7. wzywa Komisję do bezzwłocznego opracowania oceny stosowania dyrektywy 75/129/EWG oraz do
przedstawienia propozycji środków, które zapewnią przestrzeganie przepisów;
8. z zadowoleniem przyjmuje przyszły Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji, który będzie
wspierać pracowników i poprawi infrastrukturę społeczną i edukacyjną pod względem zwolnień zbiorowych,
a także wzywa Radę do przyjęcia wspólnego stanowiska w jak najkrótszym terminie po pierwszym czytaniu
w Parlamencie oraz do zapewnienia możliwości stosowania go w sposób retroaktywny, w przypadku gdyskutki zamknięcia przedsiębiorstwa wystąpią w roku 2007;
9. wyraża swoją solidarność ze wszystkimi pracownikami, ich rodzinami i społecznościami dotkniętymi
przez zwolnienia zbiorowe;
10. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i
parlamentom państw członkowskich, Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych oraz UniiKonfederacji Przemysłu i Pracodawców Europy.
P6_TA(2006)0316
Rzekome wykorzystanie krajów europejskich przez CIA do transportu i nielegal-
nego przetrzymywania wieźniów
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie rzekomego wykorzystania krajów europejskich
przez CIA do transportu i nielegalnego przetrzymywania wieźniów w połowie prac komisji
tymczasowej (2006/2027(INI))
Parlament Europejski,
—uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie domniemanego wykorzystania tery-
torium krajów europejskich przez CIA w celu transportu i nielegalnego przetrzymywania więźniów (1),
—uwzględniając swoją decyzję z dnia 18 stycznia 2006 r. w sprawie powołania komisji tymczasowej do
zbadania sprawy rzekomego wykorzystania krajów europejskich przez CIA do transportu i nielegalnegoprzetrzymywania więźniów (
2),
—uwzględniając art. 175 Regulaminu,
—uwzględniając okresowe sprawozdanie komisji tymczasowej do zbadania sprawy rzekomego wykorzys-
tania krajów europejskich przez CIA do transportu i nielegalnego przetrzymywania więźniów
(A6-0213/2006),
A. maj ąc na uwadze, że głównym celem prac komisji tymczasowej jest ustalenie, czy w kontekście posta-
wionych zarzutów działania Unii Europejskiej i jej państw członkowskich są zgodne z podstawowymi
zasadami wymienionymi w art. 6 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) i zapewniają w szczególności
ochronę praw podstawowych określonych m.in. w Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i
Podstawowych Wolności, przyjętej przez Radę Europy w dniu 4 listopada 1950 r. (zwanej dalej „EKPC”),13.12.2006 C 303 E/833 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
Czwartek, 6 lipiec 2006 r.PL
(1)Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0529.
(2)Teksty przyjęte, P6_TA(2006)0012.
B. maj ąc na uwadze, że Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej (1) proklamowana przez Parlament
Europejski, Radę i Komisję na spotkaniu Rady Europejskiej w Nicei w dniu 7 grudnia 2000 r. i włączona
do części II Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, jest jednym z aktów, na które powołuje się
nie tylko Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, lecz także trybunały konstytucyjne i inne
sądy państw członkowskich,
C. maj ąc na uwadze, że walki z terroryzmem nie można wygrać poprzez poświęcenie tych samych zasad,
których zniszczenie jest celem terroryzmu, a w szczególności nie można w żadnym przypadku
podważać ochrony praw podstawowych; mając na uwadze, że terroryzm należy zwalczać legalnymi
środkami i pokonać z poszanowaniem prawa międzynarodowego i krajowego, przy zachowaniu odpo-
wiedzialnej postawy w równej mierze przez rządy i opinię publiczną,
D. maj ąc na uwadze, że zasada nienaruszalności godności ludzkiej jest wymieniona w art. 1 Karty Praw
Podstawowych i stanowi podwalinę wszystkich innych praw podstawowych, w szczególności prawa do
życia (art. 2), zakazu stosowania tortur i nieludzkiego lub poniżają cego traktowania albo karania (art. 4),
prawa do ochrony w przypadku usunięcia z terytorium państwa, wydalenia lub ekstradycji (art. 19),prawa do skutecznego środka prawnego i do sprawiedliwego procesu sądowego (art. 47); mając na
uwadze, że zasada ta nie może podlegać ograniczeniom, nawet ze względu na bezpieczeństwo, zarówno
w czasie pokoju, jak i wojny,
E. maj ąc na uwadze, że zgodnie z międzynarodowymi standardami praw człowieka określonymi w
Powszechnej deklaracji praw człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych, Międzynarodowym pakciepraw obywatelskich i politycznych oraz innych właściwych dokumentach, w szczególności EKPC,państwa członkowskie UE zobowiązane są do zapewnienia każdej osobie podlegającej ich jurysdykcji
korzystania z praw podstawowych przyznanych na szczeblu międzynarodowym, łącznie z zakazem
wydawania w przypadku, gdy istnieje ryzyko tortur lub innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżają -
cego traktowania albo karania,
F. maj ąc na uwadze, że europejskie i międzynarodowe przepisy w zakresie praw człowieka zakazują wymu-
szonych zaginięć, w tym tajnego przetrzymywania —gdy osoba jest przetrzymywania w pełnej izolacji,
a informacje o jej losie i miejscu pobytu nie są ujawniane rodzinie ani opinii publicznej i nie obejmuje
jejżadne postępowanie sądowe,
G. maj ąc na uwadze, że istniejące zarzuty mogłyby pociągać za sobą odpowiedzialność państw członkow-
skich nie tylko w związku z postanowieniami EKPC, lecz również jako stron:
—Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżają -
cego traktowania albo karania, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w
dniu 10 grudnia 1984 r.,
—Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, przyjętego przez Zgromadzenie
Ogólne Narodów Zjednoczonych w dniu 16 grudnia 1966 r.,
—Konwencji z Chicago o międzynarodowym lotnictwie cywilnym z dnia 7 grudnia 1944 r., w szcze-
gólno ści jej art. 3, 4 i 6,
H. maj ąc na uwadze, że walka z terroryzmem wymaga jak najś ciślejszej współpracy między rządami euro-
pejskimi, rządem amerykańskim i wszystkimi innymi rządami państw świata, zaanga żowanymi na rzecz
tej samej sprawy,
I. maj ąc na uwadze konieczność możliwie najściślejszych konsultacji i współpracy między komisją tymcza-
sową a Radą Europy, Wysokim Przedstawicielem ONZ ds. Praw Człowieka i władzami państw członkow-
skich, w szczególności parlamentami krajowymi,13.12.2006 C 303 E/834 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
Czwartek, 6 lipiec 2006 r.PL
(1) Dz.U. C 364 z 18.12.2000, str. 1.
J. maj ąc na uwadze, że te konsultacje i współpraca powinny uwzględniać przeprowadzone dotychczas
działania i dochodzenia, w szczególności:
—sprawozdania końcowe szwedzkiego rzecznika praw obywatelskich (1) i komisji konstytucyjnej
szwedzkiego parlamentu (2) oraz ciągle oczekiwane sprawozdania Komitetu ONZ Przeciwko
Torturom (3), które odnoszą sięmiędzy innymi do wydania Egiptowi Mohammeda Al Zariego i
Ahmeda Agizy,
—komunikaty informacyjne z dnia 22 listopada 2005 r. i 22 stycznia 2006 r. pt. „Rzekome tajne prze-
trzymywanie więźniów w państwach członkowskich Rady Europy” autorstwa senatora Dicka
Marty'ego, przewodniczącego i sprawozdawcy Komisji Zagadnień Prawnych i Praw Człowieka
Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy,
—dochodzenia sądowe toczące się obecnie w różnych państwach członkowskich, w szczególności
wnioski wyciągnięte we Włoszech w ramach dochodzenia prowadzonego pod nadzorem zastępcy
prokuratora Mediolanu (4) w sprawie porwania obywatela Egiptu Abu Omara oraz dochodzenie
prowadzone w Niemczech przez prokuraturę z Monachium w sprawie rzekomego uprowadzenia i
przetrzymywania obywatela Niemiec Khaleda El-Masriego,
—trwające lub zakończone dochodzenia parlamentarne w różnych państwach członkowskich i
państwach przystępujących,
—oświadczenia władz kilku państw członkowskich, w szczególności Niemiec, Wielkiej Brytanii,
Hiszpanii i Irlandii, dotyczące stwierdzonych przypadków lądowania na ich terytorium samolotów
cywilnych używanych przez Centralną Agencję Wywiadowczą (CIA),
K. maj ąc na uwadze, że należy w związku z tym zwrócić szczególną uwagę na sprawozdanie okresowe
Sekretarza Generalnego Rady Europy (5) sporządzone w ramach dochodzenia przeprowadzonego na
mocy art. 52 EKPC oraz na oświadczenia złożone przez Sekretarza Generalnego Rady Europy na konfe-
rencji prasowej w dniu 12 kwietnia 2006 r. w następstwie szczegó łowych odpowiedzi udzielonych przez
państwa członkowskie Rady Europy (6), w tym państwa członkowskie UE; mając na uwadze, że Sekretarz
Generalny oświadczył, iż jest oczywiste, że miały miejsce loty w celu wydania osób, że„praktycznie
żadne państwo członkowskie nie posiada środków prawnych i administracyjnych mogących skutecznie
chronić przed naruszeniem praw człowieka przez agentów obcych służb bezpieczeństwa zaprzyjaźnio-
nych krajów działających na ich terytorium” oraz że otrzymał „oficjalne potwierdzenie »przekazania«
pewnych osób obcym funkcjonariuszom drogą procedur niezgodnych z zasadami i środkami ochrony
wymaganymi przez EKPC i inne instrumenty prawne Rady Europy” (7),
L. maj ąc na uwadze, że wstępna faza prac komisji tymczasowej umożliwiła zgromadzenie spójnej doku-
mentacji zawierającej informacje pochodzące w szczególności z:
—przesłuchań przeprowadzonych w dniach 13 i 23 lutego, 6, 13, 21 i 23 marca, 20 i 25 kwietnia
oraz 2 maja 2006 r. z udziałem adwokatów, dziennikarzy, przedstawicieli organizacji pozarządo-
wych, rzekomych ofiar wydania w trybie nadzwyczajnym, przedstawicieli władz państw członkow-
skich oraz przedstawicieli instytucji europejskich,13.12.2006 C 303 E/835 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
Czwartek, 6 lipiec 2006 r.PL
(1) Parlamentarny Rzecznik Praw Obywatelskich, „A review of the enforcement by the Security Police of a Government
decision to expel two Egyptian citizens”, nr ref. 2169-2004 (22 maja 2005 r.).
(2) Parlament Szwecji, „The Swedish Government's handling of matters relating to expulsion to Egypt”, sprawozdanie z
analizy 2005/06-KU2 —
http://www.riksdagen.se/templates/R_PageExtended_7639.aspx.
(3) Decyzja Komitetu Przeciwko Torturom, komunikat nr 233/2003, Ahmed Hussein Kamil Agiza/Szwecja (20 maja
2005 r.).
http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/MasterFrameView/3ef42bcd48fe9d9bc1257020005533ca?Opendocument
(4) Sąd w Mediolanie, Sezione Giudice per le indagini preliminari, nr ref. 10838/05 R.G.N.R i nr 1966/05 R.G.GIP.
(5) Sprawozdanie Sekretarza Generalnego, sporządzone na mocy art. 52 EKPC, w sprawie tajnego przetrzymywania i
transportu osób zatrzymanych podejrzewanych o terroryzm, w szczególności przez agencje innych państw lub z ich
inicjatywyhttps://wcd.coe.int/ViewDoc.jsp?Ref=SG/Inf%282006%295&Sector=secPrivateOffice&Language=lanEnglish&Ver=origi-
nal&BackColorInternet=9999CC&BackColorIntranet=FFBB55&BackColorLogged=FFAC75.
(
6) http://www.coe.int/T/E/Com/Files/Events/2006-cia/annexes.asp.
(7) Notatki na konferencję prasową Terry'ego Davisa, Sekretarza Generalnego Rady Europy, 12 kwietnia (środa) 2006 r.
http://www.coe.int/T/E/Com/Files/PA-Sessions/April-2006/20060412_Speaking-notes_sg.asp.
—pisemnych informacji przedstawionych przez zaproszonych gości oraz dokumentów oficjalnych i
innych, do których miała dotychczas dostęp komisja tymczasowa,
—oświadczeń przedstawicieli rządu USA którzy potwierdzili stosowanie praktyk wydawania osób
podejrzanych zaprzeczając jednocześnie stosowaniu lub zlecaniu tortur,
M. maj ąc na uwadze, że wobec braku kompetencji śledczych związanych z postępowaniem sądowym oraz
utajnienia rzekomych działań służb wywiadowczych przez władze krajowe komisja tymczasowa zgroma-
dziła potwierdzone informacje, zgodnie z którymi na terytorium europejskim doszło do pewnych niele-galnych praktyk mających wpływ na obywateli i mieszkańców Europy, w związku z czym komisja prze-niosła na rządy europejskie ciężar udowodnienia, czy ich obowiązki w zakresie przestrzegania praw czło-wieka wynikające z art. 6 TUE i EKPC zostały rzeczywiście spełnione,
N. maj ąc na uwadze, że prace przeprowadzone dotąd przez komisję tymczasową potwierdzają zasadność
decyzji Parlamentu z dnia 18 stycznia 2006 r. o powołaniu komisji, jednak widoczna jest także koniecz-ność dalszej weryfikacji i zebrania dodatkowych informacji; mając na uwadze, że w związku z tym
należy umożliwić kontynuację prac komisji, tak by mogła ona w pełni wykonać powierzone jej zadania,
O. maj ąc na uwadze, że pkt 3 decyzji z dnia 18 stycznia 2006 r. przewiduje, że komisja tymczasowa przed-
stawi Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie okresowe, zawierające szczegółowe propozycje doty-
czące organizacji jej dalszych prac,
P. maj ąc na uwadze, że w niniejszej rezolucji przez „państwa europejskie” należy rozumieć państwa człon-
kowskie oraz państwa przystępujące, kandydujące i stowarzyszone, co zostało określone w mandaciekomisji tymczasowej, przyjętym w dniu 18 stycznia 2006 r.,
Q. maj ąc na uwadze, że niniejsza rezolucja dotyczy trzech różnych rodzajów środków, które, jak się wydaje,
stosują USA:
—wydania w trybie nadzwyczajnym, polegającego na przekazaniu osoby innemu państwu celem
przesłuchania;
—tajnego przetrzymywania, polegającego na przekazaniu osoby do miejsca podlegającego kontroli
USA; oraz
—przetrzymywania na zlecenie, polegającego na przekazaniu osoby do miejsca zatrzymania w
państwie trzecim celem przetrzymywania na żądanie USA; nie istnieją oficjalne informacje potwier-
dzające, że którekolwiek państwo europejskie przetrzymuje osobę nażądanie USA, lecz bardzo
możliwe, że osoby mogły zostać przewiezione przez terytorium państw europejskich w drodze do
miejsca przetrzymywania,
Informacje zebrane dotychczas przez komisję tymczasową
1. zgadza się z wnioskami Sekretarza Generalnego Rady Europy wynikającymi z dochodzenia przeprowa-
dzonego na mocy art. 52 EKPC;
2. odnotowuje również w tym kontekście opinię nr 363/2005, przedstawioną Zgromadzeniu
Parlamentarnemu Rady Europy przez Europejską Komisję na rzecz Demokracji przez Prawo (zwaną Komisją
Wenecką) (
1), w szczególności jej następujące elementy:
—państwo członkowskie Rady Europy, które współpracuje czynnie lub biernie w celu nakazania i doko-
nania tajnego przetrzymywania ponosi odpowiedzialność na mocy EKPC,13.12.2006 C 303 E/836 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
Czwartek, 6 lipiec 2006 r.PL
(1) http://www.venice.coe.int/docs/2006/CDL-AD%282006%29009-e.asp#_Toc130704767.
—państwo członkowskie Rady Europy ponosi odpowiedzialność również w przypadku, gdy jego służby
(policja, siły bezpieczeństwa itp.) działając ultra vires, współpracują z obcymi organami władzy lub nie
zapobiegają aresztowaniu lub tajnemu przetrzymywaniu, o którym nie poinformowano rządu danego
państwa;
3. wyraża ubolewanie, że zasady działania tajnych służb w niektórych państwach członkowskich wydają
sięnieodpowiednie, z czego wynika konieczność wprowadzenia skuteczniejszych kontroli, w szczególności
w odniesieniu do działania obcych tajnych służb na terytorium tych państw, jak również w obcych bazach
wojskowych; uważa, że powinno się ustanowić zasady współpracy na szczeblu UE;
4. wyraża ubolewanie, że NATO odmówiło komisji tymczasowej dostępu do pełnego tekstu decyzji Rady
NATO, przyjętej w dniu 4 października 2001 r., w sprawie wdrożenia art. 5 traktatu waszyngtońskiego;
pilnie wzywa NATO do udostępnienia pełnego tekstu decyzji w celu wyjaśnienia tej sprawy;
5. rozumie znaczenie ścisłej współpracy między służbami wywiadowczymi państw członkowskich i
państw sojuszniczych, lecz podkreśla, że takiej współpracy nie powinno się mylić z zaprzestaniem suwe-
rennej kontroli nad europejskim terytorium i przestrzenią powietrzną;
6. zauważa wkład wniesiony przez Europejskiego koordynatora ds. walki z terroryzmem, Guya De Vriesa
oraz Wysokiego Przedstawiciela ds. Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa, Javiera Solany, którzyoświadczyli, że nie są im znane żadne przypadki łamania krajowego, europejskiego lub międzynarodowego
prawa przez państwa członkowskie współpracujące z CIA, dodając tym samym, że zgodnie z prawem UE
nie leżało w ich kompetencjach, aby żądać tego typu informacji od państw członkowskich;
Nielegalne zatrzymania, wydalenia, aresztowania, uprowadzenia, wydania w trybie nadzwyczajnym i tajne
przetrzymywanie przez CIA, inne agencje bądź służby USA lub inne służby bezpieczeństwa państw
trzecich
7. wyraża zaniepokojenie faktem, że—zgodnie z informacjami, które pojawi ły się w państwach człon-
kowskich, w Radzie Europy i w ramach prac komisji tymczasowej —od dnia 11 września 2001 r. i w
ramach podstawowych działań w walce z terroryzmem wielokrotnie dochodziło do poważnego i niedopusz-
czalnego naruszania podstawowych praw człowieka, w szczególności w odniesieniu do EKPC, KonwencjiONZ w sprawie zakazu stosowania tortur, Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i Międzynarodowego
paktu praw obywatelskich i politycznych;
8. na podstawie dowodów przedstawionych komisji tymczasowej skłania się ku twierdzeniu, że w niektó-
rych przypadkach CIA lub inne służby USA były bezpośrednio odpowiedzialne za nielegalne zatrzymania,
wydalenia, uprowadzenia i przetrzymywanie osób podejrzanych o terroryzm na terytorium państw człon-kowskich oraz państw przystępujących i kandydujących, a także za wydawanie w trybie nadzwyczajnym m.in. europejskich obywateli lub osób zamieszkałych w krajach europejskich; przypomina, że te działania są
niezgodne ze znanymi zasadami prawa międzynarodowego i sprzeczne z podstawowymi zasadami prawczłowieka;
9. ubolewa nad faktem, że porozumienia między USA a państwami europejskimi nie zostały udostępnione
komisji tymczasowej;
10. potępia praktykę wydawania w trybie nadzwyczajnym, która ma na celu zapewnienie, aby podejrzani
nie zostali postawieni przed sądem, lecz przekazani do państw trzecich w celu przesłuchania, gdzie mogą
byćtorturowani, i przetrzymywania w miejscach kontrolowanych USA lub władze lokalne; za niewłaściwą
uważa praktykę niektórych rządów polegającą na ograniczaniu ich odpowiedzialności poprzez żądanie
gwarancji dyplomatycznych od państw, w których według wszelkich przesłanek stosowane są tortury, co jest
również zgodne z wnioskami wyciągniętymi przez Manfreda Nowaka, Specjalnego Sprawozdawcę ONZ ds.
Tortur; uważa ponadto, że wydanie w trybie nadzwyczajnym osób do miejsc, w których tortury są
powszechnie stosowane, stanowi naruszenie zasady niewydalania uchodźców, określonej w art. 3 Konwencji
ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur;13.12.2006 C 303 E/837 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
Czwartek, 6 lipiec 2006 r.PL
11. uważa gwarancje dyplomatyczne —z uwagi na fakt, że stanowią one wyjątek od normy —za
milczące uznanie praktyki stosowania tortur w państwach trzecich, co jest sprzeczne ze zobowiązaniami UE
określonymi w „Wytycznych dla polityki UE wobec krajów trzecich dotyczących tortur i innego okrutnego,
nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania”, przyjętych przez Radę w dniu 9 kwietnia 2001 r.;
12. jest zaniepokojony złożonym przed komisją tymczasową zeznaniem obywatela Kanady Mahera Arara,
który został aresztowany przez władze USA, przewieziony przez CIA z wykorzystaniem europejskiego portu
lotniczego i zatrzymany na dwanaście miesięcy w Syrii, gdzie był poddawany torturom; jednocześnie odno-
towuje oświadczenie doradcy prawnego USA Johna Bellingera, który w trakcie wizyty delegacji tymczasowejkomisji w USA stwierdził, że do sprawy Arara zastosowanie miało amerykańskie prawo imigracyjne i celne i
że nie ma ona nic wspólnego z rzekomymi przypadkami wydawania podejrzanych;
13. wyraża głębokie zaniepokojenie faktem, że wszystkie dotychczasowe prace komisji tymczasowej zdają
sięwskazywać, że firmy fasadowe CIA wykorzystywały europejską przestrzeń powietrzną i europejskie porty
lotnicze do ominięcia określonych w Konwencji z Chicago prawnych zobowiązań dotyczących państwowych
samolotów, co umożliwiło nielegalne przekazywanie osób podejrzanych o terroryzm pod kontrolę CIA,
armii USA lub innych państw (w tym Egiptu, Jordanii, Syrii i Afganistanu), w których tortury są często
stosowane podczas przesłuchań, co przyznaje sam rząd USA (
1);
14. zauważa, że prace tymczasowej komisji nie ujawniły jak dotąd żadnych dowodów istnienia tajnych
więzień w Unii Europejskiej; uważa jednakże, że w nadchodzących miesiącach prace komisji tymczasowej
skoncentrują siębardziej na tej kwestii;.
15. z zadowoleniem przyjmuje reakcję Kongresu USA, który wprowadził wżycie poprawkę McCaina,
mającą na celu zapewnienie rzekomym terrorystom lepszej ochrony przed niezgodnym z prawem traktowa-
niem przez agencje państwowe;
Ewentualny udział lub współpraca państw członkowskich oraz państw przystępujących i kandydujących
—poprzez działanie lub zaniechanie —w aresztowaniach, nielegalnych zatrzymaniach, usunięciu z tery-
torium kraju, uprowadzeniach, wydaleniach, wydaniu w trybie nadzwyczajnym i tajnym przetrzymywaniu
16. uważa, na podstawie zeznań i zgromadzonej dotychczas dokumentacji, że nie jest prawdopodobne,
aby rządy niektórych państw europejskich nie wiedziały o przypadkach wydania w trybie nadzwyczajnym,
które miały miejsce na ich terytorium; w szczególności uważa, że jest całkowicie nieprawdopodobne, aby
kilkaset przelotów przez przestrzeń powietrzną niektórych państw członkowskich i podobnie wiele lądowań
i startów z europejskich portów lotniczych nastąpiło bez wiedzy służb bezpieczeństwa lub służb wywiado-wczych, a przynajmniej aby wysocy rangą członkowie tych służb nie zastanawiali się nad związkiem między
tymi lotami a praktyką wydawania w trybie nadzwyczajnym; zwraca uwagę, że domniemanie to jest poparte
faktem, iż wysocy rangą pracownicy administracji USA zawsze twierdzili, że ich działania nie naruszały
suwerenności państwowej państw europejskich;
17. uważa za równie nieprawdopodobne, w świetle wyników dochodzeń sądowych oraz przeanalizowa-
nych świadectw i dokumentów, aby uprowadzenie obywatela egipskiego Abu Omara —który został
następnie przewieziony do Aviano, a później do Ramstein —przez agentów CIA w Mediolanie w dniu
17 lutego 2003 r. mogło być zorganizowane i przeprowadzone bez wcześniejszego poinformowania o nim
włoskich władz lub służb bezpieczeństwa;
18. wzywa rząd włoski, przy założeniu, że warunki będące powodem wcześniejszej decyzji nie maj ąjuż
zastosowania, do wystąpienia o ekstradycję 22 agentów CIA zamieszanych w uprowadzenie Abu Omara w
celu ułatwienia postępowania sądowego i ustalenia prawdy;13.12.2006 C 303 E/838 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
Czwartek, 6 lipiec 2006 r.PL
(1) Patrz sprawozdanie Departamentu Stanu USA w sprawie sytuacji w zakresie praw człowieka (2003).
19. potępia uprowadzenie przez CIA obywatela Niemiec Khaleda el Masriego, który był przetrzymywany
w Afganistanie od stycznia do maja 2004 r. oraz poddany poniżającemu i nieludzkiemu traktowaniu;
zwraca również uwagę na podejrzenie —którego bezpodstawności dotąd nie wykazano —że Khaled el
Masri by łuprzednio nielegalnie przetrzymywany w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii w okresie od
31 grudnia 2003 r. do 23 stycznia 2004 r., skąd został przewieziony do Afganistanu w dniach
23-24 stycznia 2004 r.; za niewystarczają ce uważa środki, które Była Jugosłowiańska Republika Macedonii
podjęła, jak sama twierdzi, w celu zbadania sprawy;
20. z zadowoleniem przyjmuje dochodzenie parlamentarne w niemieckim Bundestagu i oczekuje na osta-
teczne wyniki dochodzenia komisji śledczej;
21. podkreśla konieczność większej kontroli demokratycznej i sądowej nad środkami antyterrorystycz-
nymi UE; jest zdania, że grupa robocza Rady ds. walki z terroryzmem powinna podczas posiedzeń systema-
tycznie zajmować sięochroną praw człowieka i opublikować sprawozdanie roczne w tej sprawie;
22. wzywa przyszłą Agencję Praw Podstawowych do zwrócenia szczególnej uwagi na przypadki ekstra-
dycji osób podejrzewanych o terroryzm z państw członkowskich do państw trzecich;
23. wyraża ubolewanie, że w dniu 18 grudnia 2001 r. Szwecja zrezygnowała z kontroli stosowania prawa
na lotnisku Bromma, w czasie gdy wykonywano decyzję rządu o wydaleniu dwóch obywateli Egiptu,
Mohammeda Al Zariego i Ahmeda Agizy, pozwalając służbom USA na sprawowanie władzy publicznej naterytorium szwedzkim, co według szwedzkiego głównego parlamentarnego rzecznika praw obywatelskichjest sprzeczne ze szwedzkim prawem;
24. wyraża ubolewanie, że wydalenie ze Szwecji obywateli Egiptu, Mohammeda Al Zariego i Ahmeda
Agizy, w grudniu 2001 r. opierało się wyłącznie na gwarancjach dyplomatycznych udzielonych przez rząd
egipski, które nie zapewniały skutecznej ochrony przed torturami;
25. wzywa do kontynuacji dochodzeń w celu wyjaśnienia roli żołnierzy USA, którzy należeli do sił stabili-
zacyjnych pod przywództwem NATO (SFOR), w uprowadzeniu i przekazaniu do Guantánamo sześciuobywateli lub mieszkańców Bośni pochodzenia algierskiego, w sposób sprzeczny z wiążącą decyzją tymcza-
sową Izby Praw Człowieka Bośni i Hercegowiny i pomimo decyzji sądu najwyższego Bośni o uwolnieniu
podejrzanych, co poświadczył Specjalny Sprawozdawca ONZ ds. Tortur, Manfred Nowak, który był wówczas
członkiem Izby Praw Człowieka Bośni i Hercegowiny; wzywa do dalszego badania roli rządu bośniackiegow tym wydarzeniu; podkreśla, że potrzebne są dalsze informacje na temat możliwych powiązań NATO i
Międzynarodowych Sił Policyjnych (IPTF) ONZ z tą sprawą;
26. wzywa do prowadzenia dalszych dochodzeń w celu wyjaśnienia rzekomego istnienia tajnego centrum
przetrzymywania w Kosowie oraz ewentualnego udziału sił wojskowych w Kosowie (KFOR) w nielegalnym
przetrzymywaniu osób podejrzanych o terroryzm;
27. proponuje zaproszenie Sekretarza Generalnego NATO na przesłuchanie w komisji tymczasowej w celu
wyjaśnienia m.in. ewentualnego udziału sił SFOR i KFOR w nielegalnych aresztowaniach, przekazywaniu i
przetrzymywaniu osób podejrzanych o terroryzm;
28. przypomina państwom członkowskim, że zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw
Człowieka nałożono na nie pozytywne obowiązki na mocy prawa materialnego i proceduralnego w zakresiepraw człowieka, że podlegają one wymogowi przedsięwzięcia środków prawnych w celu zapobieżenia przy-
padkom naruszania praw człowieka na ich terytorium oraz że muszą one badać przypadki rzekomego naru-
szenia tych praw i karać osoby odpowiedzialne za ewentualne naruszenia; ponadto zwraca uwagę, że w
przypadku naruszenia EKPC państwa członkowskie mogą odpowiadać za niespełnienie tych pozytywnych
zobowiązań; podkreśla w związku z tym, że państwa członkowskie zobowiązane są do przeprowadzenia
dochodzenia w celu ustalenia, czy ich terytorium i przestrzeń powietrzna nie zostały przez nie same lub
przez państwa trzecie przy nieuniknionej bezpośredniej lub pośredniej współpracy państw członkowskich,
wykorzystane do popełnienia czynu stanowiącego naruszenie praw człowieka, a także że muszą one przed-
sięwziąć wszelkie środki prawne, aby zapobiec ponownym przypadkom takiego naruszenia;13.12.2006 C 303 E/839 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
Czwartek, 6 lipiec 2006 r.PL
Stosowanie tortur
29. podkreśla, że zakaz stosowania tortur lub okrutnego, nieludzkiego i poniżają cego traktowania w rozu-
mieniu art. 1 Konwencji ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur ma charakter bezwzględny i niedopuszcza wyjątków zarówno w czasie wojny czy zagrożenia wojną, jaki i w przypadku wewnętrznej niesta-bilności politycznej lub w innych sytuacjach wyjątkowych; przypomina, że przypadki przetrzymywania w
pełnej izolacji, uprowadzenia lub wydania w trybie nadzwyczajnym stanowią zgodnie z prawem międzyna-
rodowym, w szczególności art. 3 i 5 EKPC, naruszenie praw podstawowych, zwłaszcza z uwagi na fakt, że
sątożsame z torturami lub nieludzkim i poniżają cym traktowaniem;
30. przypomina, że informacje lub zeznania wymuszone torturami lub okrutnym, nieludzkim i poniża-
jącym traktowaniem nie mogą wżadnym przypadku, zgodnie z postanowieniami Konwencji ONZ w
sprawie zakazu stosowania tortur, stanowić wiarygodnego dowodu ani też nie powinny być wykorzystywane
w inny sposób; przypomina o powszechnym sceptycyzmie —jakiemu dał świadectwo m.in. by ły ambasador
brytyjski w Uzbekistanie, Craig Murray, podczas przesłuchania przed komisją tymczasową —co do wiary-
godności zeznań składanych pod wpływem tortur oraz co do roli takich zeznań w zapobieganiu terroryz-
mowi i w zwalczaniu terroryzmu;
31. wzywa państwa członkowskie oraz państwa przystępujące i kandydujące do ścisłego przestrzegania
art. 3 Konwencji ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur, w szczególności zasady niewydalania
uchod źców, zgodnie z którą „żadne Państwo Strona nie może wydalać, zwracać lub wydawać innemu
państwu danej osoby, jeżeli istnieją poważne podstawy, aby sądzić, że może jej tam grozić stosowanie
tortur”; wzywa ponadto USA do rewizji interpretacji zasady niewydalania, określonej w art. 3 Konwencji;
32. wzywa państwa członkowskie do niepolegania na dyplomatycznych gwarancjach niestosowania tortur,
zgodnie z zaleceniem Specjalnego Sprawozdawcy ONZ ds. Tortur, Manfreda Nowaka;
33. wzywa Radę do przyjęcia wspólnego stanowiska zawierającego sprzeciw wobec korzystania przez
państwa członkowskie z gwarancji dyplomatycznych państw trzecich, jeżeli istnieją poważne podstawy, aby
sądzić, że danym osobom mogą tam grozić tortury lub maltretowanie;
Wykorzystywanie europejskiej przestrzeni powietrznej i europejskich portów lotniczych przez CIA
34. uważa, że liczne loty samolotów będących własnością CIA lub wynajmowanych przez CIA, odbywane
z wykorzystaniem przestrzeni powietrznej i portów lotniczych państwa członkowskich oraz państw przystę-pujących i kandydujących, naruszały Konwencję z Chicago, ponieważ nie spełniono obowiązku uzyskania
zezwolenia, określonego w art. 3 tej konwencji;
35. wyraża ubolewanie z powodu faktu, żeżadne z państw członkowskich, przystępujących lub kandydu-
jących nie ustanowiło procedur mających na celu sprawdzenie, czy cywilne samoloty nie były wykorzysty-wane do celów niezgodnych z międzynarodowo uznanymi normami międzynarodowymi w zakresie prawczłowieka;
36. uważa europejskie prawodawstwo dotyczące jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej, korzys-
tania z krajowych przestrzeni powietrznych, ich kontroli i zarządzania nimi oraz korzystania z portów lotni-czych państw członkowskich i usług europejskich przewo źników za całkowicie niewystarczają ce; podkreśla
konieczność ustanowienia nowych norm krajowych, europejskich i międzynarodowych; zwraca się do
Komisji o niezwłoczną poprawę prawodawstwa poprzez przestawienie wniosku dotyczącego dyrektywy
mającej na celu harmonizację przepisów krajowych dotyczących nadzoru niekomercyjnego lotnictwa
cywilnego;
37. zwraca się do Komisji o skierowanie do państw członkowskich zaleceń dotyczących poprawy stan-
dardów monitorowania prywatnie wyczarterowanych samolotów korzystających z portów lotniczych i prze-
strzeni powietrznej UE;
38. stwierdza konieczność ujawnienia prawdziwej treści podpisanego w Atenach w dniu 22 stycznia 2003
r. porozumienia dotyczącego nowej agendy transatlantyckiej, które wspomina o „zwiększonym wykorzys-
taniu europejskich obiektów tranzytowych dla wsparcia odsyłania przestępców/cudzoziemców bez prawawjazdu”;
39. stwierdza konieczność ustalenia, w jaki sposób tajne służby USA faktycznie korzystały z przestrzeni
powietrznej, cywilnych i wojskowych portów lotniczych oraz baz NATO i USA;13.12.2006 C 303 E/840 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
Czwartek, 6 lipiec 2006 r.PL
40. stwierdza konieczność upewnienia się, czy istnieją dowody potwierdzające, że w niektórych krajach
europejskich istnieją tajne więzienia, jak w ramach prowadzonych dochodzeń twierdzili dziennikarze i wiary-
godne organizacje pozarządowe;
Dotychczasowe wizyty oficjalne komisji tymczasowej
41. uważa, że dwie oficjalne wizyty w Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii i w USA były źródłem
informacji istotnych dla prac komisji tymczasowej i umożliwiły bezpośrednie zapoznanie się zarówno z
wersją zdarzeń podawaną przez władze polityczne, jak i z opinią społeczeństwa obywatelskiego;
42. potępia nielegalne przetrzymywanie obywatela Niemiec Khalida El-Masriego w Afganistanie przez
ponad cztery miesiące w 2004 r.; wyraża ubolewanie z powodu niechęci władz Byłej Jugosłowiańskiej Repu-
bliki Macedonii do potwierdzenia, że El-Masri przebywał w Skopje, gdzie by łprawdopodobnie przetrzymy-
wany, zanim agenci CIA wydali go Afganistanowi;
43. ubolewa nad zdecydowanie restrykcyjną interpretacją przez rząd USA konwencji ONZ w sprawie
zakazu stosowania tortur, a zwłaszcza zakazu wydawania więźniów w przypadku, gdy wynikiem tego możebyćpoddanie ich torturom lub okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu;
Przyszł e prace komisji tymczasowej
44. stwierdza konieczność kontynuacji prac komisji tymczasowej i dalszej analizy interesujących ją
zdarzeń w celu zbadania, czy doszło do naruszenia art. 6 TUE przez jedno lub kilka państw członkowskich;
podkreśla także możliwość rozszerzenia zakresu badań o zdarzenia i państwa, które nie zostały wyraźnie
wymienione w niniejszej rezolucji;
45. postanawia tym samym, że prace komisji tymczasowej będą kontynuowane przez pozostały okres
12-miesięcznego mandatu, z zastrzeżeniem postanowień art. 175 Regulaminu, dotyczących ewentualnego
przedłużenia mandatu;
46. uważa, że wstępne prace legislacyjne na poziomie UE i Rady Europy powinny zostać podjęte jak
najszybciej, w celu zapewnienia odpowiedniej ochrony prawnej osobom podlegającym jurysdykcji państwczłonkowskich oraz zapewnienia skutecznej kontroli parlamentarnej, zarówno na szczeblu krajowym, jak ieuropejskim, nad służbami wywiadowczymi; w związku z tym za kwestię zasadniczą uznaje utworzenie i
umożliwienie działania Agencji Praw Podstawowych UE;
47. z żalem zauważa wyraźne różnice w podejściu, które ujawniły się dotychczas między amerykańskim a
europejskim modelem prawnym w sprawach wchodzących w zakres kompetencji komisji tymczasowej;
uznaje jednak, że terroryzm międzynarodowy stanowi jedno z głównych zagrożeń bezpieczeństwa i stabili-
zacji UE i wspólnoty międzynarodowej jako całości oraz że zagrożenie to można zwalczyć jedynie przy
użyciu środków prawnych w ścisłej współpracy z USA; zwraca uwagę na pilną potrzebę wyraźnego zaka-
zania wydawania w trybie nadzwyczajnym w prawie międzynarodowym, ustalenia przez instytucje europej-skie wspólnego stanowiska w tej sprawie oraz poruszenia tej sprawy z odpowiednimi państwami trzecimi;
48. jest zdania, że komisja tymczasowa powinna również zaproponować w ramach swoich prac zasady,
które należy przyjąć, w szczególności:
—dotyczące potrzeby wewnętrznych ustaleń UE w zakresie monitorowania w celu zapewnienia przestrze-
gania przez państwa członkowskie zobowiązań w dziedzinie praw człowieka,
—w zakresie nowych zasad wymiany informacji między służbami wywiadowczymi,
—w zakresie umów z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi dotyczących zwalczania
terroryzmu,13.12.2006 C 303 E/841 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
Czwartek, 6 lipiec 2006 r.PL
—w zakresie umów z państwami trzecimi w związku z europejską polityką sąsiedztwa, których najistot-
niejszą fundamentalną zasadą powinno być zawsze poszanowanie praw człowieka;
49. zwraca się do Prezydium o podjęcie koniecznych działań w celu umożliwienia komisji tymczasowej —
z uwagi na szczególny charakter jej obowiązków —pełnego wykonania powierzonego jej zadania, poprzez
przyznanie jej, do końca prowadzenia prac, wszelkich uzasadnionych odstępstw od wewnętrznych prze-pisów Parlamentu, w szczególności w zakresie:
—liczby ekspertów powoływanych na przesłuchania komisji tymczasowej uprawnionych do zwrotu ponie-
sionych przez nich kosztów,
—dopuszczalnej liczby podróży i liczby posłów biorących udział w oficjalnych delegacjach komisji
tymczasowej,
—sporządzania pełnych protokołów z przesłuchań prowadzonych przez komisję tymczasową oraz tłuma-
czeń tych protokołów na języki tych państw członkowskich, których dotyczyły dochodzenia;
50. wyraża zadowolenie z prac wykonanych przez Radę Europy, a w szczególności przez sprawozdawcę
jej Komisji Zagadnień Prawnych i Praw Człowieka, oraz ze współpracy nawiązanej pomiędzy nią a komisją
tymczasową;
51. wzywa Radę oraz każdego z jej członków, a w szczególności państwo sprawujące Prezydencję, do
udzielenia pełnego i bezwarunkowego wsparcia dla prac komisji tymczasowej, zgodnie z zasadą lojalnej
współpracy określoną w traktatach i orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich;
52. wzywa państwa członkowskie do zajęcia bardziej zdecydowanego stanowiska w sprawie zamknięcia
centrum przetrzymywania w Guantánamo i do pełnienia bardziej aktywnej roli w celu znalezienia rozwią-
zania w sprawie osób zatrzymanych, wobec których nie zostanie wszczęte postępowanie sądowe i które nie
mogą powrócić do kraju pochodzenia lub zamieszkania, ponieważ stały się bezpaństwowcami bądź też
grożą im tortury lub inne okrutne, nieludzkie i poniżają ce traktowanie;
53. wzywa państwa członkowskie do udzielenia wszystkim przetrzymywanym obecnie w Guantánamo
europejskim obywatelom i wszystkim osobom, które zamieszkiwały na terytorium UE, wszelkiego niezbęd-
nego wsparcia i pomocy, w szczególności pomocy prawnej;
54. zachęca Komitet Rady Europy ds. Zapobiegania Torturom do podjęcia starań w celu zapewnienia prze-
strzegania przez wszystkie państwa członkowskie Rady Europy zobowiązania (
1) do informowania tego
komitetu o wszelkich centrach przetrzymywania znajdujących się na ich terytorium i umożliwienia dostępu
do takich centrów;
55. zachęca Komisję do dalszego wpierania komisji tymczasowej w zakresie wszelkich podejmowanych
przez nią działań;
56. przypomina o zasadniczym znaczeniu ścisłej współpracy z parlamentami państw członkowskich,
krajów przystępujących, kandydujących i stowarzyszonych, w szczególności z tymi, które podjęły pracedotyczące tej samej sprawy;
*
* *
57. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i
parlamentom państw członkowskich oraz krajów przystępujących, kandydujących i stowarzyszonych, a takżeRadzie Europy oraz rządowi i obu izbom Kongresu Stanów Zjednoczonych.
(1) Europejska konwencja o zapobieganiu torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu,
Ref.: CPT/Inf/C (2002) 1 [EN] (część 1)—Strasburg, 26.XI.1987, art. 8.13.12.2006 C 303 E/842 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
Czwartek, 6 lipiec 2006 r.PL