[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 23.7.2008

KOM(2008) 486 wersja ostateczna

CZWARTE SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie utrzymywania przez niektóre państwa trzecie obowiązku wizowego z naruszeniem zasady wzajemności zgodnie z art. 1 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 539/2001 wymieniającego państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych, oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu, zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 851/2005 w odniesieniu do mechanizmu wzajemności

CZWARTE SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie utrzymywania przez niektóre państwa trzecie obowiązku wizowego z naruszeniem zasady wzajemnościzgodnie z art. 1 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 539/2001 wymieniającego państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych, oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu, zmienionego rozporządzeniem (WE) nr 851/2005 w odniesieniu do mechanizmu wzajemności

SPIS TREŚCI

I. Wprowadzenie 3

II. Wyniki uzyskane od czasu trzeciego sprawozdania Komisji na temat wzajemności 3

1. Występowanie pełnej wzajemności 3

1.1. Izrael 3

1.2. Malezja 4

1.3. Paragwaj 4

2. Dalsze postępy w kwestii wzajemności od czasu sprawozdania z dnia 13 września 2007 r. 4

2.1. Australia 4

2.2. Brazylia 4

2.3. Państwo Brunei Darussalam 4

2.4. Kanada 4

3. Brak postępów w kwestii wzajemności od czasu sprawozdania z dnia 13 września 2007 r. 4

3.1. Japonia 4

3.2. Panama 4

3.3. Singapur 4

3.4. Stany Zjednoczone Ameryki 4

III. Wnioski 4

I. WPROWADZENIE

Rozporządzenie Rady (WE) nr 539/2001 z dnia 15 marca 2001 r. wymieniające państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych (załącznik I do rozporządzenia, zwany dalej „listą negatywną”), oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu (załącznik II do rozporządzenia, zwany dalej „listą pozytywną”)[1], zmienione rozporządzeniem Rady (WE) nr 851/2005 z dnia 2 czerwca 2005 r.[2], stanowi podstawowy instrument naszej wspólnej polityki wizowej i przewiduje także mechanizm wzajemności w przypadkach, w których państwo trzecie figurujące na liście pozytywnej utrzymuje lub wprowadza obowiązek wizowy dla obywateli jednego państwa członkowskiego lub większej ich liczby. Pełny opis funkcjonowania tego mechanizmu przedstawiono w pierwszym[3] i w drugim[4] sprawozdaniu na temat wzajemności.

W 2007 r. w swoim trzecim sprawozdaniu[5] Komisja stwierdziła, że dialog z państwami trzecimi w ramach nowego mechanizmu wzajemności okazał się skuteczny. Udało się uzyskać pełną wzajemność w przypadku Nowej Zelandii i Meksyku. Osiągnięto również istotny postęp w dialogu z Australią. Ponadto wkrótce mają rozpocząć się negocjacje z Brazylią w związku z kompleksową umową w sprawie zniesienia obowiązku wizowego. Niemniej w odniesieniu do Kanady i Stanów Zjednoczonych stwierdzono brak znaczącego postępu. Jeżeli sytuacja ta nie zmieni się, można będzie rozważyć podjęcie odpowiednich działań retorsyjnych.

W swoich konkluzjach z dnia 18 września 2007 r. Rada odnotowała sprawozdanie Komisji oraz zaznaczyła, że rozmowy będą kontynuowane przez przedstawicieli właściwych organów Rady.

W obecnym czwartym sprawozdaniu podsumowano strategie podejmowane przez Komisję, począwszy od września 2007 r., wobec państw trzecich figurujących na liście pozytywnej, które w dalszym ciągu wymagają posiadania wiz od obywateli jednego państwa członkowskiego lub większej ich liczby.

II. Wyniki uzyskane od czasu trzeciego sprawozdania Komisji na temat wzajemności

Po przedłożeniu trzeciego sprawozdania Radzie w dniu 18 września 2007 r. Komisja aktywnie wznowiła działania.

1. Występowanie pełnej wzajemności

1.1. Izrael

Zgłoszenie: Rumunia

W dniu 1 marca 2008 r. weszło w życie rozporządzenie dotyczące wjazdu na terytorium Izraela (zwolnienie z obowiązku posiadania wizy) (zmiana 5768-2008), które przewiduje, że wszyscy obywatele rumuńscy są zwolnieni z obowiązku posiadania wizy przy wjeździe na terytorium Izraela w przypadku pobytu krótkoterminowego.

Ocena

Uzyskano pełną wzajemność w zakresie zniesienia obowiązku wizowego wobec wszystkich państw członkowskich i państw stowarzyszonych.

1.2. Malezja

Zgłoszenie: Bułgaria

W dniu 21 stycznia 2008 r.[6] Bułgaria poinformowała Komisję, że począwszy od 18 grudnia 2007 r. obywatele bułgarscy są zwolnieni z obowiązku wizowego przy wjeździe na terytorium Malezji w przypadku pobytu krótkoterminowego.

Ocena

Uzyskano pełną wzajemność w zakresie zniesienia obowiązku wizowego wobec wszystkich państw członkowskich i państw Schengen.

1.3. Paragwaj

Zgłoszenia: Bułgaria, Rumunia

Bułgaria powiadomiła Komisję, że o wejściu w życie w dniu 27 marca 2008 r.[7] umowy w sprawie zniesienia obowiązku wizowego między Bułgarią i Paragwajem podpisanej w dniu 17 marca 2006 r. W rezultacie obywatele Bułgarii nie mają obowiązku posiadania wizy przy wjeździe do Paragwaju w przypadku pobytu krótkoterminowego. W dniu 10 sierpnia 2007 r. władze Paragwaju powiadomiły Komisję, że zgodnie z dekretem nr 1038 z dnia 17 maja 2007 r. obywatele rumuńscy nie mają obowiązku posiadania wizy przy wjeździe do Paragwaju.

Ocena

Uzyskano pełną wzajemność w zakresie zniesienia obowiązku wizowego wobec wszystkich państw członkowskich i państw Schengen.

2. Dalsze postępy w kwestii wzajemności od czasu sprawozdania z dnia 13 września 2007 r.

2.1. Australia

Obecna sytuacja

Australia wymaga elektronicznego pozwolenia na wjazd (ang. Electronic Travel Authority, ETA) od obywateli 14 państw członkowskich (Austrii, Belgii, Danii, Finlandii, Francji, Grecji, Hiszpanii, Luksemburga, Malty, Niderlandów, Niemiec, Portugalii, Szwecji i Włoch) oraz od obywateli Islandii i Norwegii.

Od 11 państw członkowskich (Bułgarii, Cypru, Estonii, Litwy, Łotwy, Polski, Republiki Czeskiej, Rumunii, Słowacji, Słowenii i Węgier) wymagana jest wiza elektroniczna (e676). Obywatele wszystkich tych 11 państw członkowskich objęci są tzw. uproszczonym mechanizmem wydawania wiz (bliższe wyjaśnienia dotyczące wizy elektronicznej i uproszczonego mechanizmu wydawania wiz znajdują się w załączniku 2 do pierwszego sprawozdania na temat wzajemności[8]).

Działania podjęte w celu zapewnienia wzajemności

Od czasu sprawozdania z 13 września 2007 r. Australia zapewniła stosowania uproszczonego mechanizmu wydawania wiz wobec pozostałych czterech państw członkowskich: Słowacji od 20 marca 2008 r. oraz Bułgarii, Polski i Rumunii od 16 czerwca 2008 r.

Australia przesunęła wprowadzenie systemu eVisitors z połowy 2008 r. na październik 2008 r. Wszystkie państwa członkowskie, w tym stowarzyszone państwa Schengen, bez względu na swój status, będą pierwszymi państwami, które skorzystają z systemu eVisitors.

Zgodnie z informacjami otrzymanymi od Australijskiego Ministerstwa ds. Imigracji i Obywatelstwa (DIAC) system eVisitors oferuje następujące korzyści:

- pozwala turystom i biznesmenom na pobyt trwający maksymalnie trzy miesiące przy każdym wjeździe;

- wiza eVisitor będzie ważna przez 12 miesięcy od dnia jej przyznania;

- wnioski w ramach usługi eVisitor składa się przez Internet; nie są pobierane żadne opłaty.

Ocena

Komisja z zadowoleniem przyjmuje objęcie Bułgarii, Polski, Rumunii i Słowacji uproszczonym mechanizmem wydawania wiz. Oznacza to, że wszystkie państwa członkowskie albo korzystają z uproszczonego mechanizmu wydawania wiz albo potrzebują ETA.

Komisja oczekuje wdrożenia systemu eVisitors, ponieważ będzie to oznaczało równe traktowanie wszystkich państw członkowskich. Niemniej jednak Komisja będzie ściśle monitorowała stosowanie systemu eVisitors, aby zagwarantować, że zapewnia on równe traktowanie także w praktyce. Po uzyskaniu wszystkich informacji na temat systemu eVisitors Komisja dokona oceny tego, czy system ten odpowiada procedurze ubiegania się o wizę Schengen zdefiniowanej we wspólnych instrukcjach konsularnych.

2.2. Brazylia

Obecna sytuacja

Obywatele pięciu państw członkowskich, tj. Cypru, Estonii, Litwy, Łotwy i Malty, w dalszym ciągu muszą posiadać wizję przy wjeździe do Brazylii.

Notą werbalną nr 9752 z dnia 7 listopada 2007 r.[9] Rumunia poinformowała Komisję, że w związku z wejściem w życie umowy między rządem Rumunii i rządem Federacyjnej Republiki Brazylii o zniesieniu systemu wizowego, począwszy od dnia 11 listopada 2007 r., obywatele rumuńscy są zwolnieni z obowiązku wizowego w przypadku tranzytu i podróży krótkotrwałych.

Działania podjęte w celu zapewnienia wzajemności

W dniu 18 kwietnia 2008 r. Rada przyjęła decyzję zezwalającą Komisji na rozpoczęcie negocjacji w sprawie zawarcia między Wspólnotą Europejską a Brazylią umowy o ruchu bezwizowym w przypadku pobytów krótkoterminowych. W dniu 2 lipca 2008 r. przedstawiciele Komisji spotkali się z przedstawicielami Misji Brazylii przy UE w celu rozpoczęcia negocjacji dotyczących umowy w sprawie zniesienia obowiązku wizowego w przypadku pobytów krótkoterminowych. W czasie spotkania strony porozumiały się co do harmonogramu prowadzenia negocjacji w celu możliwie szybkiego podpisania umowy.

Ocena

Komisja z zadowoleniem przyjęła rozpoczęcie negocjacji dotyczących umowy w sprawie zniesienia obowiązku wizowego w przypadku pobytów krótkoterminowych i dołoży wszelkich starań w celu jak najszybszego zawarcia umowy.

2.3. Państwo Brunei Darussalam

Obecna sytuacja

Wszystkie państwa członkowskie i państwa stowarzyszone korzystają z systemu zwolnienia z obowiązku wizowego w przypadku pobytów nieprzekraczających 30 dni.

Działania podjęte w celu zapewnienia wzajemności

Notą werbalną nr 3668 z dnia 22 kwietnia 2008 r. Rumunia poinformowała Komisję, że zgodnie z decyzją rządu Państwa Brunei Darussalam dotyczącą zniesienia obowiązku wizowego, począwszy od dnia 1 lutego 2008 r., obywatele rumuńscy są zwolnieni z obowiązku wizowego w przypadku pobytów nieprzekraczających 30 dni. Na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych Państwa Brunei Darussalam zamieszczono informację, że wszystkie państwa członkowskie i państwa stowarzyszone są objęte zwolnieniem z obowiązku wizowego w przypadku pobytów nieprzekraczających 30 dni.

Ocena

Państwo Brunei Darussalam przyznaje zwolnienie z obowiązku wizowego na okres 30 dni większości krajów, z którymi zawarło porozumienie w sprawie zwolnienia z obowiązku wizowego. Zgodnie z informacjami przedstawionymi na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych Państwa Brunei Darussalam zwolnienie z obowiązku wizowego na okres 90 dni przyznaje się tylko posiadaczom standardowych paszportów odczytywanych automatycznie wydanych przez Stany Zjednoczone. W związku z tym, że obywatele jednego państwa trzeciego są objęci bardziej korzystnym systemem, Komisja zwróci się do władz Państwa Brunei Darussalam z prośbą o wyjaśnienia dotyczące tego zróżnicowania, a następnie po uzyskaniu tych wyjaśnień dokona wspólnie z przedstawicielami Państwa Brunei Darussalam oceny sytuacji.

2.4. Kanada

Obecna sytuacja

Obowiązek wizowy utrzymywany jest wobec obywateli Bułgarii i Rumunii.

Działania podjęte w celu zapewnienia wzajemności

Od czasu opublikowania sprawozdania za 2007 r. Kanada zniosła obowiązek wizowy dla obywateli sześciu państw członkowskich: Republiki Czeskiej i Łotwy w dniu 31 października 2007 r. oraz dla Węgier, Litwy, Polski i Słowacji w dniu 29 lutego 2008 r. W odniesieniu do obywateli Litwy i Polski, począwszy od 1 stycznia 2009 r., jedynie posiadacze paszportów biometrycznych będą mogli podróżować do Kanady bez wizy.

Przedstawiciele władz kanadyjskich odbyli serię wizyt technicznych w Rumunii w okresie od 14 do 16 kwietnia 2008 r. oraz w Bułgarii w dniach 17 i 18 kwietnia 2008 r. w celu dokonania oceny sytuacji w związku z obowiązkiem wizowym. Sprawozdania końcowe z tych wizyt technicznych zostaną ukończone prawdopodobnie w sierpniu 2008 r.

Ocena

Komisja z zadowoleniem przyjmuje zniesienie obowiązku wizowego dla obywateli Litwy, Łotwy, Polski, Republiki Czeskiej, Słowacji i Węgier. Komisja będzie kontynuować rozmowy z Kanadą, aby ta zniosła obowiązek wizowy dla Bułgarii i Rumunii. Komisja będzie także czyniła wysiłki na rzecz zagwarantowania takich samych praw dla wszystkich obywateli państw członkowskich UE w odniesieniu do statusu ich paszportów, tak aby uzyskać pełną wzajemność wizową z Kanadą.

3. Brak postępów w kwestii wzajemności od czasu sprawozdania z dnia 13 września 2007 r.

3.1. Japonia

Obecna sytuacja

Obowiązek wizowy w dalszym ciągu utrzymywany jest wobec obywateli Rumunii.

Działania podjęte w celu zapewnienia wzajemności

Pismem z dnia 10 kwietnia 2008 r. ambasador Japonii przy Unii Europejskiej poinformował Komisję, że władze japońskie rozpatrują obecnie możliwość podjęcia działań na rzecz objęcia również obywateli Rumunii zwolnieniem z obowiązku wizowego w przypadku pobytów krótkoterminowych w Japonii. Władze Japonii wezwały Komisję i Rumunię do współpracy przy gromadzeniu informacji w celu wyeliminowania pewnych obaw władz japońskich przed objęciem zwolnieniem z obowiązku wizowego obywateli rumuńskich.

Ocena

Komisja przyjęła do wiadomości odpowiedź nadesłaną przez Japonię w dniu 10 kwietnia 2008 r., niemniej oczekuje pełnej odpowiedzi na swoją notę z lipca 2007 r. Zgodnie z dokumentem uzgodnionym na szczycie UE-Japonia w 2008 r. Komisja ponawia swoją prośbę o pełną wzajemność w zakresie zniesienia obowiązku wizowego w odniesieniu do obywateli wszystkich państw członkowskich UE oraz podkreśla znaczenie, jaką zarówno przywódcy UE, jak i Japonii przywiązują do rozwiązania tej kwestii.

3.2. Panama

Obecna sytuacja

Obowiązek wizowy w dalszym ciągu utrzymywany jest wobec obywateli Bułgarii i Rumunii.

Działania podjęte w celu zapewnienia wzajemności

Władze Panamy, ustosunkowując się do not werbalnych z dnia 5 lipca 2007 r. i 10 kwietnia 2008 r., w których wezwano je do zniesienia obowiązku wizowego dla obywateli Bułgarii i Rumunii, poinformowały w dniu 7 maja 2008 r. o wszczęciu procedur administracyjnych w celu zniesienia obowiązku wizowego dla obywateli Rumunii i Bułgarii.

Ocena

Władze Panamy potwierdziły swój zamiar zniesienia obowiązku wizowego wobec obywateli Bułgarii i Rumunii oraz wszczęły w tym celu wewnętrzne procedury. Komisja jest zdania, że należy dać władzom Panamy odpowiednią ilość czasu na sfinalizowanie tych procedur administracyjnych. Niemniej jednak należy ściśle monitorować ten proces w celu stymulowania szybkiego ustanowienia wzajemności w zakresie zniesienia obowiązku wizowego.

3.3. Singapur

Obecna sytuacja

Zniesienie wiz ograniczono do pobytów 30-dniowych w przypadku przyjazdu drogą lotniczą oraz do pobytów 14-dniowych w przypadku przyjazdu drogą morską lub lądową, jednak już na miejscu pobyt bezwizowy może zostać przedłużony dwukrotnie o kolejne 30 dni zgodnie z ogólnymi uregulowaniami w zakresie zwolnienia z obowiązku wizowego. Niemniej obywatele trzech państw (Australii, Korei Południowej i Stanów Zjednoczonych Ameryki) objęci są preferencyjnym systemem, pozwalającym na zwolnienie z obowiązku wizowego w przypadku 90-dniowych pobytów w Singapurze.

Działania podjęte w celu zapewnienia wzajemności

W dniu 13 lutego 2008 r. Komisja zaprosiła władze Singapuru na spotkanie na szczeblu technicznym w celu przedyskutowania możliwości ustanowienia pełnej wzajemności wizowej zgodnie z podejściem zaproponowanym w trzecim sprawozdaniu na temat wzajemności i przewidującym albo jednostronne zniesienie obowiązku wizowego w przypadku pobytów trzymiesięcznych albo podpisanie umowy w sprawie zniesienia obowiązku wizowego.

W dniu 1 kwietnia 2008 r. władze Singapuru poinformowały Komisję, że nie planują wprowadzenia jakichkolwiek zmian w swoim systemie wizowym. Ponadto zaznaczyły, że prowadzą negocjacje w sprawie umów w sprawie zniesienia obowiązku wizowego z Republiką Czeską, Estonią i Bułgarią, tak aby umożliwić obywatelom tych państw członkowskich wjazd do Singapuru na okres 90 dni bez konieczności ubiegania się o wizę. Republika Czeska i Bułgaria poinformowały Komisję, że obecnie nie prowadzą żadnych negocjacji z Singapurem. Estonia nie udzieliła jak dotąd odpowiedzi.

Ocena

Komisja ubolewa, że obywatelom UE nie przyznano prawa do trzymiesięcznego pobytu bezwizowego, zwłaszcza że obywatele Singapuru są uprawnieni do bezwizowego pobytu w UE w okresie „trzech miesięcy w ciągu sześciu miesięcy”. Ponadto Komisja zauważa, że nic nie wskazuje na to, żeby zniesienie obowiązku wizowego dla obywateli UE miało dać im uprawnienia porównywalne do preferencyjnych warunków, z jakich w tym zakresie korzystają obywatele wymienionych powyżej trzech państw.

Dlatego Komisja proponuje, aby przeanalizować otrzymane od Singapuru i państw członkowskich informacje odnośnie do negocjacji dotyczących umów w sprawie zniesienia obowiązku wizowego i na tej podstawie rozważyć wprowadzenie środków retorsyjnych zgodnie z art. 1 ust. 4 rozporządzenia Rady 539/2001.

3.4. Stany Zjednoczone Ameryki

Obecna sytuacja

Obowiązek wizowy utrzymywany jest dla obywateli Bułgarii, Cypru, Estonii, Grecji, Litwy, Łotwy, Malty, Polski, Republiki Czeskiej, Rumunii, Słowacji i Węgier.

Działania podjęte w celu zapewnienia wzajemności

Komisja stanowczo podnosiła kwestię braku wzajemności wizowej w kontaktach z władzami Stanów Zjednoczonych na szczeblu technicznym i politycznym, szczególnie podczas posiedzenia ministerialnej trojki na szczeblu ministrów właściwych ds. sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa UE i Stanów Zjednoczonych w dniach 10-11 grudnia 2007 r., a następnie w dniach 12-13 marca 2008 r. i szczytu UE-Stany Zjednoczone w dniu 10 czerwca 2008 r.

W dniu 30 stycznia 2008 r. władze Stanów Zjednoczonych przekazały Komisji dwa projekty protokołów ustaleń, które Stany Zjednoczone planowały podpisać odpowiednio z państwami kandydującymi do objęcia ich programem zniesienia obowiązku wizowego oraz z państwami, które już zostały objęte tym programem. Projekty protokołów ustaleń zawierały kilka elementów, za które odpowiedzialna jest WE, np. elektroniczny system zatwierdzania podróży (ESTA - Electronic System of Travel Authorization), wyższe standardy dla dokumentów podróży oraz przekazywanie informacji na podstawie przepisów Schengen.

W dniu 12 marca 2008 r. Komitet Stałych Przedstawicieli (Coreper) zgodził się na realizację dwutorowej strategii: „Aby umożliwić objęcie państw członkowskich UE programem Stanów Zjednoczonych dotyczącym zniesienia obowiązku wizowego, uzgodniono, że państwa członkowskie mogą zawierać lub rozszerzać umowy dwustronne ze Stanami Zjednoczonymi. W tym kontekście zakłada się, że przestrzegane będą przepisy prawne WE oraz że Komisja będzie wyczerpująco powiadamiana. Wspólnotowy komponent tej strategii, który ma negocjować Komisja, będzie zgodny ze wspólnym podejściem uzgodnionym w dniu 5 marca 2008 r.” Podczas posiedzenia ministerialnej trojki na szczeblu ministrów właściwych ds. sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa UE i Stanów Zjednoczonych w dniach 12-13 marca 2008 r. UE i Stany Zjednoczone porozumiały się co do realizacji takiego dwutorowego podejścia: „Kwestie wchodzące w zakres kompetencji krajowych będą omawiane z władzami krajowymi, natomiast kwestie wchodzące w zakres kompetencji UE będą przedmiotem rozmów z organami UE.”

W odniesieniu do wspólnotowego komponentu tej dwutorowej strategii w dniu 18 kwietnia 2008 r. Rada upoważniła Komisję do prowadzenia negocjacji w sprawie umowy między Wspólnotą Europejską i Stanami Zjednoczonymi dotyczącej pewnych warunków dostępu do programu Stanów Zjednoczonych dotyczącego zniesienia obowiązku wizowego zgodnie z sekcją 711 ustawy o bezpieczeństwie narodowym z 2007 r. (ang. Implementing Recommendations of the 9/11 Commission Act of 2007). Komisja, stosownie do udzielonego jej upoważnienia, przygotowała projekt umowy między UE i Stanami Zjednoczonymi, zatwierdzony przez państwa członkowskie. Umowa ta ma stwierdzać spełnienie wchodzących w zakres kompetencji WE wymogów prawnych, jakie Stany Zjednoczone stawiają w związku z przyjęciem do swojego programu zniesienia obowiązku wizowego lub dalszym w nim uczestnictwem. Ten projekt umowy był podstawą rozmów na pierwszym spotkaniu w dniu 29 kwietnia 2008 r. między Komisją i władzami Stanów Zjednoczonych w sprawie wchodzących w zakres kompetencji WE warunków związanych z programem Stanów Zjednoczonych dotyczącym zniesienia obowiązku wizowego. Na spotkaniu tym Stany Zjednoczone potwierdziły swoje zaangażowanie we współpracę na rzecz rozwijania wspólnotowego komponentu przedmiotowej strategii.

Wymiana informacji stanowi dla władz Stanów Zjednoczonych kluczową kwestię w ramach komponentu wspólnotowego. Niemniej Komisja i państwa członkowskie są zdania, że z uwagi na ograniczenia prawne niemożliwa jest wymiana informacji zawartych w bazach danych UE (jak np. Eurodac i SIS) z krajami trzecimi. Równolegle Komisja chce jednak głębiej zbadać możliwości wymiany informacji z władzami Stanów Zjednoczonych. Znalazło to potwierdzenie w piśmie wiceprzewodniczącego Barotta wysłanym do sekretarza Chertoffa w dniu 25 czerwca 2008 r., w którym wiceprzewodniczący podkreślił konieczność stwierdzenia spełnienia wymogów prawnych wchodzących w zakres kompetencji WE (repatriacja, wyższe standardy dokumentów podróży i bezpieczeństwa na lotniskach) i stawianych przez Stany Zjednoczone w związku z przyjęciem do swojego programu zniesienia obowiązku wizowego lub dalszym w nim uczestnictwem. Stany Zjednoczone jak dotąd nie odpowiedziały na to pismo.

W ramach komponentu WE Komisja musi także zbadać, czy zatwierdzanie podróży w ramach systemu ESTA jest równoznaczne z wymogiem posiadania wizy. W dniu 9 czerwca 2008 r. w Rejestrze Federalnym opublikowano tymczasowe zasady ESTA (ang. Interim Final Rule). Komisja na podstawie wspomnianych tymczasowych zasad dokona wstępnej oceny tego, czy system ESTA jest równoznaczny z procedurą ubiegania się o wizę Schengen zdefiniowaną we wspólnych instrukcjach konsularnych, a także przeprowadzi analizę skutków funkcjonowania systemu ESTA dla ochrony danych osobowych. Niemniej Komisja będzie mogła wydać ostateczną ocenę dopiero po tym, jak w Rejestrze Federalnym zostaną opublikowane ostateczne zasady ESTA (ang. Final Rule), co nastąpi 60 dni przed ich wejściem w życie

Jeżeli chodzi o umowy dwustronne, siedem państw członkowskich podpisało protokoły ustaleń ze Stanami Zjednoczonymi: Republika Czeska w dniu 27 lutego 2008 r., Estonia i Łotwa w dniu 12 marca 2008 r., Węgry, Litwa i Słowacja w dniu 17 marca 2008 r. i Malta w dniu 11 kwietnia 2008 r. Ponadto w dniu 17 czerwca 2008 r. Bułgaria podpisała ze Stanami Zjednoczonymi tymczasową deklarację w sprawie wymogów bezpieczeństwa związanych z programem zniesienia obowiązku wizowego. Aby usprawnić współpracę w obszarze zwalczania terroryzmu, w tym współpracę między służbami wywiadowczymi w zakresie wymiany informacji dotyczących zagrożeń terrorystycznych, Stany Zjednoczone prowadzą działania na rzecz zawarcia umów dwustronnych z niektórymi państwami członkowskimi. Na przykład Niemcy podpisały w dniu 11 marca 2008 r. umowę w sprawie zacieśnienia współpracy w zakresie zapobiegania poważnym przestępstwom i zwalczania ich, natomiast Węgry podpisały w dniu 20 maja 2008 r. umowę ze Stanami Zjednoczonymi w sprawie wymiany informacji uzyskanych w ramach kontroli bezpieczeństwa dotyczących osób uznawanych za terrorystów lub domniemanych terrorystów.

Ocena

Od czasu sprawozdania z 13 września 2007 r. Stany Zjednoczone podpisały siedem protokołów ustaleń z państwami członkowskimi i tymczasową deklarację z jeszcze jednym państwem członkowskim, a także zaangażowały się w negocjacje dotyczące komponentu WE oraz ogłosiły tymczasowe zasady ESTA. Niemniej żadne kolejne państwo członkowskie nie zostało objęte programem zniesienia obowiązku wizowego. UE i Stany Zjednoczone wielokrotnie podkreślały, że ich wspólnym celem jest jak najszybsze umożliwienie bezpiecznych bezwizowych podróży, w pełnej zgodności z mającymi zastosowanie przepisami prawnymi, między państwami członkowskimi i Stanami Zjednoczonymi. Po raz kolejny dano temu wyraz na szczycie UE-Stany Zjednoczone w dniu 10 czerwca 2008 r., na którym we wspólnym oświadczeniu zadeklarowano, że: „będziemy wspólnie pracować nad zwiększeniem bezpieczeństwa bezwizowych podróży, natomiast Stany Zjednoczone w dalszym ciągu będą podejmować wysiłki na rzecz możliwie szybkiego objęcia swoim programem zniesienia obowiązku wizowego wszystkich państw członkowskich UE i jeszcze w tym roku włączyć do programu zniesienia obowiązku wizowego kolejne państwa członkowskie UE.”

W świetle powyższych deklaracji Komisja uważa, że jeżeli Stany Zjednoczone nie spełnią do końca roku swojej obietnicy włączenia kolejnych państw członkowskich UE do swojego programu zniesienia obowiązku wizowego, należy rozważyć podjęcie odpowiednich działań w stosunku do Stanów Zjednoczonych w celu przyspieszenia postępu na drodze do uzyskania pełnej wzajemności. Komisja zaproponuje środki retorsyjne, jak np. tymczasowe przywrócenie wymogu posiadania wizy dla obywateli Stanów Zjednoczonych będących posiadaczami paszportów dyplomatycznych i służbowych/urzędowych, począwszy do 1 stycznia 2009 r., chyba że do końca roku 2008 do programu zniesienia obowiązku wizowego zostaną włączone kolejne państwa członkowskie UE. Wspomniany tymczasowy środek zostałby zniesiony po osiągnięciu konkretnego postępu w kwestii uzyskania wzajemności wizowej ze Stanami Zjednoczonymi. W odniesieniu do systemu ESTA Komisja dokona jego wstępnej oceny, a następnie po opublikowaniu ostatecznych zasad ESTA w Rejestrze Federalnym końcowej oceny.

III. Wnioski

Komisja uważa, że od czasu ostatniego sprawozdania z 13 września 2007 r. dialog z państwami trzecimi w ramach nowego mechanizmu wzajemności ponownie okazał się skuteczny. Udało się uzyskać pełną wzajemność wizową w przypadku trzech kolejnych państw (tj. Izraela, Malezji i Paragwaju). Ponadto Komisja poczyniła znaczące postępy w dialogu z Kanadą, które to państwo nadal utrzymuje obowiązek wizowy tylko w stosunku do Bułgarii i Rumunii. W dialogu z Australią Komisji udało się uzyskać dostęp dla wszystkich państw członkowskich do uproszczonego mechanizmu wydawania wiz oraz równe traktowanie dla obywateli wszystkich państw członkowskich, począwszy od października 2008 r. Niemniej jednak Komisja będzie ściśle monitorowała stosowanie australijskiego systemu eVisitors. Rozpoczęły się negocjacje w sprawie umowy o ruchu bezwizowym między Wspólnotą Europejską i Brazylią w celu ustanowienia pełnej wzajemności wizowej z Brazylią.

Nie odnotowano postępów w rozmowach z Japonią, Panamą i Stanami Zjednoczonymi. W odniesieniu do Singapuru Komisja proponuje wprowadzenie środków retorsyjnych, jeżeli w rozsądnym terminie nie uda się osiągnąć pełnej wzajemności.

Jeżeli chodzi o Stany Zjednoczone, mimo wszelkich wysiłków Komisji i poszczególnych państw członkowskich oraz obietnic składanych przez Stany Zjednoczone związanych z włączeniem kolejnych państw członkowskich UE do programu zniesienia obowiązku wizowego w tym roku, nie udało się osiągnąć konkretnego postępu. W związku z tym Komisja zaproponuje środki retorsyjne, jak np. tymczasowe przywrócenie wymogu posiadania wizy dla obywateli Stanów Zjednoczonych będących posiadaczami paszportów dyplomatycznych i służbowych/urzędowych, począwszy do 1 stycznia 2009 r., w przypadku gdy nie uda się osiągnąć żadnego postępu. W odniesieniu do amerykańskiego systemu ESTA Komisja sporządzi jego wstępną ocenę, a następnie po opublikowaniu ostatecznych zasad ESTA w Rejestrze Federalnym końcową ocenę.

Biorąc pod uwagę znaczenie ustanowienia pełnej wzajemności, Komisja informuje o swoim zamiarze opracowania nowego sprawozdania dla Parlamentu Europejskiego i Rady najpóźniej do dnia 30 czerwca 2009 r., mimo że formalnie, na mocy art. 1 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 851/2005 jest zobowiązana do przedłożenia kolejnego sprawozdania do dnia 30 czerwca 2010 r.

[1] Dz.U. L 81 z 21.3.2001, s. 1.

[2] Dz.U. L 141 z 4.6.2005, s. 3.

[3] COM (2006) 3 wersja ostateczna.

[4] COM (2006) 568 wersja ostateczna.

[5] COM (2007) 533 wersja ostateczna.

[6] Dz.U. C 62 z 7.3.2008, s. 2.

[7] Komisja czeka na oficjalne powiadomienie ze strony Bułgarii

[8] COM (2006) 3 wersja ostateczna.

[9] Dz.U. C 19 z 25.1.2008, s. 1.