W skład Komitetu Ochrony Środowiska Morskiego IMO wchodzą wszyscy członkowie IMO, a jego posiedzenia odbywają się przynajmniej raz w roku. Komitet ten zajmuje się kwestiami środowiskowymi wchodzącymi w zakres działań organizacji i dotyczącymi zapobiegania zanieczyszczeniom pochodzącym ze statków, objętym konwencją MARPOL, oraz kontroli takich zanieczyszczeń, w tym ropą naftową, chemikaliami przewożonymi luzem, odpadami i emisjami ze statków do atmosfery, w tym emisjami zanieczyszczeń i gazów cieplarnianych. Inne kwestie, którymi zajmuje się Komitet, to gospodarka wodami balastowymi, systemy przeciwporostowe, recykling statków, gotowość i reagowanie na zanieczyszczenia oraz identyfikacja obszarów specjalnych i szczególnie wrażliwych obszarów morskich.

Do IMO może przystąpić każde państwo i wszystkie państwa członkowskie UE należą do tej organizacji. Od 1974 r. Komisja Europejska posiada status obserwatora w ramach Międzynarodowej Organizacji Morskiej. Podstawą tego statusu jest porozumienie o współpracy pomiędzy Międzyrządową Morską Organizacją Doradczą (IMCO) a Komisją Wspólnot Europejskich w sprawach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania stron.

Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO) to specjalistyczna agencja Organizacji Narodów Zjednoczonych odpowiedzialna za bezpieczeństwo i ochronę żeglugi oraz za zapobieganie zanieczyszczaniu morza przez statki. Jest to ogólnoświatowa instytucja zajmująca się wyznaczaniem norm w zakresie bezpieczeństwa, ochrony i ekologiczności żeglugi międzynarodowej. Jej główna rola polega na tworzeniu ram regulacyjnych dla sektora żeglugi, które będą sprawiedliwe i skuteczne oraz zostaną powszechnie przyjęte i wdrożone.

W 2016 r. Komitet Bezpieczeństwa na Morzu zatwierdził nowy program prac w celu dokonania przeglądu i zmiany wzoru umowy dotyczącej upoważniania uznanych organizacji działających w imieniu administracji, aby dostosować ten wzór do wymogów Kodeksu uznanych organizacji (kodeks RO). Projekt wzoru umowy był omawiany na kilku posiedzeniach Podkomitetu IMO ds. Wdrażania Instrumentów IMO i został obecnie przedłożony komitetowi do zatwierdzenia.

1.4.Proponowany akt Komitetu Ochrony Środowiska Morskiego IMO

W dniach 16–20 listopada 2020 r. podczas 75. posiedzenia (MEPC 75) Komitet Ochrony Środowiska Morskiego ma zatwierdzić ten sam okólnik MSC-MEPC.5 w sprawie ustanowienia wzoru umowy, z którego rządy będą mogły korzystać w celu upoważniania uznanych organizacji działających w ich imieniu.

2.Stanowisko, jakie ma być zajęte w imieniu Unii

2.1.Zatwierdzenie okólnika MSC-MEPC.5

Podczas 97. posiedzenia Komitetu Bezpieczeństwa na Morzu (MSC 97), które odbyło się w Londynie w dniach 21–25 listopada 2016 r., zatwierdzono nowe zadanie dotyczące przeprowadzenia przeglądu i zmiany wzoru umowy dotyczącej upoważniania uznanych organizacji działających w imieniu administracji (MSC.1 710–MEPC.1 307) w celu dostosowania go do wymogów kodeksu RO. Nowe zadanie zostało uwzględnione w dwuletnim programie prac Podkomitetu ds. Wdrażania Instrumentów IMO na lata 2016–2017 oraz we wstępnym porządku obrad 4. posiedzenia Podkomitetu ds. Wdrażania Instrumentów IMO (III 4), z docelowym rokiem zakończenia w 2018 r.

Podczas posiedzenia III 4, które odbyło się w Londynie w dniach 25–29 września 2017 r., postanowiono zmienić wzór umowy, wykorzystując jako podstawę dokument Międzynarodowego Stowarzyszenia Towarzystwa Klasyfikacyjnych (IACS), i utworzono grupę korespondencyjną w celu opracowania tekstu. Podczas posiedzenia III 5, które odbyło się w Londynie w dniach 24–28 września 2018 r., sfinalizowano projekt wzoru umowy i przekazano go do zatwierdzenia na 74. posiedzeniu Komitetu Ochrony Środowiska Morskiego (MEPC 74) oraz na 101. posiedzeniu Komitetu Bezpieczeństwa na Morzu (MSC 101).

Na posiedzeniu MEPC 74 przełożono rozpatrzenie projektu okólnika na posiedzenie MEPC 75 ze względu na ograniczenia czasowe. Na posiedzeniu MSC 101 omówiono projekt tekstu, ale ze względu na silny sprzeciw ze strony IACS dotyczący nieuwzględnienia ich zmian merytorycznych, na MSC 101 odesłano projekt ze zmianami IACS do ponownego rozpatrzenia podczas 6. posiedzenia Podkomitetu ds. Wdrażania Instrumentów IMO (III 6). Na posiedzeniu III 6, które odbyło się w Londynie w dniach 1–5 lipca 2019 r., dokonano przeglądu projektu wzoru umowy i wniosków IACS. Przyjęto ich propozycje redakcyjne, ale odrzucono propozycje merytoryczne. Następnie na posiedzeniu III 6 przekazano projekt okólnika do zatwierdzenia w trakcie MEPC 75 oraz MSC 102.

Unia powinna poprzeć zmiany wzoru umowy IMO uzgodnione podczas posiedzenia III 6. Nowy okólnik zastąpi okólniki MSC 710 i MEPC 307, zaktualizuje wzór umowy i dostosuje go do kodeksu RO (rezolucje MSC.349(92) i MEPC.237(65)). Przyczyni się to do zwiększenia precyzji, przejrzystości i odpowiedzialności zarówno administracji państwa bandery, jak i uznanych organizacji na szczeblu globalnym.

2.2.Odnośne przepisy i kompetencje UE

Wzór umowy określony obecnie w okólniku MSC 710 i okólniku MEPC 307 wdrożono w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/15/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wspólnych reguł i norm dotyczących organizacji dokonujących inspekcji i przeglądów na statkach oraz odpowiednich działań administracji morskich. Art. 5 dyrektywy 2009/15/WE stanowi:

„1. Państwa członkowskie, które podejmują decyzję, jak opisano w art. 3 ust. 2, określają stosunki robocze między ich właściwą administracją a organizacjami działającymi w ich imieniu.

2. Stosunki robocze regulowane są sformalizowaną i sporządzoną na piśmie niedyskryminacyjną umową [...] obejmujące przynajmniej: a) przepisy określone w dodatku II do rezolucji IMO A.739(18) w sprawie wytycznych do upoważniania organizacji działających w imieniu administracji, czerpiąc inspirację z załącznika, dodatków i uzupełnień do okólnika 710 IMO MSC i okólnika 307 MEPC w sprawie wzoru umowy dotyczącej upoważniania uznanych organizacji działających w imieniu administracji; […]”.

Kompetencja UE

Zastąpienie okólnika MSC 710 i okólnika MEPC 307 projektem okólnika MSC-MEPC.5 będzie miało wpływ na prawo Unii poprzez stosowanie przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/15/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wspólnych reguł i norm dotyczących organizacji dokonujących inspekcji i przeglądów na statkach oraz odpowiednich działań administracji morskich.

W związku z tym Unia ma wyłączną kompetencję na mocy art. 3 ust. 2 akapit ostatni TFUE i należy określić stanowisko Unii w sprawie aktów dotyczących przyjęcia wyżej wymienionych poprawek.

3.Podstawa prawna

3.1.Proceduralna podstawa prawna

3.1.1.Zasady

W art. 218 ust. 9 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) przewidziano przyjmowanie decyzji ustalających „stanowiska, które mają być zajęte w imieniu Unii w ramach organu utworzonego przez umowę, gdy organ ten ma przyjąć akty mające skutki prawne, z wyjątkiem aktów uzupełniających lub zmieniających ramy instytucjonalne umowy”.