[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 14.9.2009

KOM(2009) 478 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY

Sprawozdanie roczne w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 866/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. oraz skutków jego stosowania {SEK(2009) 1182}

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY

Sprawozdanie roczne w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 866/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. oraz skutków jego stosowania

Wprowadzenie

Rozporządzenie Rady (WE) 866/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie systemu na podstawie art. 2 Protokołu 10 do Aktu Przystąpienia[1] (zwane dalej rozporządzeniem w sprawie zielonej linii) weszło w życie w dniu 1 maja 2004 r. Rozporządzenie to określa, na jakich warunkach przepisy prawa UE stosują się do przepływu osób, towarów i usług przez linię oddzielającą obszary Republiki Cypryjskiej, na których faktyczną kontrolę sprawuje rząd Republiki Cypryjskiej, od tych, na których takiej kontroli nie sprawuje.

Niniejsze sprawozdanie obejmuje okres od dnia 1 maja 2008 r. do dnia 30 kwietnia 2009 r.

1. Zmiany w rozporządzeniu w sprawie zielonej linii

W dniu 16 czerwca 2008 r. Rada przyjęła rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie zielonej linii, aby jeszcze bardziej ułatwić handel na wyspie Cypr[2].

Rozporządzenie zmieniające znosi cła na produkty rolne pochodzące z północnej części Cypru i sprzedawane po drugiej stronie zielonej linii. Ponadto całkowita maksymalna dopuszczalna wartość towarów w bagażu osobistym osób przekraczających zieloną linię uległa zwiększeniu z 135 EUR do 260 EUR, co ma ułatwić rozwój gospodarczy społeczności Turków cypryjskich. Towary o wartości nieprzekraczającej tej kwoty można teraz przewozić przez zieloną linię na obszary Republiki Cypryjskiej kontrolowane przez rząd oraz na teren brytyjskiej wschodniej strefy suwerennej[3], nie płacąc ceł, podatku akcyzowego ani innych podatków. Zasada ta nie dotyczy papierosów i alkoholu, dla których limity określono w art. 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie zielonej linii. Ponadto zmiany w przejrzysty sposób regulują tymczasowe wprowadzenie towarów (na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy) z północnej części Cypru na obszary kontrolowane przez rząd lub do wschodniej strefy suwerennej.

Nie odnotowano problemów przy wdrażaniu zmienionych przepisów rozporządzenia w sprawie zielonej linii. Nie doprowadziły one jednakże do znacznego wzrostu wymiany handlowej tych produktów ani do zintensyfikowania świadczenia usług przez Turków Cypryjskich po obu stronach zielonej linii.

Od 1 listopada 2008 r. obowiązują cypryjskie przepisy krajowe (w formie okólnika wydanego przez służby celne) dotyczące tymczasowego wprowadzenia towarów, które to przepisy zostały również przejęte przez władze wschodniej strefy suwerennej. Do tej pory zarejestrowano 73 takie przypadki: 27 z nich dotyczyło towarów do naprawienia, 14 – towarów do wystawienia, a jeden dotyczył sprzętu specjalistycznego. Pozostałe 31 przypadków związane były z zarejestrowanymi w innych państwach środkami transportu należącymi do osób, które dostały się na tereny znajdujące się pod kontrolą rządu poprzez port w północnej części Cypru i które zgłosiły zamiar pozostania na tych terenach przez okres krótszy niż sześć miesięcy. W odniesieniu do tymczasowego wprowadzenia nie wymaga się na razie gwarancji.

2. Środki wykonawcze

Dnia 29 września 2009 r. Komisja przyjęła decyzję w sprawie powołania kolejnych ekspertów do spraw fitosanitarnych w celu przeprowadzenia kontroli na obszarach Republiki Cypryjskiej, na których rząd nie sprawuje skutecznej kontroli (zob. poniżej pkt 4.6).

3. Ruch osobowy

3.1. Przekraczanie linii na przejściach granicznych

Wspomniane rozporządzenie zapewnia stabilne ramy prawne dla swobodnego przepływu Cypryjczyków, innych obywateli UE oraz obywateli państw trzecich przekraczających zieloną linię na ustalonych przejściach granicznych. Według dostępnych danych przekazanych przez Republikę Cypryjską 730 310 Greków cypryjskich (w poprzednim roku 633 163) w 193 909 pojazdach (w poprzednim roku – 426 990)[4] przekroczyło linię, przechodząc z obszarów znajdujących się pod kontrolą rządu cypryjskiego na tereny północnej część Cypru, a 1 287 126 Turków cypryjskich (w poprzednim roku 1 162 739) w 451 334 pojazdach (w poprzednim roku – 602 992) przekroczyło linię, przechodząc z północnej części Cypru na obszary znajdujące się pod kontrolą rządu cypryjskiego[5]. Według danych przekazanych przez Republikę Cypryjską w okresie sprawozdawczym linię przekroczyło 739 097 obywateli UE z innych krajów oraz obywateli państw trzecich (dane liczbowe za poprzedni rok nie są dostępne).

Liczby te nie obejmują jednak osób i pojazdów korzystających z przejść granicznych w Pergamos i Strovilii, które są zarządzane przez władze wschodniej strefy suwerennej. Władze wschodniej strefy suwerennej nie prowadzą statystyk dotyczących tych dwóch przejść granicznych. Władze wschodniej strefy suwerennej szacują, że w okresie sprawozdawczym z przejścia w Strovilii skorzystało 94 000 Greków cypryjskich przechodzących na tereny północnej część Cypru oraz 243 000 Turków cypryjskich przechodzących na teren wschodniej strefy suwerennej, a przez przejście w Pergamos 34 000 Greków cypryjskich przechodzących na tereny północnej część Cypru oraz 168 000 Turków cypryjskich przechodzących na teren wschodniej strefy suwerennej[6].

Liczbę funkcjonariuszy policji Republiki Cypryjskiej (zwanej dalej: CYPOL) pracujących bezpośrednio na przejściach granicznych nieznacznie zmniejszono z 67 w 2008 r. do 63 w 2009 r.

Nie odnotowano poważnych incydentów w powszednim ruchu osobowym na przejściach granicznych.

3.2. Nielegalna migracja przez zieloną linię

Nadal poważne obawy budzi wysoka liczba obywateli państw trzecich nielegalnie przekraczających zieloną linię. Dane przekazane przez Republikę Cypryjską wskazują, że w okresie sprawozdawczym ogólna liczba zatrzymanych nielegalnych imigrantów w porównaniu z poprzednim rokiem nieznacznie spadła ( z 5844 do 5560) – zob. załącznik IV.

CYPOL donosi, że z tych 5 560 nielegalnych imigrantów jedynie 35 przedostało się na terytorium kontrolowane przez rząd bezpośrednio, a 5 525 przedostało się na to terytorium przez zielona linię. Spośród tych 5 525 osób 5 347 zostało zatrzymanych przez CYPOL, a 178 przez policję wschodniej strefy suwerennej i następnie przekazanych CYPOL. Według CYPOL nielegalni imigranci pochodzili głównie z następujących państw: Syrii (48 %), Iranu (9%), Zachodniego Brzegu Jordanu i Strefy Gazy (9%). Duża część obywateli państw trzecich nielegalnie przedostających się na terytorium kontrolowane przez rząd ubiega się później o azyl (2 226 z 5 560 osób). Również wielu nielegalnych imigrantów decyduje się na dobrowolne opuszczenie Cypru (2 415 w porównaniu z 1 509 w ubiegłym roku)[7].

Przy określaniu sposobu wejścia na obszary znajdujące się pod kontrolą rządu cypryjska policja opierała się na tych samych kryteriach, co w poprzednich latach[8], wykorzystując głównie dokumenty oraz oświadczenia składane przez samych nielegalnych imigrantów.

Jeśli chodzi o dokumenty, dane policji cypryjskiej wskazują na niepokojącą tendencję, że 65 % nielegalnych imigrantów (w ubiegłym roku 47 %), którzy najprawdopodobniej przedostali się na tereny znajdujące się pod kontrolą rządu cypryjskiego przez zielona linię (3 486 osoby z 5 347) posiadało w paszporcie turecką lub turecko-cypryjską pieczęć wjazdu lub wyjazdu (odpowiednio 36 % i 28 %[9]), wizę wydaną przez Turcję, która jest także ważna na przejazd do północnej części Cypru (1 %) albo „wizę” lub „pozwolenie na pobyt” Tureckiej Republiki Cypru Północnego[10].

Jak wynika z informacji podanych przez władze Republiki Cypryjskiej, wykryto, iż 131 nielegalnych imigrantów (w większości Syryjczyków i Irakijczyków) skorzystało z bezpośredniego połączenia promowego z Latakii w Syrii do Famagusty w północnej części Cypru, unikając tym samym przejazdu przez Turcję. Niemniej podejrzewa się, że faktycznie znacznie większa liczba emigrantów skorzystała z tej drogi wjazdu.

Szczególnie trudno jest kontrolować szereg nieformalnych „przejść” znajdujących się w wiosce Pergamos lub w jej okolicach (wioska ta leży częściowo we wschodniej strefie suwerennej, a częściowo w północnej części Cypru), z których korzystają lokalni mieszkańcy i rolnicy. Władze wschodniej strefy suwerennej poinformowały Komisję, że policja wschodniej strefy suwerennej, Wydział Ceł i Imigracji wschodniej strefy suwerennej oraz siły wojskowe Zjednoczonego Królestwa nadal współpracują ze sobą w celu zwalczania nielegalnej migracji w tym miejscu. Ponadto Wydział Ceł i Imigracji wschodniej strefy suwerennej utworzył specjalny wspólny zespól wywiadowczy, przyjmując do pracy siedmiu dodatkowych oficerów operacyjnych, patrole przeprowadza się co do zasady częściej (razem 2 816 patroli w omawianym okresie sprawozdawczym), zapewniono dodatkowe szkolenia i zakupiono różnego rodzaju sprzęt (w szczególności sprzęt noktowizyjny). Władze wschodniej strefy suwerennej nadal z powodzeniem prowadzą wymianę informacji i utrzymują dobrą współpracę z obiema stronami.

Według dostępnych danych otrzymanych od społeczności Turków cypryjskich w okresie sprawozdawczym 2 713 obywatelom państw trzecich odmówiono prawa wjazdu na tereny północnej części Cypru (1 146 z nich pochodziło z Turcji)[11]; zatrzymano 582 nielegalnych imigrantów (większość z nich z Syrii) i podjęto 564 decyzji o wydaleniu (lecz w praktyce nie przeprowadzono deportacji).

Komisja nadal prowadzi konstruktywny dialog z odpowiednimi władzami Republiki Cypryjskiej i wschodniej strefy suwerennej na szczeblu grup roboczych. W trakcie wspólnych warsztatów i innych spotkań omawiano głównie zagadnienie nielegalnej imigracji przez zieloną linię.

Z tej okazji przedstawiciele Republiki Cypryjskiej poinformowali Komisję o działaniach podjętych w okresie sprawozdawczym. Wśród działań tych należy wymienić przyjęcie przez CYPOL czteroletniego planu strategicznego na lata 2008-2011 obejmującego również kwestie zwalczania nielegalnej imigracji, wykorzystanie większej liczby funkcjonariuszy zatrudnionych w lokalnych komisariatach i innych służbach policyjnych do patrolowania zielonej linii[12], stałą obecność specjalnego oddziału policji w szczególnie narażonej okolicy miejscowości Pergamos i Pyla, podpisanie przez CYPOL w kwietniu 2009 r. protokołu ustaleń z cypryjską Gwardią Narodową dla zacieśnienia współpracy tych dwóch organów oraz wykorzystanie dwóch helikopterów[13] do nadzorowania zielonej linii.

W okresie sprawozdawczym zarówno Republika Cypryjska, jak i władze wschodniej strefy suwerennej wzmocniły nadzór zielonej linii. Jednak Republika Cypryjska jest nadal ostrożna w podejmowaniu działań, które mogłyby sprawić, że zielona linia nabrałaby charakteru granicy zewnętrznej. W okresie sprawozdawczym nie dochodziło do bezpośredniej wymiany informacji ani danych wywiadowczych między Grekami cypryjskimi a społecznością Turków cypryjskich. Niemniej jednak w ramach obejmującego obie społeczności Komitetu Technicznego ds. Przestępstw i Spraw Karnych działającego pod egidą ONZ, przywódcy obu społeczności w zasadzie wyrazili zgodę na utworzenie jednostki wymiany informacji.

Kontrole na przejściach granicznych uważa się za skuteczne. Komisja jest jednak zdania, że biorąc pod uwagę nadal niepokojąco wysoki napływ nielegalnej imigracji, nadzór zielonej linii pomiędzy przejściami granicznymi prowadzony przez Republikę Cypryjską zgodnie z art. 3 rozporządzenia w sprawie zielonej linii i przez władze wschodniej strefy suwerennej zgodnie z art. 2 ust. 5 tego rozporządzenia w znacznym stopniu przyczyni się do zwalczania problemu napływu nielegalnych imigrantów do UE. Nie należy ograniczać kontaktów między tymi dwiema społecznościami.

4. Przepływ towarów

4.1. Wartość wymiany handlowej

Zgodnie z art. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1480/2004[14] Izba Handlowa Turków Cypryjskich przekazywała Komisji co miesiąc dane dotyczące rodzaju, ilości oraz wartości towarów, dla których wystawiono dokumenty towarzyszące.

Władze Republiki Cypryjskiej również informowały Komisję w comiesięcznych sprawozdaniach o rodzaju, ilości i wartości towarów, które przemieszczono przez zieloną linię. Sprawozdania te uwzględniały towary wwiezione na obszary, na których faktyczną kontrolę sprawuje rząd Republiki Cypryjskiej, przez przejścia graniczne Pergamos i Strovilia, znajdujące się pod zwierzchnictwem władz wschodniej strefy suwerennej.

Zgodnie z informacjami uzyskanymi od Izby Handlowej Turków Cypryjskich łączna wartość towarów, dla których w okresie sprawozdawczym wystawiono dokumenty towarzyszące, wyniosła 8 573 421 EUR, natomiast wartość towarów będących faktycznym przedmiotem wymiany handlowej zamknęła się w kwocie około 5 471 465 EUR[15].

W porównaniu z poprzednim okresem sprawozdawczym dane liczbowe pokazują wzrost łącznej wartości towarów przemieszczanych przez zieloną linię. Zgodnie ze sprawozdaniami przedłożonymi przez władze Republiki Cypryjskiej łączna wartość handlowa towarów, które faktycznie przemieszczono przez zieloną linię, wzrosła prawie o ponad jedną trzecią i wyniosła 6 111 030 EUR, w porównaniu z 4 473 408 EUR z poprzedniego okresu sprawozdawczego. Należy zauważyć, że ziemniaki znów stanowiły prawie 30 % całkowitej wymiany handlowej i stanowią najważniejszy element wzrostu wymiany handlowej przez zieloną linię.

W październiku 2008 r. przez zieloną linię przemieszczono towary o wartości ponad 830 000 EUR. Były to najwyższe obroty handlowe od momentu wejścia w życie rozporządzenia o zielonej linii. Głównym elementem wymiany handlowej były ziemniaki o wartości ponad 450 000 EUR.

Wkład handlu prowadzonego przez zieloną linię w całkowitą wymianę handlową wspólnoty Turków cypryjskich stale wzrastał, osiągając w 2008 r. rekordowy poziom prawie 12 %.

Chociaż wymiana handlowa z obszarów podlegających kontroli rządu cypryjskiego do północnej części Cypru nie jest objęty zakresem stosowania rozporządzenia w sprawie zielonej linii, można zauważyć, że według danych liczbowych cypryjskiej Izby Handlowej i Przemysłowej jego wartość w okresie sprawozdawczym wyniosła 1 095 060 EUR, w porównaniu z 1 015 340 EUR z poprzedniego okresu sprawozdawczego. Wartość wymiany handlowej z obszarów znajdujących się pod kontrolą rządu cypryjskiego do północnej części Cypru pozostała na mniej więcej tym samym poziomie i nadal odpowiada jedynie około jednej szóstej wartości wymiany handlowej odbywającej się w przeciwnym kierunku (w poprzednim okresie sprawozdawczym wynosiła ona ok. jednej czwartej)[16].

Wspólnota Turków cypryjskich nadal stosuje system handlu, który w zasadzie stanowi „lustrzane odbicie” ograniczeń przewidzianych przez rozporządzenie w sprawie zielonej linii. Jednakże zmiany wprowadzone do tego rozporządzenia w 2008 r. nie znajdują szczególnego odzwierciedlenia, zwłaszcza jeśli chodzi o zwiększenie wartości towarów bezcłowych z 135 EUR do 260 EUR (zob. pkt 1). System handlu stosowany przez Turków cypryjskich nie zawsze jest spójnie egzekwowany, co utrudnia ustanowienie trwałych stosunków handlowych. Jako powód Turcy cypryjscy otwarcie podają ochronę gospodarki lokalnej. Tytułem przykładu – latem 2008 r. wielu turecko-cypryjskim hodowcom ziemniaków nie zezwolono na wwóz nasion ziemniaków przez zieloną linię do północnej części Cypru. Ten problem nie miał większego znaczenia dla produkcji ziemniaków na tym terenie.

4.2. Rodzaj towarów

Dane na temat rodzaju towarów pokazują, że liczba nowych produktów przemieszczanych przez zieloną linię na obszary znajdujące się pod kontrolą rządu cypryjskiego jest niewielka – najważniejszym nowym towarem są świeże ryby. Podobnie jak w poprzednim okresie sprawozdawczym warzywa stanowiły najważniejszą grupę towarów w wymianie handlowej, a w tym roku na drugim miejscu znalazły się materiały budowlane i wyroby z kamienia[17].

Wymiana handlowa przez zieloną linię odbywała się jedynie w obrębie wyspy, z jednym wyjątkiem: w maju 2008 r. przez zielona linię przemieszczono (nieposiadające żadnej wartości handlowej) próbki gleby i wody, a następnie wysłano je do Niemiec w celu przeprowadzenia testów. Nadal podejrzewa się jednakże (zgodnie z doniesieniami niezależnych ekspertów fitosanitarnych), że pewna ilość ziemniaków turecko-cypryjskich, które pierwotnie zadeklarowano jako przeznaczone do konsumpcji na Cyprze, została przepakowana na terenach podlegających kontroli rządu i sprzedana za granicą.

4.3. Nieprawidłowości

Od maja 2008 r. zgłoszono osiem przypadków nieprawidłowości (o ogólnej wartości handlowej w wysokości 7 166 EUR), w których władze Republiki Cypryjskiej nie wydały zezwolenia na przewóz towarów przez linię. W trzech przypadkach skonfiskowano i zniszczono skrzynie zawierające świeże ryby, po tym jak władze weterynaryjne Republiki Cypryjskiej stwierdziły, że transporty te nie spełniają norm dotyczących bezpieczeństwa żywności (wartość tych towarów wynosiła 2 137 EUR). Wśród innych powodów odmowy wwozu żywności wskazywano na: domniemaną niezgodność oznaczeń produktów z obowiązującymi wymogami (materiały budowlane i kable), ryzyko przeniesienia chorób zakaźnych (liście winogron) oraz zakaz handlu owocami cytrusowymi, eukaliptusem i drewnem sosnowym.

Następnie w oparciu o zaistniałe ryzyko przeniesienia pryszczycy, w kwietniu 2009 r. Komisja wprowadziła zakaz handlu sianem i słomą przez zieloną linię.

W kwietniu 2009 r. podczas debaty w parlamencie Republiki Cypryjskiej niektórzy posłowie podnosili głosy, że nadużywa się rozporządzenia w sprawie zielonej linii w celu wprowadzania produktów pochodzących z Turcji. Odpowiednie organy Republiki Cypryjskiej aktualnie prowadzą w tej sprawie dochodzenie. Komisji nie zgłoszono potwierdzonych przypadków tego typu nieprawidłowości, ani w comiesięcznych sprawozdaniach przedstawianych przez te władze, ani w żaden inny oficjalny sposób.

4.4. Poprawa sytuacji w zakresie przepływu towarów

W okresie sprawozdawczym nastąpiły wydarzenia, dzięki którym przestały istnieć przeszkody poprzednio utrudniające wymianę handlową przez zieloną linię. Wydarzeniami tymi były:

- w marcu 2009 r. przywódcy wspólnoty Greków cypryjskich i wspólnoty Turków cypryjskich przy okazji imprezy organizowanej wspólnie przez Izbę Handlową Turków Cypryjskich i Cypryjską Izbę Handlowo-Przemysłową wydali wspólne oświadczenie zachęcające do wymiany handlowej przez zieloną linię;[18]

- w trakcie tej samej imprezy oficjalnie rozpoczęto projekt „Interdependence” finansowany przez UNDP-ACT – Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju - Działania na rzecz Współpracy i Zaufania na Cyprze, zmierzający do zintensyfikowania współpracy handlowej i biznesowej na terenie wyspy, zwiększenia jej niezależności gospodarczej, promowania wspólnego planowania i tworzenia większych możliwości rozwijania partnerstwa;

- kontynuowano „spotkania przy okrągłym stole” trzech izb handlowych (Cypryjskiej Izby Handlowo-Przemysłowej, Izby Handlowej Turków Cypryjskich oraz Izby Przemysłowej Turków Cypryjskich);

- w ramach projektu EDGE finansowanego przez USAID prowadzono równe działania mające na celu ułatwienie wymiany handlowej przez zieloną linię. Obejmowały one zakup nasion ziemniaków i maszyn rolniczych przez wspólnotę Turków cypryjskich, szczegółowe analizy handlowe w celu określenia dalszego potencjału handlowego, uruchomienie i promowanie interaktywnej strony internetowej (portal „Cyprus Producers' Network”) i pomoc w pracach przygotowawczych na rzecz ustanowienia mechanizmu arbitrażowego dotyczącego zielonej linii;

- znacząca wymiana handlowa dotycząca ziemniaków przebiegała bez zakłóceń.

4.5. Nadal istniejące przeszkody i utrudnienia w przepływie towarów

Pomimo rozwoju wspomnianych inicjatyw nadal istnieje kilka przeszkód w wymianie handlowej przez zieloną linię.

W stosunku do ubiegłego roku nie odnotowano poprawy sytuacji w dziedzinie transportu[19]. Pojazdy użytkowe Turków cypryjskich, a w szczególności samochody ciężarowe oraz autobusy, nadal nie mogą swobodnie przemieszczać się po terenie całej wyspy. Większa elastyczność obu stron w tej dziedzinie przyczyniłaby się do poprawy współpracy gospodarczej.

Według informacji udzielonych Komisji przez Izbę Handlową Turków Cypryjskich nie można także wskazać na postęp w rozwiązywaniu problemu pozostałych przeszkód w wymianie handlowej. Turecko-cypryjscy handlowcy nadal zgłaszają istnienie trudności, jakie napotykają w zaopatrywaniu supermarketów w swoje towary na terenach znajdujących się pod kontrolą rządu oraz przy umieszczaniu reklam swoich produktów i usług w wydawnictwach prasowych na tych terenach. Wydaje się, że pewna liczba konsumentów na południe od zielonej linii odczuwa psychiczne opory przy zakupie turecko-cypryjskich produktów – opory te są znacznie słabsze, jeśli produkt został zapakowany (lub przepakowany) w sposób uniemożliwiający wskazanie dokładnego pochodzenia towaru[20] [21] Udział Turków cypryjskich w Międzynarodowych Cypryjskich Targach Handlowych w 2009 r. był bardzo ograniczony.

Na koniec należy dodać, iż nadal szeroko występuje zjawisko przemytu towarów przez zielona linię (choć prawdopodobnie na nieco niższym poziomie w związku ze zmniejszeniem różnic w cenach). Nieformalni komentatorzy i doniesienia prasowe[22] nadal sugerują, że wartość przemycanych towarów kilkakrotnie przekracza wartość legalnej wymiany handlowej. Wśród towarów przechwyconych przez republikę Cypryjską i służby celne wschodniej strefy suwerennej największą część nadal stanowiły papierosy i inne formy wyrobów tytoniowych; a pozostałe przemycane towary to między innymi handlowe ilości świeżych ryb i ślimaków.

Problem przemytu towarów wskazuje na stałą konieczność skutecznego nadzoru linii przez rząd Republiki Cypryjskiej i władze wschodniej strefy suwerennej. Ponadto istnieje również potrzeba dokładniejszego nadzorowania przez władze wschodniej strefy suwerennej rodzaju i ilości towarów dostarczanych przez Turków cypryjskich do wioski Pyla usytuowanej w strefie buforowej (art. 4 ust. 10 omawianego rozporządzenia) i bardziej restrykcyjnych kontroli nieformalnych przejść w wiosce Pergamos i jej okolicach.

4.6. Ułatwienie wymiany handlowej

Podjęto poniższe środki w celu ułatwienia wymiany handlowej w zakresie określonych produktów.

Ziemniaki

Ziemniaki nie podlegają opłatom celnym, ale każdy ładunek musi być opatrzony protokołem z kontroli fitosanitarnej wydanym przez niezależnych ekspertów fitosanitarnych zgodnie z załącznikiem III do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1480/2004[23]. W celu ułatwienia handlu ziemniakami przez linię Komisja zapewniła stałą obecność takich ekspertów w trakcie dwóch głównych okresów zbiorów.

W związku ze wzrastającym zapotrzebowaniem na działalność ekspertów Komisja wyznaczyła siedmiu dodatkowych ekspertów fitosanitarnych do przeprowadzania kontroli ziemniaków.

Owoce cytrusowe

W październiku 2008 r. po raz pierwszy przemieszczono przez zieloną linię partię owoców cytrusowych. Następnie przewieziono kolejne partie tego towaru i istnieje możliwość dalszego rozwoju w tym zakresie.

Miód i ryby

Wymianę handlową w zakresie świeżych ryb rozpoczęto pod koniec czerwca 2008 r. i mimo że na początku wystąpiły pewne problemy, obecnie przebiega ona bez zarzutu. Wartość ryb przemieszczonych w kwietniu 2009 r. przez zieloną granicę wyniosła ponad 82 000 EUR. Niezależni eksperci z państw członkowskich mianowani przez Komisję poddali kontroli kolejne statki rybackie Turków cypryjskich zgodnie z załącznikiem I do decyzji Komisji 2007/330/WE[24].

W okresie sprawozdawczym nie rozpoczęto wymiany handlowej w zakresie miodu ze względu na kwestie związane z ochroną zdrowia i konsumentów wynikające z niezadowalających wyników analizy próbek miodu.

Pomidory i cebula

Niezależni eksperci państw członkowskich przeprowadzili wyrywkowe kontrole w celu oszacowania wielkości całkowitych zbiorów tych towarów. Kontrole te wspierają działania Izby Handlowej Turków Cypryjskich na rzecz polepszenia identyfikowalności i nadzoru.

5. Wnioski

Wyniki kontroli oficjalnych przejść granicznych na zielonej linii są satysfakcjonujące.

W okresie sprawozdawczym zarówno Republika Cypryjska, jak i brytyjska wschodnia strefa suwerenna wzmocniły nadzór zielonej linii. Niemniej jednak liczba obywateli państw trzecich nielegalnie przekraczających zieloną linię nadal pozostaje poważnym problemem, mimo że w okresie sprawozdawczym całkowita liczba zatrzymanych nielegalnych imigrantów w porównaniu z rokiem ubiegłym nieznacznie spadła. Komisja jest zdania, że dalsze wzmocnienie nadzoru zielonej linii pomiędzy przejściami granicznymi przez Republikę Cypryjską i przez władze wschodniej strefy suwerennej w znacznym stopniu przyczyni się do zwalczania problemu napływu nielegalnych imigrantów. Republika Cypryjska jest nadal ostrożna w podejmowaniu jakichkolwiek działań, które mogłyby sprawić, że zielona linia nabrałaby charakteru granicy zewnętrznej.

W porównaniu z poprzednim okresem sprawozdawczym dane liczbowe pokazują ponowny wzrost łącznej wartości towarów przemieszczanych przez zieloną linię. Zgodnie ze sprawozdaniami przedłożonymi przez władze Republiki Cypryjskiej łączna wartość handlowa towarów, które przemieszczono przez zieloną linię, wzrosła prawie o ponad jedną trzecią i wyniosła 6 111 030 EUR, w porównaniu z 4 473 408 EUR z poprzedniego okresu sprawozdawczego. Ponad 30 % tej sumy stanowiła wymiana handlowa w zakresie ziemniaków.

Nie odnotowano problemów przy wdrażaniu zmienionych przepisów rozporządzenia w sprawie zielonej linii. Nie doprowadziły one jednakże do znacznego wzrostu wymiany handlowej ani do zintensyfikowania świadczenia usług przez Turków Cypryjskich po obu stronach zielonej linii.

Całkowity wolumen obrotu handlowego przez zieloną linię nadal jest dosyć ograniczony, także ze względu na ograniczony zakres samego rozporządzenia. Niemniej jednak udział wymiany handlowej przez zielona linię w ogólnej wartości wymiany handlowej prowadzonej przez wspólnotę Turków cypryjskich uległ zwiększeniu[25].

Sytuacja w zakresie przepływu towarów uległa poprawie, ale nadal istnieją przeszkody w wymianie handlowej przez zieloną linię. Pojazdy użytkowe Turków cypryjskich, a w szczególności samochody ciężarowe oraz autobusy, nie mogą swobodnie przemieszczać się po terenie całej wyspy. Nie można też mówić o postępie w rozwiązywaniu kwestii pozostałych przeszkód w wymianie handlowej. Wreszcie wydaje się, że przemyt towarów przez zieloną linię jest nadal zjawiskiem na szeroką skalę.

Komisja wprowadziła różne środki mające na celu ułatwienie wymiany handlowej przez zieloną linię, szczególnie w odniesieniu do ziemniaków, owoców cytrusowych i ryb.

Podsumowując, można stwierdzić, iż rozporządzenie w sprawie zielonej linii w dalszym ciągu stanowi funkcjonalną podstawę umożliwiającą przemieszczanie ludzi i towarów na obszary znajdujące się pod kontrolą rządu oraz z tych obszarów Republiki Cypryjskiej. Komisja będzie dalej nadzorowała realizację przepisów przedmiotowego rozporządzenia.

[1] Dz.U. L 161 z 30.04.2004, s. 128. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 587/2008 (Dz.U. L 163 z 24.6.2008, s. 1).

[2] Dz.U. L 163 z 24.6.2008, s. 1. Rozporządzenie Rady (WE) nr 587/2008 z dnia 16 czerwca 2008 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 866/2004.

[3] Zwaną dalej: wschodnią strefą suwerenną

[4] Według danych statystycznych otrzymanych od Republiki Cypryjskiej średnia miesięczna liczba pojazdów Greków cypryjskich przejeżdżających na tereny północnej części Cypru wynosiła do listopada 2007 r. między 50 000 a 60 000, a następnie gwałtownie spadła do ok. 1/3 tej liczby (15 000 do 20 000 pojazdów) i stale pozostawała na tym niskim poziomie, również w obecnym okresie sprawozdawczym. Spadek ten można wyjaśnić przede wszystkim faktem, że od listopada 2007 r. statystyki nie obejmują pojazdów przekraczających zielona linię/przejeżdżających/ korzystających z na przejściach granicznych Pergamos i Strovilia (znajdujących się w kompetencjach władz wschodniej strefy suwerennej).

[5] Władze Republiki Cypryjskiej nie prowadzą żadnej ewidencji liczby Greków cypryjskich powracających na obszary znajdujące się pod kontrolą rządu cypryjskiego, ani liczby Turków cypryjskich powracających na północną część wyspy (zob. załącznik VII).

[6] Według dostępnych danych otrzymanych od społeczności Turków cypryjskich w okresie sprawozdawczym 645 091 Greków cypryjskich w 200 892 pojazdach przekroczyło linię, przechodząc z obszarów znajdujących się pod kontrolą rządu cypryjskiego na tereny północnej część Cypru, a 1 708 919 Turków cypryjskich w 645 303 pojazdach przekroczyło linię, przechodząc z północnej części Cypru na obszary znajdujące się pod kontrolą rządu cypryjskiego.

[7] Zob. załącznik VI.

[8] Zob. szczególnie ubiegłoroczne sprawozdanie w sprawie zielonej linii (Komunikat Komisji z 27.8.2008, COM(2008) 529 wersja ostateczna), s. 4.

[9] Wartości procentowe odnosi się do wartości 65 %.

[10] Zob. załączniki VI i VIII.

[11]

Jedynie 17 z tych przypadków na przejściach granicznych przez zieloną linię.

[12] W sumie do patrolowania zielonej linii pomiędzy przejściami granicznymi wykorzystano co najmniej 129 osobogodzin (w ubiegłym roku 110 osobogodzin), a w patrolach uczestniczyło 328 funkcjonariuszy policji lokalnej (w ubiegłym roku – 241); wzrost ten częściowo związany jest z wyższymi wymogami dotyczącymi sprawozdawczości. Inni funkcjonariusze policji przeprowadzali ponadto operacje specjalne, jak również regularne patrole wyrywkowe.

[13] W okresie objętym sprawozdaniem dwa helikoptery (w ubiegłym roku tylko jeden) wykonały ogółem 100 godzin lotów patrolowych nad zieloną linią (w ubiegłym roku – 90 godz.).

[14] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1480/2004 z dnia 10 sierpnia 2004 r., Dz.U. L 272 z 20.8.2004, s. 3.

[15] Zob. załącznik I, II oraz III.

[16] Ze statystyk dotyczących wydatków finansowanych za pomocą kart kredytowych wynika jednak, że Turcy cypryjscy wydali kilka milionów euro (i wydają coraz więcej) w supermarketach i innych sklepach na obszarach kontrolowanych przez rząd, czego nie widać w oficjalnych statystykach dotyczących zielonej linii.

[17] Zob. załącznik IV i V.

[18] Tekst wspólnego oświadczenia znajduje się na stronie http://www.ktto.net/interdependence/index.html .

[19] Szczegółową analizę tych zagadnień zawarto w ubiegłorocznym sprawozdaniu dotyczącym zielonej linii.

[20] Więcej informacji na ten temat zob. Mete Hatay, Fiona Mullen, Julia Kalimeri, Intra-island trade in Cyprus – Obstacles, oppositions and psychological barriers , Prio Cyprus Centre 2008.

[21] Zostało to również potwierdzone przez niezależnych ekspertów fitosanitarnych.

[22] Zob. np. oświadczenie przewodniczącego Cypryjskiej Izby Handlowo-Przemysłowej cytowane w prasie cypryjskiej w dniach 12 i 13 stycznia 2009 r.

[23] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1480/2004 z dnia 10 sierpnia 2004 r., Dz.U. L 272 z 20.8.2004, s. 3.

[24] Decyzja Komisji 2007/330/WE z dnia 4 maja 2007 r., Dz.U. L 123 z 12.5.2007, s. 30.

[25] W trakcie pięciu lat obowiązywania rozporządzenia w sprawie zielonej linii udział ten zwiększył się z ok. 2 % do 10 %. Całkowitą roczną wartość wywozu towarów przez Turków cypryjskich ocenia się na ok. 50 mln EUR.