P6_TA(2006)0076

Przegląd strategiczny Międzynarodowego Funduszu Walutowego

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie przeglądu strategicznego Międzynarodowego Funduszu Walutowego (2005/2121(INI))

Parlament Europejski,

- uwzględniając art. 111 ust. 4 Traktatu WE w sprawie reprezentowania i stanowiska Wspólnoty na arenie międzynarodowej w kontekście Unii Gospodarczej i Walutowej,

- uwzględniając projekt Komisji z dnia 9 listopada 1998 r. dotyczący decyzji Rady w sprawie reprezentowania i zajęcia przez Wspólnotę na arenie międzynarodowej w kontekście Unii Gospodarczej i Walutowej (COM(1998)0637),

- uwzględniając konkluzje Prezydencji z Rady Europejskiej w Wiedniu w dniach 11 i 12 grudnia 1998 r.,

- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 23 października 2001 r. w sprawie międzynarodowego systemu monetarnego — w jaki sposób usprawnić jego funkcjonowanie i uniknąć sytuacji kryzysowych w przyszłości [1],

- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 3 lipca 2003 r. [2] w sprawie strefy euro w gospodarce światowej i możliwych zmianach na kolejne lata,

- uwzględniając sprawozdanie dyrektora generalnego Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) z dnia 15 września 2005 r. w sprawie strategii średniookresowej funduszu [3],

- uwzględniając decyzje z posiedzenia ministrów finansów grupy G8 w dniu 11 czerwca 2005 r. w sprawie umorzenia długu ubogich krajów,

- uwzględniając artykuł 178 Traktatu w sprawie spójności z celami współpracy na rzecz rozwoju polityk realizowanych przez Unię Europejską, które mogą dotyczyć krajów rozwijających się,

- uwzględniając konkluzje Prezydencji z Rady Europejskiej w Brukseli w dniach 16- 17 czerwca 2005 r.,

- uwzględniając sprawozdanie Banku Światowego w sprawie rozwoju światowego na rok 2006,

- uwzględniając komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów zatytułowany "Wniosek dotyczący wspólnego oświadczenia Rady, Parlamentu Europejskiego i Komisji — Polityka rozwoju Unii Europejskiej — "Konsensus europejski"" (COM(2005)0311),

- uwzględniając milenijną deklarację Organizacji Narodów Zjednoczonych z dnia 8 września 2000 r. określającą milenijne cele rozwoju jako kryteria ustanowione przez całość społeczności międzynarodowej w celu eliminacji ubóstwa,

- uwzględniając rezolucję z dnia 12 kwietnia 2005 r. w sprawie roli Unii Europejskiej w osiągnięciu Milenijnych Celów Rozwoju [4],

- uwzględniając rezolucję z dnia 6 lipca 2005 r. w sprawie Światowego Apelu o Działania na rzecz Walki z Ubóstwem [5],

- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 17 listopada 2005 r. w sprawie wniosku dotyczącego wspólnej deklaracji Rady, Parlamentu Europejskiego i Komisji w sprawie polityki rozwoju Unii Europejskiej "Konsensus europejski" [6],

- uwzględniając art. 45 Regulaminu,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej oraz opinie Komisji Rozwoju oraz Komisji Handlu Międzynarodowego (A6-0022/2006),

A. mając na uwadze zmieniającą się rolę, jaką odgrywają instytucje Bretton Woods od momentu ich utworzenie oraz ich strategiczną misję na rzecz wzrostu, rozwoju i stabilności finansowej; mając na uwadze konieczność tworzenia międzynarodowego systemu monetarnego,

B. mając na uwadze, że waga różnych Państw Członkowskich, która przejawia się w ich prawach głosu i ich udziale, nie odzwierciedla już ich względnego znaczenia oraz że rola odgrywana przez Unię Europejską nie odzwierciedla dokładnie jej roli w gospodarce światowej i w handlu międzynarodowym, mimo wagi jej wkładu w kapitał instytucji Bretton Woods,

C. mając na uwadze, że wyżej wymienione konkluzje Prezydencji z Rady Europejskiej w Wiedniu, które potwierdzają rolę MFW jako "podstawowego elementu w międzynarodowym systemie walutowym i finansowym", kładą nacisk, w tytule "Europa: aktor na scenie międzynarodowej — Przemawiać jednym głosem", na konieczność odgrywania w pełni przez Wspólnotę jej roli w międzynarodowej współpracy walutowej i gospodarczej w ramach takich forów, jak G7 i Międzynarodowy Fundusz Walutowy oraz przewidują z jednej strony, że "Europejski Bank Centralny jako organ Wspólnoty właściwy w dziedzinie polityki walutowej powinien uzyskać statut obserwatora w zarządzie MFW" oraz, z drugiej strony, że "punkt widzenia Wspólnoty Europejskiej/Unii Gospodarczej i Walutowej (UGW) w kwestiach o szczególnym znaczeniu dla UGW będzie przedstawiany zarządowi MFW przez odpowiedniego członka administracji zarządzającej Państwa Członkowskiego sprawującego przewodnictwo nad strefą euro, któremu towarzyszyć będzie przedstawiciel Komisji", mając na uwadze, że art. 1 wyżej wspomnianego projektu Komisji z dnia 9 listopada 1998 r. sugeruje, iż "w kontekście Unii Gospodarczej i Walutowej Wspólnota powinna być reprezentowana na arenie międzynarodowej przez Radę i Komisję oraz przez Europejski Bank Centralny",

D. mając na uwadze, iż Państwa Członkowskie nie mogą wpływać na decyzje podejmowane przez MFW proporcjonalnie do ich wagi gospodarczej zwłaszcza z powodu braku koordynacji stanowisk Unii Europejskiej i strefy euro oraz z powodu rozdzielenia reprezentacji na różne jednostki podziału,

E. mając na uwadze, że MFW jest odpowiedzialny w stosunku do swoich udziałowców (tzn. rządy krajowe) oraz że oni z kolei są odpowiedzialni przed swoim elektoratem,

F. mając na uwadze, że polityki stabilizacji wdrażane przez MFW są konieczne dla stworzenia solidnej podstawy wzrostu gospodarczego w tych krajach, chociaż nie zawsze realizują założone cele; mając na uwadze, że realizowane programy dostosowawcze wymagają pełniejszego wyjaśnienia, tak by zapewnione zostało zaangażowanie wszystkich podmiotów krajowych oraz, że ich monitorowanie powinno być przedmiotem demokratycznej i przejrzystej kontroli,

G. mając na uwadze, że chociaż trudno jest pogodzić zasadę przejmowania odpowiedzialności przez państwa z coraz bardziej licznymi niekiedy warunkami dotyczącymi środków pomocy i ograniczenia zadłużenia; warunki takie, w szczególności te wprowadzone z myślą o doprowadzeniu do lepszego sprawowania władzy, są niezbędne do celów zapewnienia przejrzystości,

H. mając na uwadze, że MFW odgrywał i odgrywa nadal ważną rolę w krajach rozwijających się oraz że musiał zostać poddany odpowiednim przystosowaniom; mając na uwadze jednakże, że wspieranie rozwoju krajów najuboższych wymaga uruchomienia nowych narzędzi w celu skutecznej redukcji wysokości długu i poprzez poszukiwanie nowych, innowacyjnych narzędzi finansowania rozwoju i walki z ubóstwem w ramach Milenijnych Celów Rozwoju; mając na uwadze, że takie działania wymagają jasnego i bardziej skutecznego podziału ról pomiędzy MWF, Bankiem Światowym oraz instytucjami ONZ, a także wysokiego poziomu koordynacji i współpracy,

I. mając na uwadze wyżej wymienione konkluzje Prezydencji z Rady Europejskiej w Brukseli, w których podkreślona została waga "wzięcia pod uwagę celów współpracy na rzecz rozwoju we wszystkich realizowanych politykach, które mogą dotyczyć krajów rozwijających się", jak i "uwzględnienia w różnych politykach i we współpracy międzynarodowej społecznego wymiaru globalizacji",

1. uważa, że MFW jako instytucja w dalszym ciągu odgrywa ważną rolę w sprzyjaniu zrównoważonemu wzrostowi gospodarczemu na świecie i stabilności kursów walutowych, w ułatwianiu międzynarodowej wymiany handlowej i umożliwianiu państwom członkowskim zajęcia miejsca na rynku światowym oraz wspiera państwa członkowskie, które borykają się z trudnościami związanymi z bilansem płatniczym;

2. z zadowoleniem przyjmuje trwający proces przeglądu strategicznego w MFW; wspiera reorientację polityki MFW w kierunku głównego zadania organizacji, jakim jest stabilizacja zmian światowych kursów walut, oraz działanie w charakterze pożyczkodawcy w sytuacjach ostatecznych w stosunku do krajów borykających się z poważnymi problemami w zakresie bilansu płatniczego;

3. stwierdza głębokie zmiany w misji MFW, które nastąpiły od momentu jego utworzenia i którym nie towarzyszyła żadna znaczniejsza reforma związana z zarządzaniem; podkreśla, że mimo kolejnych zmian dotyczących udziału i systemu jednakowego przyznawania pakietu podstawowych praw głosu, rozdział kapitału i prawa głosu zmieniły się niewiele na przestrzeni lat; wzywa zatem MFW do zbadania, w celu zwiększenia jego legitymacji, możliwości bardziej sprawiedliwego rozdziału udziałów i prawa głosu w swoich organach kierowniczych w taki sposób, aby odzwierciedlały one w większym stopniu międzynarodową sytuację gospodarczą i umożliwiły określenie właściwego znaczenia gospodarek rozwijających się i wschodzących;

4. zwraca uwagę, że główne czynniki uniemożliwiające krajom rozwijającym się udział w dyskusji w Międzynarodowym Funduszu Walutowym (MFW) w stopniu proporcjonalnym do ich udziału w populacji światowej to brak głosów w Radzie Gubernatorów (państwa afrykańskie, które stanowią 25 % wszystkich państw członkowskich, posiadają niewiele ponad 4 % głosów) oraz brak zasobów ludzkich, technicznych i instytucjonalnych, aby uczestniczyć w znaczący sposób w posiedzeniach i w procesie decyzyjnym;

5. stwierdza, że MFW rozszerzył również swoje zalecenia, wkraczając w dziedzinę polityki społecznej i środowiskowej, oraz że te obszary polityki są nierozłącznie związane z polityką strukturalną; wskazuje, że stabilność makroekonomiczna jest istotnym warunkiem właściwego rozwoju tych obszarów polityki; opowiada się za lepszą koordynacją różnych instytucji odpowiedzialnych za planowanie polityki w tych obszarach;

6. uważa, że biorąc pod uwagę prerogatywy MFW, jego personel powinien reprezentować bardziej zróżnicowane pochodzenie, gwarantując ciągłą doskonałość tak, aby mógł wnieść decydujący wkład w realizację MCR,

7. zauważa, że z powodu stopniowego otwierania się rynków kapitałowych i liberalizacji ruchów kapitałowych, trudno jest uniknąć pojawiania się kryzysów finansowych; podkreśla w związku z tym potrzebę prowadzenia przez MFW systematycznego nadzoru wszystkich państw członkowskich;

8. uważa, że utrzymujący się globalnie brak równowagi w handlu lub kursach wymiany walut wymaga wzmocnienia nadzorczej roli MFW, która jest ważna zarówno ze względu na przewidywanie przez Fundusz wszelkiej niestabilności finansowej na poziomie światowym i na przyczynianie się do jej ograniczania, jak i ze względu na doradzanie poszczególnym krajom w dziedzinie polityk z zakresu stabilności finansowej, wzrostu gospodarczego, kursów wymiany i gromadzeniu rezerwy; uważa, że MFW może prowadzić systematyczny nadzór i udzielać rad w dziedzinie środków zapobiegawczych w zakresie kryzysów finansowych jedynie wówczas, gdy państwa członkowskie regularnie przedstawiają wyczerpujące statystyki dotyczące — na przykład — rezerw walutowych i ilości pieniądza w obiegu;

9. nalega na lepszą koordynację stanowisk europejskich w reprezentacji UE w MFW; wzywa państwa członkowskie do pracy na rzecz utworzenia jednolicie głosującej grupy, o ile to możliwe początkowo w ramach strefy euro, z myślą o zapewnieniu, w dalszej perspektywie, jednolitej europejskiej reprezentacji, obejmującej prezydencję Rady Ecofin i Komisję Europejską, podlegającej kontroli Parlamentu Europejskiego;

10. stwierdza, że politykom dostosowawczym MFW często nie udawało się zapobiec rozprzestrzenianiu się i ponownemu wybuchowi konfliktów; ubolewa w tym kontekście nad niepowodzeniem wielu wysiłków poczynionych, by sprzyjać solidnym gospodarczo politykom zapobiegania kryzysom; przypomina, że inflacja nie jedynym problemem gospodarczym w krajach rozwijających się i że polityki MFW powinny być zorientowane wokół celu stabilności makroekonomicznej oraz trwałego rozwoju; sugeruje określenie uwarunkowań w kontekście ulepszonej współpracy ze specjalistycznymi instytucjami ONZ, oraz skoordynowanej między międzynarodowymi darczyńcami;

11. zauważa, że w celu kontynuowania działań na rzecz trwałego rozwoju konieczne są gwarantowane polityki makroekonomiczne; w tym celu potwierdza, że stabilność makroekonomiczna nie stoi w sprzeczności ze sprawiedliwym podziałem wzrostu;

12. przyznaje, że warunki narzucone przez MFW były w niektórych przypadkach zbyt sztywne i nie zawsze dostosowane do specyficznych lokalnych uwarunkowań; jednakże podkreśla potrzebę dobrego wykorzystania pożyczek podczas rozpatrywania sytuacji demokratycznie wyłonionych instytucji kraju pożyczkobiorcy;

13. uznaje bieżącą rewizję kryteriów kwalifikowalności MFW związanych z pożyczkami dla państw o niskich dochodach; zaleca, aby w trakcie przeglądu traktowano priorytetowo zmniejszanie ubóstwa jako cel wszelkich działań MFW związanych z udzielaniem pożyczek państwom o niskich dochodach;

14. podkreśla, że zasada własności państwa partnerskiego musi znajdować się w centrum współpracy na rzecz rozwoju; wzywa w związku z tym MFW do pełnego uznania, przy rozpatrywaniu kryteriów związanych z pożyczkami, priorytetu przyznanego zwalczaniu ubóstwa oraz do nieutrudniania w żaden sposób realizacji MCR;

15. opowiada się za stopniową, etapową i trwałą liberalizacją systemów finansowych krajów rozwijających się, która byłaby dostosowana do ich zdolności instytucjonalnej i umożliwiłaby skuteczną kontrolę i zarządzanie przepływem kapitałów;

16. podtrzymuje opinię, że MFW powinien położyć większy nacisk na analizę rozwoju rynku finansowego i kapitałowego oraz jego wpływu zarówno na stabilność finansową krajową, jak i globalną;

17. zaleca, aby kraje rozwijające się nie musiały otwierać całkowicie swoich rynków, bez ograniczeń dla przywozu z zewnątrz, i aby miały one możliwość ustanowienia środków ochrony niektórych branży przemysłu na określony czas tak, aby umożliwić stały rozwój; wzywa europejskich dyrektorów wykonawczych zasiadających w zarządzie MFW do zagwarantowania, aby pozostałe warunki kwalifikowalności nie wywierały na krajach o niskim dochodzie nacisku w celu jednostronnego otwarcia przez nie rynku poza ramami negocjacji WTO, czy też ograniczały ich swobodę negocjowania na ich warunkach w ramach WTO stopnia otwarcia rynku, na jakie są zdecydowane; wzywa również MFW do zapewnienia odpowiedniego stopnia elastyczności w stosowaniu kryteriów kwalifikowalności związanych z handlem tak, aby umożliwić krajom beneficjentom określenie ich własnego stopnia otwarcia rynku; uważa jednak, że pełne włączenie do światowej gospodarki oferuje ostatecznie znaczne możliwości wzrostu krajom rozwijającym się, od niedawna uprzemysłowionym jak i tym uprzemysłowionym;

18. zwraca się do MFW o dalsze wysiłki mające na celu zwiększenie przejrzystości i zbudowanie struktury instytucjonalnej sprzyjającej jego misji i zmieniającym się okolicznościom międzynarodowej polityki finansowej; wyraża żal w związku z niedostatecznym zaangażowaniem organizacji pozarządowych oraz parlamentów krajowych w definiowanie pojęcia warunkowości; podkreśla, że określenie i dokonanie podstawowych wyborów natury gospodarczej, związanych między innymi ze strategią rozwojową i likwidacją ubóstwa, należy do przedstawicieli krajowych;

19. podkreśla rolę MFW w ujednolicaniu europejskich i krajowych polityk rozwoju zmierzających do zwalczenia ubóstwa poprzez ogólne podejście opierające się na przekonaniu, że handel i polityki monetarne nie są celem samym w sobie, ale narzędziem do zwalczania ubóstwa;

20. wzywa Państwa Członkowskie UE do wykorzystania obecnego systemu organizacyjnego MFW w celu zapewnienia silnego promowania agendy ukierunkowanej na rozwój przez grupy, których są one członkami, zgodnie z założeniem realizacji MCR do 2015 r., oraz zwrócenia szczególnej uwagi na braki techniczne i instytucjonalne krajów rozwijających się, które się w grupie znajdują i zapewnienia koniecznej pomocy technicznej, aby te niedostatki przezwyciężyć;

21. wzywa do lepszej koordynacji i większej spójności pomiędzy politykami MFW, Banku Światowego, WTO, Europejskiego Banku Centralnego i innych organizacji międzynarodowych, a także Unii Europejskiej, w szczególności w odniesieniu do narzędzi łączących różne rynki, takich jak zintegrowane ramy, handlowy mechanizm integracji, mechanizm zmniejszania biedy i stymulowania wzrostu, a także niedawno przyjęte narzędzia wspomagające polityki (PSI), dla zapewnienia, że polityki otwarcia rynków mają pozytywny wpływ na zmniejszanie ubóstwa; wzywa do większej spójności pomiędzy programami MFW a MCR; w związku z tym zwraca uwagę na niejednoznaczność stanowiska MFW, który mimo, iż jest odpowiedzialny tylko za jeden szczególny aspekt działań publicznych, odgrywa wiodącą, jeśli nie dominującą rolę we wdrażaniu strategii prowadzonych przez wszystkie strony;

22. silnie wierzy, iż przejrzystość MFW i przyznawanych przez niego środków powinna zostać zwiększona poprzez wzmocnienie kontroli parlamentarnej przez państwa członkowskie MFW;

23. przyjmuje z uznaniem troskę MFW o poprawienie poziomu kształcenia i zdrowia w krajach rozwijających się; podkreśla, że lepsze zarządzanie, walka z korupcją i bardziej skuteczne wykorzystanie zasobów są najbardziej pewnym środkiem ograniczenia nierówności w dostępie do takich podstawowych dóbr i praw jak zdrowie i kształcenie;

24. podkreśla, że międzynarodowa stabilność finansowa może jedynie wtedy zostać wypracowana, gdy reformie MFW towarzyszyć będzie w każdym państwie członkowskim zrównoważona polityka budżetowa i odpowiednie dostosowanie bilansu płatniczego;

25. zauważa uderzający kontrast między naciskiem, który może być wywierany przez MFW na kraje rozwijające się i kraje będące w okresie przejściowym, a jego bezsilnością w zakresie wywierania znaczącego wpływu na polityki krajów uprzemysłowionych, których polityka budżetowa i bilans płatniczy nie w pełni spełniają kryteria ustalone przez MFW i mogą zatem podważyć międzynarodową stabilność finansową;

26. z zadowoleniem przyjmuje decyzję podjętą przez MFW i Bank Światowy w sprawie przedłużenia realizacji inicjatywy na rzecz głęboko zadłużonych ubogich krajów (HIPC); odnotowuje pozorne skutki programów HIPC i poprzednich doświadczeń związanych z restrukturyzacją lub anulowaniem długów; sugeruje, aby MFW opracował polityki mogące zapobieć nowym kryzysom związanym z zadłużeniem;

27. odnotowuje nowy program redukcji zadłużenia przyjęty w kwietniu 2005 r. przez MFW i Bank Światowy dotyczący krajów o niskich dochodach; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że nowy program ma na celu postawienie problemu zadłużenia w sercu procesu decyzyjnego międzynarodowych instytucji finansowych; ubolewa, że projekt jako całość daleki jest od potraktowania problemu rzeczywistego zrównoważenia w perspektywie długoterminowej z punktu widzenia stworzenia warunków pozwalających krajom o niskich dochodach na realizację MCR;

28. z zadowoleniem przyjmuje ogólne zasady programu dotyczącego Instrumentu na rzecz Ubóstwa i Wzrostu MFW;

29. popiera wezwanie Sekretarza Generalnego ONZ wyrażone podczas Dialogu Wysokiego Szczebla w sprawie środków finansowych na rozwój, aby "ponownie określić zdolność spłacania długu jako poziom długu, który pozwala danemu państwu na osiągnięcie MCR do 2015 r. bez potrzeby zwiększania wskaźników zadłużenia", co wymaga większej komplementarności pomiędzy redukcją zadłużenia i znacznymi wymogami finansowymi związanymi z rozwojem; wyraża w związku z tym ubolewanie, że w nowym programie redukcji zadłużenia w krajach o niskich dochodach, MWF nadal określa zdolność spłacania długu głównie za pomocą wskaźników eksportu, (które nie stanowią wiarygodnych prognoz zdolności spłacania długu w przypadku krajów charakteryzujących się skrajną podatnością na załamania i gwałtowne wahania w dochodach z eksportu), że brakuje w nim realistycznych ocen podatności, oraz że nie ma systematycznej analizy łączącej zyski płynące z inicjatywy redukcji zadłużenia głęboko zadłużonych ubogich krajów (HIPC) z dodatkowymi funduszami potrzebnymi, aby zrealizować MCR;

30. z zadowoleniem przyjmuje wysiłki poczynione przez wielostronne instytucje na rzecz wniesienia wkładu w finansowanie redukcji zadłużenia w kontekście porozumienia zawartego w ramach G8, uznając jednocześnie, że ten niezbędny udział nie może doprowadzić tych instytucji do trudności finansowych;

31. zachęca do lepszej współpracy pomiędzy MFW i Parlamentem Europejskim oraz parlamentami krajowymi, zwłaszcza w państwach rozwijających się, w celu wzmocnienia przejrzystości, odpowiedzialności demokratycznej i prawomocności MFW i jego polityk oraz wzywa Radę Zarządzającą MFW do publikowania obszerniejszych protokołów posiedzeń;

32. podkreśla znaczenie regularnego kontaktu dyrektorów wykonawczych MFW z przedstawicielstwami krajowymi z ich państwa pochodzenia;

33. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji, jak również MFW, organom ONZ, EBC oraz członkom zarządu MFW z Państw Członkowskich UE.

[1] Dz.U. C 112 E z 9.5.2002, str. 140.

[2] Dz.U. C 74 E z 24.3.2004, str. 871.

[3] http://www.imf.org/external/np/omd/2005/eng/091505.pdf.

[4] Dz.U. C 33 E z 9.2.2006, str. 311.

[5] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0289.

[6] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0446.

--------------------------------------------------