OPINIA KOMISJI w sprawie istnienia nadmiernego deficytu na Słowacji - zastosowanie art. 104 ust. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską

MEMORANDUM OBJAŚNIAJĄCE

Dnia 7 kwietnia 2004 roku Komisja opublikowała swoje prognozy na wiosnę 2004 r. [1]. Biorą one pod uwagę dane zgłoszone przez Słowację w marcu 2004 roku, według których deficyt sektora publicznego na Słowacji spadł z poziomu 5,7% PKB w 2002 roku do 3,6% PKB w 2003 roku, tym samym przekraczając wartość bazową 3% PKB ustanowioną w Traktacie.

[1] Prognoza Komisji na wiosnę 2004 roku dostępna jest na stronie:

Na podstawie dowodów opartych na domniemaniu faktycznym w dniu 12 maja 2004 roku Komisja wszczęła wobec Słowacji procedurę nadmiernego deficytu, przyjmując raport przewidziany w art. 104 ust. 3 Traktatu [2]. Dnia 14 maja 2004 roku Komisja otrzymała od Słowacji program konwergencji, który potwierdził wielkość deficytu na poziomie 3,6% PKB za 2003 rok.

[2] Pełny tekst raportu dostępny jest na stronie: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/ about/activities/sgp/procedures_en.htm.

Zastosowanie procedury nadmiernego deficytu (PND) reguluje art. 104 Traktatu oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 ,w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia stosowania procedury nadmiernego deficytu" składające się na Pakt Stabilności i Wzrostu [3]. Kraje, które przystąpiły do UE w dniu 1 maja 2004 roku są Państwami Członkowskimi objętymi derogacją i winny wystrzegać się nadmiernego deficytu, z tym że nie mogą być na nie nałożone sankcje wynikające z art. 104 ust. 9 i 11.

[3] Dz.U. L 209, 2.8.1997.

Raport Komisji na podstawie art. 104 ust. 3 Traktatu stwierdza, że przekroczenie przez deficyt słowacki w 2003 roku wartości bazowej 3% PKB nie było wynikiem nadzwyczajnego zdarzenia, na które władze Słowacji nie miały wpływu, ani też nie powstało w rezultacie ostrego załamania gospodarki w znaczeniu określonym w Pakcie Stabilności i Wzrostu, jako że realny wzrost PKB osiągnął w 2003 roku poziom 4,2%. Odnośnie rozwoju wypadków w 2004 roku raport stwierdza, że deficyt sektora publicznego może wzrosnąć i pozostać na poziomie powyżej 3% PKB. Prognoza Komisji na wiosnę 2004 roku przewiduje deficyt sektora publicznego w wysokości 4,1% PKB za 2004 rok, która to wielkość jest zbliżona do 4,0% PKB prognozowanych przez władze Słowacji w programie konwergencji.

W oparciu o prognozy Komisji na wiosnę 2004 roku raport Komisji stwierdza również, że wskaźnik zadłużenia do PKB, który w 2003 roku osiągnął 42,8% PKB, pozostanie w 2004 roku poniżej wartości bazowej 60% określonej w Traktacie. W szczególności, prognoza Komisji na wiosnę 2004 roku przewiduje, iż wskaźnik zadłużenia osiągnie poziom 45,1% PKB w 2004 roku, co się zgadza z wielkością 45,1% PKB prognozowaną przez władze Słowacji w programie konwergencji.

Art. 104 ust. 4 Traktatu stwierdza, że ,Komitet przewidziany w art. 114 (tzn. Komitet Ekonomiczno-Finansowy) winien sformułować opinię w sprawie raportu Komisji". Komitet wydał swoją opinię dnia 24 maja 2004 roku, zgadzając się z oceną Komisji przedstawioną w raporcie. W szczególności, Komitet stwierdził, że sytuacja budżetowa na Słowacji wskazuje na istnienie nadmiernego deficytu według pierwszego z dwóch kryteriów przewidzianych w art. 104 ust. 2 dla ustalania takiego deficytu. Uwzględnienie innych stosownych czynników, w szczególności średnioterminowej sytuacji budżetowej i wskaźnika inwestycji publicznych, nie wpłynęło na zmianę oceny wynikającej z samych kryteriów. Komitet spodziewa się również, iż deficyt sektora publicznego w 2004 roku pozostanie znacznie powyżej traktatowej wartości bazowej oraz że zadłużenie brutto sektora publicznego pozostanie w 2004 roku poniżej określonego w Traktacie poziomu bazowego 60% PKB.

Po zbadaniu stosownych czynników uwzględnionych w swoim raporcie oraz zważywszy na opinię Komitetu, Komisja jest zdania, iż Słowacja posiada nadmierny deficyt. Opinia ta, przyjęta przez Komisję w dniu 24 czerwca 2004 roku, skierowana jest do Rady zgodnie z art. 104 ust. 5 Traktatu. Komisja proponuje, by Rada podjęła stosowną decyzję zgodnie z art. 104 ust. 6. Ponadto Komisja przedstawia Radzie propozycję zalecenia Rady skierowanego do Słowacji w sprawie skorygowania sytuacji nadmiernego deficytu zgodnie z art. 104 ust. 7 Traktatu.

OPINIA KOMISJI w sprawie istnienia nadmiernego deficytu na Słowacji - zastosowanie art. 104 ust. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską

UWAGI OGÓLNE

Zgodnie z art.104 Traktatu, Państwa Członkowskie winny wystrzegać się nadmiernego deficytu budżetowego. Dotyczy to również Państw Członkowskich objętych derogacją, to jest wszystkich krajów, które przystąpiły do UE w dniu 1 maja 2004 roku. Decyzje stwierdzające istnienie nadmiernego deficytu reguluje procedura nadmiernego deficytu (PND) określona w art. 104 Traktatu oraz rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 wchodzące w skład Paktu Stabilności i Wzrostu [4].

[4] Dz.U. L 209, 2.8.1997.

Art. 104 ust. 2 Traktatu wymaga monitorowania przez Komisję rozwoju sytuacji budżetowej oraz poziomu zadłużenia rządowego w Państwach Członkowskich, celem wykrycia rażących błędów. W szczególności Komisja ma obowiązek badać przestrzeganie dyscypliny budżetowej w oparciu o dwa kryteria: kryterium wskaźnika planowanego lub rzeczywistego deficytu budżetowego do produktu krajowego brutto (PKB) oraz kryterium wskaźnika zadłużenia rządowego do PKB. Dane statystyczne na temat tych zmiennych przedstawiane są przez Komisję na podstawie sprawozdań Państw Członkowskich.

Art. 104 ust. 3 Traktatu wymaga sporządzenia przez Komisję raportu w sytuacji, gdy nie są spełnione wymagania wynikające z jednego lub obydwu kryteriów określonych w art. 104 ust. 2 lub jeżeli, pomimo spełnienia wymogów tych kryteriów, Komisja jest zdania, iż istnieje zagrożenie nadmiernego deficytu w danym Państwie Członkowskim. Raport Komisji uwzględnia również to, czy deficyt budżetowy przekracza rządowe nakłady inwestycyjne, jak również wszystkie pozostałe stosowne czynniki, w tym średnioterminową sytuację ekonomiczno-budżetową Państwa Członkowskiego zgodnie z wymogami art. 104 ust. 3 Traktatu. W dniu 12 maja 2004 roku Komisja przyjęła taki raport odnośnie Słowacji na podstawie swoich prognoz na wiosnę 2004 roku, uwzględniających dane zgłoszone przez Słowację w marcu 2004 roku.

Następnie, zgodnie z art. 104 ust. 4, w dniu 24 maja 2004 roku Komitet Ekonomiczno-Finansowy sformułował opinię na temat raportu Komisji.

Art. 104 ust. 5 Traktatu wymaga, by Komisja przekazała Radzie opinię, w razie uznania, iż w Państwie Członkowskim istnieje lub może powstać nadmierny deficyt. W celu wyciągnięcia wniosku co do tego, czy istnieje bądź może powstać nadmierny deficyt, Komisja uważa, iż należy wziąć pod uwagę: (i) wnioski zawarte w jej raporcie, oraz (ii) opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego na temat raportu. W oparciu o te elementy Komisja poczyniła szereg ustaleń odnośnie Słowacji.

USTALENIA DOTYCZĄCE SŁOWACJI

1. Deficyt sektora publicznego na Słowacji w 2003 roku wyniósł 3,6% PKB, tj. powyżej wartości bazowej ustalonej w Traktacie na 3% PKB. Był to poziom niższy w stosunku do deficytu z roku 2002 (5,7% PKB).

2. Przekroczenie przez deficyt wartości bazowej 3% PKB w 2003 roku nie było wynikiem żadnego niezwykłego zdarzenia, na które władze Słowacji nie miałyby wpływu, ani ostrego załamania sytuacji gospodarczej w znaczeniu określonym w Pakcie Stabilności i Wzrostu. W 2003 roku realny wzrost PKB osiągnął 4,2%.

3. Realizacja deficytu sektora publicznego w 2003 roku wyniosła 1,4 punkty procentowe PKB poniżej wartości planowanej w grudniu 2002 roku, kiedy to został uchwalony budżet na 2003 rok. Wynikało to głównie z niższych niż budżetowano, w znacznej mierze niepowtarzających się wydatków. Pomogło to z nawiązką zrekompensować słabsze wyniki po stronie przychodów, które powstały głównie z powodu istotnego niedoszacowania przychodów podatkowych w kontekście zmiany stawek i procedur naliczania podatku.

4. Inwestycje rządowe brutto w 2003 roku wyniosły 3,0% PKB, w porównaniu z deficytem sektora publicznego rzędu 3,6% PKB.

5. Deficyt sektora publicznego może nadal w 2004 roku przekraczać wartość bazową określoną w Traktacie. W szczególności, prognozy Komisji na wiosnę 2004 roku przewidują deficyt sektora publicznego na Słowacji w wysokości 4,1% PKB w 2004 roku, co jest bliskie poziomowi 4,0% PKB prognozowanemu przez władze słowackie w programie konwergencji z maja 2004 roku.

6. Wskaźnik zadłużenia rządowego brutto do PKB na Słowacji na poziomie 42,8% PKB w 2003 roku ma szansę pozostać w 2004 roku poniżej traktatowego poziomu bazowego 60% PKB. W szczególności, prognozy Komisji na wiosnę 2004 roku przewidują zadłużenie rządowe brutto na poziomie 45,1% PKB w 2004 roku, co jest zgodne z prognozą 45,1% PKB przedstawioną przez władze słowackie w programie konwergencji.

WNIOSEK

Monitorowanie sytuacji budżetowej na Słowacji, a w szczególności badanie przestrzegania kryteriów określonych w art. 104 ust. 2, skłania Komisję do sporządzenia raportu zgodnie z art. 104 ust. 3 Traktatu. Po zbadaniu stosownych czynników uwzględnionych w swoim raporcie oraz zważywszy na opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego, Komisja jest zdania, iż Słowacja posiada nadmierny deficyt.