Jeżeli chodzi o wsparcie na rzecz zaradzenia deprywacji materialnej, obowiązują przepisy szczególne mające na celu utrzymanie możliwie największej sprawności. Jak wynika z oceny śródokresowej FEAD, zainteresowane strony cenią i podkreślają konieczność zachowania aspektów charakterystycznych dla funduszu, takich jak (i) elastyczność i ogólnie mniej rygorystyczne wymogi administracyjne w porównaniu z głównymi programami EFS oraz (ii) istniejące sieci i operacyjne sposoby dostarczania. Niskie progi pozwalają na udzielanie pomocy osobom, do których nie docierają usługi społeczne, takim jak bezdomni, nowi lub nieposiadający dokumentów migranci oraz niektóre osoby starsze zagrożone ubóstwem. Umożliwia to także szybką reakcję na pojawiające się potrzeby i sytuacje kryzysowe.

Aby uprościć finansowanie i poprawić synergię między funduszami, w bieżących wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027 FEAD jest połączony z Europejskim Funduszem Społecznym Plus (EFS+). W celu zwiększenia wsparcia na rzecz włączenia społecznego rozporządzenie w sprawie EFS+ wymaga, aby co najmniej 25 % środków w ramach komponentu EFS+ objętego zarządzaniem dzielonym przydzielono na cele dotyczące włączenia społecznego (w porównaniu z 20 % w ramach EFS na lata 2014–2020), z dalszym minimalnym przydziałem 3 % na państwo członkowskie na walkę z deprywacją materialną, co jest obecnie kluczowym celem FEAD.

Sytuacja społeczna, w której FEAD działał w 2020 r., charakteryzowała się większymi wyzwaniami w zakresie ubóstwa i wykluczenia społecznego ze względu na pandemię COVID-19. Szacunkowa liczba osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym w UE w 2020 r. wynosiła 96,5 mln osób, co stanowi 21,9 % całej populacji. Oznacza to wzrost o około 900 000 osób w porównaniu z 2019 r. W przybliżeniu 6,3 mln osób doświadczyło jednocześnie wszystkich trzech rodzajów zagrożenia ubóstwem i wykluczeniem społecznym (zagrożenie ubóstwem dochodowym, poważna deprywacja materialna i społeczna oraz życie w gospodarstwie domowym o bardzo małej intensywności pracy). W 2020 r. 38 mln osób w UE nie mogło sobie pozwolić na pełnowartościowy posiłek co drugi dzień, a wsparcie żywnościowe nadal ma zasadnicze znaczenie dla części społeczeństwa w wielu państwach członkowskich.

FEAD jest zgodny ze strategią „Europa 2020” i planem działania w ramach Europejskiego filaru praw socjalnych (dążenie do zmniejszenia liczby osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym o co najmniej 15 mln do końca 2030 r.), ponieważ ma na celu propagowanie włączenia społecznego i ochrony socjalnej. Uzupełnia on inne fundusze UE, w szczególności EFS oraz Fundusz Azylu, Migracji i Integracji (FAMI), dzięki ukierunkowaniu na inne grupy lub zapewnianiu środków uzupełniających.

Zgodnie z rocznymi sprawozdaniami z wdrażania FEAD za 2020 r. fundusz pomógł w zwalczaniu negatywnych skutków pandemii COVID-19 dla osób najbardziej potrzebujących oraz w ograniczeniu najcięższych form ubóstwa i wykluczenia społecznego. Okazało się, że FEAD – pomimo ograniczonego budżetu – uzupełnia krajowe starania na rzecz zmniejszenia deprywacji materialnej oraz zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego. W szczególności przyczynił się on do zaradzenia niedostatkowi żywności, ubóstwu dzieci i bezdomności. Dzięki dodatkowej elastyczności dla programów FEAD, przewidzianej w ramach działań polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie (CARE), finansowanie ze środków FEAD będzie miało również zasadnicze znaczenie dla udzielania pilnie potrzebnych wsparcia żywnościowego i podstawowej pomocy materialnej osobom uciekającym z Ukrainy.

Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym (FEAD) przyczynia się do zaradzenia najcięższym formom ubóstwa w UE, takim jak niedostatek żywności, ubóstwo dzieci i bezdomność. Kwota środków dostępnych w ramach FEAD w latach 2014–2020 wynosi łącznie 3,8 mld EUR (ceny bieżące). UE zapewnia do 85 % finansowania, a pozostałe środki pochodzą z zasobów własnych państw członkowskich. Stąd łączna wartość Funduszu wynosi około 4,5 mld EUR.

6 kwietnia 2022 r. rozporządzenie w sprawie FEAD zostało zmienione w odniesieniu do działań polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie (CARE). Zapewnia ono obecnie państwom członkowskim i regionom większą elastyczność w korzystaniu z FEAD w celu udzielania wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych osobom uciekającym z Ukrainy po inwazji Federacji Rosyjskiej. W szczególności umożliwia ono państwom członkowskim zmianę w razie potrzeby pewnych elementów programu z myślą o zaradzeniu kryzysowi i zwyczajne powiadomienie Komisji o tym fakcie, zamiast konieczności przyjmowania przez nią decyzji. Ponadto przewiduje ono również wcześniejszą datę kwalifikowalności tych działań, tj. od 24 lutego 2022 r. Co więcej, przedłużono w nim możliwość uzyskania współfinansowania przez UE w wysokości 100 % za rok obrachunkowy rozpoczynający się 1 lipca 2021 r. i kończący się 30 czerwca 2022 r. Ponadto 12 kwietnia przyjęto rozporządzenie, aby uzupełnić działania polityki spójności na rzecz uchodźców w Europie. Zmiana ta zapewni płynność i przyspieszy dostęp do funduszy dla beneficjentów dzięki udostępnieniu dodatkowych 3,5 mld EUR na płatności zaliczkowe w ramach transzy REACT-EU za 2021 r. w odniesieniu do programów FEAD i programów polityki spójności korzystających z zasobów REACT-EU.

Kolejna zmiana rozporządzenia w sprawie FEAD została przyjęta w lutym 2021 r. jako część planu Komisji dotyczącego odbudowy w ramach REACT-EU. Zmiana ta umożliwia państwom członkowskim przyznawanie dodatkowych środków na programy w ramach EFS, FEAD i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Z dodatkowych zasobów można przyznawać dopłaty uzupełniające do dotychczasowego wsparcia, np. wsparcia żywnościowego lub podstawowej pomocy materialnej czy projektów z zakresu włączenia społecznego. Powinny one odpowiadać konkretnym potrzebom każdego państwa członkowskiego i uwzględniać wzrost liczby osób potrzebujących od czasu wybuchu pandemii COVID-19. W ramach REACT-EU z 2021 r. zmieniono 13 programów operacyjnych (w Belgii, Bułgarii, Estonii, Hiszpanii, Francji, Chorwacji, we Włoszech, na Łotwie, w Luksemburgu, Austrii, Rumunii, Słowenii i na Słowacji) i udzielono dopłat uzupełniających na łączną kwotę 506 mln EUR.

Okazało się, że FEAD można dostosować i reagować za jego pomocą na pojawiające się potrzeby, takie jak kryzys związany z COVID-19. Rozporządzenie w sprawie FEAD zostało zmienione w kwietniu 2020 r. w ramach inicjatywy CRII+, co umożliwiło stosowanie pośrednich sposobów dostarczania, np. bonów lub kart (aby zmniejszyć ryzyko zarażenia) oraz zakup środków ochrony indywidualnej dla organizacji udzielających wsparcia w ramach FEAD. Ponadto zmiany umożliwiły zapewnienie państwom członkowskim stopy współfinansowania w wysokości 100 % przez jeden rok obrachunkowy. Do końca 2021 r. wprowadzono zmiany do 12 programów FEAD: zmiany w 8 z nich miały na celu skorzystanie z wynoszącej 100 % stopy współfinansowania, a w 4 – wprowadzenie środków nadzwyczajnych w odpowiedzi na pandemię COVID-19.

W 2020 r. łączna kwota kwalifikowalnych wydatków publicznych przyznanych na wsparcie w ramach FEAD wyniosła 643 mln EUR, co stanowi wzrost z 608 mln EUR w 2019 r. Na koniec 2020 r. łączna kwota przyznanych środków (na lata 2014–2020) wyniosła prawie 3,9 mld EUR, czyli 85 % łącznych środków programów (w tym środki UE i współfinansowanie krajowe). W 2020 r. na rzecz beneficjentów wypłacono kwotę około 552,2 mln EUR, co oznacza istotny wzrost w porównaniu z poziomami z poprzednich lat (478,5 mln EUR w 2019 r., 501,2 mln EUR w 2018 r., 412,8 mln EUR w 2017 r. i 435,2 mln EUR w 2016 r.). Wzrost ten wynika głównie z wznowienia działań w Rumunii w 2020 r. Odzwierciedla on również zwiększone zapotrzebowanie z powodu pandemii COVID-19.

Rumunia Dzieci, w szczególności dzieci znajdujące się w najbardziej niekorzystnej sytuacji, stanowią większość odbiorców końcowych w ramach programów FEAD. Otrzymują one konkretną pomoc, w tym: (i) pakiety środków do higieny osobistej; (ii) elektroniczne bony na cele edukacyjne (dla kwalifikujących się dzieci w niekorzystnej sytuacji), mające na celu zapobieganie wczesnemu przerywaniu i kończeniu nauki na poziomie przedszkolnym, podstawowym i średnim I stopnia. Dostarczanie pakietów dla noworodków przewidziano również na 2020 r. Z powodu pandemii COVID-19 środek ten nie mógł jednak zostać zrealizowany.

Łotwa: Kontynuując działania z 2019 r., w 2020 r. LV zapewnia konkretną pomoc dla dzieci. Obejmuje ona: (i) trzy rodzaje paczek żywnościowych dla niemowląt i małych dzieci w zależności od wieku; (ii) cztery różne zestawy artykułów higienicznych dla niemowląt i małych dzieci w wieku od 0 do 24 miesięcy zgodnie z ich wiekiem; (iii) indywidualne pomoce dydaktyczne dla dzieci w wieku od 5 do 10 lat; oraz iv) indywidualne pomoce dydaktyczne dla dzieci w wieku od 11 do 16 lat. Aby zapobiec dyskryminacji, LV w szczególności dba o to, by materiały szkolne (takie jak tornistry) nie zawierały kolorowych kształtów ani rysunków sprzyjających stereotypowemu postrzeganiu płci.

Około 6 % odbiorców końcowych stanowiły osoby z niepełnosprawnościami. Największy odsetek osób z niepełnosprawnościami, które otrzymywały wsparcie żywnościowe, występował w BG i HU (31 %), RO (20 %), PL i LV (17 %). We FR, IT, MT i PT odsetek ten wynosił 1 % lub mniej. Z drugiej strony udział osób z niepełnosprawnościami otrzymujących pomoc materialną był stosunkowo wysoki w LV, RO i LT (między 13 % a 17 %).

Zgodnie z szacunkami osoby bezdomne stanowiły 6 % odbiorców końcowych pomocy z FEAD, przy czym odsetek ten utrzymał się zasadniczo na tym samym poziomie. Liczbę osób bezdomnych jest jednak szczególnie trudno oszacować, ponieważ nie są one zarejestrowane i często niechętnie podają jakiekolwiek informacje osobowe. W IE, CZ i FR osoby bezdomne stanowiły ponad 13 % odbiorców końcowych, którzy otrzymali wsparcie żywnościowe. W IT odsetek osób bezdomnych otrzymujących wsparcie żywnościowe był stosunkowo niski (3 %), ale była to największa grupa otrzymująca podstawową pomoc materialną (66 % wszystkich odbiorców końcowych). W CZ również stosunkowo wysoki odsetek odbiorców końcowych podstawowej pomocy materialnej stanowiły osoby bezdomne (21 %).

Dzieci stanowiły około 28 % osób, które w 2020 r. otrzymały pomoc żywnościową, podstawową pomoc materialną lub wsparcie w zakresie włączenia społecznego. Odsetek ten nieco spadł w porównaniu z 2019 r., w którym wynosił 30 %. W kilku państwach członkowskich dzieci otrzymały największą część pomocy żywnościowej; dotyczyło to zwłaszcza HR (93 %), HU i MT (60 %) oraz CZ (52 %). Ponadto dzieci otrzymywały całą podstawową pomoc materialną na CY, HU i w IE, natomiast w AT stanowiły największą grupę (85 % odbiorców końcowych).

W 2020 r. dzięki FEAD niemal 15 mln osób uzyskało wsparcie w postaci żywności (wzrost z 12,2 mln w 2019 r.), około 1,96 mln osób otrzymało pomoc materialną (wzrost z 800 000 w 2019 r.), a 30 000 osób skorzystało z pomocy w zakresie włączenia społecznego, czyli tyle samo co w 2019 r. Wzrosty te wynikają głównie z wznowienia działań w Rumunii. Odzwierciedlają one jednak także kryzys zdrowotny związany z COVID-19, który spowodował pogorszenie warunków osób znajdujących się w trudnej sytuacji dotychczas korzystających ze wsparcia z FEAD, przy czym o wsparcie żywnościowe ubiegały się także nowe osoby, w tym osoby o niepewnym zatrudnieniu (np. zatrudnione na podstawie umów krótkoterminowych, wykonujące pracę tymczasową lub nieformalną), osoby pracujące na własny rachunek oraz studenci szkolnictwa wyższego znajdujący się w niekorzystnej sytuacji. Najbardziej znaczący wzrost odbiorców końcowych stwierdzono we FR (o 714 000 więcej niż w 2019 r.), we IT (o 597 000 więcej), w ES (o 268 000 więcej) oraz na HU (o 113 000 więcej). Z drugiej strony 8 państw członkowskich odnotowało zmniejszoną liczbę odbiorców końcowych, w szczególności HR (o 175 000, czyli 88 % odbiorców mniej niż w 2019 r.), SK (o 145 000, czyli 51 % mniej) oraz CY (1 800, czyli 76 % mniej), a także DK i NL.

-W kilku państwach członkowskich udostępniono informacje na temat środków ostrożności w kontekście pandemii, w tym w AT, BG, EL, FI, HU i IT.

Osoby bezdomne były objęte zwłaszcza środkami wsparcia mieszkaniowego w IT, ale otrzymały pomoc również w CZ i EL, a także przekazano im produkty higieny osobistej i inne artykuły. W CZ i IT otrzymały również sprzęt kuchenny (osoby, które były przekwaterowywane lub znajdowały się w niepewnej sytuacji lokalowej) i ubrania, a w CZ, EL i IT otrzymały śpiwory i koce.

Do głównych elementów podstawowej pomocy materialnej w dalszym ciągu należały artykuły szkolne i produkty higieny osobistej dla rodzin rozprowadzane za pośrednictwem FEAD. W 2020 r. artykuły przekazywane rodzinom z dziećmi obejmowały materiały papiernicze i przybory szkolne (AT, EL, HR, HU, IE i LV), tornistry (AT, EL, HR i LV), paczki z artykułami pielęgnacyjnymi dla dzieci (CY, EL, HR, HU, IE i LV), sprzęt sportowy (EL i HR) oraz ubrania (EL, HR i IT). W EL, HU, LU i LV dostarczano również takie artykuły, jak: detergenty do prania, kremy i mydła dla niemowląt i małych dzieci, chusteczki nawilżane i pieluchy. CZ, HR, HU, LT, LV, PL, PT i RO przewidziały dostarczanie środków higieny ze środkami ochrony, aby zapobiegać rozprzestrzenianiu się wirusa COVID-19, w tym masek, środków dezynfekcyjnych itp.

Kwota podstawowej pomocy materialnej nadal znacznie rosła. W 2020 r. państwa członkowskie przekazały podstawową pomoc materialną w kwocie 69,2 mln EUR, co oznacza wzrost z 19,2 mln EUR w 2019 r. (a już wtedy zwiększyła się ona o 42 % w porównaniu z 2018 r. i o 44 % w stosunku do 2017 r.). Wzrost ten wynika z dość powszechnego zwiększenia udzielania pomocy materialnej w kilku państwach członkowskich. Szczególnie widoczne wzrosty odnotowano w AT, CZ, EL, LV, a przede wszystkim w IT (ponad pięciokrotny wzrost) oraz w RO, która odpowiada za zdecydowaną większość pomocy materialnej przekazywanej w UE (41,2 mln EUR). Podstawowa pomoc materialna znacząco zmniejszyła się w HR (z 2,2 mln EUR do 368 tys. EUR) oraz w niewielkim stopniu w LT i LU, a SK zaprzestała jej udzielania.

w 2020 r. 12 państwa członkowskich przekazało podstawową pomoc materialną. Należały do nich AT, CY, CZ, EL, HR, HU, IE, IT, LT, LU, LV i RO. Wykaz ten jest podobny do wykazu z 2019 r. z wyjątkiem RO, która nie przekazywała podstawowej pomocy materialnej, oraz SK, która zaprzestała jej przekazywania w 2020 r., jak wspomniano wcześniej.

Odsetek produktów spożywczych współfinansowanych z FEAD w łącznej ilości żywności dostarczonej przez organizacje partnerskie wyniósł około 50 % całkowitej ilości. Odsetek ten waha się od mniej niż 25 % w FR, LU i FI do wszelkiej żywności przekazanej w BG, ES i HU. Wszystkie 21 państw członkowskich, które dystrybuują żywność wydawało ją w formie standardowych paczek żywnościowych. Trzynaście państw członkowskich zapewniało również posiłki: BE, BG, CZ, EL, ES, FI, HR, HU, IE, IT, LV, PL i SK.

W 2020 r. ponad połowę (57 %) wszelkiej przekazanej żywności stanowiły przetwory mleczne oraz mąka, chleb, ziemniaki i inne produkty skrobiowe. Odsetek przetworów mlecznych (31 % całkowitej ilości) był szczególnie wysoki w FR (50 %), ES (47 %) i SI (46 %). Mąka, chleb, ziemniaki i inne produkty skrobiowe (26 % ogółu) stanowiły większość żywności przekazywanej w FI, SK, RO, LV i MT (od 62 % w FI do 50 % w MT), natomiast w IT (49 %) była to największa pojedyncza grupa żywności. Owoce i warzywa na poziomie 18 % stanowiły trzecią kategorię w ujęciu procentowym, przy czym szczególnie wysoki odsetek odnotowano w PT (38 %), MT (36 %), BG (33 %), PL i IE (po 28 %). Pozostałe kategorie (mięso, jaja, ryby i owoce morza; tłuszcze i oleje; dania gotowe) stanowiły od 7 % do 8 % całkowitej ilości, natomiast cukier – 3 %. Koszt dystrybuowanej żywności w przeliczeniu na osobę znacznie się różni dla poszczególnych państw członkowskich i dla poszczególnych lat. Wynika to głównie z ilości i rodzaju dystrybuowanych produktów (np. dużą ich część stanowią produkty świeże), a także z intensywności wsparcia.

inne działania towarzyszące (AT, BE, BG, CY, CZ, EE, ES, FI, FR, IE, EL, IT, LU, MT, PL, PT, RO i SI), w tym usługi wsparcia osobistego, opieka nad dorosłymi, transport socjalny, wsparcie w dostępie do praw i wsparcie szkolne.

·ułatwianie dostępu do opieki zdrowotnej (BG, ES, FI, FR, HU, IE, IT, LV i RO);

·kierowanie do właściwych służb (np. socjalnych/administracyjnych) (BE, BG, CZ, EE, FI, FR, IE, IT, LU, LV, PT i SK);

·działania lub informacje edukacyjne mające na celu promowanie zdrowego żywienia i stylu życia, np. warsztaty kucharskie (BE, BG, CZ, EL, ES, FI, FR, HR, IT, LT, LU, LV, PT, PL, RO i SK);

Ramka 2:Wykorzystanie środków na pomoc techniczną w kontekście pandemii

Szereg państw członkowskich, w tym LT, LU, PL, RO, SI, przeznaczyło środki na pomoc techniczną specjalnie po to, by sprostać poszczególnym wyzwaniom związanym z pandemią COVID-19. Instytucje zarządzające w LT, BG i PL postanowiły wykorzystać część środków przeznaczonych na pomoc techniczną na zakup środków ochrony dla pracowników i wolontariuszy bezpośrednio zaangażowanych w udzielanie wsparcia żywnościowego. W LU pomoc techniczna została wykorzystana do przeprowadzenia śródokresowego badania dotyczącego programów operacyjnych FEAD i odbiorców końcowych, a także do dostosowania oprogramowania na potrzeby zdalnych zakupów dla odbiorców uznanych za zagrożonych w czasie pandemii. Na Łotwie środki na pomoc techniczną zostały przeznaczone na zapewnienie ciągłości realizacji działań na rzecz równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, jak również w odniesieniu do dostępu do pracy, przy jednoczesnym zagwarantowaniu przestrzegania zasad równości płci i niedyskryminacji. Państwa członkowskie, w tym RO i SI, wykorzystały środki na pomoc techniczną w szczególny sposób – aby wesprzeć wdrażanie FEAD i realizację związanych z nim działań. W RO pomoc techniczna została wykorzystana na potrzeby wsparcia ogólnego wdrażania FEAD dzięki zapewnieniu wsparcia logistycznego, na przykład przez zatrudnienie pracowników kontraktowych, dostarczenie sprzętu niezbędnego do prowadzenia działań oraz ochronę personelu operacyjnego. W kilku państwach członkowskich zauważono również, że część budżetu przeznaczonego na konkretny PO została realokowana na określone środki. W SK część niewykorzystanego budżetu, pierwotnie przeznaczonego na inne środki, została realokowana na wsparcie dostarczania środków higieny odbiorcom końcowym w kontekście pandemii COVID-19.

PO II – Włączenie społeczne

Państwa członkowskie realizujące PO II (DE, DK, NL i SE) nadal wdrażały działania na rzecz włączenia społecznego w 2020 r., mimo że kryzys związany z COVID-19 miał wyraźny negatywny wpływ na działania we wszystkich państwach członkowskich.

DE kontynuowały działanie polegające na docieraniu do nowo przybyłych osób dorosłych i osób bezdomnych oraz na poprawie ich dostępu do środków doradztwa i wsparcia. W ramach celu szczegółowego A wsparciem objęto 4 275 dzieci-imigrantów w wieku przedszkolnym do 7 lat. 3 767 dzieci-imigrantów skorzystało z co najmniej jednej oferty wczesnej edukacji. Odpowiada to wskaźnikowi rezultatu na poziomie 88,11 %. W ramach celu szczegółowego B 5 365 osobom bezdomnym i osobom zagrożonym bezdomnością udzielono doradztwa. 4 373 osoby mogły otrzymać pomoc w wyniku doradztwa i mentoringu ze strony co najmniej jednej służby społecznej (81,56 % wszystkich osób).

W DK zakres działań rozszerzono z myślą o poprawie warunków dla osób bezdomnych – także osób z innych państw UE, które mają pozwolenie na pobyt w DK. Chociaż działania w ramach projektu były kontynuowane przez cały okres obowiązywania ograniczeń związanych z COVID-19, pandemia okazała się wyzwaniem, a liczba uczestników gwałtownie spadła: z 757 w 2019 r. do 277 w 2020 r. COVID-19 miał największy wpływ na stowarzyszenia pracujące z migrantami, ponieważ wielu z nich wróciło do kraju pochodzenia.

W NL projekt „Osoby starsze w sąsiedztwie” dotkliwie odczuł skutki kryzysu związanego z COVID-19, ale okazał się wyjątkowo cenny. Celem projektu jest ograniczenie wykluczenia społecznego osób w wieku powyżej 65 roku życia znajdujących się w niekorzystnej sytuacji. Głównymi punktami kontaktowymi są lokalne biblioteki, ale były one regularnie zamknięte. Działania na rzecz umiejętności cyfrowych, w których uczestnicy brali wcześniej udział, przyniosły jednak efekty w czasie obowiązywania obostrzeń i umożliwiły kontynuację działań w internecie. Projekt okazał się zatem skuteczny, jeśli chodzi o utrzymanie poczucia włączenia społecznego wśród dotychczasowych uczestników. W niektórych przypadkach nawet sami uczestnicy podejmowali inicjatywę dalszego prowadzenia spotkań na świeżym powietrzu. Ostatecznie bibliotekom uczestniczącym w projekcie nadal udało się dotrzeć do nowych uczestników, chociaż ich liczba zmniejszyła się z 579 do 366 i w latach 2014–2020 wyniosła łącznie 3 219. Wyraziły one także zamiar dalszego prowadzenia projektu po zakończeniu finansowania z FEAD przy wykorzystaniu własnych zasobów.

Programy na rzecz włączenia społecznego w SE obejmują dwa rodzaje wsparcia: promocję zdrowia oraz przekazywanie podstawowych informacji o szwedzkim społeczeństwie i są skierowane do osób potrzebujących pochodzących z innych państw UE lub EOG. W 2020 r. liczba uczestników gwałtownie wzrosła do 1 175 osób w porównaniu z 658 osobami w 2019 r. Liczba uczestników w latach 2014–2020 wyniosła ogółem 3 849. Głównymi grupami docelowymi są bezdomni (lub osoby zagrożone bezdomnością), migranci, osoby obcego pochodzenia, mniejszości oraz kobiety. Łącznie grupy te stanowią ponad 90 % odbiorców końcowych w ramach programów FEAD.

2.3. Przeszkody utrudniające wdrażanie

Realizacja celów FEAD przebiega pomyślnie. Pozostało jednak kilka przeszkód we wdrażaniu, takich jak problemy ze zdolnością organizacji partnerskich i wyzwania logistyczne związane głównie z pandemią COVID-19. Problemy te zostały częściowo rozwiązane dzięki większej elastyczności i mniejszemu obciążeniu administracyjnemu wynikającym ze zmian FEAD w 2020 r., które umożliwiły stosowanie bonów elektronicznych przy udzielaniu wsparcia żywnościowego (PT, RO) i podstawowej pomocy materialnej (LT, LU, RO), dostarczanie środków ochrony indywidualnej (zmniejszając tym samym ryzyko zarażenia) oraz finansowanie środków na poziomie 100 % w roku obrachunkowym 2020–2021. Zasadnicze znaczenie dla sprostania nowym wyzwaniom miała również ścisła współpraca między instytucjami zarządzającymi i organizacjami partnerskimi.

Przeszkody utrudniające wdrażanie programów zgłosiło ponad 20 państw członkowskich. Większość państw członkowskich (w tym BE, CY, CZ, EE, ES, EL, FI, FR, HR, IE, IT, LT, LU, LV, MT, PL, PT, RO, SE, SI i SK) zgłosiła, że pandemia COVID-19 i jej wpływ na różnych poziomach spowodowały znaczne przeszkody utrudniające wdrażanie programów FEAD w 2020 r.:

-w wielu z tych państw członkowskich odnotowano zawieszenie realizacji działań spowodowane obostrzeniami i ograniczeniami. W niektórych przypadkach niedobory personelu doprowadziły do zamknięcia niektórych centrów dystrybucyjnych (BE, IE, LU). W większości państw członkowskich przeprowadzono jednak dostosowania umożliwiające dalszą dystrybucję żywności pomimo ograniczeń. Zazwyczaj odbiorcy końcowi mieli możliwość odebrania wsparcia żywnościowego w określonym czasie i miejscu lub za pomocą różnych środków (w BE, CY, CZ, EE, ES, EL, FI, FR, HR, IE, IT, LT, LU, LV, MT, PL, PT, RO, SI, SK). Na przykład wsparcie żywnościowe i pomoc materialna były dostarczane do domów odbiorców końcowych, na umówione spotkania indywidualne lub za pomocą bonów żywnościowych (PT, RO), aby zapobiec zatłoczeniu centrów dystrybucyjnych. Podobnie w niektórych państwach członkowskich środki towarzyszące dostosowano do nowych wyzwań (np. w NL działania prowadzono zarówno bezpośrednio, jak i zdalnie), a w innych (np. PL) zaprzestano ich realizacji.

-W BE, BG, CZ, DK, FR, EL, HR, MT, PL, PT i RO opóźnienia i trudności w dostarczaniu żywności i udzielaniu pomocy materialnej były spowodowane bezpośrednio przez pandemię. Wyzwania zgłaszano w szczególności w odniesieniu do dostaw określonych produktów spożywczych (LU, PL) ze względu na ograniczoną dostępność surowców na rynku i opóźnienia w procesie produkcji. Ponadto niedobory personelu w PL spowodowały trudności w wykonywaniu umów, na przykład zawartych z przedsiębiorstwami transportowymi, co utrudniło dostarczanie niektórych produktów. SK zgłaszała trudności w pewnych sporadycznych przypadkach z powodu zmiany stałego adresu przez odbiorców końcowych i ich odmowy przyjęcia pomocy.

Podobnie jak w poprzednich latach, dzięki elastyczności we wdrażaniu FEAD oraz ścisłej współpracy między instytucjami zarządzającymi i organizacjami partnerskimi państwa mogły przezwyciężyć wiele z tych przeszkód. W niektórych państwach członkowskich (takich jak BE, DE, DK, FR, IT, IE i SE) instytucja zarządzająca odbywała regularne spotkania, osobiście lub przez internet, z organizacjami partnerskimi i odpowiednimi zainteresowanymi stronami w celu omówienia i wsparcia wdrażania programu.

Chociaż państwa członkowskie zgłaszały głównie wyzwania wynikające ze skutków kryzysu związanego z COVID-19, dodatkowe wyzwania dotyczyły: