Wprowadzenie

Unia rynków kapitałowych jest częścią trzeciego filaru opracowanego przez Komisję planu inwestycyjnego dla Europy i ma zasadnicze znaczenie dla realizacji priorytetu Komisji Junckera polegającego na zwiększeniu zatrudnienia, w tym zatrudnienia ludzi młodych, oraz pobudzeniu wzrostu gospodarczego. Jej celem jest lepsze powiązanie oszczędności z inwestycjami oraz wzmocnienie europejskiego systemu finansowego poprzez zwiększenie udziału sektora prywatnego w podziale ryzyka, co zapewni alternatywne źródła finansowania i zwiększy możliwości dla inwestorów detalicznych i instytucjonalnych. Usuwanie przeszkód dla swobodnego przepływu kapitału ponad granicami przyczyni się do wzmocnienia unii gospodarczej i walutowej poprzez wspieranie konwergencji gospodarczej i łagodzenie wstrząsów gospodarczych w strefie euro i poza nią, co zwiększy odporność gospodarki europejskiej. Jest to szczególnie istotne w obecnej sytuacji gospodarczej.

Plan działania na rzecz utworzenia unii rynków kapitałowych z września 2015 r., w którym określono kompleksowy program działań w celu ustanowienia fundamentów dla unii rynków kapitałowych do 2019 r., uzyskał silne poparcie ze strony Parlamentu Europejskiego, Rady i zainteresowanych stron. Wraz ze strategią jednolitego rynku oraz strategią jednolitego rynku cyfrowego plan ten stanowi trzon europejskiego programu reform dla stworzenia pogłębionego i bardziej sprawiedliwego jednolitego rynku. W obecnym kontekście politycznym i gospodarczym rozwój rynków kapitałowych w UE ma jeszcze większe znaczenie.

Ważne jest zatem, aby zintensyfikować i przyspieszyć wdrażanie reformy. Rada Europejska wezwała w dniu 28 czerwca 2016 r. do dokonywania „szybkich i zdecydowanych postępów, aby zapewnić przedsiębiorstwom łatwiejszy dostęp do finansowania i wspierać inwestycje w gospodarkę realną poprzez postępy w realizacji agendy unii rynków kapitałowych”. Ważne jest, aby rok po uruchomieniu Planu działania na rzecz tworzenia unii rynków kapitałowych szybko sfinalizować pierwszą falę inicjatyw unii rynków kapitałowych, aby mogły one jak najszybciej mieć wpływ w praktyce. Istotne znaczenie ma również dokonanie szybkich postępów na drodze do przyjęcia przyszłych wniosków legislacyjnych. Ponadto zmiany gospodarcze i technologiczne, takie jak szybki rozwój technologii finansowej lub konieczność budowania bardziej trwałego finansowania, mogą przekształcić europejskie rynki kapitałowe. Biorąc pod uwagę zmieniający się kontekst polityczny, Komisja podjęła działania w kolejnych priorytetowych obszarach niezbędnych do zakończenia procesu tworzenia unii rynków kapitałowych, a w 2017 r. przeprowadzi stosowny przegląd śródokresowy.

1) Zakończenie realizacji pierwszych działań na rzecz utworzenia unii rynków kapitałowych

Zakończenie realizacji pierwszych działań ma zasadnicze znaczenie, aby unia rynków kapitałowych miała konkretny wpływ w praktyce. W dniu 28 czerwca 2016 r. Rada Europejska wezwała do osiągnięcia do końca 2016 r. porozumienia w sprawie propozycji programów prostych, przejrzystych i standardowych (STS) sekurytyzacji, aby uwolnić zdolność w bilansach banków oraz zapewnić możliwości inwestycyjne dla inwestorów długoterminowych, a także w sprawie wniosku dotyczącego uproszczenia zasad w odniesieniu do prospektów emisyjnych ułatwiającego firmom uzyskiwanie inwestycji ze strony rynków kapitałowych.

Szybkie wdrożenie pakietu dotyczącego sekurytyzacji ma potencjał, aby szybko wygenerować dodatkowe finansowanie w gospodarce realnej. Ustanowienie bardziej wrażliwych na ryzyko opłat kapitałowych w przypadku sekurytyzacji STS pomoże budować zaufanie do rynku i odciąży bilansy banków w celu zapewnienia dodatkowego finansowania. Jeżeli można by w bezpieczny sposób przywrócić sekurytyzację UE do średniego poziomu sprzed kryzysu, mogłoby to zapewnić dodatkowe finansowanie dla gospodarki w wysokości ponad 100 mld EUR, przy jednoczesnym wzmocnieniu stabilności finansowej. Rada wypracowała już podejście ogólne, a teraz Parlament Europejski powinien pilnie podjąć działania w tej dziedzinie.

Modernizacja zasad dotyczących prospektów emisyjnych zwiększy dostęp do rynków kapitałowych, w szczególności dla mniejszych przedsiębiorstw. Prospekt emisyjny jest przepustką na rynki kapitałowe UE. Musi on być łatwy do opracowania, jasny dla inwestorów i szybko zatwierdzany. Nowe przepisy dotyczące prospektów emisyjnych powinny pomóc wygenerować więcej możliwości taniego finansowania dla przedsiębiorstw. Muszą one zostać wdrożone tak szybko, jak to możliwe. Komisja dołoży wszelkich starań, aby pomóc współprawodawcom w osiągnięciu porozumienia przed końcem roku.

Środki służące wzmocnieniu rynków wysokiego ryzyka ułatwią średnim przedsiębiorstwom uzyskanie finansowania. W ramach trzeciego filaru planu inwestycyjnego dla Europy, Komisja zaproponowała zmianę rozporządzeń dotyczących europejskiego funduszu venture capital i europejskiego funduszu na rzecz przedsiębiorczości społecznej. Propozycje te będą stymulować inwestycje w kapitał wysokiego ryzyka i projekty społeczne oraz ułatwią inwestorom inwestowanie w małe i średnie innowacyjne przedsiębiorstwa poprzez objęcie rozporządzeniem zarządzających funduszami, niezależnie od ich wielkości, oraz poprzez zwiększenie liczby przedsiębiorstw, w które można inwestować. Aby transgraniczny obrót funduszami był tańszy i łatwiejszy, wniosek wyraźnie zakazuje pobierania opłat przez państwa członkowskie. W celu dalszego budowania zaufania do unijnego rynku wysokiego ryzyka, Komisja wzywa Parlament Europejski i Radę do sfinalizowania tego wniosku przed końcem 2016 r. Ponadto Komisja będzie wspierać utworzenie jednego lub większej liczby funduszy obejmujących wszystkie fundusze venture capital, aby wspierać innowacyjne inwestycje w Europie i kontynuować prace nad innymi środkami mającymi wspierać kapitał wysokiego ryzyka.

Unia rynków kapitałowych jest projektem dla wszystkich państw członkowskich. Rynki kapitałowe znajdują się na różnych etapach rozwoju w poszczególnych państwach członkowskich i mniejsze przedsiębiorstwa potrzebują dostępu do finansowania za pomocą skutecznych i dostępnych kanałów lokalnych. Aby wspierać rozwój krajowych i regionalnych rynków kapitałowych, Komisja opracowała możliwości świadczenia pomocy technicznej dla występujących o nią państw członkowskich. W celu rozpoczęcia pierwszych projektów na początku 2017 r. współprawodawcy muszą pilnie zakończyć negocjacje w sprawie wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia dotyczącego utworzenia programu wspierania reform strukturalnych na lata 2017–2020.

2) Przyspieszenie wprowadzenia kolejnej fazy działań na rzecz unii rynków kapitałowych

Nieskuteczność krajowych ram dotyczących niewypłacalności i różnice między nimi powodują niepewność prawa, generują przeszkody utrudniające odzyskanie należności przez wierzycieli oraz bariery utrudniające skuteczną restrukturyzację rentownych przedsiębiorstw w UE, w tym dla grup transgranicznych. Komisja przedstawi wkrótce wniosek w sprawie restrukturyzacji przedsiębiorstw i drugiej szansy, które stanowią kluczowe elementy odpowiednich ram dotyczących niewypłacalności. Umożliwienie uczciwym przedsiębiorcom skorzystania z drugiej szansy po upadłości ich poprzedniego przedsiębiorstwa ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia dynamicznego otoczenia biznesowego i promowania innowacji. Komisja prowadzi również analizę porównawczą systemów egzekwowania pożyczek (w tym w przypadku niewypłacalności) w celu zebrania szczegółowych i wiarygodnych informacji na temat skutków, jakie niespłacone zobowiązania mają dla banków pod względem opóźnień, kosztów i odzyskiwania należności. Analiza ta pomoże państwom członkowskim zwiększyć skuteczność i przejrzystość ich systemów.

Systemy podatkowe mogą stanowić przeszkody w rozwoju transgranicznych rynków kapitałowych. Komisja podejmuje działania, by zachęcać państwa członkowskie do zajęcia się problemem procedur wstrzymywania zwrotu podatku i zachęcania do stosowania najlepszych praktyk podatkowych przy promowaniu inwestycji wysokiego ryzyka i aniołów biznesu w rozpoczynające działalność i innowacyjne przedsiębiorstwa. Zwiększenie finansowania kapitałem własnym, które jest stosunkowo słabo rozwinięte w Europie, wymaga wprowadzenia zmian do ram podatkowych. Zajęcie się problemem preferencyjnego traktowania podatkowego zadłużenia zabezpieczanego kapitałem własnym zachęciłoby do dokonywania większej liczby inwestycji kapitałowych i utworzyło silniejszą bazę kapitałową w przedsiębiorstwach. Zapewniłoby to również korzyści w zakresie stabilności finansowej, gdyż przedsiębiorstwa z silniejszą bazą kapitałową byłyby mniej podatne na wstrząsy. Komisja zamierza przedstawić w listopadzie wniosek w sprawie faworyzowania finansowania dłużnego względem finansowania kapitałowego, w kontekście swojego wniosku w sprawie wspólnej jednolitej podstawy opodatkowania, i wzywa Radę do jak najszybszego przyjęcia tego środka.

Propozycja EFIS 2.0 znacznie wzmocni plan inwestycyjny dla Europy. Europa potrzebuje dużej ilości dodatkowych długoterminowych zrównoważonych inwestycji w celu wsparcia tworzenia miejsc pracy, wzrostu gospodarczego, konkurencyjności i gospodarki niskoemisyjnej. Wsparcie publiczne w drodze wzmocnionego planu inwestycyjnego dla Europy pomoże skoncentrować się na niedoskonałościach rynku i nieoptymalnej sytuacji w zakresie inwestycji, ale potrzebne są dalsze działania w celu odblokowania inwestycji prywatnych w dłuższej perspektywie. W celu dalszego ułatwiania inwestycji inwestorów instytucjonalnych w aktywa związane z infrastrukturą, Komisja przyjmie poprawkę do aktu delegowanego do dyrektywy Wypłacalność II w celu zmniejszenia kosztów kapitałowych związanych z inwestycjami zakładów ubezpieczeń w infrastrukturę przedsiębiorstw. Równocześnie w ramach przeglądu rozporządzenia w sprawie wymogów kapitałowych i dyrektywy Komisja zaproponuje przed końcem roku rozszerzenie korzystnego traktowania kapitału na pożyczki dla MŚP oraz ograniczenie wymogów kapitałowych związanych z inwestycjami w infrastrukturę.

3) Kolejne kroki: Rozwój dalszych priorytetów

Komisja rozważy propozycje prostego, skutecznego i konkurencyjnego unijnego produktu z zakresu indywidualnego zabezpieczenia emerytalnego. Emerytury indywidualne odgrywają ważną rolę w łączeniu oszczędzających w perspektywie długoterminowej z długoterminowymi możliwościami inwestycyjnymi. Emerytury indywidualne mogą pomóc sprostać wyzwaniom demograficznym starzejących się społeczeństw, zmieniających się modeli organizacji pracy wśród pracowników oraz pomóc w zapewnieniu odpowiedniej stopy zastąpienia w przyszłości jako uzupełnienie państwowych lub pracowniczych programów emerytalnych. W wyniku zmniejszenia barier dla transgranicznego świadczenia usług emerytalnych unijny produkt z zakresu indywidualnego zabezpieczenia emerytalnego może zwiększyć konkurencję między podmiotami wypłacającymi emerytury, umożliwić sprzedaż usług na większych rynkach oraz stworzyć korzyści skali dla oszczędzających. Przy podejmowaniu decyzji dotyczącej najlepszego sposobu wsparcia tych rynków Komisja oprze swoje podejście na wynikach trwających obecnie konsultacji publicznych. Jednym z rozważanych wariantów jest ewentualny wniosek legislacyjny, który mógłby zostać przedstawiony w 2017 r.

Unia rynków kapitałowych ma na celu lepsze wykorzystanie oszczędności europejskich, poprawę skuteczności łączenia ze sobą oszczędzających i pożyczkobiorców oraz poprawę funkcjonowania gospodarki UE. Zaangażowanie inwestorów detalicznych jest kluczowym wyzwaniem dla rozwoju silniejszego rynku kapitałowego w UE. Wymaga to większego zaufania wśród inwestorów detalicznych oraz przejrzystości, która pomoże inwestorom w podejmowaniu właściwych decyzji inwestycyjnych. Komisja przedstawi plan działania w sprawie detalicznych usług finansowych w celu zwiększenia uczestnictwa inwestorów detalicznych w rynkach kapitałowych i otwarcia europejskiego rynku detalicznych usług finansowych, aby konsumenci i przedsiębiorstwa osiągały lepsze wyniki.

Reformy na rzecz zrównoważonego finansowania są niezbędne do wspierania inwestycji w czyste technologie i ich wdrażanie, zagwarantowania, aby system finansowy mógł finansować wzrost gospodarczy w sposób zrównoważony w długim okresie oraz przyczyniać się do tworzenia niskoemisyjnej gospodarki odpornej na zmianę klimatu. Reformy te mają zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia naszych celów w zakresie klimatu i środowiska oraz spełnienia międzynarodowych zobowiązań, w tym realizacji zobowiązań UE wynikających z porozumienia klimatycznego z Paryża i realizacji celów na 2015 r. określonych w pakiecie dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym. Komisja prowadzi prace w ramach grupy G20, aby promować te cele. Komisja popiera dostosowanie inwestycji prywatnych do celów w zakresie klimatu, zasobooszczędności i innych celów środowiskowych, zarówno poprzez środki polityczne, jak i inwestycje publiczne. W związku z tym trwają prace, by zwiększyć dostępność ekologicznych funduszy za pośrednictwem Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, poprzez przeznaczenie co najmniej 20 % budżetu UE na lata 2014–2020 na działania w dziedzinie klimatu, oraz poprzez utworzenie platformy dla finansowania gospodarki o obiegu zamkniętym. Konieczność wspierania standardów europejskich obligacji ekologicznych została podkreślona w Planie działania na rzecz tworzenia unii rynków kapitałowych. W najbliższych miesiącach Komisja powoła grupę ekspertów do pracy nad kompleksową europejską strategią na rzecz ekologicznego finansowania. W szerszym zakresie, w odniesieniu do kwestii środowiskowych, społecznych i ładu korporacyjnego, UE przyjęła obowiązkowe wymogi dotyczące ujawniania informacji przez niektóre duże przedsiębiorstwa oraz przyjmie również niewiążące wytyczne dotyczące metody przedstawiania inwestorom i konsumentom sprawozdań zawierających te informacje. Oceni również odpowiedzi na niedawne konsultacje w sprawie długoterminowych i zrównoważonych inwestycji, które podkreślały znaczenie kwestii środowiskowych, społecznych i ładu korporacyjnego dla długoterminowych wyników przedsiębiorstw oraz inwestorów.

Technologia jest motorem szybkich zmian w sektorze finansowym i może zwiększyć rolę rynków kapitałowych i przybliżyć je do przedsiębiorstw i inwestorów. Przynosi ona również korzyści konsumentom, oferując większy wybór usług, które są wygodniejsze w użyciu i łatwiej dostępne. Należy wykorzystać ten potencjał innowacyjny. Przedsiębiorstwa FinTech odnoszą sukces świadcząc nowe usługi, które lepiej odpowiadają potrzebom konsumentów w wielu dziedzinach finansowych, w tym w zakresie płatności i kredytów. Technologia stanowi siłę napędową konkurencji i przyczynia się do stworzenia bardziej zróżnicowanego krajobrazu finansowego. Jednocześnie szybki rozwój FinTech stwarza nowe wyzwania w zakresie zarządzania ryzykiem i zapewniania konsumentom odpowiednich informacji i gwarancji. W wielu państwach członkowskich organy regulacyjne opracowują nowe podejścia do wspierania rozwoju przedsiębiorstw FinTech; jednym z rozwiązań są centra dostarczające wytyczne regulacyjne lub zespoły zajmujące się konsekwencjami technologii finansowej. Komisja będzie kontynuowała wspieranie rozwoju sektora technologii finansowej i działała na rzecz zapewnienia odpowiedniej równowagi w otoczeniu regulacyjnym między budowaniem zaufania do przedsiębiorstw i inwestorów, ochroną konsumentów oraz zapewnianiem sektorowi FinTech przestrzeni do rozwoju. Komisja będzie współpracować z europejskimi urzędami nadzoru, Europejskim Bankiem Centralnym, innymi organami normalizacyjnymi i państwami członkowskimi w celu wypracowania skoordynowanego podejścia politycznego wspierającego rozwój FinTech w odpowiednim otoczeniu regulacyjnym.