UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Jeżeli chodzi o opinie na szczeblu międzynarodowym, Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) uznała w swoim sprawozdaniu z działania 1, które zostało opublikowane w 2015 r. w ramach realizowanego przez OECD i państwa grupy G-20 projektu dotyczącego erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków (BEPS), że cyfryzacja oraz wynikające z niej niektóre modele działalności gospodarczej, są wyzwaniem dla międzynarodowego opodatkowania. W następstwie wspomnianego sprawozdania ministrowie finansów grupy G-20 ponownie wyrazili swoje poparcie dla prac OECD prowadzonych w zakresie opodatkowania i cyfryzacji. W związku z tym OECD podjęła prace nad sprawozdaniem okresowym na temat opodatkowania gospodarki cyfrowej, które przedstawiono ministrom finansów państw grupy G-20 w marcu 2018 r. W sprawozdaniu okresowym przeanalizowano potrzebę dostosowania międzynarodowego systemu podatkowego do cyfryzacji gospodarki oraz określono elementy, jakie powinny zostać uwzględnione przez państwa mające zamiar wprowadzić przejściowe środki jako odpowiedź na wyzwania podatkowe wynikające z cyfryzacji.

Jeżeli chodzi o Unię, wyzwania te opisano w komunikacie Komisji „Sprawiedliwy i skuteczny system podatkowy w Unii Europejskiej dla jednolitego rynku cyfrowego”, przyjętym w dniu 21 września 2017 r. Bieżąca inicjatywa została również wymieniona w liście intencyjnym, który towarzyszył orędziu o stanie Unii z 2017 r.. Jeżeli chodzi o państwa członkowskie, szereg europejskich ministrów finansów podpisało oświadczenie polityczne („Wspólna inicjatywa w sprawie opodatkowania spółek prowadzących działalność w gospodarce cyfrowej”), które wspiera wprowadzenie w przepisach prawnych UE wiarygodnych i skutecznych rozwiązań „opartych na koncepcji ustanowienia tzw. »podatku wyrównawczego« od obrotów generowanych w Europie przez przedsiębiorstwa cyfrowe”. Następnie Rada Europy przyjęła w dniu 19 października 2017 r. konkluzje, w których podkreślono „potrzebę skutecznego i sprawiedliwego systemu podatkowego na miarę ery cyfrowej.” Ponadto w konkluzjach Rady Ecofin z dnia 5 grudnia 2017 r. odnotowano zainteresowanie wielu państw członkowskich wprowadzeniem środków przejściowych, takich jak opłata oparta na przychodach z działalności cyfrowej w Unii, i stwierdzono, że Komisja mogłaby dokonać oceny takich środków.

W niniejszym wniosku znajduje się odpowiedź na powyższe wezwania do podjęcia działań. Ponadto w przejściowy sposób rozwiązany zostaje problem niedostosowania obowiązujących przepisów opodatkowania osób prawnych do warunków gospodarki cyfrowej.

Obowiązujące obecnie zasady opodatkowania osób prawnych zostały zaprojektowane na potrzeby przedsiębiorstw tradycyjnych. Przepisy podatkowe są oparte na zasadzie, że zyski należy opodatkowywać tam, gdzie wytworzona została wartość. Jednak w przeważającej części były one opracowywane na początku XX wieku, z myślą o tradycyjnych przedsiębiorstwach niedziałających w internecie, i określają przesłanki uruchomienia prawa do opodatkowania w danym państwie (gdzie opodatkować) oraz do określenia części wpływów przedsiębiorstwa, jaką należy przypisać do danego państwa (ile opodatkować), przede wszystkim w oparciu o fizyczną obecność przedsiębiorstwa w danym państwie. Oznacza to, że podmioty niebędące rezydentami są objęte opodatkowaniem w danym kraju tylko wówczas, gdy są w tym państwie obecne, tj. posiadają w nim stałe miejsce prowadzenia działalności. Takie przepisy nie uwzględniają jednak globalnego zasięgu działań cyfrowych, w przypadku których obecność fizyczna nie jest już niezbędnym wymogiem umożliwiającym świadczenie usług cyfrowych. Co więcej, przedsiębiorstwa cyfrowe mają inne cechy charakterystyczne niż przedsiębiorstwa tradycyjne, jeżeli chodzi o tworzenie wartości, a to za sprawą zdolności do realizowania działalności na odległość, wkładu użytkownika końcowego w proces tworzenia przez nie wartości, znaczenia dóbr niematerialnych, a także tendencji w kierunku struktury rynku „zwycięzca bierze wszystko” zakorzenionej w silnej obecności efektów sieciowych oraz wartości dużych zbiorów danych.

Stosowanie obowiązujących obecnie przepisów dotyczących opodatkowania osób prawnych w gospodarce cyfrowej doprowadziło do zniekształceń na linii: miejsce, w którym opodatkowywane są zyski, oraz miejsce, w którym tworzona jest wartość, a dotyczy to zwłaszcza modeli prowadzenia działalności, które w dużym stopniu polegają na uczestnictwie użytkowników. Z podatkowego punktu widzenia jest to podwójnym wyzwaniem. Po pierwsze, wkład uzyskany przez przedsiębiorstwo od użytkownika, który to wkład stanowi wytworzenie wartości dla danego przedsiębiorstwa, może znajdować się w jurysdykcji podatkowej, w której przedsiębiorstwo prowadzące działalność cyfrową nie ma swojego fizycznego zakładu (a tym samym, w myśl obowiązujących obecnie przepisów, nie funkcjonuje do celów podatkowych), i w której nie można opodatkować zysków wygenerowanych z takiej działalności. Po drugie, nawet jeżeli przedsiębiorstwo ma swój stały zakład w jurysdykcji, w której znajdują się użytkownicy, wartość wytworzona przez uczestnictwo użytkowników nie jest brana pod uwagę na etapie podejmowania decyzji, ile podatku należy uiścić w poszczególnych krajach. Ma to również konsekwencje z punktu widzenia ryzyka sztucznego unikania przepisów regulujących kwestię stałego zakładu, wprowadza zniekształcenie konkurencji między podmiotami działającymi na rynku cyfrowym i ma negatywny wpływ na przychody.

Komisja uznała, że najlepszym podejściem byłoby znalezienie wielostronnych, międzynarodowych rozwiązań kwestii opodatkowania gospodarki cyfrowej, zważywszy na globalny charakter tego wyzwania. Komisja współpracuje ściśle z OECD, wspierając prace nad wypracowaniem międzynarodowego rozwiązania. Jednak ze względu na złożoną naturę problemu oraz szeroki zakres kwestii, jakie należy rozwiązać, osiągnięcie postępów na szczeblu międzynarodowym jest trudne, a dojście do międzynarodowego porozumienia może potrwać. W związku z tym Komisja postanowiła podjąć działania i składa dzisiaj wniosek dotyczący dostosowania przepisów dotyczących opodatkowania osób prawnych na szczeblu Unii, tak aby były one dopasowane do specyfiki przedsiębiorstw cyfrowych, oraz przedstawia zalecenie dla państw członkowskich, aby te rozszerzyły to kompleksowe rozwiązanie na swoje umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawarte z jurysdykcjami pozaunijnymi. Rada Ecofin podkreśliła w swoich konkluzjach z dnia 5 grudnia 2017 r., że opowiada się za rozwiązaniem globalnym, i zobowiązała się do ścisłego monitorowania rozwoju sytuacji na arenie międzynarodowej oraz do rozważenia stosownych strategii, jednocześnie z zadowoleniem przyjmując działania UE. Mimo obecnych wniosków dla osiągnięcia globalnego porozumienia w tym zakresie decydujące znaczenie mają działania na szczeblu OECD. Komisja będzie uważnie śledzić rozwój sytuacji.

Oczekując na obszerne rozwiązanie, którego przyjęcie i wdrożenie może potrwać, państwa członkowskie odczuwają presję, aby podjąć rozwiązania w tym zakresie, mając na względzie ryzyko, że ich podstawy opodatkowania na przestrzeni lat straciły znacznie na aktualności i mogą powodować, że system jest postrzegany jako niesprawiedliwy. W 10 państwach członkowskich wprowadzono lub zaplanowano wprowadzenie jednostronnych środków w celu rozwiązania tego problemu w sposób ograniczony; tendencja ta nasila się, a przyjmowane środki są bardzo różne pod względem zakresu i uzasadnienia. Takie nieskoordynowane działania podejmowane przez państwa członkowskie indywidualnie stanowią ryzyko polegające na dalszej fragmentacji jednolitego rynku i zakłócaniu konkurencji, a tym samym utrudnianiu rozwoju nowych zastosowań cyfrowych i zakłócaniu konkurencyjności Unii jako całości.

W związku z tym konieczne jest podjęcie działań przez Komisję i przedstawienie propozycji ujednoliconego podejścia stanowiącego przejściowe rozwiązanie problemu w sposób ukierunkowany. W tym celu w niniejszym wniosku zawarto wspólny system opodatkowania przychodów z tytułu dostarczania określonych usług cyfrowych przez podatników (zwany dalej „podatkiem od usług cyfrowych” lub „DST”). Szczegółowym celem tego wniosku jest przedstawienie środka ukierunkowanego na przychody pochodzące z dostarczania określonych usług cyfrowych, który jest łatwy do wdrożenia i pomocny w zachowaniu równych warunków działania w okresie przejściowym, do momentu wprowadzenia rozwiązania kompleksowego.

Jest to zgodne z ogólnymi celami niniejszego wniosku, którymi są: