[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 2.6.2010

KOM(2010) 291 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI

SPRAWOZDANIE ROCZNE ZA ROK 2009NA TEMAT STOSUNKÓW MIĘDZY KOMISJĄ EUROPEJSKĄ A PARLAMENTAMI NARODOWYMI

SPRAWOZDANIE KOMISJI

SPRAWOZDANIE ROCZNE ZA ROK 2009NA TEMAT STOSUNKÓW MIĘDZY KOMISJĄ EUROPEJSKĄ A PARLAMENTAMI NARODOWYMI

1. WPROWADZENIE

W 2009 r. miały miejsce wydarzenia ważne dla unijnych instytucji, w tym wybór nowego Parlamentu Europejskiego w czerwcu, koniec kadencji pierwszej komisji Barroso oraz wejście w życie traktatu lizbońskiego w dniu 1 grudnia. W stosunkach Komisji z parlamentami narodowymi w 2009 r. nastąpiło dalsze wzmocnienie dialogu politycznego (rozdział 2), przy czym stale wzrastała liczba opinii i uczestniczących w dialogu izb parlamentarnych; kontakty i wymiana poglądów między Komisją a parlamentami narodowymi na wszystkich poziomach były częste i owocne (rozdział 3); po obu stronach przeprowadzono również szczególnie intensywne przygotowania w kontekście wejścia w życie traktatu lizbońskiego i wdrażania jego nowych postanowień dotyczących parlamentów narodowych (rozdział 4).

Podczas gdy w poprzednim sprawozdaniu rocznym[1] zaprezentowano ogólny obraz stosunków ustępującej Komisji z parlamentami narodowymi, w niniejszym sprawozdaniu wskazano również nowe priorytety i ambicje Komisji w odniesieniu do rozwoju stosunków z parlamentami narodowymi w trakcie nadchodzącej kadencji.

2. Dialog polityczny

2.1. Udział parlamentów narodowych i główne tematy omawiane w opiniach

Niejednolite uczestnictwo

W 2009 r. parlamenty narodowe przesłały do Komisji w ramach dialogu politycznego 250 opinii (w porównaniu do 200 w 2008 r.), co jest znakiem wyraźnej tendencji wzrostowej. Pomiędzy wrześniem 2006 r. a grudniem 2009 r. otrzymano zatem w sumie 618 opinii od 35 zgromadzeń narodowych (spośród 40 istniejących) z 25 państw członkowskich.

Tak jak w poprzednich latach można było wyróżnić grupę izb szczególnie aktywnych, w szczególności: portugalskie Assembleia da Republica (47 opinii), czeski Senat (27), dwie niderlandzkie izby łącznie (19), szwedzki Riksdag (18), włoski Senat (17), niemiecki Bundesrat (16), brytyjska House of Lords (14), francuski Senat (12), duński Folketing (12), austriacki Bundesrat (10) oraz grecka Izba Reprezentantów (10). Z tych 12 parlamentów pochodziło około trzech czwartych wszystkich opinii parlamentów narodowych otrzymanych w 2009 r. W ciągu 2009 r. zwiększyła się w szczególności, w porównaniu do 2008 r., liczba opinii przygotowanych przez czeski Senat, włoski Senat, austriacki Bundesrat i grecką Izbę Reprezentantów, przy czym warto zauważyć, że austriacki Nationalrat oraz maltańska Izba Reprezentantów w 2009 r. po raz pierwszy wzięły udział w dialogu politycznym.

Z drugiej strony 10 izb nie przesłało w 2009 r. żadnej opinii, zaś udział 13 izb w dialogu politycznym ograniczony był do opinii przyjętych w ramach kontroli zgodności z zasadą pomocniczości koordynowanych przez COSAC. Od 2006 r. pięć zgromadzeń w ogóle nie uczestniczyło w dialogu politycznym – były to niższe i wyższe izby parlamentów Hiszpanii i Rumunii oraz wyższa izba parlamentu Słowenii ( Državni svet ). Należy jednakże podkreślić, że w większości przypadków izby, które uczestniczą w dialogu mniej aktywnie czynią tak celowo, ponieważ swoją rolę w sprawach europejskich definiują raczej w ramach kontroli swoich rządów, a nie Komisji.

Zakres opinii parlamentów narodowych

250 opinii wydanych przez parlamenty narodowe dotyczyło aż 139 dokumentów Komisji. Tylko 10 z tych 139 dokumentów było przedmiotem opinii czterech lub większej liczby zgromadzeń (nie licząc 3 wniosków objętych kontrolą zgodności z zasadą pomocniczości koordynowaną przez COSAC).

Komunikaty i wnioski, które przyciągnęły największą uwagę parlamentów dotyczyły programu sztokholmskiego[2] (8 opinii), dyrektywy w sprawie transgranicznej opieki zdrowotnej[3] (7[4]), dyrektywy w sprawie praw konsumentów[5] (6), decyzji ramowych w sprawie handlu ludźmi[6] (6) oraz niegodziwego wykorzystywania dzieci w celach seksualnych[7] (5), zielonych ksiąg w sprawie dochodzenia zbiorowych roszczeń konsumentów[8] (5) oraz mobilności edukacyjnej młodych ludzi[9] (5), komunikatu w sprawie europejskiego nadzoru finansowego[10] (4), dyrektywy ustanawiającej minimalne normy dotyczące przyjmowania osób ubiegających się o azyl[11] (4), a także rocznej strategii politycznej na rok 2010[12] (4).

Około połowa z 250 opinii otrzymanych w 2009 r. dotyczyła wniosków legislacyjnych, zaś druga połowa komunikatów Komisji lub dokumentów konsultacyjnych. W sprawie zielonych ksiąg wydano 36 opinii. Należy zauważyć, że bardzo aktywne parlamenty Szwecji i Danii uczestniczą w dialogu politycznym z Komisją – zgodnie ze swoimi procedurami wewnętrznymi – wyłącznie w odniesieniu do dokumentów o charakterze nieustawodawczym.

Zasadniczo większość opinii koncentrowała się na kwestiach politycznych, a tylko 13 opinii odnosiło się do dokumentów dotyczących programowania lub kwestii instytucjonalnych. Uwaga parlamentów narodowych skoncentrowana była na takich obszarach polityki jak sprawiedliwość, wolność i bezpieczeństwo (83 opinie, w tym opinie wydane w kontekście 2 kontroli zgodności z zasadą pomocniczości COSAC), zdrowie i ochrona konsumentów (38, w tym opinie wydane w kontekście kontroli zgodności z zasadą pomocniczości COSAC), transport i energia (22), edukacja i kultura (14), środowisko (12) i przedsiębiorstwa (10).

Publikacja opinii Komisji

W maju 2009 r. Komisja uruchomiła na portalu europa.eu specjalne strony internetowe[13], na których publikuje wszystkie opinie otrzymane od parlamentów narodowych w ramach dialogu politycznego, jak również odpowiedzi Komisji. Obecnie strony te zawierają wyłącznie opinie otrzymane w 2008 i 2009 r., trwają jednak prace nad stopniowym umieszczaniem tam opinii otrzymanych od rozpoczęcia dialogu politycznego z parlamentami narodowymi we wrześniu 2006 r.

2.2. Ocena opinii parlamentów narodowych i odpowiedzi Komisji

Znaczna większość opinii miała zasadniczo charakter pozytywny i przyjmowano w nich inicjatywy i wnioski Komisji z zadowoleniem, formułując jednocześnie konkretne uwagi i sugestie zmian oraz przedstawiając konstruktywną krytykę. Większość parlamentów narodowych dokonała w opiniach analizy istotnych zagadnień politycznych, komentując głównie ogólną treść wniosków Komisji; stosunkowo niewiele opinii zawierało uwagi na temat podstaw prawnych lub zasad pomocniczości i proporcjonalności.

Mniej niż 25 z 250 otrzymanych w 2009 r. opinii zawierało wątpliwości dotyczące stosowania zasady pomocniczości. Dotyczyły one ok. 15 dokumentów Komisji o charakterze ustawodawczym i nieustawodawczym. Izby, które wyraziły szczególne zainteresowanie kwestiami pomocniczości to francuski Senat, austriacki Bundesrat, niemiecki Bundesrat oraz parlamenty Niderlandów, Portugalii i Grecji. W niektórych opiniach, w których nie kwestionowano przestrzegania zasady pomocniczości jako takiej, wskazano na niewystarczające uzasadnienie zgodności danych wniosków z zasadą pomocniczości.

W odniesieniu do systemów dwuizbowych warto zauważyć, że w niektórych przypadkach dwie izby tego samego parlamentu miały różne zdania na temat oceny zgodności z zasadą pomocniczości. Na przykład dwie izby parlamentu niderlandzkiego nie zgadzały się w tej kwestii w odniesieniu do wniosku w sprawie sieci ostrzegania o zagrożeniach dla infrastruktury krytycznej (CIWIN)[14] oraz dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków[15], zaś dwie izby parlamentu francuskiego reprezentowały odmienne stanowiska na temat zgodności z zasadą pomocniczości wniosku w sprawie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych[16].

Należy również wspomnieć, że w 2009 r. Komisja otrzymała kilka opinii przyjętych przez parlamenty narodowe w kontekście trzech kontroli zgodności z zasadą pomocniczości koordynowanych przez COSAC: kontroli dotyczącej dyrektywy w sprawie norm jakości i bezpieczeństwa narządów ludzkich do przeszczepów[17], rozpoczętego w grudniu 2008 r.; kontroli dotyczącej decyzji ramowej w sprawie prawa do tłumaczenia ustnego i tłumaczenia pisemnego w postępowaniu karnym[18], rozpoczętego w lipcu 2009 r.; oraz kontroli dotyczącej rozporządzenia w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych i dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia[19], rozpoczętego w październiku 2009 r. W ramach wszystkich tych kontroli znaczna większość uczestniczących w nich izb potwierdziła zgodność wniosków z zasadą pomocniczości. W ramach pierwszej kontroli negatywną opinię na temat zastosowania zasady pomocniczości wydał tylko austriacki Bundesrat; w ramach drugiej kontroli oprócz austriackiego Bundesratu również parlamenty Irlandii i Malty zakwestionowały zgodność z zasadą pomocniczości, a 11 innych izb uznało argumenty Komisji przedstawione w uzasadnieniu za nie w pełni zadowalające; w trzecim przypadku tylko Senat Belgii wskazał na naruszenie zasady pomocniczości.

Dialog polityczny na temat kluczowych dokumentów

W świetle tego, że znaczna większość dokumentów Komisji nie została skomentowana przez więcej niż trzy izby, w poniższej analizie skoncentrowano się na zagadnieniach najbardziej reprezentatywnych i przywołano konkretne przykłady ilustrujące niektóre ustalenia.

- Program sztokholmski

Komunikat Komisji – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w służbie obywateli[20] (program sztokholmski) był przedmiotem szczególnej uwagi parlamentów narodowych w 2009 r. Osiem opinii przedłożono Komisji, zaś kilka kolejnych przesłano bezpośrednio do Parlamentu Europejskiego, który zorganizował wspólne posiedzenie międzyparlamentarne na ten temat w listopadzie 2009 r. We wszystkich otrzymanych opiniach wyrażono poparcie dla komunikatu Komisji. W znacznej większości z nich z zadowoleniem przyjęto, że jest to kolejny wieloletni program skoncentrowany jest wokół praw jednostki, który w centrum zainteresowania stawia obywateli. Kilka izb podniosło kwestię praw jednostki – najczęściej wskazywano na potrzebę ochrony prawa do prywatności. Wyrażano wątpliwości co do efektywności instrumentów mechanizmu wewnętrznego przesiedlania osób, wspólnej europejskiej wizy Schengen, utworzenia wspólnego systemu przyjmowania legalnych migrantów, faktu, że legalni migranci mieliby uzyskiwać prawa podobne do praw obywateli UE, jak również co do proponowanego zniesienia procedury exequatur . Podkreślano również konieczność zapewnienia przestrzegania zasady pomocniczości w obszarze ochrony ludności.

- Dyrektywa w sprawie praw konsumentów

Parlamenty narodowe wykazały podobne zainteresowanie wnioskiem Komisji dotyczącym dyrektywy w sprawie praw konsumentów[21], w odniesieniu do której Komisja otrzymała 6 opinii; w wielu z nich wyrażono poważne obawy. Pięć izb uznało ten wniosek za jest sprzeczny z zasadą pomocniczości ze względu na to, że wprowadzenie pełnej harmonizacji w niektórych obszarach prawa konsumenckiego i prawa umów uniemożliwi stosowanie prawa krajowego, które ich zdaniem zapewnia wyższy poziom ochrony konsumentów. Ponadto kilka izb uznało, że wniosek koncentruje się na ułatwianiu operacji transgranicznych zamiast na ochronie praw konsumentów. Parlamenty narodowe zakwestionowały również wybór podstawy prawnej i uznały, że ocena skutków regulacji jest niewystarczająca, w szczególności ze względu na brak konkretnych danych statystycznych, które stanowiłyby podstawę wniosku; zakwestionowano także wyłączenie z zakresu wniosku towarów cyfrowych i zasad dotyczących wyłącznie usług.

- Dyrektywa w sprawie transgranicznej opieki zdrowotnej

W przypadku dyrektywy w sprawie stosowania praw pacjenta w transgranicznej opiece zdrowotnej[22] trzy spośród siedmiu przedstawionych opinii[23] zawierały wątpliwości lub bardziej ogólne uwagi związane z aspektami pomocniczości. Kilka izb uznało, że wniosek Komisji może podważyć zdolność zarządzania przez państwa członkowskie zasobami służby zdrowia, jak również utrzymywania przez państwa członkowskie równowagi finansowej w systemach zabezpieczenia społecznego. Parlamenty narodowe wskazały przykładowo, że w ocenie skutków regulacji nie podkreślono zagrożenia, które państwa członkowskie mogą napotkać ze względu na utratę kontroli nad przepływami pacjentów. Podkreśliły one również, że tylko państwa członkowskie mogą dokonać oceny wpływu wniosku na finansowanie i organizację krajowych systemów opieki zdrowotnej i wezwały do usunięcia przepisu, zgodnie z którym Komisja może sporządzić wytyczne ułatwiające określenie przez państwa członkowskie standardów jakości i bezpieczeństwa opieki zdrowotnej.

- Europejski nadzór finansowy

Inna kwestią, której parlamenty narodowe poświęciły dużo uwagi w 2009 r. był kryzys finansowy – cztery izby skomentowały komunikat Komisji w sprawie europejskiego nadzoru finansowego[24]. Niektóre spośród parlamentów narodowych wypowiadających się na temat tego dokumentu podkreślały, że w perspektywie długoterminowej nadzorem finansowym będzie musiał zająć się organ europejski posiadający uprawnienia do podejmowania wiążących decyzji i że system zaproponowany przez Komisję powinien zostać poddany przeglądowi w ciągu dwóch lub trzech lat. Jeden parlament narodowy nie podzielał tego poglądu i nie był gotowy zaakceptować zmniejszenia zadań krajowych organów nadzoru. Popierał za to ramy regulacyjne dla transnarodowej działalności dużych operatorów finansowych.

- Zielone księgi w sprawie dochodzenia zbiorowych roszczeń i mobilności edukacyjnej młodych ludzi

Komisja otrzymała od pięciu izb opinie na temat zielonej księgi w sprawie dochodzenia zbiorowych roszczeń konsumentów[25], z czego cztery miały podobny wydźwięk, ponieważ podkreślano w nich, że nie zachodzi potrzeba ustanowienia wiążących uregulowań na skalę europejską w tym zakresie i sugerowano przyjęcie jedynie bardzo konkretnie ukierunkowanych przepisów lub wręcz środków „prawa miękkiego”. Tylko jeden parlament narodowy wezwał do wprowadzenia wiążących ustaleń dotyczących dochodzenia zbiorowych roszczeń (wspólny system UE). Należy odnotować, że jeden parlament narodowy po otrzymaniu od Komisji pierwszej odpowiedzi wydał drugą opinię w kwestii roszczeń zbiorowych, w której, podtrzymując swoje ogólne zastrzeżenia co do prawodawstwa UE w tym obszarze, wyraził uznanie dla zapewnień Komisji, że żadna przyszła inicjatywa nie będzie stanowić podstawy dla powstania „przemysłu” sporów sądowych, tak jak ma to miejsce w niektórych krajach pozaeuropejskich.

Pięć izb przedstawiło poglądy na temat zielonej księgi dotyczącej promowania mobilności edukacyjnej młodych ludzi[26], udzielając szerokiego poparcia dla inicjatywy Komisji i celów zawartych w zielonej księdze. Parlamenty narodowe uznały, że mobilność transnarodowa nie powinna być zarezerwowana wyłącznie dla młodych ludzi, biorąc pod uwagę, że promowanie uczenia się przez całe życie jest jednym z kluczowych celów Komisji. Parlamenty podkreśliły również, że programy europejskie powinny być elastyczne pod względem czasu trwania, terminów i możliwości uczestnictwa; wskazały także, że należy poświęcić szczególną uwagę podniesieniu poziomu znajomości języków obcych wśród młodych ludzi oraz uznaniu studiów za podstawowy warunek mobilności. Niektóre izby zachęcały Komisję do włączenia do nowej strategii lizbońskiej promowania mobilności w kontekście przyuczania do zawodu.

Odpowiedzi Komisji na opinie parlamentów narodowych

Odpowiedzi Komisji na opinie parlamentów narodowych podpisuje wiceprzewodniczący Komisji odpowiedzialny za stosunki z parlamentami narodowymi, po formalnym przyjęciu przez Komisję, co następuje po wstępnych konsultacjach wszystkich zaangażowanych gabinetów i służb. W odpowiedziach skierowanych do parlamentów narodowych Komisja często podejmuje próby lepszego wyjaśnienia wstępnych wniosków, podając w miarę możliwości szczegółowe przykłady uzasadniające przyjęte stanowisko. W stosownych przypadkach odpowiedzi zawierają również reakcje na konkretne uwagi i sugestie parlamentów oraz wskazanie, czy Komisja może je wziąć pod rozwagę. Oczywiste jest, że odpowiedzi Komisji muszą zawsze odzwierciedlać równowagę instytucjonalną przewidzianą w traktatach i przestrzegać jej zasad. Odpowiedzi te są również w znacznym stopniu uzależnione od terminu przedłożenia danej opinii oraz – w przypadku dokumentów ustawodawczych – etapu procedury międzyinstytucjonalnej.

Odpowiedzi na zielone księgi i inne dokumenty konsultacyjne są zazwyczaj ograniczone pod względem zakresu, jeśli nadal trwają konsultacje lub jeśli ich wyniki nie zostały jeszcze poddane ocenie.

3. Kontakty i wizyty

Podobnie jak w poprzednich latach komisarze i ich służby wykazywali się szczególną aktywnością i zaangażowaniem w kontaktach i wymianie poglądów z przedstawicielami parlamentów narodowych. Oprócz licznych spotkań dwustronnych pomiędzy członkami Komisji a parlamentami narodowymi Komisja uczestniczyła na poziomie politycznym we wszystkich głównych posiedzeniach międzyparlamentarnych zorganizowanych w 2009 r., a mianowicie w konferencji marszałków parlamentów UE w lutym w Paryżu, spotkaniu przewodniczących COSAC w lutym w Pradze i w lipcu w Sztokholmie, sesjach plenarnych COSAC w maju w Pradze i w październiku w Sztokholmie, jak również spotkaniach międzyparlamentarnych w lutym i listopadzie w Brukseli.

Ponadto służby Komisji regularnie spotykały się ze swoimi odpowiednikami w parlamentach narodowych, zarówno w ramach regularnych spotkań ze stałymi przedstawicielami parlamentów narodowych w Brukseli (12 regularnych spotkań w 2009 r. oraz półdniowe seminarium zorganizowane przez Komisję w czerwcu), jak i na konferencjach i posiedzeniach zorganizowanych przez różne zgromadzenia w ich stolicach czy też na różnych warsztatach tematycznych zorganizowanych przez Parlament Europejski dla przedstawicieli parlamentów narodowych. Na szczególne podkreślenie zasługuje pierwsze uczestnictwo służb Komisji z Sekretariatu Generalnego w posiedzeniu Rady IPEX w październiku w Kopenhadze, jak również wystąpienie Sekretarz Generalnej Komisji na posiedzeniu sekretarzy generalnych parlamentów UE w grudniu w Brukseli, kilka dni po wejściu w życie traktatu lizbońskiego.

Kontakty i wymiana poglądów pomiędzy Komisją a parlamentami narodowymi w 2009 r. dotyczyły głównie wejścia w życie i wdrażania traktatu lizbońskiego, kwestii odnoszących się do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, a także zagadnień związanych z kryzysem ekonomiczno-finansowym.

4. Traktat lizboński

Traktat lizboński, który wszedł w życie dnia 1 grudnia 2009 r., znacznie zwiększył rolę odgrywaną przez parlamenty narodowe na poziomie UE. Po raz pierwszy parlamenty narodowe są wspomniane w głównym tekście Traktatu. Artykuł 12 TFUE stanowi wyraźnie, że „parlamenty narodowe aktywnie przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania Unii”. Następnie w artykule tym wymieniono szereg nowych praw, które są wyrazem kluczowego znaczenia parlamentów narodowych w demokratycznej konstrukcji Unii.

Najbardziej wyrazistym spośród nowych praw parlamentów narodowych jest niewątpliwie ich odpowiedzialność za czuwanie „nad poszanowaniem zasady pomocniczości zgodnie z procedurami przewidzianymi w Protokole [nr 2]”, powszechnie znana pod nazwą „mechanizmu kontroli zasady pomocniczości” lub „procedury żółtej i pomarańczowej kartki”. W ramach tego mechanizmu istnieje możliwość, by prawodawca wstrzymał zwykłą procedurę ustawodawczą, jeśli pewna liczba parlamentów narodowych kwestionuje zgodność danego wniosku legislacyjnego z zasadą pomocniczości.

Jeśli chodzi o wdrażanie nowych postanowień Traktatu dotyczących parlamentów narodowych, a w szczególności mechanizmu kontroli pomocniczości, pod koniec listopada 2009 r. Komisja przyjęła wewnętrzne ustalenia, dzięki którym może skutecznie stosować ten nowy instrument od dnia wejścia w życie Traktatu. O procedurach tych poinformowano parlamenty narodowe i prawodawcę wspólnym pismem Przewodniczącego i Wiceprzewodniczącej Komisji skierowanym dnia 1 grudnia do przewodniczących 40 izb parlamentarnych oraz Parlamentu Europejskiego i Rady[27]. Komisja sformułowała te ustalenia w świetle licznych dyskusji przeprowadzonych w poprzednich latach na poziomie politycznym i na poziomie służb z parlamentami narodowymi i zapewniła, że uwzględniono w nich wszystkie istotne kwestie podnoszone przez parlamenty narodowe. W miarę zdobywania doświadczenia w tej kwestii w nadchodzących miesiącach może powstać potrzeba dostosowania niektórych aspektów tych ustaleń.

W piśmie z dnia 1 grudnia Komisja podkreśliła przede wszystkim, że uznaje mechanizm kontroli zasady pomocniczości za działanie o charakterze politycznym – a nie czysto rachunkowym – wyraziła pewność, że parlamenty narodowe będą wykorzystywać ten instrument w sposób odpowiedzialny i konstruktywny oraz zapowiedziała wprowadzenie właściwych środków mających na celu ułatwienie korzystania z tego nowego instrumentu jako praktycznego narzędzia dla parlamentów narodowych. Zarówno pismo, jak i ogólne podejście Komisji zostały bardzo dobrze przyjęte przez parlamenty narodowe.

W ciągu dwóch miesięcy po wejściu w życie nowego traktatu nie przyjęto żadnych istotnych wniosków legislacyjnych, ponieważ ustępująca Komisja pomiędzy 1 listopada 2009 r. a 10 lutego 2010 r. zajmowała się głównie sprawami bieżącymi. Pierwsze wnioski objęte mechanizmem kontroli zasady pomocniczości zostały przyjęte i przekazane parlamentom narodowym dopiero na początku lutego 2010 r.

5. Perspektywy

Komisja angażuje się w sprawne i skuteczne wdrażanie postanowień traktatu lizbońskiego dotyczących parlamentów narodowych, w szczególności postanowień dotyczących mechanizmu kontroli zasady pomocniczości. Będzie to jednym z priorytetów obecnej Komisji w kontekście zdefiniowania jej stosunków z parlamentami narodowymi.

Równolegle na bardziej ogólnej płaszczyźnie kluczowe znaczenie mieć będzie wzmocnienie partnerstwa z parlamentami narodowymi poprzez usprawnienie i rozwój dialogu politycznego przy pełnym poszanowaniu równowagi instytucjonalnej na poziomie UE. Kontynuacja tego dialogu umożliwi obydwu stronom zaangażowanie się w szerszą wymianę poglądów o charakterze bardziej politycznym, nieograniczoną tylko do wniosków legislacyjnych i wychodzącą daleko poza kwestię pomocniczości. Komisja będzie więc nadal starannie badać wszystkie opinie, które otrzyma od parlamentów narodowych w przekonaniu, że taka konstruktywna i skuteczna komunikacja dodatkowo wzmocni stosunki pomiędzy instytucjami europejskimi a obywatelami w całej Europie.

Komisja jest zdania, że mechanizm kontroli zasady pomocniczości i dialog polityczny są nierozerwalnie ze sobą związane, ponieważ mechanizm jest częścią szerszych stosunków politycznych pomiędzy Komisją a parlamentami narodowymi. Parlamenty narodowe przyjęły to podejście z dużym zadowoleniem, biorąc pod uwagę, że wcześniej w swoich opiniach rozpatrywały one dokumenty Komisji raczej pod względem merytorycznym niż pod względem kwestii dotyczących pomocniczości.

Poprzez wzmocnienie partnerstwa politycznego z parlamentami narodowymi Komisja pragnie poprawić proces kształtowania polityki, zarówno w odniesieniu do środków ustawodawczych, jak i środków o charakterze nieustawodawczym; kolejnym jej celem jest ściślejsze zaangażowanie parlamentów narodowych w sprawy europejskie, z których większość stała się w ostatnich latach sprawami wewnętrznymi, dzięki czemu Europa zbliżyła się do swoich obywateli; Komisja chce również w większym stopniu zrozumieć dynamikę i procesy w poszczególnych państwach.

Jeśli chodzi o poprawę procesu kształtowania polityki, prawdą jest, że nie zawsze można łatwo zmierzyć rzeczywisty wpływ opinii parlamentów narodowych na dany ostateczny akt ustawodawczy. Ważna jest jednak świadomość, że obecnie Komisja może negocjować dokumenty o charakterze ustawodawczym z prawodawcami przy pełnej świadomości opinii wyrażanych przez parlamenty narodowe. Podobnie, decydując o swoim stanowisku, którego będzie bronić w Parlamencie Europejskim i Radzie, Komisja może posiłkować się opiniami wyrażanymi przez parlamenty narodowe na temat danej sprawy. W wielu przypadkach opinie wyrażane przez parlamenty narodowe znajdują odzwierciedlenie w procesie legislacyjnym w Parlamencie Europejskim lub Radzie, co wyraźnie wskazuje na wartość dodaną opinii parlamentów narodowych: jeśli są one przekazywane w terminie, mogą odgrywać rolę systemu wczesnego ostrzegania, stanowiąc przegląd głównych stanowisk w sprawie wniosku Komisji, co później często znajduje odzwierciedlenie w procesie legislacyjnym. Oczywiście jeśli opinie przesyłane są szczególnie późno i przedstawia je zaledwie kilka parlamentów krajowych, ich wpływ na bieżące dyskusje międzyinstytucjonalne pozostaje raczej niewielki.

W ciągu ostatnich pięciu lat stosunki Komisji z parlamentami narodowymi uległy istotnej zmianie – stały się bliższe i bardziej merytoryczne. Tendencja ta będzie zachowana w ramach traktatu lizbońskiego. Parlamenty narodowe odgrywają obecnie znacznie ważniejszą rolę na poziomie UE i mogą się dzięki temu stać kluczowymi podmiotami, których opinii instytucje UE nie będą mogły lekceważyć. W ten sposób parlamenty narodowe szybko staną się integralną częścią procesów decyzyjnych za poziomie UE.

Niezależnie od tego możliwy jest dalszy rozwój stosunków, i to po obu stronach. Kluczowym celem pozostanie wykorzystanie potencjału tego partnerstwa politycznego i nawiązanie jeszcze bardziej konstruktywnych stosunków. Komisja będzie ściśle monitorować prawidłowość wdrażania postanowień nowego Traktatu dotyczących parlamentów narodowych i w tym kontekście będzie przykładać szczególną wagę do spełniania wymogów związanych z zasadą pomocniczości zawartych w protokole 2. Ponadto Komisja pragnie zachęcić te parlamenty narodowe, które nie uczestniczą jeszcze w dialogu politycznym, do zaangażowania się w aktywną wymianę poglądów z Komisją. Komisja chce również ściślej zaangażować parlamenty narodowe we wdrażanie strategii „Europa 2020” i jest gotowa zbadać możliwości w zakresie metod współpracy dotyczącej wykonania budżetu UE, w szczególności w odniesieniu do zwalczania nadużyć finansowych. W obydwu tych obszarach Komisja liczy na aktywne wsparcie parlamentów narodowych w osiąganiu swoich celów. Ponadto Komisja będzie przywiązywać szczególną wagę do otrzymywania od parlamentów narodowych regularnych i rzeczowych informacji dotyczących kwestii programowania. W tym względzie Komisja planuje przedstawiać program prac Komisji stałym przedstawicielom parlamentów narodowych niezwłocznie po jego przyjęciu. Komisja zobowiązuje się również do udzielania pełnych odpowiedzi na informacje i wnioski COSAC.

W kwestii nowych postanowień Traktatu dotyczących zaangażowania parlamentów narodowych w polityczny monitoring i ocenę działań Europolu i Eurojustu Komisja jest świadoma oczekiwań parlamentów narodowych w zakresie przeprowadzania z nimi należytych konsultacji przez Komisję przed przedstawieniem wniosków dotyczących poszczególnych rozporządzeń, które zostały włączone do programu prac Komisji na rok 2010. Przed przedłożeniem tych nowych wniosków Komisja dokona dokładnej oceny wdrożenia istniejących decyzji dotyczących Eurojustu i Europolu i przeprowadzi konsultacje wśród wszystkich zainteresowanych stron. Parlamenty narodowe zostaną ściśle włączone w prace przygotowawcze.

Komisja jest zdecydowana nadal promować rolę parlamentów narodowych, zachowując dla nich główne miejsce w swojej agendzie instytucjonalnej i politycznej.

Liczba otrzymanych opinii w podziale na kraje/izby parlamentarne

Razem |

PORTUGALIA | Assembleia da Republica | 47 |

REPUBLIKA CZESKA | Senát | 27 |

SZWECJA | Riksdagen | 18 |

WŁOCHY | Senato della Repubblica | 17 |

NIEMCY | Bundesrat | 16 |

ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO | House of Lords | 14 |

DANIA | Folketinget | 12 |

FRANCJA | Sénat | 12 |

GRECJA | Vouli ton Ellnion | 10 |

AUSTRIA | Bundesrat | 10 |

WŁOCHY | Camera dei Deputati | 9 |

NIDERLANDY | Obydwie izby | 8 |

NIDERLANDY | Tweede Kamer Staten Generaal | 7 |

IRLANDIA | Oireachtas | 6 |

NIDERLANDY | Eerste Kamer Staten Generaal | 4 |

AUSTRIA | Nationalrat | 4 |

NIEMCY | Bundestag | 3 |

ŁOTWA | Saeima | 3 |

LITWA | Seimas | 3 |

LUKSEMBURG | Chambre des Députés | 3 |

WĘGRY | Országgyűlés | 3 |

BELGIA | Chambre des Répresentants | 2 |

BELGIA | Sénat | 2 |

BUŁGARIA | Narodno Sabranie | 2 |

FRANCJA | Assemblée Nationale | 2 |

SŁOWENIA | Državni zbor | 2 |

REPUBLIKA CZESKA | Poslanecká sněmovna | 1 |

ESTONIA | Riigikogu | 1 |

CYPR | House of Representatives | 1 |

MALTA | House of Representatives | 1 |

HISZPANIA | Congreso de los Diputados | 0 |

HISZPANIA | Senado | 0 |

POLSKA | Senat | 0 |

POLSKA | Sejm | 0 |

RUMUNIA | Camera Deputaților | 0 |

RUMUNIA | Senatul | 0 |

FINLANDIA | Eduskunta | 0 |

SŁOWENIA | Državni svet | 0 |

SŁOWACJA | Národná rada | 0 |

ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO | House of Commons | 0 |

Razem |

RAZEM | 250 |

Liczba opinii otrzymanych w 2009 r. w podziale na dyrekcje generalne

Odpowiedzialna DG | RAZEM |

Sprawiedliwość, wolność i bezpieczeństwo | 83 |

Zdrowie i konsumenci | 38 |

Energia i transport | 22 |

Edukacja i kultura | 14 |

Sekretariat Generalny | 14 |

Środowisko | 12 |

Przedsiębiorstwa i przemysł | 10 |

Rynek wewnętrzny i usługi | 9 |

Zatrudnienie, sprawy społeczne i równość szans | 7 |

Badania naukowe | 7 |

Służba prawna | 6 |

Polityka regionalna | 5 |

Rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich | 4 |

Podatki i unia celna | 4 |

Społeczeństwo informacyjne i media | 4 |

Gospodarka morska i rybołówstwo | 4 |

Stosunki zewnętrzne | 3 |

Sprawy gospodarcze i finansowe | 2 |

Eurostat | 1 |

Rozszerzenie | 1 |

Budżet | 0 |

Konkurencja | 0 |

Handel | 0 |

Rozwój | 0 |

Razem | 250 |

Dokumenty Komisji, których dotyczyła największa liczba opinii w 2009 r.[28]

Dokument Komisji | Tytuł | Liczba opinii |

COM(2009)262 | Komunikat Komisji – Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w służbie obywateli | 8 |

COM(2008)414 | Wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie stosowania praw pacjenta w transgranicznej opiece zdrowotnej | 7 |

COM(2008)614 | Wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie praw konsumentów | 6 |

COM(2009)136 | Wniosek dotyczący decyzji ramowej w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi i zwalczania tego procederu oraz w sprawie ochrony pokrzywdzonych | 6 |

COM(2009)135 | Wniosek dotyczący decyzji ramowej w sprawie zwalczania seksualnego wykorzystywania i niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych oraz pornografii dziecięcej | 5 |

COM(2008)794 | Zielona księga w sprawie dochodzenia zbiorowych roszczeń konsumentów | 5 |

COM(2009)329 | Zielona księga – Promowanie mobilności edukacyjnej młodych ludzi | 5 |

COM(2009)252 | Komunikat dotyczący europejskiego nadzoru finansowego | 4 |

COM(2008)815 | Wniosek dotyczący dyrektywy ustanawiającej minimalne normy dotyczące przyjmowania osób ubiegających się o azyl | 4 |

COM(2009)73 | Komunikat dotyczący rocznej strategii politycznej na rok 2010 | 4 |

[1] COM(2009)343.

[2] COM(2009) 262.

[3] COM(2008) 414.

[4] Należy zauważyć, że trzy z siedmiu opinii otrzymano pod koniec 2008 r.

[5] COM(2008) 614.

[6] COM(2009) 136.

[7] COM(2009) 135.

[8] COM(2008) 794.

[9] COM(2009) 329.

[10] COM(2009) 252.

[11] COM(2008) 815.

[12] COM(2009) 73.

[13] http://ec.europa.eu/dgs/secretariat_general/relations/relations_other/npo/index_pl.htm

[14] COM(2008) 676.

[15] COM(2008) 780.

[16] COM(2008) 543.

[17] COM(2008) 818.

[18] COM(2009) 338.

[19] COM(2009) 154.

[20] COM(2009) 262.

[21] COM(2008) 614.

[22] COM(2008) 414.

[23] Trzy z siedmiu opinii otrzymano pod koniec 2008 r.

[24] COM(2009) 252.

[25] COM(2008) 794.

[26] COM(2009) 329.

[27] http://ec.europa.eu/dgs/secretariat_general/relations/relations_other/npo/index_pl.htm

[28] Bez trzech wniosków, w stosunku do których przeprowadzono kontrole zgodności z zasadą pomocniczości koordynowane przez COSAC.