•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)

Zarządzanie zagrożeniami bezpieczeństwa stanowi wyzwania, z którymi państwa członkowskie nie mogą sobie poradzić, działając w pojedynkę. Jest to obszar, w którym interwencja Unii i zmobilizowanie budżetu UE wnoszą wyraźną wartość dodaną.

W obszarze bezpieczeństwa poważna i zorganizowana przestępczość, terroryzm i inne zagrożenia bezpieczeństwa coraz bardziej mają charakter transgraniczny. Współpraca transnarodowa i koordynacja między organami egzekwowania prawa mają zasadnicze znaczenie dla zapobiegania tym zagrożeniom i ich eliminowania, na przykład poprzez wymianę informacji, wspólne działania dochodzeniowo-śledcze, interoperacyjne technologie i oceny wspólnych zagrożeń i ryzyka. Wsparcie finansowe przewidziane w niniejszym rozporządzeniu pomoże zwiększyć zdolności narodowe i europejskie w podanych obszarach polityki, ułatwiając ustanowienie ram unijnych w celu wyrażania solidarności oraz stworzenie platformy sprzyjającej rozwojowi wspólnych systemów informatycznych stanowiących podstawę tych polityk.

Działania w obszarze bezpieczeństwa UE wymagają od państw członkowskich znacznych zasobów i zdolności. Usprawniona współpraca operacyjna i koordynacja wiążące się z łączeniem zasobów państw członkowskich stwarzają korzyści skali i synergie, tym samym zapewniając wydajniejsze korzystanie z funduszy publicznych i wzmacniając poczucie solidarności, wzajemne zaufanie i współodpowiedzialność za wspólne polityki UE. Ma to znaczenie zwłaszcza w obszarze bezpieczeństwa, gdzie wsparcie finansowe dla wszystkich form wspólnych operacji transgranicznych jest ważne dla usprawnienia współpracy między policją, organami celnymi, strażą graniczną i organami wymiaru sprawiedliwości.

W odniesieniu do zewnętrznego wymiaru spraw wewnętrznych oczywiste jest, że przyjęcie środków i łączenie zasobów na poziomie UE znacznie zwiększy efekt dźwigni finansowej, potrzebnej UE, aby przekonać inne państwa do współpracy w sprawach bezpieczeństwa, które leżą głównie w interesie UE i państw członkowskich.

Niniejszy wniosek jest zgodny z zasadą pomocniczości, ponieważ większość finansowania będzie wykonywana w ramach zarządzania dzielonego i z poszanowaniem kompetencji instytucjonalnych państw członkowskich, uznając jednocześnie, że interwencje powinny być prowadzone na odpowiednim poziomie, a rola Unii nie powinna wykraczać poza to, co konieczne.

•Proporcjonalność

Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności i wchodzi w zakres działania w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości określonej w tytule V TFUE. Cele i odpowiadające im poziomy finansowania są proporcjonalne do tego, co Fundusz ma osiągnąć. Działania przewidziane w niniejszym wniosku dotyczą europejskiego wymiaru współpracy policyjnej.

•Wybór instrumentu

3.WYNIKI OCEN EX POST, KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCEN SKUTKÓW

•Oceny ex post / oceny adekwatności obowiązującego prawodawstwa

Niniejszy wniosek uwzględnia wyniki ocen poprzednich instrumentów finansowania współpracy policyjnej. Opiera się on na ocenie ex post CIPS i ISEC, które były instrumentami w okresie programowania 2007–2013, i ocenie śródokresowej Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, instrumentu służącego współpracy policyjnej, zapobieganiu i zwalczaniu przestępczości oraz zarządzaniu kryzysowemu, który jest Funduszem w bieżącym okresie (2014–2020). Biorąc pod uwagę różne kryteria oceny, sformułowano następujące ustalenia:

Instrument polityki (FBW-P) jest przeważnie skuteczny i przyczynił się do wysokiego poziomu bezpieczeństwa w Unii, gdyż ma wkład w zapobieganie i zwalczanie transgranicznej, poważnej i zorganizowanej przestępczości, w tym terroryzmu, i we wzmacnianie koordynacji i współpracy między organami egzekwowania prawa. Pomógł on też państwom członkowskim zwiększyć ich zdolność do skutecznego zarządzania ryzykiem związanym z bezpieczeństwem i do zarządzania kryzysowego oraz, w mniejszym stopniu, do ochrony ludzi i infrastruktury krytycznej przed atakami terrorystycznymi i innymi zdarzeniami związanymi z zagrożeniem bezpieczeństwa. Dowody wskazują, że instrument pomógł usprawnić współpracę i koordynację między państwami członkowskimi i organami Unii, a także poprawić zdolność państw członkowskich do tworzenia kompleksowych ocen ryzyka i zagrożeń, chociaż ze środków tego instrumentu sfinansowano względnie niewiele projektów na poziomie poszczególnych państw i Unii. W obszarze wczesnego ostrzegania i współpracy w zakresie zapobiegania kryzysowi sfinansowano niektóre działania unijne (np. sieć Atlas).

Dotychczas wkład FBW-P w zwiększanie zdolności administracyjnych i operacyjnych państw członkowskich w dziedzinie ochrony infrastruktury krytycznej, ochrony ofiar, rozwoju programów szkoleniowych i programów wymiany oraz w podejmowanie działań z państwami spoza UE i organizacjami międzynarodowymi był ograniczony, chociaż większość projektów dotyczących tych celów operacyjnych jest nadal realizowanych.

Co do wydajności, ocena na podstawie dostępnych danych wskazała, że koszt osiągnięcia wyników przez instrument, tj. wykorzystane zasoby ludzkie i finansowe, był rozsądny. Niektóre państwa członkowskie wdrożyły krajowe środki wydajności. Większość państw członkowskich ma jednak problem z wytycznymi UE, wspólnymi wskaźnikami i kalendarzem sprawozdawczości/monitorowania. Pomimo dalszych uproszczeń można stwierdzić, że odczuwalne obciążenie administracyjne obniżyło wydajność.

Z myślą o uproszczeniach stworzono pojedynczy zestaw procedur dotyczących trzech funduszy (Fundusz Bezpieczeństwa Wewnętrznego – część dotycząca współpracy policyjnej, Instrument na rzecz wsparcia finansowego w zakresie zarządzania granicami zewnętrznymi oraz wspólnej polityki wizowej i Fundusz Azylu, Migracji i Integracji). Kilka państw członkowskich, które skorzystało z uproszczonej formy kosztów, przyznało jej skuteczność w zmniejszaniu obciążenia administracyjnego. Środki mające na celu uproszczenia i zmniejszenie obciążenia administracyjnego tylko częściowo skutkowały osiągnięciem wyznaczonych im celów. Pomimo uproszczeń niewiele jest dowodów na tym etapie wskazujących na znaczną redukcję obciążenia administracyjnego. Monitorowanie, sprawozdawczość i kontrola są nadal postrzegane jako uciążliwe, a państwa członkowskie zwróciły się o dalsze wytyczne, by spełnić wymogi UE. Zgłoszono również, że do obciążenia administracyjnego przyczyniają się też wymogi w zakresie sprawozdawczości i nieistotność niektórych wskaźników.

Pierwotne uzasadnienie i cele instrumentu pozostają aktualne w następstwie kryzysu migracyjnego i kryzysu związanego z bezpieczeństwem. Wprowadzono stosowne mechanizmy, aby spełnić zmieniające się potrzeby na etapie programowania i wdrażania. Dzięki elastyczności, jaką daje instrument (możliwość przenoszenia środków między celami), udało się sprostać tym zmieniającym się potrzebom. Państwa członkowskie życzyłyby sobie jednak jeszcze większej elastyczności, którą można by uzyskać przez zredukowanie liczby celów krajowych i zrezygnowanie z minimalnych poziomów przydziału środków na dany cel.

Uważa się, że instrument jest spójny, a jego cele są komplementarne z celami innych polityk krajowych. Spójność i komplementarność z innymi instrumentami finansowymi UE zostały zapewnione na etapie projektowania, programowania i wdrażania. Aby zapewnić spójność i komplementarność na etapie wdrażania, wprowadzono mechanizmy koordynacji. Kluczową rolę w zapewnianiu spójności odgrywają komitet monitorujący i odpowiedzialne organy. Różne tryby wdrażania wzajemnie się uzupełniają. Wydaje się jednak, że istnieje możliwość poprawy w odniesieniu do agencji UE i wewnętrznej spójności, gdyż beneficjenci są słabo zorientowani, jakie działania i projekty są prowadzone w ramach FBW.

Instrument zapewnia europejską wartość dodaną pod względem poprawy współpracy transgranicznej, wymiany informacji i najlepszych praktyk, zaufania wśród organów egzekwowania prawa w państwach członkowskich oraz stosowania i wdrażania kluczowych polityk UE (efekt procesu). Pomógł on także poszerzyć zakres działań i podnieść ich jakość pod względem inwestycji w obszary, które nie są traktowane priorytetowo lub są wysoce specjalistyczne. Zakup najnowszego sprzętu przyczynił się do poprawy zdolności organów krajowych do prowadzenia specjalistycznych interwencji o szerszym zakresie. Ponadto dzięki instrumentowi występuje większa różnorodność rodzajów szkoleń z wymiany wiedzy i egzekwowania prawa (efekt zakresu). Co więcej, instrument umożliwił harmonizację badań na poziomie UE z zakresu prewencji kryminalnej, ułatwił wzmożone inwestycje i pozwolił skoncentrować się na środkach długoterminowych w tym obszarze. Umożliwił on także duże inwestycje, szczególnie w systemy informatyczne, szkolenia i specjalistyczny sprzęt (efekt wielkości). Brak finansowania z FBW-P miałby negatywny wpływ na jakość reagowania UE na współpracę transgraniczną i zdolność państw członkowskich do wdrażania innowacyjnych rozwiązań (efekt przykładu).