Na szczeblu unijnym wolontariat europejski od 20 lat zapewnia osobom młodym możliwości, zaś obszary polityki i programy takie jak gwarancja dla młodzieży oraz program „Twoja pierwsza praca z EURES-em” pomagają osobom młodym w podjęciu praktyki zawodowej i pracy. Europejski Korpus Solidarności będzie wykorzystywał mocne strony i doświadczenie tych inicjatyw, czerpiąc w ten sposób korzyści z solidnej, wypracowanej podstawy, którą jednocześnie będzie rozwijał, aby móc oferować nowe możliwości, lepsze wyeksponowanie i większy wpływ. Europejski Korpus Solidarności będzie oferował nowe możliwości, które nie są wspierane przez obecne programy, a jednocześnie uprości dostęp do tych możliwości dla zainteresowanych osób młodych i organizacji. Europejski Korpus Solidarności będzie oferował jeden, łatwo dostępny punkt dostępu za pośrednictwem specjalnego portalu i będzie starał się dotrzeć do jak najszerszego grona organizacji uczestniczących i osób młodych. Ponadto opracuje i usprawni szkolenia poprzedzające staż, a także odpowiednie wsparcie i walidację efektów uczenia się po zakończeniu stażu.

W tym kontekście celem Europejskiego Korpusu Solidarności jest zwiększenie zaangażowania młodzieży i organizacji w wysokiej jakości działania solidarnościowe, dostępne dla wszystkich osób młodych, będące jednym ze sposobów wzmocnienia spójności i solidarności w Europie, wspierania społeczności oraz reagowania na niezaspokojone potrzeby społeczne. Aby osiągnąć ten ogólny cel Europejski Korpus Solidarności będzie zapewniać osobom młodym łatwo dostępne możliwości zaangażowania się w wolontariat, praktyki zawodowe lub pracę w sektorach związanych z solidarnością oraz możliwości wykorzystywania i opracowywania projektów solidarnościowych z własnej inicjatywy, co również pomoże im w rozwoju umiejętności i kompetencji istotnych z punktu widzenia ich rozwoju osobistego, społecznego i zawodowego oraz szans na zatrudnienie. Europejski Korpus Solidarności będzie też wspierał działania służące tworzeniu sieci kontaktów na rzecz uczestników i organizacji Europejskiego Korpusu Solidarności w celu rozwijania ducha Europejskiego Korpusu Solidarności i poczucia przynależności do większej wspólnoty zobowiązanej do solidarności oraz zachęcania do wymiany przydatnych praktyk i doświadczeń. Dodatkowo celem Europejskiego Korpusu Solidarności będzie zapewnienie, aby działania solidarnościowe proponowane młodym uczestnikom przekładały się na rozwiązanie konkretnych problemów społecznych oraz wzmocnienie społeczności, aby cechowały się wysoką jakością i aby efekty uczenia się wynikające z udziału osób młodych w tych działaniach, były odpowiednio walidowane.

–w ostatnich dekadach nasze społeczeństwo nie inwestowało wystarczająco w umacnianie pozycji młodych Europejczyków, aby mogli skutecznie angażować się w działania solidarnościowe jako wolontariusze lub poprzez działalność zawodową. Po ogólnoświatowym kryzysie finansowym i gospodarczym gospodarka UE powróciła na stabilniejsze tory, ale ożywienie w poszczególnych społeczeństwach i regionach jest nadal nierównomierne; problem ten jest szczególnie dotkliwy dla młodego pokolenia. Działania solidarnościowe wykazują konkretny potencjał do mobilizowania młodzieży do angażowania się w słuszne sprawy oraz do zapewnienia im pomocy w podnoszeniu poziomu wiedzy, umiejętności i kompetencji niezbędnych do ich rozwoju osobistego, społeczno-edukacyjnego, zawodowego i obywatelskiego. Dotyczy to wszystkich osób młodych, także tych pochodzących ze środowisk defaworyzowanych. Zachęcanie tych osób młodych do zaangażowania się w działania solidarnościowe to szczególna kwestia, którą należy w tym kontekście rozważyć;

Jest wielu osób młodych, które chcą zaangażować się w działania solidarnościowe, a jednocześnie w społecznościach istnieje wiele niezaspokojonych potrzeb, czemu można by skuteczniej zaradzić dzięki zaangażowaniu młodzieży w działania solidarnościowe. W wielu organizacjach istnieje niewykorzystane zapotrzebowanie na zmotywowanych młodzieży, którzy mogliby wspierać je w ich działaniach; gdyby organizacje te otrzymały wsparcie, mogłyby zaoferować społecznościom jeszcze więcej. Niemniej jednak występują niedociągnięcia w dopasowaniu podaży do popytu oraz przeszkody związane z dostępnością zasobów, uniemożliwiające zapewnienie jakości oraz uwzględnienie różnorodnych aspektów prawnych.

Niniejszy wniosek określa ramy prawne Europejskiego Korpusu Solidarności umożliwiające zaoferowanie osobom młodym możliwości zaangażowania się w działania solidarnościowe, co przyczyni się do rozwiązania problemu niezaspokojonych potrzeb społecznych, przy jednoczesnym wsparciu rozwoju osobistego, edukacyjnego, społecznego, obywatelskiego i zawodowego młodzieży. Przy formułowaniu niniejszego wniosku Komisja wzięła pod uwagę dowody i ustalenia zebrane w ramach towarzyszącej pracom nad wnioskiem oceny ex ante, a także opinie i sugestie zebrane podczas szeroko zakrojonych konsultacji publicznych, opisane dokładniej w stosownych punktach w dalszej części. Te prace przygotowawcze pomogły w określeniu następujących luk, których wyeliminowanie jest celem niniejszego wniosku.

Niniejszy wniosek stanowi także odpowiedź na wezwanie Rady Europejskiej sformułowanej w konkluzjach z dnia 15 grudnia 2016 r. do kontynuowania prac nad Europejskim Korpusem Solidarności i jest jedną z priorytetowych inicjatyw ujętych we wspólnej deklaracji w sprawie priorytetów legislacyjnych UE na 2017 r., w której przewodniczący Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji zobowiązali się do usprawnienia działania swoich instytucji, by zapewnić szybkie postępy w procesach legislacyjnych dotyczących tych priorytetowych inicjatyw w celu ich zakończenia do końca 2017 r.

W orędziu o stanie Unii z dnia 14 września 2016 r. podkreślono potrzebę inwestowania w młodzież i zapowiedziano pomysł utworzenia Europejskiego Korpusu Solidarności w celu zagwarantowania młodzieży z całej Unii Europejskiej możliwości wniesienia znaczącego wkładu do społeczeństwa, wyrażenia solidarności oraz rozwijania swoich umiejętności, a zatem „nie tylko wykonywania pracy, ale i nabywania cennych ludzkich doświadczeń”. Podczas szczytu w Bratysławie w dniu 16 września 2016 r. wezwano do wzmocnienia politycznego impulsu celem wsparcia młodych Europejczyków oraz ustanowienia nowych programów unijnych mających na celu zagwarantowanie im lepszych możliwości. W komunikacie Komisji pt. „Europejski Korpus Solidarności” z dnia 7 grudnia 2016 r. ogłoszono rozpoczęcie pierwszego etapu tworzenia Europejskiego Korpusu Solidarności i powtórzono założenie, aby do 2020 r. w szeregi Europejskiego Korpusu Solidarności wstąpiło 100 000 młodych Europejczyków. Na tym początkowym etapie zmobilizowano osiem różnych programów unijnych w celu zagwarantowania młodzieży z całej UE możliwości podjęcia wolontariatu, praktyki zawodowej lub pracy.

Unia Europejska opiera się na solidarności, która jest wspólną wartością silnie odczuwaną w całym społeczeństwie europejskim. Solidarność określa istotę projektu europejskiego i zapewnia jedność niezbędną do stawiania czoła obecnym i przyszłym kryzysom poprzez utrzymanie mocnego fundamentu moralnego. Solidarność służy młodym Europejczykom za kompas wyznaczający kierunek ich aspiracji w dążeniu do tworzenia lepszej Unii. W deklaracji rzymskiej podpisanej z okazji 60. rocznicy ustanowienia traktatów rzymskich przywódcy 27 państw członkowskich oraz Rady Europejskiej, Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej potwierdzili swoje zobowiązanie do wzmocnienia jedności i solidarności w celu zwiększenia siły i odporności Unii Europejskiej.

Aby zapewnić skuteczne i sprawne wdrożenie, Europejski Korpus Solidarności będzie maksymalnie wykorzystywał istniejące już w chwili obecnej ustalenia dotyczące zarządzania. Umożliwi to skupienie się na maksymalizacji wyników przy jednoczesnej minimalizacji obciążeń administracyjnych. Z tego względu wdrożenie Europejskiego Korpusu Solidarności zostanie powierzone istniejącym strukturom, mianowicie Komisji Europejskiej, również za pośrednictwem jej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji, Kultury i Sektora Audiowizualnego (EACEA), a także agencjom krajowym odpowiedzialnym za zarządzanie działaniami, o których mowa w rozdziale „Młodzież” rozporządzenia (UE) nr 1288/2013 ustanawiającego program „Erasmus+”.

•Spójność z innymi politykami Unii

Działalność Europejskiego Korpusu Solidarności będzie spójna i komplementarna z wieloma stosownymi politykami i programami UE, między innymi dotyczącymi kształcenia i szkoleń, zatrudnienia, równouprawnienia płci, przedsiębiorczości (zwłaszcza przedsiębiorczości społecznej), obywatelstwa oraz demokratycznego uczestnictwa, ochrony środowiska naturalnego, działania w dziedzinie klimatu, zapobiegania klęskom żywiołowym, gotowości na ich wystąpienie i usuwania ich skutków, rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich, przekazywania artykułów żywnościowych i innych, zdrowia i dobrostanu, kreatywności i kultury, wychowania fizycznego i sportu, pomocy społecznej i świadczeń socjalnych, przyjmowania i integracji obywateli państw trzecich, współpracy i spójności terytorialnej.

Na pierwszym etapie Europejskiego Korpusu Solidarności, rozpoczętym w grudniu 2016 r., zmobilizowano osiem różnych programów unijnych w celu zagwarantowania osobom młodym z całej UE możliwości podjęcia wolontariatu, praktyki zawodowej lub pracy. Działania te, wdrożone przed wejściem lub po wejściu w życie proponowanego rozporządzenia, będą nadal opierały się na stosowaniu zasad i warunków określonych w poszczególnych programach UE, w ramach których finansowano te działania na pierwszym etapie Europejskiego Korpusu Solidarności.

Na drugim etapie, który rozpocznie się wraz z wejściem w życie proponowanego rozporządzenia, Europejski Korpus Solidarności będzie wspierało kilka programów UE. Niektóre z nich zapewnią wsparcie poprzez wkład w pulę środków finansowych przydzielonych na Europejski Korpus Solidarności (dodatkowe wyjaśnienia na ten temat znajdują się w pkt 4); inne mogą pomagać w realizacji założeń Europejskiego Korpusu Solidarności poprzez wspieranie działań wchodzących w jego zakres. Wkład ten będzie finansowany zgodnie z odpowiednimi aktami podstawowymi stosownych programów. 2. PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

•Podstawa prawna

Głównym celem niniejszego wniosku jest zapewnienie młodzieży możliwości zaangażowania się w działania solidarnościowe, w tym wolontariat, praktyki zawodowe, pracę oraz projekty opracowywane przez osoby młode z ich własnej inicjatywy, które będą zawierały w sobie istotny element edukacyjny sprzyjający rozwojowi osobistemu, społeczno-edukacyjnemu i zawodowemu osób młodych. W związku z tym treść niniejszego wniosku skupia się na wspieraniu mobilności, aktywnego zaangażowania, uczenia się pozaformalnego i szkolenia zawodowego młodzieży. Dodatkowo przyczyni się to do zwiększenia ich szans na zatrudnienie i ułatwi przejście do stałego zatrudnienia. W tym względzie podstawą wniosku jest art. 165 ust. 4 oraz art. 166 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Artykuł 165 ust. 4 umożliwia Unii działanie w celu „sprzyjania rozwojowi wymiany młodzieży (…), a także zachęcania młodzieży do uczestnictwa w demokratycznym życiu Europy”. Działanie Unii na podstawie art. 166 ust. 4 stanowi odpowiednią podstawę prawną aktu takiego jak niniejszy wniosek, zmierzającego do „poprawy kształcenia zawodowego wstępnego i ustawicznego w celu ułatwienia integracji zawodowej i reintegracji z rynkiem pracy” oraz „ułatwienia dostępu do kształcenia zawodowego i sprzyjania mobilności instruktorów i kształcących się, a zwłaszcza młodzieży”.

•Pomocniczość (w przypadku kompetencji niewyłącznych)

W świetle skali europejskiej proponowanych celów – mobilizowania młodzieży do działania na rzecz solidarności w całej Unii Europejskiej – działanie na szczeblu unijnym jest właściwe. Unia Europejska ma do odegrania rolę we wspieraniu ogólnoeuropejskiego dążenia do solidarności. Działanie UE za pośrednictwem Europejskiego Korpusu Solidarności nie zastąpi podobnych działań państw członkowskich, ale będzie je uzupełniało i wspierało, z pełnym poszanowaniem zasady pomocniczości. Choć we wszystkich państwach członkowskich istnieją tradycje realizacji programów i instrumentów wspierających działania służące interesom publicznym, zwłaszcza poprzez wolontariat, to jednak są one dość zróżnicowane i niektóre państwa preferują ingerencję państwa, inne zaś pozwalają objąć przewodnictwo społeczeństwu obywatelskiemu. Ponadto istnieją różne koncepcje i konotacje działań solidarnościowych i wolontariatu, a rodzaje działań różnią się od siebie pod względem zakresu i okresu trwania. Co więcej, istnieją różne sposoby postrzegania powiązań między ochroną socjalną a wolontariatem, a także różne stopnie statusu prawnego, uczenia się i uznawania. Wszystko to prowadzi do rozdrobnienia na szczeblu unijnym, a to z kolei oznacza, że osoby młode w całej UE mają nierówny dostęp do oferowanych możliwości.

Działanie UE za pośrednictwem Europejskiego Korpusu Solidarności pomoże wyeliminować to rozdrobnienie, czego dowodzi towarzysząca niniejszemu wnioskowi ocena ex ante. Jednocześnie będzie to okazja do wykorzystania różnych doświadczeń z wielu państw członkowskich i pobudzi wolontariat w państwach członkowskich, w których dziś jest on mniej rozwinięty, zgodnie z sugestią zainteresowanych stron, z którymi konsultowano się w czasie przygotowywania niniejszego wniosku. Europejski Korpus Solidarności będzie uzupełniał istniejące publiczne i prywatne polityki, programy i działania, zarówno na szczeblu krajowym, jak i europejskim. Europejski Korpus Solidarności może pomóc w poprawie jakości poszczególnych staży dla młodzieży w całej UE oraz jakości walidacji efektów uczenia się podczas stażu poprzez stosowanie szeregu gwarancji dotyczących jakości takich jak Karta Europejskiego Korpusu Solidarności, znak jakości dla organizacji uczestniczących oraz zasady określone w ramach jakości staży.

Ponadto Europejski Korpus Solidarności będzie oferował młodzieży z całej UE pojedynczy punkt kontaktowy do wysokiej jakości staży solidarnościowych w formie wolontariatu i praktyk zawodowych, podczas gdy obecnie są one dostępne wyłącznie za pośrednictwem wielu programów. Dzięki temu wszyscy zainteresowane osoby młode z całej UE będą mieli równe szanse na podjęcie szerszego zakresu działań, a dostęp do nich będzie ułatwiony. Zgromadzenie różnych rodzajów staży pod jedną marką może także przyczynić się do podniesienia świadomości w kwestii możliwości dostępnych młodzieży i ich lepszego wyeksponowania.

Europejski Korpus Solidarności będzie oferował zarówno staże podejmowane w kraju innym niż kraj zamieszkania uczestników (praktyki transgraniczne) jak i praktyki podejmowane w kraju zamieszkania uczestników (praktyki w kraju). Ta elastyczność jest zgodna z wnioskami otrzymanymi od zainteresowanych stron, z którymi przeprowadzono konsultacje. Jeśli chodzi o staże transgraniczne, zwłaszcza w kontekście rozdrobnienia struktur i programów oferujących możliwość odbycia wolontariatu i praktyki zawodowej, a także różnic w pojmowaniu i koncepcjach sektora oferującego działania solidarnościowe, działania na poziomie indywidualnych państw członkowskich nie mogą zastąpić działań UE. Jeśli chodzi o staże w kraju, można oczekiwać, że Europejski Korpus Solidarności będzie miał charakter innowacyjny oraz że będzie pomagał w wyeliminowaniu problemów lokalnych lub krajowych z szerszej perspektywy europejskiej. W szczególności działanie UE może pomóc w zlikwidowaniu rozdrobnienia w ofercie staży i zapewnić integrację wszystkich osób młodych, także tych, które borykają się z przeszkodami w zaangażowaniu się w działalność międzynarodową. Działanie UE może również wprowadzić kontekst europejski i pomóc w znalezieniu europejskich rozwiązań określonych problemów, które nie kończą się na granicach państw. Ponadto wykorzystanie istniejących struktur, które okazały się skuteczne i sprawne, będzie gwarancją skutecznego i sprawnego wdrożenia Europejskiego Korpusu Solidarności oraz synergii i komplementarności z działaniami państw członkowskich na rzecz młodzieży.

•Proporcjonalność

We wniosku rozpatrzono wskazane luki w ofercie łatwo dostępnych możliwości zaangażowania się w działania solidarnościowe dla młodzieży; wniosek nie wykracza poza zakres niezbędny do osiągnięcia jego celów.

•Wybór instrumentu