Trwający konflikt zbrojny w Sudanie Południowym, który doprowadził do sytuacji wyjątkowej 3. stopnia, zmusił miliony osób do opuszczenia swoich domostw oraz spowodował ogromny wzrost potrzeb humanitarnych. Finansowanie ze strony UE, które osiągnęło poziom 127 mln EUR w 2015 r., stanowiło wsparcie na potrzeby działań ratunkowych w Sudanie Południowym i pomocy dla uchodźców z Sudanu Południowego w państwach sąsiadujących.

W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono najważniejsze działania i osiągnięcia Unii w obszarze pomocy humanitarnej i ochrony ludności w 2015 r. zrealizowane za pośrednictwem Dyrekcji Generalnej ds. Prowadzonych przez UE Operacji Ochrony Ludności i Pomocy Humanitarnej (ECHO) Komisji Europejskiej. Jako komisarz do spraw pomocy humanitarnej i zarządzania kryzysowego Christos Stylianides ma dwa zadania do wypełnienia: zapewnienie wsparcia w celu łagodzenia kryzysów humanitarnych na całym świecie oraz ułatwianie współpracy pomiędzy organami ochrony ludności w Europie w zakresie reagowania na klęski żywiołowe i katastrofy spowodowane przez człowieka w Europie i poza nią.

W 2015 r. do UE przybyło ponad milion osób, wykorzystując w dużej mierze trasę zwaną obecnie szlakiem zachodniobałkańskim biegnącym przez Turcję i następnie Grecję, aby dotrzeć do środkowej i północnej Europy. Z budżetu UE sfinansowano również nadzwyczajne interwencje humanitarne na Bałkanach Zachodnich, przeznaczając na ten cel 22 mln EUR, aby wesprzeć uchodźców wymagających szczególnego traktowania, osoby ubiegające się o azyl i migrantów wymagających pomocy. Wsparcie to przyczyniło się do udzielenia pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych (żywność, woda, środki higieniczne, artykuły nieżywnościowe, opieka zdrowotna, podstawowa ochrona oraz przygotowanie do zimy) w miejscach, w których skupiła się duża liczba uchodźców, w tym na granicach i w punktach rejestracji.

W Jordanii położono nacisk na najbardziej opłacalne i efektywne rozwiązania ukierunkowane na zaspokojenie podstawowych potrzeb dzięki udzieleniu pomocy pieniężnej wynoszącej łącznie 58 mln EUR. Przykładowo, Unia wsparła pomoc UNICEF na rzecz 56 000 dziewcząt i chłopców z rodzin syryjskich uchodźców wymagających szczególnego traktowania, przeznaczając na ten cel dotację pieniężną w wysokości 20 dinarów jordańskich na dziecko miesięcznie. Zapewniając pomoc w zaspokojeniu potrzeb i pokrywaniu wydatków związanych z każdym dzieckiem, program ten miał głównie na celu niedopuszczenie do tego, aby rodziny wymagające szczególnego traktowania wykorzystywały negatywne mechanizmy radzenia sobie, takie jak praca dzieci lub ograniczanie jedzenia, aby zaoszczędzić pieniądze. W efekcie ponad 50 % rodzin zgłosiło, że unikają stosowania co najmniej jednej z negatywnych strategii radzenia sobie, a 91 % badanej grupy zgłosiło, że dzięki temu nastąpiła poprawa ogólnego dobrostanu ich rodzin.

W 2015 r. opublikowano pierwsze zaproszenia do składania wniosków o oddelegowanie wolontariuszy w ramach inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE”. Dzięki tej inicjatywie prawie 18 000 osób będzie miało możliwość podjęcia wolontariatu w ramach działań do 2020 r.

UE w dalszym ciągu poświęca wiele uwagi kryzysowi humanitarnemu na Ukrainie. Miliony ludzi w tym kraju potrzebują pomocy humanitarnej z powodu połączonych skutków konfliktu, przymusowego wysiedlenia i skrajnego ubóstwa. Kwoty z budżetu UE przeznaczone na wdrożenie projektów w 2015 r. wyniosły łącznie 30 mln EUR, co zapewniło bezpośrednią pomoc dla ponad 800 000 Ukraińców. Chociaż pomoc ukierunkowano na dzieci wymagające szczególnego traktowania, osoby starsze i osoby samotnie wychowujące dzieci, wsparcia udzielono również osobom wewnętrznie przesiedlonym i uchodźcom, którzy uciekli z obszarów objętych konfliktem, a także osobom powracającym. Wsparcia często udzielano w formie gotówki i bonów, co – jak się okazało – jest wysoce wydajnym i skutecznym kanałem przekazywania, którego zaletą jest bezpośrednie pobudzanie lokalnej gospodarki, a także pomoc w zachowaniu godności przez ludzi dotkniętych kryzysem. Co więcej, w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności uruchomiono pomoc materialną. W styczniu 2015 r. w ramach wspólnej operacji UE zorganizowano most powietrzny i transport drogowy dla dostaw artykułów pierwszej potrzeby.

UE ogłosiła, że przeznaczy 125 mln EUR na finansowanie działań nadzwyczajnych w krajach dotkniętych El Niño w Afryce, na Karaibach oraz w Ameryce Centralnej i Południowej. To zjawisko, które w ostatnich trzech dziesięcioleciach należało do zjawisk o największym zasięgu i które zostało spotęgowane przez zmianę klimatu, dotyka ponad 41 mln ludzi na całym świecie. Jednym z krajów, które najbardziej ucierpiały w wyniku El Niño, jest Etiopia, gdzie zgłoszono, że liczba ludzi dotkniętych brakiem bezpieczeństwa żywnościowego w związku z suszą wzrosła z 2,9 mln w styczniu 2015 r. do 8,2 mln w październiku 2015 r.

Brak stabilności politycznej i klęski żywiołowe – w tym wrażliwość na zmianę klimatu – które mają miejsce w Republice Środkowoafrykańskiej, przyczyniły się do zniszczenia gospodarki krajowej, braku rozwoju i osłabienia instytucji państwowych. Od początku konfliktu w 2013 r. UE odgrywa wiodącą rolę, zapewniając pomoc humanitarną w wysokości 73 mln EUR. Sytuacja jest w dalszym ciągu skrajnie niestabilna. W 2015 r. pomoc humanitarna UE dla Republiki Środkowoafrykańskiej wyniosła łącznie 25 mln EUR i obejmowała wsparcie projektów dotyczących ochrony, dostępu do opieki zdrowotnej, pomocy żywnościowej i żywieniowej, dostaw czystej wody, usług sanitarnych, logistyki i koordynacji w zakresie pomocy humanitarnej. W maju 2015 r. odbyła się międzynarodowa konferencja wysokiego szczebla w sprawie Republiki Środkowoafrykańskiej, dotycząca głównie potrzeb humanitarnych kraju, przezwyciężenia kryzysu i wzmocnienia odporności.

Do przeciągającego się braku bezpieczeństwa żywnościowego doszedł masowy exodus spowodowany przemocą szerzoną przez Boko Haram w północno-wschodniej Nigerii. W ciągu 2015 r. na pomoc humanitarną w Nigerii przeznaczono z budżetu UE 21,5 mln EUR, aby zapewnić pomoc w sytuacjach nadzwyczajnych w zakresie zaopatrzenia w żywność, opieki zdrowotnej oraz ochrony przesiedleńców i ofiar konfliktu. Ponad 2 mln Nigeryjczyków zostało przymusowo wewnętrznie przesiedlonych, a ponad 190 000 uciekło do Nigru, Kamerunu i Czadu, z którymi sąsiaduje Nigeria. Społeczność zajmująca się pomocą humanitarną przewiduje nowe masowe przesiedlenia w związku z trwającą ewakuacją tubylczej ludności z wysp na jeziorze Czad w wyniku operacji wojskowych prowadzonych w tym rejonie.

W przypadku niektórych katastrof humanitarnych trwają dostawy żywności na targi i do sklepów, ale ludność dotknięta kryzysem traci swoją siłę nabywczą. W takich przypadkach forma gotówkowa zapewnia terminowe, bezpośrednie dotarcie pomocy humanitarnej do osób, które mają największe potrzeby. Przekazy pieniężne można szybko realizować, są opłacalne i dają osobom potrzebującym większy wybór. Do ich zalet należą korzyści dla lokalnych gospodarek, wzmacnianie pozycji beneficjentów, wspieranie ich godności i zdolności do podejmowania decyzji, gdyż mogą oni dokonywać wyboru kupowanych artykułów. W marcu 2015 r. Rada zatwierdziła dokument dotyczący „dziesięciu powszechnych zasad wielofunkcyjnego wsparcia pieniężnego w celu zaspokojenia potrzeb humanitarnych”. W dokumencie oceniono szanse wielofunkcyjnego wsparcia pieniężnego zarówno z perspektywy operacyjnej, jak i politycznej.

W związku z bezprecedensową liczbą osób przymusowo wysiedlonych na całym świecie – 60 mln - zaistniała konieczność sporządzenia ewidencji tych osób w drugiej połowie 2015 r. Działanie to zostało przeprowadzone przez odnośne służby Komisji i miało na celu zdefiniowanie inicjatyw politycznych, odnośnych instrumentów, działań, wyciągniętych wniosków i braków na poziomie UE w zarządzaniu obecnym kryzysem uchodźczym. W dniu 26 kwietnia 2016 r. Komisja przyjęła komunikat „Godne życie: przejście od uzależnienia od pomocy do samodzielności. Przymusowe wysiedlenie a rozwój” oraz towarzyszący mu dokument roboczy służb Komisji. Celem komunikatu jest określenie nowego podejścia ukierunkowanego na rozwój, aby pomóc uchodźcom, osobom wewnętrznie przesiedlonym, osobom dobrowolnie powracającym oraz ludności przyjmującej w krajach partnerskich.

Bezprecedensowe kryzysy humanitarne z 2015 r. bezpośrednio wpłynęły na Europę na skutek masowego wzrostu liczby uchodźców i migrantów. W związku z tym Unia usilnie dążyła do wzmożonych skoordynowanych działań społeczności międzynarodowej w celu zareagowania na wyzwania humanitarne na całym świecie, a także do lepszego zarządzania ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi oraz większego zaangażowania podmiotów uczestniczących w rozwoju w przedłużające się sytuacje o charakterze przymusowych wysiedleń. Pierwszy wielostronny Światowy Szczyt Humanitarny zwołany przez Organizację Narodów Zjednoczonych miał miejsce w dniach 23–24 maja 2016 r. w Stambule. W ciągu 2015 r. Unia przewodziła działaniom mającym na celu wsparcie i przygotowanie szczytu. Unia współorganizowała europejskie konsultacje przygotowawcze (Budapeszt, 3–4 lutego 2015 r.), a także uważnie śledziła wszystkie pozostałe konsultacje regionalne oraz konsultacje światowe w październiku 2015 r. Wniosła wkład w badania prowadzone przez Biuro ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej ONZ (OCHA), a także wsparła prace sekretariatu szczytu.

Działania edukacyjne finansowane przez UE zostały dopasowane w taki sposób, aby uwzględniały rozmaite potrzeby dzieci w zależności od ich wieku, płci i innych szczególnych okoliczności. Działania są różne – od ułatwiania dostępu do szkół, w tym zajęć służących nadrabianiu braków, do zapewniania mundurków, materiałów dydaktycznych i transportu dzieci do ośrodków edukacyjnych. UE udostępnia również fundusze na odbudowę zniszczonych szkół oraz budowę nowych przestrzeni i ośrodków nauki. Dzięki wsparciu UE możliwy jest również dostęp do szkolenia zawodowego i pomocy psychologiczno-społecznej.

Edukacja w sytuacjach nadzwyczajnych stała się priorytetem w 2015 r. Edukacja stanowi interwencję ratunkową w ramach pomocy humanitarnej, którą wspierano za pośrednictwem inicjatywy UE „Dzieci pokoju” i innych inicjatyw. W latach 2012–2015 przeznaczono ponad 23 mln EUR (w tym środki finansowe przekazane przez rządy Luksemburga i Austrii) na programy edukacyjne, z których skorzystało ponad 1,5 mln dzieci w 26 krajach na całym świecie. Komisja zobowiązała się do zwiększenia udziału finansowania pomocy humanitarnej przydzielonego na edukację w sytuacjach nadzwyczajnych z 1 % w 2015 r. (11 mln EUR) do 4 % w 2016 r., a więc do poziomu docelowego ONZ.

Dzieci stanowią połowę ofiar konfliktów na całym świecie i są jedną z grup ofiar, które najbardziej wymagają szczególnego traktowania. Poza ewentualnymi ranami i przymusowym wysiedleniem bardzo poważnym ryzykiem w czasie kryzysu jest rozdzielenie rodziny. Zarówno prawdopodobieństwo rozdzielenia dzieci i ich rodzin, jak i wpływ takich wydarzeń na dzieci są bardzo duże. Kiedy ma miejsce klęska lub katastrofa, edukacja milionów dzieci zostaje przerwana. Wpływ konfliktów na takie dzieci jest często długotrwały i w przypadku przedłużających się kryzysów może doprowadzić do sytuacji, w których brak właściwej edukacji przyczynia się do utrwalania przemocy, ponieważ te dzieci po osiągnięciu wieku dorosłego powielają wzorce przemocy, z którymi miały do czynienia w dzieciństwie. Dzieci, które nie chodzą do szkoły, tracą szansę na rozwinięcie niezbędnych umiejętności, aby budować pomyślniejszą przyszłość dla siebie i dla swoich krajów.

UE reagowała również na wiele tzw. zapomnianych kryzysów, które nie były w centrum zainteresowania mediów. W 2015 r. kryzysy te dotyczyły uchodźców zachodniosaharyjskich w Algierii, ludu Rohindża w Mjanmie/Birmie oraz kolumbijskich uchodźców w Ekwadorze i Wenezueli. W ocenie zapomnianych kryzysów określono poważne sytuacje o charakterze kryzysu humanitarnego, w których dotknięta ludność otrzymuje niewystarczającą pomoc międzynarodową albo nie otrzymuje takiej pomocy w ogóle. Kryzysom tym media poświęcały niewiele uwagi, nie wzbudzają one zainteresowania darczyńców i charakteryzuje je słabe zaangażowanie polityczne w celu rozwiązania kryzysu, co przekłada się na niewystarczającą obecność podmiotów pomocy humanitarnej. W 2015 r. UE przeznaczyła na zapomniane kryzysy prawie 17 % swojego początkowego budżetu na pomoc humanitarną.

Zapobieganie i gotowość umożliwiają ograniczenie najgorszych skutków klęsk żywiołowych i katastrof spowodowanych przez człowieka oraz mogą przyczynić się do skuteczniejszej adaptacji do skutków zmiany klimatu. Przykładem udanego ćwiczenia z zakresu ochrony ludności jest scenariusz poważnego wypadku, który miał miejsce w strefie przemysłowej w Oslo w kwietniu 2015 r. Ćwiczenie obejmowało zderzenie statków i pożar w parku zbiorników, który spowodował wybuch i wyciek substancji stwarzających zagrożenie. Celem ćwiczenia było przetestowanie reakcji na sytuację nadzwyczajną i reakcji ratunkowej oraz procedur podejmowania decyzji. Wśród uczestników były norweskie służby ratunkowe, urząd miasta Oslo, gubernator okręgu, władze regionalne i krajowe, a także zespoły europejskie i międzynarodowe oraz eksperci z ERCC.

Każdego roku w Europie i na całym świecie mają miejsce katastrofalne pożary, które niszczą setki hektarów lasów. Kiedy skala pożaru jest tak duża, że państwo nie jest w stanie go ugasić, można uruchomić Unijny Mechanizm Ochrony Ludności, aby zapewnić skoordynowane dodatkowe zasoby. ERCC monitoruje ryzyko pożarów lasów i przypadki takich pożarów w Europie przez 24 godziny na dobę, wykorzystując krajowe służby i narzędzia monitorowania, takie jak europejski system informacji o pożarach lasów. W lipcu 2015 r. Grecja poprosiła o wsparcie w ramach mechanizmu w walce z dziesiątkami pożarów lasów – w odpowiedzi na tę prośbę na pomoc wysłano statki powietrzne do walki z pożarami lasów. UE może ułatwić ogólną koordynację transportu i logistyki w takich scenariuszach, a w tym przypadku współfinansowała transport pomocy do Grecji. W 2015 r. łączne współfinansowanie transportu przez UE wynosiło ponad 14 mln EUR w ramach jej wsparcia finansowego na rzecz transportu pomocy ofiarowanej przez państwa uczestniczące w Unijnym Mechanizmie Ochrony Ludności.

Koncepcja zakładająca posiadanie „rezerwy” zespołów medycznych i zespołów zdrowia publicznego, które można by było wysłać w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności – znanej obecnie jako europejski korpus medyczny – nabrała kształtu w 2015 r. w następstwie wniosków wyciągniętych z kryzysu gorączki Ebola. Określono i rozszerzono wymogi jakościowe i wymogi dotyczące interoperacyjności zgodnie z nowymi standardami WHO w zakresie modułów medycznych. W ten sposób rozszerzono „dobrowolną pulę” przewidzianą w Unijnym Mechanizmie Ochrony Ludności o zespoły medyczne, zespoły zdrowia publicznego, ruchome laboratoria o odpowiedniej klasie bezpieczeństwa biologicznego, możliwości ewakuacji medycznej oraz wyspecjalizowane zespoły oceniające i zespoły wsparcia. Oficjalna inauguracja – wraz z szeregiem dostępnych zdolności reagowania medycznego przypisanych dobrowolnej puli – miała miejsce w dniu 15 lutego 2016 r.

W marcu 2015 r. UE była gospodarzem konferencji „Ebola: from emergency to recovery” (Ebola: od sytuacji nadzwyczajnej do wyleczenia). Uwydatniło to konieczność utrzymania tempa, aby zapobiec gwałtownemu wzrostowi liczby nowych przypadków i aby zaplanować następne ruchy w walce zarówno z ówczesnym wybuchem epidemii, jak i z każdym następnym wybuchem epidemii wirusa Ebola.

Przykładowo, Serbia musiała stawić czoła masowemu napływowi uchodźców i migrantów w drodze z Grecji na Węgry lub do Chorwacji. W ramach pomocy w uporaniu się z problemem napływu uchodźców we wrześniu 2015 r. Serbia otrzymała wsparcie rzeczowe od innych państw europejskich w postaci pojazdów, paliwa, artykułów higienicznych, łóżek, materacy i żywności.

Mechanizm zapewnia dobrze skoordynowane działania na szczeblu europejskim na rzecz ofiar klęsk żywiołowych i katastrof spowodowanych przez człowieka w Europie i poza nią, w tym w przypadkach, w których odwołano się do klauzuli solidarności (art. 222 TFUE). W 2015 r. Unijny Mechanizm Ochrony Ludności został uruchomiony w 25 sytuacjach nadzwyczajnych (wstępne ostrzeżenia o zagrożeniu, monitorowanie i prośby o pomoc) i wpłynęło do niego 19 próśb o bezpośrednią pomoc wewnątrz UE i w innych krajach dotkniętych klęskami lub katastrofami. W tym samym czasie Komisja wraz z państwami członkowskimi prowadzi skuteczną politykę w zakresie zapobiegania i gotowości.

Polityka w zakresie ochrony ludności

Po tym jak w październiku 2014 r. przyjęto przepisy w sprawie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności i decyzji wykonawczej, w 2015 r. dokonano szybkiego wdrożenia europejskiej zdolności reagowania kryzysowego w formie dobrowolnej puli zdolności reagowania państw członkowskich. Zainteresowani uczestnicy Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności mogą wcześniej zgłaszać do dobrowolnej puli różne rodzaje zdolności reagowania, które mogą zostać wykorzystane w skoordynowanych misjach UE w zakresie ochrony ludności. Dobrowolna pula umożliwia sprawniejsze planowanie działań szybkiego reagowania i elastyczne ustalenia w zakresie gotowości. Do końca 2015 r. w dobrowolnej puli zarejestrowano 21 modułów i innych zdolności reagowania. Docelową liczbą zdolności w dobrowolnej puli jest 41 modułów do 2020 r.

Komisja w dalszym ciągu utrzymuje międzynarodowe kontakty zewnętrzne ze strategicznymi partnerami w zakresie ochrony ludności na całym świecie (Chiny, Japonia, Stany Zjednoczone, ASEAN itp.) oraz współpracę z krajami kandydującymi do UE i potencjalnymi krajami kandydującymi. Co więcej, w 2015 r. Komisja opracowała nową formę współpracy z krajami objętymi europejską polityką sąsiedztwa w kontekście przeglądu tej polityki. Szereg krajów objętych europejską polityką sąsiedztwa otrzyma propozycję udziału w stowarzyszonym partnerstwie, którego celem będzie zwiększenie ich zdolności współpracy w zakresie zarządzania klęskami żywiołowymi w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności.

W 2015 r. odbyła się również najbardziej udana edycja Europejskiego Forum Ochrony Ludności, dużej, odbywającej się co dwa lata konferencji skupiającej wszystkie europejskie i niektóre międzynarodowe zainteresowane podmioty zajmujące się ochroną ludności. Forum z 2015 r. stanowiło platformę oficjalnego rozpoczęcia współpracy z sąsiednimi krajami, a także nowego istotnego kierunku prac w zakresie zdalnie kierowanych bezzałogowych systemów powietrznych wykorzystywanych w ochronie ludności.

Ponadto Komisja wraz z państwami członkowskimi czynnie uczestniczy w opracowywaniu krajowych ocen ryzyka. Wynika to z wymogu przewidzianego w Unijnym Mechanizmie Ochrony Ludności, zgodnie z którym państwa uczestniczące musiały przedłożyć Komisji sprawozdania z krajowych ocen ryzyka do grudnia 2015 r. W ramach globalnej inicjatywy zakładającej rozwijanie wskaźnika INFORM do zarządzania ryzykiem we współpracy ze Stałym Komitetem Międzyinstytucjonalnym i wieloma innymi międzynarodowymi partnerami ujęta została również ocena ryzyka. Wskaźnik INFORM 2015, obejmujący 191 krajów, został uruchomiony na początku 2015 r. i pomógł Komisji we wsparciu procesów podejmowania decyzji i przydziału funduszy.

Gotowość na wypadek klęsk żywiołowych i odporność na nie

Program gotowości na wypadek klęsk żywiołowych DG ECHO (DIPECHO) ma na celu wzmocnienie zdolności krajowych w zakresie gotowości, aby można było podjąć wczesne działanie w celu ograniczenia skutków zagrożenia oraz strat materialnych i strat w ludziach, a także aby zareagować na potrzeby humanitarne. Program jest w pełni zintegrowany z ramami finansowania pomocy humanitarnej. Wszystkie plany wdrażania pomocy humanitarnej obejmują analizę wariantów i priorytetów dotyczących gotowości, wczesne działanie i zmniejszenie ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi. Każde euro wydane na działania związane ze zmniejszeniem ryzyka i gotowością generuje średnie oszczędności wynoszące 4–7 EUR, które zostałyby wydane po wystąpieniu katastrofy. W 2015 r. działania podjęte w ramach programu przyczyniły się również do zwiększenia lokalnych zdolności reagowania dzięki inwestycjom w systemy wczesnego ostrzegania, zapewnianiu szkoleń urzędników samorządu terytorialnego, powołaniu i tworzeniu lokalnych komitetów zarządzania katastrofami, organizowaniu symulacji itd. W 2015 r. na program DIPECHO przeznaczono prawie 38 mln EUR, zwiększając liczbę bezpośrednich beneficjentów ograniczenia ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi z 16 mln do 24 mln na całym świecie. Działania ograniczające ryzyko związane z klęskami żywiołowymi zostały włączone do 43 % wszystkich operacji humanitarnych w zeszłym roku. Działania te mają również przyczynić się do dostosowania do skutków zmiany klimatu.

UE przyjęła wiodącą rolę w budowaniu solidnych, ambitnych i usprawnionych ram zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi w 2015 r. UE odegrała niezwykle istotną rolę na trzeciej Światowej Konferencji ONZ w sprawie zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi, na której w maju 2015 r. przyjęto ramy z Sendai dotyczące ograniczania ryzyka klęsk żywiołowych w latach 2015–2030. Zmniejszenie ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi jest obecnie silnie umocowane jako kluczowy element działań na rzecz zrównoważonego rozwoju, koncentrując się na zdolności społeczności międzynarodowej do ograniczania ryzyka i zwiększania odporności na klęski żywiołowe. Za istotną zasadę przewodnią uznano zrównoważony rozwój i zmianę klimatu, odnosząc się do powiązanych ze sobą problemów, które niesie za sobą ryzyko związane z klęskami żywiołowymi. W związku z przyjęciem wspomnianych nowych ram ustanowione zostały wyraźne cele i priorytety działań, które doprowadzą do istotnego ograniczenia ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi oraz ograniczenia strat w ludziach, źródłach utrzymania i zdrowiu. Wdrożenie ram z Sendai w ciągu następnych 15 lat będzie wymagało zaangażowania i politycznego przywództwa. Komisja podjęła odpowiednie działania w związku z konferencją w Sendai w postaci planu działania w sprawie wdrożenia nowych ram międzynarodowych. Unia będzie odgrywać czynną rolę w międzyrządowej grupie roboczej ekspertów powołanej w celu opracowania światowych wskaźników służących do mierzenia światowych postępów we wdrażaniu ram z Sendai.

Komisja będzie odgrywać czynną rolę w międzyrządowej grupie roboczej ekspertów, powołanej w celu opracowania światowych wskaźników służących do mierzenia światowych postępów we wdrażaniu ram z Sendai.

Inicjatywa „Wolontariusze pomocy UE”

Inicjatywa „Wolontariusze pomocy UE” ma na celu zgromadzenie w latach 2014–2020 nawet 18 000 wolontariuszy z państw członkowskich UE, aby wesprzeć działania UE mające na celu wzmocnienie zdolności i odporności społeczności wymagających szczególnego traktowania w innych krajach. Inicjatywa stwarza szanse budowania zdolności i pomocy technicznej dla organizacji, które wysyłają i przyjmują wolontariuszy. Pierwsze zaproszenia do składania ofert ogłoszono w 2015 r. Do współfinansowania wybrano dziesięć projektów: cztery dotyczące pomocy technicznej i sześć dotyczących budowania zdolności w dziedzinach takich, jak zarządzanie ryzykiem związanym z klęskami żywiołowymi, zarządzanie wolontariuszami, zdolność do uzyskiwania certyfikacji, narzędzia i metody oceny potrzeb, budowanie partnerstwa i działania informacyjne. Ogólnie we wdrożeniu projektów uczestniczy 88 organizacji. Przewiduje się, że pierwsze konkretne rezultaty działań przygotowawczych i wstępnych działań wdrażających zostaną uzyskane w 2016 r., kiedy do projektów humanitarnych na całym świecie zostaną oddelegowani przeszkoleni wolontariusze.

Certyfikacja

Wszystkie organizacje chcące wysyłać lub przyjmować wolontariuszy w ramach inicjatywy muszą być organizacjami certyfikowanymi. W procesie certyfikacji sprawdza się, czy wysokie standardy i procedury zarządzania wolontariatem ustalone w celu ochrony wolontariuszy i kierowania nimi podczas ich misji mogą być w pełni wdrożone i stosowane przez wszystkie organizacje uczestniczące. W styczniu 2015 r. opublikowano zaproszenie do składania wniosków, aby ustalić wykaz certyfikowanych organizacji wysyłających i przyjmujących. Do końca 2015 r. przyznano szesnaście certyfikacji. Certyfikacja jest ciągłym procesem, a zaproszenie pozostaje otwarte do dnia 30 września 2020 r.

Delegowanie i szkolenie

Głównymi działaniami prowadzonymi w ramach inicjatywy są wybór, przygotowanie i delegowanie wolontariuszy. W lipcu 2015 r. opublikowano zaproszenie do składania wniosków o delegowanie wolontariuszy. Do października 2015 r. złożono dwa wnioski dotyczące 27 organizacji i oddelegowania 44 wolontariuszy po zakończeniu sezonu letniego 2016 r. Ocena aplikacji i podpisanie umów o udzielenie dotacji nastąpi w 2016 r.

W październiku 2015 r. opublikowano otwarte zaproszenie do składania wniosków. Celem jest zapewnienie szkolenia kandydatom na wolontariuszy i ocena ich kompetencji oraz umiejętności. Przewiduje się, że ocena aplikacji i podpisanie umów ramowych nastąpi w 2016 r.

Komisyjna Agencja Wykonawcza ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego (EACEA) zajmuje się zarządzaniem cyklem życia inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE”. Polega to na wdrożeniu programu obejmującego zaproszenie do składania wniosków, analizę wniosków o dotację, proces certyfikacji, monitorowanie projektów na miejscu oraz rozpowszechnianie wyników projektów i programu. Komisja ponosi odpowiedzialność za opracowanie ram prawnych na podstawie inicjatywy „Wolontariusze pomocy UE” oraz pełni kluczowe funkcje w zakresie nadzoru nad politycznymi, finansowymi i operacyjnymi elementami inicjatywy.

Koordynacja z innymi instrumentami UE

UE przywiązuje wielką wagę do związku między pomocą humanitarną jako środkiem szybkiego działania w sytuacjach kryzysowych a innymi instrumentami UE stawiającymi na pierwszym miejscu bardziej długoterminowy rozwój i odbudowę. Związek pomocy humanitarnej i rozwoju jest złożony i wymaga większej koordynacji, prowadzącej do wspólnych strategii służb Komisji oraz ich współpracy wdrożeniowej, monitorowania i śledzenia postępów.