[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 15.5.2007

SEK(2007) 583

DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI Dokument towarzyszący

Podsumowanie oceny wpływu wspólnej inicjatywy technologicznej w zakresie systemów wbudowanych towarzyszące wnioskowi dotyczącemu rozporządzenia Rady w sprawie ustanowienia wspólnego przedsięwzięcia ARTEMIS Podsumowanie oceny wpływu {COM(2007) 243 wersja ostateczna} {SEC(2007) 582

STRESZCZENIE

INFORMACJE OGÓLNE

Siόdmy program ramowy[1] wprowadza wspólne inicjatywy technologiczne (WIT) jako odpowiedź na potrzeby badawcze przemysłu i innych partnerów. Działania podejmowane w ramach WIT powinny leżeć we wspólnym interesie europejskim[2] i powinny mieć swój wkład w osiąganie celu konkurencyjności, ustanowionego w strategii lizbońskiej oraz celów z Barcelony dotyczących nakładów na badania[3].

Technologie teleinformatyczne mają istotne znaczenie ekonomiczne i socjalne i odgrywają kluczową rolę we wdrażaniu odnowionego Wspólnotowego programu lizbońskiego dotyczącego wzrostu i zatrudnienia w Europie. Inicjatywa Komisji „i2010”[4] uznała za priorytet zwiększenie innowacji i inwestycji w dziedzinie badań nad technologiami teleinformatycznymi, w kwestii zmniejszenia różnic w produktywności pomiędzy Europą a konkurencyjnymi strefami. „Systemy wbudowane” – niewidzialna elektronika i oprogramowanie, które czynią produkty i procesy „inteligentnymi” – są szczególnie ważnym elementem technologii teleinformatycznych, gdyż stanowią podstawę konkurencyjności, innowacji i wzrostu w kluczowych sektorach przemysłu europejskiego (takich jak motoryzacja, lotnictwo i astronautyka, elektronika użytkowa, telekomunikacja, automatyka). „Systemy wbudowane” uznano za jeden z głównych atutów przemysłowych i technologicznych UE na rynkach globalnych[5]. Według przewidywań do 2010 r. w użytku będzie ponad 16 miliardów urządzeń wbudowanych (prawie trzy urządzenia na osobę) i ponad 40 miliardów do 2020 r.[6]. W przeciągu najbliższych pięciu lat udział „systemów wbudowanych” w wartości produktów gotowych ma być znaczny[7] w przemyśle samochodowym (36 %), automatyce przemysłowej (22 %), telekomunikacji (37 %), elektronice użytkowej i inteligentnych domach (41 %) oraz w dziedzinie zdrowia i sprzętu medycznego (33 %).

Na poziomie światowym, przy całkowitym wzroście nakładów na badania i rozwój, sięgającym 170 % w ciągu najbliższych dziesięciu lat, nakłady na badania i rozwój w dziedzinie oprogramowania wbudowanego mają według przewidywań wzrosnąć o 225 %, z 58 miliardów EUR w 2002 r. do 132 miliardów w 2015 r.[8].

WIT są wynikiem prac europejskich platform technologicznych (EPT). Platforma technologiczna ARTEMIS[9] łączy na polu „systemów wbudowanych” istotne dla tej dziedziny sektory przemysłu, badań i europejskich władz publicznych. Jej celem jest wytworzenie masy krytycznej i skoordynowanie prac badawczych i inicjatyw w Europie, aby wdrożyć spójną strategię UE jako lidera w tej dziedzinie. Jednym z jej głównych zadań jest zdefiniowanie strategicznego programu działań, który stanie się źródłem odniesienia w dziedzinie „systemów wbudowanych” i przyciągnie inwestycje ze strony wszystkich partnerów. Pierwsza wersja tego programu została opublikowana w marcu 2006 r.

Po utworzeniu platformy technologicznej ARTEMIS w styczniu 2004 r. przeprowadzono rozległe konsultacje z partnerami, w tym z krajowymi władzami publicznymi z 24 państw członkowskich i z krajów stowarzyszonych z programem ramowym. Strategiczny program działań, zarządzanie i aspekty operacyjne wspólnego przedsięwzięcia zostały zaprezentowane i poddane dyskusji podczas ważniejszych wydarzeń publicznych. Ponadto szeroko zakrojone dyskusje i dwa najnowsze badania[10] dostarczyły dalszych informacji na temat perspektyw finansowania, trendów technologicznych i rynkowych w dziedzinie „systemów wbudowanych”, struktury zarządzania i oczekiwanego oddziaływania tej inicjatywy.

CHARAKTER PROBLEMU

Niewystarczające inwestycje na badania i rozwój

Nakłady na badania i rozwój w dziedzinie technologii teleinformatycznych w UE stanowią około 18 % całkowitych nakładów na ten cel wobec 34 % w Stanach Zjednoczonych i 35 % w Japonii[11]. W ujęciu na osobę UE wydaje około 80 EUR na jednego mieszkańca w porównaniu z 350 EUR w USA i 400 EUR w Japonii. W przypadku badań w dziedzinie „systemów wbudowanych” całkowite środki publiczne w Europie[12] stanowią jedynie 11 % ogółu środków na technologie teleinformatyczne, pomimo iż badania i rozwój związane z ”systemami wbudowanymi” stanowią ponad 50 % wydatków biznesu na badania i rozwój w dziedzinie technologii teleinformatycznych.

Rozdrobnienie środków na badania

W Europie istnieje kilka programόw finansowania istotnych z punktu widzenia „systemόw wbudowanych”. Programy ramowe poczyniły na przestrzeni lat znaczące inwestycje w dziedzinie badań nad technologiami teleinformatycznymi, jednak stanowią one niewielką część całkowitych finansów publicznych UE[13]. Międzyrządowy system Eureka dostarcza środki publiczne na rzecz projektów w dziedzinie badań i rozwoju w przemyśle, jednak różne niedociągnięcia (jak powielanie ocen i procedur monitorowania projektów na poziomie międzyrządowym i krajowym, słaba przewidywalność dostępnych środków publicznych, opóźnienia przed rozpoczęciem projektów) osłabiają jego skuteczność. Na poziomie krajowym 17 ze 122 programów dotyczących technologii teleinformatycznych w 23 państwach członkowskich UE i krajach stowarzyszonych jest związanych z „systemami wbudowanymi”. W niektórych krajach działania w zakresie „systemów wbudowanych” są rozproszone na kilka (czasem niepowiązanych) programów. W sumie, obecne instrumenty nie stanowią odpowiednich ram dla mobilizowania środków europejskich na dużą skalę oraz wokół wspólnych celów, pozostając przy tym skutecznymi i wydajnymi.

Złożoność technologiczna jako poważne wyzwanie

Na przestrzeni ostatnich 20 lat „systemy wbudowane” ewoluowały od niezależnych komputerów wyposażonych w pojedynczy procesor do zaawansowanych wieloprocesorowych systemów komputerowych, dysponujących rosnącymi zdolnościami komunikacyjnymi powiązanymi ze „światem rzeczywistym”, poprzez funkcje wykrywania i uruchamiania. Wynikająca z tego złożoność stanowi ogromne wyzwanie technologiczne, któremu obecnie nie można sprostać z powodu braku systematycznego podejścia i związanych z nim metod i narzędzi inżynieryjnych . Przeszkodą na drodze do innowacji jest także brak jednolitych standardów. Akceptowanie narzędzi projektowych w organizacjach na rzecz rozwoju będzie słabe w obliczu ryzyka bycia zdanym na konkretnego sprzedawcę i w perspektywie braku otwartych standardów. Potrzeba nowych standardów również po to, aby różnorodne urządzenia wbudowane mogły rozmawiać ze sobą i „rozumieć się” nawzajem.

Co jest zagrożone

Umiejętność Europy do dostarczania specyficznej dla danej dziedziny wiedzy w zakresie integracji daje UE duży udział w rynkach sektorów motoryzacyjnego, przemysłowego i energetycznego oraz kosmicznego. Oprócz zasadniczego znaczenia dla konkurencyjności wymienionych sektorów przemysłu, „systemy wbudowane” stanowią sedno następnej generacji systemów technologii teleinformatycznej, która zmienia naszą gospodarkę i społeczeństwo. Podobnie jak to było w przypadku pierwszych dwóch „fal” informatycznych (komputery osobiste i internet), trzecia fala wywołana „wbudowaniem inteligencji” w nasze codzienne otoczenie stworzy duże rynki dla zastosowań, których nie możemy jeszcze w pełni zrozumieć.

Zagrożona jest nie tylko możliwość, ale i zdolność innowacji. „Systemy wbudowane” mają tak duże znaczenie dla budowania wartości, że gospodarka, która nie sprosta tym wyzwaniom technologicznym straci zdolność innowacji. Istnieje także ryzyko kulturowe: inteligentne systemy zaznaczą swą obecność w życiu Europejczyków. Przemysł europejski musi być w stanie odpowiedzieć na wewnętrzny popyt, uwzględniając wyjątkowe preferencje i wartości europejskie.

ARGUMENTY PRZEMAWIAJąCE ZA PODJęCIEM DZIAłANIA PRZEZ UE

UE musi zwiększyć i lepiej wykorzystywać swoje inwestycje w tej strategicznej dziedzinie, zamiast być całkowicie zależną od rozproszonej struktury badań, która prowadzi do powielania podejmowanych wysiłków. Obecna struktura przemysłu UE nie stanowi odpowiednich ram dla rozwoju potrzebnych technologii i standardów wspomagających. Wiele omawianych technologii wykracza poza tradycyjne sektory przemysłu, podczas gdy większość rozwiązań przemysłowych ogranicza się wciąż do poziomu danego sektora. Europejski przemysł narzędzi projektowych i oprogramowania jest rozproszony i brakuje w nim głównych graczy, którzy mogliby pełnić rolę inicjatorów zmian. Wiele z elementów składowych technologii i narzędzi przeznaczonych jest na rynki, które jeszcze nie istnieją, co sprawia, że ich opracowywanie związane jest z wysokim ryzykiem. Na drodze do postępu stoi brak koordynacji celów badawczo-rozwojowych w przemyśle, powielanie podejmowanych wysiłków i niewystarczające wykorzystanie ograniczonych środków na badania.

Jedynie prawodawstwo wspόlnotowe może ustanowić operacyjne ramy badawczo-rozwojowe łączące korzyści integracji europejskiej ze zdolnością szybkiego przystosowania celów i polityk przemysłowych oraz z elastycznością w uczestnictwie państw członkowskich.

CELE

Z perspektywy ekonomicznej i technologicznej celem jest powołanie inicjatywy, aby zrealizować potencjał Europy na przyszłych rynkach inteligentnych produktów, procesów i usług oraz zająć pierwsze miejsce na świecie w dziedzinie technologii wbudowanych.

Z perspektywy polityki, cele są następujące:

1. Stworzyć jeden program badań i rozwoju o zasięgu europejskim , który będzie stymulowany przez przemysł

2. Udostępnić nowy mechanizm, który po raz pierwszy połączy środki krajowe, unijne i prywatne

3. Zwiększyć inwestycje na badania i rozwόj w Europie.

OPCJE POLITYKI I ANALIZA

Rozważono następujące dwie opcje polityki:

4. Brak istotnych zmian . Opcja ta oznacza kontynuację obecnych ustaleń roboczych.

5. „WIT ARTEMIS” – Wspόlne przedsięwzięcie na podstawie art. 171 Traktatu WE zakładającego wdrożenie „wspόlnej inicjatywy technologicznej” przy udziale przemysłu, Komisji Europejskiej i państw członkowskich oraz krajόw stowarzyszonych z siódmym programem ramowym, w oparciu o istniejącą platformę technologiczną ARTEMIS.

ODDZIAłYWANIE EKONOMICZNE

Korzyści ekonomiczne z osiągnięcia celόw technologicznych

Według przeprowadzonej analizy WIT ARTEMIS osiągnie zyski sięgające co najmniej 14,7 miliarda EUR rocznie poprzez redukcję projektu systemu i kosztów rozwoju do 2015 r., co jest równe minimum 55 tysiącom osobolat pracy w porównaniu ze scenariuszem zakładającym brak istotnych zmian. Wartość bieżąca netto tych zysków w 2006 r. szacowana jest na 109 miliardów EUR.

Oddziaływanie ekonomiczne wynikające z osiągnięcia kilku innych celów wyznaczonych w strategicznym programie badań jest trudniejsze do określenia pod względem ilościowym, choć może być znaczące, gdyż doprowadziłoby do stworzenia całkowicie nowych rynków.

Efekt dźwigni finansowej

Zaproponowana opcja zakładająca powołanie WIT ARTEMIS sprawi, że każde EUR wpłacone na ten cel przez Komisję przyniesie około 2 EUR na poziomie krajowym plus dodatkowe prywatne wysiłki badawcze, dając w sumie spodziewany całkowity efekt dźwigni w stosunku 1 do 7 EUR na rzecz wysiłków badawczo-rozwojowych. W przypadku wyboru opcji zakładającej brak istotnych zmian wkład Komisji nie będzie miał żadnego efektu dźwigni na poziomie krajowym i odpowiadałby około 0,5 EUR w środkach prywatnych.

Bardziej wydajne ramy badawczo-rozwojowe i innowacyjne dla przemysłu

WIT ARTEMIS stwarza podmiotom aktywnym na polu badawczo-rozwojowym solidne i skuteczne ramy usuwające niepewność finansowania charakteryzującą Eurekę. Na skutek uproszczenia procedur w ramach WIT każdy z projektów badawczo-rozwojowych zyska 6 miesięcy w porównaniu z opcją „brak istotnych zmian”. Procedury przygotowania wniosków i ich składania skrócą się o 50 %. W ten sposób WIT ARTEMIS przyczyni się do zaoszczędzenia 73 milionów EUR netto. Dalsze oszczędności powstaną dzięki usunięciu powielania wysiłków w zakresie sprawozdawczości i monitorowania, szacowane na około 52 miliony EUR. W sumie WIT ARTEMIS zaoszczędziłaby 125 milionów EUR w kosztach proceduralnych w porównaniu ze scenariuszem zakładającym brak zmian.

Uproszczenie procedur sprawia, iż wyniki badań szybko docierają na rynek. Jest to najbardziej znacząca korzyść wynikająca z wdrożenia WIT ARTEMIS. Co więcej, WIT zwiększy liczbę uczestników i nowych partnerów na niwie działań badawczo-rozwojowych.

Efektywniejsze zarządzanie wydatkami na cele badawczo-rozwojowe przez władze publiczne

Oczekiwane ~750 milionόw EUR krajowych środkόw wydane w ramach WIT ARTEMIS zostanie zagospodarowane przez wspólne procedury europejskie i plany prac tak, jak ma to miejsce w przypadku programu ramowego. Oczekuje się, że wpływ tych wydatków na PKB będzie podobny do wpływu, jaki mają wydatki na poziomie UE i dużo większy[14], niż w przypadku scenariusza zakładającego brak zmian, gdzie środki te zostałyby rozdysponowane według różnych priorytetów programów krajowych.

Szerzej zakrojone oddziaływanie ekonomiczne i socjalne

Wspόlne technologie opracowane w ramach WIT ARTEMIS stworzą równe szanse dla przemysłu opartego na „systemach wbudowanych”, co doprowadzi do zwiększonej konkurencji w stosunku do produktów i usług opartych na wspólnych platformach.

WIT ARTEMIS stworzy więcej dobrych stanowisk pracy, umożliwi inteligentniejszą pracę i usprawni produkcję, gdyż wiele programów zwiększy stopień automatyzacji i wsparcia dla operatorów maszyn, zwiększając tym samym wartość dodaną wielu stanowisk pracy. Część scenariuszy zastosowań przewidzianych w strategicznym programie badań ARTEMIS jest również silnie zorientowana społecznie (np. monitorowanie i zarządzanie środowiskiem naturalnym).

SPEłNIENIE KRYTERIÓW PRZEWIDZIANYCH DLA WSPÓLNEJ INICJATYWY TECHNOLOGICZNEJ

Wniosek spełnia wszystkie kryteria ustalone dla wspólnej inicjatywy technologicznej na mocy siódmego programu ramowego:

- Skala wpływu na konkurencyjność i rozwój przemysłu: „ Systemy wbudowane” są dla Europy technologią strategiczną , gdyż stanowią podstawę przyszłego rozwoju sektorów kluczowych dla pozycji ekonomicznej UE i są znaczącymi stymulatorami innowacji i wzrostu.

- Szczegółowe i jasne określenie realizowanego celu i oczekiwanych rezultatów: Strategiczny program badań ARTEMIS wyznacza konkretne cele przemysłowe , aby utrzymać czołową pozycję Europy w dziedzinie „systemów wbudowanych”, w celu zrealizowania potencjału UE na przyszłych rynkach inteligentnych produktów, procesów i usług.

- Niemożność osiągnięcia celu przy pomocy istniejących instrumentów: Choć UE będzie nadal inwestować w badania nad „systemami wbudowanymi” w ramach programu ramowego, to same instrumenty zazwyczaj wykorzystywane w ramach tego programu nie są w stanie zebrać środków na poziomie pozwalającym sprostać wyzwaniu inwestycyjnemu. Żaden z istniejących instrumentów nie może zebrać pod jednym dachem przemysłu, państw członkowskich i Wspólnoty.

- Wartość dodana uzyskana przez działanie na poziomie europejskim: WIT ARTEMIS stwarza ramy prawne i organizacyjne potrzebne, aby zachęcać wszystkich partnerów do długoterminowego zaangażowania. Tego typu ramy można ustanowić jedynie poprzez działanie na poziomie Wspólnoty , łącząc korzyści z integracji europejskiej ze zdolnością szybkiego przystosowania celów technologicznych i polityk przemysłowych oraz z elastycznością w uczestnictwie państw członkowskich.

- Intensywność zobowiązań przemysłu dotyczących finansów i zasobów: Przemysł zainwestował już wiele wysiłku w działania przygotowawcze i pokryje część kosztów operacyjnych WIT w wysokości 1 % całkowitych kosztów badań i rozwoju (szacowanych na około 2,7 miliarda EUR). Jeśli chodzi o wkład rzeczowy w projekty badawczo-rozwojowe, przemysł ma pokryć około 60 % kosztów .

- Znaczenie dla szerzej pojmowanych celów polityk, w tym korzyści dla społeczeństwa: Zrealizowanie celów technologicznych WIT ARTEMIS przyniesie bezpośrednie korzyści dla przemysłu europejskiego w wysokości przynajmniej 14,7 miliarda EUR rocznie do 2015 r. poprzez oszczędności uzyskane z obniżenia kosztów rozwoju. Dalszych korzyści pośrednich można oczekiwać z poprawy zyskowności w kategoriach zwiększenia udziału w rynku i dochodów, przejścia do segmentu produktów o wyższej wartości dodanej oraz poprawy długoterminowej konkurencyjności technologicznej.

- Zdolność przyciągania dodatkowego wsparcia ze źródeł krajowych oraz zdolność wykorzystania dźwigni finansowej w postaci obecnego lub przyszłego wsparcia finansowego ze strony przemysłu: WIT ARTEMIS wykorzystuje wsparcie finansowe Wspólnoty jako dźwignię, w celu zwiększenia wsparcia ze źródeł krajowych oraz skierowania go na wspólne cele i założenia, a także aby skuteczniej zachęcać przemysł do zwiększenia inwestycji. Przemysł jest gotów podwoić swoje środki na tym polu, na przestrzeni najbliższych lat. W przypadku całkowitego wsparcia Wspólnoty sięgającego 410 milionów EUR na działania badawczo-rozwojowe, WIT ARTEMIS powinna wygenerować siedmiokrotność tej kwoty , z czego 60 % pochodziłoby od przemysłu i innych podmiotów aktywnych na niwie badań i rozwoju.

WNIOSKI

Proponowana wspólna inicjatywa technologiczna w zakresie „systemόw wbudowanych” (WIT ARTEMIS) jest odpowiednim instrumentem do wdrożenia inicjatywy mającej na celu zrealizowanie potencjału Europy na przyszłych rynkach inteligentnych produktów, procesów i usług. WIT ARTEMIS odnosi się do najważniejszych postulatów agendy lizbońskiej: będzie dążyć do realizacji celów o wysokiej wartości strategicznej dla konkurencyjności UE; będzie wspierać zwiększenie inwestycji w tej dziedzinie ze strony przemysłu; umożliwi wykorzystanie wsparcia ze strony Wspólnoty jako dźwigni w celu skierowania środków ze źródeł krajowych, w sposób elastyczny na finansowanie wspólnych celów i założeń, tworząc prawdziwą europejską przestrzeń badawczą w tej dziedzinie; udostępni mechanizm, który zwiększy liczbę uczestników w pracach badawczo-rozwojowych, a przemysł zachęci do współdziałania na rzecz wspólnych celów i założeń tak, by osiągnąć większą „siłę nacisku” na sposób, w jaki wykorzystuje się i stosuje wyniki. Model zarządzania i działania WIT stwarza również odpowiednie ramy, aby połączyć systemy międzyrządowe (Eureka) i programy europejskie, pokonując przy tym ich słabości.

[1] 1982/2006/WE z 18.12.2006.

[2] SEC (88)1882

[3] {COM(2005) 488 wersja ostateczna}:„Badania naukowe i innowacje jako inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia - Wspólna koncepcja” - ocena wpływu

[4] „i2010” stanowi zintegrowane podejście do społeczeństwa informacyjnego i polityk audiowizualnych w UE.

[5] Komunikat Komisji COM(2006) 697, SEC(2006) 1467 - „Reformy gospodarcze i konkurencyjność: główne przesłania sprawozdania na temat europejskiej konkurencyjności w 2006 r.”.

[6] Embedded Computing, Fisher, Farabosch & Young. Fisher (2005) oraz Automotive Open System Architecture. http://www.autosar.org.

[7] Worldwide Trends and R&D Programmes in Embedded Systems (Światowe trendy i programy w zakresie badań i rozwoju w dziedzinie „systemów wbudowanych”) według FAST GmbH oraz Software Intensive Systems in the Future (Systemy programowe w przyszłości) według IDATE/TNO (2005)

[8] Software Intensive Systems in the Future, IDATE/TNO, 2005.

[9] Platforma technologiczna ARTEMIS, http://www.artemis-office.org/

[10] Worldwide Trends and R&D Programmes in Embedded Systems według FAST oraz Software Intensive Systems in the Future według IDATE i TNO (2005)

[11] Komunikat Komisji „i2010: Europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu i zatrudnienia”, Komisja Europejska, 2005.

[12] Około 380 milionów EUR rocznie

[13] Szósty program ramowy stanowił 5-6 % całkowitych środków publicznych na badania cywilne w UE.

[14] W perspektywie długoterminowej wydatki na poziomie programu ramowego mają o 89 % większy wpływ na PKB w przełożeniu na zainwestowane EUR niż środki zagospodarowane na poziomie krajowym: dokument roboczy służb Komisji załączony do wniosku w sprawie siódmego programu ramowego {COM(2005) 119 wersja ostateczna}, załącznik 1, str. 59.