KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 10.2.2020 JOIN(2020) 3 final WSPÓLNE SPRAWOZDANIE DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Sprawozdanie w sprawie ogólnego systemu preferencji taryfowych za okres 2018–2019 {SWD(2020) 16 final} - {SWD(2020) 17 final} - {SWD(2020) 18 final} - {SWD(2020) 19 final} - {SWD(2020) 20 final} - {SWD(2020) 21 final} - {SWD(2020) 22 final} - {SWD(2020) 23 final} - {SWD(2020) 24 final} - {SWD(2020) 25 final}



1.Wprowadzenie Poprzez ogólny system preferencji taryfowych (GSP) I UE jednostronnie wspiera kraje rozwijające się, aby za pośrednictwem handlu osiągnąć zrównoważony rozwój. Dzięki preferencjom handlowym propaguje się uniwersalne wartości praw człowieka, podstawowych norm pracy, ochrony środowiska i dobrych rządów. Niniejszemu trzeciemu sprawozdaniu dwuletniemu w sprawie GSP towarzyszy dziesięć wspólnych dokumentów roboczych służb (Komisji Europejskiej i Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa). W dokumentach tych przedstawiono ocenę dotyczącą wyników działalności dziewięciu beneficjentów rozwiązania GSP Plus oraz trzech beneficjentów rozwiązania „wszystko oprócz broni” (EBA) w ramach zwiększonego zaangażowania. Niniejsze sprawozdanie dotyczy w szczególności: 1.stopnia, w jakim kraje korzystające wykorzystują system; 2.szeregu nadrzędnych tematów, w tym kary śmierci, przestrzeni społeczeństwa obywatelskiego, pracy dzieci i ochrony środowiska; 3.partnerstw: przykładów sposobów, w jakie UE współpracuje z partnerami, aby uczynić GSP bardziej skutecznym. Sprawozdanie sporządzono na podstawie wizyt monitorujących przeprowadzonych przez UE, przeglądu śródokresowego GSP II oraz relacji UE z krajami partnerskimi (w tym w ramach dialogów na temat praw człowieka), organizacjami międzynarodowymi, społeczeństwem obywatelskim i przemysłem. Specjalny dialog ze społeczeństwem obywatelskim odbył się w dniu 16 lipca 2019 r. III 2.Najważniejsze aspekty Beneficjenci GSP czynią postępy. W latach 2018–2019 zniesiono preferencje w ramach systemu dla kilku krajów, ponieważ osiągnęły status ekonomiczny wyższego średniego dochodu. Ponadto unijny program negocjacji zakończony powodzeniem przyczynił się do opuszczenia GSP przez kraje ze względu na przystąpienie przez nie do dwustronnych uzgodnień preferencyjnych z UE. Na koniec 2019 r. system obejmował 71 beneficjentów, tj. 11 mniej niż odnotowano w ostatnim sprawozdaniu. Jeżeli chodzi o wpływ preferencji, wzrosło znaczenie GSP w liczbach bezwzględnych i względnych. Pomimo zmniejszającej się liczby beneficjentów wartość przywozu do UE z krajów objętych GSP wzrosła o 16,2 %, tj. ze 158 mld EUR w 2016 r. do 183,6 mld EUR w 2018 r. (ogólnie przywóz do UE wzrósł o 13,3 %). Z tego wartość przywozu z zastosowaniem GSP wyniosła 68,9 mld EUR. GSP jest szczególnie istotny dla krajów najuboższych: w 2018 r. udział krajów najsłabiej rozwiniętych (LDC) w ogólnym przywozie UE osiągnął 2,2 %, tj. ponad dwukrotnie więcej niż udział LDC w przywozie światowym (0,98 % w 2017 r. IV ). Beneficjenci EBA odnotowali wzrost swojego preferencyjnego wywozu do UE o 15,3 %. Wartość preferencyjnego przywozu z afrykańskich krajów korzystających z GSP do UE wzrosła o 17,2 % i osiągnęła 3,3 mld EUR. Mauretania zwiększyła swój wywóz w ramach GSP o 62 %, a Senegal o 44 %. Udział przywozu do UE z państw afrykańskich w ramach GSP pozostaje jednak stosunkowo niski, stanowiąc mniej niż 5 % całego przywozu, pomimo faktu, że 38 spośród 71 beneficjentów jest z Afryki. Najbardziej znaczącymi sektorami korzystającymi z GSP są sektory odzieżowe, w przypadku których inne kraje są na ogół bardziej konkurencyjne. Ponieważ GSP oferuje możliwości w wielu innych sektorach (m.in. żywność przetworzona), można go wykorzystać w większym stopniu. Brak świadomości istnienia systemu oraz czynniki ograniczające zdolność wywozową afrykańskich przedsiębiorstw również nie są bez znaczenia. W 2018 r. stopień wykorzystania preferencji handlowych w ramach GSP wzrósł do 81,8 % (78,8 % w 2016 r.). W przypadku EBA było to 93,4 %. Korzyści uzyskano głównie w sektorze odzieżowym, ponieważ dywersyfikacja wywozu nadal stanowi wyzwanie. Unijni importerzy i przemysł unijny obecni w krajach korzystających z GSP wspierają program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju i mogą odgrywać pozytywną rolę, zwłaszcza w propagowaniu reform na rynku pracy oraz w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Branże eksportujące, na przykład w Pakistanie, Bangladeszu, Mjanmie/Birmie i na Sri Lance chciałyby sprostać normom międzynarodowym. Wynika to bezpośrednio z faktu, że (europejscy) nabywcy nalegają na odpowiedzialny łańcuch dostaw, i ma szerszy wpływ na te kraje. Beneficjenci GSP Plus poczynili postępy w zakresie skutecznego wdrażania 27 konwencji międzynarodowych wymienionych w rozwiązaniu. Podjęli oni również dodatkowe zobowiązania. Wszystkie kraje objęte GSP Plus podpisały porozumienie paryskie, niekiedy w odpowiedzi na wnioski w ramach wizyt monitorujących dotyczących GSP Plus (Filipiny). Armenia podpisała Drugi protokół fakultatywny do Międzynarodowego paktu ONZ praw obywatelskich i politycznych (MPPOiP), skutecznie znoszący karę śmierci, oraz do Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych (CRPD).

W odniesieniu do pracy dzieci w następstwie ostatniej wizyty monitorującej Mongolia wyraziła zgodę na przeprowadzenie misji obserwacyjnej dotyczącej pracy dzieci. W Pakistanie przeprowadza się badanie na temat pracy dzieci dotyczące całego kraju. Na Sri Lance udało się ograniczyć pracę dzieci z 16 % do 1 % dzięki pionierskim „strefom wolnym od pracy dzieci”. Z kolei w Boliwii podniesiono minimalny wiek dopuszczania do pracy do międzynarodowej minimalnej normy wynoszącej 14 lat. W Republice Zielonego Przylądka poczyniono postępy w zakresie kryminalizacji wykorzystywania nieletnich do prostytucji i celów seksualnych oraz ułatwiania ich wykorzystywania. W Paragwaju przyjęto krajową strategię mającą na celu wyeliminowanie pracy dzieci do 2024 r. Beneficjenci dotrzymują zobowiązań również po opuszczeniu GSP. Na przykład w 2019 r. Paragwaj – po tym jak wyszedł z systemu GSP – dobrowolnie przedstawił sprawozdanie śródokresowe na temat wdrażania zaleceń wydanych w ramach powszechnego okresowego przeglądu praw człowieka przez Radę Praw Człowieka. W niektórych krajach zobowiązania są podejmowanie przed ubieganiem się o objęcie systemem GSP Plus: w dniu 14 października 2019 r. w ramach agendy ubiegania się o objęcie GSP Plus Uzbekistan przyjął przepis dotyczący przystąpienia do protokołu kartageńskiego o bezpieczeństwie biologicznym. Nadal jednak istnieją wyzwania związane ze zgodnością z wymogami w zakresie GSP: przestrzeń społeczeństwa obywatelskiego ulega zmniejszeniu, zwłaszcza w Pakistanie i na Filipinach. Wezwania do (wykonania) kary śmierci stały się bardziej stanowcze, m.in. na Sri Lance, w Mongolii i na Filipinach. Większość beneficjentów boryka się z wyzwaniami, jeżeli chodzi o wolność zrzeszania się. Kraje, które są niechętne, aby rozwiązać kwestie budzące obawy i podjąć w tym zakresie stosowne działania, są poddawane kontroli. Unia wzmogła, w drodze zwiększonego zaangażowania, dialog z Bangladeszem, Kambodżą i Mjanmą/Birmą, tak aby nalegać na konkretne działania i trwałe rozwiązania w odniesieniu do poważnych problemów z przestrzeganiem podstawowych praw człowieka i praw pracowniczych. Zaangażowanie we współpracę z każdym z krajów przebiega w inny sposób. W ramach zaangażowania we współpracę z Bangladeszem skoncentrowano się na zgodności z konwencjami MOP. Podczas unijnej misji obserwacyjnej w październiku 2019 r. władze Bangladeszu wyraziły zgodę na opracowanie planu działania wraz z terminami mającego na celu zwiększenie praw pracowniczych, zwłaszcza dostosowanie banglijskiej ustawy o pracy i ustawy o Strefie Przetwórstwa Eksportowego. Jeżeli chodzi o Mjanmę/Birmę, obawy związane z prawami człowieka i prawami pracowniczymi omówiono w trakcie misji obserwacyjnych wysokiego szczebla w październiku 2018 r. i lutym 2019 r. Rozmowy kontynuowano podczas pierwszego w historii posiedzenia urzędników wysokiego szczebla UE i Mjanmy/Birmy w maju 2019 r. oraz dialogu między UE i Mjanmą/Birmą dotyczącego praw człowieka, któremu współprzewodniczył Specjalny Przedstawiciel UE ds. Praw Człowieka w czerwcu 2019 r. Brak poprawy sytuacji w Kambodży w zakresie praw człowieka i praw pracowniczych doprowadził do uruchomienia procedury tymczasowego wycofania preferencji taryfowych. 3.Zmiany, które nastąpiły od czasu ostatniego sprawozdania Ogólny system preferencji taryfowych składa się z trzech rozwiązań. W ramach ogólnego rozwiązania GSP UE przyznaje niższe stawki taryf celnych dla produktów objętych około 66 % pozycji taryfowych i pochodzących z krajów o niskim lub średnim niższym dochodzie, które nie korzystają z innego rodzaju preferencyjnego dostępu do rynku UE. W przypadku państw korzystających ze szczególnego rozwiązania motywacyjnego dotyczącego zrównoważonego rozwoju i dobrych rządów (GSP Plus) UE eliminuje taryfy celne dla produktów zasadniczo objętych tymi samymi pozycjami taryfowymi. W ramach rozwiązania „wszystko oprócz broni” (EBA) UE udziela krajom sklasyfikowanym przez ONZ jako kraje najsłabiej rozwinięte (LDC) bezcłowego i bezkontyngentowego dostępu w odniesieniu do wszystkich przywożonych produktów oprócz broni i amunicji. Zawierając z UE umowę o wolnym handlu (FTA), beneficjenci nie tracą statusu EBA. 3.1.Aktualizacje legislacyjne Komisja Europejska przyjęła szereg aktów prawnych związanych z rozporządzeniem: -zniesienie preferencji w odniesieniu do produktów: rozporządzeniem Komisji z dnia 12 lutego 2019 r. zawieszono preferencje taryfowe dla szeregu produktów na lata 2020–2022 dla trzech państw beneficjentów: Indii, Indonezji i Kenii V ;

-usunięcie z wykazu beneficjentów GSP: krajom, które przez trzy kolejne lata osiągnęły status ekonomiczny wyższego średniego dochodu, cofnięto status GSP: Kamerun, Fidżi, Gruzja, Irak, Wyspy Marshalla i Tonga VI (1 stycznia 2017 r.) oraz Paragwaj VII (1 stycznia 2019 r.); -kilka krajów straciło status beneficjenta ze względu na zawarcie z UE umowy preferencyjnej: Wybrzeże Kości Słoniowej, Ghana i Suazi (1 stycznia 2019 r.), Gruzja (1 stycznia 2017 r.) VIII oraz Ukraina (1 stycznia 2018 r.) IX . Niektóre państwa utraciły preferencje w ramach rozwiązania EBA, ponieważ straciły status LDC: Samoa (1 stycznia 2019 r.) X i Gwinea Równikowa (1 stycznia 2021 r.) XI (w każdym przypadku po 3-letnim okresie przejściowym liczonym od dnia, w którym straciły status). Inne akty prawne związane z rozporządzeniem w sprawie GSP: -rozporządzenie wykonawcze Komisji z dnia 16 stycznia 2019 r. XII wprowadzające środki ochronne wobec przywozu ryżu siewnego indyjskiego pochodzącego z Kambodży i Mjanmy/Birmy; -Decyzja wykonawcza Komisji z dnia 11 lutego 2019 r. w sprawie wszczęcia procedury tymczasowego wycofania preferencji taryfowych przyznanych Kambodży XIII . 3.2.Nadchodzące zmiany Państwa beneficjenci systemu GSP, które Bank Światowy sklasyfikuje jako państwa, których gospodarka przez trzy kolejne lata osiąga wyższy średni dochód, tracą status beneficjenta GSP. W związku z tym od dnia 1 stycznia 2021 r. Nauru, Samoa i Tonga zostaną usunięte z wykazu państw beneficjentów. Inne kraje sklasyfikowano jako kraje o wyższym średnim dochodzie od 2018 r. (Armenia) i 2019 r. (Sri Lanka). Wietnam straci status beneficjenta GSP dwa lata po zbliżającym się wejściu w życie umowy o wolnym handlu zawartej z UE. Podmioty gospodarcze będą jednak mogły stosować cła wynikające z GSP, jeżeli będą one bardziej korzystne. Tymczasem planuje się zniesienie preferencji dla szeregu LDC. Oznacza to usunięcie z wykazu krajów korzystających z EBA po upływie okresu przejściowego wynoszącego trzy lata. Następnie będą mogły one ubiegać się o objęcie GSP Plus, jeżeli spełniają warunki, lub korzystać z ogólnego rozwiązania GSP. W 2023 r. zostaną zniesione preferencje dla Bhutanu; w następnej kolejności dla Wysp Świętego Tomasza i Książęcej; a w 2024 r. – dla Wysp Salomona. Data zniesienia preferencji dla Tuvalu i Kiribati zostanie ustalona w 2021 r. W tym samym roku może zostać zalecone zniesienie preferencji dla Bangladeszu, Laotańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej, Mjanmy/Birmy, Nepalu i Timoru Wschodniego . Dwa kraje, które korzystają z ogólnego GSP (Tadżykistan i Uzbekistan) wyraziły zainteresowanie dołączeniem do rozwiązania GSP Plus. 3.3.Przyszłe rozporządzenie w sprawie GSP Obecne rozporządzenie w sprawie GSP wygaśnie w dniu 31 grudnia 2023 r. Aby umożliwić podmiotom gospodarczym i beneficjentom dostosowanie się do nowego rozporządzenia, Komisja rozpoczęła przygotowania do przyjęcia nowego rozporządzenia. Planuje się, że w ramach nowego rozporządzenia będzie realizowana ta sama polityka mająca na celu ułatwienie zrównoważonego rozwoju gospodarczego, społecznego i środowiskowego państw beneficjentów, w tym poszanowanie dobrych rządów i praw człowieka, przy czym głównym celem będzie wyeliminowanie ubóstwa. Konsultacje publiczne zostaną przeprowadzone w 2020 r. W dniu 14 marca 2019 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję nieustawodawczą w sprawie wdrożenia rozporządzenia w sprawie GSP XIV . Parlament Europejski uznaje pozytywny wpływ rozporządzenia w sprawie GSP i wydaje szereg zaleceń w związku z opracowywaniem przyszłego rozporządzenia w sprawie GSP. W szczególności przyszłe rozporządzenie powinno zachęcać do dywersyfikacji, położyć większy nacisk na poprawę norm środowiskowych oraz poprawić monitorowanie. 4.GSP działa: korzyści gospodarcze dla krajów rozwijających się W okresie sprawozdawczym obejmującym lata 2018–2019, pomimo niskiej liczby beneficjentów GSP, ogólna wartość przywozu do UE z krajów objętych GSP znacznie wzrosła z 61,3 mld EUR w 2016 r. do 68,9 mld EUR w 2018 r. 32,3 mld EUR pochodziło z krajów korzystających z ogólnego rozwiązania GSP, około 9,5 mld EUR od beneficjentów GSP Plus, a 27,1 mld EUR z krajów korzystających z EBA XV . Wykres 1. Wartość przywozu do UE w ramach trzech rozwiązań GSP

Analizując łączny przywóz do UE (w tym przywóz niepreferencyjny) w latach 2016–2018, przywóz z państw beneficjentów GSP wzrósł o 16,2 %. Kraje korzystające z EBA odnotowały wzrost wywozu do UE o 9,9 %, beneficjenci GSP Plus o 13,4 %, a w ramach ogólnego rozwiązania GSP – o 18,8 %. Indie są beneficjentem GSP posiadającym największy udział w ogólnym przywozie (w tym przywozie niepreferencyjnym), za nimi plasuje się Wietnam, Nigeria, Bangladesz i Indonezja. Uwzględniając jedynie przywóz preferencyjny, Bangladesz stał się najważniejszym partnerem UE w ramach GSP, a zaraz za nim uplasowały się Indie, Indonezja, Wietnam i Pakistan.



Tabela 1. Wartość przywozu do UE w ramach GSP od głównych beneficjentów (w mln EUR) oraz ich udział procentowy w ogólnym przywozie i łącznym przywozie do UE w ramach GSP w 2018 r. Pod względem sekcji produktów większość przywozu w ramach GSP (47,9 % z 33 mld EUR) pozostaje w sekcji artykuły odzieżowe i odzież, a za nią plasuje się obuwie (11 %), urządzenia mechaniczne (7 %), przetwory rybne (4 %), wyroby ze skóry (3,7 %) oraz tworzywa sztuczne (2,7 %) – zob. wykres 2.



Wykres 2. Główne sekcje produktów w unijnym przywozie w ramach systemu GSP w 2018 r.



4.1.Przegląd śródokresowy: GSP jest skuteczny W 2018 r. Komisja przedstawiła Parlamentowi Europejskiemu i Radzie swoje sprawozdanie dotyczące stosowania rozporządzenia w sprawie GSP XVI . Niniejszy przegląd śródokresowy świadczy o tym, że unijny GSP jest skuteczny: za jego pomocą udało się skoncentrować preferencje na krajach najbardziej potrzebujących i przyczynił się on do zrównoważonego rozwoju tych krajów. Skuteczność unijnego GSP zwiększyła się dzięki mechanizmowi monitorowania, co doprowadziło do usprawnień w zakresie praw człowieka i praw pracowniczych. W sektorze wyrobów włókienniczych i odzieżowych wywóz preferencyjny w ramach EBA miał pozytywny wpływ na działalność gospodarczą i tworzenie miejsc pracy. Niektóre zalecenia i działania następcze z przeglądu śródokresowego ·W odniesieniu do zwiększonej przejrzystości: Komisja rozważa szereg praktycznych działań w celu usprawnienia monitorowania GSP Plus oraz dalszego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego oraz w celu zwiększenia świadomości przedsiębiorstw i organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w tym partnerów społecznych.

·W celu wykorzystania przepisów dotyczących środków ochronnych zawartych w rozporządzeniu w sprawie GSP: W 2019 r., w następstwie dochodzenia określonego w rozporządzeniu w sprawie GSP, UE nałożyła środki ochronne w odniesieniu do ryżu siewnego indyjskiego pochodzącego z Kambodży i Mjanmy/Birmy. ·W celu wszczęcia procedur wycofania, gdy odpowiednie organy monitorujące zgłaszają poważne i systematyczne naruszenia: dnia 11 lutego 2019 r. Komisja uruchomiła procedurę tymczasowego wycofania w odniesieniu do preferencji taryfowych przyznanych Kambodży. ·W celu dalszego wzmocnienia współpracy z partnerami w rozwoju, również w celu przyciągnięcia większej liczby inwestycji w LDC. 5.GSP przyczynia się do zrównoważonego rozwoju W odniesieniu do praw pracowniczych i praw człowieka w przeglądzie śródokresowym ustalono skuteczność GSP Plus w zakresie tworzenia efektu dźwigni zarówno poprzez mechanizm monitorowania GSP Plus, jak i poprzez perspektywę przystąpienia (w przypadku państw kandydujących). Większa częstotliwość i ulepszony zakres monitorowania zgodności z zasadami GSP Plus zwiększyły unijny efekt dźwigni. W okresie sprawozdawczym obejmującym lata 2018–2019 służby Komisji Europejskiej oraz Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) przeprowadziły misje obserwacyjne w Armenii, Boliwii, Kirgistanie, Mongolii, Pakistanie, na Filipinach, na Sri Lance, w Kambodży, Bangladeszu i Mjanmie/Birmie. Oprócz wpływu, jaki GSP ma na tworzenie miejsc pracy, w przypadku którego szacunki wahają się od 500 000 w Mjanmie/Birmie do 5 mln w Bangladeszu, zaangażowanie oznaczało również poświęcenie większej uwagi normom pracy, prawom człowieka, a w przypadku GSP Plus – ochronie środowiska i dobrym rządom. Poczyniono postępy w kwestii praw dziecka. W Mongolii przyjęto akty prawne dotyczące ochrony praw dziecka i znacznie zwiększono budżet na te cele. W Paragwaju podjęto działania w celu propagowania i ochrony praw dziecka. Na Sri Lance pracę dzieci ograniczono do 1 %. W Boliwii minimalny wiek dopuszczania do pracy dostosowano do norm MOP. W Pakistanie rząd zgodził się na przeprowadzenie badań dotyczących pracy dzieci. W Republice Zielonego Przylądka poczyniono ważne postępy w zakresie kryminalizacji wykorzystywania seksualnego nieletnich. Rozwiązywana jest również kwestia potencjalnego regresu w zakresie praw człowieka. Niepokojące są wezwania do przywrócenia kary śmierci. Najbardziej niepokoi ponowne wezwanie do głosowania nad projektem ustawy o karze śmierci na Filipinach. Taka ustawa byłaby sprzeczna ze zobowiązaniami, które Filipiny podjęły w ramach Drugiego protokołu fakultatywnego do MPPOiP. W przypadku Sri Lanki powód do obaw stanowią oświadczenia, zgodnie z którymi egzekucje zostaną wznowione. Mimo to obraz sytuacji nie jest wyłącznie pesymistyczny: na przykład podczas niedawnej misji w ramach GSP Plus urzędnicy państwowi na Sri Lance wyrazili przekonanie, że faktyczne moratorium zostanie utrzymane. We własnej ocenie przeprowadzonej przez Mongolię stwierdzono, że ponowne wprowadzenie kary śmierci byłoby niezgodne z jej zobowiązaniami międzynarodowymi. Ocena ta pomogła przeciwdziałać planom ponownego wprowadzenia kary śmierci. Ponadto w Pakistanie trwają debaty nad zawężeniem liczby przestępstw karanych karą śmierci, a w międzyczasie znacznie zmniejszono liczbę egzekucji i zreformowano procedurę składania petycji o ułaskawienie. W niektórych państwach ulega zmniejszeniu przestrzeń społeczeństwa obywatelskiego. W Pakistanie ma miejsce wydalanie szeregu międzynarodowych organizacji pozarządowych, co ma wpływ na swobodę działania organizacji pozostających w kraju. Zagrożona jest wolność wypowiedzi, w tym za pośrednictwem mediów. W Boliwii zgłaszane są przypadki stosowania przemocy słownej i fizycznej wobec obrońców praw człowieka i dziennikarzy oraz wzrasta liczba wszczynanych przeciwko nim postępowań karnych. W przypadku Filipin występują poważne obawy dotyczące liczby ofiar śmiertelnych związanych z kampanią przeciwko niedozwolonym środkom odurzającym oraz z brakiem skutecznych, bezstronnych i przejrzystych dochodzeń we wszystkich przypadkach śmierci. Przestrzeń społeczeństwa obywatelskiego ulega zmniejszeniu również ze względu na środki wdrożone w kontekście wojny z terroryzmem. Doprowadziło to do zwiększenia przemocy wobec członków społeczeństwa obywatelskiego, obrońców praw człowieka, przedstawicieli ludów tubylczych, dziennikarzy i prawników. W Kambodży w ciągu ostatnich trzech lat nastąpiło pogorszenie stanu demokracji, poszanowania praw człowieka oraz państwa prawa, w tym zmniejszenie przestrzeni dla opozycji politycznej, mediów i społeczeństwa obywatelskiego. Z drugiej strony podczas aksamitnej rewolucji w 2018 r. Armenia wykazała zauważalną poprawę w zakresie wolności wypowiedzi i zgromadzeń. W dziedzinie praw pracowniczych obawy dotyczące wolności zrzeszania się utrzymują się na Sri Lance, w Pakistanie, Bangladeszu i Mjanmie/Birmie. W Kirgistanie przyjęcie projektu ustawy o związkach zawodowych drastycznie ograniczyłoby niezależność związków zawodowych. Kongres Filipin uchwalił ustawę o pewności sprawowania urzędu, aby położyć kres nadużywaniu „kontraktowania”. Ustawa ta została ostatnio zawetowana przez prezydenta. W odniesieniu do ochrony środowiska i zmiany klimatu państwa usprawniły sprawozdawczość (np. Konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem). Wszyscy beneficjenci podpisali porozumienie paryskie i poprawkę z Kigali do protokołu montrealskiego. Prawdopodobnie jednak większe skoncentrowanie się w ramach monitorowania na środowisku mogłoby pozwolić na silniejsze oddziaływanie. Oczekuje się, że globalne ramy dla różnorodności biologicznej po 2020 r. – w ramach Konwencji o różnorodności biologicznej – ustanowią silniejsze cele i mechanizmy przeglądu postępów i wdrażania w poszczególnych krajach. 6.Ogólne rozwiązanie GSP W okresie sprawozdawczym obejmującym lata 2018–2019 Ghana, Wybrzeże Kości Słoniowej i Suazi opuściły GSP ze względu na podpisanie umów o wolnym handlu z UE, podczas gdy dołączyło do niego jedno państwo (Samoa) – w związku z utratą statusu LDC, przez co na koniec okresu łączna liczba beneficjentów wyniosła 15. Na poniższym wykresie przedstawiono podział przywozu preferencyjnego XVII w ramach ogólnego rozwiązania GSP w 2018 r. Wykres 3. Główni beneficjenci ogólnego rozwiązania GSP w 2018 r. (przywóz do UE w mln EUR)

Pomimo nieznacznego zmniejszenia przywozu w ramach GSP (z 16,6 mld EUR w 2016 r. do 16,4 mld EUR w 2018 r.) Indie pozostają największym beneficjentem ogólnego rozwiązania GSP, odpowiadającym za 50,8 % całego przywozu w ramach GSP do UE. Za nimi plasują się Wietnam (27,9 %) oraz Indonezja (20,5 %). Pierwszą piątkę uzupełniają Nigeria i Uzbekistan, których udziały procentowe są niewielkie (odpowiednio 0,4 % i 0,3 %).



Zniesienie preferencji w odniesieniu do produktów Zniesienie preferencji w odniesieniu do produktów ma na celu odebranie beneficjentom GSP preferencji w odniesieniu do konkretnych sekcji produktów na podstawie przesłanki, że przywóz tych produktów nie wymaga już unijnych preferencji. Ma to zastosowanie do ogólnego rozwiązania GSP. Nowe zniesienia preferencji mają zastosowanie od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 grudnia 2022 r.: Tabela 2. Zniesienie preferencji w odniesieniu do produktów w okresach obejmujących lata 2017–2019 oraz 2020–2022 Państwo beneficjent z systemu GSP Sekcja GSP objęta zniesieniem preferencji do dnia 31 grudnia 2019 r. Sekcja GSP objęta zniesieniem preferencji od dnia 1 stycznia 2020 r. Opis produktu Indie S-5 Produkty mineralne S-6a S-6a Chemikalia nieorganiczne i organiczne S-11a S-11a Wyroby włókiennicze S-14 S-14 Perły i metale szlachetne S-15a S-15a Żelazo i stal oraz wyroby z żelaza i stali S-15b S-15b Metale nieszlachetne (z wyłączeniem żelaza i stali), artykuły z metali nieszlachetnych (z wyłączeniem artykułów z żelaza i stali) S-17a Lokomotywy pojazdów szynowych, tabor szynowy S-17b S-17b Pojazdy silnikowe, rowery, statki powietrzne i statki kosmiczne, statki i łodzie Indonezja S-1a S-1a Zwierzęta żywe i produkty pochodzenia zwierzęcego z wyłączeniem ryb S-3 S-3 Oleje, tłuszcze i woski zwierzęce lub roślinne S-5 Produkty mineralne S-9a Drewno i artykuły z drewna; węgiel drzewny Kenia S-2a S-2a Żywe rośliny i produkty kwiaciarskie Ukraina S-17a Pojazdy i produkty kolejowe i tramwajowe S-3 Oleje, tłuszcze i woski zwierzęce lub roślinne 7.Rozwiązanie GSP Plus Rozwiązanie GSP Plus jest jednym z podstawowych unijnych narzędzi promowania zrównoważonego rozwoju w podatnych na zagrożenia krajach rozwijających się. Państwa muszą wypełniać dwa dodatkowe zestawy kryteriów: (i) podatność na zagrożenia (składająca się z udziału przywozu i dywersyfikacji gospodarczej); oraz (ii) zrównoważony rozwój. Jeśli chodzi o ten ostatni, państwa muszą ratyfikować 27 głównych konwencji międzynarodowych dotyczących praw człowieka i praw pracowniczych, ochrony środowiska oraz dobrych rządów. Ponadto państwa nie mogą mieć sformułowanych zastrzeżeń, które są zakazane w tych konwencjach, a najnowsze wnioski organów monitorujących w ramach tych konwencji nie mogą wskazywać żadnych poważnych przypadków braku skutecznego ich wdrażania. W okresie sprawozdawczym obejmującym lata 2018–2019 beneficjentami GSP Plus było 9 krajów: Armenia, Boliwia, Republika Zielonego Przylądka, Kirgistan, Mongolia, Pakistan, Paragwaj, Filipiny i Sri Lanka. Paragwaj przestał korzystać z GSP Plus w dniu 1 stycznia 2019 r. ponieważ był klasyfikowany jako kraj o średnio-wysokim dochodzie przez trzy kolejne lata. Na wykresie 4 przedstawiono wartość preferencyjnego przywozu z krajów objętych systemem GSP Plus w 2018 r. Największy udział miał Pakistan, którego przywóz stanowił 62,2 % całego przywozu w ramach GSP Plus do UE (74 % w 2018 r.). Wykres 4. Główni beneficjenci ogólnego rozwiązania GSP Plus w 2018 r. (przywóz do UE w mln EUR) 8.Rozwiązanie „wszystko oprócz broni” EBA jest flagowym instrumentem handlowym UE, którego celem jest pomaganie najbiedniejszym i najsłabszym krajom świata – LDC. Jedno państwo (Samoa) wycofało się z tego rozwiązania w 2019 r. ze względu na utratą statusu LDC w 2014 r., w związku z czym łączna liczba beneficjentów wyniosła 48.





Wykres 5. Główni beneficjenci rozwiązania „wszystko oprócz broni” w 2018 r. (przywóz do UE w mln EUR) 9.Partnerstwo GSP jest czymś więcej, niż narzędziem handlowym: dialog z UE dotyczący skutecznego wdrażania konwencji międzynarodowych wspiera długoterminowy zrównoważony rozwój danych krajów. UE zapewnia również finansowanie dla partnerów, aby pomóc we wdrażaniu konwencji i w odnoszeniu większych korzyści: W Mongolii określono produkty, które mogły być wprowadzane na rynek UE z wykorzystaniem rozwiązania GSP Plus. Wsparcie budżetowe UE obejmowało – na wniosek rządu – badanie na temat pracy dzieci. Na Sri Lance UE pomogła sformułować Krajową Strategię Wywozu. W Republice Kirgiskiej pomoc techniczna UE wpierała świadomość na temat unijnych norm, procedur i modeli biznesowych, zwiększając stopień wykorzystania preferencji. W Armenii wsparcie na rzecz regionalnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego pomogło wyprodukować oparte na dowodach sprawozdania alternatywne do sprawozdań ONZ. W Republice Zielonego Przylądka UE wspierała pierwsze Stowarzyszenie Pracowników Domowych. W Boliwii UE wspierała ustanowienie ośrodka udzielającego pro bono porad prawnych on-line w sprawach dotyczących przemocy politycznej. W Pakistanie UE wspierała projekt skoncentrowany na wzmacnianiu praw społeczno-gospodarczych kobiet pracujących w rolnictwie w Pendżabie; „SMART Myanmar” propaguje zrównoważoną konsumpcję i produkcję odzieży. W ramach projektu „Trade for Decent Work” („Handel dla godnej pracy”) UE współpracuje z MOP w celu usprawnienia stosowania podstawowych konwencji MOP w Bangladeszu. 10.wnioski Jednostronne preferencje handlowe UE pomagają krajom w wychodzeniu z ubóstwa poprzez tworzenie gospodarki opartej na wartościach: ponad 10 % przywozu do UE pochodzi z państw beneficjentów GSP (w tym przywozu niepreferencyjnego). Poprzez ułatwianie wywozu do UE GSP przyciąga inwestycje, wspierając integrację w globalnych łańcuchach wartości. Dzięki temu powstają miejsca pracy i generowany jest dochód. GSP stwarza zachęty do inwestowania w państwach beneficjentach. Odsetek przywozu preferencyjnego w ogólnym przywozie do UE jest ograniczony (3,8 % w 2018 r.) –jednak zachęca on przedsiębiorstwa i rządy do łączenia działalności gospodarczej ze zrównoważonym rozwojem. Propagowanie dobrego zarządzania i praw człowieka zapewnia bardziej przewidywalne otoczenie biznesowe. W branży odzieżowej nabywcy z UE wprowadzają nowe modele biznesowe z wysokimi (lub wyższymi) normami środowiskowymi i normami pracy. Te międzynarodowe wartości sprawiają, że przedsiębiorstwa są bardziej konkurencyjne. GSP musi pozostać istotne dla rozwoju. Znaczenie preferencji maleje ze względu na umowy handlowe. Zapewnianie spójności z innymi obszarami polityki stało się jeszcze ważniejsze, więc beneficjenci mogą odnosić korzyści z GSP. Obejmuje to wsparcie na rzecz dywersyfikacji gospodarek, przyciągania nowych inwestycji, ułatwień w handlu i świadomości. GSP potrzebuje silnych partnerstw: UE będzie w dalszym ciągu ściśle współpracowała z beneficjentami i zainteresowanymi stronami. Partnerzy ci, w tym Parlament Europejski i państwa członkowskie UE, są kluczowi, jeżeli chodzi o przyspieszenie realizacji Agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030. Przemysł UE znajduje się w czołówce pod względem wysokich norm pracy, procesów produkcyjnych i ochrony środowiska i może wspierać zrównoważony rozwój krajów poprzez ich biznesplany. Poprzez dostęp do rynku unijnego pomagamy krajom rozwijającym się w ich wysiłkach na rzecz wzrostu gospodarczego, ograniczania ubóstwa, dobrych rządów i zrównoważonego rozwoju. Załącznik I. Beneficjenci

*W zależności od zaklasyfikowania przez Bank Światowy w statusie wyższego średniego dochodu.





ZAŁĄCZNIK II. informacje statystyczne Tabela 1. Wartość przywozu preferencyjnego dla wszystkich krajów objętych GSP (w tys. EUR)* Tabela 2. Wartość przywozu preferencyjnego przez kraje objęte ogólnym rozwiązaniem GSP (w tys. EUR)* * „Przywóz ogółem” obejmuje całość przywozu, w tym produkty, które automatycznie korzystają z zerowych stawek celnych w ramach klauzuli najwyższego uprzywilejowania („KNU”) . „Przywóz kwalifikowalny do rozwiązania EBA” stanowi jedynie odniesienie do tych produktów w ramach rozwiązania EBA, wobec których nie stosuje się zerowej stawki celnej KNU.



Tabela 3. Wartość przywozu preferencyjnego przez kraje objęte rozwiązaniem EBA (w tys. EUR)* Tabela 4. Wartość przywozu preferencyjnego przez kraje objęte rozwiązaniem GSP Plus (w tys. EUR)*