[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 1.7.2009

KOM(2009) 290 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI

Dyrekcja Generalna ds. Pomocy Humanitarnej - (ECHO) sprawozdanie roczne za 2008 r.

{SEC(2009)825)

SPIS TREŚCI

1. Wstęp 3

2. Ogólne aspekty polityki 4

3. Ogólne zestawienie działań humanitarnych DG ECHO w 2008 r. 5

3.1. Sytuacja ogólna 5

3.2. Najważniejsze interwencje w 2008 r. z podziałem na regiony i przeznaczenie środków 8

3.3. Analiza porównawcza 9

3.4. Zmniejszanie ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi obejmujące działania na rzecz zwiększania gotowości na wypadek katastrof 10

3.5. Łączenie pomocy doraźnej, odbudowy i rozwoju 10

3.6. Główni partnerzy w akcjach humanitarnych 10

4. Relacje z zainteresowanymi stronami 11

5. Pozostałe działania 12

6. Podsumowanie 12

Załącznik :

W załączniku znajdują się dalsze szczegóły dotyczące:

- przeglądu akcji humanitarnych z podziałem na kraje;

- kontaktów z zaangażowanymi podmiotami;

- wyników analiz;

- zestawień finansowych.

1. WSTęP

Realizowana przez Unię Europejską polityka w zakresie pomocy humanitarnej jest odzwierciedleniem zasad leżących u podstaw Unii: solidarności, tolerancji oraz poszanowania godności ludzkiej.Pomoc humanitarna nie jest wprawdzie narzędziem służącym do zarządzania kryzysem, stanowi natomiast jeden z filarów, na którym opierają się działania Wspólnoty podejmowane na rzecz państw, których dotknęły katastrofy naturalne lub spowodowane działalnością człowieka, oraz w których występuje złożona sytuacja kryzysowa[1]. Jedną z najistotniejszych ról na arenie międzynarodowej pomocy humanitarnej odgrywa Komisja Europejska, za sprawą podejmowanych przez nią działań na obszarach katastrof oraz aktywny wkład w promowanie idei poszanowania i przestrzegania międzynarodowego prawa humanitarnego[2]. Jest ona obecnie największym pojedynczym donatorem podejmującym akcje na rzecz wsparcia, pomocy doraźnej i ochrony ludności w krajach trzecich, cierpiącej w wyniku kryzysów humanitarnych.

Dyrekcja Generalna ds. Pomocy Humanitarnej[3] (DG ECHO) jest służbą działającą w strukturach Komisji Europejskiej, odpowiedzialną za udzielanie pomocy humanitarnej ofiarom konfliktów lub katastrof – zarówno naturalnych, jak i spowodowanych działalnością człowieka – w krajach trzecich. Ten ogólny cel stanowi wkład w realizację strategicznego celu Komisji, jakim jest „Europa jako partner na arenie światowej”, uwzględnionego w ramach ogólnego celu stosunków zewnętrznych[4], określonego w Traktacie o Unii Europejskiej.

DG ECHO stoi na straży przestrzeni humanitarnej i zasad humanitarnych, które są coraz bardziej zagrożone, biorąc intensywny udział w propagowaniu zasad dobrej praktyki udzielania pomocy humanitarnej[5], a także dbając o wysoką jakość pomocy i prowadząc przejrzysty dialog z innymi podmiotami odgrywającymi istotną rolę w omawianej dziedzinie.

DG ECHO nie zajmuje się realizacją programów pomocy. Jest donatorem, który pełni swoją misję, finansując działania humanitarne Wspólnoty za pośrednictwem instytucji partnerskich, które podpisały albo ramowe porozumienia partnerskie (np. europejskie organizacje pozarządowe oraz organizacje międzynarodowe takie jak organizacje Czerwonego Krzyża) albo ramowe umowy finansowo-administracyjne (agencje ONZ).

Zadaniem DG ECHO jest dopilnowanie, aby jej instytucje partnerskie jak szybko przekazywały towary i usługi do stref objętych kryzysem. Szczególne przepisy rozporządzenia finansowego oraz odpowiednie środki wykonawcze ułatwiają szybkie niesienie pomocy. Dzięki tym strukturalnym uregulowaniom DG ECHO ma również możliwość rozmieszczania w terenie asystentów technicznych (ekspertów DG ECHO), zapewniając w ten sposób lepszą identyfikację podatnych na zagrożenia grup społecznych, dokładną ocenę potrzeb oraz szybkie ustalanie, które instytucje partnerskie oraz jakie projekty pozwolą zaspokoić te potrzeby. Kolejnym etapem jest lokalne monitorowanie działań partnerów oraz postępów w realizacji projektów w celu zagwarantowania należytego zarządzania finansami oraz dopilnowania, aby zasoby zostały wykorzystane na zamierzone cele.

W oparciu o swoje doświadczenia w zakresie reagowania na katastrofy DG ECHO propaguje również ideę gotowości na wypadek katastrof , mając na celu ograniczenie podatności i zmniejszenie narażenia ludzi na zagrożenia i katastrofy, a także minimalizowanie kosztów ekonomicznych takich katastrof. Zmierzając do efektywnego wypełniania swoich zadań, DG ECHO może wspierać – w przypadkach, w których jest to wskazane i konieczne – działania na rzecz budowania potencjału swoich partnerów wykonawczych.

Bieżące sprawozdanie zostaje opublikowane zgodnie z wymaganiami art. 19 rozporządzenia dotyczącego pomocy humanitarnej.

„Po zamknięciu każdego roku budżetowego Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie roczne wraz z podsumowaniem działań finansowanych w ciągu tego roku. Podsumowanie zawiera informacje dotyczące agencji, z którymi akcje humanitarne były realizowane. Sprawozdanie zawiera również przegląd wszelkich ocen zewnętrznych, które zostały przeprowadzone w sprawie określonych działań”.

Niniejsze sprawozdanie jest podsumowaniem najważniejszych działań DG ECHO w 2008 r. W załączniku znajduje się obszerne zestawienie akcji sfinansowanych w różnych krajach i regionach, w których DG ECHO udziela pomocy za pośrednictwem swoich partnerów, a ponadto dane statystyczne pochodzące ze sprawozdania finansowego za 2008 rok[6].

2. OGÓLNE ASPEKTY POLITYKI

Sytuacja humanitarna na świecie nie pogarsza się wprawdzie drastycznie z roku na rok, jednak potrzeby humanitarne są w dalszym ciągu wysokie, a częstotliwość interwencji zwiększa się.

W ciągu ostatniego dziesięciolecia liczba katastrof naturalnych znacznie wzrosła, przede wszystkim na skutek zmian klimatu. Obecnie dziewięć na dziesięć katastrof naturalnych jest powiązanych ze zmianami klimatu[7], zaś liczba zarejestrowanych katastrof w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci podwoiła się. Ze względu na wysoki stopień podatności na zagrożenia oraz brak zdolności społeczeństwa do odpowiedniego reagowania zdarza się, przede wszystkim w krajach rozwijających się, że w katastrofy przekształcają się zjawiska naturalne.

Równocześnie nie zmieniła się znacząco – w stosunku do tych katastrof, których przyczyna częściowo leży w zachowaniu człowieka – liczba konfliktów . Te ostatnie trwają jednak często dłużej niż miało to miejsce w przeszłości i mają coraz bardziej niszczące skutki. W konsekwencji na całym świecie wzrosło zapotrzebowanie na pomoc humanitarną. Wyzwanie, przed jakimi znajdują się donatorzy pomocy humanitarnej, tacy jak DG ECHO, polega na zachowaniu niezbędnej równowagi między finansowaniem działań zmierzających do zapobiegania katastrofom humanitarnym a szybką reakcją w sytuacjach kryzysowych, niezależnie od tego czy są one skutkiem katastrofy naturalnej czy też spowodowane działalnością człowieka.

Znaczącym krokiem naprzód dla Unii Europejskiej na płaszczyźnie politycznej było podpisanie w grudniu 2007 r. przez przewodniczących Komisji, Rady i Parlamentu Konsensusu europejskiego[8] w sprawie pomocy humanitarnej, po którym nastąpiło przyjęcie planu działania[9] . W ten sposób Unia ostatecznie określiła zbiór wspólnych wartości, zasad i celów służących wzmocnieniu spójności wszystkich podejmowanych przez nią akcji humanitarnych. W konsensusie podkreślono znaczenie zasady różnorodności partnerów realizujących pomoc; uznano w nim również fakt, że każdy z partnerów ma porównywalne zalety jeżeli chodzi o , reagowanie na specyficzne sytuacje lub okoliczności.

Elementem realizacji planu działania była konferencja na temat międzynarodowego prawa humanitarnego , która odbyła się w dniu 16 września 2008 r. w Parlamencie Europejskim. Celem konferencji było zwrócenie uwagi na przypadki naruszania międzynarodowego prawa humanitarnego oraz zbadanie możliwości skuteczniejszego rozpowszechniania – w ramach Konsensusu europejskiego w sprawie pomocy humanitarnej – idei poszanowania międzynarodowego prawa humanitarnego na płaszczyźnie Unii Europejskiej.

I wreszcie, w marcu Komisja przyjęła komunikat w sprawie „zwiększenia zdolności Unii do reagowania w przypadku katastrof”. Jest to jej odpowiedź na rosnące wyzwania – niezależnie od tego, czy są one skutkiem katastrof naturalnych czy też działalności człowieka, a także próba zwiększenia potencjału Unii w zakresie ochrony ludności cywilnej i świadczenia pomocy humanitarnej, zarówno na jej terytorium jak i w krajach trzecich.

3. OGÓLNE ZESTAWIENIE DZIAłAń HUMANITARNYCH DG ECHO W 2008 R.

3.1. Sytuacja ogólna

Za pośrednictwem Dyrekcji Generalnej ds. Pomocy Humanitarnej (DG ECHO) Komisja Europejska świadczy pomoc humanitarną na rzecz ofiar katastrof naturalnych lub spowodowanych działalnością człowieka w krajach trzecich, wyłącznie w oparciu o istniejące potrzeby humanitarne. Działania Komisji, uwarunkowane potrzebami i zrealizowane w tym roku w odpowiedzi na kryzysy humanitarne w ponad 60 krajach, wykonano w oparciu o 90 decyzji o finansowaniu, opiewających na łączną kwotę 937 mln EUR . Kilkakrotnie zwiększano początkowy budżet wynoszący 751 mln EUR, dzięki czemu możliwa była reakcja w odpowiedzi na nowe kryzysy i katastrofy naturalne, które miały miejsce w ciągu roku, a także – co ważniejsze – w odpowiedzi na gwałtowny wzrost cen żywności.

W 2008 r. DG ECHO została skonfrontowana ze skutkami gwałtownego wzrostu cen żywności . W wyniku gwałtownego wzrostu cen podstawowych produktów żywnościowych i ropy naftowej koszty działań podejmowanych w odpowiedzi na potrzeby humanitarne w 2008 r. znacząco się zwiększyły. Ponadto wzrosła podatność ubogich grup społeczeństwa na kryzysy, jako że większość swoich ograniczonych zasobów grupy te musiały przeznaczać na kupno produktów żywnościowych. Aby zaradzić krótkoterminowym skutkom rosnących cen żywności, w 2008 r. niemal podwojono budżet przeznaczony na nadzwyczajne wsparcie żywnościowe w ramach DG ECHO, przy czym dodatkowe zasoby zostały zaczerpnięte z rezerwy na pomoc nadzwyczajną. Pod koniec roku budżet na pomoc żywnościową wynosił 363 miliony EUR, dzięki czemu pomoc dotarła do ponad 25 milionów ludzi.

Obok kryzysu żywnościowego w dalszym ciągu rośnie liczba katastrof naturalnych , zaostrzających się dodatkowo w wyniku zmian klimatu; dochodzi do nich coraz częściej, w coraz większym stopniu dotykają one społeczeństw, które już i tak są podatne na zagrożenia.

W 2008 r. katastrofy naturalne spowodowały poważne szkody w następujących regionach geograficznych: cyklony/huragany w regionie Karaibów – dotknęły one Haiti, Bahamy, Kubę, Madagaskar oraz Birmę/związek Myanmar; susze w Rogu Afryki, w regionie Sahel, w Republice Mołdowy, Paragwaju, Hondurasie oraz na terytoriach palestyńskich; trzęsienie ziemi w Chinach; epidemie w Beninie, Ameryce Łacińskiej oraz w regionie Karaibów; powodzie w Bangladeszu, Boliwii, Ekwadorze, Gwatemali, Hondurasie, Nepalu, Namibii, Indiach oraz w Jemenie; okres wyjątkowych chłodów w Peru i Boliwii oraz tajfuny w Laosie i Wietnamie. Komisja musiała podejmować szybkie działania, aby pomóc tysiącom cierpiących ludzi; niektórych z nich dotknęły już wcześniej skutki innych katastrof.

Jeżeli chodzi o kryzysy spowodowane działalnością człowieka , konieczność interwencji na rzecz społeczeństwa, które ucierpiało w wyniku konfliktu, spowodował konflikt między Gruzją a Federacją Rosyjską w Osetii Południowej w sierpniu minionego roku. W Kenii miały miejsce powszechne zawirowania polityczne, które wystąpiły po kwestionowanych wyborach prezydenckich. Akty przemocy, które miały miejsce po tych wyborach, doprowadziły do przesiedlenia ponad 500 000 ludzi. W 2008 r. w Jemenie nastąpiła eskalacja wewnętrznego konfliktu na północy kraju. W sierpniu nie powiodła się próba podpisania porozumienia pokojowego między Islamskim Frontem Wyzwolenia Moro (MILF) a rządem Filipin , co doprowadziło do wznowienia walk na południu wyspy Mindanao, powodując przesiedlenie ponad 550 000 ludzi. Pod koniec roku około 320 000 ludzi w dalszym ciągu nie wróciło do domów; obecnie nie ma perspektywy na szybkie rozwiązanie tego problemu. I wreszcie, w Sri Lance rząd anulował zawieszenie broni z 2002 r. i nasilił ofensywę na północy kraju.

Poza tymi nowymi kryzysami Komisja musiała podjąć wyzwanie związane z pogarszającą się sytuacją humanitarną w niektórych regionach, która nierzadko była wynikiem długotrwałej, złożonej sytuacji kryzysowej utrzymującej się w latach ubiegłych. Dwa najbardziej znaczące przykłady takiej sytuacji to Sudan i Demokratyczna Republika Konga.

Szacuje się, że w oparciu o budżet na pomoc humanitarną, włącznie ze środkami na pomoc żywnościową, UE udzieliła pomocy humanitarnej 143 milionom beneficjentów w krajach trzecich[10]. Ponadto 18,5 miliona ludzi otrzymało wsparcie zmierzające do przygotowania ich na wypadek katastrofy, zrealizowane za pośrednictwem działań na rzecz zwiększenia odporności lokalnych społeczności oraz wzmocnienia lokalnego potencjału reakcji na wypadek katastrofy.

Komisja przeznaczyła łączną sumę 552 miliona EUR (tzn. 58,9 % łącznej sumy ostatecznych środków budżetowych) dla krajów AKP, które są największym odbiorcą funduszy DG ECHO; pomoc otrzymały ponadto Azja i Ameryka Łacińska (192 mln EUR – 20,5 %) oraz Europa Wschodnia, Nowe Państwa Niepodległe, Bliski Wschód i kraje śródziemnomorskie.

Stosowanie zasady kierowania się potrzebami[11] znajduje odzwierciedlenie w następującym geograficznym rozdzieleniu[12] funduszy przeznaczonych na pomoc humanitarną w 2008 r. (w tysiącach):

Pomoc humanitarna w 2008 r. |

Jednostka/Region | Razem | % |

A/1: Afryka, Karaiby, Pacyfik | 551 847 | 58,9 % |

Sudan i Czad | 197 000 |

Róg Afryki | 167 897 |

Afryka Środkowa i Południowa, Ocean Indyjski | 126 200 |

Afryka Zachodnia | 39 100 |

Region Karaibów | 21 650 |

A/2: Nowe Państwa Niepodległe, Bliski Wschód, kraje śródziemnomorskie | 152 635 | 16,3 % |

Bliski Wschód, kraje śródziemnomorskie | 124 860 |

Europa, Kaukaz i Azja Środkowa | 27 775 |

A/3: Azja i Ameryka Łacińska | 192 327 | 20,5 % |

Azja Południowa | 94 257 |

Azja Południowo-Wschodnia oraz Azja Wschodnia | 64 000 |

Ameryka Łacińska | 34 070 |

Instrumenty pozageograficzne | 39 833 |

Tworzenie potencjału, dotacje i usługi, decyzja o DREF [13] i inne | 7 021 | 0,7 % |

Pomoc techniczna | 25 000 | 2,7 % |

Wydatki pomocnicze | 7 812 | 0,8 % |

RAZEM | 936 642 | 100 % |

.

Spośród 41 krajów, które – zgodnie z zawartą w ocenie definicją – doświadczają obecnie kryzysu, piętnaście uznano w 2008 r. za szczególnie podatne na zagrożenia: jedenaście z nich jest położonych w Afryce, pozostałe to Afganistan, Czeczenia (Federacja Rosyjska), Timor Wschodni oraz Jemen.

Zgodnie z zastosowaną metodologią, w 2008 r. DG ECHO przekazała 85 % planowanych początkowo środków budżetowych na główną linię w budżecie przeznaczoną na pomoc humanitarną (23 02 01) w odniesieniu do priorytetowych obszarów, na których występuje duże zapotrzebowanie na pomoc humanitarną .

Strategia pomocy DG ECHO w dalszym ciągu obejmuje kryzysy zapomniane (przypadki, w których donatorzy oraz media wykazują niewielkie zainteresowanie poważnymi potrzebami humanitarnymi, co przekłada się na niską wartość przekazywanej pomocy). Metodologia i analizy stosowane przez DG ECHO w celu rozpoznawania zapomnianych kryzysów opierają się zarówno na danych ilościowych (brak informacji w mediach lub niewielkie wsparcie donatorów w powiązaniu z dużymi potrzebami), jak i na czynnikach jakościowych (ocena dokonywana na miejscu przez ekspertów i urzędników DG ECHO). Więcej szczegółów w sprawie zapomnianych kryzysów znajduje się w części II załącznika.

Wyniki globalnej oceny potrzeb oraz oceny zapomnianych kryzysów dostępne są na stronie internetowej UE pod adresem http://ec.europa.eu/echo/policies/strategy_en.htm.

3.2. Najważniejsze interwencje w 2008 r. z podziałem na regiony i przeznaczenie środków

Komisja musiała stawić czoła dużej liczbie katastrof naturalnych oraz kryzysów spowodowanych działalnością człowieka, a także pogarszającej się sytuacji humanitarnej w wielu miejscach oraz złożonym, czasem przedłużającym się kryzysom, które istniały już latach ubiegłych. Znacznym wyzwaniem dla organizacji humanitarnych jest na przykład DR Konga ; na wschodzie tego kraju regularnie wybuchają walki, zmuszając setki tysięcy ludzi do ucieczki z domów. Przyjmuje się, że w regionie Darfuru w Sudanie występuje największy kryzys humanitarny na świecie; w konsekwencji międzynarodowe wysiłki zmierzające do udzielenia pomocy humanitarnej są ogromne. Życie milionów ludzi jest uzależnione od pomocy z zewnątrz.

Interwencje humanitarne wymienione w poniższych punktach zostały szczegółowo przedstawione w części III załącznika.

3.2.1. Afryka, region Karaibów i Pacyfik (kraje AKP)

W 2008 r. DG ECHO przeznaczyła największą część swoich funduszy dla Sudanu (suma łączna to 167 mln EUR) oraz dla Demokratycznej Republiki Konga (45,4 mln EUR + 8 mln EUR na program ECHO FLIGHT). Pozostałe znaczące interwencje w Afryce, na które przeznaczono środki w wysokości ponad 20 mln EUR obejmowały Somalię (44 mln EUR), Czad (30 mln EUR), regionalny program gotowości na wypadek suszy (30 mln EUR), Zimbabwe (25 mln EUR) oraz Etiopię (40 mln EUR).

3.2.2. Bliski Wschód i Nowe Państwa Niepodległe

Komisja w dalszym ciągu kontynuowała swoje działania w odpowiedzi na poważny kryzys humanitarny na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy, który – mimo wznowienia pomocy strukturalnej dla Autonomii Palestyńskiej w 2007 r. – nie wykazywał w 2008 r. żadnych oznak poprawy. Niezależnie od sytuacji politycznej, najbardziej podatne na zagrożenia grupy ludności palestyńskiej na Zachodnim Brzegu ucierpiały w wyniku dwóch zjawisk klimatycznych: mrozu oraz suszy. Zapewniono fundusze w wysokości 82,2 mln EUR w celu pokrycia potrzeb żywnościowych najbardziej podatnej na zagrożenia ludności na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy oraz uchodźców palestyńskich w Libanie. Wykorzystano również kwotę w wysokości 30 mln EUR, przeznaczając ją na potrzeby humanitarne i żywnościowe powstałe w wyniku kryzysu w Iraku; środki te otrzymali beneficjenci w kraju i poza jego granicami.

Jeżeli chodzi o region Kaukazu Północnego, Komisja w dalszym ciągu realizowała pomoc na rzecz ofiar konfliktu w Czeczenii, przeznaczając na ten cel łączną kwotę 11 mln EUR.

3.2.3. Azja

Na pomoc dla ludności w Birmie/związku Myanmar, którą dotknął cyklon Nargis, przeznaczono kwotę 39 mln EUR. Środki w wysokości 36,3 mln EUR zostały skierowane dla najbardziej podatnych na zagrożenia ludzi, którzy ucierpieli w wyniku konfliktów i katastrof naturalnych w Afganistanie, Iranie i Pakistanie. Kwotę 20,15 mln EUR przeznaczono dla ofiar katastrof naturalnych w Bangladeszu (plaga gryzoni w regionie Chittagong Hill Tracts, utrzymujące się skutki cyklonu Sidr, który dotknął kraj w końcu 2007 r., obfite deszcze monsunowe pod koniec września 2008 r. w połączeniu z znacznymi nadwyżkami wody, prowadzącymi do nasycenia gruntów wodą w południowo-wschodniej części kraju). Dodatkowa kwota w wysokości 351 000 EUR została przeznaczona na udzielenie wsparcia birmańskim uchodźcom Rohingya, którzy znaleźli schronienie w Bangladeszu.

3.2.4. Ameryka Łacińska

I wreszcie, kwotę w wysokości 34 mln EUR przekazano Ameryce Łacińskiej, z czego 12,5 mln EUR przeznaczono dla ofiar konfliktu w Kolumbii, zaś reszta środków stanowiła wsparcie dla ofiar kilku katastrof naturalnych, do których należą zjawisko anomalii pogodowej El Niño w Boliwii i Ekwadorze, susze w Paragwaju i Hondurasie, fale zimna w Boliwii i Peru oraz powodzie w Gwatemali i Hondurasie.

3.3. Analiza porównawcza

Znajdująca się na poniższym rysunku analiza porównawcza geograficznego rozdziału środków przeznaczonych w latach 2004-2008 dowodzi, że fundusze na rzecz państw AKP stale rosną. Wyjątkiem jest 2005 r., kiedy tendencja ta odwróciła się, ponieważ ogromną część pomocy przydzielono Azji, co wiąże się z dwoma poważnymi kryzysami, jakie wystąpiły w tej części świata: tsunami oraz trzęsieniem ziemi w Kaszmirze. Analizując sytuację z perspektywy ostatnich pięciu lat, należy również zauważyć, iż środki przyznawane dla różnych regionów i części świata są bardzo zmienne, co jest potwierdzeniem faktu, że podejmowane przez DG ECHO interwencje mają z natury rzeczy i z definicji charakter krótkoterminowy. Należy ponadto zauważyć, że ponad 96 % budżetu na pomoc humanitarną przeznacza się na finansowanie operacji humanitarnych, podczas gdy wydatki pomocnicze (informacje, kontrole, oceny, pracownicy techniczni itd.) stanowią niecałe 4 % budżetu. Zob. część VIII załącznika.

[pic]

3.4. Zmniejszanie ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi obejmujące działania na rzecz zwiększania gotowości na wypadek katastrof

W ramach swoich zadań DG ECHO finansuje działania na rzecz przygotowania na wypadek zagrożeń, z jakimi spotykają się społeczeństwa najbardziej na te zagrożenia podatne, a także te, w przypadku których ryzyko katastrofy naturalnej jest szczególnie duże; działania te przewidują również ograniczanie tych zagrożeń.

Biorąc pod uwagę rosnącą świadomość znaczenia, jakie ma odpowiednie przygotowanie na wypadek katastrof, a także znaczący wzrost liczby i natężenia katastrof w ciągu ostatnich dziesięcioleci oraz ramowy plan działań z Hyogo na lata 2005-2015, w którym wezwano wszystkie rządy i międzynarodowe organizacje do tego aby priorytetowo traktować kwestię zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi oraz dokonywać inwestycji w tym zakresie, DG ECHO zwiększyła w ciągu ostatnich lat wartość funduszy przeznaczanych na przygotowywanie na wypadek katastrof na poziomie lokalnym i jest gotowa do dalszego dopracowania swojej strategii. Pozostając w obrębie swoich zadań, związanych z pomocą humanitarną, DG ECHO może wesprzeć szereg działań, korzystając w tym celu ze swoich sprawdzonych atutów.

Wkład DG ECHO w zmniejszanie ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi jest realizowany za pośrednictwem programu DIPECHO, inicjatyw dotyczących gotowości na wypadek suszy, integracji środków gotowości na wypadek katastrofy w formie akcji doraźnej pomocy oraz ogólnych starań wspierających.

U źródeł strategii DG ECHO związanej z gotowością na wypadek katastrof znajdują się dwie główne idee: z jednej strony istotne jest uświadomienie lokalnym społeczeństwom zagrożeń, na jakie są one narażone, a z drugiej strony – zwiększenie ich odporności. Jednocześnie podjęto działania, które zmierzają do zwiększenia potencjału lokalnych instytucji publicznych odpowiedzialnych za ochronę swojej ludności. Działania w zakresie gotowości na wypadek katastrof są realizowane za pośrednictwem szerokiej grupy partnerów, którzy ściśle współpracują z organizacjami lokalnymi, co ułatwia dostęp do najbardziej podatnych na zagrożenia, żyjących na marginesie.

Dzięki temu, że DG ECHO uruchomiła nowy plan działania na terenie Afryki Południowo-Wschodniej, jest ona dzisiaj obecna w siedmiu regionach świata, które są szczególnie narażone na występowanie katastrof naturalnych.

3.5. Łączenie pomocy doraźnej, odbudowy i rozwoju

Celem realizowanego przez DG ECHO wsparcia jest również przywracanie – wspólnie z innymi instrumentami pomocy – samowystarczalności społeczeństw zawsze, gdy jest to możliwe i wszędzie, gdzie jest to możliwe, a także tworzenie sprzyjających warunków do stopniowego wycofywania pomocy ECHO. W tym zakresie DG ECHO prowadzi aktywne działania na rzecz wdrożenia strategii łączenia pomocy, odbudowy i rozwoju oraz zacieśniania współpracy z innymi służbami Komisji lub innymi donatorami.

3.6. Główni partnerzy w akcjach humanitarnych

DG ECHO realizuje pomoc humanitarną za pośrednictwem organizacji partnerskich. Dyrekcja współpracuje z ok. 200 organizacjami pozarządowymi, agencjami ONZ oraz organizacjami międzynarodowymi, np. Międzynarodowym Komitetem Czerwonego Krzyża oraz Międzynarodową Federacją Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca.

Jest bardzo istotne, aby DG ECHO dysponowała szerokim i zróżnicowanym kręgiem organizacji partnerskich, dzięki temu możliwe jest skuteczne objęcie pomocą rosnącej liczby potrzeb na całym świecie. DG ECHO wypracowała bliskie stosunki robocze ze swoimi partnerami na poziomie zarówno zagadnień polityki, jak i zarządzania działaniami humanitarnymi.

W 2008 r. DG ECHO realizowała swoje akcje humanitarne przede wszystkich za pośrednictwem organizacji pozarządowych (44 %), agencji Organizacji Narodów Zjednoczonych (46 %) oraz organizacji międzynarodowych (10 %).

W ciągu roku DG ECHO dokonała przeglądu, ponownej oceny i udoskonalenia porozumień o partnerstwie, które kształtują relacje dyrekcji generalnej z jej partnerami. Zracjonalizowano procedury, przy czym nie odbyło się to kosztem kontroli procesu monitorowania i nadzoru udzielonej pomocy. W ten sposób utrzymana zostaje efektywność pomocy humanitarnej. Więcej szczegółów dotyczących rocznego rozdziału pomiędzy grupami partnerów znajduje się w części VIII.5 załącznika.

4. RELACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI

Podobnie jak w latach poprzednich, DG ECHO utrzymywała bliskie stosunki z innymi europejskimi instytucjami, państwami członkowskimi i organizacjami międzynarodowymi, kontynuując działania na rzecz poszanowania międzynarodowego prawa humanitarnego oraz zasad humanitarnych (ludzkość, bezstronność, niedyskryminacja oraz neutralność).

DG ECHO dbała również o to, aby w debacie europejskiej i międzynarodowej uwzględniono zobowiązanie do poszanowania przestrzeni humanitarnej w sytuacjach kryzysowych. DG ECHO umocniła również stosunki robocze ze sprawozdawcą Parlamentu Europejskiego ds. humanitarnych.

Utrzymywano ścisłe kontakty z prezydencją francuską oraz nadchodzącą prezydencją czeską. W tym kontekście podjęto szczególnie istotne działania dotyczące stworzenia nowej grupy roboczej w Radzie zajmującej się pomocą humanitarną oraz pomocą żywnościową.

Jeżeli chodzi o kontakty z donatorami spoza UE, DG ECHO utrzymywała kontakty ze Stanami Zjednoczonymi, między innymi z organizacją Dialogu w Ramach Strategicznego Partnerstwa (SOD) oraz odbywała inne spotkania, a także podtrzymywała relacje z licznymi donatorami o zasadniczym znaczeniu.

I wreszcie, DG ECHO w dalszym ciągu dbała o to, aby kwestia humanitarna była podejmowana i dyskutowana na forach ONZ, gwarantując uwzględnienie skoordynowanych stanowisk UE w rezolucjach oraz oświadczeniach składanych przez organy ONZ.

Więcej szczegółów odnośnie tych podmiotów znajduje się w części V załącznika.

5. POZOSTAłE DZIAłANIA

W kontekście swojej działalności, a także zmierzając do zapewnienia skuteczności i jakości pomocy humanitarnej, DG ECHO zajmuje się również następującymi kwestiami:

1. rozwojem polityki zabezpieczeń i bezpieczeństwa w DG ECHO w odniesieniu do pracowników, których zadaniem jest realizacja pomocy humanitarnej;

2. udzielaniem wsparcia działaniom na rzecz rozwoju instytucjonalnego potencjału partnerów w pewnych szczególnych obszarach, w celu zwiększenia możliwości podejmowania przez nich szybkich i skutecznych reakcji w sytuacjach kryzysowych; wsparcie to jest realizowane za pośrednictwem programów tworzenia potencjału ;

3. zwiększeniem potencjału szybkiego reagowania na poziomie lokalnym, poprzez organizację zespołów obejmujących przedstawicieli różnych sektorów;

4. strategią komunikacji i informowaniem oraz

5. w zakresie inicjatyw dotyczących szkoleń DG ECHO wspiera sieć pomocy humanitarnej (NOHA), w ramach której możliwe jest uzyskanie interdyscyplinarnego wykształcenia podyplomowego.

Szczegóły dotyczące powyższych działań znajdują się w części VI zalącznika.

6. PODSUMOWANIE

DG ECHO w dalszym ciągu podejmowała szybkie działania w odpowiedzi na nieprzewidziane zdarzenia, niosąc pomoc tysiącom cierpiących ludzi, którzy w niektórych przypadkach stali się już wcześniej ofiarami długotrwałych kryzysów. Te trwające konflikty, których niszczycielskie oddziaływanie jest coraz większe, mają nie tylko dramatyczne konsekwencje dla współczesnych społeczeństw, stale uzależnionych od pomocy humanitarnej, lecz odbiją się również na przyszłych pokoleniach.

Najważniejszym czynnikiem wpływającym na wzrost potrzeb humanitarnych są zmiany klimatu, jednak problemem bezpośrednim jest światowy kryzys żywnościowy. Uwzględniając dodatkowo skutki światowego kryzysu finansowego i gospodarczego przewiduje się, że wiele państw osiągnie granicę krytycznego ubóstwa. Wszelkie ograniczenia inwestycji międzynarodowych i międzynarodowej pomocy, które są skutkiem kryzysu, w szczególnie negatywny sposób odbiją się na regionach najbardziej podatnych na zagrożenia.

Od momentu powstania DG ECHO nieustannie dostosowuje swoją strategię, tak aby udzielana pomoc docierała do społeczeństw, które znajdują się w największej potrzebie. Jest oczywiste, że obecna sytuacja geopolityczna wiąże się z nowymi wyzwaniami. Jednym z nich jest – w przypadku konfliktów zbrojnych – konieczność ochrony zagrożonej przestrzeni humanitarnej i promowania działalności zgodnej z międzynarodowym prawem humanitarnym przez wszystkie strony zaangażowane w takie konflikty. Kolejnym wyzwaniem jest potrzeba zapewnienia spójności między rosnącą liczbą zaangażowanych podmiotów, tak aby osoby potrzebujące otrzymywały skuteczną i adekwatną pomoc.

I wreszcie, jeżeli chodzi o płaszczyznę polityczną, starania zmierzające do koordynacji, zapoczątkowane przez podpisanie Konsensusu europejskiego w sprawie pomocy humanitarnej oraz przyjęcie planu działania dla jego wdrożenia, pozwolą DG ECHO na zaznaczenie jej aktywnego zaangażowania w określenie polityki humanitarnej oraz strategicznych kwestii związanych z potencjałem niezbędnym dla niesienia adekwatnej i skutecznej pomocy humanitarnej tam, gdzie jest ona najbardziej potrzebna.

[1] COM(2008) 130, wzmocnienie zdolności Unii do reagowania w przypadku katastrof

[2] http://www.icrc.org/Web/Eng/siteeng0.nsf/htmlall/section_ihl_in_brief?OpenDocument

[3] Zob. rozporządzenie Rady nr 1257/96.

[4] Artykuł 21 ust. 2.g Traktatu UE

[5] http://www.goodhumanitariandonorship.org/

[6] Dostępny na stronie: http://ec.europa.eu/echo/funding/key_figures/echo_en.htm

[7] The Economist's, J. Holmes, "The Year in 2009", More help now, please (s. 110)

[8] OJ C 25 z 30.1.2008.

[9] SEC(2008)1991 z maja 2008 r.

[10] W ramach tej liczby DG ECHO udzieliła pomocy 13,5 mln osób wewnętrznie przesiedlonych, przy czym sprawozdania mówią o łącznej liczbie 26 mln takich osób: www.internal-displacement.org (IDMC, Internal Displacement Monitoring Centre, Global overview of Trends and Developments in 2007)

[11] DG ECHO świadczy pomoc w oparciu o ocenę potrzeb humanitarnych dokonywaną z wykorzystaniem dwóch uzupełniających się wskaźników: wskaźnika kryzysu oraz wskaźnika podatności na zagrożenia, które wyjaśniono w części II załącznika.

[12] Rozdzielenie łącznej kwoty przeznaczonej w 2008 r. według pozycji w budżecie dostępne jest w części VIII.

[13] Fundusz pomocy w sytuacjach kryzysowych spowodowanych katastrofą.