biorąc pod uwagę planowane stosowanie elastycznych mechanizmów z Kioto, wykorzystanie niewykorzystanych przydziałów z rezerwy dla nowych instalacji w ramach EU ETS i biotopów obniżających zawartość dwutlenku węgla, a także dodatkowe środki polityki, tylko jedno państwo członkowskie (Włochy) nie jest na dobrej drodze do osiągnięcia swoich indywidualnych celów. Przewiduje się, że w większości z dwunastu państw członkowskich, które przystąpiły do Unii od 2004 r. emisje zanieczyszczeń lekko wzrosną między 2009 r. a 2012 r. Jednak dziewięć z tych państw, które mają wyznaczony cel na podstawie protokołu z Kioto, cel ten osiągnie albo osiągnie go z nadwyżką przy zastosowaniu wyłącznie istniejących strategii i środków. Szacuje się, że Słowenia zrealizuje swój cel z Kioto, jeżeli wszystkie istniejące i planowane środki, w tym zakup jednostek w ramach protokołu Kioto, przyniosą oczekiwane rezultaty. Nowe środki na rzecz realizacji ambitnego celu strategii „Europa 2020” Przyjęty w 2009 r. pakiet klimatyczno-energetyczny4 stanowi zintegrowany i ambitny pakiet strategii i środków politycznych mających na celu przeciwdziałanie zmianie klimatu do roku 2020 i w kolejnych latach. Stanowi on jeden z pięciu głównych celów strategii „Europa 2020” na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego. Począwszy od 2013 r. wszystkie wysiłki Unii zmierzające do redukcji emisji gazów cieplarnianych o 20 %5 do 2020 r. w porównaniu z rokiem 1990 zostaną podzielone między sektory objęte EU ETS i sektory nieobjęte tym systemem. Dane dotyczące emisji gazów cieplarnianych przedstawione w poprzedniej sekcji odnoszą się do pierwszego okresu rozliczeniowego w ramach protokołu z Kioto i nie mogą być bezpośrednio wykorzystywane do oceny postępów w realizacji unijnych zobowiązań z Kioto na poziomie krajowym do 2020 r. ze względu na szerszy zasięg sektorowy tych zobowiązań. Przygotowania do realizacji zobowiązań w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2020 r. są prawie zakończone. W odniesieniu do EU ETS osiągnięto znaczne postępy w przygotowaniach do fazy 3 (2013-2020), od czasu ostatniego sprawozdania z postępów z październiku 2011 r., w tym dotyczące platformy aukcyjnej, jednego rejestru unijnego oraz przyjęcia zharmonizowanych zasad dotyczących monitorowania, sprawozdawczości, akredytacji i weryfikacji. Jeśli chodzi o decyzję dotyczącą wspólnego wysiłku redukcyjnego, w której uregulowana jest kwestia emisji gazów cieplarnianych w sektorach nieobjętych EU ETS poprzez wyznaczenie w odniesieniu do każdego państwa corocznego wiążącego celu pod względem emisji gazów cieplarnianych, kontynuowane są prace nad środkami wykonawczymi, zwłaszcza w zakresie określania wartości bezwzględnych w odniesieniu do celów państw członkowskich oraz w zakresie systemu zgodności, który zostanie wprowadzony w celu corocznego monitorowania działań państw członkowskich i udzielania im pomocy w podejmowaniu wszelkich niezbędnych środków naprawczych, jeżeli nie uda im się osiągnąć tych celów. Cel redukcji emisji gazów cieplarnianych o 20 % ma swoje początki w strategii „Europa 2020” na rzecz zatrudnienia i inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, przyjętej przez Radę Europejską w czerwcu 2010 r. Cel redukcji emisji gazów cieplarnianych jest jednym z pięciu zasadniczych celów. Jak stwierdzono w przeprowadzonej przez Komisję rocznej analizie wzrostu gospodarczego w 2011 r., w dziedzinie łagodzenia zmiany klimatu istniejące i planowane środki nie wystarczają jeszcze do osiągnięcia zasadniczych celów na 2020 r. Wiele państw członkowskich musi podjąć dodatkowe wysiłki, aby wypełnić zobowiązania w ramach decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego. Wykres 2 ilustruje znaczny wysiłek w zakresie redukcji emisji wymagany między scenariuszem zakładającym niepodejmowanie żadnych działań na rok 2020 a celami Unii na 2020 r. (odpowiednio -20 % i -30 %). W 2011 r. emisje w UE-27 (w tym emisje z międzynarodowego transportu lotniczego) były o 16 % niższe od poziomu z 1990 r. Niepodejmowanie żadnych działań w oparciu o model PRIMES i GAINS obejmuje wdrożone strategie unijne i krajowe od połowy 2009 r. oraz zakres emisji w ramach pakietu klimatyczno-energetycznego. Niepodejmowanie żadnych działań przyniosłoby redukcję emisji o około 15 % w okresie od 1990 do 2020 r. Zgodnie z najnowszymi dostępnymi prognozami dotyczącymi emisji gazów cieplarnianych, które obejmują wdrożenie pakietu klimatyczno-energetycznego, UE jako całość zrealizuje swój cel na rok 2020 (zob. wykres 6 w celu uzyskania danych szczegółowych). Jednakże jedynie 13 państw członkowskich może spodziewać się realizacji swoich zobowiązań na rok 2020 przy stosowaniu środków już wprowadzonych, kolejne 8 państw członkowskich może zrealizować swoje cele, jeśli wprowadzone przez nie dodatkowe strategie i środki przyniosą oczekiwane rezultaty. Pozostałe 6 państw członkowskich musi opracować dodatkowe strategie w celu osiągnięcia swoich celów lub wykorzystania elastyczności przewidzianej w pakiecie klimatyczno-energetycznym. Wykres 2. Rzeczywisty i prognozowany poziom emisji (MtCO2-eq.) dla UE-27 Uwaga: prognozy wg modeli PRIMES i GAINS3 stosowane w odniesieniu do prognozowanych zmian emisji w latach 2010-2020 Źródło: Komisja Europejska, Europejska Agencja Środowiska 2. Rzeczywisty postęp w latach 1990-2010 2.1. Tendencje w zakresie emisji gazów cieplarnianych w państwach członkowskich Całkowite emisje gazów cieplarnianych w UE są zdominowane przez dwóch największych emitujących – Niemcy i Zjednoczone Królestwo, które są odpowiedzialne za około jedną trzecią całkowitych emisji gazów cieplarnianych w UE-27. Te dwa państwa członkowskie zdołały ograniczyć emisje gazów cieplarnianych o 483 milionów ton ekwiwalentu CO2 w porównaniu do poziomu z 1990 r. Podstawowe przyczyny tak korzystnej tendencji w Niemczech to coraz większa efektywność elektrowni i ciepłowni oraz modernizacja gospodarcza nowych pięciu krajów związkowych po zjednoczeniu Niemiec. Ograniczenie emisji gazów cieplarnianych w Zjednoczonym Królestwie nastąpiło przede wszystkim w wyniku liberalizacji rynków energii, a następnie przejścia z ropy naftowej i węgla na gaz ziemny w produkcji energii elektrycznej, oraz za sprawą środków ograniczających emisję N2O w produkcji kwasu adypinowego. Francja i Włochy były na trzecim i czwartym miejscu wśród największych emitujących w 2010 r., odpowiadając odpowiednio za 11,1 % i 10,6 % całkowitych emisji UE-27. W 2010 r. emisje Francji były o 6,6 % niższe od poziomów w 1990 r. W kraju tym osiągnięto znaczną redukcję w zakresie emisji N2O związanych z produkcją kwasu adypinowego, lecz jednocześnie w latach 1990-2006 nastąpił znaczny wzrost emisji CO2 w transporcie drogowym i emisji fluorowęglowodorów ze zużycia halowęglowodorów. W 2010 r. emisje gazów cieplarnianych Włoch były 3,5 % niższe do poziomów w 1990 r. Od 1990 r. wzrósł poziom emisji przede wszystkim z transportu drogowego, produkcji energii elektrycznej i ciepła oraz rafinacji ropy naftowej, lecz całkowite emisje gazów cieplarnianych przez ten kraj znacznie spadły (7,2 %) od 2008 r. Piąte i szóste miejsce wśród największych emitujących w UE-27 zajmują Polska i Hiszpania, których udział w całkowitej emisji gazów cieplarnianych przez UE-27 wyniósł odpowiednio 8,5 % i 7,5 %. Między 1990 a 2010 r. Polska zmniejszyła swoje emisje gazów cieplarnianych o 12,4 % (28,9 % w stosunku do roku obliczeniowego, którym w przypadku Polski jest rok 1988). Najważniejszymi przyczynami spadku emisji w Polsce – podobnie jak w innych nowych państwach członkowskich – był upadek energochłonnego przemysłu ciężkiego oraz modernizacja całej gospodarki pod koniec lat osiemdziesiątych i na początku lat dziewięćdziesiątych. Wartym uwagi wyjątkiem był transport, zwłaszcza transport drogowy, w którym emisje wzrosły. W Hiszpanii emisje wzrosły między 1990 a 2010 r. o 25,8 % i o 22,8 % w stosunku do roku referencyjnego. Wzrost ten był w głównej mierze spowodowany wzrostem emisji w transporcie drogowym, produkcji energii elektrycznej i cieplnej oraz w przemyśle wytwórczym. W 2010 r. emisje gazów cieplarnianych w sześciu państwach członkowskich przekraczały poziom roku referencyjnego (głównie 1990 r.), natomiast w pozostałych dziewiętnastu państwach członkowskich emisje były poniżej tego poziomu. Procentowe zmiany emisji gazów cieplarnianych w okresie od roku referencyjnego do 2010 r. wahają się od -56 % (Rumunia) do +23 % (Hiszpania). Cypr i Malta nie zobowiązały się do redukcji emisji w ramach protokołu z Kioto. W 2010 r. w tych dwóch państwach członkowskich emisje przekraczały poziom z 1990 r. 2.2. Intensywność emisji gazów cieplarnianych i emisje na mieszkańca w 2010 r. Zmniejszaniu poziomu emisji w UE-27 i w UE-15 towarzyszył znaczny wzrost gospodarczy. Wykres 3 pokazuje, że oddzielenie wzrostu gospodarczego od emisji gazów cieplarnianych stale postępowało począwszy od 1990 r. Wykres 3. Zmiany PKB, emisji gazów cieplarnianych i intensywności emisji (tzn. stosunku emisji gazów cieplarnianych do PKB) – wskaźnik (1990 = 100) Źródło : Europejska Agencja Środowiska, DG ds. Gospodarczych i Finansowych (baza danych AMECO), Eurostat W okresie 1990-2009 w UE-27 PKB wzrósł o 46 %, zaś poziom emisji zmniejszył się o 15 %, natomiast w UE-15 wzrost PKB wyniósł 41 %, zaś poziom emisji gazów cieplarnianych zmniejszył się o 11 %. W latach 2009-2010 PKB wzrósł o 2 %, a emisje o 2,4 %. W związku z tym intensywność emisji również wzrosła. Można jednak stwierdzić, że intensywność emisji w 2010 r. była lepsza niż w 2008 r. W latach 1990-2009 intensywność emisji gazów cieplarnianych spadła we wszystkich państwach członkowskich. Największy spadek zaobserwowano w Estonii (-75 %), na Słowacji (-72 %), w Rumunii (-63 %), na Litwie (-62 %) i w Bułgarii (-62 %). Najmniejsze zmiany nastąpiły w Portugalii (-18 %), na Cyprze (-18 %), we Włoszech (-21 %), w Hiszpanii (-22 %) i na Malcie (-23 %). W 2010 r. wartość emisji na mieszkańca w UE-27 wynosiła 9,4 tony ekwiwalentu CO2. Emisje na mieszkańca zmniejszyły się o 2,4 tony ekwiwalentu CO2, co jest równoznaczne z 21 % redukcją w stosunku do poziomu z 1990 r. Wartości emisji gazów cieplarnianych na mieszkańca w 2010 r. wykazują jednak wciąż znaczne zróżnicowanie w poszczególnych państwach członkowskich, w zakresie od 5,4 (Łotwa) do 24,1 (Luksemburg) tony ekwiwalentu CO2 na mieszkańca. W dużym stopniu decydują o nich energochłonność i koszyk energetyczny każdego kraju. Również tendencje dotyczące emisji na mieszkańca znacznie się różnią w poszczególnych państwach członkowskich. Od 1990 r. do największe spadki emisji na mieszkańca odnotowano w środkowo- i wschodnioeuropejskich państwach członkowskich, Luksemburgu, Zjednoczonym Królestwie, Niemczech, Danii, Szwecji, Francji i Belgii. W sześciu państwach członkowskich poziom emisji na mieszkańca wzrósł od 1990 r. Emisje na mieszkańca w tych państwach członkowskich są jednak niższe od unijnej średniej, z wyjątkiem Grecji i Cypru (zob. również wykres 2 w dokumencie roboczym służb Komisji). 2.3. Emisje gazów cieplarnianych w 2010 r. w porównaniu z 2009 r. W 2010 r. emisje gazów cieplarnianych w Europie wzrosły (+2,4 %) ze względu na powrót na ścieżkę wzrostu gospodarczego – po tym jak europejskie emisje gazów cieplarnianych drastycznie spadły w 2009 r., głównie z powodu recesji gospodarczej (-7,3 %) – oraz chłodniejszą niż zazwyczaj zimę. Wśród sektorów przemysłowych za największy łączny wzrost emisji odpowiedzialny był przemysł wytwórczy i budowlany (w tym emisje z produkcji żelaza i stali) oraz produkcja energii elektrycznej i cieplnej w sektorze publicznym. Wzrost produkcji przemysłowej w 2010 r. po gwałtownym spadku w 2009 r., wydaje się być przyczyną nagłego wzrostu zapotrzebowana na energię elektryczną oraz wzrostu emisji w tych sektorach. Sektorem, który najbardziej przyczynił się do wzrostu poziomu emisji w 2010 r. w UE był jednak sektor mieszkalnictwa i handlu, który zasadniczo nie wchodzi w zakres systemu EU ETS. Głównym powodem wzrostu poziomu emisji o 43 mln ton była ostra zima w 2010 r., która spowodowała wzrost zapotrzebowania na ogrzewanie, w szczególności gospodarstw domowych. Stały intensywny wzrost wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych oraz poprawa w zakresie intensywności emisji dwutlenku węgla z paliw kopalnych – którym towarzyszyło znaczne zużycie gazu ziemnego – zapobiegły dalszemu wzrostowi emisji gazów cieplarnianych. Za około 56 % wzrost emisji gazów cieplarnianych UE odpowiedzialne były Niemcy (+3 %), Polska (+5 %) i Zjednoczone Królestwo (+3 %). W ujęciu procentowym wzrost emisji był najwyższy w Estonii (+25 %), Finlandii (+13 %), Szwecji (+11 %) i na Łotwie (+10 %). Natomiast Hiszpania, Grecja, Portugalia, Rumunia, Cypr i Irlandia nadal ograniczały emisje gazów cieplarnianych w 2010 r. Wzrost emisji w roku 2010 był częściowo spowodowany ożywieniem koniunktury po recesji gospodarczej w 2009 r. w wielu krajach europejskich, która spowodowała znaczne ograniczenie emisji w 2008 i 2009 r. we wszystkich państwach członkowskich. Końcowe zapotrzebowanie na energię w 2010 r. wzrosło o 3,7 %, przewyższając wzrost produkcji gospodarczej (2,0 %). 2.4. Tendencje w zakresie emisji w najważniejszych sektorach gospodarki Wykres 4 pokazuje że najważniejszymi sektorami, których udział w całkowitych emisjach w Unii w 2010 r. wyniósł 78 %, są sektor dostaw i zużycia energii, w tym transportu. Sektor rolnictwa odpowiada za 10 % całkowitych emisji gazów cieplarnianych, procesy przemysłowe odpowiadają za 7 %, natomiast sektor odpadów za 3 %. Od 1990 r. spadek emisji odnotowany w sektorze energii, rolnictwa, procesów przemysłowych i odpadów został częściowo zniwelowany znacznym wzrostem w sektorze transportu (więcej szczegółów zawiera dokument roboczy służb Komisji). Począwszy od 2007 r. całkowite emisje z transportu jednak również się zmniejszały. Wykres 4: Zmiany emisji gazów cieplarnianych w UE-27 według sektorów i udział poszczególnych sektorów w całkowitych emisjach gazów cieplarnianych Źródło : Krajowe wykazy z 2012 r. 3. Prognozowane postępy w kierunku realizacji celu z Kioto 3.1. Prognozy emisji gazów cieplarnianych 3.1.1. UE-27 Według prognoz całkowity poziom emisji gazów cieplarnianych w UE-27 wyniesie w okresie objętym zobowiązaniami protokołu z Kioto około 18,2 % poniżej poziomu w roku referencyjnym. Szacunki te opierają się na prognozach dotyczących państw członkowskich3 i uwzględnione są w nich istniejące strategie i środki polityczne. Prognozowany spadek jest nawet większy, jeżeli uwzględni się efekt zakupu przez rządy jednostek za pośrednictwem mechanizmów z Kioto oraz stosowania pochłaniaczy dwutlenku węgla i dodatkowych środków (szczegółowe informacje znaleźć można w tabelach 7a i 7b w dokumencie roboczym służb Komisji). 3.1.2. UE-15 Na podstawie sumarycznych prognoz dotyczących wszystkich sektorów szacuje się, że całkowite emisje gazów cieplarnianych w UE-15 w okresie rozliczeniowym objętym zobowiązaniami protokołu z Kioto osiągną prawdopodobnie poziom o 11,3 % niższy od poziomu roku referencyjnego. W przypadku uwzględnienia (1) zastosowania przez rządy mechanizmów z Kioto, które według planów mają przyczynić się do zmniejszenia emisji o dodatkowe 1,8 %, i (2) całkowitego pochłaniania dwutlenku węgla dzięki podjęciu w UE-15 działań, o których mowa w art. 3 ust. 3 i 4 protokołu z Kioto, co odpowiada redukcji o 1,4 %, prognozy dla UE-15 zakładają dalszą redukcję emisji. Przy uwzględnieniu również uprawnień do emisji i handlu jednostkami redukcji emisji w ramach EU ETS, przewidywana całkowita redukcja emisji gazów cieplarnianych mogłaby wynieść w okresie rozliczeniowym przewidzianym w protokole z Kioto maksymalnie 12,6 % w porównaniu z poziomami w roku referencyjnym. Na wykresie 5 przedstawiono rozbieżność między prognozami dotyczącymi emisji w sektorach nieobjętych ETS a odnośnymi celami dla odpowiednich sektorów w odniesieniu do każdego państwa członkowskiego. Analiza ta wskazuje na to, że istniejące strategie i środki byłyby wystarczające dla krajów UE-15 do osiągnięcia ich części wspólnego celu z Kioto w odniesieniu do sektorów nieobjętych ETS. Jednakże wszystkie 15 państw członkowskich będzie musiało zrealizować swoje odpowiednie indywidualne zobowiązania w ramach wspólnego porozumienia dotyczącego realizacji na mocy protokołu z Kioto. Zgodnie z przekazanymi informacjami istnieje ryzyko, że dwa państwa członkowskie nie osiągną wyznaczonych celów. 3.1.3. UE-12 Oparte na istniejących krajowych strategiach i środkach politycznych prognozy dotyczące zagregowanych emisji w 12 państwach członkowskich, które przystąpiły do Unii po 2004 r., przewidują poziom emisji bardzo zbliżony do poziomu z 2010 r., który będzie o około 37,9 % niższy do poziomów w okresie rozliczeniowym objętym zobowiązaniami protokołu z Kioto. Jedynym spośród UE-12 państwem członkowskim, które zamierza inwestować w mechanizmy z Kioto, jest Słowenia. Bułgaria, Republika Czeska, Węgry, Łotwa, Litwa, Polska, Rumunia, Słowacja i Słowenia zamierzają uwzględnić pochłaniacze dwutlenku węgla. Bułgaria, Republika Czeska, Estonia, Węgry, Łotwa, Litwa, Polska, Rumunia i Słowacja sprzedały lub zamierzają sprzedać część swoich niewykorzystanych jednostek przyznanej emisji (AAU). Wykres 5: Względna rozbieżność między prognozami dotyczącymi emisji gazów cieplarnianych w sektorach nieobjętych ETS na okres rozliczeniowy a odnośnymi celami na okres 2008-2012, opartymi na prognozach dotyczących gazów cieplarnianych oraz zastosowaniu mechanizmów z Kioto i pochłaniaczy dwutlenku węgla. Negatywne i pozytywne wartości odpowiednio wskazują procentowo przekroczenie lub niepełne wykorzystanie praw do emisji w roku referencyjnym. Uwaga: W przypadku Irlandii, wykorzystanie niewykorzystanych przydziałów ETS nowych instalacji jest uwzględnione w celu dla sektorów nieobjętych ETS. Źródło : Europejska Agencja Środowiska, Komisja Europejska 3.2. Stan realizacji unijnej polityki przeciwdziałania zmianie klimatu Europejski program zapobiegania zmianie klimatu (ECCP) Z dokonanej we wszystkich 27 państwach członkowskich oceny strategii i środków politycznych wynika, że istnieje osiem wspólnych i skoordynowanych strategii i środków politycznych (CCPM), które powinny przyczynić się do osiągnięcia znacznego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w Unii. Oczekuje się, że największe ograniczenia emisji wynikną ze stosowania zmienionej dyrektywy w sprawie EU ETS (2003/87/WE) i dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii (2009/28/WE), promującej wytwarzanie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii. W sektorze transportu istotne znaczenie ma ustawodawstwo dotyczące jakości paliwa i zmniejszanie emisji CO2 z samochodów. Zapotrzebowanie na energię zostanie zmniejszone dzięki wdrożeniu dyrektyw w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, w sprawie wymogów dotyczących ekoprojektów, w sprawie opodatkowania energii i w sprawie promowania kogeneracji (skojarzonej gospodarki energetycznej). Prognozy wskazują również, że stosowanie elastycznych mechanizmów protokołu z Kioto przyczyni się do znacznego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Oprócz tych ośmiu kluczowych strategii i środków politycznych określono pięć dalszych wspólnych i skoordynowanych strategii i środków politycznych, które – zgodnie z przewidywaniami – przyczynią się do istotnego ograniczenia emisji w Unii. Środki te obejmują dyrektywę w sprawie składowania odpadów (99/31/WE), wymogi sprawności energetycznej dla nowych kotłów wody gorącej, dyrektywę w sprawie znakowania urządzeń (2010/30/UE), dyrektywę w sprawie emisji przemysłowych (2010/75/UE) oraz program „Motor Challenge”, którego celem jest poprawa efektywności energetycznej w napędach elektrycznych W sprawozdaniu Komisji dotyczącym stosowania, skutków i odpowiedniości rozporządzenia (WE) nr 842/2006 stwierdzono, że rozporządzenie to doprowadziło już do pewnej redukcji emisji fluorowanych gazów cieplarnianych w porównaniu ze scenariuszem bez tego rozporządzenia41. Wraz z dyrektywą dotyczącą emisji z systemów klimatyzacji w pojazdach silnikowych (2006/40/WE) rozporządzenie to może doprowadzić do osiągnięcia znacznej redukcji prognozowanych emisji do 2020 r. i w następnych latach. Szacuje się, że osiem najważniejszych strategii politycznych przyczynia się do ograniczenia emisji przypisanego do wspólnych i skoordynowanych strategii i środków politycznych w UE-27 o 92 %. Świadczy to o znaczeniu tych kluczowych strategii politycznych dla wspomagania państw członkowskich w realizacji zobowiązań dotyczących redukcji emisji. Rozwój sytuacji Od czasu przyjęcia pakietu klimatyczno-energetycznego trwają prace nad środkami wykonawczymi. Do końca 2012 r. należy ustanowić około dwadzieścia nowych aktów prawnych i dokumentów w celu zapewnienia właściwego funkcjonowania zmienionego EU ETS, jak również zapewnienia podstaw dla realizacji krajowych celów dotyczących emisji gazów cieplarnianych w sektorach nieobjętych EU ETS. Zmieniona dyrektywa w sprawie EU ETS przewiduje centralizację operacji w ramach EU ETS w jednym rejestrze UE przy jednoczesnej poprawie jego bezpieczeństwa. Wspomniany nowy rejestr prowadzony jest przez Komisję i zastępuje wszystkie rejestry EU ETS wcześniej prowadzone przez państwa członkowskie. Rozporządzenie ustanawiające rejestr UE zostało przyjęte przez Komisję w listopadzie 2011 r. Pełną aktywację rejestru Unii obejmująca migrację ponad 30 000 kont EU ETS z krajowych rejestrów przeprowadzono z powodzeniem w czerwcu 2012 r. Komisja po raz drugi zmieniła wykaz sektorów, które uznaje się za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji, dodając do tego wykazu wełny mineralne. Komisja ocenia w chwili obecnej czy plany państw członkowskich dotyczące wdrożenia decyzji Komisji w odniesieniu do bezpłatnego przydziału uprawnień dla przemysłu są zgodne z przepisami. Od 2012 r. emisje z transportu lotniczego podlegają limitowi emisji w ramach EU ETS, co zwiększyło zakres emisji objętych tym systemem o około 10 %. Włożono dużo pracy we wdrożenie tej zmiany, w tym w zakresie monitorowania i ułatwienia osiągnięcia zgodności z przepisami oraz przygotowania i koordynacji, w razie potrzeby, działań związanych z egzekwowaniem prawa. Rozporządzenie o sprzedaży na aukcji jest obecnie poddawane przeglądowi, szczególnie w odniesieniu do harmonogramu aukcji, w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku i rozwiązania problemu nierównowagi popytu i podaży, który został spowodowany przez przejście do etapu 3 i uległ zaostrzeniu w wyniku istnienia nadwyżki uprawnień powstałej w wyniku kryzysu gospodarczego. W tym kontekście Komisja zaproponowała również decyzję mającą wyjaśnić przepisy dyrektywy EU ETS w odniesieniu do jej własnych uprawnień dotyczących dostosowywania harmonogramu aukcji uprawnień do emisji w takich wyjątkowych okolicznościach. Komisja Europejska zatwierdziła wnioski 7 państw członkowskich o udzielenie przejściowych bezpłatnych przydziałów uprawnień dla ich sektorów energetyki po 2012 r. Decyzje te zostały podjęte na podstawie ścisłego stosowania przepisów dyrektywy, które zezwalają, pod pewnymi warunkami, na ograniczone w czasie i stopniowo malejące odstępstwa od ogólnej zasady sprzedaży na aukcji. Trwają prace nad udoskonalonymi zasadami monitorowania i sprawozdawczości w zakresie emisji gazów cieplarnianych przez operatorów objętych EU ETS, a także nad wymogami dotyczącymi weryfikacji raportów na temat wielkości emisji oraz akredytacji audytorów i nadzoru nad nimi. Mają one na celu większą harmonizację stosowanych zasad. W czerwcu 2012 r. przyjęto dwa nowe rozporządzenia, które przed rozpoczęciem trzeciego okresu rozliczeniowego systemu ETS zostaną uzupełnione o wytyczne. Trwa przygotowywanie środków wykonawczych w ramach decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego, które obecnie skupia się na określeniu wartości bezwzględnych w odniesieniu do corocznych celów państw członkowskich pod względem emisji na okres 2013-2020 oraz na ustanowieniu zasad przekazywania rocznych limitów emisji między państwami członkowskimi i zapewnieniu ich przejrzystości. Oczekuje się, że odpowiednie akty prawne zostaną przyjęte pod koniec 2012 r. lub na początku 2013 r. Ponadto przegląd unijnego mechanizmu monitorowania oraz wniosek dotyczący uwzględniania sektora użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwa w zobowiązaniach Unii związanych ze zmianą klimatu są obecnie przedmiotem negocjacji w Radzie i Parlamencie Europejskim. Powodem opracowania omawianych wniosków była konieczność uwzględnienia potrzeb szczególnie w zakresie sprawozdawczości i rozliczania w odniesieniu do pakietu klimatyczno-energetycznego, strategii „Europa 2020”, nowych wymogów wynikających z decyzji durbańskich, a także zdobytych doświadczeń i wyciągniętych wniosków. W czerwcu 2012 r., Parlament Europejski, Rada i Komisja Europejska osiągnęły porozumienie polityczne w kwestii dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej. Dyrektywa ta przyczyni się do osiągnięcia europejskiego celu zwiększenia o 20 % efektywności energetycznej do 2020 r. Trwają prace nad środkami wykonawczymi w odniesieniu do rozporządzenia (WE) nr 443/2009 dotyczącymi emisji CO2 z samochodów oraz rozporządzenia (UE) nr 510/2011 w odniesieniu do emisji CO2 z lekkich samochodów dostawczych. Wdrożenie środków dotyczących samochodów jest bardziej zaawansowane niż w przypadku lekkich samochodów dostawczych, ale te ostatnie będą zgodne z wcześniejszymi. Komisja złożyła teraz wnioski dotyczące realizacji celów w zakresie CO2 na 2020 r. w odniesieniu do samochodów osobowych i lekkich pojazdów dostawczych, które będą obecnie rozpatrywane przez Radę i Parlament Europejski. W zakresie zintegrowanych działań w dziedzinie klimatu w innych politykach i programach UE wniosek Komisji w sprawie kolejnych wieloletnich ram finansowych (WRF) na lata 2014-2020 zawiera po raz pierwszy cel wydatkowania co najmniej 20 % budżetu ogólnego na działania związane z klimatem. W szczególności w ramach polityki spójności zaproponowano odrębny cel tematyczny w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu w uzupełnieniu celu tematycznego w zakresie niskoemisyjności i minimalnego poziomu 20 %/6 % dla regionów lepiej rozwiniętych/regionów słabiej rozwiniętych w odniesieniu do działań na rzecz zwiększenia efektywności energetycznej. Nowe środki służące ekologizacji są również przewidziane w proponowanej zreformowanej wspólnej polityce rolnej i Europejskim Funduszu Rolnym na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, a 35 % środków unijnego programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont 2020” powinno być przyznane na odpowiednie badania naukowe i innowacje w dziedzinie klimatu. Nowym elementem w ramach programu LIFE będzie podprogram poświęcony działaniom w dziedzinie klimatu, stanowiący około 25 % całego programu LIFE. Komisja zagwarantuje, że postępy w realizacji zaproponowanego celu przeznaczenia 20 % wydatków na rzecz klimatu będą monitorowane i zgłaszane. Na koniec dokument roboczy służb Komisji (SWD(2012) 5 final) oceniający skutki dalszej redukcji emisji z 20 % do 30 % do 2020 r. w każdym z państw członkowskich został wydany na początku 2012 r. Niedawno przyjęte akty prawne Wdrażanie pakietu klimatyczno-energetycznego: (1) Aukcje w ramach EU ETS – wczesne aukcje: rozporządzenie Komisji (UE) nr 1210/2011 zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1031/2010 w szczególności w celu określenia wolumenów uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, które mają zostać sprzedane na aukcji przed 2013 r.; (2) Rejestr EU ETS – rejestr Unii: rozporządzenie Komisji (UE) nr 19/2011 ustanawiające rejestr Unii na okres rozliczeniowy rozpoczynający się dnia 1 stycznia 2013 r. oraz na kolejne okresy rozliczeniowe w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych; (3) Zharmonizowane zasady rozdziału uprawnień w ramach EU ETS: decyzja Komisji 2011/278/UE8 w sprawie ustanowienia przejściowych zasad dotyczących zharmonizowanego przydziału bezpłatnych uprawnień do emisji w całej Unii; (4) Zasady dotyczące monitorowania, sprawozdawczości, weryfikacji i akredytacji w ramach EU ETS: rozporządzenie Komisji (UE) nr 600/2012 z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawie weryfikacji raportów na temat wielkości emisji gazów cieplarnianych i raportów dotyczących tonokilometrów oraz akredytacji weryfikatorów oraz rozporządzenie Komisji (UE) nr 601/2012 z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawie monitorowania i raportowania w zakresie emisji gazów cieplarnianych; (5) Wykorzystywanie międzynarodowych jednostek emisji w ramach EU ETS: rozporządzenie Komisji (UE) nr 550/201110 ustalające pewne ograniczenia w zakresie wykorzystania międzynarodowych jednostek z tytułu projektów związanych z gazami przemysłowymi. Pozostałe: (6) Lotnictwo i EU ETS: rozporządzenie Komisji (UE) nr 394/201111 zmieniające rozporządzenie (WE) nr 748/2009 w sprawie wykazu operatorów statków powietrznych; (7) CO2 i samochody: rozporządzenie Komisji (UE) nr 63/201113 ustanawiające szczegółowe przepisy dotyczące występowania o odstępstwo od docelowych indywidualnych poziomów emisji CO2; (8) CO2 i samochody dostawcze: decyzja wykonawcza Komisji 2012/99/UE w sprawie szczegółowych ustaleń dotyczących pobierania opłat z tytułu przekroczenia poziomu emisji CO2 z nowych lekkich samochodów dostawczych. 3.3. Wdrażanie unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (EU ETS) Rok 2012 będzie ostatnim rokiem drugiego okresu rozliczeniowego EU ETS (2008-2012). W 2013 r. zacznie funkcjonować znacznie zmieniony system. 3.3.1. Drugi okres rozliczeniowy (2008-2012) W całej UE średni roczny pułap na lata 2008-2012 wynosi 2081 milionów uprawnień rocznie. W 2011 r. ETS UE obejmował ponad 12 000 elektrowni i zakładów produkcyjnych. Zweryfikowane emisje gazów cieplarnianych z tych instalacji spadły do 1 904 mln ton ekwiwalentu CO2 w 2011 r., tj. ponad 2 % poniżej poziomu z 2010 r. i prawie 9 % poniżej pułapu.Miało to miejsce pomimo procesu ożywienia gospodarki w Europie. Poziom przestrzegania przepisów przez instalacje był bardzo wysoki. Jedynie mniej niż 1 % instalacji uczestniczących w EU ETS nie umorzyło uprawnień obejmujących wszystkie ich emisje z 2011 r. w terminie do 30 kwietnia 2012 r. 3.3.2. Stosowanie przez operatorów mechanizmu wspólnego wdrożenia (JI) i mechanizmu czystego rozwoju (CDM) W ramach drugiej edycji krajowych planów rozdziału uprawnień każde państwo członkowskie ustanowiło limit w odniesieniu do maksymalnego wykorzystania jednostek uzyskanych przez operatorów w ramach projektów [mechanizm wspólnego wdrożenia (JI) i mechanizm czystego rozwoju (CDM)]. W sumie i średnio w drugim okresie rozliczeniowym instalacje ze wszystkich państw członkowskich objęte ETS mogą wykorzystywać rocznie do 278 mln jednostek poświadczonej redukcji emisji (CER) lub jednostek redukcji emisji (ERU), co odpowiada 13,4 % mającego zastosowanie dla całej UE pułapu przewidzianego na ten okres. W latach 2008-2011 operatorzy wykorzystali 555 mln CER lub ERU, co odpowiadało 7 % wszystkich jednostek odstąpionych w celu osiągnięcia zgodności. Począwszy od 2013 r. zasady wykorzystywania kredytów w ramach JI i CDM zostaną poddane przeglądowi, zgodnie ze dyrektywą EU ETS. 16 3.4. Planowane stosowanie mechanizmów z Kioto przez rządy państw Unii Dziesięć państw członkowskich z UE-15, a także Słowenia podjęło decyzję o nabyciu i zastosowaniu międzynarodowych jednostek emisji w ramach mechanizmów z Kioto w celu osiągnięcia celów z Kioto. Omawiane państwa członkowskie należące do UE-15 nabywałyby łącznie do 76 Mt ekwiwalentu CO2 rocznie w pierwszym okresie rozliczeniowym objętym zobowiązaniami protokołu z Kioto. Stanowiłoby to około 1,8 punktu procentowego na korzyść realizacji celu z Kioto dla UE-15 wynoszącego -8 % (zob. tabela 12 w dokumencie roboczym służb Komisji). Dziesięć państw członkowskich, o których mowa, podjęło wspólnie decyzję o zainwestowaniu do 3,0 mld EUR w zakup jednostek w ramach JI, CDM lub w ramach handlu jednostkami przyznanej emisji. Austria, Niderlandy, Hiszpania, Irlandia i Belgia przydzieliły największe środki budżetowe (odpowiednio 611 mln EUR, 500 mln EUR, 382 mln EUR, 290 mln EUR i 276 mln EUR) na pięcioletni okres rozliczeniowy. W Słowenii przewidziano budżet w wysokości 80 mln EUR. Jednak biorąc pod uwagę wpływ niedawnej recesji na emisje gazów cieplarnianych państwa członkowskie mogą nie potrzebować tak dużej liczby międzynarodowych jednostek emisji, jak pierwotnie zakładano. Jak dotąd wydaje się, że hipotezę tę potwierdza fakt, iż liczba międzynarodowych jednostek emisji faktycznie przekazanych na rachunki państw członkowskich w rejestrach wynosi jedynie 32 Mt ekwiwalentu CO2. W odniesieniu do jednostek przyznanej emisji sprzedawanych przez państwa członkowskie, według danych w rejestrach około 68 mln ton ekwiwalentu CO2 zostało przeniesionych do tej pory, podczas gdy niektóre zakontraktowane ilości mogą jeszcze nie być dostarczone. Bułgaria, Republika Czeska, Estonia, Węgry, Łotwa, Litwa i Słowacja zgłosiły zamiar dalszej sprzedaży AAU. Jedno państwo członkowskie (Zjednoczone Królestwo) ustanowiło, że po pierwszym okresie rozliczeniowym wycofa nadwyżkę AAU stanowiącą różnicę między celem z Kioto a brytyjskim jednostronnym „budżetem jednostek uprawniających do emisji dwutlenku węgla”. 3.5. Planowane zastosowanie pochłaniaczy dwutlenku węgla W uzupełnieniu do strategii i środków ukierunkowanych na poszczególne źródła emisji gazów cieplarnianych państwa członkowskie mogą wykorzystywać pochłaniacze dwutlenku węgla. Z dostarczonych dotychczas informacji wynika, że całkowita sekwestracja netto w okresie rozliczeniowym dzięki zalesianiu i ponownemu zalesianiu na mocy art. 3 ust. 3 protokołu z Kioto wyniesie w UE-15 około 14,8 MtCO2 rocznie. Ponadto prognozy wskazują, że realizacja działań na mocy art. 3. ust. 4 przyniesie rocznie w okresie realizacji zobowiązań w UE-15 30,6 MtCO2. Biorąc ponadto pod uwagę wkład państw UE-12, uwzględnianie tych działań wyniesie 25,8 i 38,4 MtCO2 rocznie (więcej szczegółów zob. w tabeli 13 DRSK). Przewiduje się, że łącznie działania na mocy art. 3 ust. 3 i 4 w państwach członkowskich UE-15 przyczynią się w okresie rozliczeniowym do zmniejszenia emisji o 57,9 Mt CO2 rocznie. Odpowiada to nieco ponad 1 punktowi procentowemu zobowiązań UE-15 do redukcji emisji, które wynoszą 8 % w pierwszym okresie rozliczeniowym w porównaniu do emisji w roku referencyjnym. 4. Realizacja celu określonego na 2020 r. 4.1. Cel redukcji emisji gazów cieplarnianych w UE do 2020 r. W ramach pakietu klimatyczno-energetycznego wyznaczono dla UE-27 cel zredukowania emisji gazów cieplarnianych o 20 % do 2020 r. w porównaniu z 1990 r., co odpowiada -14 % w porównaniu do poziomu w 2005 r. Wysiłki te zostaną w następujący sposób podzielone między sektory objęte EU ETS i sektory nieobjęte tym systemem: (a) redukcja emisji w wysokości 21 % w sektorach objętych EU ETS do 2020 r. w porównaniu do poziomu w 2005 r.; (b) redukcja emisji w wysokości około 10 % w sektorach nieobjętych EU ETS do 2020 r. w porównaniu do poziomu w 2005 r. Omawiane cele w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych zawarto w strategii „Europa 2020” na rzecz zatrudnienia i inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. 4.2. Strategie przyczyniające się do osiągnięcia celów Pułapy emisji od 2013 r. do 2020 r. określono w decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego oraz w zmienionej dyrektywie w sprawie ETS. EU ETS jest mechanizmem rynkowym obejmującym ponad 12 000 instalacji. W ramach decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego państwa członkowskie zobowiązane są do zmniejszenia swoich emisji gazów cieplarnianych w okresie 2013-2020 r. w sposób stopniowy i ciągły z corocznymi wiążącymi celami, co zapewni stopniową realizację celów uzgodnionych na 2020 r. Decyzją dotyczącą wspólnego wysiłku redukcyjnego reguluje się emisje gazów cieplarnianych we wszystkich sektorach z wyjątkiem instalacji i lotnictwa objętych systemem EU ETS, związanych z LULUCF oraz związanych z międzynarodową żeglugą morską. W sektorach objętych decyzją dotyczącą wspólnego wysiłku redukcyjnego uzupełniające strategie mające zastosowanie dla całej UE przyczynią się do realizacji przez państwa członkowskie celów. Są to wiążące cele w zakresie energii odnawialnej, środki dotyczące efektywności energetycznej, normy emisji dla nowych pojazdów dostawczych, dyrektywa w sprawie wychwytywania i składowania dwutlenku węgla, rozporządzenie w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych lub dyrektywa w sprawie jakości paliwa. Rolę odgrywać tu mogą również wysiłki Komisji i państw członkowskich w celu ułatwienia prezentacji i wprowadzania innowacyjnych technologii w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych, takich jak technologie w ramach europejskiego strategicznego planu w dziedzinie technologii energetycznych (plan EPSTE) i NER300. Na mocy decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego państwa członkowskie będą odpowiedzialne za wdrażanie tych strategii i środków w tych sektorach w całej Unii oraz, w razie potrzeby, za określanie dodatkowych krajowych strategii i środków w celu ograniczenia swoich emisji. Ustanowiony zostanie sprawny system sprawozdawczości i zgodności w celu monitorowania działań państw członkowskich i udzielania im pomocy w podejmowaniu wszelkich niezbędnych środków naprawczych, jeżeli nie uda im się osiągnąć swoich celów. 4.3. Prognozowana różnica w stosunku do celów Mimo pozytywnych tendencji w realizacji zobowiązań w ramach protokołu z Kioto przedstawionych w prognozach na lata 2008-2012 konieczne będzie podjęcie dodatkowych wysiłków i opracowanie strategii, aby osiągnąć cele Unii określone na rok 2020. Osiągnięcie celów ułatwi również elastyczność zapewniona w decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego oraz w zmienionej dyrektywie w sprawie ETS, polegająca między innymi na wykorzystywaniu międzynarodowych jednostek emisji. Na wykresie 6 przedstawiono wstępne szacunki rozbieżności między prognozami emisji gazów cieplarnianych do 2020 r. w sektorach nieobjętych ETS a celami określonymi na 2020 r. Zgodnie z tymi wstępnymi prognozami poszczególne państwa członkowskie wciąż będą musiały dołożyć znacznych starań, aby osiągnąć cele określone na 2020 r. w odniesieniu do sektorów nieobjętych ETS. Oczekuje się, że tylko 13 państw członkowskich zrealizuje te zobowiązania przy pomocy istniejących strategii i środków. Kolejne 8 państw członkowskich może osiągnąć swoje cele przy zastosowaniu zaplanowanych dodatkowych strategii i środków. Sześć państw członkowskich prawdopodobnie nie będzie w stanie zrealizować swoich zobowiązań nawet przy pomocy dodatkowych, aktualnie przewidzianych środków. Jeżeli jednak chodzi o UE-27, szacunki wskazują na to, że ogólny cel w odniesieniu do sektorów nieobjętych ETS zostanie osiągnięty. Analiza ta nie uwzględnia jeszcze zastosowania elastyczności przewidzianego w decyzji dotyczącej wspólnego wysiłku redukcyjnego, takiej jak wykorzystanie międzynarodowych jednostek emisji. W celu utorowania drogi dla pomyślnej realizacji celu określonego na 2020 r. państwa członkowskie muszą nie tylko zapewnić terminowe osiągnięcie redukcji emisji przy zastosowaniu istniejących strategii i środków, lecz także przyspieszyć rozwój i pełne wdrożenie dodatkowych strategii i środków, jak również uwzględnić inne możliwości, w tym wykorzystanie międzynarodowych jednostek emisji. Bardziej szczegółowe zalecenia dla poszczególnych krajów zostały wydane przez Radę w lipcu 2012 r. jako część instrumentu europejski semestr 2012. Wykres 6: Prognozowana rozbieżność w stosunku do celów określonych na 2020 r. w odniesieniu do sektorów nieobjętych ETS Negatywne i pozytywne wartości odpowiednio wskazują procentowo przekroczenie lub niepełne wykorzystanie praw do emisji w 2005 r. Uwaga: (1) Podstawowe dane dla tego wyliczenia oparte są na prognozach państw członkowskich dotyczących emisji w sektorach nieobjętych ETS na 2020 r., uzupełnionych i skorygowanych w razie potrzeby3, oraz na szacowanych celach państw członkowskich w sektorach nieobjętych ETS na 2020 r. (cele te wciąż podlegają pewnym zmianom). Kilka państw członkowskich (CZ, EE, FI, LT, NL, PL) nie dostarczyło szczegółowych prognoz krajowych dotyczących sektorów nieobjętych ETS, więc trzeba było oszacować udział tych emisji. (2) Ze względu na różnice w metodyce i założeniach ocenę przedstawioną na tym wykresie należy traktować jako orientacyjną. Niektóre dane, takie jak prognozy greckie i litewskie, znacznie odbiegają np. od prognoz sporządzonych na potrzeby publikacji „EU energy trends to 2030 - update 2009” (Tendencje w UE w dziedzinie energii do 2030 r. - aktualizacja na 2009 r.) (publikacja Komisji Europejskiej, DG ds. Energii we współpracy z DG ds. Działań w dziedzinie Klimatu oraz DG ds. Mobilności i Transportu, ISBN 978-92-79-16191-9). Źródło : Europejska Agencja Środowiska, Komisja Europejska 5. dostosowanie do zmiany klimatu Redukcja emisji w nadchodzących dziesięcioleciach wciąż może pomóc w zapobieżeniu niebezpiecznej zmianie klimatu na dużą skalę. Nawet jeśli średni roczny wzrost temperatury na świecie zostanie utrzymany na poziomie niższym niż 2 stopnie Celsjusza, obywatele i przedsiębiorstwa w Europie odczują niekorzystne skutki nieuchronnej zmiany klimatu, a zatem trzeba będzie dokonać przystosowania w sposób efektywny pod względem kosztów. W kwietniu 2009 r. Komisja Europejska przyjęła białą księgę w sprawie adaptacji do zmian klimatu, w którym to dokumencie przedstawiono ramy polityki Unii w dziedzinie działania na rzecz zwiększania odporności Europy na zmianę klimatu. 33 działania zapowiedziane w białej księdze są obecnie w końcowej fazie realizacji (zob. tabela 15 w dokumencie roboczym służb Komisji). Climate-ADAPT europejska platforma adaptacji do zmian klimatu (http://climate-adapt.eea.europa.eu/) do celów wymiany informacji, została z powodzeniem uruchomiona w marcu 2012 r. Liczba wejść na portal platformy dziennie jest bliska 1 000. Climate-ADAPT służy lepszemu zrozumieniu stanu prowadzonych badań w zakresie przystosowywania się do zmiany klimatu i strategii w tym zakresie oraz projektów, programów i zasad ramowych. Dostępne są studia przypadku w zakresie adaptacji do zmiany klimatu, dobre praktyki, a także wykaz działań na szczeblu krajowym oraz międzynarodowym. Przygotowywana jest Strategia Unii Europejskiej w zakresie adaptacji do zmiany klimatu, której przyjęcie planowane jest na wiosnę 2013 r. Ogólnym celem unijnej strategii w zakresie adaptacji do zmiany klimatu jest określenie działań na szczeblu UE, które przyczynią się zwiększenia odporności klimatu Europy na zmianę, po jak najniższych kosztach. Oznacza to zwiększenie gotowości UE i jej zdolności reagowania na różnorodne skutki zmiany klimatu w szczególności w kwestiach transgranicznych i sektorach, które są ściśle powiązane na poziomie UE poprzez wspólne strategie. 6. Sytuacja w krajach kandydujących do UE W latach 199017-2010 emisje gazów cieplarnianych w Chorwacji spadły o 9 %, a w porównaniu z 2009 r. spadek ten wyniósł 2 %. W ramach prognoz dotyczących emisji gazów cieplarnianych zawartych w 5. raporcie krajowym przewiduje się jednak, że przy zastosowaniu obecnych strategii i środków Chorwacja napotka trudności związane z osiągnięciem celu z Kioto. W latach 1990-2010 emisje gazów cieplarnianych w Islandii wzrosły o 30 %, a w 2010 r. były o 3,4 % niższe niż w 2009 r. Uwzględniając decyzję 14/CP.7 i zgodnie z przewidywaniami dotyczącymi emisji gazów cieplarnianych zawartymi w 5. raporcie krajowym, Islandia jest na dobrej drodze do osiągnięcia swojego celu z Kioto. W latach 1990-2010 emisje gazów cieplarnianych w Turcji wzrosły o 115 % i o 8,7 % w latach 2009-2010. Chociaż Turcja jest stroną załącznika I, nie ma wyznaczonego celu w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych w ramach bieżącego pierwszego okresu rozliczeniowego na mocy protokołu z Kioto. Aktualny wykaz emisji gazów cieplarnianych w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii nie jest dostępny. W latach 1990-2005 całkowite emisje gazów cieplarnianych spadły o około 19 %. Więcej informacji na temat emisji gazów cieplarnianych w krajach kandydujących do UE można znaleźć w sekcji 2 dokumentu roboczego służb Komisji.