Wniosek DECYZJA RADY ustanawiająca program szczegółowy wdrażający program „Horyzont 2020” – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014-2020) /* KOM/2011/0811 wersja ostateczna - 2011/0402 (CNS) */





UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU Pakiet wniosków dotyczących programu „Horyzont 2020”, sporządzonych całkowicie zgodnie z komunikatem Komisji Budżet z perspektywy „Europy 2020”[1], jest w pełni zgodny ze strategią „Europa 2020”, w której badania naukowe i innowacje uznano za główne czynniki osiągnięcia celów związanych z inteligentnym i zrównoważonym wzrostem sprzyjającym włączeniu społecznemu. W skład pakietu wchodzą wnioski dotyczące: 1) programu ramowego „Horyzont 2020” (Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – „TFUE”); 2) jednolitych „zasad uczestnictwa i upowszechniania” (TFUE); 3) jednolitego programu szczegółowego realizującego program „Horyzont 2020” (TFUE); oraz 4) pojedynczego wniosku dotyczącego części programu „Horyzont 2020”, które odpowiadają traktatowi Euratom. Ogólny polityczny opis i kontekst tych wniosków legislacyjnych zamieszczono w przyjętym wraz z nimi komunikacie Komisji, który odnosi się do szeregu ważnych przekrojowych elementów, takich jak uproszczenie oraz sposoby wzmocnienia podejścia do innowacji. Program „Horyzont 2020” wnosi bezpośredni wkład w stawianie czoła najważniejszym wyzwaniom społecznym określonym w strategii „Europa 2020” i jej inicjatywach przewodnich. W równym stopniu przyczyni się do zajęcia wiodącej pozycji w przemyśle w Europie. Podniesie też poziom doskonałości bazy naukowej, który jest czynnikiem o zasadniczym znaczeniu dla równowagi, długotrwałego dobrobytu i dobrostanu w Europie. Dla osiągnięcia tych celów we wnioskach zawarto pełen wachlarz form pomocy zintegrowanych w ciągu całego cyklu badań naukowych i innowacji. Tak więc program „Horyzont 2020” skupia i wzmacnia działania finansowane obecnie w ramach siódmego programu ramowego w odniesieniu do badań naukowych, poświęcone innowacjom części programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji, oraz Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii. Wnioski opracowano w taki sposób, aby w znacznym stopniu ułatwiały pracę uczestnikom. 2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENY SKUTKÓW Podczas opracowywania czterech wniosków w pełni uwzględniono odpowiedzi udzielone w wyniku szeroko zakrojonych konsultacji społecznych przeprowadzonych w oparciu o zieloną księgę zatytułowaną „Jak zmienić wyzwania w możliwości: wspólne ramy strategiczne dla finansowania unijnego na rzecz badań naukowych i innowacji”, COM(2011)48. Swoje poglądy wyraziła Rada Europejska, państwa członkowskie oraz liczne zainteresowane strony reprezentujące sektor przemysłu, środowiska akademickie i społeczeństwo obywatelskie. Wnioski powstały w oparciu o dwie dogłębne oceny skutków i wykorzystano w nich wyniki konsultacji z zainteresowanymi stronami, oceny wewnętrzne i zewnętrzne oraz dane przekazane przez ekspertów międzynarodowych. W ocenach stwierdzono, że program „Horyzont 2020” pozwoli lepiej sformułować cele, najlepiej umożliwi osiągnięcie wymaganej masy krytycznej w wysiłkach podejmowanych na poziomie programu i projektu oraz będzie miał największy wpływ na cele polityczne oraz na późniejsze korzyści w zakresie działań gospodarczych, konkurencyjności i społeczeństwa, a jednocześnie przyczyni się do uproszczenia sytuacji np. poprzez zmniejszenie obciążenia administracyjnego dla uczestników, uproszczenie odpowiednich zasad i procedur, zapewnienie spójności między instrumentami oraz wskazanie nowego stanu równowagi między ryzykiem a zaufaniem. 3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU 3.1. Podstawa prawna W dążeniu do osiągnięcia celów politycznych we wniosku w bezproblemowy sposób zintegrowano działania w zakresie badań naukowych i innowacji. Program „Horyzont 2020” będzie oparty na tytułach „Przemysł” i „Badania i rozwój technologiczny oraz przestrzeń kosmiczna” TFUE (art. 173 i 182). Powiązane „Zasady uczestnictwa i upowszechniania” będą opierać się na tych samych tytułach TFUE (art. 173, 183 i 188). W obydwu przypadkach podstawa tytułu „Przemysł” będzie odnosić się przede wszystkim do Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii (EIT), który będzie finansowany w ramach programu „Horyzont 2020”. EIT nie będzie obecny na poziomie programu szczegółowego. Należy przypomnieć, że działania w zakresie innowacji były wyraźnie włączone w różnych programach ramowych opartych na tytule „Badania” Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i bieżące programy ramowe również obejmują wiele tego rodzaju działań. W konsekwencji program szczegółowy wdrażający program „Horyzont 2020”, będzie oparty na tytule TFUE „Badania i rozwój technologiczny oraz przestrzeń kosmiczna” (art. 182), gdyż przewidywane w nich działania wejdą w zakres działań ujętych w tym tytule. Wniosek dotyczący programu badawczo-szkoleniowego Euratomu, który przyczynia się do programu „Horyzont 2020”, jest oparty na art. 7 Traktatu Euratom. 3.2. Zasada pomocniczości i proporcjonalności Wnioski opracowano w celu maksymalnego zwiększenia wartości dodanej i oddziaływania w skali Unii, skupiając uwagę na celach i działaniach, których skuteczna realizacja przez działające samodzielnie państwa członkowskie nie jest możliwa. Interwencja na poziomie Unii może spowodować wzmocnienie ogólnych ram badań naukowych i innowacji oraz skoordynowanie wysiłków badawczych państw członkowskich, co pozwoli zapobiec powielaniu, utrzymać masę krytyczną w kluczowych obszarach oraz zapewnić optymalne wykorzystanie finansowania publicznego. Interwencja ta umożliwi ponadto konkurencję w skali kontynentu w celu wybrania najlepszych wniosków, podnosząc w ten sposób poziomy doskonałości i zapewniając widoczność wiodącym badaniom i innowacjom. Ponadto działania na poziomie Unii są najbardziej odpowiednie dla wspierania mobilności międzynarodowej, podnosząc poziom szkoleń i zwiększając możliwości rozwoju kariery zawodowej naukowców. Program na poziomie Unii jest w większym stopniu predestynowany do podjęcia obarczonych znacznym ryzykiem i długoterminowych działań badawczo-rozwojowych, co prowadzi do podziału ryzyka i zwiększenia zakresu oddziaływania i korzyści skali, których nie udałoby się inaczej osiągnąć. Interwencja na poziomie Unii może prowadzić do dodatkowych inwestycji publicznych i prywatnych w zakresie badań naukowych i innowacji; wnieść wkład w europejską przestrzeń badawczą, w której istnieje swobodny obieg wiedzy, naukowców i technologii; oraz przyspieszyć komercjalizację i upowszechnianie innowacji na jednolitym rynku. Ponadto programy na poziomie Unii są potrzebne w celu wspierania procesu kształtowania polityki oraz celów ustanowionych w ramach wielu działań politycznych. Pełny zestaw dowodów przedstawiono w załączonych ocenach skutków. 4. WPŁYW NA BUDŻET Budżet dla każdego wniosku przedstawiono według cen bieżących. Dołączona do niniejszego wniosku ocena skutków finansowych obejmuje skutki budżetowe, ludzkie i administracyjne. Opierając się na analizie kosztów i korzyści, Komisja może przekazać realizację programu Horyzont 2020” istniejącym agencjom wykonawczym zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 58/2003 ustanawiającym statut agencji wykonawczych, którym zostaną powierzone niektóre zadania w zakresie zarządzania programami wspólnotowymi. 2011/0402 (CNS) Wniosek DECYZJA RADY z XXX ustanawiająca program szczegółowy wdrażający program „Horyzont 2020” – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014-2020) (Tekst mający znaczenie dla EOG) RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 182 ust. 4, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego[2], uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[3], uwzględniając opinię Komitetu Regionów[4], stanowiąc zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) Zgodnie z art. 182 ust. 3 Traktatu rozporządzenie (UE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr […] z dnia … dotyczące programu „Horyzont 2020” – programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji (zwanego dalej „programem Horyzont 2020”)[5] – będzie realizowane poprzez program szczegółowy, który określa cele szczegółowe i zasady ich realizacji, czas ich trwania i stanowi o środkach uznanych za konieczne. (2) Program „Horyzont 2020” dąży do osiągnięcia trzech celów priorytetowych, do których należą: tworzenie doskonałej bazy naukowej („Doskonała baza naukowa”), osiągnięcie wiodącej pozycji w przemyśle („Wiodąca pozycja w przemyśle”) i stawianie czoła wyzwaniom społecznym („Wyzwania społeczne”). Te cele priorytetowe powinny być realizowane poprzez program szczegółowy, w skład którego wchodzą trzy części dotyczące działań pośrednich i jedna część dotycząca działań bezpośrednich Wspólnego Centrum Badawczego (JRC). (3) Podczas gdy program „Horyzont 2020” ustanawia ogólny cel tego programu ramowego, cele priorytetowe oraz ogólne kierunki celów szczegółowych i działania, jakie należy wykonać, program szczegółowy powinien określić cele szczegółowe i ogólne kierunki działań dla poszczególnych części. Określone w programie „Horyzont 2020” przepisy dotyczące realizacji w pełni stosują się do tego programu szczegółowego, w tym do przepisów dotyczących zasad etycznych. (4) Każda z części programu powinna uzupełniać jego pozostałe części i być w sposób spójny realizowana wraz z nimi. (5) Krytycznego znaczenia nabiera potrzeba wzmocnienia i poszerzenia zakresu doskonałości unijnej bazy naukowej oraz przyciągnięcia najwyższej klasy badań i talentów w celu zapewnienia Europie konkurencyjności i dobrostanu w perspektywie długoterminowej. Część I „Doskonała baza naukowa” powinna wspierać działania Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych w dziedzinie badań pionierskich, przyszłych i powstających technologii, działań Marie Curie i europejskich infrastruktur badawczych. Celem tych działań powinno być dążenie do poszerzania kompetencji w perspektywie długoterminowej, ze skupieniem uwagi na nauce i systemach następnej generacji oraz następnym pokoleniu naukowców, oraz zapewnienie wsparcia nowym talentom z całej Unii i z krajów stowarzyszonych. Działania Unii na rzecz wspierania doskonałej bazy naukowej powinny okazać się pomocne w konsolidowaniu europejskiej przestrzeni badawczej i podniesieniu konkurencyjności i atrakcyjności unijnego systemu nauki w skali globalnej. (6) Działania badawcze prowadzone w ramach części I „Doskonała baza naukowa” należy wyznaczyć zgodnie z potrzebami i możliwościami nauki, nie kierując się wcześniej ustalonymi priorytetami tematycznymi. Harmonogram badań powinien zostać ustalony w ścisłym porozumieniu ze społecznością naukową. Badania w ramach niniejszego programu powinny być finansowane na podstawie poziomu doskonałości. (7) Europejska Rada ds. Badań Naukowych powinna zastąpić Europejską Radę ds. Badań Naukowych ustanowioną na mocy decyzji Komisji 2007/134/WE[6] i zostać jej następcą prawnym. Powinna działać zgodnie z ustalonymi zasadami doskonałości naukowej, niezależności, efektywności i przejrzystości. (8) Utrzymanie i wzmocnienie wiodącej pozycji Unii w przemyśle pilnie wymaga stymulowania w sektorze prywatnym inwestycji w działalność badawczo-rozwojową i innowacje, propagowania badań naukowych i innowacji ukierunkowanych na potrzeby przedsiębiorstw oraz przyspieszenia rozwoju nowych technologii, które będą miały decydujące znaczenie dla przyszłych przedsiębiorstw i wzrostu gospodarczego. Część II zatytułowana „Wiodąca pozycja w przemyśle” powinna wspierać inwestycje w wysokiej jakości badania naukowe i innowacje w kluczowych technologiach wspomagających oraz w innych technologiach przemysłowych, ułatwiać innowacyjnym przedsiębiorstwom i projektom dostęp do finansowania ryzyka oraz zapewnić małym i średnim przedsiębiorstwom szerokie wsparcie ze strony Unii w zakresie innowacji. (9) Badania i innowacje w zakresie przestrzeni kosmicznej, które należą do kompetencji dzielonych Unii, należy włączyć jako spójny element do części II zatytułowanej „Wiodąca pozycja w przemyśle” w celu maksymalizacji skutków naukowych, gospodarczych i społecznych oraz zapewnienia skutecznej i efektywnej kosztowo realizacji. (10) Uwzględnienie najważniejszych wyzwań społecznych określonych w strategii Europa 2020”[7] wymaga wielkich inwestycji w badania i innowacje w celu opracowania i zastosowania nowych i przełomowych rozwiązań o niezbędnej skali i zakresie. Dla innowacyjnych przedsiębiorstw wyzwania te oznaczają duże możliwości gospodarcze, a więc przyczyniają się do konkurencyjności i tworzenia miejsc pracy w Unii. (11) Część III zatytułowana „Wyzwania społeczne” powinna przyczynić się do podniesienia skuteczności badań i innowacji w odpowiedzi na kluczowe wyzwania społeczne, poprzez wspieranie działań w zakresie wysokiej jakości badań i innowacji. Realizacja tych działań powinna opierać się na wyzwaniu, jakim jest łączenie zasobów i wiedzy reprezentujących różne obszary, technologie i dziedziny. W skupieniu uwagi na wszystkich wyzwaniach ważną rolę odgrywają badania w dziedzinie nauk społecznych i humanistycznych. Działania powinny obejmować pełny zakres badań i innowacji, z położeniem nacisku na działania związane z innowacjami, takie jak pilotaż, demonstracje, stanowiska badawcze, oraz wspierać zamówienia publiczne, badanie przednormatywne i stanowienie norm oraz wprowadzanie innowacji na rynek. Działania te powinny bezpośrednio wspierać odpowiednie kompetencje w zakresie polityki sektorowej na poziomie Unii. Wszystkie te wyzwania powinny przyczynić się do osiągnięcia nadrzędnego celu, jakim jest zrównoważony rozwój. (12) Wspólne Centrum Badawcze (JRC), jako integralny element programu „Horyzont 2020”, powinno nadal zapewniać niezależne, ukierunkowane na klienta wsparcie naukowe i techniczne w zakresie formułowania, opracowywania, realizacji i monitorowania działań politycznych Unii. Aby spełnić tę misję, Wspólne Centrum Badawcze powinno prowadzić badania naukowe najwyższej jakości. Wykonując działania bezpośrednie zgodnie ze swoją misją, Wspólne Centrum Badawcze powinno położyć szczególny nacisk na obszary o kluczowym znaczeniu dla Unii, do których należą: inteligentny, trwały i sprzyjający włączeniu społecznemu wzrost gospodarczy, „bezpieczeństwo i obywatelstwo” oraz „globalna Europa”. (13) Działania bezpośrednie JRC powinny być realizowane w sposób elastyczny, sprawny i przejrzysty, przy uwzględnieniu odpowiednich potrzeb użytkowników działań politycznych JRC i Unii, a także z poszanowaniem celu, jakim jest ochrona interesów finansowych Unii. Te działania badawcze należy w razie konieczności dostosować do tych potrzeb oraz do rozwoju naukowego i technicznego i dążyć do osiągnięcia doskonałości naukowej. (14) Wspólne Centrum Badawcze powinno nadal wypracowywać dodatkowe zasoby poprzez działania na zasadach konkurencyjnych; obejmują one udział w działaniach pośrednich programu „Horyzont 2020”, prace dla stron trzecich oraz, w mniejszym stopniu, wykorzystywanie własności intelektualnej. (15) Program szczegółowy powinien uzupełniać działania prowadzone w państwach członkowskich oraz inne działania Unii, które są konieczne w ramach ogólnego strategicznego wysiłku na rzecz realizacji celów strategii „Europa 2020”, w szczególności działania prowadzone w takich obszarach polityki jak spójność, rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich, edukacja i szkolenie zawodowe, przemysł, zdrowie publiczne, ochrona konsumentów, zatrudnienie, energetyka, transport, środowisko, ochrona klimatu, bezpieczeństwo, biologia morska i rybołówstwo, współpraca w zakresie rozwoju i rozszerzenie oraz polityka sąsiedztwa. (16) Aby zapewnić prawidłowe odzwierciedlenie aktualnego stanu wiedzy w ocenach programu „Horyzont 2020” oraz aby warunki szczególne wykorzystania instrumentów finansowych odzwierciedlały warunki rynkowe, uprawnienia do przyjmowania aktów prawnych zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej powinny być przekazane Komisji w celu dostosowania lub dopracowania wskaźników skuteczności działania odpowiadających celom szczegółowym programu szczegółowego oraz warunkom szczególnym wykorzystania instrumentów finansowych. Szczególnie istotne jest, aby Komisja przeprowadzała odpowiednie konsultacje podczas etapu prac przygotowawczych, w tym na poziomie eksperckim. Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić terminowe i odpowiednie przekazanie właściwych dokumentów Radzie. (17) Aby zapewnić jednolite warunki realizacji programu szczegółowego, należy przyznać Komisji uprawnienia wykonawcze w zakresie przyjęcia programów prac dotyczących realizacji programu szczegółowego. (18) Uprawnienia wykonawcze odnoszące się do programów prac dla części I, II i III, z wyjątkiem działań Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych podejmowanych w sytuacji, gdy Komisja podziela stanowisko rady naukowej, powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającym przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję[8]. (19) Naukową i techniczną zawartość programu szczegółowego dotyczącego bezpośrednich działań Wspólnego Centrum Badawczego skonsultowano z Radą Gubernatorów JRC ustanowioną decyzją Komisji 96/282/Euratom z dnia 10 kwietnia 1996 r. w sprawie reorganizacji Wspólnego Centrum Badawczego[9]. (20) W celu uzyskania jasności i pewności prawnej należy uchylić decyzję Rady (2006/971/WE) z dnia 19 grudnia 2006 r. dotyczącą programu szczegółowego „Współpraca” wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013)[10], decyzję Rady (2006/972/WE) z dnia 19 grudnia 2006 r. dotyczącą programu szczegółowego „Pomysły” wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013)[11], decyzję Rady (2006/973/WE) z dnia 19 grudnia 2006 r. dotyczącą programu szczegółowego „Ludzie” wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013)[12], decyzję Rady (2006/974/WE) z dnia 19 grudnia 2006 r. dotyczącą programu szczegółowego „Możliwości” wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013)[13] oraz decyzję Rady (2006/975/WE) z dnia 19 grudnia 2006 r. dotyczącą programu szczegółowego, który ma zostać zrealizowany w formie działań bezpośrednich przez Wspólne Centrum Badawcze w ramach siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej w zakresie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007-2013)[14], PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ: TYTUŁ I USTANOWIENIE Arykuł 1 Przedmiot Niniejsza decyzja ustanawia program szczegółowy wdrażający rozporządzenie (UE) nr XX/2012 Parlamentu Europejskiego i Rady[15] i określa cele szczegółowe dotyczące wspierania przez Unię działań w zakresie badań naukowych i innowacji wyszczególnionych w art. 1 tego rozporządzenia oraz zasady ich realizacji. Artykuł 2 Ustanowienie programu szczegółowego 1. Program szczegółowy wdrażający program „Horyzont 2020” – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014-2020) („program szczegółowy”) jest niniejszym ustanowiony na okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. 2. Zgodnie z art. 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia (UE) nr XX/2012 [program „Horyzont 2020”], w skład programu szczegółowego wchodzą następujące części: a) część I „Doskonała baza naukowa”; b) część II „Wiodąca pozycja w przemyśle”; c) część III „Wyzwania społeczne”; d) część IV „Niejądrowe działania bezpośrednie Wspólnego Centrum Badawczego (JRC)”. Artykuł 3 Cele szczegółowe 1. Część I „Doskonała baza naukowa” podnosi jakość europejskich badań naukowych zgodnie z priorytetem Doskonała baza naukowa” określonym w art. 5 ust. 2 lit. a) rozporządzenia (UE) nr XX/2012 [program „Horyzont 2020”] poprzez dążenie do osiągnięcia następujących celów szczegółowych: a) wspieranie badań pionierskich poprzez działalność Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERBN); b) wspieranie badań naukowych w dziedzinie przyszłych i powstających technologii; c) wspieranie rozwoju umiejętności, szkoleń i kariery zawodowej poprzez działania Marie Skłodowska Curie (działania Marie Curie); d) wspieranie europejskich infrastruktur badawczych, w tym e-infrastruktur. Ogólne kierunki działań dla tych celów szczegółowych określono w części I załącznika I. 2. Część II „Wiodąca pozycja w przemyśle” wzmacnia wiodącą pozycję w przemyśle i konkurencyjność zgodnie z priorytetem „Wiodąca pozycja w przemyśle” określonym w art. 5 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (UE) nr XX/2012 [program „Horyzont 2020”] poprzez dążenie do osiągnięcia następujących celów szczegółowych: a) wzmocnienie wiodącej pozycji Europy w przemyśle poprzez badania naukowe, rozwój technologiczny, demonstracje i innowacje w dziedzinie następujących technologii wspomagających i przemysłowych: (i) technologie informacyjne i komunikacyjne; (ii) nanotechnologie; (iii) nowoczesne materiały; (iv) biotechnologia; (v) nowoczesne procesy wytwarzania i przetwarzania; (vi) przestrzeń kosmiczna; b) ułatwienie dostępu do finansowania ryzyka związanego z inwestowaniem w badania naukowe i innowacje; c) podniesienie innowacyjności w małych i średnich przedsiębiorstwach. Ogólne kierunki działań dla tych celów szczegółowych określono w części II załącznika I. Istnieją szczególne warunki wykorzystania instrumentów finansowania w ramach celu szczegółowego określonego w lit. b). Warunki te określono w pkt 2 części II załącznika I. Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 10 w celu dostosowania tych warunków szczególnych, jeżeli wymagają tego warunki rynkowe lub zgodnie z wynikami osiągniętymi przez instrument pożyczkowo-gwarancyjny w ramach programu na rzecz konkurencyjności i innowacji oraz instrument podziału w ramach siódmego programu ramowego. 3. Część III „Wyzwania społeczne” przyczynia się do realizacji priorytetu „Wyzwania społeczne” określonego w art. 5 ust. 2 lit. c) rozporządzenia (UE) nr XX/2012 [program „Horyzont 2020”] poprzez prowadzenie działań w zakresie badań naukowych, rozwoju technologicznego, demonstracji i innowacji, które przyczyniają się do realizacji następujących celów szczegółowych: a) poprawa zdrowia i dobrostanu w całym okresie życia; b) zapewnienie wystarczającego zaopatrzenia w bezpieczną, wysokiej jakości żywność i inne produkty pochodzenia biologicznego poprzez rozwijanie wydajnych i efektywnych pod względem wykorzystania zasobów systemów produkcji pierwotnej, popieranie powiązanych usług ekosystemowych oraz konkurencyjnych niskoemisyjnych łańcuchów dostaw; c) przekształcenie systemu energetycznego w niezawodny, zrównoważony i konkurencyjny w obliczu wzrastającego niedoboru zasobów, rosnącego zapotrzebowania na energię i zmiany klimatu; d) zapewnienie europejskiego systemu transportowego, który jest efektywny pod względem wykorzystania zasobów, przyjazny dla środowiska, bezpieczny i bezproblemowy, korzystny dla obywateli, gospodarki i społeczeństwa; e) przekształcenie gospodarki w gospodarkę efektywną pod względem wykorzystania zasobów i zdolną do adaptacji do zmian klimatu oraz osiągnięcie zrównoważonych dostaw surowców w celu zaspokajenia potrzeb wzrastającej światowej populacji w ramach zrównoważonych ograniczeń zasobów naturalnych planety; f) wspieranie zintegrowanych, innowacyjnych i bezpiecznych społeczeństw europejskich w obliczu bezprecedensowych przekształceń i wzrastających globalnych współzależności. Ogólne kierunki działań dla tych celów szczegółowych określono w części III załącznika I. 4. Część IV dotycząca bezpośrednich niejądrowych działań Wspólnego Centrum Badawczego przyczyni się do realizacji wszystkich priorytetów określonych w art. 5 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr XX/2012 [program „Horyzont 2020”], których cel szczegółowy przewiduje udzielanie zorientowanego na klienta wsparcia naukowego i technicznego na rzecz polityki unijnej. Ogólne kierunki celów szczegółowych określono w części IV załącznika I. 5 Program szczegółowy podlega ocenie w odniesieniu do wyników i wpływu mierzonych w stosunku do wskaźników skuteczności działania, w tym, w stosownych przypadkach, publikacji we wpływowych czasopismach, przepływu naukowców, dostępności infrastruktury badawczej, inwestycji uzyskanych dzięki finansowaniu dłużnemu i inwestycjom kapitału venture, MŚP wprowadzających innowacje nowe dla przedsiębiorstwa lub rynku, odniesień do odpowiedniej działalności badawczej w dokumentach politycznych jak również przykładów szczególnego wpływu na politykę.. Dalsze szczegółowe informacje na temat głównych wskaźników skuteczności działania, odpowiadających celom szczegółowym określonym w ust. 1-4 niniejszego artykułu, wyszczególniono w załączniku II. Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 10 w celu dostosowania tych wskaźników do nowej sytuacji lub ich przekształcenia. Artykuł 4 Budżet 1. Zgodnie z art. 6 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr XX/2012 {program „Horyzont 2020”] koperta finansowa przeznaczona na realizację programu szczegółowego wynosi 86198 mln EUR. 2. Kwotę, o której mowa w ust. 1, rozdziela się między cztery części programu wyszczególnione w art. 2 ust. 2 niniejszej decyzji zgodnie z art. 6 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr XX/2012 [program „Horyzont 2020”]. Orientacyjny podział środków budżetowych przeznaczonych na cele szczegółowe wyszczególnione w art. 3 niniejszej decyzji oraz maksymalną ogólną kwotę wkładu w działania Wspólnego Centrum Badawczego określono w załączniku II do rozporządzenia (UE) nr XX/2012 [program „Horyzont 2020”]. 3 Na wydatki administracyjne Komisji można przeznaczyć nie więcej niż 6 % kwot, o których mowa w art. 6 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr XX/2012 [program „Horyzont 2020”], przydzielonych na części I, II i III programu szczegółowego. 4 W razie potrzeby w budżecie po 2020 r. można przewidzieć środki na pokrycie wydatków w zakresie pomocy technicznej i administracyjnej, aby umożliwić zarządzanie działaniami, które nie zostaną zakończone do dnia 31 grudnia 2020 r. TYTUŁ II REALIZACJA Artykuł 5 Program prac 1. Program szczegółowy jest realizowany na podstawie programów prac. 2. Komisja przyjmuje wspólne lub oddzielne programy prac dotyczące realizacji części I, II iIII niniejszego programu szczegółowego, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a), b) i c), z wyjątkiem realizacji działań w zakresie celu szczegółowego „Wzmacnianie europejskiej bazy naukowej w zakresie badań pionierskich”. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 9 ust. 2. 3. Komisja przyjmuje programy prac dotyczące realizacji działań w ramach celu szczegółowego „Wzmacnianie europejskiej bazy naukowej w zakresie badań pionierskich” ustanowione przez radę naukową Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych w art. 7 ust. 2 lit. b), w drodze aktu wykonawczego. Komisja nie stosuje się do programu prac ustanowionego przez radę naukową w przypadku uznania, że nie jest on zgodny z przepisami niniejszej decyzji. W takim przypadku Komisja przyjmuje program prac w drodze aktu wykonawczego zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 9 ust. 2 i należycie uzasadnia ten środek. 4. W drodze aktu wykonawczego Komisja przyjmuje oddzielny wieloletni program prac w odniesieniu do części IV programu szczegółowego, dotyczącej bezpośrednich działań Wspólnego Centrum Badawczego nienależących do obszaru badań jądrowych, o której mowa w art. 2 ust. 2 lit. d). W tym programie prac brane są pod uwagę opinii przekazane przez Radę Gubernatorów Wspólnego Centrum Badawczego, o której mowa w decyzji 96/282/Euratom. 5. Programy prac uwzględniają sytuację w nauce, technologii i innowacjach na poziomie krajowym, unijnym i międzynarodowym oraz odpowiednie zmiany polityczne, rynkowe i społeczne. Zawierają informacje dotyczące koordynacji z działaniami w zakresie badań i innowacji prowadzonymi przez państwa członkowskie, w tym w obszarach, w których funkcjonują inicjatywy w zakresie wspólnego planowania. Są aktualizowane w miarę potrzeb. 6. Programy prac dotyczące realizacji części I, II i III, o których mowa w art. 2 ust. 2 lit. a), b) i c), określają realizowane cele, oczekiwane wyniki, sposób realizacji oraz całkowitą przydzieloną kwotę, w tym, w stosownym przypadku, informację orientacyjną o kwocie związanej z wydatkami na działania związane z klimatem. Zawierają też opis działań, które mają uzyskać dofinansowanie, orientacyjną wysokość kwoty przyznanej na każde działanie, orientacyjny harmonogram realizacji oraz podejście wieloletnie i strategię na kolejne lata realizacji. Zawierają też informacje dotyczące dotacji na priorytety, zasadnicze kryteria oceny oraz maksymalną stawkę współfinansowania. Umożliwiają podejście oddolne zapewniające innowacyjne sposoby służące realizacji celów. Ponadto programy prac zawierają sekcję określającą działania przekrojowe, o których mowa w art. 13 rozporządzenia (UE) nr XX/2012 [program „Horyzont 2020”], objęte zakresem co najmniej dwóch celów szczegółowych w ramach tego samego priorytetu lub co najmniej dwóch priorytetów. Działania te realizuje się w sposób zintegrowany. Artykuł 6 Europejska Rada ds. Badań Naukowych 1. Komisja ustanawia Europejską Radę ds. Badań Naukowych („ERBN”), która realizuje działania w ramach części I „Doskonała baza naukowa” odnoszącej się do celu szczegółowego „Wzmocnienie europejskiej bazy naukowej w zakresie badań pionierskich”. Europejska Rada ds. Badań Naukowych jest następcą prawnym Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych ustanowionej na mocy decyzji 2007/134/WE. 2. W skład Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych wchodzi niezależna rada naukowa ustanowiona zgodnie z art. 7 oraz specjalna jednostka ds. realizacji, ustanowiona zgodnie z art. 8. 3. Europejskiej Radzie ds. Badań Naukowych przewodzi przewodniczący wybrany spośród zasłużonych i uznanych na scenie międzynarodowej naukowców. Przewodniczący mianowany jest przez Komisję w wyniku procesu rekrutacyjnego, z udziałem specjalnej komisji rekrutacyjnej, na okres kadencji ograniczony do 4 lat, z możliwością jednokrotnego odnowienia. Proces rekrutacji oraz wybrany kandydat podlegają zatwierdzeniu przez radę naukową. Przewodniczący przewodniczy radzie naukowej, przejmuje jej kierownictwo i zapewnia kontakty ze specjalną jednostką ds. realizacji w zakresie strategii i spraw operacyjnych oraz reprezentuje ją w świecie nauki. 4. ERBN działa zgodnie z zasadami doskonałości naukowej, niezależności, efektywności, skuteczności, przejrzystości i odpowiedzialności. Zapewnia ciągłość działań prowadzonych przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych na mocy decyzji Rady 2006/972/WE. 5. Działania Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych wspierają badania naukowe prowadzone we wszystkich dziedzinach przez pojedyncze i międzynarodowe zespoły konkurujące na poziomie europejskim. Wybór działań Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych w zakresie grantów na badania pionierskie następuje wyłącznie na podstawie kryterium jakości. 6. Komisja pełni rolę gwaranta niezależności i integralności Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych i zapewnia właściwe wykonanie powierzonych jej zadań. Komisja dopilnowuje, aby działania Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych były realizowane zgodnie z zasadami określonymi w ust. 4 niniejszego artykułu oraz ogólną strategią rady naukowej, o której mowa w art. 7 ust. 2. Artykuł 7 Rada naukowa 1. Rada naukowa składa się z naukowców, inżynierów i uczonych cieszących się najwyższym uznaniem i posiadających odpowiednią wiedzę zapewniając różnorodność obszarów badawczych oraz działając.we własnym imieniu, niezależnie od wpływów zewnętrznych. Członków rady naukowej mianuje Komisja po przeprowadzeniu niezależnej i przejrzystej procedury ich wyznaczenia uzgodnionej z radą naukową, włączając w to konsultacje ze środowiskiem naukowym oraz sprawozdanie dla Parlamentu Europejskiego i Rady. Ich kadencja wynosi 4 lata, z możliwością jednokrotnego odnowienia na podstawie systemu rotacyjnego, który zapewni ciągłość prac rady naukowej. 2. Rada naukowa: a) ustanawia ogólną strategię naukową dla Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych; b) ustanawia program prac dotyczący realizacji działań Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych; c) określa metody i procedury dotyczące oceny niezależnych ekspertów oraz oceny wniosków, na podstawie których wyłonione zostaną wnioski objęte finansowaniem; d) zajmuje stanowisko w sprawie każdego zagadnienia, które z naukowego punktu widzenia może poprawić osiągnięcia i wpływ Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych oraz jakość prowadzonych badań; e) uchwala kodeks postępowania służący między innymi unikaniu konfliktu interesów. Komisja odstępuje od stanowiska ustalonego przez radę naukową zgodnie z akapitem pierwszym lit. a), c), d) i e), wyłącznie wtedy gdy uzna, że przepisy niniejszej decyzji nie były przestrzegane. W takim przypadku Komisja przyjmuje środki mające na celu utrzymanie ciągłości wdrażania programu szczegółowego i realizacje jego celów, przedstawiając powody odstępienia od stanowiska rady naukowej i należycie je uzasadniając. 3. Rada naukowa prowadzi działalność zgodnie z mandatem określonym w pkt 1.1 części I załącznika I. 4. Rada naukowa działa wyłącznie na rzecz osiągnięcia celów części szczegółowego programu „Wzmocnienie europejskiej bazy naukowej w zakresie badań pionierskich” zgodnie z zasadami określonymi w art. 6 ust. 4. Działa ona etycznie i rzetelnie, wykonuje swoją pracę wydajnie i z zachowaniem możliwie jak największej przejrzystości. Artykuł 8 Specjalna jednostka ds. realizacji 1. Specjalna jednostka ds. Realizacji jest odpowiedzialna za administracyjne wdrażanie i realizację programu zgodnie z pkt 1.2 części I załącznika I oraz wspiera radę naukową w wykonywaniu przez nią jej wszystkich zadań. 2. Komisja dopilnowuje, aby specjalna jednostka ds. realizacji w sposób ścisły, skuteczny i w miarę potrzeb elastyczny przestrzegała celów i wymogów Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych; TYTUŁ III PRZEPISY KOŃCOWE Artykuł 9 Procedura komitetowa 1. Działalność Komisji wspiera komitet. Komitet oznacza komitet w znaczeniu przyjętym w rozporządzeniu (UE) nr 182/2011[16]. 2. W przypadku odniesienia do niniejszego ustępu zastosowanie ma art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011. 3. Jeżeli opinia komitetu, o której mowa w ust. 2, jest uzyskiwana poprzez procedurę pisemną, procedura ta kończy się bez osiągnięcia rezultatu w przypadku, gdy przed upływem terminu na przedłożenie opinii zdecyduje o tym przewodniczący komitetu lub wniosą o to członkowie komitetu zwykłą większością głosów. Artykuł 10 Wykonywanie przekazanych uprawnień 1. Uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych powierza się Komisji zgodnie z warunkami określonymi w niniejszym artykule. 2. Uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych powierza się Komisji na czas nieokreślony od daty wejścia w życie niniejszej decyzji. 3. Przekazanie uprawnień może zostać odwołane przez Radę w dowolnym momencie. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie uprawnień określonych w tej decyzji. Staje się ona skuteczna następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub od późniejszej daty, która jest w niej określona. Nie wpływa ona na ważność aktów delegowanych już obowiązujących. 4. Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja powiadamia o tym Radę. 5. Akt delegowany wchodzi w życie, jeżeli Rada nie wyrazi sprzeciwu w terminie dwóch miesięcy licząc od daty zawiadomienia jej o nim, lub jeżeli przed upływem tego terminu Rada poinformuje Komisję, że nie zgłosi sprzeciwu. Z inicjatywy Rady termin ten jest przedłużany o jeden miesiąc. 6. Komisja informuje Parlament Europejski o przyjęciu aktów delegowanych, o zgłoszonych sprzeciwach lub o odwołaniu przez Radę przekazanych uprawnień. Artykuł 11 Uchylenia i przepisy przejściowe 1. Decyzje 2006/971/WE, 2006/972/WE, 2006/973/WE, 2006/974/WE i 2006/975/WE zostają uchylone ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2014 r. 2. Jednak działania zapoczątkowane na mocy decyzji, o których mowa w ust. 1, oraz zobowiązania finansowe związane z działaniami realizowanymi na mocy tych decyzji do czasu ich ukończenia nadal podlegają przepisom tych decyzji. W razie potrzeby nieukończone zadania wykonywane przez komitety ustanowione na mocy decyzji, o których mowa w ust. 1, przejmie komitet, o którym mowa w art. 9 niniejszej decyzji. 3. Środki finansowe przydzielone na program szczegółowy mogą zostać wykorzystane na pokrycie kosztów pomocy w sprawach technicznych i administracyjnych koniecznej dla zapewnienia przejścia między programem szczegółowym oraz środków objętych zakresem decyzji 2006/971/WE, 2006/972/WE, 2006/973/WE, 2006/974/WE i 2006/975/WE. Artykuł 12 Wejście w życie Niniejsza decyzja wchodzi w życie trzeciego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Artykuł 13 Niniejsza decyzja jest skierowana do państw członkowskich. Sporządzono w Brukseli dnia […] r. W imieniu Rady Przewodniczący ZAŁĄCZNIK I Ogólne kierunki działań Elementy wspólne działań pośrednich 1. Planowanie 1.1. Informacje ogólne Rozporządzenie (UE) nr XX/2012 („Horyzont 2020”) zawiera zestaw zasad ukierunkowanych na wspieranie programowego podejścia, w ramach którego działania w strategiczny i zintegrowany sposób przyczyniają się do realizacji jego celów, a także na zapewnienie dobrej komplementarności z innymi powiązanymi działaniami politycznymi i programami w Unii. Działania pośrednie w ramach programu „Horyzont 2020” będą realizowane przy wykorzystaniu form finansowania określonych w rozporządzeniu finansowym, w szczególności dotacji, nagród, zamówień i instrumentów finansowych. Wszystkie formy finansowania stosuje się w sposób elastyczny w ramach wszystkich celów ogólnych i szczegółowych programu „Horyzont 2020”, przy czym ich zastosowanie określa się na podstawie potrzeb i specyficznych cech danego celu szczegółowego. Szczególną uwagę należy zwrócić na kwestię zapewnienia szerokiego podejścia do innowacji, które nie ogranicza się tylko do opracowania nowych produktów i usług w oparciu o przełomowe rozwiązania naukowe i technologiczne, ale obejmuje również takie aspekty jak wykorzystanie istniejących technologii w nowych zastosowaniach, ciągłe doskonalenie, innowacje pozatechnologiczne i społeczne. Tylko holistyczne podejście do innowacji umożliwia stawianie czoła wyzwaniom społecznym, przyczyniając się jednocześnie do powstania nowych konkurencyjnych przedsiębiorstw i sektorów przemysłu. W szczególności w przypadku wyzwań społecznych oraz technologii wspomagających i przemysłowych szczególny nacisk będzie położony na działania wspierające blisko związane z użytkownikiem końcowym i rynkiem, takie jak demonstracja, pilotaż lub weryfikacja koncepcji. W stosownych przypadkach obejmie on również działania wspierające innowacje społeczne oraz wspieranie podejścia nakierowanego na popyt, takiego jak wstępna normalizacja lub zamówienia przedkomercyjne, zamówienia innowacyjnych rozwiązań, normalizację i inne środki nakierowane na użytkownika pomocne w celu przyspieszenia wprowadzenia innowacyjnych produktów i usług na rynek i ich upowszechniania. Ponadto pozostawi wystarczające pole do oddolnego podejścia oraz otwartych, przejrzystych i szybkich programów w ramach każdego z wyzwań i technologii w celu zapewnienia Europie najlepszych naukowców, przedsiębiorców i przedsiębiorstw dysponujących możliwościami wysunięcia przełomowych, wybranych przez siebie rozwiązań. Szczegółowy sposób ustalania priorytetów w trakcie realizacji programu „Horyzont 2020” obejmuje strategiczne podejście do planowania badań naukowych przy użyciu metod zarządzania ściśle dostosowanych do sytuacji politycznej, które jednocześnie przecinają granice tradycyjnych polityk sektorowych. Będzie ono oparte na niepodważalnych dowodach, analizie i prognozowaniu, przy czym postęp będzie mierzony w odniesieniu do solidnego zestawu wskaźników skuteczności działania. Tego rodzaju przekrojowe podejście do zarządzania umożliwi skuteczną koordynację wszystkich przekrojowych celów szczegółowych i przekrojowych wyzwań programu „Horyzont 2020”, które należy uwzględnić, takich jak np. zrównoważenie, zmiana klimatu lub nauki o morzu i technologie morskie. Również wyznaczanie priorytetów zostanie oparte na rozmaitych koncepcjach i poradach. W stosownych przypadkach jego zakres obejmie grupy niezależnych ekspertów specjalnie ustanowione w celu udzielania porad dotyczących realizacji programu „Horyzont 2020” lub jego celów szczegółowych. Eksperci wchodzący w skład tych grup powinni dysponować wiedzą fachową i znajomością przedmiotu na odpowiednim poziomie w określonych dziedzinach oraz reprezentować różnorodne doświadczenia zawodowe, w tym zaangażowanie w przemyśle i w działaniach społeczeństwa obywatelskiego. Przy wyznaczaniu priorytetów można też uwzględnić strategiczne programy badawcze europejskich platform technologicznych lub realizacje europejskich partnerstw innowacyjnych. W stosownych przypadkach partnerstwa publiczno-publiczne i publiczno-prywatne wspierane w ramach programu „Horyzont 2020” również wniosą wkład w proces wyznaczania priorytetów i w ich realizację zgodnie z przepisami określonymi w programie „Horyzont 2020”. Również systematyczne współdziałania z obywatelami będącymi końcowymi użytkownikami i organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, z wykorzystaniem odpowiednich metodologii takich jak konferencje w sprawie porozumienia, oceny technologii pozwalających na wspólne tworzenie lub bezpośrednie zaangażowanie w procesy w zakresie badań i innowacji będą stanowić podstawę procesu wyznaczania priorytetów. Ponieważ program „Horyzont 2020” obejmuje okres siedmiu lat, gospodarczy, społeczny i polityczny kontekst jego działania może ulec w tym czasie istotnym zmianom. Program „Horyzont 2020” musi być zdolny do dostosowania się do tych zmian. Z tego względu w ramach każdego spośród jego celów szczegółowych będzie zapewniona możliwość przyznania dodatkowego wsparcia na działania wykraczające poza opisy zamieszczone poniżej w przypadku, gdy wystąpi uzasadniona konieczność uwzględnienia istotnych zmian, potrzeb politycznych lub nieprzewidzianych wydarzeń. 1.2. Nauki społeczne i humanistyczne Badania naukowe w dziedzinie nauk społecznych i humanistycznych zostaną w pełni uwzględnione w każdym spośród celów ogólnych programu „Horyzont 2020”. Wiąże się z tym wiele okazji wspierania tego rodzaju badań przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych, w ramach działań Marie Curie lub celu szczegółowego „Infrastruktury badawcze”. Nauki społeczne i humanistyczne zostały też włączone ze względu na fakt, iż stanowią zasadniczy element działań koniecznych do stawienia czoła każdemu z wyzwań społecznych w celu wzmocnienia ich oddziaływania. Działanie te obejmują: zrozumienie czynników wpływających na zdrowie i optymalizację skuteczności systemów opieki zdrowotnej, wspieranie polityk ukierunkowanych na aktywizację obszarów wiejskich i propagowanie świadomego wyboru wśród konsumentów, podejmowanie wiarygodnych decyzji w zakresie polityki energetycznej oraz zapewnienia przyjaznej dla konsumentów europejskiej sieci energetycznej, wspieranie polityki dotyczącej transportu i prognozowania w oparciu o udowodnione dane, wspieranie strategii ukierunkowanych na łagodzenie skutków zmiany klimatu i strategii adaptacyjnych, inicjatywy w zakresie efektywności wykorzystania zasobów oraz środki zmierzające w kierunku ekologicznej i zrównoważonej gospodarki. Dodatkowo w ramach celu szczegółowego „Integracyjne, innowacyjne i bezpieczne społeczeństwa” wspierane będą badania naukowe w dziedzinie nauk społecznych i humanistycznych dotyczące takich kwestii horyzontalnych jak stworzenie warunków dla inteligentnego i zrównoważonego wzrostu, przemiany społeczne w społeczeństwach europejskich, innowacje społeczne, innowacje w sektorze publicznym lub rola Europy na świecie. 1.3. Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) Program „Horyzont 2020” przewiduje zachęty i wsparcie dla zintegrowanego udziału MŚP we wszystkich celach szczegółowych programu. Zgodnie z art. 18 programu „Horyzont 2020” specjalne środki określone w celu szczegółowym „Innowacje w MŚP” (specjalny instrument preznaczony dla MŚP) mają zastosowanie w celu szczegółowym „Wiodąca pozycja w zakresie technologii wspomagających i przemysłowych” oraz w części III „Wyzwania społeczne”. Oczekuje się, że zintegrowane podejście sprawi, iż około 15 % ich połączonych budżetów zostanie przeznaczone na rzecz MŚP. 1.4. Dostęp do finansowania ryzyka Program „Horyzont 2020” ułatwi przedsiębiorstwom i innym organizacjom uzyskanie dostępu do kredytów, gwarancji i środków finansowych za pośrednictwem dwóch instrumentów. Instrument dłużny przyczyni się do zapewnienia kredytów pojedynczym beneficjentom, przeznaczonych na inwestycje w zakresie badań naukowych i innowacji; przyznania gwarancji beneficjentom finansowym udzielającym kredytu beneficjentom; umożliwi łączenie kredytów i gwarancji oraz gwarancji lub poręczeń w ramach krajowych i regionalnych systemów finansowania dłużnego. Będzie on obejmował „okienko” dla MŚP, przeznaczone dla MŚP ukierunkowanych na badania naukowe i innowacje, oferujące pożyczki uzupełniające finansowanie MŚP z instrumentu pożyczkowo-gwarancyjnego w ramach programu dotyczącego konkurencyjności przedsiębiorstw i MŚP. Instrument kapitałowy zapewni pojedynczym przedsiębiorstwom na wczesnym etapie („start-up window”) kapitał typu venture lub mezzanine. Instrument ten umożliwi inwestycje w fazie ekspansji i wzrostu, w połączeniu z instrumentem kapitałowym na rzecz wzrostu w ramach programu dotyczącego konkurencyjności przedsiębiorstw i MŚP, w tym w fundusze funduszy. Instrumenty te będą elementem centralnym działań wchodzących w zakres celu szczegółowego „Dostęp do finansowania ryzyka”, ale mogą również być wykorzystane na potrzeby innych celów szcczególnych programu „Horyzonr 2020”. Instrument kapitałowy oraz „okienko” dla MŚP instrumentu dłużnego będą wdrożone jako część dwóch instrumentów finansowych UE oferujących wsparcie kapitałowe i dłużne na rzecz badań naukowych i innowacji oraz wzrostu MŚP, w połączeniu z instrumentem kapitałowym i dłużnym w ramach programu dotyczącego konkurencyjności przedsiębiorstw i MŚP. 1.5. Komunikacja i upowszechnianie Kluczową wartość dodaną badań naukowych i innowacji finansowanych na poziomie Unii stanowi możliwość upowszechniania i komunikowania wyników w skali całego kontynentu w celu wzmocnienia ich oddziaływania. Z tego względu we wszystkich celach szczegółowych programu „Horyzont 2020” uwzględniono specjalne wsparcie dla działań w zakresie upowszechniania (w tym poprzez zapewnienie otwartego dostępu do wyników badań), komunikacji i dialogu, ze szczególnym podkreśleniem kwestii komunikowania wyników użytkownikom końcowym, obywatelom, organizacjom społeczeństwa obywatelskiego, przedstawicielom przemysłu i decydentom. W tym celu w ramach programu „Horyzont 2020” można korzystać z sieci przekazywania informacji. Podejmowane w związku z programem „Horyzont 2020” działania w zakresie komunikacji mają również na celu dążenie do podniesienia publicznej świadomości na temat znaczenia badań naukowych i innowacji poprzez publikacje, wydarzenia, bazy danych, witryny internetowe lub ukierunkowane korzystanie z mediów społecznych. 2. Współpraca międzynarodowa Współpraca międzynarodowa z partnerami w państwach trzecich jest konieczna w dążeniu do skutecznej realizacji wielu celów szczegółowych określonych w programie „Horyzont 2020”, w szczególności odnoszących się do polityk zewnętrznych i zobowiązań międzynarodowych Unii. Dotyczy to wszystkich wyzwań społecznych zawartych w programie „Horyzont 2020”, które mają globalny charakter. Ponadto w przypadku badań pionierskich i podstawowych współpraca międzynarodowa ma zasadnicze znaczenie dla czerpania korzyści z możliwości stwarzanych przez powstające sektory nauki i technologii. Dla wzmocnienia globalnej współpracy kluczowe znaczenie ma więc propagowanie międzynarodowej mobilności naukowców i personelu innowacyjnego. Działania na poziomie międzynarodowym mają równie istotne znaczenie dla zwiększenia konkurencyjności przemysłu europejskiego poprzez zachęcanie do stosowania nowych technologii i handlowania nimi, np. poprzez opracowanie międzynarodowych norm i wytycznych dotyczących interoperacyjności, oraz zachęcanie do zatwierdzania i stosowania rozwiązań europejskich poza Europą. Centralnym punktem kwestii współpracy międzynarodowej w programie „Horyzont 2020” będzie współpraca z trzema głównymi grupami krajów, do których należą: 1) uprzemysłowione i powstające gospodarki; 2) kraje zainteresowane rozszerzeniem i kraje polityki sąsiedztwa; oraz 3) kraje rozwijające się. W stosownych przypadkach w ramach programu „Horyzont 2020” stosowane będą zachęty do współpracy na poziomie regionalnym lub międzynarodowym. Współpraca międzynarodowa w zakresie badań i innowacji stanowi kluczowy aspekt globalnych zobowiązań Unii i ma do odegrania ważną rolę w partnerstwie Unii z krajami rozwijającymi się, np. w dążeniu do osiągnięcia Milenijnych Celów Rozwoju. W art. 21 programu „Horyzont 2020” określono ogólne zasady uczestnictwa dla organizacji z państw trzecich i organizacji międzynarodowych. Ponieważ z reguły w przypadku badań i innowacji otwartość wobec państw trzecich jest źródłem znaczących korzyści, w programie „Horyzont 2020” zostanie zachowana zasada ogólnej otwartości, przy jednoczesnym zachęcaniu do zapewnienia wzajemnego dostępu do programów państw trzecich. Jednak w wielu obszarach ze względu na ochronę interesu europejskiego może być zalecane bardziej ostrożne podejście. Ponadto realizowane będą liczne ukierunkowane działania charakteryzujące się strategicznym podejściem do kwestii współpracy międzynarodowej, oparte na wspólnym interesie i wzajemnych korzyściach oraz zachęcające do koordynacji i synergii z działaniami państw członkowskich. W ich zakres wchodzi mechanizm wspierania wspólnych zaproszeń oraz możliwość współfinansowania programów z państwami trzecimi lub organizacjami międzynarodowymi. Przykładowymi dziedzinami rozwijania tego rodzaju strategicznej współpracy międzynarodowej są: a) kontynuacja „Partnerstwa między Europą a krajami rozwijającymi się w zakresie badań klinicznych” (EDCTP2) obejmującego badania kliniczne dla celów interwencji medycznych w zwalczaniu HIV, malarii i gruźlicy; b) wspieranie „Pionierskiego programu w dziedzinie nauk humanistycznych” poprzez roczny abonament w celu umożliwienia państwom członkowskim Unii spoza Grupy G7 korzystania w pełni z dofinansowania zapewnianego w ramach tego programu; c) międzynarodowe konsorcjum dotyczące rzadkich chorób, z udziałem wielu państw członkowskich Unii i państw trzecich. Inicjatywa ta ma na celu opracowanie do 2020 r. testów diagnostycznych dla większości rzadkich chorób oraz 200 nowych metod ich leczenia; d) wspieranie działań międzynarodowego forum w zakresie ekologicznej gospodarki opartej na wiedzy i Grupy Zadaniowej UE-USA w dziedzinie badań biotechnologicznych oraz powiązań w zakresie współpracy z odpowiednimi organizacjami i inicjatywami międzynarodowymi (takimi jak globalne sojusze w zakresie badań naukowych dotyczących gazów cieplarnianych w rolnictwie i zdrowia zwierząt); e) uczestnictwo w procesach i inicjatywach wielostronnych takich jak Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC), międzyrządowa platforma ds. Różnorodności biologicznej i funkcji ekosystemu (IPBES) oraz Grupa ds. Obserwacji Ziemi (GEO); f) rozmowy dotyczące przestrzeni kosmicznej prowadzone między Unią, Stanami Zjednoczonymi Ameryki i Rosją – dwoma głównymi krajami wysyłającymi w przestrzeń kosmiczną statki załogowe – są wyjątkowo cenną inicjatywą i stanowią podstawę do ustanowienia współpracy strategicznej w zakresie partnerstw w dziedzinie przestrzeni kosmicznej, takich jak Międzynarodowa Stacja Kosmiczna lub wyrzutnie, jak również współpracy w ramach najnowszych projektów odotyczących badań, rozwoju technologicznego i demonstracji w zakresie przestrzeni kosmicznej. 3. Komplementarność i działania przekrojowe Centralnymi punktami programu „Horyzont 2020” są cele określone w ramach jego trzech głównych części, do których należą: tworzenie doskonałej bazy naukowej, osiągnięcie wiodącej pozycji w przemyśle i stawianie czoła wyzwaniom społecznym. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na zapewnienie wystarczającej koordynacji między tymi częściami programu oraz na pełne wykorzystanie synergii wytworzonej między wszystkimi celami szczegółowymi w celu maksymalizacji ich połączonego oddziaływania na unijne cele polityczne wyższego szczebla. Cele programu „Horyzont 2020” będą więc realizowane poprzez położenie silnego nacisku na znajdowanie efektywnych rozwiązań, daleko wykraczające poza zakres podejścia opartego na tradycyjnych dziedzinach nauki i technologii oraz sektorach gospodarki. Wprowadzone będą zachęty do działań przekrojowych łączących część I „Doskonała baza naukowa” z wyzwaniami społecznymi oraz technologiami wspomagającymi i przemysłowymi w celu wspólnego rozwijania nowych dziedzin wiedzy, przyszłych i powstających technologii, infrastruktur badawczych oraz kluczowych kompetencji. Infrastruktury badawcze będą ponadto przygotowane do szerszego wykorzystania w społeczeństwie, np. przez służby publiczne, w propagowaniu nauki, bezpieczeństwa cywilnego i kultury. Ponadto w trakcie realizacji proces wyznaczania priorytetów w działaniach bezpośrednich Wspólnego Centrum Badawczego oraz działalności Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii (EIT) będzie odpowiednio skoordynowany z innymi częściami programu „Horyzont 2020”. W wielu przypadkach skuteczne wnoszenie wkładu w cele strategii „Europa 2020” i „Unia innowacji” będzie wymagało opracowania interdyscyplinarnych rozwiązań o charakterze przekrojowym w odniesieniu do wielu naukowych celów programu „Horyzont 2020”. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na odpowiedzialne badania naukowe i innowacje. Uwzględniona zostanie stanowiąca zagadnienie przekrojowe kwestia płci w celu naprawienia braku równowagi między sytuacją kobiet i mężczyzn oraz włączenia wymiaru płci w zakres planowania i treść badań naukowych i innowacji. Program „Horyzont 2020” zawiera specjalne przepisy, które mają na celu zachęcanie do tego rodzaju działań przekrojowych, w tym poprzez efektywne łączenie środków budżetowych. Ponadto w przypadku wyzwań społecznych i technologii wspomagających i przemysłowych zawiera np. możliwość skorzystania z przepisów dotyczących instrumentów finansowych i specjalnego instrumentu przeznaczonego dla MŚP. Działanie przekrojowe ma też istotne znaczenie dla stymulowania wzajemnych oddziaływań między wyzwaniami społecznymi a technologiami wspomagającymi i przemysłowymi, które są konieczne dla uzyskania znaczących przełomowych rozwiązań technologicznych. Do przykładowych obszarów, w których można rozwijać tego rodzaju oddziaływania wzajemne, należą: dziedzina e-zdrowia, inteligentne sieci, inteligentne systemy transportu, włączenie ochrony klimatu, nanomedycyna, nowoczesne materiały dla lekkich pojazdów lub opracowanie procesów i produktów przemysłowych opartych na biologii. Zostanie więc udzielone wsparcie na rzecz osiągnięcia silnej synergii między wyzwaniami społecznymi a rozwojem rodzajowych technologii wspomagających i przemysłowych. Będą one zdecydowanie wzięte pod uwagę podczas opracowywania wieloletnich strategii i wyznaczania priorytetów w ramach każdego z wyżej wymienionych celów szczegółowych. W tym celu zainteresowane strony reprezentujące różne spojrzenia muszą wykazać pełne zaangażowanie w ich realizację, a w wielu przypadkach konieczne będą działania na rzecz połączenia środków finansowych przeznaczonych na dane technologie wspomagające i przemysłowe oraz wyzwania społeczne. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na kwestię koordynacji działań finansowanych w ramach programu „Horyzont 2020” z działaniami wspieranymi w ramach innych unijnych programów finansowania, takimi jak wspólna polityka rolna, wspólna polityka rybołówstwa lub Erasmus dla wszystkich: unijny program dotyczący edukacji, szkolenia, młodzieży i sportu oraz programu „Zdrowie na rzecz wzrostu”. Odnosi się to również do odpowiedniego połączenia ze środkami finansowymi funduszu spójności, gdy wspieranie tworzenia potencjału w zakresie badań naukowych i innowacji na poziomie regionalnym może pełnić funkcję „schodów wiodących do doskonałości”, ustanowienia regionalnych ośrodków doskonałości, które może przyczynić się do zmniejszenia podziału w Europie pod względem innowacyjności, lub wspierania demonstracji w wielkiej skali i projektów linii pilotażowych, które mogą okazać się pomocne w osiągnięciu w Europie celu, jakim jest wiodąca pozycja w przemyśle. 4. Partnerstwo Osiągnięcie w Europie zrównoważonego wzrostu wymaga optymalizacji wkładu wnoszonego przez podmioty publiczne i prywatne. Optymalizacja ta ma zasadnicze znaczenie dla konsolidacji europejskiej przestrzeni badawczej oraz realizacji inicjatyw „Unia innowacji”, „Agenda cyfrowa” oraz innych inicjatyw przewodnich strategii „Europa 2020”. Ponadto odpowiedzialne prowadzenie badań i innowacji wymaga stosowania najlepszych rozwiązań wynikających z wzajemnych oddziaływań między partnerami reprezentującymi różne spojrzenia, ale mającymi wspólne interesy. W programie „Horyzont 2020” określono zakres i przejrzysty zestaw kryteriów dotyczących stanowienia partnerstw publiczno-publicznych i publiczno-prywatnych. Partnerstwa publiczno-prywatne mogą opierać się na ustaleniach umownych między podmiotami publicznymi i prywatnymi, a w ograniczonej liczbie przypadków mogą stanowić formalne partnerstwa publiczno-prywatne (np. wspólne inicjatywy technologiczne i inne wspólne przedsiębiorstwa). Istniejące partnerstwa publiczno-publiczne i publiczno-prywatne mogą uzyskać wsparcie w ramach programu „Horyzont 2020”, jeżeli uwzględniają cele tego programu, spełniają kryteria określone w programie „Horyzont 2020” i wykazały się znaczącymi postępami w ramach siódmego programu ramowego w zakresie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (7PR). Inicjatywy podejmowane na mocy art. 185 Traktatu, wspierane w ramach 6PR lub 7PR, które mogą uzyskać dalsze dofinansowanie na wyżej podanych warunkach, obejmują: partnerstwo między Europą a krajami rozwijającymi się w zakresie badań klinicznych (EDCTP), nowoczesne technologie w służbie osobom starszym (AAL), Program Badawczo-Rozwojowy na rzecz Morza Bałtyckiego (BONUS), program Eurostars oraz europejski program badań metrologicznych. Ponadto dodatkowe dofinansowanie może być przyznane na rzecz europejskiego stowarzyszenia badań nad energią (EERA) ustanowionego w ramach strategicznego planu w dziedzinie technologii energetycznych (plan SET). Wspólne przedsiębiorstwa ustanowione w ramach 7PR na mocy art. 187 Traktatu, którym można przyznać dodatkowe wsparcie na wyżej wymienionych warunkach, obejmują: inicjatywę w sprawie leków innowacyjnych (IMI), „Czyste niebo”, projekt badawczy ATM w jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej (SESAR), technologie ogniw paliwowoych I technologie wodorowe (FCH) oraz systemy wbudowane (ARTEMIS) i technologie nanoelektroniczne (ENIAC). Dwie oostatnie można połączyć w pojedynczą inicjatywę. Inne wspierane w ramach 7PR partnerstwa publiczno-prywatne, którym można przyznać dodatkowe wsparcie na wyżej wymienionych warunkach, obejmują: fabryki jutra, budynki efektywne energetycznie, europejską inicjatywę na rzecz ekologicznych samochodów, Internet jutra. Dodatkowe wsparcie można ponadto przyznać europejskim inicjatywom przemysłowym ustanowionym zgodnie z planem SET. W ramach programu „Horyzont 2020” można zainicjować kolejne partnerstwa publiczno-publiczne i publiczno-prywatne pod warunkiem spełnienia przez nie określonych kryteriów. Do tej grupy należą partnerstwa w zakresie technologii informacyjnych i komunikacyjnych w dziedzinie fotoniki i robotyki, zrównoważonych przemysłów przetwórczych, sektorów przemysłu opartych na biologii oraz technologii bezpieczeństwa w zakresie nadzoru granic morskich. Część I Doskonała baza naukowa 1. Europejska Rada ds. Badań Naukowych Europejska Rada ds. Badań Naukowych (ERBN) będzie propagować najwyższej klasy badania pionierskie. Z jednej strony badania na granicy obecnego zrozumienia i poza nią mają decydujące znaczenie dla dobrobytu gospodarczego i społecznego, natomiast z drugiej strony są z natury rzeczy ryzykownym przedsięwzięciem umożliwiającym postępy w nowych i ambitnych obszarach badawczych i odznaczają się brakiem granic oddzielających poszczególne dyscypliny. W celu stymulowania znaczących postępów na granicach poznania ERBN będzie wspierać indywidualne zespoły w prowadzeniu badań w dowolnej dziedzinie naukowych i technologicznych badań podstawowych wchodzącej w zakres programu „Horyzont 2020”, w tym w naukach inżynieryjnych, społecznych i humanistycznych. W stosownych przypadkach, w zależności od celów ERBN i potrzeb w zakresie skutecznej realizacji, mogą zostać uwzględnione szczególne tematy badawcze lub grupy docelowe (np. naukowcy nowego pokolenia/powstające zespoły). Szczególna uwaga zostanie poświęcona powstającym i szybko rozwijającym się obszarom na granicy wiedzy oraz dotyczącym kilku dyscyplin. Niezależni naukowcy z dowolnego kraju na świecie i w dowolnym wieku, łącznie z początkującymi naukowcami, których celem jest zostanie samodzielnymi niezależnymi kierownikami badawczymi, ,uzyskają wsparcie, które umożliwi im prowadzenie badań w Europie. Program będzie kierował się podejściem opartym na „inspirowaniu przez naukowców”. Oznacza to, że ERBN będzie wspierać projekty dotyczące zagadnień wybranych samodzielnie przez naukowców, które mieszczą się w zakresie zaproszeń do składania wniosków. Wnioski będą oceniane jedynie na podstawie kryterium doskonałości w ramach oceny niezależnych ekspertów oraz przy uwzględnieniu wysokiej jakości pracy nowych grup, naukowców nowego pokolenia, jak również zespołów o ustalonej pozycji i przy zwróceniu szczególnej uwagi na wnioski o wybitnie pionierskim charakterze i odpowiednio wysokim stopniu ryzyka. ERBN będzie pełnić funkcję organu udzielającego wsparcia finansowego w oparciu o wyniki prac naukowych, w skład którego wchodzi niezależna rada naukowa wspierana przez specjalną, mającą ograniczone rozmiary i efektywną kosztowo, jednostkę ds. realizacji. Rada naukowa ERBN ustanowi ogólną strategię naukową i będzie w pełni upoważniona do decydowania o rodzaju badań, które będą dofinansowane. Rada naukowa ustanowi program prac, aby spełnić cele ERBN oparte na jej strategii naukowej. Rada ustali konieczne inicjatywy współpracy międzynarodowej zgodnie ze swoją strategią naukową, łącznie z działaniami informacyjnymi, w celu zwiększenia widoczności systemów finansowania ERBN przeznaczonych dla najlepszych naukowców z pozostałej części świata. Rada naukowa będzie stale monitorować działanie ERBN i rozważać najlepsze sposoby osiągnięcia szerszych celów. W miarę potrzeb rozwinie wprowadzoną przez ERBN kombinację środków wsparcia, aby móc reagować na powstające potrzeby. ERBN będzie dążyć do doskonałości w swoich działaniach. Koszty administracyjne i pracownicze ponoszone przez ERBN z tytułu działania rady naukowej i specjalnej jednostki ds. realizacji będą zgodne z zasadami zarządzania o ograniczonych rozmiarach i efektywnego kosztowo. Wydatki administracyjne będą utrzymywane na najniższym możliwym poziomie, przy zapewnieniu zasobów koniecznych do realizacji na najwyższym poziomie, w celu przeznaczenia możliwie dużych środków finansowych na badania pionierskie. ERBN będzie przyznawać stypendia i dotacje zgodnie z prostymi procedurami koncentrującymi się na doskonałości, zachęcającymi do wykazania inicjatywy i łączącymi elastyczność z odpowiedzialnością. Będzie stale poszukiwać kolejnych sposobów na uproszczenie i udoskonalenie swoich procedur w celu zapewnienia spełnienia tych zasad. Biorąc pod uwagę wyjątkową strukturę i rolę ERBN jako organu udzielającego wsparcia finansowego w oparciu o wyniki prac naukowych, realizacja działań ERBN i zarządzanie nimi będzie na bieżąco podlegać przeglądowi i ocenie, przy pełnym zaangażowaniu rady naukowej, w celu oceny jej osiągnięć oraz dostosowania i doskonalenia procedur i struktur na podstawie doświadczeń. 1.1. Rada naukowa Aby wypełniać zadania określone w art. 7, rada naukowa będzie wykonywać niżej wymienione działania. 1) Strategia naukowa: – stanowienie ogólnej strategii naukowej ERBN przy uwzględnieniu możliwości oraz potrzeb naukowych w Europie; – stałe opracowywanie, zgodnie ze strategią naukową, programu prac i niezbędnych zmian, łącznie z zaproszeniami do składania wniosków, kryteriami oraz, w razie potrzeby, określaniem szczególnych tematów lub grup docelowych (np. młode/powstające zespoły). 2) Zarządzanie naukowe, monitorowanie i kontrola jakości: – określanie stanowiska, jeśli jest to właściwe z naukowego punktu widzenia, w sprawie realizacji zaproszeń do składania wniosków i zarządzania nimi, kryteriów oceny oraz procedur oceny niezależnych ekspertów, łącznie z wyborem ekspertów, metod oceny niezależnych ekspertów i oceny wniosków oraz koniecznych zasad i wytycznych dotyczących realizacji, na podstawie których pod nadzorem rady naukowej wybierane będą wnioski objęte dofinansowaniem; a także innych zagadnień wpływających na osiągnięcia i skutki działań ERBN oraz jakości prowadzonych badań, łącznie z podstawowymi postanowieniami zawartymi we wzorze umowy ERBN w sprawie przyznania dotacji; – monitorowanie jakości działań, ocena realizacji i osiągnięć, zalecenia w zakresie korygujących lub przyszłych działań. 3) Komunikacja i upowszechnianie: – zapewnienie komunikowania działań i osiągnięć ERBN środowisku naukowemu i najważniejszym zainteresowanym stronom; – systematyczne przedstawianie Komisji sprawozdań z działalności. Rada naukowa w pełni nadzoruje decyzje określające rodzaj badań, które mają otrzymać dofinansowanie, oraz jest gwarantem jakości działania z punktu widzenia nauki. W stosownych przypadkach rada naukowa będzie zasięgała opinii środowiska naukowego, inżynierów lub środowiska uczonych. Członkowie rady naukowej otrzymują wynagrodzenie za wykonywanie powierzonych im zadań w formie honorariów oraz, w stosownych przypadkach, zwrotu kosztów podróży i kosztów utrzymania. Przewodniczący ERBNna okres mianowania zamieszka w Brukseli i przeznaczy większą część swojego czasu na[17] sprawy ERBN. Jego wynagrodzenie będzie ustalone na poziomie odpowiadającym ścisłemu kierownictwu Komisji. Rada naukowa wybiera spośród swych członków trzech wiceprzewodniczących, którzy wspomagają przewodniczącego w jego funkcjach reprezentacyjnych i organizacyjnych. Mogą oni również posiadać tytuł wiceprzewodniczącego Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych. Trzech wiceprzewodniczących rady naukowej otrzyma wsparcie w celu zapewnienia odpowiedniej lokalnej pomocy administracyjnej w ich macierzystych instytutach. 1.2. Specjalna jednostka ds. realizacji Zgodnie z programem prac specjalna jednostka ds. realizacji będzie odpowiedzialna za wszystkie aspekty administracyjne realizacji i wykonania programu. Będzie ona w szczególności realizować procedury oceny, procedury oceny niezależnych ekspertów oraz proces wyboru zgodnie z zasadami strategii ustanowionej przez radę naukową oraz zapewni finansowe i naukowe zarządzanie dotacjami. Specjalna jednostka ds. realizacji będzie wspierać radę naukową w wykonywaniu przez nią wszystkich wyżej określonych zadań, zapewni dostęp do niezbędnej dokumentacji i danych znajdujących się w jej posiadaniu oraz będzie na bieżąco informować radę naukową o swojej działalności. W celu zapewnienia skutecznych kontaktów ze specjalną jednostką ds. realizacji w zakresie strategii i spraw operacyjnych kierownictwo rady naukowej i dyrektor jednostki będą regularnie odbywać posiedzenia koordynacyjne. ERBN będzie zarządzana przez pracowników zatrudnionych specjalnie w tym celu, w tym w miarę potrzeb przez urzędników instytucji unijnych; zakres zarządzania obejmie wyłącznie rzeczywiste potrzeby administracyjne w celu zapewnienia stabilności i ciągłości niezbędnych do skutecznego zarządzania. 1.3. Rola Komisji Aby wypełniać obowiązki określone w art. 6, 7 i 8, Komisja: – zapewnia ciągłość i przedłużenie kadencji rady naukowej i zapewnia wsparcie stałemu komitetowi identyfikacyjnemu do celów identyfikacji przyszłych członków rady naukowej; – zapewnia ciągłość działania specjalnej jednostki ds. realizacji oraz powierzanie jej zadań i obowiązków, z uwzględnieniem opinii rady naukowej; – mianuje dyrektora i personel wyższego szczebla specjalnej jednostki ds. realizacji, z uwzględnieniem opinii rady naukowej; – zapewnia przyjęcie w terminie programu prac, stanowisk dotyczących realizacji metodologii oraz koniecznych przepisów wykonawczych określonych w zasadach ERBN dotyczących składania wniosków oraz we wzorze umowy ERBN w sprawie przyznania dotacji, z uwzględnieniem opinii rady naukowej; – regularnie informuje komitet programowy o realizacji programu. 2. Przyszłe i powstające technologie Działania w obszarze przyszłych i powstających technologii (Future and Emerging Technologies - FET) przyczynią się do sprecyzowania różnych uzasadnień udzielania pomocy, od całkowicie otwartych po różne stopnie strukturyzacji zagadnień, społeczności i finansowania, zorganizowane w różnym stopniu wokół trzech filarów: 2.1. FET – inicjatywy otwarte (FET Open): wspieranie nowych koncepcji Wspieranie dużego pakietu nowo powstałych, wspólnych i obciążonych wysokim ryzykiem wizjonerskich projektów badawczych w obszarze nauki i technologii jest konieczne, aby skutecznie zbadać nowe podstawy radykalnie nowych technologii przyszłości. Działanie to, poprzez swój wyraźnie nienastawiony na krótkoterminowe wyniki i nienakazowy charakter, dopuszcza nowe koncepcje, niezależnie od tego, kiedy i gdzie powstają, w najszerszym możliwym zakresie tematów i dyscyplin. Czuwanie nad tak kruchymi koncepcjami wymaga zręcznego, interdyscyplinarnego podejścia pozbawionego negatywnego postrzegania kwestii ryzyka, które dalece wykracza poza sferę ściśle technologiczną. Przyciąganie i zachęcanie nowych podmiotów o dużym potencjale, takich jak młodzi naukowcy i najbardziej zaawansowane technicznie MŚP, do udziału w badaniach naukowych i innowacjach ma ponadto istotne znaczenie dla wychowania przyszłych liderów nauki i przemysłu. 2.2. FET - inicjatywy proaktywne (FET Proactive): wspieranie powstających tematów i społeczności Nowym obszarom i tematom trzeba pozwolić dojrzeć; w tym celu należy działać na rzecz organizowania powstających społeczności oraz wspierania planowania i rozwoju tematów badawczych, które mogą prowadzić do zmian. Główne korzyści wynikające z tego organizacyjnego, ale i odkrywczego podejścia obejmują powstające nowe obszary, których nie można jeszcze ująć w planach badań przemysłowych, a także rozrastające się i organizujące wokół nich społeczności badawcze. Oznacza to przejście od współpracy niewielkiej liczby naukowców do pakietu projektów, z których każdy odnosi się do aspektów tematu badawczego i wyników wymiany. 2.3. FET – projekty modelowe: stawianie czoła wielkim interdyscyplinarnym wyzwaniom nauki i technologii Inicjatywy badawcze wchodzące w zakres tego wyzwania są ukierunkowane na postęp naukowy, charakteryzują się wielką skalą, są wielodyscyplinarne i zorganizowane wokół wspólnej, stanowiącej cel wizji. Stawiają czoła wielkim wyzwaniom nauki i technologii, które wymagają współpracy w ramach wielu dyscyplin, społeczności i programów. Postęp naukowy powinien zapewnić mocne i szerokie podstawy dla przyszłych innowacji technologicznych i ich wykorzystania w gospodarce, a także nowe korzyści dla społeczeństwa. Dominujący charakter i skala sugerują, że ich realizacja jest możliwa jedynie w wyniku wspólnego długotrwałego wysiłku (o okresie trwania rzędu 10 lat). Działania w obszarze trzech filarów FET uzupełnia szeroki zakres działań sieciowych i środowiskowych, które mają na celu utworzenie urodzajnej i tętniącej życiem, europejskiej bazy koncentrujących się na postępie badań naukowych ukierunkowanych na przyszłe technologie. Przyczynią się do przyszłego rozwoju działań w zakresie FET, wspierania dyskusji o skutkach nowych technologii oraz do ich przyspieszenia. 2.4. Szczególne aspekty realizacji Komitet doradczy ds. FET przedstawi opinie zainteresowanych stron na temat ogólnej strategii naukowej, łącznie z definicją programu prac. Program FET pozostanie programem opartym na wynikach naukowych, wspieranym przez niewielką i skuteczną jednostkę ds. realizacji. Zostaną przyjęte proste procedury administracyjne w celu utrzymania w centrum uwagi kwestii wysokiej jakości w zakresie innowacji technologicznych ukierunkowanych na wyniki naukowe, zachęcania do wykazania inicjatywy oraz połączenia elastyczności z odpowiedzialnością. Dla zbadania sceny naukowej w obszarze FET (np. analizy dokumentacji) i zaangażowania zainteresowanych społeczności (np. w formie konsultacji) zostaną wykorzystane najbardziej odpowiednie podejścia. Celem będzie stałe doskonalenie oraz poszukiwanie kolejnych sposobów uproszczenia i doskonalenia procedur, aby zapewnić przestrzeganie tych zasad. Zostaną przeprowadzone oceny skuteczności i wpływu działań w obszarze FET jako uzupełnienie działań podejmowanych na poziomie programu. Biorąc pod uwagę misję obejmującą wspieranie badań koncentrujących się na wynikach naukowych i ukierunkowanych na przyszłe technologie, działania w obszarze FET wymuszają dążenie do współpracy podmiotów z obszaru nauki, technologii i innowacji. Z tego względu działania w obszarze FET powinny odgrywać rolę aktywnego katalizatora procesu stymulowania nowych sposobów myślenia, nowych praktyk i nowych form współpracy. Inicjatywy otwarte FET grupują działania obejmujące całkowicie oddolne poszukiwanie obiecujących nowych koncepcji. Wysoki poziom ryzyka wiążący się z każdą tego rodzaju koncepcją jest równoważony przez prowadzenie badań nad wieloma koncepcjami. Efektywność oceniana z punktu widzenia czasu i zasobów, niski koszt zaniechania dla wnioskodawców oraz bezsprzeczna otwartość na niekonwencjonalne i interdyscyplinarne koncepcje są podstawowymi cechami tych działań. Łatwe i szybkie systemy ciągłego składania wniosków będą sprzyjać poszukiwaniom obiecujących nowych koncepcji badawczych o wysokim poziomie ryzyka i będą zawierać wskazówki dla nowych podmiotów o wysokim potencjale w zakresie innowacji, takich jak młodzi naukowcy i najbardziej zaawansowane technicznie MŚP. Uzupełnią je działania aktywnie pobudzające do kreatywnego i niekonwencjonalnego sposobu myślenia. FET - inicjatywy proaktywne. W ramach tego działania regularnie ogłaszane są zaproszenia dotyczące kilku innowacyjnych tematów o wysokim stopniu ryzyka i wysokim potencjale, finansowanych na poziomie umożliwiającym wybór kilku projektów. Projektom sprzyjać będą działania obejmujące budowanie społeczności, które wspierają takie działania jak wspólne wydarzenia, opracowanie nowych programów i planów badawczych. Przy wyborze tematów należy uwzględnić kwestię doskonałości w koncentrujących się na postępie badaniach naukowych ukierunkowanych na przyszłe technologie, potencjał konieczny do utworzenia masy krytycznej oraz oddziaływanie na naukę i technologię. Zrealizowane zostaną liczne konkretne inicjatywy w wielkiej skali (projekty modelowe FET). Będą one oparte na partnerstwach umożliwiających łączenie wkładów Unii, krajowych i prywatnych, będzie je cechować wyważona struktura zarządzania, która zapewnia właścicielom programu wywieranie odpowiedniego wpływu z jednoczesnym zachowaniem znacznego stopnia niezależności i elastyczności w realizacji, umożliwiając ścisłe przestrzeganie w projekcie modelowym zasad szeroko wspieranego planu badań naukowych. Podczas wyboru uwzględnia się wspólny cel, wpływ, integrację zainteresowanych stron i zasobów w ramach spójnego planu badawczego oraz wsparcie udzielane przez zainteresowane strony oraz w ramach krajowych lub regionalnych programów badań naukowych. 3. Działania Marie Curie 3.1. Wspieranie nowych umiejętności poprzez wysokiej jakości szkolenie początkowe naukowców Europa potrzebuje silnej i kreatywnej bazy zasobów ludzkich charakteryzujących się mobilnością między krajami i branżami, łączących we właściwych proporcjach zdolność do innowacji z umiejętnością przekształcania wiedzy i koncepcji w produkty i usługi, z korzyścią dla gospodarki i społeczeństwa. Cel ten można w szczególności osiągnąć poprzez organizację i podnoszenie jakości znacznej części szkoleń początkowych, przeznaczonych dla początkujących naukowców i doktorantów w państwach członkowskich i krajach stowarzyszonych. Wyposażenie początkujących naukowców w różnorodne umiejętności, które umożliwią im stawianie czoła bieżącym i przyszłym wyzwaniom, zapewni następnemu pokoleniu naukowców korzyści w postaci lepszych perspektyw kariery zawodowej zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym, a przy tym podniesie atrakcyjność kariery naukowej wśród młodych ludzi. Działanie będzie realizowane poprzez wspieranie wybranych w drodze konkursu w całej Unii programów szkoleniowych w zakresie badań naukowych, realizowanych przez partnerstwa z udziałem wyższych uczelni, instytucji badawczych, przedsiębiorstw, MŚP i innych podmiotów społeczno-ekonomicznych z różnych krajów w Europie i poza nią. Wsparcie będzie udzielone również pojedynczym instytucjom dysponującym możliwościami zapewnienia otoczenia, które w takim samym stopniu sprzyja rozwojowi. Należy zapewnić elastyczną realizację celów, aby móc uwzględnić różne potrzeby. Zazwyczaj działające z powodzeniem partnerstwa przyjmują postać sieci szkoleniowych w zakresie badań naukowych lub doktoratów przemysłowych, podczas gdy pojedyncze instytucje typowo angażują się w innowacyjne studia doktoranckie. W tych ramach przewiduje się wsparcie dla najlepszych początkujących naukowców z dowolnego kraju, aby mogli uczestniczyć w tak doskonałych programach. Programy szkoleniowe będą ukierunkowane na rozwijanie i poszerzanie podstawowych kompetencji badawczych, podnosząc jednocześnie kreatywność naukowców, promując przedsiębiorczość i umiejętności w zakresie innowacji dostosowane do przyszłych potrzeb rynku pracy. Ponadto w ramach programów będzie zapewnione szkolenie w zakresie kompetencji ponadprzedmiotowych, takich jak umiejętność pracy w zespole, podejmowanie ryzyka, zarządzanie projektami, normalizacja, przedsiębiorczość, etyka, prawa własności intelektualnej, komunikacja i interakcja ze społeczeństwem, które mają zasadnicze znaczenie dla tworzenia, rozwoju, komercjalizacji i rozpowszechniania innowacji. 3.2. Wspieranie doskonałości poprzez mobilność transgraniczną i międzysektorową Europa musi przyciągać najlepszych naukowców, zarówno z Europy, jak i spoza niej. Można to w szczególności osiągnąć poprzez wspieranie atrakcyjnych możliwości kariery zawodowej dla doświadczonych naukowców zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym, oraz zachęcanie ich do zmiany kraju, sektora i dyscypliny w celu zwiększenia ich potencjału w zakresie kreatywności i innowacyjności. Najlepsi lub najbardziej obiecujący doświadczeni naukowcy, niezależnie od narodowości, którzy pragną rozwijać swoje umiejętności poprzez doświadczenie obejmujące mobilność transnarodową lub międzynarodową, otrzymają wsparcie finansowe. Mogą je otrzymać na różnych etapach kariery zawodowej, łącznie z najwcześniejszymi tuż po zdobyciu stopnia doktora lub na równoważnym etapie. Naukowcy ci otrzymają środki finansowe pod warunkiem przeniesienia się z jednego kraju do drugiego w celu poszerzenia lub pogłębienia swoich kompetencji na wyższych uczelniach, w instytucjach badawczych, przedsiębiorstwach, MŚP lub w innych wybranych podmiotach społeczno-ekonomicznych, gdzie będą pracować nad projektami w zakresie badań naukowych i innowacji dostosowanymi do ich osobistych potrzeb i zainteresowań. Wspieranie tymczasowych stanowisk będzie dla nich dodatkową zachętą do przenoszenia się z sektora publicznego do prywatnego lub odwrotnie. Wsparcie będzie również przyznane w przypadku pracy w niepełnym wymiarze godzin, umożliwiającej łączenie stanowisk w sektorze publicznym i prywatnym, w dążeniu do zwiększenia transferu wiedzy między sektorami i jako zachęta do tworzenia nowych przedsiębiorstw. Takie dostosowanie możliwości prowadzenia badań naukowych pomoże obiecującym naukowcom w zdobyciu pełnej niezależności i ułatwi im zmianę ścieżki kariery zawodowej z sektora publicznego na prywatny lub odwrotnie. Aby w pełni wykorzystać istniejący potencjał naukowców, wsparcie będzie udzielane również w przypadku wznowienia kariery naukowej po przerwie. 3.3. Stymulowanie innowacji poprzez proces wzajemnej inspiracji w dziedzinie wiedzy Wyzwania społeczne mają coraz bardziej globalny charakter, a więc współpraca transgraniczna i międzysektorowa jest kluczowa dla skutecznego stawiania im czoła. Zasadniczego znaczenia nabiera więc wymiana wiedzy i koncepcji między sektorem badań naukowych i rynkiem, którą można osiągnąć tylko dzięki związkom międzyludzkim. Zachętą do tego rodzaju wymiany będzie wspieranie elastycznych form wymiany wysoko wykwalifikowanych pracowników obszaru badań i innowacji między sektorami, krajami i dyscyplinami nauki. Europejskie środki finansowe będą przeznaczone na wspieranie krótkoterminowych wymian pracowników sektora badań i innowacji w ramach partnerstw zrzeszających wyższe uczelnie, instytucje badawcze, przedsiębiorstwa, MŚP i inne podmioty społeczno-ekonomiczne w Europie, jak również między Europą i państwami trzecimi, w celu wzmocnienia współpracy międzynarodowej. Możliwości te będą otwarte dla pracowników sektora badań i innowacji na każdym szczeblu kariery zawodowej, od najniższego (absolwenci) po najwyższy (kadra kierownicza), w tym dla personelu administracyjnego i technicznego. 3.4. Zwiększenie wpływu organizacyjnego przez współfinansowanie działań Z punktu widzenia potencjalnej mobilności naukowców w całej Europie w odniesieniu do szkolenia, rozwoju kariery zawodowej i wymiany pracowników stymulowanie programów regionalnych, krajowych lub międzynarodowych w celu wspierania doskonałości i rozpowszechniania najlepszych praktyk programu działań Marie Curie zwiększy jego ilościowe i organizacyjne następstwa. Podniesie też atrakcyjność ośrodków doskonałości w całej Europie. Będzie to możliwe do osiągnięcia poprzez współfinansowanie nowych lub istniejących programów regionalnych, krajowych, prywatnych i międzynarodowych w celu zapoczątkowania i zapewnienia szkoleń w zakresie międzynarodowych, międzysektorowych i interdyscyplinarnych badań naukowych, jak również poprzez transgraniczną i międzysektorową mobilność naukowców i innowacyjnego personelu na każdym szczeblu kariery zawodowej. Pozwoli to wykorzystać synergię między działaniami Unii i działaniami podejmowanymi na poziomie regionalnym i krajowym oraz zwalczać rozdrobnienie w odniesieniu do celów, metod oceny i warunków pracy naukowców. 3.5. Konkretne działania wspierające i polityczne Zasadniczym warunkiem skutecznego stawiania czoła wyzwaniu będzie monitorowanie postępu. Wsparcie w ramach programu zostanie przyznane na opracowanie wskaźników i analizę danych dotyczących mobilności naukowców, ich umiejętności i karier zawodowych w dążeniu do określenia luk w działaniach Marie Curie i zwiększenia ich oddziaływania. W trakcie realizacji tych działań nacisk będzie położony na poszukiwanie synergii i ścisłą koordynację z politycznymi działaniami wspierającymi, które obejmują naukowców, ich pracodawców i fundatorów, prowadzonych w ramach celu „Integracyjne, innowacyjne i bezpieczne społeczeństwa”. Finansowaniem zostaną objęte konkretne działania wspierające inicjatywy ukierunkowane na podnoszenie świadomości znaczenia kariery zawodowej w nauce, jak również działania upowszechniające wyniki badań i innowacji uzyskane dzięki pracom wspieranym w ramach działań Marie Curie. Aby dodatkowo zwiększyć skutki działań Marie Curie, współpraca między (obecnymi i dawnymi) naukowcami uczestniczącymi w działaniach Marie Curie zostanie zacieśniona poprzez wprowadzenie strategii obejmującej świadczone przez nich usługi. Ich zakres będzie sięgał od wspierania forum ułatwiającego kontakty i wymianę między naukowcami, zapewnienia możliwości zbadania szans nawiązania współpracy i znalezienia zatrudnienia, po organizację wspólnych wydarzeń i udział uczestników w działaniach informacyjnych, w których pełnią rolę ambasadorów działań Marie Curie i europejskiej przestrzeni badawczej. 3.6. Szczególne aspekty realizacji Program działań Marie Curie będzie otwarty na działania związane ze szkoleniem i rozwojem karier zawodowych we wszystkich ujętych w Traktacie dziedzinach badań i innowacji, od badań podstawowych po wprowadzanie na rynek nowych technologii i usługi innowacyjne. Wnioskodawcy będą mieli swobodę wyboru zarówno dziedziny badań i innowacji, jak i sektora. Aby umożliwić korzystanie ze światowej bazy wiedzy, program działań Marie Curie będzie otwarty dla naukowców i personelu innowacyjnego, a także dla wyższych uczelni, instytucji badawczych, przedsiębiorstw i innych podmiotów społeczno-ekonomicznych ze wszystkich krajów, w tym z państw trzecich, na warunkach określonych w rozporządzeniu (UE) XX/2012 (Regulamin uczestnictwa). W trakcie prowadzenia wyżej wymienionych działań nacisk będzie położony na zachęcanie przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, a także innych podmiotów ekonomiczno-społecznych, do znacznego udziału w programie w celu pomyślnej realizacji działań Marie Curie i osiągnięcia pozytywnych skutków. W ramach wszystkich działań Marie Curie propagowana jest długoterminowa współpraca między placówkami szkolnictwa wyższego, organizacjami badawczymi i sektorem prywatnym, z uwzględnieniem kwestii ochrony praw właśności intelektualnej. W przypadku wystąpienia szczególnych potrzeb możliwe będzie ukierunkowanie niektórych działań w ramach programu w odniesieniu do określonych wyzwań społecznych, rodzajów instytucji badawczych i innowacyjnych lub miejsc geograficznych w celu uwzględnienia zmieniających się potrzeb Europy w zakresie umiejętności, kształcenia naukowców, rozwoju kariery zawodowej i dzielenia się wiedzą. Otwarcie na wszystkie źródła talentu wymaga zapewnienia ogólnych środków umożliwiających pokonanie utrudnień w dostępie do dotacji, np. poprzez zachęcanie do stwarzania równych szans we wszystkich działaniach Marie Curie oraz stosowanie najlepszych praktyk dotyczących udziału naukowców obu płci. Ponadto działania Marie Curie umożliwią pracownikom naukowym bardziej stabilny rozwój kariery i zapewnią odpowiednią równowagę między życiem zawodowym a prywatnym, z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej, a także ułatwią im wznowienie kariery naukowej po przerwie. Wszyscy uczestnicy, który uzyskają dofinansowanie, będą musieli wyrazić zgodę na przestrzeganie zasad ujętych w Europejskiej karcie naukowca oraz w kodeksie postępowania, promujących otwartą rekrutację i atrakcyjne warunki pracy. W celu szerszego upowszechnienia działań Marie Curie i zwiększenia zaangażowania publicznego ich beneficjenci będą zobowiązani do zaplanowania odpowiednich kampanii informacyjnych skierowanych do szerokiej publiczności. Taki plan będzie przedmiotem oceny w procesie oceny, jak również podczas działań następczych po ukończeniu projektu. 4. Infrastruktury badawcze Działania w tym zakresie będą miały na celu rozwój europejskich infrastruktur badawczych na miarę roku 2020 i dalszej przyszłości, wspieranie ich potencjału innowacyjnego i kapitału ludzkiego oraz wzmocnienie polityki europejskiej. W celu zapewnienia synergii i spójnego podejścia do kwestii rozwoju infrastruktur badawczych zostaną ukierunkowane na dążenie do koordynacji z funduszem spójności. 4.1. Rozwój europejskich infrastruktur badawczych na miarę roku 2020 i dalszej przyszłości 4.1.1. Rozwój nowych najwyższej klasy infrastruktur badawczych[18] Celem jest zapewnienie realizacji, długoterminowej stabilności i efektywnej eksploatacji infrastruktur badawczych określonych przez Europejskie Forum Strategii ds. Infrastruktur Badawczych (ESFRI) oraz innych najwyższej klasy infrastruktur badawczych, co umożliwi Europie reagowanie na wielkie wyzwania w nauce, przemyśle i społeczeństwie. Cel ten będzie konkretnie odnosił się do tych infrastruktur, które stanowią lub ustanowiły własne struktury zarządzania, np. w oparciu o Europejskie Konsorcjum Infrastruktur Badawczych (ERIC) lub inną równoważną strukturę na poziomie europejskim lub międzynarodowym. Stosownie do przypadku, finansowanie przez Unię przyczyni się do realizacji i wykorzystania następujących działań: a) etap przygotowania przyszłych infrastruktur (np. opracowanie szczegółowych planów konstrukcyjnych, ustalenia prawne i wieloletnie planowanie); b) etap realizacji (np. wspólne prace badawczo-rozwojowe i inżynieryjne z sektorem przemysłu i użytkownikami, opracowanie mechanizmów partnerstw regionalnych ukierunkowanych na bardziej zrównoważony rozwój europejskiej przestrzeni badawczej); lub c) etap eksploatacji (np. dostęp, przetwarzanie danych, działania informacyjne, działania w zakresie szkoleń i współpracy międzynarodowej). W ramach tego działania wsparcie otrzymają również badania w zakresie projektowania nowych infrastruktur badawczych poprzez podejście oddolne. 4.1.2. Integracja i udostępnianie istniejących krajowych infrastruktur badawczych o znaczeniu ogólnoeuropejskim Działania te mają na celu otwarcie kluczowych krajowych infrastruktur badawczych dla wszystkich naukowców europejskich, zarówno ze środowisk akademickich, jak i z sektora przemysłu, oraz zapewnienie ich optymalnego wykorzystania i wspólnego rozwoju. Unia będzie wspierać sieci, które w skali europejskiej łączą i integrują kluczowe infrastruktury krajowe. Dofinansowanie będzie przyznane w szczególności na zapewnienie naukowcom międzynarodowego i wirtualnego dostępu oraz na harmonizację i podniesienie poziomu usług świadczonych w ramach infrastruktur. Tego rodzaju wsparcia wymagałoby około stu tysięcy sieci infrastruktury we wszystkich dziedzinach nauki i technologii; z dostępu do nich korzysta rocznie do dwudziestu tysięcy naukowców. 4.1.3. Rozwój, stosowanie i eksploatacja e-infrastruktur opartych na technologiach informacyjnych i komunikacyjnych (TIK)[19] Celem jest osiągnięcie w Europie do 2020 r. jednolitej i otwartej przestrzeni badawczej on-line, w której naukowcy korzystają z najnowszych, powszechnie dostępnych i wiarygodnych usług sieciowych i obliczeniowych, jak również z bezproblemowego i otwartego dostępu do środowisk e-nauki i globalnych zasobów danych. Aby osiągnąć ten cel, wsparcie będzie przyznane na: globalne sieci badawcze i edukacyjne świadczące nowoczesne, znormalizowane i skalowalne usługi międzydomenowe na żądanie; infrastruktury gridowe i chmury zapewniające praktycznie nieograniczone możliwości obliczeniowe i w zakresie przetwarzania danych; ekosystem o dużych mocach obliczeniowych, zmierzający w stronę skali eksa; infrastrukturę programową i usługową, np. przeznaczoną do symulacji i wizualizacji; narzędzia współpracy w czasie rzeczywistym; oraz interoperacyjną, otwartą i zasobną infrastrukturę danych naukowych. 4.2. Wspieranie innowacyjnego potencjału infrastruktur badawczych i ich kapitału ludzkiego 4.2.1. Wykorzystywanie potencjału innowacyjnego infrastruktur badawczych Celem jest stymulowanie innowacji zarówno w samych infrastrukturach, jak i w przemyśle dostarczającym i wykorzystującym te produkty. Aby go osiągnąć, wspacie zostanie przyznane: a) partnerstwom prowadzącym działalność badawczo-rozwojową z sektorem przemysłu w dążeniu do podnoszenia potencjału Unii w najbardziej rozwiniętych technologicznie obszarach takich jak aparatura naukowa lub TIK i zaopatrzenia przemysłu; b) na zamówienia przedkomercyjne składane przez podmioty działające w dziedzinie infrastruktur badawczych w celu pobudzenia innowacji, które pełnią rolę pionierskich użytkowników technologii; c) na stymulowanie wykorzystania infrastruktur badawczych przez przemysł, np. jako doświadczalne obiekty badawcze lub ośrodki oparte na wiedzy; oraz d) na zachęcanie do integracji infrastruktur badawczych z utworzeniem lokalnych, regionalnych i globalnych ekosystemów innowacji. W ramach działań Unii wspierane będzie ponadto korzystanie z infrastruktur badawczych, w szczególności e-infrastruktur, do celów służb publicznych, innowacji społecznych, kultury i edukacji. 4.2.2. Wzmacnianie kapitału ludzkiego infrastruktur badawczych Złożony charakter infrastruktur badawczych oraz pełne wykorzystanie ich potencjału wymaga od kierowników, inżynierów i techników, a także użytkowników, odpowiednich umiejętności. Unia udzieli wsparcia finansowego z przeznaczeniem na szkolenia personelu zarządzającego i obsługującego infrastruktury badawcze o znaczeniu ogólnoeuropejskim, wymianę pracowników i najlepszych praktyk między obiektami oraz dopływ odpowiednich zasobów ludzkich w kluczowych dziedzinach, w tym na tworzenie konkretnych programów edukacyjnych. 4.3. Wzmocnienie polityki europejskiej w zakresie infrastruktur badawczych i współpracy międzynarodowej 4.3.1. Wzmocnienie polityki europejskiej w zakresie infrastruktur badawczych Celem jest wykorzystanie synergii między inicjatywami na poziomie krajowym i unijnym poprzez tworzenie partnerstw przez odpowiednich decydentów i organy udzielające wsparcia finansowego (np. ESFRI, Grupa Analityczna ds. Infrastruktury Elektronicznej (e-IRG), organizacje zrzeszone w EIROForum, krajowe władze publiczne), jak również rozwój komplementarności i współpracy między infrastrukturami badawczymi i działaniami realizującymi inne polityki Unii (takie jak polityka regionalna, spójności, przemysłowa, zdrowotna, zatrudnienia lub rozwoju) oraz zapewnienie koordynacji między różnymi unijnymi źródłami finansowania. Działania Unii będą ponadto ukierunkowane na wspieranie przeglądu, monitorowania i oceny infrastruktur badawczych na poziomie Unii oraz stosownych badań politycznych i zadań w zakresie komunikacji. 4.3.2. Ułatwienie strategicznej współpracy międzynarodowej Celem jest ułatwienie rozwoju globalnych infrastruktur badawczych tzn. infrastruktur badawczych wymagających finansowania i uzgodnień w skali globalnej. Kolejnym celem jest ułatwienie współpracy europejskich infrastruktur badawczych z ich pozaeuropejskimi odpowiednikami, zapewnienie ich globalnej interopercyjności i zasięgu oraz dążenie do zawierania umów międzynarodowych dotyczących wzajemnego korzystania, otwartości lub współfinansowania infrastruktur. W tym względzie zostaną wzięte pod uwagę zalecenia wyższych urzędników fundacji Carnegie Group w sprawie globalnych infrastruktur badawczych. Ponadto zostanie położony nacisk na zapewnienie odpowiedniego udziału Unii w porozumieniu z organami międzynarodowymi takimi jak ONZ lub OECD. 4.4. Szczególne aspekty realizacji W trakcie realizacji będą prowadzone konsultacje z niezależnymi grupami ekspertów oraz zainteresowanymi stronami i organami doradczymi takimi jak ESFRI i e-IRG. Wykorzystane zostanie trójstronne podejście: oddolne w sytuacji, gdy nie jest znana dokładna treść i partnerzy projektów; ukierunkowane, gdy konkretne infrastruktury lub społeczności badawcze są wyraźnie określone; oraz z wymienieniem beneficjentów, np. w sytuacji, gdy dofinansowanie kosztów eksploatacyjnych przyznaje się operatorowi lub operatorom infrastruktury lub ich konsorcjum. Cele wymienione w ramach dwóch ostatnich działań będą realizowane poprzez ujęte w nich konkretne działania oraz, w stosownych przypadkach, poprzez działania w ramach pierwszego z nich. Część II Wiodąca pozycja w przemyśle 1. Wiodąca pozycja w zakresie technologii wspomagających i przemysłowych Informacje ogólne Pomyślne opanowanie i stosowanie technologii wspomagających w przemyśle europejskim jest najważniejszym czynnikiem podniesienia w Europie wydajności i potencjału innowacyjnego oraz zapewnienia jej nowoczesnej, zrównoważonej i konkurencyjnej gospodarki, wiodącej pozycji w najbardziej rozwiniętych technologicznie sektorach zastosowań oraz zdolności do opracowania unikalnych rozwiązań w zakresie wyzwań społecznych. Działania w zakresie innowacji zostaną połączone z działalnością badawczo-rozwojową jako integralna część dofinansowania. Zintegrowane podejście do kluczowych technologii wspomagających Głównym elementem celu szczegółowego „Wiodąca pozycja w zakresie technologii wspomagających i przemysłowych” są kluczowe technologie wspomagające, określonych jako mikro- i nanoelektronika, fotonika, nanotechnologia, biotechnologia, nowoczesne materiały i nowoczesne systemy produkcji[20]. Wiele innowacyjnych produktów zawiera jednocześnie produkty kilku spośród tych technologii, które stanowią pojedyncze lub zintegrowane części. Każda technologia zapewnia innowacje technologiczne, ale skumulowane korzyści uzyskane w wyniku połączenia wielu technologii wspomagających również mogą przyczynić się do skoku technologicznego. Korzystanie z głównych przekrojowych technologii wspomagających przyczynia się do zwiększenia konkurencyjności i oddziaływania produktów. Wykorzystuje się więc liczne oddziaływania wzajemne między tymi technologiami. Udzielać będzie się ukierunkowanego wsparcia z przeznaczeniem na linię pilotażową w większej skali oraz projekty pokazowe. W ich zakres wchodzą działania przekrojowe łączące i integrujące różne pojedyncze technologie, które po sprawdzeniu w otoczeniu przemysłowym tworzą kompletny i zatwierdzony system gotowy do wprowadzenia na rynek. Osiągnięcie takiego wyniku jest uwarunkowane znacznym zaangażowaniem sektora prywatnego w tego rodzaju działania, a więc są one realizowane przez partnerstwa publiczno-prywatne. W tym celu zostanie stworzona specjalna struktura na potrzeby zarządzania, wspólny program prac dla działań z zakresu przekrojowych kluczowych technologii wspomagających. Uwzględniając potrzeby rynku i wymagania związane z wyzwaniami społecznymi, celem będzie dostarczenie składowych elementów kluczowych technologii wspomagających dla różnych obszarów zastosowań, w tym wyzwań społecznych. Szczególne aspekty realizacji Działania w zakresie innowacji odnoszą się do integracji pojedynczych technologii; prezentacji możliwości w zakresie wytwarzania i dostarczania innowacyjnych produktów i usług; badań pilotażowych wśród użytkowników i klientów w celu udowodnienia możliwości wykonania i uzyskania wartości dodatkowej; oraz działań demonstracyjnych w wielkiej skali w celu ułatwienia rynkowego wykorzystania wyników badań. Integracjia obejmie różne pojedyncze technologie, które po sprawdzeniu w otoczeniu przemysłowym tworzą kompletny i zatwierdzony system gotowy do wprowadzenia na rynek. Osiągnięcie takiego wyniku jest uwarunkowane znacznym zaangażowaniem sektora prywatnego w tego rodzaju działania, w szczególności przez partnerstwa publiczno-prywatne. Działania po stronie popytu będą stanowiły uzupełnienie impulsu technologicznego inicjatyw w zakresie badań i innowacji. Zalicza się do nich optymalne korzystanie z zamówień publicznych w celu wspierania innowacji; opracowanie odpowiednich norm technicznych; prywatny popyt i udział użytkowników w procesie tworzenia rynków bardziej sprzyjających innowacjom. Szczególnie w przypadku nanotechnologii i biotechnologii udział zainteresowanych stron i ogółu społeczeństwa ma na celu podniesienie świadomości na temat korzyści i zagrożeń. W odniesieniu do stosowania tych technologii kwestia oceny ogólnych zagrożeń i zarządzania nimi będzie przedmiotem systematycznych rozważań. Działania te uzupełnią wsparcie na rzecz badań i innowacji w zakresie technologii wspomagających, które może zostać przyznane przez organy krajowe lub regionalne ze środków finansowych funduszu spójności w ramach strategii inteligentnej specjalizacji. Przedmiotem dążeń będą inicjatywy na rzecz strategicznej współpracy międzynarodowej z wiodącymi krajami partnerskimi w dziedzinach stanowiących przedmiot w