SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z wykonania rozporządzenia (WE) nr 450/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego wskaźnika kosztów pracy /* COM/2013/069 final */





SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z wykonania rozporządzenia (WE) nr 450/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącego wskaźnika kosztów pracy 1. Wprowadzenie W rozporządzeniu (WE) nr 450/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 lutego 2003 r. dotyczącym wskaźnika kosztów pracy[1] (zwanym dalej „rozporządzeniem WKP”) ustanowiono wspólne ramy tworzenia i przekazywania porównywalnych wskaźników kosztów pracy w Unii Europejskiej. Komisja (Eurostat) publikuje kwartalny komunikat prasowy dotyczący wskaźnika godzinowych kosztów pracy[2]. Kompletne dane, przedstawione w podziale na rodzaj działalności gospodarczej i koszty pracy, dostępne są online. Oprócz wartości wskaźnika, publikowane są stopy wzrostu zarówno w ujęciu kwartalnym jak i rocznym. W lipcu 2003 r. Komisja przyjęła rozporządzenie (WE) nr 1216/2003[3], określające bardziej szczegółowo procedury przekazywania wskaźnika, wymagane szczególne dostosowania sezonowe oraz treść krajowych sprawozdań dotyczących jakości. Następnie w marcu 2007 r. Komisja przyjęła rozporządzenie (WE) nr 224/2007[4]. Zmienia ono rozporządzenie (WE) nr 1216/2003 i rozszerza zakres wskaźnika kosztów pracy o rodzaje działalności gospodarczej określone w sekcjach L, M, N i O klasyfikacji NACE Rev. 1. Rozszerzenie to oznacza, że ujęte są również usługi nierynkowe, które stanowią większą część tych sekcji i których dynamika może być inna niż dynamika usług rynkowych. W sierpniu 2007 r. Komisja przyjęła rozporządzenie (WE) nr 973/2007[5]. Rozporządzeniem tym zmieniono szereg rozporządzeń dotyczących określonych dziedzin statystycznych, między innymi wskaźnika kosztów pracy, w celu wdrożenia statystycznej klasyfikacji działalności gospodarczej NACE Rev. 2. Zgodnie z art. 13 rozporządzenia (WE) nr 450/2003 Komisja musi przedłożyć sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie co dwa lata. W sprawozdaniu należy poddać analizie zwłaszcza jakość danych WKP. Niniejsze sprawozdanie odnosi się do przekazywania danych WKP z kwartałów odniesienia III kw. 2010 r. – II kw. 2012 r. W załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 1216/2003 określono następujące kryteria jakości wskaźnika kosztów pracy: przydatność, dokładność, aktualność i terminowość, dostępność i przejrzystość, porównywalność, spójność i kompletność. Podobnie jak w ostatnim okresie sprawozdawczym poziom dokładności, dostępności i przejrzystości pozostaje zadowalający. Sprawozdanie to będzie się zatem koncentrować na poprawie przydatności i zasięgu oraz dotyczyć kwestii spójności z rachunkami narodowymi i porównywalności w odniesieniu do danych dostosowanych według dni roboczych. Szczególną uwagę zwrócono na problem terminowości przekazywania danych oraz wpływ opóźnień na jakość publikowanych agregatów europejskich. 2. Ogólny postęp dokonany od czasu ostatniego sprawozdania Główne zmiany wprowadzone w 2009 r. odnoszące się do wprowadzenia nowej klasyfikacji NACE Rev. 2 oraz objęcie zakresem usług nierynkowych opisano w sprawozdaniu za 2010 r.[6]. Od czasu ostatniego sprawozdania poczyniono postępy w szeregu szczegółowych kwestii. Ogólnie rzecz biorąc, dostępność i jakość wskaźnika kosztów pracy (WKP) nieustannie się poprawiała. Postępy osiągnięte w udostępnianiu danych dostosowanych sezonowo pozwolą w przewidywalnej przyszłości na to, aby dostosowane sezonowo WKP stanowiły główne źródło odniesienia dla komunikatów prasowych Eurostatu, tak jak to się dzieje z innymi śródrocznymi makroekonomicznymi danymi statystycznymi. Coraz więcej krajowych sprawozdań dotyczących jakości przekazywano na czas i niemal wszystkie państwa członkowskie przekazują obecnie metadane kwartalnie, wyjaśniając zmiany danych i udzielając przydatnych informacji ogólnych. Główną przyczyną zmniejszenia się zmienności wskaźnika była poprawa jakości szeregów godzin pracy, które są nadal dokładnie monitorowane. Jedną z dziedzin, której poświęcono w ciągu ostatnich dwóch lat więcej uwagi, jest spójność wskaźnika kosztów pracy z innymi statystykami kosztów pracy, ze szczególnym uwzględnieniem danych kwartalnych rachunków narodowych. Kwestię spójności przeanalizowano pod kątem teorii i doświadczenia, a wyniki tej analizy omówiono z państwami członkowskimi. Komisja (Eurostat) poprawiła również swoje wyniki w zakresie udostępniania aktualnych danych dotyczących poziomów godzinowych kosztów pracy, korzystając z szacunków, które w dużym stopniu opierają się na wskaźniku kosztów pracy. Innowacja ta została bardzo pozytywnie przyjęta przez użytkowników. W procesie tym uczestniczyły państwa członkowskie; wymieniono na ten temat doświadczenia. Pomimo pozytywnych zjawisk nadal istnieje szereg kwestii, które wymagają dalszych działań ze strony niektórych państw członkowskich, aby ukończyć proces harmonizacji. Problemy te omówiono poniżej. Państwa członkowskie wdrożyły i utrzymały ze swej strony infrastrukturę konieczną do tworzenia WKP, a Komisja (Eurostat) utrzymała i udoskonaliła swój system odbioru, weryfikacji, przetwarzania, przechowywania i rozpowszechniania danych dotyczących wskaźnika kosztów pracy przy zachowaniu terminowości. Procesy te, których pełną operacyjność osiągnięto w 2005 r., podlegają stałej kontroli i aktualizacji. 3. Ocena jakości wskaźnika i jego wpływ na agregaty europejskie 3.1 Przydatność Zmiany kosztów pracy na przepracowaną godzinę są istotnym wskaźnikiem przy analizie rozwoju gospodarczego w krótkiej i średniej perspektywie czasowej. Przy ocenie możliwej presji inflacyjnej wynikającej z sytuacji na rynku pracy Komisja i Europejski Bank Centralny opierają się na wskaźniku kosztów pracy na przepracowaną godzinę, z którego wynika kształtowanie się kosztów pracy w skali krótkoterminowej. Wskaźnik ten musi być bezzwłocznie obliczany dla każdego państwa członkowskiego, dla całej UE i dla strefy euro. Wskaźnik kosztów pracy ma duże znaczenie również dla partnerów społecznych w kontekście negocjacji płac, a także dla samej Komisji – do celów monitorowania krótkoterminowych zmian kosztów pracy. Wskaźnik kosztów pracy (WKP) jest jednym z podstawowych europejskich wskaźników gospodarczych (PEWG)[7]. Oprócz zapotrzebowania na informacje w sprawie kwartalnych zmian procentowych kosztów pracy mierzonych przy pomocy WKP, zwiększa się zainteresowanie informacjami na temat kosztów pracy w wartościach bezwzględnych (euro za godzinę). W kwietniu 2012 r. Eurostat opublikował po raz pierwszy wczesne szacunki (na 2011 r.) godzinowych kosztów pracy w euro i walutach krajowych. Szacunki te opierają się danych porównawczych badania kosztów pracy z 2008 r., które ekstrapolowano na 2011 r. na podstawie niedostosowanych sezonowo danych WKP. Szacunki wychodzą naprzeciw silnemu zapotrzebowaniu użytkowników na terminowe i pełne informacje dotyczące poziomu godzinowych kosztów pracy. Komisja otrzymała pozytywne reakcje w związku z takim wykorzystaniem danych WKP, a niektórzy użytkownicy wyrazili zainteresowanie podziałem według sekcji NACE, jak również składnikami kosztów. Aby sprostać tym potrzebom, Eurostat jest w trakcie wdrażania regularnego środowiska produkcyjnego w celu pełnego wykorzystania informacji dostępnych z WKP. Państwa członkowskie są i nadal będą zaangażowane we wszystkie decyzje dotyczące przedmiotowej publikacji. 3.2 Terminowość i korekty Od czasu sporządzenia poprzedniego sprawozdania w 2011 r. nie poprawiła się terminowość przekazywania danych od państw członkowskich. Z różnych powodów niektóre państwa członkowskie nie dostarczyły w terminie (70 dni od końca kwartału odniesienia) WKP za poszczególne kwartały. Terminowość jest niezwykle istotna, ponieważ w przypadku opóźnień w przekazywaniu danych zachodzi konieczność stosowania szacunków w odniesieniu do agregatów dotyczących Unii Europejskiej i strefy euro. To z kolei może powodować niepotrzebnie szeroki zakres późniejszych zmian. Wykres 1 pokazuje dane (jako udział w łącznym unijnym poziomie kosztów pracy w EUR) za każdy kwartał dostępne w chwili sporządzania komunikatu prasowego. Wykres 1: Dane WKP dostępne w chwili wydania ,% w łącznym unijnym poziomie kosztów pracy w EUR Niektóre państwa członkowskie (Niemcy, Luksemburg, Malta, Polska i Zjednoczone Królestwo) przesłały swoje dane z opóźnieniem jeden raz w okresie odniesienia między III kwartałem 2010 r. a II kwartałem 2012 r. W czasie sporządzania niniejszego sprawozdania żadne z tych państw członkowskich nie borykało się ze strukturalnymi problemami pod względem terminowej produkcji i przekazywania na czas danych WKP. W tym samym okresie Belgia i Irlandia dwukrotnie nie przesłały danych w terminie, a Grecja cztery razy. Aktualnie usunięto kwestie uniemożliwiające Irlandii i Belgii terminowe przesyłanie danych, natomiast wydaje się, że Grecja ma problem strukturalny z terminową produkcją i przekazywaniem na czas danych WKP. Jeśli chodzi o korekty, należy pamiętać, że na WKP składają się różne zmienne (koszty pracy, przepracowane godziny), które mogą być pobrane z kilku źródeł. Oznacza to, że korekty mogą nastąpić w każdej chwili, powodując zmiany w ostatnim kwartale, kilku kwartałach lub całych latach danych. W przypadku zmiany danych dla roku bazowego, zmieniony musi zostać cały szereg. Od pierwszego kwartału 2011 r. korekty wartości zasadniczej dla UE-27 (rocznej stopy wzrostu) trzykrotnie przekroczyły 0,3 punktu procentowego. We wszystkich trzech przypadkach, korektę można wywieść z ilości danych dostępnych w chwili sporządzania komunikatu prasowego. Inną kwestią jest możliwość przeszacowania w przypadku pierwszej publikacji danych w stosunku do danych przekazywanych później (zob. wykres 2). Eurostat analizuje obecnie szczegółowo tę kwestię, wykorzystując dłuższe szeregi czasowe. Wykres 2: Korekta agregatu sekcji B_N klasyfikacji NACE Rev. 2 między kwartałem odniesienia a II kw. 2012 dla UE-27 w punktach procentowych 3.3 Porównywalność – dostosowanie według dni roboczych W art. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1216/2003 ustanowiono, iż dane WKP mają być przekazywane w formach niedostosowanych sezonowo, dostosowanych według dni roboczych oraz dostosowanych według dni roboczych i sezonowo. Istnieją pewne wyjątki, gdyż niektórym państwom członkowskim udzielono odstępstwa na przekazywanie danych niedostosowanych sezonowo, a niektóre państwa członkowskie są w stanie przedstawiać jedynie szeregi, które są zbyt krótkie w przypadku dostosowywania sezonowego dla celów sekcji O–S klasyfikacji NACE Rev. 2. We wspomnianym rozporządzeniu nie określono wyraźnie, czy dostosowania według dni roboczych/dostosowania sezonowe muszą być wykonane przy zastosowaniu podejścia bezpośredniego czy pośredniego. Dostosowanie pośrednie oznacza, że dostosowanie dokonane jest tylko w przypadku szeregów podstawowych, które są następnie wykorzystywane do tworzenia agregatów wyższego stopnia. Bezpośrednie dostosowanie oznacza, że każdy szereg, w tym na poziomie agregatów wyższego stopnia, dostosowany jest indywidualnie. Oba podejścia mają swoje zalety i wady i oba znajdują poparcie w podręczniku Europejskiego Systemu Statystycznego na temat dostosowania sezonowego. Przy dostosowywaniu swojego WKP państwa członkowskie stosują jedno z tych dwóch podejść. Oba podejścia dają zazwyczaj podobne wyniki, a wybór jednego czy drugiego nie stwarza problemów. Jednakże w przypadku trudności z określeniem właściwego modelu dostosowania ze względu na zmienność danych surowych, mogą pojawić się problemy, zazwyczaj przy użyciu podejścia bezpośredniego. Może się zdarzyć na przykład, że dostosowany wskaźnik dotyczący kosztów całkowitych jest wyższy albo niższy niż dostosowany wskaźnik wszystkich jego składników. Dlatego Eurostat regularnie sprawdza dane dostarczane przez wszystkie państwa członkowskie pod kątem spójności wskaźnika łącznego i jego składników w podziale na sekcje NACE. W jednym przypadku znalezione rozbieżności były tak duże, że Eurostat nie opublikował danych dostosowanych według dni roboczych dla odpowiednich okresów, a opublikowaną roczną stopę wzrostu trzeba było obliczyć na podstawie danych niedostosowanych sezonowo. Rozbieżności w tym przypadku spowodowane były tym, że dostosowanie według dni roboczych zastosowano do szeregów, w przypadku których wpływ dni roboczych nie był istotny. W celu uniknięcia w przyszłości podobnych przypadków Eurostat poinformował zainteresowane państwa członkowskie, że dostosowania według dni roboczych powinno się stosować jedynie w przypadku, gdy są one statystycznie istotne. 3.4 Spójność z danymi z rachunków narodowych W rocznym sprawozdaniu dotyczącym jakości państwa członkowskie proszone są o porównanie stóp wzrostu WKP ze stopami wzrostu wynagrodzenia za godzinę pracy w rachunkach narodowych (definicja wg ESA 95). Nie można oczekiwać pełnej spójności. Nawet przy prawie identycznych definicjach kosztów pracy, istnieje różnica w przetwarzaniu danych statystycznych i źródłach. Ponadto w obu dziedzinach zbieranie danych na temat godzin przepracowanych przysparza szczególnych trudności. Pomimo tych różnic, stopień spójności (lub jej brak) między tymi dwoma zbiorami danych może służyć do określenia potencjalnych problemów przy ich gromadzeniu. Nie wszystkie państwa członkowskie opracowują w rachunkach narodowych kwartalne dane na temat kosztów związanych z zatrudnieniem lub godzin przepracowanych. Z tego powodu nie można przedstawić przeglądu spójności w odniesieniu do Grecji, Luksemburga, Malty, Portugalii i Zjednoczonego Królestwa. Łotewskie dane są dostępne, nie można ich jednak zastosować do celów niniejszej analizy z powodu przerwy w szeregu danych dotyczących kosztów związanych z zatrudnieniem w 2011 r. Do celów niniejszego sprawozdania dotyczącego jakości Eurostat porównał niedostosowane sezonowo agregaty sekcji B–N klasyfikacji NACE Rev. 2. W przypadku co najmniej jednego kwartału stwierdzono duże rozbieżności i odchylenia w danych Estonii, Irlandii, Hiszpanii, Węgier, Polski, Rumunii i Słowenii między stopami wzrostu WKP a stopami wzrostu wynagrodzeń za godzinę pracy pozyskanymi z rachunków narodowych. Ponadto dane Bułgarii, Republiki Czeskiej i Szwecji wykazywały dość duże rozbieżności pod względem stóp wzrostu WKP i wynagrodzeń za godzinę pracy. Eurostat prowadził i nadal będzie prowadzić szczegółowe analizy spójności WKP z danymi z rachunków narodowych oraz badaniem kosztów pracy. Wyniki analizy są dyskutowane z państwami członkowskimi w celu określenia i usunięcia podstawowych problemów, w szczególności w zakresie godzin przepracowanych, aby poprawić spójność między różnymi dziedzinami statystycznymi. 3.5 Kompletność Szwecja i Finlandia dostarczają teraz także dane dostosowane sezonowo. Teraz, gdy sezonowo dostosowane dane dostępne są w przypadku wszystkich państw członkowskich, wykonalnym staje się publikowanie stóp wzrostu w ujęciu kwartalnym nie tylko w internetowej bazie danych Eurostatu, ale również w kwartalnych komunikacie prasowym. Dokonanie tego będzie jednak poprzedzone etapem starannej analizy jakości danych i potrzeb użytkowników. We wrześniu 2012 r. Eurostat opublikował po raz pierwszy agregaty dla UE i strefy euro obejmujące sekcje O–S klasyfikacji NACE Rev. 2. Te sekcje NACE obejmują administrację publiczną i obronę narodową; obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, edukację, opiekę zdrowotną i pomoc społeczną, działalność związaną z kulturą, rozrywką i rekreacją oraz pozostałą działalność usługową. Dane dotyczące sekcji O–S klasyfikacji NACE Rev. 2 do celów agregatów dla UE i strefy euro są dostępne począwszy od 2008 r. Stanowią one około 30% agregatu sekcji B–S klasyfikacji NACE Rev. 2 dla UE-27 i są istotnym uzupełnieniem aktualnie dostępnych informacji. Użytkowników szczególnie interesowały informacje na temat kształtowania się kosztów pracy w sektorze publicznym, objętym głównie sekcją O tej klasyfikacji (administracja publiczna i obrona narodowa). Kwartalny komunikat prasowy dostosowano tak, by agregat sekcji B–S klasyfikacji NACE Rev. 2 był obecnie przedstawiany jako podstawowy wskaźnik, ukazując jednocześnie pełne informacje na temat poprzednio stosowanego agregatu sekcji B–N tej klasyfikacji. Ponadto dane liczbowe dotyczące agregatu sekcji O–S klasyfikacji NACE Rev. 2 są publikowane w komunikacie prasowym. 4. Wnioski Ogólnie rzecz biorąc, od czasu poprzedniego sprawozdania z 2010 r. jakość WKP stale się poprawiała. Na szczególną uwagę zasługuje poprawa w zakresie trafności i kompletności. Ponadto pełna dostępność agregatów (w tym sekcje O–S klasyfikacji NACE Rev. 2) przyczyniła się do ogólnej użyteczności WKP. Nową, znaczną wartość dodaną dla użytkowników stanowi fakt publikacji rocznych szacunków dotyczących poziomów kosztów pracy w oparciu o WKP. Dostarczanie danych przez państwa członkowskie nie jest jeszcze w pełni zadowalające, jeśli chodzi o jego terminowość, chociaż żaden kraj z wyjątkiem Grecji nie spóźniał się systematycznie. Państwa członkowskie będą musiały nadal ukierunkowywać swoje zasoby na środki w celu zapewnienia terminowego przekazywania danych. W ostatnich latach Komisja (Eurostat) regularnie wzywała państwa członkowskie do zintensyfikowania wysiłków. W oparciu o dostarczane dane i inną dokumentację krajową, w tym sprawozdania dotyczące jakości, Komisja będzie nadal regularnie monitorować pozostałe uchybienia i problemy związane z jakością. W przypadku, gdy pożądana poprawa nie następuje zgodnie z planem, Komisja zwróci się do właściwych organów krajowych, aby podjąć niezbędne środki w celu wyegzekwowania zgodności. [1] Dz.U. L 69 z 13.3.2003, s. 1. [2] Kwartalny komunikat prasowy publikowany jest w terminach określonych w kalendarzu publikacji, obydwie pozycje można znaleźć na stronie internetowej Eurostatu (http://ec.europa.eu/eurostat). [3] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1216/2003 z dnia 7 lipca 2003 r.. wykonujące rozporządzenie (WE) nr 450/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące wskaźnika kosztów pracy (Dz.U. L 169 z 8.7.2003, s. 37). [4] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 224/2007 z dnia 1 marca 2007 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1216/2003 w zakresie rodzajów działalności gospodarczej objętych wskaźnikiem kosztów pracy (Dz.U. L 64 z 2.3.2007, s. 23). [5] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 973/2007 z dnia 20 sierpnia 2007 r. zmieniające niektóre rozporządzenia WE w sprawie określonych dziedzin statystycznych, wdrażające statystyczną klasyfikację działalności gospodarczej NACE Rev. 2 (Dz.U. L 216 z 21.8.2007, s. 10). [6] COM (2011) 102. [7] COM (2002) 661, Communication of the Commission to the European Parliament and the Council on Eurozone Statistics [Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie statystyk w strefie euro].