W niniejszym komunikacie przedstawiono obecną sytuację oraz kolejne kroki służące realizacji tych powiązanych ze sobą celów. Te kierunki działań powinny odpowiadać długotrwałemu wyzwaniu, jakim jest zarządzanie przyszłymi tendencjami migracyjnymi. Istnieją również działania, które możemy i powinniśmy podjąć już teraz. Poszczególne narzędzia UE, które przyniosły rzeczywiste rezultaty na szlaku środkowośródziemnomorskim, mogłyby zostać wprowadzone na innych szlakach. Wdrożenie kolejnego etapu Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej doprowadziłoby do radykalnej zmiany pod względem gotowości naszych służb granicznych. Przyjęcie w chwili obecnej środków mających na celu zaradzenie najbardziej oczywistym niedociągnięciom w naszym systemie azylowym, przyjmowania i powrotu przyniosłoby natychmiastowe korzyści pod względem naszej zdolności do skutecznego działania.

Kryzys potwierdził, że wszystkie działania UE są wzajemnie połączone – aby system mógł funkcjonować jako całość, wszystkie elementy muszą być do siebie dopasowane. W niniejszym komunikacie przeanalizowano trzy podstawowe elementy kompleksowego podejścia do zarządzania migracjami:

Wyzwania związane z kryzysem uchodźczym i migracyjnym wymagały zdecydowanej i całościowej odpowiedzi ze strony UE: ratowania życia, ograniczenia nieuregulowanego napływu migrantów, opracowania nowych narzędzi umożliwiających wspólne stawienie czoła wyzwaniom zarówno wewnątrz UE, jak i poza jej granicami. Nie inaczej będzie w przypadku systemu wytrzymującego próbę czasu, który tworzymy na nadchodzące lata. W Europejskim programie w zakresie migracji Komisja określiła najważniejsze kroki w tej dziedzinie. Z tego względu Unia Europejska jest obecnie lepiej przygotowana do działania niż kiedykolwiek wcześniej. Nie oznacza to jednak, że nasza praca się skończyła. Kryzys ujawnił niedociągnięcia – obecne przepisy unijne dotyczące azylu spowodowały zróżnicowane traktowanie osób ubiegających się o azyl w całej UE oraz zachęcały do przepływów z jednego państwa członkowskiego do drugiego. Liczba przybywających osób jest obecnie na poziomie niższym niż była przed kryzysem, ale strukturalna presja migracyjna pozostaje silna: mamy okazję do naprawienia niedociągnięć i stworzenia systemu, który przetrwa przyszłe kryzysy. Oznacza to przejście od podejmowania doraźnych działań do trwałych rozwiązań. Oznacza to realizację aktywnych działań w celu zakłócenia modeli działalności przemytników, zabezpieczenia naszych granic zewnętrznych, zapewnienia dobrego funkcjonowania kluczowych procesów, takich jak procedury azylowe i powrotu, udoskonalenia legalnych sposobów migracji, a także wyeliminowania podstawowych przyczyn migracji.

Strefa Schengen to największa strefa swobodnego podróżowania na świecie. Umożliwia swobodne przemieszczanie się ponad 400 milionom obywateli Unii i osób przyjezdnych oraz niezakłócony przepływ towarów i usług. Stanowi kluczowe narzędzie do zapewnienia swobód UE, pomyślnego funkcjonowania rynku wewnętrznego oraz współpracy policyjnej i sądowej w celu zwiększenia naszego bezpieczeństwa. Korzystnie wpływa na życie ludzi, ich środki utrzymania, a także na gospodarkę i społeczeństwo UE.

Podział wniosków o udzielenie azylu między państwami członkowskimi pozostaje nierównomierny. Według dotychczasowych danych za 2018 r. szósty rok z rzędu Niemcy otrzymały największą bezwzględną liczbę wniosków – ponad 130 000, a kolejnym państwem jest Francja, która otrzymała ponad 116 000 wniosków, co łącznie daje 44 % wszystkich wniosków. Wnioski złożone w Grecji, Hiszpanii i we Włoszech stanowią łącznie prawie 30 % wszystkich wniosków.

Spadek liczby osób przybywających oznaczał, że liczba wniosków o udzielenie azylu obniżyła się w porównaniu z rekordową liczbą zanotowaną w 2015 r. i w chwili obecnej jest bardziej zbliżona do danych sprzed kryzysu za 2014 r. Jak dotąd w 2018 r. w państwach członkowskich oraz państwach stowarzyszonych w ramach Schengen złożono 558 098 wniosków, co stanowi wzrost o 10 % w porównaniu z 2017 r. Zaległości w rozpatrywaniu wniosków o udzielenie azylu od szczytowego momentu kryzysu w dalszym ciągu znacząco obciążają krajowe systemy azylowe.

Przesiedlenia spowodowały częściowe złagodzenie presji wywieranej na państwa członkowskie UE na granicach zewnętrznych oraz zapewniły osobom wymagającym ochrony międzynarodowej bezpieczny i legalny sposób jej uzyskania. Dzięki dwóm udanym unijnym programom przesiedleń od 2015 r. w UE znalazło schronienie prawie 44 000 osób będących w trudnej sytuacji. We wrześniu 2017 r. Komisja zapoczątkowała inicjatywę, która doprowadziła do podjęcia przez państwa członkowskie największego jak dotąd zbiorowego zobowiązania w zakresie przesiedleń – wykorzystano już 15 900 z 50 000 uzgodnionych miejsc przesiedlenia.

Oświadczenie UE–Turcja doprowadziło do natychmiastowego spadku liczby migrantów przybywających szlakiem wschodniośródziemnomorskim o 97 % – do średnio 100 przypadków dziennie. Od wiosny 2017 r. odnotowano niewielki, ale zauważalny wzrost, a w 2018 r. wzrost o 30 % w napływie migrantów z Turcji w porównaniu z 2017 r. Liczba przypadków przekroczenia granicy pozostaje jednak na poziomie o około 90 % niższym od rekordowego poziomu zanotowanego w 2015 r. Od lata 2017 r. na szlaku środkowośródziemnomorskim, który w początkach kryzysu w 2014 r. był główną drogą imigrantów do UE, odnotowano znaczącą i utrzymującą się tendencję spadkową. Liczba osób, które w bieżącym roku przekroczyły granicę UE wynosi jak dotąd około 23 000. Największą liczbę osób przybywających w bieżącym roku odnotowano na szlaku zachodniośródziemnomorskim – jak dotąd w 2018 r. było to ponad 57 000 osób o nieuregulowanym statusie, co stanowi wzrost o 126 % w porównaniu z 2017 r. . Tendencja ta zaczęła się uwidaczniać w drugiej połowie 2017 r. Pozostałe istotne tendencje – takie jak znaczny wzrost liczby osób o nieuregulowanym statusie przybywających przez lądową granicę grecko-turecką oraz skupienie migrantów w Bośni i Hercegowinie – wskazują na ciągłą potrzebę opracowania podejścia obejmującego wszystkie szlaki .

Zintegrowane podejście przyniosło również znakomite wyniki na szlaku wschodniośródziemnomorskim, jeżeli chodzi o Turcję. Wspólna praca dzięki oświadczeniu UE–Turcja umożliwiła nam udzielenie pomocy uchodźcom przyjmowanym przez Turcję, osłabienie modelu działalności przemytników oraz budowanie współpracy między władzami odpowiedzialnymi za zarządzanie migracjami. Zawarte w lipcu 2018 r. porozumienie w sprawie finansowania przez UE i państwa członkowskie drugiej transzy Instrumentu Pomocy dla Uchodźców w Turcji w wysokości 3 mld EUR świadczy o ciągłym zaangażowaniu UE w realizację oświadczenia oraz we wspieranie uchodźców w Turcji, przyczyniając się do utrzymania skutecznego zarządzania migracjami na szlaku wschodniośródziemnomorskim. Pełne wdrożenie oświadczenia ma nadal zasadnicze znaczenie dla polityki migracyjnej UE.

·Wiele projektów przyczynia się do ograniczenia zachęt nieuregulowanej migracji poprzez tworzenie miejsc pracy i możliwości gospodarczych w kluczowych obszarach pochodzenia. Nowy program realizowany we współpracy z Gambią koncentruje się na młodzieży (jego 25 000 beneficjentów to głównie powracający migranci) oraz promuje atrakcyjne możliwości zatrudnienia i uzyskania dochodów.

Stanowi to również część szerszego i coraz głębszego partnerstwa z państwami afrykańskimi. Od czasu szczytu w Valletcie w 2015 r. postęp wspierany jest za pośrednictwem zestawu innowacyjnych instrumentów finansowania. Kryzysowy fundusz powierniczy UE dla Afryki jest elastycznym i innowacyjnym instrumentem finansowania wykorzystującym zarówno fundusze UE, jak i państw członkowskich . Fundusz ukierunkowany jest na działania realizowane w poszczególnych obszarach zidentyfikowanych podczas szczytu w Valletcie, mające na celu eliminowanie przyczyn nieuregulowanej migracji i będące narzędziem do wprowadzania praktycznej współpracy.

Doświadczenia ostatnich trzech lat pokazały, że najlepsze wyniki osiąga się dzięki zintegrowanemu podejściu łączącemu działania wzdłuż całego szlaku migracyjnego. Na szlaku środkowośródziemnomorskim takie rozwiązanie przyniosło wymierne rezultaty: ograniczenie nieuregulowanych przepływów migracyjnych o 80 % oraz pomoc blisko 40 000 osób w dobrowolnym powrocie do domu głównie z Libii i Nigru w ciągu ostatnich dwóch lat; a także zaoferowanie ewakuacji i przesiedlenia ponad 2 500 osób wymagających szczególnego traktowania, potrzebujących ochrony międzynarodowej . Było to możliwe dzięki zintegrowanemu pakietowi działań: zwalczaniu nieuregulowanych przepływów migracyjnych z Nigru i z wybrzeży Libii – ściganiu przemytników i handlarzy ludźmi, opracowywaniu alternatywnych rozwiązań gospodarczych dla społeczności lokalnych oraz pomocy migrantom zablokowanym. Wsparciem dla integracji polityki jest skoordynowane podejście wśród zainteresowanych stron, począwszy od państw członkowskich UE zarówno w Libii, jak i Nigrze, ale też wzmocniona współpraca z Organizacją Narodów Zjednoczonych i Unią Afrykańską w ramach grupy zadaniowej UA, UE i ONZ.

W maju 2017 r., gdy sytuacja stała się bardziej stabilna, Komisja, w ramach dalszych starań na rzecz wspierania jak najszybszego wycofania kontroli na granicach wewnętrznych, przedstawiła zalecenie, w którym zwróciła się do państw członkowskich o to, by stosowały kontrole na granicach wewnętrznych jedynie jako rozwiązanie ostateczne, zalecając alternatywne środki takie jak wzmożone proporcjonalne kontrole policyjne oraz współpracę policyjną w strefie Schengen. We wrześniu 2017 r. Komisja przyjęła kolejne zalecenie, w którym zachęcała państwa członkowskie wprowadzające kontrole na granicach wewnętrznych do wzmocnienia współpracy z sąsiadującymi państwami członkowskimi w celu budowania wzajemnego zaufania i zminimalizowania niedogodności. Jednocześnie Komisja przyjęła również wniosek w sprawie zmiany stosownych przepisów kodeksu granicznego Schengen w celu ich aktualizacji w świetle obecnych wyzwań, w szczególności związanych z zagrożeniem terrorystycznym. Bardzo ważne jest, aby Parlament Europejski i Rada znalazły teraz sposób na to, by przyjąć proponowane zmiany kodeksu granicznego Schengen.

Skuteczna polityka w zakresie zarządzania migracjami i granicami jest niezbędna do utrzymania tych korzyści. Kryzys migracyjny i uchodźczy oraz wzmożona aktywność terrorystyczna w ostatnich latach spowodowały, że szereg państw Schengen zdecydowało się wprowadzić tymczasowe kontrole na granicach wewnętrznych. Komisja podjęła szereg kluczowych kroków w celu stawienia czoła wyzwaniom, przed jakimi stoi strefa Schengen, z myślą o jak najszybszym przywróceniu jej normalnego funkcjonowania. W marcu 2016 r. Komisja wydała komunikat „Przywrócenie strefy Schengen – Plan działania”, w którym określiła plan działania mający na celu ustabilizowanie sytuacji w oparciu o postępy we wzmacnianiu granicy zewnętrznej przez Europejską Straż Graniczną i Przybrzeżną i przez zrównoważone wdrożenie oświadczenia UE–Turcja.

·Strefa Schengen ma ogromne znaczenie gospodarcze – na jej obszarze każdego roku dochodzi do co najmniej 62 mln transgranicznych przepływów towarów, a także odbywa się 24 mln podróży służbowych. Zaledwie godzina dodatkowego czasu oczekiwania może generować koszt wysokości nawet 3 mld EUR rocznie . Szacunkowe koszty braku strefy Schengen związane z przywróceniem kontroli granicznych wahają się od 0,05 mld EUR do 20 mld EUR w kosztach jednorazowych.Dodatkowe roczne koszty operacyjne mogłyby wynieść od 2 mld EUR do 4 mld EUR .

·Jak wynika z najnowszych danych, prawie 1,9 mln osób w Europie pracuje obecnie w państwie należącym do strefy Schengen innym niż to, w którym mieszkają, a szacunki wskazują, że około 3,5 mln osób codziennie przekracza granice wewnętrzne.

Z drugiej strony należy pogłębić prace nad readmisją. Choć w wielu państwach pochodzenia readmisja jest tematem delikatnym politycznie, podejście oparte na współpracy pomogło w praktycznym wywiązywaniu się ze zobowiązań państw trzecich w zakresie readmisji. Wraz z państwami członkowskimi określono priorytety, biorąc pod uwagę liczbę potencjalnych osób powracających, ale także to, gdzie wspólne podejście UE oferowało największą wartość dodaną w stosunku do współpracy dwustronnej. Odnośne działania realizowano na różne sposoby, poprzez negocjowanie formalnych umów o readmisji, szczegółowe ustalenia operacyjne i praktyczne rozwiązywanie problemów. Od 2016 r. uzgodniono sześć porozumień o readmisji, w związku z czym UE jest obecnie stroną 23 umów i porozumień o readmisji.

Po pierwsze, państwa członkowskie powinny skuteczniej wdrażać obecne przepisy i usuwać w swoich systemach krajowych luki prawne opóźniające skuteczny powrót. Po drugie, należy szybko przyjąć wniosek w sprawie zmiany dyrektywy powrotowej, ponieważ przyczyniłby się on do dalszych usprawnień: szybsze procedury, lepsze połączenie z systemami azylowymi oraz działania zapobiegające ucieczkom i niedozwolonym wtórnym przepływom oznaczałyby, że decyzje nakazujące powrót miałyby zdecydowanie większe szanse przełożenia się na skuteczne powroty. To samo dotyczy proponowanych zmian w Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej, które również przyczyniłyby się do zwiększenia wsparcia na szczeblu UE.

Instrument stanowi znaczny wkład w zaspokojenie potrzeb 3,9 mln uchodźców przyjętych przez Turcję. Koncentruje się on na pomocy humanitarnej, edukacji, zarządzaniu migracjami, opiece zdrowotnej, infrastrukturze komunalnej i wsparciu społeczno-ekonomicznym – celem wszystkich tych działań jest poprawa warunków życia syryjskich uchodźców i społeczności ich przyjmujących. Środki finansowe w wysokości 3 mld EUR na lata 2016–2017 zostały w pełni przyznane i zakontraktowane, przy czym zrealizowano 72 projekty i wypłacono około 2 mld EUR. Z drugiej transzy na lata 2018–2019, uzgodnionej latem tego roku, do tej pory przydzielono 550 mln EUR.

Praktyczna współpraca z państwami trzecimi została pogłębiona dzięki kompleksowemu zestawowi narzędzi i sieci służących do skutecznego wdrażania readmisji. Regularne spotkania z partnerami pomagają monitorować postępy i omawiać przeszkody. Istnieją systemy informatyczne służące poprawie zarządzania sprawami, urzędnicy łącznikowi ds. migracji z UE i państw członkowskich oddelegowani na miejsce działają jako kluczowe osoby odpowiedzialne za kontakty z organami państw trzecich, natomiast urzędnicy łącznikowi z państw trzecich w kluczowych państwach członkowskich UE mogą pomóc w identyfikacji potencjalnych osób powracających. Aby pomóc w budowaniu zdolności partnerów do skutecznego wdrażania porozumień, jak również w działaniach w zakresie reintegracji osób powracających w celu zapobiegania powtórnym wyjazdom, uruchomiono fundusze UE. Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej znacznie zwiększyła swoją zdolność w zakresie koordynacji i organizacji operacji powrotowych w ścisłej współpracy z państwami trzecimi. Znaczny przyrost wydajności można również osiągnąć poprzez harmonizację praktyk w zakresie wspomaganych dobrowolnych powrotów, reintegracji i doradztwa w dziedzinie powrotów.

Kolejnym krokiem jest pełne wykorzystanie potencjału tych narzędzi. Właśnie w tym obszarze kluczowe znaczenie ma połączenie skutecznych procedur powrotu wewnątrz państw członkowskich, wprowadzanie ułatwień na szczeblu UE oraz współpraca z państwami trzecimi. Obecnie trwają negocjacje z Nigerią, Tunezją, Marokiem i Chinami w sprawie dalszych umów o readmisji. Należy je uzupełnić o rozmowy mające na celu przyjęcie dalszych ustaleń w zakresie readmisji z partnerami w Afryce Subsaharyjskiej, znalezienie rozwiązań, które zaspokoją wszystkie potrzeby, oraz wykorzystanie wszystkich możliwości wpływu i narzędzi.

Działania UE mające na celu zwalczanie przemytu migrantów

Zorganizowane siatki przestępcze odpowiedzialne za przemyt migrantów były kluczowymi czynnikami umożliwiającymi nieuregulowaną migrację. W Unijnym planie działania na rzecz zwalczania przemytu migrantów określono kompleksowe podejście i zapewniono odpowiednie ramy skoncentrowania prac . Będzie on podstawowym narzędziem wdrażanym w odpowiedzi na konkluzje Rady Europejskiej z października 2018 r. dotyczące zintensyfikowania prac w zakresie zwalczania przemytu.

Plan działania obejmuje prace zarówno wewnątrz UE, jak i z naszymi partnerami. Współpraca z partnerami koncentruje się na rozwijaniu zdolności w zakresie zwalczania przemytu migrantów poprzez zasoby, fachową wiedzę techniczną i pomoc operacyjną. Kluczowe znaczenie mają również działania prewencyjne, promujące alternatywne źródła dochodów dla osób narażonych na działalność siatek przemytniczych, przeciwdziałanie dezinformacji w odniesieniu do siatek przemytniczych oraz dostarczanie potencjalnym migrantom wiarygodnych i obiektywnych informacji. Od 2015 r. na działania informacyjne i uświadamiające przeznaczono ponad 23 mln EUR. Kolejne projekty będą również zachęcały diaspory do zaangażowania w prace mające na celu zapewnienie narracji przeciwstawnych.

Realizowanych jest szereg inicjatyw dotyczących wymiany informacji między państwami członkowskimi, agencjami UE, misjami w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony, organizacjami międzynarodowymi i państwami trzecimi mających na celu zwalczanie siatek przestępczych. Wspólne zespoły dochodzeniowo-śledcze zapewniają współpracę operacyjną na miejscu. Na przykład UE wspiera zespół w Nigrze, złożony ze śledczych z Nigru, Francji i Hiszpanii, dzięki czemu dokonano 211 aresztowań. Takie podejście zostanie wkrótce wprowadzone również w innych krajach pochodzenia i tranzytu. Kluczową rolę w poprawie komunikacji odgrywają również europejscy urzędnicy łącznikowi ds. migracji oddelegowani przez Komisję do 13 priorytetowych krajów partnerskich, a sieć unijnych i krajowych urzędników łącznikowych ds. migracji otrzymałaby dalsze narzędzia w ramach niedawnego wniosku Komisji w tej dziedzinie. W ramach operacji „Sophia” na Morzu Śródziemnym przyjęto innowacyjne podejście obejmujące działania podejmowane przez komórkę ds. informacji o przestępczości umożliwiające bezpośrednią wymianę informacji między operacją „Sophia”, Europolem i Europejską Agencją Straży Granicznej i Przybrzeżnej. Operacja „Sophia” przyczyniła się bezpośrednio do zatrzymania 151 osób podejrzanych o dokonywanie przerzutów przez granicę i handel ludźmi oraz do usunięcia 551 jednostek pływających należących do organizacji przestępczych. W Libii znaczącą rolę w podejmowaniu dalszych działań i zwalczaniu przemytników i handlarzy ludźmi odegrały również innowacyjne sankcje przyjęte na szczeblu ONZ, dzięki czemu sankcje stały się obszarem do dalszego badania w celu rozwiązania problemu bezkarności i skuteczniejszego zniechęcania.

W zwalczaniu przemytu migrantów kluczową rolę odgrywa Europol. Od 2016 r. działające w jego ramach Europejskie Centrum Zwalczania Przemytu Migrantów pomaga państwom członkowskim w zwalczaniu złożonych i rozbudowanych siatek przestępczych. Wspiera ono działania w terenie oraz oferuje wiedzę fachową, pomoc w koordynacji, indywidualne wsparcie analityczne i kontrolę krzyżową z bazami danych Europolu. Należący do niego system wymiany informacji tworzy globalny obraz danych wywiadowczych opierający się na wiedzy fachowej pochodzącej z operacji wojskowych oraz uzyskanej od organów ścigania, agencji UE i organizacji międzynarodowych. Jak podkreśliła Rada Europejska, szczególną wartość może mieć uniemożliwienie przemytnikom komunikacji online. Od zeszłego roku liczba zgłoszeń podejrzanych treści w internecie przekazanych dostawcom usług internetowych przez działającą przy Europolu unijną jednostkę ds. zgłaszania podejrzanych treści w internecie (IRU) wzrosła o ponad 35 %, a skuteczność ich usuwania osiągnęła poziom 98 %. Komisja poszukuje sposobów maksymalizacji synergii ze zwalczaniem innych rodzajów przestępstw oraz sposobów wzmocnienia współpracy z przedsiębiorstwami prywatnymi, jak również szkolenia krajowych śledczych i przedstawicieli sektora mediów społecznościowych w celu uproszczenia zgłaszania podejrzanych treści w internecie.

Wzmacnianie legalnych sposobów migracji

Budowanie wiarygodności we współpracy z partnerami na rzecz kompleksowej polityki migracyjnej oznacza również zapewnienie legalnych sposobów migracji do UE. Dzięki pomyślnemu wezwaniu państw członkowskich do zapewnienia 50 000 miejsc przesiedlenia wielu osobom potrzebującym ochrony zagwarantowano bezpieczeństwo w Europie. Legalne sposoby migracji mają jednak na celu nie tylko ochronę. Liczba pierwszych dokumentów pobytowych wydanych obywatelom państw trzecich legalnie przebywającym na terenie UE wzrosła z 2,6 mln w 2015 r. do ponad 3 mln w 2017 r., przy czym szczególny wzrost odnotowano w przypadku dokumentów pobytowych związanych z pracą. Należy jednak zintensyfikować wysiłki mające na celu zapewnienie szans studentom i specjalistom, w szczególności wysoko wykwalifikowanym. We wrześniu Komisja podkreśliła znaczenie strategicznej i proaktywnej polityki UE w dziedzinie legalnej migracji, zarówno w celu wykazania, że istnieją alternatywne rozwiązania dla nieuregulowanej migracji, jak i przyczynienia się do zwiększenia konkurencyjności gospodarki UE . Ambitna zreformowana niebieska karta dla obywateli państw trzecich posiadających wysokie kwalifikacje zawodowe jest niezbędnym elementem, a Komisja wzywa Radę do szybkiego uzgodnienia stanowiska przynoszącego prawdziwą wartość dodaną w porównaniu z obecną niebieską kartą, zgodnie z celami określonymi we wniosku Komisji.

Kontynuowane są ponadto prace nad uruchomieniem projektów pilotażowych dotyczących legalnej migracji, dla których planowane wsparcie finansowe wynosi około 20 mln EUR . W przygotowaniu jest już szereg projektów pilotażowych, które powinny się wkrótce rozpocząć: niedawno zakończono przeprowadzanie dwóch ocen, inne projekty są natomiast opracowywane w państwach członkowskich. Bliski finalizacji jest projekt w ramach funduszu powierniczego na rzecz mobilności pracowników realizowany wraz z państwami Afryki Północnej, a Komisja opublikowała kolejne zaproszenie do składania projektów w ramach Funduszu Azylu, Migracji i Integracji.

Finansowanie

Pogłębianie długotrwałych partnerstw wymaga inwestycji i zrównoważonych zasobów. Będzie to oznaczało wzmocnienie funduszu powierniczego UE dla Afryki. Dostępne obecnie zasoby są o około 500 mln EUR niższe od tych przewidywanych na 2019 r. Ponieważ dotychczas 89 % zasobów funduszu powierniczego pochodziło ze środków UE, konieczne będzie, aby państwa członkowskie były gotowe do zwiększenia przekazywanych kwot do końca bieżącego okresu finansowania – zgodnie z konkluzjami przyjętymi w czerwcu przez Radę Europejską wzywającymi do zasilenia funduszu powierniczego. W przypadku szeregu programów ścisła współpraca z państwami członkowskimi, od etapu opracowania po etap wdrożenia, umożliwiła osiągnięcie wyraźnej synergii między ich wkładem a wkładem z budżetu UE, a Komisja z zadowoleniem przyjęłaby dalszą współpracę z państwami członkowskimi w zakresie programów odpowiadających strategicznym celom funduszu powierniczego.

Finansowanie zewnętrznych aspektów migracji Wnioski Komisji w ramach kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmują znaczne zwiększenie finansowania zewnętrznych aspektów migracji. Po pierwsze zwiększy się zakres wewnętrznych programów mających na celu wsparcie działań poza UE. Całkowita kwota nowych funduszy miałaby zgodnie z propozycją wynieść prawie 35 mld EUR w latach 2021–2027. Istotna część tych funduszy będzie wykorzystana do celów wsparcia ciągłości między działaniami wewnętrznymi i zewnętrznymi w obszarach takich jak powrót, readmisja i reintegracja; lub w kwestii współpracy operacyjnej z partnerami z państw trzecich. Po drugie, w działaniach UE w zakresie reagowania na problemy, potrzeby i szanse związane z migracją kluczową rolę odegra Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej, którego budżet miałby zgodnie z propozycją wynieść prawie 90 mld EUR. Zaproponowano bezprecedensowy docelowy poziom wydatków wynoszący 10 % na pokrycie kosztów zwalczania przyczyn nieuregulowanej migracji i przymusowych wysiedleń oraz na wspieranie zarządzania migracjami. Podczas gdy w przeszłości UE musiała stale pozyskiwać finansowanie i zapełniać luki w ścisłych ramach budżetu, posiadanie dużego, jednolitego instrumentu o odpowiedniej elastyczności będzie oznaczało, że UE będzie mogła przekierować fundusze wtedy, kiedy są potrzebne i tam, gdzie są potrzebne.

3.LEPSZE ZARZĄDZANIE GRANICAMI

Silna i niezawodna ochrona zewnętrznych granic to warunek wstępny istnienia obszaru swobodnego przepływu bez kontroli na granicach wewnętrznych. Daje ona wiarę we wspólne bezpieczeństwo i zapewnia, by ci, którzy przybywają do UE, mieli do tego prawo. Stanowi to wspólne zadanie wszystkich państw członkowskich, które zarówno we własnym, jak i we wspólnym interesie muszą zapewniać zarządzanie swoimi granicami zewnętrznymi z pomocą Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej. Zarządzanie granicami ma również bezpośredni wpływ na skuteczne działanie przepisów wewnętrznych, takich jak przepisy dotyczące azylu i powrotów, oraz na nasze stosunki z państwami trzecimi.

Od 2015 r. UE i państwa członkowskie są także zaangażowane w bezprecedensową koordynację działań na granicach morskich w celu ratowania życia na morzu, wzmacniania kontroli granic i zakłócania modelu działania handlarzy ludźmi i osób zajmujących się przemytem migrantów. Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej koordynowała wraz z najbardziej dotkniętymi państwami członkowskimi wspólne działania na Morzu Egejskim, w rejonie środkowej i zachodniej części Morza Śródziemnego; wszystkie te działania wspierały wzmocnioną ochronę granicy, zwiększoną zdolność do ratowania życia na morzu oraz pomagały w lepszej rejestracji i identyfikacji. Operacje te polegały na połączeniu wsparcia płynącego z państw członkowskich, koordynowanego przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej, dzięki czemu zapewniono strażników granicznych, statki, statki powietrzne i inne zasoby.

W 2016 r., w oparciu o Frontex, utworzono Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej, która zapewniła postęp i szereg innowacji wspierających państwa członkowskie w kontrolowaniu granic zewnętrznych i przeprowadzaniu powrotów. Obecnie Agencja deleguje około 1 100 strażników granicznych, którzy stanowią uzupełnienie istniejących krajowych zasobów na granicach zewnętrznych. Pomimo tych zmian wykryto szereg niedociągnięć, które ograniczają zbiorową zdolność UE do ochrony granic zewnętrznych zarówno teraz, jak i w przyszłości. Jednym z nich jest dobrowolność wkładów państw członkowskich (personelu i wyposażenia), której wynikiem są dziś utrzymujące się luki w zobowiązaniach oraz obniżenie skuteczności wspólnych operacji. Nie było również możliwe skorzystanie z rezerwy szybkiego reagowania składającej się z 1 500 strażników granicznych, objętych ścisłymi warunkami rozmieszczenia.

W odpowiedzi na konkluzje Rady Europejskiej z czerwca 2018 r. we wrześniu 2018 r. Komisja zaproponowała dalszą konsolidację Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej, aby wyposażyć ją w bardziej wiarygodną stałą zdolność do udzielania wsparcia. We wniosku Komisji nadal przewidziano odpowiedzialność przede wszystkim samych państw członkowskich za ochronę granic zewnętrznych, Agencji zapewniono natomiast narzędzia umożliwiające wspieranie państw członkowskich stałą służbą składającą się z 10 000 funkcjonariuszy Europejskiej Straży Granicznej. Stała służba stanowi 8,7 % liczby 115 000 krajowych funkcjonariuszy straży granicznej w UE. Jej stopniowe, ale sprawne ustanowienie spowodowałoby natychmiastowe zwiększenie zbiorowej zdolności UE do ochrony granic zewnętrznych i skutecznego realizowania polityki powrotów z UE.

Stała służba będzie stanowiła stałe lecz elastyczne rozwiązanie wypełniające istniejące luki w działaniach Agencji oraz gwarantujące gotowość UE do stawienia czoła ewentualnemu kryzysowi w przyszłości. Personel statutowy Agencji i długoterminowo oddelegowani urzędnicy państw członkowskich będą stanowić główne elementy wsparcia operacyjnego Agencji, natomiast personel oddelegowany krótkoterminowo przez państwa członkowskie będzie pozostawał w gotowości i zostanie wykorzystany tylko wtedy, gdy zaistnieje rzeczywista potrzeba, w szczególności w sytuacjach nadzwyczajnych.