(4)Zalecenia dla poszczególnych krajów zostały uwzględnione w programowaniu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na lata 2014–2020. Jak przewidziano w art. 23 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013, w przypadkach, w których konieczne jest wdrożenie odpowiednich zaleceń Rady, Komisja może wezwać państwo członkowskie do przeprowadzenia przeglądu i zaproponowania zmian w jego umowie partnerstwa oraz odpowiednich programach. Komisja przedstawiła dalsze szczegóły dotyczące wykorzystania przez nią tego przepisu w wytycznych w sprawie stosowania działań łączących skuteczność europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych z należytym zarządzaniem gospodarczym.

(5)Słowacja jest obecnie objęta funkcją zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu. W programie stabilności na 2016 r. rząd planuje poprawę salda nominalnego do poziomu -1,9 % PKB w 2016 r., a w 2017 r. dalszą stopniową poprawę do -1,3 %. Zgodnie z programem stabilności, średniookresowy cel budżetowy – deficyt strukturalny na poziomie 0,5 % PKB – zostałby osiągnięty w 2019 r. Zgodnie z programem zakłada się spadek relacji długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB do poziomu 52,9 % w 2016 r., a następnie dalszy jej spadek do 47,3 % w 2019 r. Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe, jest wykonalny. Środki niezbędne do osiągnięcia deficytu docelowego począwszy od 2017 r. nie zostały jednak jeszcze dostatecznie sprecyzowane. Według prognozy Komisji z wiosny 2016 r., istnieje ryzyko, że Słowacja nie osiągnie w pełni średnioterminowego celu budżetowego w 2016 r, ale przy założeniu niezmiennego kursu polityki zakłada się, że kraj ten dokona zalecanej korekty w 2017 r. Opierając się na ocenie programu stabilności i biorąc pod uwagę prognozę Komisji z wiosny 2016 r., Rada jest zdania, że – zgodnie z przewidywaniami – Słowacja zasadniczo spełni warunki paktu stabilności i wzrostu. Konieczne są jednak dalsze środki, aby zapewnić spełnienie tych warunków w 2016 r. W związku z powyższym kluczowe znaczenie ma długo opóźniane przyjęcie wiążących pułapów wydatków oraz realizacja programu „optymalnego wykorzystania środków finansowych” w celu zwiększenia skuteczności wydatków publicznych, wraz z planowanymi przeglądami wydatków w konkretnych obszarach.

(6)Długoterminowa stabilność finansów publicznych na Słowacji wciąż stanowi wyzwanie. Wynika to głównie z wpływu przewidywanego wzrostu kosztów związanych ze starzeniem się społeczeństwa na opiekę zdrowotną i emerytury. Oczekuje się, że wzrost wydatków na emerytury na Słowacji do 2060 r. osiągnie jeden w najwyższych poziomów w UE i będzie związany ze starzeniem się społeczeństwa oraz niskim współczynnikiem płodności. Ustawowy wiek emerytalny na Słowacji jest względnie niski, w pewnej mierze wynika to z czynników dotyczących średniego trwania życia. Wydatki na opiekę zdrowotną są głównym motorem kosztów związanych ze starzeniem się społeczeństwa. Przewiduje się, że publiczne wydatki na opiekę zdrowotną znacznie wzrosną w długim okresie, chociaż obecnie są one na stosunkowo niskim poziomie. Pomimo pewnej poprawy wskaźniki dotyczące zdrowia wciąż są bardzo niskie na Słowacji. Aby podnieść efektywność kosztową sektora opieki zdrowotnej, rząd podjął działania w ramach opieki szpitalnej oraz opieki ambulatoryjnej. Wciąż dokłada się starań, by wprowadzić zintegrowany model opieki. Sukces tej reformy będzie zależeć od zaangażowania głównych zainteresowanych, włączenia ośrodków opieki zdrowotnej i szpitali oraz odpowiednich zasobów ludzkich. Pomimo środków wprowadzonych w celu ograniczenia narastania zadłużenia szpitali publicznych, wciąż wiele z nich znajduje się w słabej sytuacji finansowej. Do wyzwań należy całkowite odwrócenie negatywnych trendów dotyczących wydatków, tj. restrukturyzacja zdolności szpitali, wprowadzenie prospektywnego systemu zwrotów oraz zwiększenie konkurencji dotyczącej zamówień publicznych w ramach sektora opieki zdrowotnej. W odniesieniu do opieki ambulatoryjnej niewystarczająca rola lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej w zakresie kontroli dostępu do opieki specjalistycznej wynika częściowo z nieoptymalnego podziału kompetencji między lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej i specjalistów oraz sprzyja korzystaniu z droższej opieki specjalistycznej. W kwestii podatków środki rządowe mające na celu zwalczanie oszustw podatkowych przyczyniły się do lepszego poboru podatków, zwłaszcza w obszarze podatku od wartości dodanej (VAT). Niemniej jednak luka w podatku VAT wciąż jest duża i stanowi bieżące wyzwanie w zakresie przestrzegania przepisów prawa podatkowego. W ostatnich latach położono silny nacisk na pobór VAT, który osłabił uwagę zwracaną na inne ważne obszary podatkowe, takie jak podatek dochodowy. Ponadto skupienie się na kontroli ograniczyło rozwój innych funkcji administracji podatkowej, takich jak pobór zaległości podatkowych. Wskazuje to na możliwości poprawy przydziału zasobów w ramach systemu podatkowego. Strategia służąca określeniu celów w zakresie przestrzegania przepisów prawa podatkowego nie została jeszcze opracowana.

(7)Pomimo poprawy sytuacji na rynku pracy wynikającej z ożywienia koniunktury i wprowadzonych ostatnio środków polityki, długoterminowe bezrobocie wciąż stanowi problem. Wskaźnik długotrwałego bezrobocia nadal należy do jednych z najwyższych wskaźników w UE (7,6 %, a w całej UE – 4,3 % w trzecim kwartale 2015 r.). Dotyczy on w szczególności zmarginalizowanej grupy Romów oraz osób o niskich kwalifikacjach i osób młodych. Środki mające na celu rozwiązanie problemu bezrobocia zostały wprowadzone w obszarze kształcenia i szkolenia zawodowego, dotowanych miejsc pracy oraz doradztwa zawodowego. Skuteczne wdrożenie większości tych reform będzie jednak zależeć od zdolności publicznych służb zatrudnienia. Pomimo reorganizacji Głównego Urzędu Pracy i lepszego dostępu do szkoleń, wciąż występują różnice we wprowadzaniu indywidualnego wsparcia dla długotrwale bezrobotnych oraz grup w trudnej sytuacji. Uczestnictwo Romów w słowackim rynku pracy wciąż jest bardzo niskie, a wzrost wskaźnika ich zatrudnienia postępuje wolno. Niski poziom edukacji i umiejętności oraz dyskryminacja należą do czynników wpływających na ich ograniczone uczestnictwo w rynku pracy. Niski wskaźnik zatrudnienia kobiet w wieku prokreacyjnym odzwierciedla długie urlopy rodzicielskie (do trzech lat), brak placówek opieki nad dziećmi, zwłaszcza w przypadku dzieci poniżej trzeciego roku życia, wysokie koszty opieki nad dziećmi oraz ograniczone stosowanie elastycznej organizacji czasu pracy. Ponadto wciąż utrzymują się regionalne różnice – stopa bezrobocia na wschodniej Słowacji jest dwa razy wyższa od stopy bezrobocia w Bratysławie. W odniesieniu do zarządzania usługami rynku pracy, środki wprowadzone w ostatnich miesiącach nie oferują dostosowanego podejścia w zakresie zmian strukturalnych na słowackim rynku pracy.

(8)System edukacji jest niewystarczająco nastawiony na zwiększanie potencjału ekonomicznego Słowacji. Wyniki kształcenia są niskie w porównaniu ze standardami międzynarodowymi i coraz bardziej się pogarszają. Jest to w dużej mierze związane z nieodpowiednim kształceniem nauczycieli oraz niską atrakcyjnością zawodu nauczyciela. Pomimo 4 % wzrostu wynagrodzenia nauczycieli w 2016 r., niska płaca i niewystarczające szkolenia praktyczne należą do czynników sprawiających, że zawód ten jest nieatrakcyjny dla osób młodych. Przyjęte ostatnio przepisy zwalczające segregację muszą zostać wdrożone, by mogły przynieść pozytywne zmiany i zwiększyć uczestnictwo Romów w edukacji powszechnej, włącznie z edukacją przedszkolną.

(9)Administracja publiczna wciąż nie jest efektywna. Potrzebna jest skuteczna koordynacja z uwagi na rozdrobnioną i sztywną organizację administracji publicznej. Przyjęcie strategii w sprawie zarządzania zasobami ludzkimi w październiku 2015 r. jest właściwym działaniem; jednak nowe prawo o służbie publicznej, które jest koniecznym warunkiem wstępnym dla skutecznego wdrożenia tej strategii, nie zostało jeszcze przyjęte. Rząd wprowadził szereg środków, aby zaradzić korupcji, lecz ich skutki są dotychczas ograniczone. W szczególności Słowacja odnosi niewielkie sukcesy w zakresie wszczynania postępowań karnych i ścigania korupcji, włącznie z nielegalnymi praktykami w ramach zamówień publicznych. Procedury wydawania pozwoleń na budowę dla szeroko zakrojonych inwestycji i projektów infrastrukturalnych zostały skrócone. Nieskonsolidowane zarządzanie, brak opartego na dowodach opracowywania procedur zamówień publicznych, niska profesjonalizacja, konflikty interesów, dopasowane do konkretnych sytuacji specyfikacje przetargowe oraz nadmierne korzystanie z kryterium najniższej ceny przy udzielaniu zamówień doprowadzają do ograniczonej pod względem jakości konkurencji. Słabości sektora zamówień publicznych są stale zgłaszane jako wpływające na skuteczność przydziału zasobów publicznych. Częste zmiany w przepisach i uciążliwe procedury oraz wymogi administracyjne wpływają na otoczenie biznesu na Słowacji. Wysokie bariery administracyjne i regulacyjne w odniesieniu do niektórych usług świadczonych w ramach wolnych zawodów oraz sektorów sieciowych, słabości w pewnych obszarach, takich jak egzekwowanie umów i rozwiązywanie problemów upadłości oraz długotrwałe obawy dotyczące jakości systemu sądownictwa mają niekorzystny wpływ na otoczenie biznesu i zniechęcają do inwestowania. Niektóre działania ułatwiające prowadzenie działalności gospodarczej zostały wprowadzone, np. w październiku 2015 utworzono ośrodek lepszego stanowienia prawa, a na początku 2016 r. powołano krajowe centrum biznesu. Przyjęcie programu „Small Business Act” w ramach strategii rozwoju MŚP zostało jednak przesunięte.

(10)W ramach europejskiego semestru Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Słowacji i opublikowała ją w sprawozdaniu krajowym na 2016 r. Komisja oceniła również program stabilności i krajowy program reform, a także działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Słowacji w poprzednich latach. Wzięła ona pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki budżetowej i społeczno-gospodarczej na Słowacji, ale także ich zgodność z przepisami i wytycznymi UE, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii Europejskiej przez wnoszenie na szczeblu UE wkładu w przyszłe decyzje krajowe. Zalecenia w ramach europejskiego semestru znajdują odzwierciedlenie w zaleceniach 1–3 poniżej.

(11)W świetle powyższej oceny Rada przeanalizowała program stabilności i uznała, a jej opinia znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej.

NINIEJSZYM ZALECA Słowacji podjęcie w latach 2016 i 2017 działań mających na celu:

1.Dokonanie rocznej korekty budżetowej w wysokości 0,25 % PKB w dążeniu do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w 2016 r. oraz 0,5 % PKB w 2017 r. Zwiększenie efektywności kosztowej sektora opieki zdrowotnej. Wprowadzenie odpowiednich środków zmierzających do poprawy przestrzegania przepisów podatkowych.

2.Poprawę środków aktywizacji dla długotrwale bezrobotnych i innych grup w niekorzystnej sytuacji, włącznie z usługami zindywidualizowanymi oraz ukierunkowanym szkoleniem. Ułatwienie zatrudniania kobiet, zwłaszcza poprzez rozszerzenie przystępnej cenowo i wysokiej jakości oferty opieki nad dziećmi. Poprawę wyników kształcenia poprzez podniesienie atrakcyjności zawodu nauczyciela i zwiększenie uczestnictwa dzieci Romów, począwszy od wczesnego dzieciństwa, w powszechnej edukacji.

3.Konsolidację zarządzania, przyspieszenie przejścia od konkurencji cenowej do jakościowej oraz poprawę ścigania nielegalnych praktyk w zakresie zamówień publicznych. Poprawę przejrzystości, jakości i skuteczności zarządzania zasobami ludzkimi w administracji publicznej, zwłaszcza poprzez przyjęcie nowego prawa o służbie cywilnej oraz skuteczności systemu sądownictwa. Przyjęcie ogólnego planu mającego na celu eliminację barier administracyjnych i regulacyjnych dla biznesu.

Sporządzono w Brukseli dnia r.