P6_TA(2005)0068

Obrady Komisji Petycji 2003-2004

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie obrad Komisji Petycji w roku parlamentarnym 2003-2004 (2004/2090(INI))

Parlament Europejski,

- uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie obrad Komisji Petycji,

- uwzględniając Porozumienie międzyinstytucjonalne z 12 kwietnia 1989 r. w sprawie wzmocnienia prawa petycji [1],

- uwzględniając art. 21 i art. 194 Traktatu WE,

- uwzględniając roczne sprawozdanie Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich za rok 2003,

- uwzględniając art. 45 i art. 192 ust. 6 Regulaminu,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji Petycji (A6-0040/2005),

A. mając na uwadze, że prawo do składania petycji jest podstawowym prawem nierozerwalnie związanym z obywatelstwem Unii Europejskiej,

B. mając na uwadze, że prawo do składania petycji, gwarantowane przez Traktat UE od 1992 r., zostało potwierdzone w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy (art. II-104), przyjętym przez Parlament Europejski w dniu 12 stycznia 2005 r. [2],

C. mając na uwadze, że prawo do składania petycji do Parlamentu Europejskiego i prawo wnoszenia skarg do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich są ważnymi przykładami podstawowych środków dostępnych obywatelom Europy, dzięki którym mogą oni korzystać ze swych bezpośrednich praw demokratycznych,

D. mając na uwadze, że jakość i rosnąca liczba otrzymywanych petycji pokazuje, że obywatele mający miejsce zamieszkania w UE korzystają z tego prawa, aby aktywnie uczestniczyć w działaniach dotyczących spraw ważnych dla Unii Europejskiej, co zobowiązuje Parlament Europejski do efektywnego i przejrzystego rozpatrywania petycji bez zbędnej zwłoki,

E. mając na uwadze, że Parlament Europejski zawsze uznawał petycje za środek zwiększający jego kompetencje w sprawowaniu nadzoru politycznego w odpowiedzi na obawy obywateli UE, w szczególności związane z mogącymi mieć poważne implikacje naruszeniami prawa europejskiego lub brakiem poszanowania ich podstawowych praw,

F. mając na uwadze, że obywatele Europy domagają się nie tylko większej synergii w działaniach organów, ale również większej przejrzystości i jasności w zakresie odpowiedzialności instytucji i organów UE, w szczególności Parlamentu, Komisji, Rady, Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i wyspecjalizowanych agencji z jednej strony oraz organów Państw Członkowskich, w tym komisji petycji i rzeczników praw obywatelskich w ramach krajowych i regionalnych parlamentów z drugiej strony. Wszystkie te organy są ważne, ponieważ służą obywatelom Europy koniecznym wsparciem przy wykonywaniu przez nich przysługujących im praw,

G. mając na uwadze, że Parlament Europejski, który w wyniku zmiany art. 230 Traktatu WE wprowadzonej Traktatem z Nicei uzyskał prawo wnoszenia skarg do Trybunału Sprawiedliwości na tych samych warunkach co Rada i Komisja, czyli niezależnie od tego, czy skarga zmierza do ochrony jego prerogatyw, pragnie nadal wzmacniać swoje prawne i polityczne instrumenty w celu bardziej skutecznego odpowiadania na uzasadnione wątpliwości ze strony obywateli,

H. mając na uwadze, że na Parlamencie Europejskim, jako organie przedstawicielskim wybieranym bezpośrednio przez obywateli całej UE spoczywa szczególny obowiązek i przywilej obrony praw obywatelskich; mając na uwadze, że Parlament potrzebuje jednakże pomocy i lojalnej współpracy, zwłaszcza ze strony Komisji jako strażnika Traktatów, jeżeli ma mieć możliwość zaradzenia problemom, które zmusiły obywateli do zwrócenia się do niego o pomoc,

I. I mając na uwadze, że na Państwach Członkowskich i urzędującej Prezydencji Rady Unii Europejskiej spoczywa szczególny obowiązek zapewnienia obywatelom Europy, aby krajowe, regionalne i lokalne organy administracji, w tym instytucje im podlegające, przestrzegały i właściwie stosowały przepisy prawne ustanowione przez organy ustawodawcze instytucji europejskich;

1. potwierdza, że Komisja Petycji jest jednym z najważniejszych organów Parlamentu Europejskiego w zakresie pełnienia funkcji kontrolnych nad instytucjami UE, jak też organami krajowymi, regionalnymi, lokalnymi i socjalnymi, zwiększając tym samym przejrzystość i poszerzając wiedzę na temat działań Unii Europejskiej związanych z prawami jej obywateli;

2. stwierdza, że petycje dają bardzo jasny obraz tego, w jakim stopniu według poszczególnych obywateli Unia Europejska spełnia ich oczekiwania, szczególnie, że często odnoszą wrażenie, że jest od nich daleko, nie dotyczy ich i nieodpowiednio ich traktuje;

3. podkreśla, że dzięki postępowaniu petycyjnemu Parlament Europejski jest w stanie ocenić i, jeżeli zachodzi taka potrzeba, ujawnić opinii publicznej brak precyzji w celach politycznych, luki w przepisach prawnych, problemy z praktycznym wdrożeniem polityk, czy też inne słabości dotyczące Unii Europejskiej, jak również ewentualne naruszenia prawa przez Państwa Członkowskie;

4. podkreśla konstruktywną rolę, jaką odgrywa Komisja w rozpatrywaniu petycji i uznaje współpracę z Komisją za kluczową; wzywa Komisję do wymienienia w swym sprawozdaniu rocznym na temat stosowania prawa wspólnotowego tych spraw, w których wszczęto procedurę związaną z naruszeniem prawa na wniosek Parlamentu, będący następstwem złożenia petycji przez obywateli Europy;

5. wzywa do wyznaczenia takiego terminu corocznej debaty i głosowania na plenum nad działalnością Komisji Petycji oraz nad rocznym sprawozdaniem z działalności Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, który zbiegłby się z debatą nad rocznym sprawozdaniem Komisji na temat stosowania prawa wspólnotowego;

6. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że inicjatywa wysyłania delegacji do różnych Państw Członkowskich lub regionów Unii w celu zbadania na miejscu kwestii podniesionych przez składających petycję, wysłuchania opinii odnośnych społeczności i zwiększenie świadomości istniejącego problemu u właściwych władz i w środkach masowego przekazu, przyczyniła się do skuteczniejszego skupienia uwagi na problemach i okazała się w wielu przypadkach pomocna dla składających petycje;

7. podkreśla swój zamiar skuteczniejszego stosowania art. 192 ust. 1 Regulaminu, który daje właściwej komisji prawo do sporządzenia sprawozdania lub wyrażenia w inny sposób swojego stanowiska w sprawie petycji, które uznała za dopuszczalne;

8. przypomina o potrzebie wyraźnego podziału kompetencji i obowiązków między Komisją, Radą i Państwami Członkowskimi lub innymi kompetentnymi władzami, które stosują prawo wspólnotowe, na co wskazano w dokumencie roboczym, przedłożonym przez Komisję Petycji Przewodniczącemu Konwentu w sprawie przyszłości Europy [3];

9. podkreśla, że wobec potwierdzenia prawa do składania petycji w nowej Konstytucji konieczne jest stworzenie wspólnego kodeksu postępowania dla wszystkich instytucji wspólnotowych i Państw Członkowskich, opartego na Kodeksie dobrej praktyki administracyjnej, przygotowanym przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i zatwierdzonym przez Parlament Europejski;

10. zaznacza, że przy rozpatrywaniu petycji obecność na spotkaniach komisji przedstawiciela Rady lub rządu zainteresowanego Państwa Członkowskiego powinna być rzeczą oczywistą, zwłaszcza gdy petycja dotyczy kwestii prawnych i celów Unii Europejskiej, które są ściśle związane z prawem krajowym danego Państwa Członkowskiego lub łączą się z tematami politycznie drażliwymi dla tego Państwa; składa podziękowania tym Państwom Członkowskim, które postępowały już w ten sposób, nalega jednak, aby urzędująca Prezydencja Rady badała możliwe metody zwiększenia wkładu Rady w działalność komisji, jeśli to możliwe poprzez wyznaczenie wyższego urzędnika, który koordynowałby kwestie związane z petycjami;

11. wzywa Radę do ustanowienia trzymiesięcznego terminu dla wszystkich departamentów rządowych i agencji w Państwach Członkowskich na udzielanie Komisji Petycji i składającym petycje szczegółowej odpowiedzi lub na składanie w trybie miesięcznym oświadczenia o przyczynach dalszego opóźnienia;

12. jest przekonany, że zobowiązanie podjęte przez Prezydencję Rady we wnioskach Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa [4], przyjętego w dniu 16 grudnia 2003 r. przez Parlament Europejski, Radę i Komisję, zapewni obecność Rady na odpowiednim szczeblu podczas posiedzeń komisji Parlamentu Europejskiego;

13. przypomina, że rozszerzenie UE o 10 nowych Państw Członkowskich wymaga od właściwej komisji zwiększenia zakresu kompetencji językowych, prawnych i politycznych oraz kładzie nacisk na potrzebę dalszego zwiększania możliwości i przystosowywania sekretariatu komisji, tak aby mógł on sprostać nowym okolicznościom w trybie pilnym, jako że powinien być jednakowo dostępny dla wszystkich obywateli UE; podkreśla, że dla potrzeb sprawozdania 2004-2005 są opracowywane ogólne wnioski dotyczące dalszej poprawy pracy Komisji Petycji i zostaną do niego dołączone jako załącznik;

14. zauważa, że Parlament Europejski od czasu Traktatu z Nicei ma prawo wnoszenia skarg do Trybunału Sprawiedliwości przeciwko instytucjom wspólnotowym, z powodu braku kompetencji, naruszenia istotnych wymogów proceduralnych, naruszenia Traktatu WE lub jakiegokolwiek prawa związanego z jego stosowaniem, lub z powodu nadużycia władzy, niezależnie od tego, czy skarga zmierza do ochrony jego prerogatyw;

15. jest zdania, że Parlament może skorzystać ze swoich uprawnień, o których mowa w art. 230 Traktatu WE, gdy jest to konieczne do zakończenia przypadku poważnego naruszenia prawa wspólnotowego, wykrytego podczas rozpatrywania petycji, i gdyby pomiędzy Parlamentem a Komisją nadal istniały znaczące rozbieżności w interpretacji, pomimo wysiłków zmierzających do ich wyeliminowania, dotyczące działań wymaganych w danym przypadku przez prawo wspólnotowe dla ochrony praw obywatelskich;

16. wzywa Radę i Komisję do rewizji Porozumienia międzyinstytucjonalnego z Parlamentem Europejskim z 1989 r., w celu przyznania osobom składającym petycje skuteczniejszych środków realizacji ich praw i zdefiniowania przejrzystych i spójnych ram podstawowej współpracy między tymi instytucjami na danym obszarze;

17. jest zdania, że powinna zostać ustanowiona stała grupa robocza w celu ulepszenia i stałego monitorowania działań związanych z petycjami wnoszonymi do Parlamentu Europejskiego;

18. przyjmuje z zadowoleniem stworzenie systemu SOLVIT jako nieformalnego środka pomocy dla jednostek i spółek w rozwiązywaniu problemów dotyczących rynku wewnętrznego i wzywa Państwa Członkowskie do nasilenia działań w ramach tego programu zintegrowanej współpracy, tak aby SOLVIT mógł funkcjonować na dużą skalę;

19. wzywa Komisję do kontynuowania wysiłków, które już przyniosły godne uznania rezultaty, zmierzających do racjonalizacji i przyspieszenia wewnętrznych procedur w odpowiedzi na wnioski właściwej komisji o przekazanie informacji dotyczących petycji;

20. przyjmuje z zadowoleniem zbliżające się wprowadzenie nowego systemu informatycznego do administrowania petycjami i wnioskuje o szybkie rozpatrzenie potrzeby zapewnienia wystarczającego personelu w celu umożliwienia szybkiego wprowadzania danych do nowego systemu, tak aby zaczął on jak najszybciej funkcjonować w pełnym zakresie;

21. zwraca się do Komisji o ustanowienie trzymiesięcznego terminu na udzielanie Komisji Petycji i składającym petycje szczegółowej odpowiedzi lub na składane w trybie miesięcznym oświadczenia o przyczynach dalszego opóźnienia;

22. zauważa, że sukces odniesiony dzięki petycjom w ukazywaniu wpływu polityk UE na życie pojedynczych obywateli sprawia, że kwestią kluczową jest wnikliwe rozważenie najlepszego sposobu poprawy skuteczności i przejrzystości wszystkich procedur rozpatrywania i załatwiania otrzymywanych petycji, pamiętając, że w porównaniu z procedurą skargową Komisji, procedura w zakresie petycji jest już autentycznie jawną metodą rozwiązywania problemów budzących niepokój obywateli;

23. jest świadomy faktu, że praca właściwej komisji różni się pod wieloma względami od prac innych komisji parlamentarnych, jako że musi ona odnieść się do wielu kwestii niezależnie, korzystając z porad z zewnątrz oraz wkładu pojedynczych obywateli, zajmuje się dużą liczbą spraw skierowanych do niej przez Przewodniczącego lub plenum i często rozwiązuje problemy bez dalszego współdziałania ze strony plenum czy innych organów Parlamentu Europejskiego; uważa, że wymaga to procedur, które z konieczności różnią się od procedur innych komisji Parlamentu Europejskiego, ale dla których korzystne byłoby, bez konieczności wprowadzania regulacji szczególnych do Regulaminu, ustanowienie bardziej konkretnych wytycznych w obrębie komisji w celu zapewnienia ciągłości jej pracy, spójności wyników i monitorowania jej wpływu;

24. wzywa do podjęcia kroków w celu zagwarantowania, aby obywatele z nowych Państw Członkowskich stali się bardziej świadomi swojego prawa do składania petycji do Parlamentu, zapisanego w art. 194 Traktatu WE, w sprawach dotyczących obszarów działalności UE, które ich bezpośrednio dotyczą, oraz prawa do wnoszenia skarg do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, zapisanego w art. 195 Traktatu WE, w przypadku zarzutu niewłaściwego administrowania w instytucjach lub organach UE;

25. wzywa te parlamenty Państw Członkowskich, które dotąd tego nie uczyniły do racjonalizacji dialogu z instytucjami UE, ustanowienia krajowych komisji petycji w celu współpracy, w razie konieczności, z właściwą komisją Parlamentu Europejskiego oraz do jednoczesnego zapewniania pełniejszej, pozasądowej, demokratycznej ochrony praw obywatelskich w obrębie Unii;

26. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji oraz sprawozdania Komisji Petycji Radzie, Komisji, Europejskiemu Rzecznikowi Praw Obywatelskich, rządom i parlamentom Państw Członkowskich oraz ich krajowym komisjom petycji i rzecznikom praw obywatelskich lub odpowiadającym im kompetentnym organom.

[1] Dz.U. C 120 z 16.5.1989, str. 51.

[2] Teksty Przyjęte, P6_TA(2005)0004.

[3] Dokument roboczy przedłożony Przewodniczącemu Konwentu w sprawie przyszłości Europy. Sprawozdawca: Proinsias De Rossa (PE 318.508/def.).

[4] Dz.U. C 321 z 31.12.2003, str. 1.

--------------------------------------------------