WniosekROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (Tekst mający znaczenie dla EOG) /* KOM/2011/0452 wersja ostateczna */





UZASADNIENIE 1. Kontekst wniosku 1.1. Podstawa i cele wniosku Zasięg kryzysu finansowego ujawnił niedopuszczalne ryzyko związane z obecnymi uregulowaniami dotyczącymi instytucji finansowych. Według szacunków MFW straty poniesione przez europejskie instytucje kredytowe w związku z kryzysem w latach 2007–2010 wynoszą niemal 1 bln EUR, czyli 8 % PKB UE. Aby przywrócić stabilność w sektorze bakowym i zapewnić dalszy przepływ kredytów do gospodarki realnej, zarówno UE, jak i państwa członkowskie przyjęły szereg bezprecedensowych środków, których koszty ostatecznie poniesie podatnik. W tym kontekście do października 2010 r. Komisja zatwierdziła środki pomocy państwa dla instytucji finansowych w wysokości 4,6 bln EUR, z czego ponad 2 bln EUR faktycznie wykorzystano w latach 2008 i 2009. Wsparciu budżetowemu udzielonemu instytucjom kredytowym musi towarzyszyć zdecydowana reforma służąca wyeliminowaniu niedociągnięć regulacyjnych ujawnionych podczas kryzysu. W tym względzie Komisja zaproponowała już szereg zmian do przepisów w zakresie bankowości, które weszły w życie w 2009 r. (dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych II) oraz w 2010 r. (dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych III). W niniejszym wniosku zawarto opracowane i uzgodnione na poziomie światowym elementy standardów dotyczących kapitału i płynności instytucji kredytowych, znanych jako pakiet Bazylea III, a także zharmonizowano inne przepisy obowiązującego prawodawstwa. Podjęte decyzje regulacyjne zostały szczegółowo wyjaśnione w sekcji 5 poniżej. Dyrektywa 2006/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe oraz dyrektywa zawierają przepisy ściśle dotyczące warunków podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe (m.in. przepisy regulujące zezwolenie na prowadzenie działalności, korzystanie ze swobody przedsiębiorczości, uprawnienia organów nadzoru państwa członkowskiego pochodzenia i przyjmującego państwa członkowskiego w tym zakresie oraz proces nadzoru nad instytucjami kredytowymi). Powyższe elementy wchodzą w zakres wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie warunków podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe oraz ostrożnościowego nadzoru nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, który wraz z niniejszym wnioskiem tworzy pakiet. Normy ostrożnościowe ustanowiono również jednak w dyrektywie 2006/48/WE, a w szczególności w załącznikach do niej. W celu dalszego zbliżenia przepisów prawa wynikających z transpozycji dyrektyw 2006/48/WE i 2006/49/WE do prawa krajowego oraz w celu zapewnienia bezpośredniego stosowania do instytucji kredytowych jednolitych zasad ostrożnościowych, co ma istotne znaczenie dla funkcjonowania rynku wewnętrznego, wspomniane normy ostrożnościowe włączono w zakres niniejszego wniosku dotyczącego rozporządzenia. W celu zachowania przejrzystości w niniejszym wniosku dokonano również ujednolicenia wymogów ostrożnościowych dotyczących instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (te ostatnie są objęte zakresem stosowania dyrektywy 2006/49/WE). 1.1.1. Podjęte problemy – nowe elementy w pakiecie Bazylea III Celem niniejszego wniosku jest zaradzenie niedociągnięciom regulacyjnym w następujących obszarach: Zarządzanie ryzykiem utraty płynności (część szósta): w świetle kryzysu istniejące praktyki zarządzania ryzykiem utraty płynności okazały się nieodpowiednie, jeżeli chodzi o pełne uwzględnienie ryzyka związanego z sekurytyzacją typu „udzielasz i uciekasz”, stosowaniem skomplikowanych instrumentów finansowych oraz uzależnieniem od finansowania hurtowego instrumentami o krótkim terminie zapadalności. Powyższe czynniki przyczyniły się do upadku kilku instytucji finansowych i poważnie naruszyły kondycję wielu innych instytucji, co zagroziło stabilności finansowej i wymusiło udzielenie wsparcia publicznego. Chociaż szereg państw członkowskich nakłada obecnie w jakiejś formie ilościowe standardy regulacyjne dotyczące płynności, na szczeblu UE nie istnieją żadne zharmonizowane i wystarczająco jasne uregulowania dotyczące właściwych poziomów płynności krótko- i długoterminowej. Zróżnicowanie obowiązujących standardów krajowych utrudnia komunikację między organami nadzoru i nakłada na instytucje transgraniczne dodatkowe koszty związane ze sprawozdawczością. Definicja kapitału (cześć druga tytuł I): w momencie rozpoczęcia kryzysu instytucje posiadały niewystarczający kapitał pod względem ilościowym i jakościowym. Biorąc pod uwagę zagrażające im ryzyko, wiele instytucji nie posiadało wystarczającej liczby instrumentów kapitałowych najwyższej jakości, które umożliwiają skuteczną absorpcję strat w miarę ich powstawania oraz umożliwiają instytucjom kontynuowanie działalności. Hybrydowe instrumenty kapitałowe w Tier I (instrumenty hybrydowe), które wcześniej uznawano za zdolne do absorpcji strat przy założeniu kontynuowania działalności, okazały się w praktyce nieskuteczne. Instrumenty kapitałowe w Tier II nie mogły pełnić swojej funkcji polegającej na absorpcji strat z chwilą niewypłacalności instytucji, ponieważ często nie dopuszczano do ogłoszenia upadłości instytucji. Stwierdzono, że jakość instrumentów kapitałowych wymaganych w celu absorpcji nieoczekiwanych strat związanych z ryzykiem w ramach portfela handlowego była równie wysoka jak w przypadku ryzyka w ramach portfela niehandlowego, natomiast instrumenty kapitałowe w Tier III nie były wystarczająco wysokiej jakości. Aby utrzymać stabilność finansową, rządy udzieliły bezprecedensowego wsparcia na rzecz sektora bankowego w wielu krajach. Niewystarczający stopień harmonizacji definicji kapitału na szczeblu UE zadziałał w powyższej sytuacji jak katalizator – poszczególne państwa członkowskie przyjęły bardzo odmienne podejścia do składników kapitału, których nie należy zaliczać do funduszy własnych. W połączeniu z faktem, że współczynniki regulacyjne nie odzwierciedlały dokładnie rzeczywistej zdolności instytucji do absorpcji strat, podważyło to zdolność rynku do dokładnej i spójnej oceny wypłacalności unijnych instytucji, co z kolei zwiększyło poziom niestabilności finansowej w UE. Ryzyko kredytowe kontrahenta (część trzecia tytuł II rozdział 6): kryzys ujawnił szereg niedociągnięć w obecnych uregulowaniach dotyczących ryzyka kredytowego kontrahenta wynikającego z instrumentów pochodnych, transakcji repo oraz transakcji finansowania papierów wartościowych. Okazało się, że istniejące przepisy nie zapewniają właściwego zarządzania i odpowiedniej kapitalizacji dla tego rodzaju ryzyka. Ponadto obowiązujące przepisy nie zawierały wystarczających zachęt do przechodzenia z bilateralnie rozliczanych instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym na wielostronne rozliczanie za pośrednictwem partnerów centralnych. Opcje, uznaniowość i minimalna harmonizacja (całe rozporządzenie): w 2000 r. siedem dyrektyw w sprawie banków zastąpiono jedną dyrektywą. W 2006 r. wspomniana dyrektywa została przeredagowana przy wprowadzaniu regulacji kapitałowych Bazylea II w UE. W rezultacie przepisy tej dyrektywy w obecnym brzmieniu zawierają szereg rozwiązań alternatywnych (opcji) oraz rozwiązań, których ewentualne stosowanie pozostawiono w gestii poszczególnych państw członkowskich. Ponadto państwom członkowskim zezwolono na wprowadzanie bardziej rygorystycznych przepisów niż przepisy określone w przedmiotowej dyrektywie. W rezultacie istnieje wysoki stopień rozbieżności, który jest szczególnie uciążliwy dla firm transgranicznych. Prowadzi to również do braku jasności prawa i nierównych warunków działania. 1.1.2. Cele wniosku Nadrzędnym celem przedmiotowej inicjatywy jest zapewnienie zwiększenia skuteczności uregulowań dotyczących kapitału instytucji w UE oraz zniwelowania ich negatywnego wpływu na ochronę deponentów i na procykliczność systemu finansowego przy jednoczesnym utrzymaniu konkurencyjnej pozycji unijnego sektora bankowego. 1.2. Kontekst ogólny W wyniku kryzysu finansowego podjęto szeroko zakrojone działania na szczeblu unijnym i międzynarodowym zmierzające do opracowania skutecznych strategii mających na celu zaradzenie problemom leżącym u jego podstaw. Grupa wysokiego szczebla pod przewodnictwem Jacques’a de Larosièra wydała zalecenia dotyczące reformy europejskiego systemu nadzoru finansowego i systemu regulacji finansowej. W marcu 2009 r. zalecenia te zostały rozwinięte w komunikacie Komisji. W niniejszym wniosku uwzględniono liczne punkty dotyczące zmiany polityki, które zostały wymienione w szczegółowym planie działania zawartym w powyższym komunikacie. Na poziomie światowym w oświadczeniu grupy G-20 z dnia 2 kwietnia 2009 r. sformułowano zobowiązanie do stawienia czoła sytuacji kryzysowej poprzez podjęcie spójnych działań na poziomie międzynarodowym mających na celu poprawę jakości oraz zwiększenie poziomu kapitału w ramach systemu bankowego, wprowadzenie uzupełniającego środka nieopartego na ryzyku, aby ograniczyć akumulację dźwigni finansowej, a także mających na celu opracowanie ram na rzecz solidniejszych zabezpieczeń przed utratą płynności w instytucjach finansowych oraz wdrożenie zaleceń Rady Stabilności Finansowej w celu złagodzenia efektów procykliczności. W odpowiedzi na mandat udzielony przez grupę G-20, we wrześniu 2009 r. grupa prezesów banków centralnych i szefów nadzoru (Group of Central Bank Governors and Heads of Supervision, GHOS), organ nadzoru Bazylejskiego Komitetu Nadzoru Bankowego[1], przyjęła szereg środków mających na celu wzmocnienie regulacji sektora bankowego. Środki te zostały zatwierdzone przez Radę Stabilności Finansowej i przywódców G-20 na szczycie w Pittsburghu w dniach 24-25 września 2009 r. W grudniu 2010 r. Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego wydał szczegółowe zasady w zakresie nowych globalnych standardów regulacyjnych dotyczących adekwatności kapitałowej i płynności instytucji kredytowych, określanych łącznie jako pakiet Bazylea III. W niniejszym wniosku nawiązano bezpośrednio do standardów regulacyjnych zawartych w pakiecie Bazylea III. Komisja, w charakterze obserwatora przy Bazylejskim Komitecie Nadzoru Bankowego, prowadziła bardzo ścisłą współpracę z Komitetem przy opracowaniu tych standardów, w tym przy ocenie ich skutków. W rezultacie zaproponowane środki w pełni odzwierciedlają istotę zasad określonych w pakiecie Bazylea III. Aby osiągnąć podwójny cel, a mianowicie zwiększyć odporność światowego systemu finansowego przy jednoczesnym zapewnieniu równych warunków działania, konieczne jest konsekwentne stosowanie skuteczniejszego zbioru wymogów ostrożnościowych na całym świecie. Jednocześnie w ramach procesu opracowywania niniejszego wniosku ustawodawczego Komisja podjęła szczególne starania, aby zagwarantować odpowiednie uwzględnienie niektórych najważniejszych uwarunkowań i kwestii europejskich. W tym kontekście warto przypomnieć, że w UE, w odróżnieniu od niektórych innych największych gospodarek, stosowanie zasad regulacyjnych uzgodnionych na poziomie światowym pod auspicjami Bazylejskiego Komitetu Nadzoru Bankowego nie jest ograniczone tylko do banków prowadzących działalność międzynarodową. Wspomniane standardy mają w UE zastosowanie do całego sektora bankowego, obejmując wszystkie instytucje kredytowe i zasadniczo również firmy inwestycyjne. Jak wyjaśniono to dokładniej w sekcji 4.2, UE zawsze uważała, że tylko takie podejście zapewni rzeczywiste równe warunki działania w Unii, maksymalizując jednocześnie związane z tym korzyści wynikające ze stabilności finansowej. Między innymi z tego też względu uzasadnione zdają się być pewne dostosowania zasad pakietu Bazylea III, pozwalające należycie ustosunkować się do uwarunkowań i kwestii europejskich. Powyższe dostosowania pozostają jednak spójne z charakterem i celami reformy Bazylea III. W szerszym kontekście należy zauważyć, że jednym z priorytetów Komisji w ramach reformy regulacji usług finansowych w UE jest dopilnowanie, aby sektor bankowy był w stanie pełnić swoją podstawową funkcję, a mianowicie udzielać kredytów na rzecz gospodarki realnej i świadczyć usługi obywatelom i przedsiębiorstwom w Europie. W tym względzie w dniu 18 lipca Komisja przyjęła zalecenie w sprawie dostępu do zwykłego rachunku płatniczego[2]. 2. Wyniki konsultacji z zainteresowanymi stronami oraz oceny skutków 2.1. Konsultacje z zainteresowanymi stronami Służby Komisji ściśle śledziły prace forów międzynarodowych, a także aktywnie uczestniczyły w ich działaniach, w szczególności w pracach Bazylejskiego Komitetu Nadzoru Bankowego, który był odpowiedzialny za opracowanie ram pakietu Bazylea III. W prace te w znacznym stopniu zaangażowane były Europejski Komitet Bankowy i Komitet Europejskich Organów Nadzoru Bankowego, a także powołany w jego miejsce od 2011 r. Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB), z którymi prowadzono liczne konsultacje. Ich opinie stanowiły wkład w przygotowanie niniejszego wniosku i towarzyszącej mu oceny skutków. 2.1.1. Komitet Europejskich Organów Nadzoru Bankowego Komitet Europejskich Organów Nadzoru Bankowego przeprowadził kompleksowe ilościowe badanie skutków (QIS) dotyczące wpływu niniejszego wniosku ustawodawczego na unijny sektor bankowy. W badaniu wzięło udział 246 instytucji kredytowych. Komitet Europejskich Organów Nadzoru Bankowego przeprowadził również szeroko zakrojone konsultacje społeczne, a w październiku 2008 r. przekazał merytoryczną opinię w obszarach, w których wybór rozwiązań alternatywnych oraz swoboda podejmowania decyzji przysługuje poszczególnym państwom członkowskim. 2.1.2. Grupa robocza ds. dyrektyw w sprawie wymogów kapitałowych W latach 2008-2011, w obszarach, w których wybór rozwiązań alternatywnych oraz swoboda podejmowania decyzji przysługuje poszczególnym państwom członkowskim, służby Komisji zorganizowały sześć posiedzeń grupy roboczej ds. dyrektyw w sprawie wymogów kapitałowych (CRDWG), której członków wyznacza Europejski Komitet Bankowy. Ponadto podgrupy powyższej grupy roboczej prowadziły prace na jeszcze bardziej technicznym poziomie w obszarze płynności, definicji kapitału, wskaźnika dźwigni i ryzyka kredytowego kontrahenta. 2.1.3. Inne konsultacje społeczne W roku 2009, 2010 i 2011 Komisja przeprowadziła cztery konsultacje społeczne obejmujące wszystkie aspekty niniejszego wniosku. W kwietniu 2010 r. służby Komisji przeprowadziły otwarte wysłuchanie publiczne w sprawie niniejszego wniosku, w którym uczestniczyły wszystkie grupy zainteresowanych stron. Odpowiedzi udzielone w ramach konsultacji społecznych i opinie przedstawione podczas wysłuchania publicznego zostały ujęte w towarzyszącym sprawozdaniu z oceny skutków. Poszczególne odpowiedzi są dostępne na stronach internetowych Komisji. Ponadto Komisja przeprowadziła oddzielne konsultacje branżowe, w tym z grupą ekspertów ds. bankowości utworzoną przez Komisję, różnymi stowarzyszeniami unijnego sektora bankowego oraz poszczególnymi instytucjami. 2.2. Ocena skutków Ogółem oceniono i porównano 27 wariantów polityki w celu uwzględnienia wskazanych kwestii[3]. W poniższej tabeli wymieniono poszczególne warianty rozważone w ramach każdego zestaw wariantów polityki oraz uporządkowano je pod względem ich względnej skuteczności[4] i wydajności[5] w osiągnięciu odpowiednich długoterminowych celów polityki. Preferowane warianty, wyodrębnione na podstawie powstałej w ten sposób listy rankingowej, zostały wyszczególnione i omówione w dalszej części niniejszej sekcji. Zestaw wariantów polityki || Warianty polityki || Kryteria porównania wariantów polityki Skuteczność || Wydajność Zwiększenie adekwatności wymogów kapitałowych || Poprawa zarządzania ryzykiem przez banki || Zapobieżenie okazjom do odwoływania się do arbitrażu regulacyjnego || Zwiększenie jasności prawa || Ograniczenie obciążenia związanego z przestrzeganiem przepisów || Lepsze zapewnienie równych warunków działania || Zacieśnienie współpracy w zakresie nadzoru i zwiększenie zbieżności praktyk nadzorczych || Dostosowanie wymogów ostrożnościowych dla instytucji finansowych o znaczeniu systemowym do wielkości ryzyka, które generują || Ograniczenie cykliczności procesu tworzenia rezerw i wymogów kapitałowych Płynność – wskaźnik pokrycia płynności || Utrzymanie aktualnego podejścia || 3 || 3 || || || || || || || || 3 Wprowadzenie wskaźnika pokrycia płynności zgodnie z ustaleniami konsultacji społecznych z lutego 2010 r. || 2 || 2 || || || || || || || || 1 Wprowadzenie wskaźnika pokrycia płynności przyjętego przez Bazylejski Komitet, objętego okresem obserwacji || 1 || 1 || || || || || || || || 2 Płynność – wskaźnik stabilnego finansowania netto || Utrzymanie aktualnego podejścia || 3 || 3 || || || || || || || || 3 Wprowadzenie wskaźnika stabilności finansowania netto zgodnie z ustaleniami konsultacji społecznych z lutego 2010 r. || 2 || 2 || || || || || || || || 2 Wprowadzenie wskaźnika stabilności finansowania netto przyjętego przez Bazylejski Komitet, objętego okresem obserwacji || 1 || 1 || || || || || || || || 1 Uznawalność instrumentów kapitałowych i stosowanie dostosowań regulacyjnych || Utrzymanie aktualnego podejścia || 5 || 5 || 5 || || || 5 || || 5 || 5 || 5 Zmiana tylko kryteriów uznawalności zgodnie z ustaleniami konsultacji społecznych z lutego 2010 r. || 4 || 4 || 4 || || || 4 || || 4 || 4 || 4 Zmiana kryteriów uznawalności i dostosowania regulacyjne zgodnie z ustaleniami konsultacji społecznych z lutego 2010 r. || 1-3 || 1-3 || 1-3 || || || 2-3 || || 1 || 1-3 || 3 Zmiana kryteriów uznawalności i dostosowania regulacyjne na podstawie podejścia bazylejskiego || 1-3 || 1-3 || 1-3 || || || 2-3 || || 2-3 || 1-3 || 2 Zmiana kryteriów uznawalności i dostosowania regulacyjne na podstawie podejścia bazylejskiego, przy pewnym dostosowaniu do specyficznych uwarunkowań UE || 1-3 || 1-3 || 1-3 || || || 1 || || 2-3 || 1-3 || 1 Ryzyko kredytowe kontrahenta || Utrzymanie aktualnego podejścia || 3 || 3 || || || || || || 3 || 3 || 3 Zaostrzenie wymogów dotyczących ryzyka kredytowego kontrahenta || 2 || 2 || || || || || || 2 || 2 || 2 Zaostrzenie wymogów dotyczących ryzyka kredytowego kontrahenta i zróżnicowanie traktowania ekspozycji wobec partnerów centralnych || 1 || 1 || || || || || || 1 || 1 || 1 Wskaźnik dźwigni || Utrzymanie aktualnego podejścia || 3 || 3 || || || || || || || 3 || 3 Wprowadzenie wskaźnika dźwigni zgodnie z ustaleniami konsultacji społecznych z lutego 2010 r. || 2 || 2 || || || || || || || 2 || 2 Prowadzenie szeroko zakrojonego monitorowania wskaźnika dźwigni || 1 || 1 || || || || || || || 1 || 1 Bufory kapitałowe || Utrzymanie aktualnego podejścia || 4 || 4 || || || || || || || 4 || 4 Bufor zabezpieczający || 1-2 || 1-3 || || || || || || || 3 || 2-3 Bufor antycykliczny || 3 || 1-3 || || || || || || || 1-2 || 2-3 Podwójny bufor kapitałowy || 1-2 || 1-3 || || || || || || || 1-2 || 1 Jednolity zbiór przepisów || Utrzymanie aktualnego podejścia || || || 4 || 4 || 4 || 4 || 4 || || || 4 Minimalna harmonizacja || || || 3 || 3 || 1-3 || 3 || 3 || || || 1-3 Maksymalna harmonizacja || || || 1-2 || 1 || 1-3 || 1 || 1 || || || 1-3 Maksymalna harmonizacja z pewnymi wyjątkami || || || 1-2 || 2 || 1-3 || 2 || 2 || || || 1-3 Wybór instrumentu polityki || Zmiana dyrektyw w sprawie wymogów kapitałowych || || || 2 || 2 || 2 || || 2 || || || 2 Ograniczenie zakresu stosowania dyrektyw w sprawie wymogów kapitałowych i przedstawienie wniosku dotyczącego rozporządzenia || || || 1 || 1 || 1 || || 1 || || || 1 Skala oceny wariantów: 1 = najbardziej skuteczne / wydajne, 5 = najmniej skuteczne / wydajne. 2.2.1. Poszczególne środki polityki Zarządzanie ryzykiem utraty płynności (część szósta): aby zwiększyć krótkoterminową odporność profilu ryzyka utraty płynności instytucji finansowych, w 2015 r., po okresie obserwacji i przeglądu, wprowadzony zostanie wskaźnik pokrycia płynności. Wskaźnik ten będzie wymagał od instytucji zrównoważenia odpływów płynności netto na przestrzeni 30 dni buforem płynnych aktywów „wysokiej jakości”. Pokryte odpływy (mianownik) będą wyrażać zachwiania właściwe dla instytucji i zachwiania systemowe wynikające z bieżących okoliczności występujących w związku ze światowym kryzysem finansowym. Przepisy dotyczące listy aktywów płynnych wysokiej jakości (licznik), przeznaczonych na pokrycie tych odpływów, powinny zapewnić wysoką wiarygodność i jakość pod względem płynności tych aktywów. W oparciu o definicję wskaźnika pokrycia płynności zawartą w pakiecie Bazylea III oczekuje się, że przestrzeganie tego wymogu w UE przyniesie korzyści netto rzędu 0,1–0,5 % PKB w skali roku ze względu na zmniejszenie oczekiwanej częstotliwości kryzysów systemowych. Aby rozwiązać problemy związane z finansowaniem wynikające z niedopasowania terminów zapadalności należności i wymagalności zobowiązań, Komisja rozważy przedstawienie wniosku dotyczącego wprowadzenia w 2018 r., po okresie obserwacji i przeglądu, wskaźnika stabilnego finansowania netto. Wprowadzenie powyższego wskaźnika będzie wymagało od instytucji utrzymania należytej struktury finansowania przez okres jednego roku przy rozszerzonym, charakterystycznym dla danej firmy scenariuszu warunków skrajnych, takim jak znaczne zmniejszenie jej rentowności lub wypłacalności. W tym celu konieczne będzie częściowe zabezpieczenie stabilnych źródeł finansowania dla obecnie finansowanych aktywów i wszelkich warunkowych zobowiązań do objęcia finansowaniem. Definicja kapitału (część druga): wniosek zawiera rozwinięcie zmian wprowadzonych w dyrektywach w sprawie wymogów kapitałowych II, aby bardziej zaostrzyć kryteria uznawalności instrumentów kapitałowych. Ponadto we wniosku przewidziano znaczną harmonizację dostosowań kapitału księgowego, aby określić kwotę kapitału regulacyjnego, którą można w sposób ostrożnościowy przyjąć do celów regulacyjnych Powyższa nowa zharmonizowana definicja spowoduje znaczne zwiększenie kwoty kapitału regulacyjnego, którym będą musiały dysponować instytucje. Powyższe nowe wymogi dotyczące kapitału regulacyjnego umożliwiającego kontynuowanie działalności – kapitału podstawowego Tier I i kapitału Tier I – będą wdrażane stopniowo w latach 2013–2015. Nowe dostosowania ostrożnościowe również będą wprowadzane stopniowo – 20 % rocznie począwszy od 2014 r., do poziomu 100 % w roku 2018. Przez okres 10 lat do niektórych instrumentów kapitałowych będą miały też zastosowanie przepisy zezwalające na stosowanie dotychczasowych zasad (praw nabytych), aby pomóc w zapewnieniu sprawnego przejścia na nowe przepisy. Ryzyko kredytowe kontrahenta (część trzecia tytuł II rozdział 6): wymogi dotyczące zarządzania i kapitalizacji w odniesieniu do ryzyka kredytowego kontrahenta zostaną zwiększone. Na instytucje zostanie nałożony dodatkowy narzut kapitałowy z tytułu możliwych strat związanych z pogorszeniem się wiarygodności kredytowej kontrahenta. Przyczyni się to do propagowania należytych praktyk w zakresie zarządzania tym ryzykiem i podkreśli znaczenie zabezpieczania się przed tym ryzykiem, dzięki czemu instytucje będą mogły złagodzić wpływ powyższego narzutu kapitałowego. Podniesiony zostanie poziom wag ryzyka przypisywanych ekspozycjom wobec instytucji finansowych związanych z sektorem przedsiębiorstw niefinansowych. Powyższa zmiana ma sprzyjać dywersyfikacji ryzyka kontrahenta wśród mniejszych instytucji, a także powinna zasadniczo przyczynić się do ograniczenia wzajemnych powiązań między dużymi instytucjami lub instytucjami ważnymi pod względem systemowym. Wniosek będzie również zawierał większe zachęty do rozliczania instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym za pośrednictwem partnerów centralnych. Oczekuje się, że proponowane rozwiązania będą miały wpływ głównie na największe instytucje UE, ponieważ ryzyko kredytowe kontrahenta ma istotne znaczenie tylko dla banków, które prowadzą znaczącą działalność obejmującą finansowanie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym oraz papierów wartościowych. Wskaźnik dźwigni (cześć siódma): Aby ograniczyć nadmierne narastanie dźwigni finansowej w bilansach instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, a tym samym pomóc ograniczyć cykliczność akcji kredytowej, Komisja proponuje również wprowadzenie wskaźnika dźwigni nieopartego na ryzyku. Zgodnie z ustaleniami Bazylejskiego Komitetu Nadzoru Bankowego wskaźnik ten zostanie wprowadzony jako narzędzie przeglądu nadzorczego instytucji. Wpływ wskaźnika będzie monitorowany w celu przekształcenia go w wiążący środek w ramach pierwszego filaru w 2018 r., na podstawie odpowiedniego przeglądu i kalibracji, zgodnie z umowami międzynarodowymi. Jednolity zbiór przepisów (całe rozporządzenie): we wniosku dokonano harmonizacji zróżnicowanych krajowych praktyk nadzorczych poprzez wyeliminowanie niemal wszystkich opcji i wszelkiej uznaniowości. Niektóre określone, dobrze zdefiniowane obszary, w których rozbieżności są podyktowane względami oceny ryzyka, specyfiką rynku lub produktów oraz ramami prawnymi państw członkowskich, nadal pozostaną wyłączone z zakresu stosowania jednolitych przepisów, umożliwiając państwom członkowskim przyjmowanie bardziej rygorystycznych przepisów. 2.2.2. Instrument polityki W niniejszym wniosku skutecznie oddziela się wymogi ostrożnościowe od pozostałych dwóch obszarów dyrektywy 2006/48/WE i dyrektywy 2006/49/WE, tj. obszarów udzielania zezwoleń i stałego nadzoru, które nadal będą ujęte w formie dyrektyw, z którymi niniejszy wniosek tworzy pakiet. Odzwierciedla to różnice w odniesieniu do przedmiotu, charakteru i odbiorców. 2.2.3. Łączny wpływ pakietu W celu uzupełnienia własnej oceny skutków pakietu Bazylea III Komisja przeanalizowała szereg badań przeprowadzonych przez sektor publiczny i prywatny. Najważniejsze wnioski można podsumować następująco. Szacuje się, że niniejszy wniosek i dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych III przyczynia się do wzrostu wartości aktywów ważonych ryzykiem dużych instytucji kredytowych o 24,5 %, a małych instytucji kredytowych o zaledwie 4,1 %. Z szacunków wynika, że w związku z wprowadzeniem nowego wymogu i bufora zabezpieczającego konieczne będzie pozyskanie nowych funduszy własnych w wysokości 84 mld EUR do roku 2015 i 460 mld EUR do roku 2019. Widać wyraźne długoterminowe korzyści gospodarcze netto w postaci rocznego wzrostu unijnego PKB rzędu 0,3 %–2 %. Korzyści te wynikają ze zmniejszenia oczekiwanej częstotliwości i prawdopodobieństwa wystąpienia przyszłych kryzysów systemowych. Szacuje się, że w przypadku dokapitalizowania instytucji kredytowych do poziomu co najmniej 10,5 % łącznego współczynnika kapitałowego przepisy będące przedmiotem wniosku ograniczyłyby prawdopodobieństwo systemowych kryzysów bankowych w siedmiu państwach członkowskich o 29–89 %. Ponadto zaostrzone wymogi kapitałowe, w tym bufor antycykliczny, i wymogi dotyczące płynności również powinny zmniejszyć amplitudę normalnych cykli koniunkturalnych. Ma to szczególne znaczenie przede wszystkim dla małych i średnich przedsiębiorstw, które są stosunkowo bardziej zależne od finansowania udzielanego przez instytucje kredytowe w całym cyklu gospodarczym niż duże przedsiębiorstwa. 2.2.4. Obciążenie administracyjne Instytucje, które prowadzą głównie działalność transgraniczną, w największym stopniu skorzystają z harmonizacji obowiązujących przepisów krajowych, ponieważ oszczędności osiągnięte w wyniku ograniczenia obciążenia administracyjnego powinny zmniejszyć ich obciążenia, których źródłem są środki przewidziane w pakiecie Bazylea III. 3. Monitorowanie i ocena Proponowane zmiany są powiązane z dyrektywami 2006/48/WE i 2006/49/WE poprzedzającymi niniejsze rozporządzenie. Oznacza to, że zarówno elementy wcześniejszych dyrektyw, jak i nowe elementy wprowadzone niniejszym rozporządzeniem będą ściśle monitorowane. Monitorowanie wskaźnika dźwigni i nowych środków wsparcia płynności zostanie objęte szczególną kontrolą w oparciu o dane statystyczne gromadzone zgodnie z przepisami określonymi w niniejszym wniosku. Działania w zakresie monitorowania i oceny będą prowadzone zarówno na poziomie UE (EUNB/EBC – Europejski Bank Centralny), jak i międzynarodowym (Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego). 4. Aspekty prawne wniosku 4.1. Podstawa prawna Podstawę prawną rozporządzenia stanowi art. 114 ust. 1 TFUE, ustanawiający jednolite przepisy zapewniające funkcjonowanie rynku wewnętrznego. O ile wniosek dotyczący dyrektywy [do wstawienia przez OP] zawiera przepisy regulujące podejmowanie działalności gospodarczej i jest oparty na art. 53 TFUE, konieczność oddzielenia tych przepisów od przepisów dotyczących sposobu prowadzenia tej działalności uzasadnia zastosowanie nowej podstawy prawnej w odniesieniu do tej drugiej grupy przepisów. W ramach wymogów ostrożnościowych ustanawia się kryteria oceny ryzyka związanego z niektórymi rodzajami działalności bankowej oraz oceny środków finansowych niezbędnych do zrównoważenia tego ryzyka. Same wymogi nie regulują dostępu do działalności polegającej na przyjmowaniu depozytów, regulują natomiast sposób prowadzenia takiej działalności, aby zapewnić ochronę deponentów i stabilność finansową. Proponowane rozporządzenie zapewnia scalenie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, które obecnie są zawarte w dwóch różnych dyrektywach (2006/48/WE i 2006/49/WE), w jednym instrumencie prawnym, co w znacznym stopniu upraszcza mające zastosowanie ramy prawne. Jak wspomniano powyżej (sekcja 1.1.1 i 2.2.1), obowiązujące przepisy obejmują znaczną liczbę alternatywnych rozwiązań (opcji) i rozwiązań, których ewentualne stosowanie pozostawiono w gestii poszczególnych państw członkowskich oraz umożliwiają państwom członkowskim przyjmowanie bardziej rygorystycznych przepisów niż przepisy przewidziane w dyrektywie 2006/48/WE i dyrektywie 2006/49/WE. Powoduje to dużą rozbieżność, która może nie tylko stwarzać problemy w osiąganiu celów stabilności finansowej, zgodnie z sekcją 1.1.1 powyżej, ale również utrudnia transgraniczne świadczenie usług i prowadzenie działalności w innych państwach członkowskich, ponieważ instytucja planująca podjęcie działalności w innym państwie członkowskim musi każdorazowo analizować różne zbiory przepisów. Prowadzi to do nierównych warunków działania utrudniających funkcjonowanie rynku wewnętrznego i zapewnianie jasności prawa. Ponieważ przyjęte wcześniej ujednolicone i przeredagowane wersje aktów prawnych nie wpłynęły na zmniejszenie rozbieżności, konieczne jest przyjęcie rozporządzenia, aby ustanowić jednolite przepisy we wszystkich państwach członkowskich celem zapewnienia właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego. Ujęcie wymogów ostrożnościowych w ramy rozporządzenia zagwarantuje ich bezpośrednie stosowanie do instytucji. Zapewni to równe warunki działania poprzez uniknięcie rozbieżnych wymogów krajowych, będących wynikiem transpozycji dyrektywy. Proponowane rozporządzenie będzie stanowić wyraźną gwarancję, że instytucje stosują te same przepisy na wszystkich rynkach UE, co zwiększy również zaufanie co do stabilności unijnych instytucji. Rozporządzenie umożliwi również UE szybsze wdrażanie wszelkich przyszłych modyfikacji, ponieważ w tym przypadku zmiany mogą mieć zastosowanie niemal natychmiast po ich przyjęciu. Dzięki temu UE będzie mogła wywiązać się z międzynarodowych terminów wdrażania działań i reagować na istotne zmiany na rynku. 4.2. Pomocniczość Zgodnie z zasadą pomocniczości oraz zasadą proporcjonalności, określonymi w art. 5 TFUE, cel proponowanego działania nie może być osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na poziomie UE. Przepisy wniosku nie wykraczają poza zakres niezbędny do osiągnięcia postawionych celów. Tylko poprzez działania na poziomie UE można zapewnić podleganie przez instytucje i firmy inwestycyjne działające w więcej niż jednym państwie członkowskim tym samym wymogom ostrożnościowym, a tym samym zapewnić równe warunki działania, ograniczyć złożoność przepisów prawnych, uniknąć nieuzasadnionych kosztów przestrzegania przepisów w przypadku transgranicznej działalności gospodarczej, propagować dalszą integrację w ramach unijnego rynku oraz przyczynić się do wyeliminowania okazji do odwoływania się do arbitrażu regulacyjnego. Działania na poziomie UE zapewniają również wysoki poziom stabilności finansowej w UE, czego dowodem jest fakt, że wymogi ostrożnościowe określone we wniosku zostały ustanowione w prawodawstwie UE ponad dwadzieścia lat temu. W art. 288 TFUE pozostawiono swobodę wyboru spośród różnych instrumentów prawnych. Rozporządzenie podlega zatem zasadzie pomocniczości w taki sam sposób, jak inne instrumenty prawne. Konieczne jest zrównoważenie zasady pomocniczości z innymi zasadami określonymi w Traktatach, takimi jak podstawowe wolności. Dyrektywa 2006/48/WE i dyrektywa 2006/49/WE są formalnie skierowane do państw członkowskich, ale ich końcowym odbiorcą są przedsiębiorstwa. Rozporządzenie w większym stopniu stwarza równe warunki działania, ponieważ jest bezpośrednio stosowane, dzięki czemu nie ma konieczności przeprowadzania analizy przepisów w innych państwach członkowskich przed podjęciem działalności gospodarczej, gdyż przepisy są identyczne. Powoduje to zmniejszenie obciążeń dla instytucji. Przyjęcie rozporządzenia pozwala również uniknąć opóźnień związanych z transpozycją dyrektyw. 4.3. Rola Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego i zgodność z art. 290 i art. 291 TFUE W ponad 50 przepisach zwartych w niniejszym wniosku zobowiązuje się EUNB do przedstawienia Komisji regulacyjnych i wykonawczych standardów technicznych w celu określenia kryteriów zwartych w niektórych przepisach niniejszego rozporządzenia oraz zapewnienia jego spójnego stosowania. Komisja jest upoważniona do przyjęcia powyższych standardów w formie aktów delegowanych i wykonawczych. W dniu 23 września 2009 r. Komisja przyjęła wnioski dotyczące rozporządzeń ustanawiających EUNB, Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych oraz Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych[6]. W tym względzie Komisja pragnie przypomnieć oświadczenia dotyczące art. 290 i 291 TFUE sformułowane w ramach procesu przyjmowania rozporządzenia ustanawiającego Europejski Urząd Nadzoru o następującej treści: „Jeżeli chodzi o proces przyjmowania standardów regulacyjnych, Komisja podkreśla szczególny charakter sektora usług finansowych, wynikający ze struktury Lamfalussy'ego i wyraźnie stwierdzony w deklaracji nr 39 do TFUE. Komisja ma jednak poważne wątpliwości co do tego, czy ograniczenie jej roli w przyjmowaniu aktów delegowanych i środków wykonawczych jest zgodne z art. 290 i 291 TFUE”. 4.4. Współzależność i spójność elementów pakietu Niniejsze rozporządzenie stanowi pakiet wraz z dyrektywą [do wstawienia przez OP] będącą przedmiotem stosownego wniosku. Pakiet ten zastąpi dyrektywy 2006/48/WE i 2006/49/WE. Oznacza to, że przedmiotem wspomnianej dyrektywy i niniejszego rozporządzenia będą zarówno instytucje kredytowe, jak i firmy inwestycyjne. Obecnie firmy inwestycyjne jedynie „dołączono” do dyrektywy 2006/48/WE w oparciu o dyrektywę 2006/49/WE. Duża jej część zawiera wyłącznie odesłania do dyrektywy 2006/48/WE. Scalenie przepisów mających zastosowanie do obu typów przedsiębiorstw w ramach jednego pakietu przyczyni się więc do poprawy czytelności przepisów, którym przedsiębiorstwa te podlegają. Ponadto obszerne załączniki do dyrektywy 2006/48/WE i dyrektywy 2006/49/WE zostaną włączone do części normatywnej, przyczyniając się do dalszego uproszczenia ich stosowania. Przepisy ostrożnościowe stosowane bezpośrednio do instytucji określono we wniosku dotyczącym rozporządzenia. We wniosku dotyczącym dyrektywy pozostaną przepisy dotyczące zezwoleń dla instytucji kredytowych oraz korzystania ze swobody przedsiębiorczości i swobodnego przepływu usług. Przepisy te nie będą dotyczyć firm inwestycyjnych, ponieważ odnośne prawa i obowiązki reguluje dyrektywa 2004/39/WE („MiFID”). W dyrektywie pozostaną również ogólne zasady nadzoru nad instytucjami, które są skierowane do państw członkowskich i wymagają transpozycji i zastosowania przez państwa członkowskie przysługującej im swobody uznania. Dotyczy to w szczególności wymiany informacji, podziału zadań między organami nadzoru z państwa pochodzenia i państwa przyjmującego oraz wykonywania uprawnień w zakresie nakładania (nowo wprowadzonych) sankcji. Dyrektywa będzie nadal zawierać przepisy regulujące przegląd nadzorczy prowadzony wobec instytucji przez właściwe organy państw członkowskich. Przepisy te uzupełniają ogólne wymogi ostrożnościowe w stosunku do instytucji, które określono w rozporządzeniu, o indywidualne środki, o których zastosowaniu decydują właściwe organy w oparciu o wyniki swojego stałego procesu nadzoru nad każdą poszczególną instytucją kredytową i firmą inwestycyjną. Zakres takich środków nadzorczych zostanie określony w dyrektywie, ponieważ właściwe organy powinny móc kierować się własnym osądem przy wyborze środków, które należy zastosować w danym przypadku. Dotyczy to między innymi procesów wewnętrznych w danej instytucji, których przedmiotem jest w szczególności zarządzanie ryzykiem, oraz nowo wprowadzonych wymogów w zakresie ładu korporacyjnego. 5. Szczegółowe wyjaśnienie wniosku oraz porównanie z pakietem Bazylea III Aby zapewnić zrównoważone stosowanie pakietu Bazylea III do instytucji w UE, Komisja musiała dokonać szeregu wyborów o charakterze regulacyjnym, które zostały wyjaśnione w niniejszym rozdziale. 5.1. Maksymalna harmonizacja (całe rozporządzenie) Maksymalna harmonizacja jest niezbędna w celu osiągnięcia prawdziwie jednolitego zbioru przepisów. Nieodpowiednie i nieskoordynowane, bardziej rygorystyczne wymogi obowiązujące w poszczególnych państwach członkowskich mogą powodować przenoszenie podstawowych ekspozycji i ryzyka do równoległego systemu bankowego lub z jednego państwa członkowskiego UE do drugiego. Co więcej, oceny ryzyka przeprowadzone przez Komitet Bazylejski i Komisję Europejską są oparte na przyjętych określonych współczynnikach kapitałowych. Nie wiadomo dokładnie, jaki byłyby potencjalny wpływ pod względem kosztów i wzrostu gospodarczego w przypadku bardziej zaostrzonych wymogów kapitałowych w co najmniej jednym państwie członkowskim, który mógłby się rozszerzyć na całą UE w wyniku zaostrzania wymagań przez kolejne państwa w ślad za innymi. Jeżeli konieczne jest wprowadzenie bardziej rygorystycznych wymogów ostrożnościowych na poziomie UE, powinny być dostępne sposoby umożliwiające odpowiednią tymczasową modyfikację jednolitego zbioru przepisów. Komisja mogłaby przyjąć – w szczególności na podstawie zalecenia lub opinii Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego – akt delegowany przewidujący podniesienie na ograniczony okres poziomu wymogów kapitałowych czy poziomu wag ryzyka przypisywanych niektórym ekspozycjom bądź nałożenie bardziej rygorystycznych wymogów ostrożnościowych w odniesieniu do wszystkich ekspozycji lub ekspozycji wobec co najmniej jednego sektora, regionu lub państwa członkowskiego, jeżeli byłoby to konieczne, aby zareagować na zmiany natężenia ryzyka mikroostrożnościowego i makroostrożnościowego wynikającego ze zmian sytuacji na rynku następujących po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia. W niniejszym wniosku i towarzyszącym wniosku dotyczącym dyrektywy określono już trzy możliwości podejmowania przez właściwe organy działań w celu rozwiązania problemów makroostrożnościowych na poziomie krajowym: – w przypadku kredytów zabezpieczonych nieruchomościami państwa członkowskie mogłyby dostosować wymogi kapitałowe; – państwa członkowskie mogłyby nakładać dodatkowe wymogi kapitałowe na poszczególne instytucje lub grupy instytucji w przypadkach uzasadnionych określonymi okolicznościami, w ramach tzw. „drugiego filaru”; – państwa członkowskie ustalają poziom bufora antycyklicznego, odzwierciedlający określone ryzyko makroekonomiczne w danym państwie członkowskim. Środek ten przyczyniałby się w istocie do znaczących zmian wymogów kapitałowych. Państwa członkowskie będą mogły również wprowadzić wcześniej niektóre nowe bardziej zaostrzone przepisy oparte na pakiecie Bazylea III w okresie przejściowym, tj. wdrożyć je szybciej niż przewidziano w harmonogramie określonym w pakiecie Bazylea III. 5.2. Definicja kapitału (część druga) 5.2.1. Odliczanie znacznych pakietów akcji w zakładach ubezpieczeń i konglomeratach finansowych Pakiet Bazylea III zawiera wymóg, zgodnie z którym banki prowadzące działalność międzynarodową muszą odliczać od swoich funduszy własnych istotne inwestycje w nieskonsolidowane zakłady ubezpieczeń. Celem powyższego wymogu jest dopilnowanie, aby banki nie mogły wliczać do posiadanych funduszy własnych kapitału wykorzystywanego przez jednostkę zależną prowadzącą działalność ubezpieczeniową. W odniesieniu do grup, w ramach których prowadzona jest działalność bankowa lub inwestycyjna i ubezpieczeniowa o istotnym znaczeniu, w dyrektywie 2002/87/WE w sprawie konglomeratów finansowych przewidziano szczegółowe przepisy dotyczące powyższej praktyki „podwójnego liczenia” kapitału. Dyrektywa 2002/87/WE jest oparta na przyjętych międzynarodowych zasadach dotyczących zarządzania ryzykiem obejmującego swym zasięgiem kilka sektorów. W niniejszym wniosku wzmocniono zasady stosowania powyższych przepisów dotyczących konglomeratów finansowych do grup banków i firm inwestycyjnych, zapewniając ich skuteczne i spójne stosowanie. Wszelkie dodatkowe zmiany, które będą konieczne, zostaną uwzględnione w ramach przeglądu dyrektywy 2002/87/WE w 2012 r. 5.2.2. Fundusze własne najwyższej jakości – kryteria, stopniowe wycofywanie i zasada praw nabytych W ramach pakietu Bazylea III instrumenty funduszy własnych najwyższej jakości w przypadku banków prowadzących działalność międzynarodową, które są spółkami akcyjnymi, mogą obejmować tylko „akcje zwykłe” spełniające rygorystyczne kryteria. W niniejszym wniosku wdrożono powyższe rygorystyczne kryteria określone w pakiecie Bazylea III. Nie ograniczono w nim formy prawnej najwyższej jakości składników kapitału, który jest emitowany przez instytucje funkcjonujące jako spółki akcyjne, do akcji zwykłych. Definicja akcji zwykłej jest różnie sformułowana w prawie spółek poszczególnych państw. Rygorystyczne kryteria określone w niniejszym wniosku zagwarantują, że tylko instrumenty najwyższej jakości będą uznawane za formę kapitału regulacyjnego o najwyższej jakości. Zgodnie z tymi kryteriami tylko instrumenty, których jakość odpowiada akcjom zwykłym, będą mogły być traktowane w taki sposób. Aby zapewnić pełną przejrzystość uznanych instrumentów, we wniosku zobowiązano EUNB do sporządzenia, utrzymywania i opublikowania wykazu rodzajów uznanych instrumentów. W pakiecie Bazylea III przewidziano 10-letni okres stopniowego wycofywania niektórych instrumentów emitowanych przez spółki inne niż akcyjne, które nie spełniają nowych przepisów. Zgodnie ze zmianami wprowadzonymi w zakresie funduszy własnych dyrektywą 2009/111/WE oraz ze względu na konieczność zapewnienia spójnego traktowania różnych form prawnych spółek w niniejszym wniosku (część dziesiąta tytuł I rozdział 2) zasadą praw nabytych objęto również emitowane przez spółki akcyjne instrumenty najwyższej jakości, które nie są akcjami zwykłymi, oraz powiązane ażio emisyjne. Pakiet Bazylea III umożliwia stopniowe wycofanie z kapitału regulacyjnego instrumentów wyemitowanych przed dniem 12 września 2010 r., które nie spełniają nowych przepisów, aby zapewnić sprawne przejście na te przepisy. Powyższy termin został przyjęty jako „data graniczna” procedury przejściowej. Wszystkie instrumenty niespełniające nowych przepisów wyemitowane po dacie granicznej będą podlegały całkowitemu wyłączeniu z kapitału regulacyjnego od roku 2013. W niniejszym wniosku datę graniczną ustanowiono jako datę przyjęcia niniejszego wniosku przez Komisję. Jest to konieczne, aby uniknąć retrospektywnego stosowania wymogów określonych we wniosku, co nie byłoby możliwe pod względem prawnym. 5.2.3. Towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, banki spółdzielcze i podobne instytucje W pakiecie Bazylea III zadbano o to, aby nowe przepisy można było stosować do najwyższej jakości instrumentów kapitałowych spółek innych niż akcyjne, np. towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, banków spółdzielczych i podobnych instytucji. W niniejszym wniosku określono w bardziej szczegółowy sposób stosowanie definicji kapitału zawartej w pakiecie Bazylea III do instrumentów kapitałowych najwyższej jakości emitowanych przez spółki inne niż akcyjne. 5.2.4. Udziały mniejszości i niektóre instrumenty kapitałowe emitowane przez jednostki zależne Udział mniejszości to kapitał niektórych jednostek zależnych, który stanowi własność udziałowca mniejszościowego spoza grupy. W pakiecie Bazylea III uznaje się udziały mniejszości – oraz określony kapitał regulacyjny emitowany przez jednostki zależne – tylko w zakresie, w jakim jednostki te są instytucjami (lub podlegają tym samym przepisom co instytucje), a kapitał jest wykorzystywany do zapewnienia zgodności z wymogami kapitałowymi i do pokrycia nowego bufora zabezpieczającego, stanowiącego nową „poduszkę kapitałową”, w ramach którego przewidziano nałożenie nowych ograniczeń w wypłacaniu dywidend oraz niektórych kuponów i premii. Drugi nowy bufor kapitałowy – bufor antycykliczny – jest istotnym narzędziem makroostrożnościowym, które mogą stosować organy nadzoru w celu osłabienia lub intensyfikacji akcji kredytowej w różnych fazach cyklu kredytowego. W niniejszym wniosku ustanawia się na poziomie UE solidne procesy służące koordynacji stosowania bufora antycyklicznego przez państwa członkowskie. Określone w niniejszym wniosku podejście do udziałów mniejszości i niektórych innych rodzajów kapitału emitowanego przez jednostki zależne uwzględnia bufor antycykliczny w przypadkach, w których ma on zastosowanie. W ten sposób uznano znaczenie bufora i kapitału wykorzystywanego do jego pokrycia oraz wyeliminowano potencjalny czynnik zniechęcający do przyjmowania bufora. 5.2.5. Odliczanie niektórych aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego są aktywami wykazanymi w bilansie, które można wykorzystać do zmniejszenia wszelkich obciążeń z tytułu podatku dochodowego w przyszłym okresie. Zgodnie z pakietem Bazylea III niektóre aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego nie muszą być odliczane od kapitału. W niniejszym wniosku sprecyzowano, że aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego obejmują aktywa, które automatycznie przekształcają się w roszczenie finansowe wobec państwa w przypadku, w którym firma ponosi straty, i nie będą objęte obowiązkiem odliczenia, o ile zapewniona została ich zdolność do absorpcji strat w razie potrzeby. 5.3. Traktowanie określonych ekspozycji (część trzecia tytuł II rozdział 2) 5.3.1. Traktowanie ekspozycji wobec MŚP Zgodnie z obowiązującymi przepisami unijnego prawa banki mogą korzystać z preferencyjnych wag ryzyka przypisywanych ekspozycjom wobec MŚP. Powyższe preferencyjne traktowanie zostanie utrzymane również w pakiecie Bazylea III oraz planowanych przepisach będących przedmiotem niniejszego wniosku. Stosowanie bardziej korzystnych wymogów kapitałowych z tytułu ekspozycji wobec MŚP wymagać przede wszystkim będzie zmiany międzynarodowych ram pakietu Bazylea. Powyższa kwestia została objęta we wniosku klauzulą przeglądową. Zasadnicze znaczenie ma przeprowadzenie dokładnej oceny wag ryzyka przypisywanych kredytom udzielanym MŚP. Z tego względu zobowiązuje się EUNB do przeprowadzenia analizy aktualnych wag ryzyka, obejmującej zbadanie możliwości ich zmniejszenia oraz uwzględnienie scenariusza zakładającego ich zmniejszenie o jedną trzecią w stosunku do obecnej sytuacji, a także do przedstawienia sprawozdania z tej analizy w terminie do dnia 1 września 2012 r., W tym kontekście Komisja planuje przedstawić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z powyższej analizy oraz w razie potrzeby wystąpi z wnioskami ustawodawczymi dotyczącymi zmiany wagi ryzyka przypisywanej MŚP. Ponadto Komisja po konsultacji z EUNB przedstawi w terminie 24 miesięcy od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia sprawozdanie na temat akcji kredytowej na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw oraz osób fizycznych, a następnie przedstawi to sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie wraz ze stosownymi wnioskami. 5.3.2. Traktowanie ekspozycji wynikających z działalności w zakresie finansowania handlu Oczekuje się, że Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego przedstawi swoje stanowisko w sprawie ustanowienia bardziej korzystnych wymogów kapitałowych dotyczących finansowania handlu dopiero pod koniec 2011 r. W rezultacie kwestia ta nie została ujęta w niniejszym wniosku, ale przewidziano klauzulę przeglądową dotyczącą traktowania takich ekspozycji. 5.4. Ryzyko kredytowe kontrahenta (część trzecia tytuł II rozdział 6) W ramach pakietu Bazylea III banki zostaną zobowiązane do utrzymywania dodatkowych zapasów kapitału z tytułu ryzyka związanego z możliwością pogorszenia się jakości kredytowej kontrahenta. W niniejszym wniosku wprowadza się powyższy nowy narzut kapitałowy. W pakiecie Bazylea III uznaje się jednak tylko w bardzo ograniczonym zakresie straty, które bank rozlicza od razu, co ma natychmiastowy wpływ na rachunek zysków i strat (dokonanie korekty wyceny kredytowej). Na podstawie informacji zwrotnych z konsultacji przeprowadzonych w tej kwestii przez Komisję w lutym i marcu 2011 r. oraz przy poparciu ze strony znacznej większości państw członkowskich w niniejszym wniosku umożliwiono bankom korzystającym z zaawansowanych metod zarządzania ryzykiem kredytowym większe, chociaż ostrożne, uznawanie takich strat, a w związku z tym lepiej odzwierciedlono wspólną praktykę w zakresie tworzenia rezerw na wypadek przyszłych strat, stosowaną przez wiele banków w UE. 5.5. Płynność (część szósta) 5.5.1. Wymóg dotyczący pokrycia płynności Komisja podejmuje zdecydowane działania, aby spełnić zharmonizowany wymóg dotyczący pokrycia płynności do 2015 r. Jednocześnie z całą powagą należy traktować brak pewności co do ewentualnych niezamierzonych konsekwencji, jak również okres obserwacji pakietu Bazylea III. Wprowadzenie wiążącego wymogu wyłącznie po odpowiednim przeglądzie zapewniają następujące elementy: – ogólny wymóg dla banków, który ma mieć zastosowanie od 2013 r., dotyczący utrzymania w pierwszym rzędzie odpowiedniego pokrycia płynności; – obowiązek zgłaszania organom krajowym elementów niezbędnych do upewnienia się, że utrzymują one odpowiednie pokrycie płynności, w oparciu o jednolite wzory sprawozdań opracowane przez EUNB w celu weryfikacji spełnienia kryteriów pakietu Bazylea III; – uprawnienie Komisji do doprecyzowania wymogu dotyczącego pokrycia płynności, zgodnie z wnioskami z okresu obserwacji i odpowiednio do zmian sytuacji międzynarodowej. Uniknięcie długotrwałej procedury ustawodawczej (poprzez procedurę współdecyzji) umożliwi maksymalne wykorzystanie okresu obserwacji i pozwoli przesunąć kalibrację na koniec tego okresu obserwacji. Wymóg dotyczący pokrycia płynności w ramach grup instytucji kredytowych lub firm inwestycyjnych bądź obu rodzajów tych grup zasadniczo będzie miał zastosowanie na poziomie poszczególnych instytucji kredytowych lub firm inwestycyjnych. W odróżnieniu od oddziałów, które nie mają osobowości prawnej, instytucje kredytowe lub firmy inwestycyjne podlegają zobowiązaniom płatniczym, które mogą prowadzić do spadków płynności w skrajnych warunkach. Nie można przyjąć za pewnik, że w przypadku trudności z wywiązaniem się ze zobowiązań płatniczych instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne otrzymają wsparcie na utrzymanie płynności od innych instytucji kredytowych lub firm inwestycyjnych należących do tej samej grupy. Właściwe organy będą mogły jednak, na rygorystycznych warunkach, odstąpić od zastosowania wymogu do poszczególnych instytucji kredytowych lub firm inwestycyjnych, przy czym dane instytucje kredytowe i firmy będą podlegać skonsolidowanemu wymogowi. Powyższe rygorystyczne warunki określono w art. 7 ust. 1. Gwarantują one między innymi, że instytucje kredytowe lub firmy inwestycyjne będą zobowiązane – w sposób możliwy do wyegzekwowania na drodze prawnej – do udzielania sobie wzajemnie wsparcia i będą faktycznie zdolne do zapewnienia tego wsparcia. W przypadku grupy obejmującej instytucje kredytowe lub firmy inwestycyjne w kilku państwach członkowskich wszystkie właściwe organy poszczególnych instytucji kredytowych lub firm inwestycyjnych muszą wspólnie uzgodnić, że warunki odstąpienia zostały spełnione, aby można było odstąpić od wymogów dla poszczególnych podmiotów. W odniesieniu do powyższych sytuacji transgranicznych oprócz warunków zawartych w art. 7 ust. 1 określono też warunki dodatkowe w art. 7 ust. 2. Zgodnie z warunkami dodatkowymi wszystkie poszczególne właściwe organy muszą uznać zarządzanie płynnością grupy oraz poziom płynności poszczególnych instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych za zadowalające. W przypadku braku porozumienia każdy organ właściwy dla danej instytucji kredytowej lub firmy inwestycyjnej podejmie samodzielną decyzję w sprawie ewentualnego zastosowania odstąpienia. W przypadku braku porozumienia między właściwymi organami istnieje dodatkowa możliwość podjęcia się przez Europejski Urząd Nadzoru Bankowego roli mediatora. Wyniki mediacji są jednak wiążące tylko w odniesieniu do warunków określonych w art. 7 ust. 1. Poszczególne właściwe organy zachowują prawo podjęcia ostatecznej decyzji w sprawie warunków zwartych w art. 7 ust. 2, tj. w sprawie odpowiedniego zarządzania płynnością w ramach grupy oraz odpowiedniego poziomu płynności poszczególnych instytucji kredytowych lub firm inwestycyjnych. 5.5.2. Wymóg dotyczący stabilności finansowania netto Komisja podejmuje zdecydowane działania, aby do dnia 1 stycznia 2018 r. spełniony został minimalny standard w sprawie wymogu dotyczącego stabilności finansowania netto. Ponieważ w pakiecie Bazylea III ustanowiono w tym zakresie okres obserwacji do 2018 r., będzie wystarczająco dużo czasu na opracowanie wymogu dotyczącego stabilności finansowania w formie wniosku przyjmowanego w procedurze współdecyzji, do uzgodnienia przez Parlament Europejski i Radę przed końcem okresu obserwacji. 5.6. Dźwignia finansowa (cześć siódma) Wskaźnik dźwigni jest nowym narzędziem regulacyjnym w UE. Zgodnie z pakietem Bazylea III na obecnym etapie Komisja nie proponuje wskaźnika dźwigni jako wiążącego instrumentu, ale najpierw jako narzędzie dodatkowe, które może być stosowane do poszczególnych banków według uznania organów nadzoru, zakładając docelowo wprowadzenie tego wskaźnika jako wiążącego środka (w ramach „pierwszego filaru”) w 2018 r. na podstawie odpowiedniego przeglądu i kalibracji. Obowiązki sprawozdawcze umożliwią przeprowadzenie przeglądu oraz podjęcie świadomej decyzji w sprawie wprowadzenia wskaźnika jako wiążącego wymogu w roku 2018. Zgodnie z pakietem Bazylea III zaleca się, aby instytucje publikowały swoje wskaźniki dźwigni począwszy od 2015 r. 5.7. Próg określony w regulacjach Bazylea I (część trzynasta) W porównaniu z regulacjami Bazylea I w regulacjach Bazylea II zawarto wymóg dysponowania większym kapitałem w przypadku prowadzenia działalności o podwyższonym ryzyku. W odniesieniu do działalności związanej z mniejszym ryzykiem regulacje Bazylea II przewidują konieczność posiadania mniejszego kapitału niż regulacje Bazylea I. Wynika to z założenia, zgodnie z którym regulacje Bazylea II miały uwzględniać ryzyko w większym stopniu niż regulacje Bazylea I. Aby uniknąć sytuacji, w której banki będą podlegać niedostatecznie rygorystycznym wymogom kapitałowym, w regulacjach Bazylea II nie dopuszcza się kapitału poniżej 80 % kapitału, który byłby wymagany na podstawie regulacji Bazylea I. Powyższy wymóg przestał obowiązywać z końcem 2009 r., ale został przywrócony w dyrektywie 2010/76/WE do końca 2011 r. W związku z przedłużeniem okresu obowiązywania tego wymogu przez Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego w lipcu 2009 r., przywraca się go w projekcie wniosku do roku 2015. Po skonsultowaniu się z EUNB właściwe organy mogą odstąpić od stosowania wobec danej instytucji progu określonego w regulacjach Bazylea I, pod warunkiem że spełnione są wszystkie wymogi dotyczące stosowania zaawansowanych metod odnośnie do ryzyka kredytowego i operacyjnego. 6. Wpływ na budżet EUNB odegra ważną rolę w osiąganiu celu niniejszego rozporządzenia, ponieważ we wnioskach powierza się temu urzędowi zadanie opracowania ponad 50 wiążących standardów technicznych dotyczących różnych kwestii politycznych. Wiążące standardy techniczne, które zostaną ostatecznie zatwierdzone przez Komisję, będą stanowiły kluczowy element zapewniający jednolite w całej UE wdrażanie przepisów o wysoce technicznym charakterze oraz właściwe funkcjonowanie zaproponowanych rozwiązań w zakresie polityki. Ze względu na tak duże obciążenie pracą EUNB będzie potrzebował więcej zasobów niż przewidziano przy jego ustanawianiu na mocy rozporządzenia (UE) nr 1093/2010. Dodatkowe informacje zostały przedstawione w załączonej ocenie skutków finansowych regulacji. 2011/0202 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 114, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[7], stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) W oświadczeniu grupy G-20 z dnia 2 kwietnia 2009 r[8]. w sprawie wzmocnienia systemu finansowego wezwano do podjęcia spójnych działań na poziomie międzynarodowym mających na celu zwiększenie przejrzystości, odpowiedzialności i wzmocnienie regulacji, poprzez poprawę pod względem ilościowym i jakościowym kapitału w ramach systemu bankowego, gdy tylko ożywienie gospodarcze stanie się faktem. W oświadczeniu wezwano również do wprowadzenia środków uzupełniających nieopartych na ryzyku, aby ograniczyć narastanie dźwigni finansowej w systemie bankowym, a także do opracowania ram na rzecz solidniejszych zabezpieczeń przed utratą płynności. W odpowiedzi na mandat udzielony przez grupę G-20, we wrześniu 2009 r. grupa prezesów banków centralnych i szefów nadzoru (Group of Central Bank Governors and Heads of Supervision, GHOS) przyjęła szereg środków mających na celu wzmocnienie regulacji sektora bankowego. Środki te zostały zatwierdzone przez przywódców grupy G-20 na szczycie w Pittsburghu w dniach 24-25 września 2009 r., a następnie sprecyzowane w grudniu 2009 r. W lipcu i we wrześniu 2010 r. grupa prezesów banków centralnych i szefów nadzoru wydała dwa kolejne oświadczenia w sprawie konstrukcji i kalibracji powyższych nowych środków, a w grudniu 2010 r. Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego opublikował ostateczną wersję środków, zwanych pakietem Bazylea III. (2) Grupa wysokiego szczebla ds. nadzoru finansowego w UE pod przewodnictwem Jacques’a de Larosièra wezwała Unię Europejską do opracowania bardziej zharmonizowanego zbioru regulacji finansowych. W odniesieniu do przyszłej europejskiej struktury nadzoru Rada Europejska na posiedzeniu w dniach 18-19 czerwca 2009 r. również podkreśliła potrzebę ustanowienia „Europejskiego jednolitego zbioru przepisów” mającego zastosowanie do wszystkich instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych w ramach jednolitego rynku. (3) Dyrektywę 2006/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r[9]. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe oraz dyrektywę 2006/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r[10]. w sprawie adekwatności kapitałowej firm inwestycyjnych i instytucji kredytowych (zwanych dalej „instytucjami”) kilkakrotnie w istotny sposób zmieniono. Wiele przepisów dyrektyw 2006/48/WE i 2006/49/WE ma zastosowanie zarówno do instytucji kredytowych, jak i firm inwestycyjnych. Aby zapewnić spójne stosowanie tych przepisów, pożądane jest ich scalenie w ramach nowego pakietu przepisów mającego zastosowanie zarówno do instytucji kredytowych, jak i do firm inwestycyjnych. Ze względu na przejrzystość przepisy załączników do powyższych dyrektyw należy włączyć do części normatywnej tego nowego pakietu. (4) Nowy pakiet przepisów powinien składać się z dwóch oddzielnych instrumentów prawnych – dyrektywy i niniejszego rozporządzenia. Łącznie oba instrumenty prawne powinny stanowić ramy prawne regulujące warunki podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne, ramy nadzoru nad tymi instytucjami i firmami oraz obowiązujące je normy ostrożnościowe. Niniejsze rozporządzenie należy zatem interpretować w związku z dyrektywą. (5) Dyrektywa [do wstawienia przez OP], na podstawie art. 53 ust. 1 TFUE, powinna zawierać przepisy dotyczące warunków podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne, metody zarządzania nimi oraz ramy nadzoru nad tymi instytucjami i firmami, takie jak przepisy regulujące zezwolenie na prowadzenie działalności, nabywanie znacznych pakietów akcji, korzystanie ze swobody przedsiębiorczości oraz swobody świadczenia usług, uprawnienia organów nadzoru państwa członkowskiego pochodzenia i przyjmującego państwa członkowskiego w tym obszarze, a także przepisy regulujące poziom kapitału założycielskiego i proces nadzoru nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi. (6) Niniejsze rozporządzenie powinno zawierać wymogi ostrożnościowe dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, które ściśle dotyczą funkcjonowania rynków usług bankowych i finansowych i których celem jest zapewnienie stabilności finansowej podmiotów gospodarczych na tych rynkach, a także wysokiego poziomu ochrony inwestorów i deponentów. Niniejszy bezpośrednio stosowany akt prawny powinien przyczynić się w decydującym stopniu do sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego i z tego też względu jego podstawę stanowić powinny przepisy art. 114 TFUE, zgodnie z interpretacją odpowiadającą spójnemu orzecznictwu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. (7) Dyrektywy 2006/48/WE i 2006/49/WE, mimo że zapewniły pewien stopień harmonizacji przepisów państw członkowskich w obszarze nadzoru ostrożnościowego, obejmują dużą liczbę opcji i swobód uznania, a państwa członkowskie nadal mają prawo przyjmować bardziej rygorystyczne przepisy w porównaniu z przepisami określonymi w tych dyrektywach. W rezultacie między przepisami krajowymi występują rozbieżności, które utrudniają korzystanie z podstawowych wolności, a przez to wywierają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego i powodujące znaczne zakłócenia konkurencji. W szczególności rozbieżności te utrudniają transgraniczne świadczenie usług i prowadzenie działalności w innych państwach członkowskich, ponieważ każdorazowo w przypadku prowadzenia działalności w innym państwie członkowskim podmioty gospodarcze muszą oceniać różne przepisy i ich przestrzegać. Ponadto instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne prowadzące działalność na podstawie zezwoleń udzielonych w różnych państwach członkowskich podlegają często odmiennym wymogom, co prowadzi do znacznych zakłóceń konkurencji. Rozbieżności w przepisach krajowych są źródłem potencjalnych i rzeczywistych przeszkód w sprawnym funkcjonowaniu rynku wewnętrznego z powodu nierównych warunków prowadzenia działalności, a także utrudnień dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych działających w różnych systemach prawnych na terenie całej Unii. (8) Aby wyeliminować istniejące nadal bariery handlowe i znaczące zakłócenia konkurencji wynikające z rozbieżności między przepisami krajowymi oraz zapobiec dalszemu powstawaniu możliwych barier handlowych i znaczących zakłóceń konkurencji, konieczne jest przyjęcie rozporządzenia ustanawiającego jednolite przepisy mające zastosowanie we wszystkich państwach członkowskich. (9) Ujęcie wymogów ostrożnościowych w formie rozporządzenia zagwarantuje ich bezpośrednie stosowanie w tych państwach, co z kolei zapewni jednolite warunki poprzez zapobieżenie przyjmowaniu rozbieżnych wymogów krajowych w wyniku transpozycji dyrektywy. Niniejsze rozporządzenie zapewni stosowanie identycznych przepisów przez instytucje w całej Unii, co zwiększy również zaufanie co do stabilności instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zwłaszcza w okresie napięć. Rozporządzenie wpłynie również na ograniczenie złożoności przepisów prawnych oraz na zmniejszenie kosztów przestrzegania przepisów, na czym szczególnie skorzystają transgraniczne instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne, a także przyczyni się do wyeliminowania zakłóceń konkurencji. W odniesieniu do specyfiki rynków nieruchomości charakteryzujących się zmiennością uwarunkowań ekonomicznych oraz różnic w systemach prawnych poszczególnych państw członkowskich, regionów i obszarów należy zezwolić właściwym organom na przypisywanie wyższych wag ryzyka lub na stosowanie bardziej rygorystycznych kryteriów – w oparciu o doświadczenia związane z przypadkami niewykonania zobowiązania i prognozowane zmiany sytuacji rynkowej – w stosunku do ekspozycji zabezpieczonych hipotekami na nieruchomościach w określonych obszarach. (10) Państwa członkowskie powinny mieć prawo do utrzymywania lub wprowadzania przepisów krajowych w przypadkach, w których niniejsze rozporządzenie nie przewiduje jednolitych przepisów, pod warunkiem że przepisy krajowe nie będą sprzeczne z prawem Unii lub nie będą zakłócać jego stosowania. (11) W przypadku przyjmowania przez państwa członkowskie wytycznych o ogólnym zakresie, w szczególności w obszarach, w których trwa proces przyjmowania projektu standardów technicznych przez Komisję, wytyczne te nie mogą być sprzeczne z prawem Unii ani zakłócać jego stosowania. (12) Niniejsze rozporządzenie nie uniemożliwia państwom członkowskim nakładania równoważnych wymogów na przedsiębiorstwa, które nie są objęte zakresem jego stosowania. (13) Ogólne wymogi ostrożnościowe określone w niniejszym rozporządzeniu uzupełniono o indywidualne środki, o których zastosowaniu decydują właściwe organy w oparciu o wyniki swojego stałego procesu nadzoru nad każdą poszczególną instytucją kredytową i firmą inwestycyjną. Zakres takich środków nadzorczych należy określić w dyrektywie, ponieważ właściwe organy powinny móc kierować się własnym osądem przy wyborze środków, które należy zastosować w danym przypadku. (14) Niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć wpływu na możliwość nakładania przez właściwe organy wymogów szczegółowych w ramach przeglądu nadzorczego i procedury oceny określonych w dyrektywie [do wstawienia przez OP], które powinny być dostosowane do szczególnego profilu ryzyka instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych. (15) Na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru[11] utworzono Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB). Rozporządzenie to ma na celu poprawę jakości i zwiększenie spójności nadzoru krajowego oraz wzmocnienie nadzoru nad grupami transgranicznymi. (16) W rozporządzeniu (UE) nr 1093/2010 określono wymóg podejmowania przez EUNB działań w ramach dyrektywy 2006/48/WE i dyrektywy 2006/49/WE. Urząd ten został również zobowiązany do podejmowania działań w obszarze działalności instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych w odniesieniu do kwestii nieobjętych bezpośrednio zakresem powyższych dyrektyw, pod warunkiem że działania te są konieczne do zapewnienia skutecznego i spójnego stosowania tych aktów prawnych. Niniejsze rozporządzenie powinno uwzględniać rolę i funkcję EUNB oraz ułatwiać wykonywanie jego uprawnień określonych w powyższym rozporządzeniu. (17) Równoważne wymogi finansowe dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych są konieczne do zapewnienia podobnych środków ochronnych osobom oszczędzającym, a także równych warunków konkurencji między porównywalnymi grupami instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych. (18) Ponieważ instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne działające na rynku wewnętrznym bezpośrednio ze sobą konkurują, wymogi w zakresie monitorowania powinny być równoważne w całej Unii. (19) W każdym przypadku, gdy w trakcie sprawowania nadzoru zaistnieje konieczność określenia kwoty skonsolidowanych funduszy własnych grupy instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, takiego obliczenia należy dokonać zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia. (20) Zgodnie z niniejszym rozporządzeniem wymogi w zakresie funduszy własnych mają zastosowanie w ujęciu indywidualnym i skonsolidowanym, chyba że właściwe organy odstąpią od stosowania indywidualnego nadzoru w przypadkach, gdy uznają to za stosowne. Nadzór indywidualny, nadzór skonsolidowany i transgraniczny nadzór skonsolidowany stanowią użyteczne narzędzia sprawowania nadzoru nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi. (21) Aby zapewnić odpowiedni poziom wypłacalności instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych wewnątrz grupy, konieczne jest stosowanie wymogów kapitałowych w oparciu skonsolidowaną pozycję tych instytucji w ramach grupy. W celu zagwarantowania odpowiedniego rozkładu funduszy własnych w ramach grupy oraz ich dostępności w razie potrzeby w celu zapewnienia ochrony oszczędności, wymogi kapitałowe powinny mieć zastosowanie do poszczególnych instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych w ramach grupy, chyba że cel ten można skutecznie zrealizować w inny sposób. (22) Przy określaniu szczegółowych technik rachunkowości, które należy stosować do obliczania funduszy własnych, ich adekwatności w stosunku do ryzyka, na jakie narażona jest dana instytucja kredytowa lub firma inwestycyjna, a także przy ocenie koncentracji ekspozycji należy uwzględniać przepisy dyrektywy Rady 86/635/EWG z dnia 8 grudnia 1986 r. w sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych banków i innych instytucji finansowych[12], która uwzględnia pewne dostosowania przepisów siódmej dyrektywy Rady 83/349/EWG z dnia 13 czerwca 1983 r. w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych[13], bądź przepisy rozporządzenia (WE) nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 lipca 2002 r. w sprawie stosowania międzynarodowych standardów rachunkowości[14], zależnie od tego które z nich regulują rachunkowość instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych w prawie krajowym. (23) Aby zapewnić odpowiednią wypłacalność, istotne jest określenie wymogów kapitałowych przewidujących ważenie aktywów i pozycji pozabilansowych odpowiednio do stopnia ryzyka. (24) W dniu 26 czerwca 2004 r. Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego przyjął umowę ramową w sprawie międzynarodowej konwergencji pomiaru kapitału i wymogów kapitałowych („regulacje kapitałowe Bazylea II”). Przepisy dyrektywy 2006/48/WE i 2006/49/WE uwzględnione w niniejszym rozporządzeniu są równoważne z postanowieniami umowy ramowej Bazylea II. W rezultacie poprzez włączenie elementów uzupełniających pakietu Bazylea III niniejsze rozporządzenie jest równoważne z postanowieniami umów Bazylea II i Bazylea III. (25) Istotne jest uwzględnienie różnorodności instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych w Unii poprzez ustanowienie alternatywnych metod obliczania wymogów kapitałowych dla ryzyka kredytowego, obejmujących różne poziomy wrażliwości na ryzyko oraz wymagających różnych poziomów złożoności. Stosowanie ratingów zewnętrznych oraz własnych szacunków instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych dotyczących poszczególnych parametrów ryzyka kredytowego stanowi czynnik przyczyniający się do znacznego zwiększenia wrażliwości na ryzyko oraz adekwatności przepisów dotyczących ryzyka kredytowego pod względem ostrożnościowym. Instytucjom kredytowym i firmom inwestycyjnym należy zapewnić odpowiednie zachęty do stosowania metod w większym stopniu uwzględniających ryzyko. Formułując szacunki na potrzeby stosowania metod zarządzania ryzykiem kredytowym określonych w niniejszym rozporządzeniu, instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne powinny usprawnić pomiar ryzyka kredytowego i procesy zarządzania swoimi strukturami, aby zapewnić opracowanie metod określania regulacyjnych wymogów w zakresie funduszy własnych instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, które odzwierciedlają poziom złożoności procesów w poszczególnych instytucjach i firmach. W tym względzie, w ramach procesu przetwarzania danych w związku z powstaniem ekspozycji wobec klientów i zarządzania tymi ekspozycjami należy uwzględnić opracowanie i weryfikację systemów zarządzania ryzykiem kredytowym i jego pomiaru. Służy to nie tylko zaspokojeniu uzasadnionych interesów instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, ale również osiągnięciu celu niniejszego rozporządzenia, jakim jest stosowanie lepszych metod pomiaru ryzyka i zarządzania nim, a także wykorzystanie tych metod do celów regulacyjnych funduszy własnych. (26) Wymogi kapitałowe powinny być proporcjonalne do rodzajów ryzyka, których dotyczą. W szczególności wymogi te powinny odzwierciedlać zmniejszenie poziomu ryzyka wynikające z występowania dużej liczby stosunkowo małych ekspozycji. (27) Zgodnie z decyzją Bazylejskiego Komitetu Nadzoru Bankowego, zatwierdzoną w dniu 10 stycznia 2011 r. przez grupę prezesów banków centralnych i szefów nadzoru, w momencie utraty przez instytucję rentowności, wszystkie instrumenty dodatkowe w Tier I i w Tier II, jakimi dysponuje instytucja, powinny zostać w pełni i trwale umorzone lub w całości przekształcone w kapitał podstawowy Tier I. (28) Przepisy niniejszego rozporządzenia są zgodne z zasadą proporcjonalności, ponieważ uwzględniono w nich w szczególności zróżnicowanie wielkości i skali oraz zakresu działalności instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych. Przestrzeganie zasady proporcjonalności oznacza również, że w przypadku ekspozycji detalicznych uznaje się możliwie najprostsze procedury ratingowe, również w ramach metody wewnętrznych ratingów („metoda IRB”). (29) „Ewolucyjny” charakter niniejszego rozporządzenia zapewnia instytucjom kredytowym i firmom inwestycyjnym możliwość wyboru spośród trzech metod o różnym stopniu złożoności. Aby umożliwić w szczególności małym instytucjom kredytowym i firmom inwestycyjnym wybór metody IRB w większym stopniu uwzględniającej ryzyko, odpowiednie przepisy należy interpretować jako stanowiące, że klasy ekspozycji obejmują wszystkie ekspozycje, które w treści rozporządzenia uznano – bezpośrednio lub pośrednio – za im równoważne. Zasadniczo właściwe organy nie powinny traktować w odmienny sposób żadnej z tych trzech metod w ramach procesu nadzoru, tzn. instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne nie powinny podlegać bardziej rygorystycznemu nadzorowi tylko dlatego, że w swojej działalności kierują się przepisami dotyczącymi metody standardowej. (30) Należy w większym stopniu uwzględnić techniki ograniczania ryzyka kredytowego w ramach przepisów, które mają zagwarantować, że wypłacalności nie zaburzy nieuzasadnione uznawanie. Odpowiednie bieżące zabezpieczenia bankowe zwyczajowo stosowanie w państwach członkowskich w celu ograniczenia ryzyka kredytowego powinny być uznawane tam, gdzie to możliwe, w ramach metody standardowej, ale również w ramach pozostałych metod. (31) Aby zagwarantować, że wymogi kapitałowe dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych należycie odzwierciedlają ryzyko wynikające z działalności i inwestycji sekurytyzacyjnych instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, jak również ograniczenie ryzyka w wyniku tej działalności i tych inwestycji, należy przyjąć przepisy przewidujące traktowanie takich działań i inwestycji w sposób uwzględniający ryzyko i adekwatny pod względem ostrożnościowym. (32) Ryzyko operacyjne jest znaczącym rodzajem ryzyka, na jakie są narażone instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne, i wymaga pokrycia przy użyciu funduszy własnych. Istotne jest uwzględnienie różnorodności instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych w Unii poprzez ustanowienie alternatywnych metod obliczania wymogów dla ryzyka operacyjnego, obejmujących różne poziomy wrażliwości na ryzyko oraz wymagających różnych stopni złożoności. Instytucjom kredytowym i firmom inwestycyjnym należy zapewnić odpowiednie zachęty do stosowania metod w większym stopniu uwzględniających ryzyko. Z uwagi na ciągły rozwój stanu wiedzy w obszarze pomiaru ryzyka operacyjnego i zarządzania nim, przepisy powinny być stale poddawane przeglądowi i w razie potrzeby aktualizowane, w tym w odniesieniu do obciążeń związanych z różnymi liniami biznesowymi i uznawania technik ograniczania ryzyka. W tym względzie należy zwrócić szczególną uwagę na uwzględnianie ubezpieczeń w ramach prostych metod obliczania wymogów kapitałowych dla ryzyka operacyjnego. (33) Działania w zakresie monitorowania i kontroli ekspozycji instytucji kredytowych powinny stanowić integralny aspekt sprawowanego nad nimi nadzoru. W związku z tym nadmierna koncentracja ekspozycji wobec pojedynczego klienta lub grupy powiązanych klientów może powodować niedopuszczalny poziom ryzyka strat. Powyższą sytuację można uznać za zagrażającą wypłacalności instytucji kredytowej. (34) Istotne jest również, aby przy określaniu, czy istnieją grupy powiązanych klientów, a zatem ekspozycje stanowiące jedno ryzyko, brać pod uwagę również ryzyko, którego źródłem jest fakt istnienia wspólnego źródła znaczącego finansowania zapewnionego przez samą instytucję kredytową lub firmę inwestycyjną, jej grupy finansowe lub powiązane strony. (35) Mimo iż wskazane jest, aby obliczanie wartości ekspozycji opierało się na wartości ustalonej na potrzeby wymogów w zakresie funduszy własnych, właściwe jest przyjęcie zasad monitorowania dużych ekspozycji bez przypisywania wag ryzyka lub stopniowania ryzyka. Ponadto techniki ograniczania ryzyka kredytowego stosowane w systemie wypłacalności zostały opracowane przy założeniu znacznie zróżnicowanego ryzyka kredytowego. Przy dużych ekspozycjach, w przypadku których występuje ryzyko koncentracji wobec pojedynczego podmiotu, ryzyko kredytowe nie jest wystarczająco zróżnicowane. Wpływ takich technik powinien zatem podlegać ostrożnościowym środkom bezpieczeństwa. W tym kontekście należy zapewnić możliwość skutecznego przywrócenia ochrony kredytowej w przypadku dużych ekspozycji. (36) Ponieważ strata wynikająca z ekspozycji wobec instytucji kredytowej lub firmy inwestycyjnej może być równie dotkliwa, jak strata z tytułu jakiejkolwiek innej ekspozycji, ekspozycje te należy traktować i zgłaszać w identyczny sposób, jak każde inne ekspozycje. Wprowadzono jednak alternatywny limit ilościowy, aby złagodzić nieproporcjonalny wpływ takiego podejścia na mniejsze instytucje. Ponadto ekspozycje wyjątkowo krótkoterminowe związane z transferem środków pieniężnych, w tym z wykonywaniem usług płatniczych, rozliczeniowych, usług rozrachunku i usług powierniczych wobec klientów, podlegają wyłączeniu w celu ułatwienia sprawnego funkcjonowania rynków finansowych i powiązanej infrastruktury. Usługi te obejmują na przykład dokonywanie rozrachunku i rozliczenia gotówkowego oraz podobnych operacji ułatwiających rozliczenia. Związane z tym ekspozycje obejmują ekspozycje, których instytucja kredytowa może nie być w stanie przewidzieć, a w związku z tym nie może ich w pełni kontrolować, między innymi salda na rachunkach międzybankowych wynikające z płatności klienta, w tym naliczane bądź pobierane opłaty i odsetki oraz inne płatności za usługi dla klientów, a także przekazane lub otrzymane zabezpieczenie. (37) Ważne jest, aby wyeliminować konflikt interesów istniejący między przedsiębiorstwami „przerabiającymi” pożyczki na zbywalne papiery wartościowe i inne instrumenty finansowe (jednostki inicjujące lub sponsorujące) a przedsiębiorstwami inwestującymi w te papiery wartościowe lub instrumenty (inwestorzy). Ważne jest również, aby interesy jednostki inicjującej lub sponsorującej oraz interesy inwestora były zbieżne. W tym celu jednostka inicjująca lub sponsorująca powinna zachować znaczące udziały w aktywach bazowych. Ważne jest zatem, aby jednostki inicjujące lub sponsorujące zatrzymywały ekspozycję na ryzyko związane z tymi pożyczkami. Mówiąc bardziej ogólnie, transakcje sekurytyzacyjne nie powinny być strukturyzowane w sposób pozwalający na uniknięcie stosowania wymogu zatrzymania ekspozycji, w szczególności poprzez dowolne systemy opłat lub premii lub oba systemy jednocześnie. Powyższy wymóg zatrzymania ekspozycji powinien obowiązywać we wszystkich sytuacjach, w których występuje ekonomiczny charakter sekurytyzacji, bez względu na to, jakie struktury lub instrumenty prawne wykorzystuje się, aby uzyskać wspomniany ekonomiczny charakter tej transakcji. W szczególności w przypadku transferu ryzyka kredytowego w drodze sekurytyzacji inwestorzy powinni podejmować decyzje tylko na podstawie przeprowadzonej należycie starannej analizy, do której będą potrzebować odpowiednich informacji na temat sekurytyzacji. (38) Nie powinien istnieć obowiązek wielokrotnego stosowania wymogu zatrzymania ekspozycji. W przypadku danej transakcji sekurytyzacyjnej wystarczające jest, jeżeli tylko jeden podmiot – jednostka inicjująca, jednostka sponsorująca albo pierwotny kredytodawca – podlegać będzie temu wymogowi.. Podobnie, jeżeli transakcje sekurytyzacyjne obejmują inne sekurytyzacje jako instrument bazowy, wymóg zatrzymania ekspozycji powinien mieć zastosowanie jedynie do sekurytyzacji stanowiącej przedmiot inwestycji. Nabyte wierzytelności nie powinny być objęte wymogiem zatrzymania, jeżeli ich źródłem jest działalność gospodarcza, w ramach której są przekazywane lub sprzedawane z rabatem w celu finansowania tej działalności. Właściwe organy powinny przypisywać wagę ryzyka związanego z nieprzestrzeganiem należytej staranności i obowiązków związanych z zarządzaniem ryzykiem w stosunku do sekurytyzacji w przypadku poważnego naruszenia zasad i procedur istotnych dla analizy ryzyka bazowego. (39) Aby dokonać właściwej oceny ryzyka wynikającego z ekspozycji sekurytyzacyjnych w odniesieniu do portfela handlowego i niehandlowego, należy zachować należytą staranność. Obowiązki dotyczące zachowania należytej staranności powinny być ponadto proporcjonalne. Procedury należytej staranności powinny przyczyniać się do budowy większego zaufania między jednostkami inicjującymi, jednostkami sponsorującymi i inwestorami. Pożądane jest zatem prawidłowe ujawnianie istotnych informacji o procedurach należytej staranności. (40) W przypadku, w którym instytucja kredytowa lub firma inwestycyjna doprowadzi do powstania ekspozycji wobec własnej jednostki dominującej lub innych jednostek zależnych tej jednostki dominującej, wymagane jest zachowanie szczególnej ostrożności. Ekspozycjami, które posiadają instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne, należy zarządzać w sposób w pełni autonomiczny, zgodnie z zasadą należytego zarządzania, nie kierując się żadnymi innymi względami. W odniesieniu do dużych ekspozycji należy określić szczegółowe standardy dotyczące ekspozycji instytucji kredytowej wobec własnej grupy, obejmujące bardziej rygorystyczne ograniczenia. Stosowanie powyższych standardów nie jest jednak konieczne, jeżeli jednostka dominująca jest finansową spółką holdingową lub instytucją kredytową bądź jeżeli pozostałe jednostki zależne są instytucjami kredytowymi lub finansowymi lub przedsiębiorstwami świadczącymi usługi pomocnicze, pod warunkiem że wszystkie te jednostki są objęte skonsolidowanym nadzorem nad instytucją kredytową. (41) Z uwagi na wrażliwość na ryzyko, jaka charakteryzuje przepisy dotyczące wymogów kapitałowych, zaleca się objęcie tych przepisów nadzorem pod kątem ich znacznego wpływu na cykl gospodarczy. Komisja, uwzględniając wkład Europejskiego Banku Centralnego, powinna przedstawiać Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdania w tym zakresie. (42) Należy dokonać przeglądu wymogów kapitałowych dla podmiotów prowadzących handel towarami, w tym podmiotów obecnie zwolnionych z wymogów określonych w dyrektywie 2004/39/WE. (43) Liberalizacja rynków gazu i energii elektrycznej jest ważnym celem dla Wspólnoty zarówno pod względem gospodarczym, jak i politycznym. Z tego względu wymogi kapitałowe i inne normy ostrożnościowe, które mają mieć zastosowanie do firm działających na wspomnianych rynkach, powinny być proporcjonalne i nie powinny stanowić nieuzasadnionej przeszkody dla osiągnięcia celu liberalizacji. Cel ten należy mieć na uwadze zwłaszcza przy przeprowadzaniu przeglądów niniejszego rozporządzenia. (44) Instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne inwestujące w resekurytyzacje powinny postępować z należytą starannością również w odniesieniu do sekurytyzacji bazowych i ekspozycji niesekurytyzacyjnych, które stanowią pierwotną bazę tych pierwszych. Instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne powinny ocenić, czy ekspozycje w kontekście programów emisji papierów dłużnych przedsiębiorstw zabezpieczonych aktywami stanowią ekspozycje resekurytyzacyjne, w tym ekspozycje w kontekście programów obejmujących zakup transz uprzywilejowanych pochodzących z odrębnych pul całych kredytów, w przypadku gdy żaden z tych kredytów nie stanowi ekspozycji sekurytyzacyjnej lub resekurytyzacyjnej i gdy ochronę pierwszej straty dla każdej inwestycji zapewnia sprzedawca kredytów. W tej drugiej sytuacji nie należy zasadniczo uznawać dostosowanego do danej puli instrumentu wsparcia płynności za ekspozycję resekurytyzacyjną, ponieważ stanowi on transzę pojedynczego pakietu aktywów (tj. stosowną pulę całych kredytów), która nie zawiera żadnych ekspozycji sekurytyzacyjnych. Z kolei wsparcie jakości kredytowej całego programu obejmujące tylko niektóre straty powyżej zapewnianej przez sprzedawcę ochrony w różnych pulach stanowiłoby zasadniczo transzowanie ryzyka pakietu wielu aktywów zawierającego co najmniej jedną ekspozycję sekurytyzacyjną, a zatem byłoby ekspozycją resekurytyzacyjną. Jeżeli jednak taki program jest w całości finansowany za pomocą papierów dłużnych jednej klasy i jeżeli wsparcie jakości kredytowej całego programu nie ma formy resekurytyzacji lub też papiery dłużne są w pełni wspierane przez sponsorującą instytucję kredytową lub firmę inwestycyjną, a inwestor posiadający papiery dłużne pozostaje faktycznie narażony na ryzyko niewykonania zobowiązania przez jednostkę sponsorującą, a nie posiada natomiast ekspozycji wobec pul bazowych lub aktywów bazowych, wtedy takich papierów dłużnych nie należy zasadniczo uznawać za ekspozycję resekurytyzacyjną. (45) Przepisy dotyczące ostrożnej wyceny portfela handlowego powinny mieć zastosowanie do wszystkich instrumentów wycenianych według wartości godziwej, zarówno tych należących do portfela handlowego, jak i portfela niehandlowego instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych. Należy uściślić, że w przypadkach, w których stosowanie ostrożnej wyceny prowadziłoby do uzyskania niższej wartości bilansowej niż wartość rzeczywiście ujęta w księgach, fundusze własne należy pomniejszyć o wartość bezwzględną wynikającą z różnicy tych dwóch wartości. (46) Instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne powinny mieć możliwość wyboru, czy chcą stosować wymóg kapitałowy do pozycji sekurytyzacyjnych, którym zgodnie z niniejszym rozporządzeniem przypisuje się wagę ryzyka 1 250 %, niezależnie od tego, czy pozycje te należą do portfela handlowego czy niehandlowego, czy też odliczać te pozycje sekurytyzacyjne od pozycji kapitału podstawowego Tier I. (47) Instytucje inicjujące lub sponsorujące nie powinny mieć możliwości obchodzenia zakazu udzielania ukrytego wsparcia poprzez wykorzystywanie swoich portfeli handlowych do zapewniania takiego wsparcia. (48) W dyrektywie 2006/48/WE wprowadzono preferencyjną wagę ryzyka według metody standardowej mającej zastosowanie do ekspozycji wobec małych i średnich przedsiębiorstw lub osób fizycznych, a także przewidziano możliwość stosowania przez instytucje metod opartych na ratingach wewnętrznych, w przypadku których instytucje te same szacują wagę ryzyka, odzwierciedlających zasadność ich własnych szczególnych kryteriów analizy ryzyka kredytowego. Preferencyjne wagi ryzyka powinny nadal mieć zastosowanie również na podstawie niniejszego rozporządzenia. W terminie 24 miesięcy od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia należy jednak dokonać przeglądu możliwych korzyści wynikających z obniżenia wag ryzyka lub rozszerzenia zakresu ich stosowania na większą liczbę ekspozycji. Przegląd ten powinien być oparty na dowodach oraz powinien uwzględniać wiarygodne dane na temat strat kredytowych z tytułu ekspozycji wobec małych i średnich przedsiębiorstw lub osób fizycznych w trakcie pełnego cyklu gospodarczego. W ramach powyższego przeglądu szczególną uwagę należy zwrócić na wpływ tych rozwiązań na akcję kredytową w stosunku do konsumentów. (49) Bez uszczerbku dla ujawniania informacji wyraźnie wymaganych na mocy niniejszego rozporządzenia celem wymogów dotyczących ujawniania informacji powinno być udostępnianie uczestnikom rynku rzetelnych i wyczerpujących informacji na temat profilu ryzyka poszczególnych instytucji. Instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne powinny mieć zatem obowiązek ujawniania dodatkowych informacji, które nie są wyraźnie wymienione w niniejszym rozporządzeniu, o ile jest to konieczne do osiągnięcia tego celu. (50) W przypadku, w którym zewnętrzna ocena kredytowa pozycji sekurytyzacyjnej uwzględnia efekt ochrony kredytowej zapewnianej przez samą instytucję inwestującą, instytucja ta nie powinna mieć możliwości skorzystania z niższej wagi ryzyka, do której uprawnia istnienie takiej ochrony kredytowej. Nie powinno to prowadzić do pomniejszania kapitału o sekurytyzację, jeżeli istnieją inne metody pozwalające określić wagę ryzyka stosownie do rzeczywistego ryzyka związanego z daną pozycją, bez uwzględniania takiej ochrony kredytowej. (51) Ze względu na słabą skuteczność w ostatnim okresie standardów dotyczących modeli wewnętrznych służących do obliczania wymogów kapitałowych z tytułu ryzyka rynkowego należy podnieść skuteczność tych standardów. Należy w szczególności uzupełnić braki w zakresie uwzględniania ryzyka w przypadku ryzyka kredytowego w portfelu handlowym. Narzuty kapitałowe powinny ponadto zawierać składnik odpowiadający warunkom skrajnym, co pozwoliłoby zaostrzać wymogi kapitałowe w sytuacji pogarszających się warunków rynkowych oraz w celu ograniczenia możliwości wystąpienia procykliczności. Instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne powinny również przeprowadzać odwrotne testy warunków skrajnych w celu zbadania, jakie scenariusze mogą zagrozić rentowności instytucji, chyba że są w stanie dowieść, że taki test jest zbędny. W świetle niedawnych poważnych trudności z ujmowaniem pozycji sekurytyzacyjnych za pomocą metod opartych na modelach wewnętrznych, należy ograniczyć możliwość modelowania ryzyka sekurytyzacyjnego związanego z portfelem handlowym przez instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne oraz wprowadzić domyślny wymóg nakładania standardowego narzutu kapitałowego w odniesieniu do pozycji sekurytyzacyjnych w portfelu handlowym. (52) W niniejszym rozporządzeniu określono pewne wyjątki w odniesieniu do niektórych transakcji skorelowanych, zgodnie z którymi dana instytucja może otrzymać od organu nadzoru zgodę na obliczenie całościowego narzutu kapitałowego z tytułu ryzyka pod warunkiem spełnienia restrykcyjnych wymogów. W takich przypadkach instytucja powinna być zobowiązana do nałożenia na powyższe czynności narzutu kapitałowego odpowiadającego narzutowi kapitałowemu wyliczonemu zgodnie z wewnętrznie opracowaną metodą lub 8 % narzutu kapitałowego z tytułu ryzyka szczególnego obliczonego zgodnie z ustandaryzowaną metodą obliczeniową, przy czym zastosowanie ma wyższa z tych kwot. Instytucja nie powinna mieć obowiązku nakładania na te ekspozycje narzutu kapitałowego z tytułu dodatkowego ryzyka, ekspozycje te należy natomiast uwzględnić w miarach wartości zagrożonej i miarach wartości zagrożonej w warunkach skrajnych. (53) Z uwagi na charakter i wielkość nieoczekiwanych strat poniesionych przez instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne podczas kryzysu finansowego i gospodarczego konieczne jest dodatkowe podniesienie poziomu jakości i harmonizacji funduszy własnych, którymi muszą dysponować instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne. Działania w tym zakresie powinny objąć wprowadzenie nowej definicji głównych składników kapitału, który ma absorbować nieoczekiwane straty w miarę ich powstawania, optymalizację definicji kapitału hybrydowego i jednolitych dostosowań ostrożnościowych w stosunku do funduszy własnych. Konieczne jest również znaczne podniesienie poziomu funduszy własnych, w tym nowych współczynników kapitałowych koncentrujących się na głównych składnikach funduszy własnych, które mają absorbować straty w miarę ich powstawania. (54) Do celów zaostrzenia dyscypliny rynkowej i zwiększenia stabilności finansowej konieczne jest wprowadzenie bardziej szczegółowych wymogów dotyczących ujawniania informacji na temat formy i charakteru dokonywanych dostosowań kapitału regulacyjnego i dostosowań ostrożnościowych, aby zapewnić inwestorom i deponentom wystarczającą wiedzę na temat wypłacalności instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych. (55) Nową definicję kapitału oraz nowe wymogi dotyczące kapitału regulacyjnego należy wprowadzić z uwzględnieniem różnych sytuacji wyjściowych i okoliczności w poszczególnych państwach, mając na uwadze fakt, że wstępne rozbieżności w stosowaniu nowych standardów będą ulegać zmniejszeniu w trakcie okresu przejściowego. Aby zapewnić stały odpowiedni poziom funduszy własnych, przez cały okres przejściowy istniejące zastrzyki kapitałowe dokonywane przez sektor publiczny będą podlegały zasadzie praw nabytych. (56) W dyrektywie 2006/48/WE zawarto wymóg, zgodnie z którym instytucje kredytowe muszą zapewnić do dnia 31 grudnia 2011 r. fundusze własne odpowiadające co najmniej określonym kwotom minimalnym. W świetle utrzymującego się wpływu kryzysu finansowego na sektor bankowy oraz przedłużenia obowiązywania przepisów przejściowych w zakresie wymogów kapitałowych przyjętych przez Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego właściwe jest przywrócenie na ograniczony okres niższego limitu, aż do uzyskania wystarczającego poziomu funduszy własnych, zgodnie z przepisami przejściowymi dotyczącymi funduszy własnych przewidzianymi w niniejszym rozporządzeniu, które będą stopniowo wprowadzane w latach 2013-2019. W odniesieniu do grup, w ramach których prowadzona jest działalność bankowa lub inwestycyjna oraz ubezpieczeniowa o istotnym znaczeniu, w dyrektywie 2002/87/WE w sprawie konglomeratów finansowych przewidziano szczegółowe przepisy regulujące taką praktykę „podwójnego liczenia” kapitału. Dyrektywa 2002/87/WE jest oparta na przyjętych międzynarodowych zasadach dotyczących zarządzania ryzykiem obejmującego swym zasięgiem kilka sektorów. W niniejszym wniosku wzmocniono zasady stosowania powyższych przepisów dotyczących konglomeratów finansowych do grup banków i firm inwestycyjnych, zapewniając ich skuteczne i spójne stosowanie. Wszelkie dodatkowe zmiany, które będą konieczne, zostaną uwzględnione w ramach przeglądu dyrektywy 2002/87/WE w 2012 r. (57) Kryzys finansowy wyraźnie pokazał, że instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne ewidentnie niedoszacowały poziomu ryzyka kredytowego kontrahenta związanego z instrumentami pochodnymi będącymi przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym. W związku z tym we wrześniu 2009 r. przywódcy grupy G-20 wezwali do tego, aby więcej instrumentów tego rodzaju było rozliczanych za pośrednictwem partnera centralnego. Ponadto wystąpili z wnioskiem o objęcie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, których nie można rozliczać na poziomie centralnym, bardziej rygorystycznymi wymogami w zakresie funduszy własnych, aby odpowiednio odzwierciedlić związane z nimi wyższe ryzyko. (58) W odpowiedzi na wezwania przywódców G-20 Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego wprowadził istotne zmiany do systemu ryzyka kredytowego kontrahenta w ramach pakietu Bazylea III. Oczekuje się, że pakiet Bazylea III przyczyni się do znacznego zaostrzenia wymogów dotyczących funduszy własnych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych w odniesieniu do instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym i transakcji finansowania papierów wartościowych, a także do zapewnienia tym instytucjom poważnych zachęt do korzystania z usług partnerów centralnych. Oczekuje się również, że wdrażanie pakietu Bazylea III zapewni dodatkowe zachęty do poprawy zarządzania ekspozycjami na ryzyko kredytowe kontrahenta oraz doprowadzi do zmiany obecnego systemu ujmowania ekspozycji na ryzyko kredytowe kontrahenta wobec partnerów centralnych. (59) Instytucje powinny dysponować dodatkowymi funduszami własnymi ze względu na ryzyko związane z korektą wyceny kredytowej, jakie powodują instrumenty pochodne będące przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym. Instytucje powinny również stosować wyższą korelację wartości aktywów przy obliczaniu wymogów w zakresie funduszy własnych w odniesieniu do ekspozycji na ryzyko kredytowe kontrahenta związanych z instrumentami pochodnymi będącymi przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym i transakcjami finansowania papierów wartościowych wobec niektórych instytucji finansowych. Instytucjom kredytowym i firmom inwestycyjnym zaleca się także znaczne ulepszenie praktyk w zakresie pomiaru ryzyka kredytowego kontrahenta i zarządzania tym ryzykiem poprzez stosowanie skuteczniejszej strategii w odniesieniu do ryzyka korelacji, kontrahentów stosujących dużą dźwignię finansową oraz zabezpieczeń, dokonując przy tym odpowiednich zmian w obszarze weryfikacji historycznej i testów warunków skrajnych. (60) W przypadku ekspozycji z tytułu transakcji wobec partnerów centralnych zwykle korzystny wpływ ma mechanizm kompensacji wielostronnej i podziału strat zapewniany przez partnerów centralnych. W rezultacie ekspozycje te są związane z bardzo niskim ryzykiem kredytowym kontrahenta i powinny w związku z tym podlegać bardzo łagodnemu wymogowi w zakresie funduszy własnych. Jednocześnie wymóg ten powinien mieć wartość dodatnią, aby zapewnić śledzenie i monitorowanie ekspozycji wobec partnerów centralnych przez instytucje kredytowe i firmy inwestycyjne w ramach właściwego zarządzania ryzykiem, a także podkreślić, że nawet ekspozycje z tytułu transakcji wobec partnerów centralnych nie są wolne od ryzyka. (61) Fundusz na wypadek niewykonania zobowiązania partnera centralnego jest mechanizmem, który umożliwia podział (równomierne rozłożenie) strat między uczestników rozliczających partnerów centralnych. Fundusz na wypadek niewykonania zobowiązania jest wykorzystywany w przypadku, w którym straty poniesione przez partnera centralnego w wyniku niewykonania zobowiązania przez uczestnika rozliczającego przekraczają kwotę depozytów zabezpieczających i składek wpłaconych do funduszu przez tego uczestnika rozliczającego, a także kwotę wszelkich innych środków ochronnych, z których partner centralny może skorzystać zanim sięgnie po wsparcie w postaci składek wpłaconych do funduszu przez pozostałych uczestników rozliczających. W związku z tym ryzyko strat związane z ekspozycjami wynikającymi ze składek wpłacanych do funduszu na wypadek niewykonania zobowiązania jest wyższe niż ryzyko związane z ekspozycjami z tytułu transakcji. Dlatego też powyższy rodzaj ekspozycji należy objąć zaostrzonym wymogiem w zakresie funduszy własnych. (62) „Kapitał hipotetyczny” partnera centralnego powinien być zmienną wymaganą do określenia wymogu w zakresie funduszy własnych w odniesieniu do ekspozycji wobec uczestnika rozliczającego związanych z wkładami wpłacanymi przez niego do funduszu na wypadek niewykonania zobowiązania partnera centralnego. Pojęcia tego nie należy interpretować w żaden inny sposób. W szczególności „kapitału hipotetycznego” nie należy rozumieć jako kwoty kapitału,