1.Unia, która mierzy wyżej

W zeszłorocznych wyborach do Parlamentu Europejskiego do urn poszła rekordowa liczba Europejczyków. Postawili oni przed instytucjami i przywódcami Unii jasne zadanie: działać odważnie i zdecydowanie, aby sprostać wyzwaniom naszego pokolenia. Oczekują oni od Unii skutecznego działania w najistotniejszych kwestiach. Komisja Europejska podejmuje się wykonać to zadanie – budować Unię, która mierzy wyżej.

Unia ma wyjątkową szansę, aby w bieżącym roku i przez całą dekadę przewodzić transformacji w kierunku Europy sprawiedliwej, neutralnej dla klimatu i cyfrowej. Ta dwojaka transformacja – ekologiczna i cyfrowa – będzie nieść skutki dla nas wszystkich: każdego kraju, każdego regionu, każdego obywatela. Wpłynie na wszystkie aspekty naszego społeczeństwa i gospodarki. Skuteczna będzie jednak tylko pod warunkiem, że będzie sprawiedliwa i skorzystają z niej wszyscy. Unia Europejska jedynie wówczas będzie w stanie w pełni wykorzystać szanse płynące z dwojakiej transformacji, gdy zaangażujemy cały nasz potencjał i odwołamy się do naszej różnorodności. Jednocześnie musimy nadal niezmiennie walczyć w obronie naszych wartości, równości i praworządności.

To właśnie stanowi wiodący motyw pierwszego rocznego programu prac Komisji w bieżącej kadencji. W programie ujęto najważniejsze inicjatywy, które Komisja zamierza podjąć w pierwszym roku działania w obecnym składzie, w tym zobowiązania na pierwsze 100 dni. Skupiają się one wokół sześciu naczelnych celów określonych w wytycznych politycznych przewodniczącej Ursuli von der Leyen. Program odzwierciedla również główne priorytety przyjęte przez Parlament Europejski, a także określone w Programie strategicznym Rady Europejskiej na lata 2019–2024.

Niewątpliwie mamy powody do dumy i optymizmu. Po latach skupiania się na zarządzaniu kryzysowym Europa może znów patrzeć w przyszłość. W programie prac wyznaczono kierunki dalszych działań i nakreślono sposoby rozwiązania kwestii, które dotąd nieraz nas dzieliły.

Przystępujemy do pracy w coraz bardziej niestabilnych okolicznościach. Obraz dzisiejszego świata jest zdominowany przez niepewność koniunktury gospodarczej, przesunięcia w porządku geopolitycznym, nowe konflikty wybuchające z całą mocą i zadawnione napięcia, tlące się pod powierzchnią. Niepokój ten jest odczuwany nie tylko w innych częściach świata, ale również na naszym własnym kontynencie. Potrzeba silnej i zjednoczonej Unii Europejskiej, wykorzystującej w pełni wszystkie swoje zasoby dyplomatyczne, gospodarcze i polityczne, jest paląca i wyraźna jak nigdy dotąd. Program prac obecnej Komisji, działającej w sposób geopolityczny, odzwierciedla to w pełni. Wszelkie planowane działania i inicjatywy będą w dużym stopniu koncentrować się na działaniach zewnętrznych.

Jeśli Unia ma sprostać wysokim oczekiwaniom obywateli i ambitnym celom, które postawiliśmy sobie sami, potrzebne będą odpowiednio duże zasoby. Nowy długoterminowy budżet Unii musi być elastyczny, dopasowany do naszych priorytetów i wyzwań. Wnioski przedstawione już przez Komisję stanowią do tego dobrą podstawę, a w razie potrzeby będą dostosowywane do ambitnych celów, które sobie stawiamy. Komisja jest gotowa wspierać Parlament Europejski i Radę w opracowaniu zrównoważonego i ambitnego budżetu długoterminowego w terminie do 1 stycznia 2021 r. Dzięki temu będziemy mogli bez zwłoki przystąpić do realizacji naszych programów inwestycji i wydatków.

Przed nami bezprecedensowe wyzwania. Będziemy musieli wynegocjować nowe partnerstwo ze Zjednoczonym Królestwem, które – choć już poza Unią – pozostanie naszym partnerem, sojusznikiem i przyjacielem. Jesteśmy gotowi zadbać, aby to partnerstwo miało wyjątkowo szeroki zakres, znacznie wykraczający poza stosunki handlowe. Trzeba mieć świadomość, że będzie to ogromne zadanie. Podobnie jak w trakcie negocjacji dotyczących umowy o wystąpieniu, Komisja zadba podczas całego procesu tych negocjacji o jak największą przejrzystość wobec pozostałych instytucji UE, państw członkowskich i obywateli.

Przystępując do realizacji naszego ambitnego planu, będziemy kierować się programem Organizacji Narodów Zjednoczonych „Agenda na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030”. W samym centrum naszego procesu kształtowania polityki znajdą się zatem cele zrównoważonego rozwoju, przyjęte przez ONZ. Określą one kierunek naszych działań – wewnętrznych i zewnętrznych – we wszystkich sektorach i będą świadczyć o naszym zaangażowaniu na rzecz zrównoważonego rozwoju w Europie i poza nią. W tym kontekście zmodyfikujemy proces europejskiego semestru, włączając do niego cele zrównoważonego rozwoju, a także przedstawimy nasze podejście do ogólnego zarządzania i realizacji tych celów.

Urzeczywistnienie działań określonych w niniejszym programie prac będzie wymagać zespołowego wysiłku różnych instytucji. Jak określono w wytycznych politycznych, Komisja z pełnym zaangażowaniem podejmuje się budowania szczególnych stosunków z Parlamentem Europejskim, wspierając między innymi prawo inicjatywy dla Parlamentu.

Program prac stanowi wreszcie, że nieodzowną i coraz bardziej eksponowaną rolę będą odgrywać prognozy strategiczne. Wynika to z potrzeby bardziej precyzyjnego rozpoznania długoterminowych tendencji i zasadniczych zmian, które kształtują nasze życie i przyszłość pracy, zmieniają strukturę naszych gospodarek, środowisk i społeczeństw, a także wpływają na globalne układy sił i naszą strategiczną autonomię.

Dzięki lepszemu rozumieniu i przewidywaniu wyłaniających się zjawisk będziemy mogli opracowywać i wdrażać strategie polityczne, które pomogą Europie wychodzić na prostą na czołowej pozycji. Musimy na przykład liczyć się z tym, że rosnąca długość życia i wzrost liczby ludności na świecie wpłynie na dostępność zasobów naturalnych, przepływy migracyjne, emerytury, renty i opiekę zdrowotną. Jednocześnie nie możemy stracić z oczu problemu spadku demograficznego, który – m.in. w postaci wyludniania się obszarów wiejskich – dotyka dużej części UE.

To tylko jedne z wielu dobitnych przykładów na to, jak ważne jest uzyskiwanie najpełniejszej możliwej wiedzy o nowych zagrożeniach i możliwościach oraz zjawiskach kształtujących je i zależnych od nich. Dzięki prognozom strategicznym będziemy mogli przyjmować bardziej pragmatyczne, długoterminowe podejście do działań mających zapewnić nam wiodącą pozycję na świecie i określać kierunek naszej polityki na lata.

Główne inicjatywy wymienione poniżej i w załącznikach do niniejszego programu prac dają obraz tego, co chcemy osiągnąć. Wykaz ten nie jest wyczerpujący ani ostateczny. Aby obraz ten był wyraźniejszy, inicjatywy pogrupowano w ramach sześciu naczelnych celów. Umiejscowienie inicjatywy na liście nie ma wpływu na opis zadań, które przewodnicząca Ursula von der Leyen przypisała poszczególnym członkom kolegium komisarzy w skierowanych do nich pismach. W ciągu roku z pewnością pojawią się kolejne wyzwania i szanse. Komisja jest gotowa reagować na nie szybko.

2.Realizacja sześciu naczelnych celów

2.1.Europejski Zielony Ład

Najbardziej palącym wyzwaniem, obowiązkiem i szansą Europy jest utrzymanie dobrego stanu naszej planety i zdrowia ludzi. To zadanie jest istotą naszych czasów. Wzrost globalnej temperatury, wyczerpywanie się zasobów naturalnych i ciągła utrata bioróżnorodności, coraz powszechniejsze pożary lasów, powodzie i inne klęski żywiołowe – to zagrożenie dla naszego bezpieczeństwa i dobrobytu.

Naszą odpowiedzią jest Europejski Zielony Ład. Doprowadzi on do 2050 r. do neutralności klimatycznej Europy, przewidując jednocześnie działania przystosowawcze. Pomoże chronić i zachować różnorodność biologiczną, dziedzictwo naturalne oraz oceany, z których Unia czerpie znaczną część swojego bogactwa – a jednocześnie przyniesie naszej gospodarce i przemysłowi większą innowacyjność i konkurencyjność, sprzyjając efektywnemu gospodarowaniu zasobami dzięki działaniu w obiegu zamkniętym. Europejski Zielony Ład to nasza nowa strategia na rzecz wzrostu. Zapewni on Europie nowe miejsca pracy i większą konkurencyjność w skali globalnej. Kluczowe znaczenie w jego realizacji będzie miała nasza nowa strategia przemysłowa – katalizator transformacji zarówno ekologicznej, jak i cyfrowej.

Europejski Zielony Ład obejmuje plan działań politycznych i środków służących urzeczywistnieniu niezbędnych przemian we wszystkich sektorach. Wiele z tych działań jest wymienionych w niniejszym programie prac i zostanie wprowadzonych w pierwszym roku kadencji Komisji.