[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 11.3.2008

KOM(2008) 135 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Przyszłość agencji europejskich {SEK(2008) 323}

KOMUNIKAT KOMISJIDO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Przyszłość agencji europejskich(tekst mający znaczenie dla EOG)

WPROWADZENIE

Przekazywanie niektórych ważnych zadań agencjom stało się w ostatnich latach przyjętym sposobem działania Unii Europejskiej. Agencje na stałe wpisały się już w krajobraz unijnych instytucji. Większość państw członkowskich przyjęło podobną koncepcję wykorzystywania agencji w celu podejścia do jasno określonych zadań z innej strony.

Korzystanie z agencji w coraz większym stopniu ma wiele przyczyn. Dzięki temu, że można na nie przenieść część funkcji operacyjnych, agencje umożliwiają Komisji skoncentrowanie się na swoich podstawowych zadaniach. Wspierają one proces decyzyjny jako ośrodki skupiające techniczne lub specjalistyczne kompetencje dostępne na poziomie krajowym lub europejskim. Ponadto lokalizacja agencji poza Brukselą lub Luksemburgiem sprawia, że działalność UE jest bardziej zauważalna.

W miarę, jak liczba agencji rośnie, wykonują one coraz więcej ważnych zadań w wielu obszarach działalności Unii. Dysponują również znacznymi zasobami. Istotne jest więc, aby rola i mechanizmy zapewniające rozliczalność organów publicznych, jakimi są agencje, były przejrzyste.

Duże znaczenie agencji w strukturze administracyjnej UE wymaga, aby wszystkie instytucje jednakowo rozumiały ich cele i rolę. Obecnie brakuje takiego zrozumienia. Podczas powoływania poszczególnych agencji – na wniosek Komisji, ale na mocy decyzji Parlamentu Europejskiego lub Rady Ministrów – zabrakło szerszej wizji ich miejsca w Unii. Brak takiej wizji utrudnił skuteczną pracę agencji i spełnienie oczekiwań, jakie pokłada w nich cała UE.

Zdaniem Komisji nadszedł czas na ponowną dyskusję na temat roli agencji i ich miejsca w strukturze UE. Spójne stanowisko wobec kwestii agencji może przyczynić się do zwiększenia przejrzystości i skuteczności tego ważnego elementu mechanizmu instytucyjnego UE.

*****

Istnieją dwa zasadnicze rodzaje agencji. Każdy z nich ma swoje cechy szczególne i swoją specyfikę. Agencje „regulacyjne” lub „tradycyjne” mają różne, konkretne zadania, określone w każdym przypadku w akcie prawnym stanowiącym podstawę ich funkcjonowania[1]. Agencje wykonawcze powołuje się na mocy rozporządzenia Rady przyjętego w 2002 r. Ich zadania są ściślej zdefiniowane i polegają na zapewnieniu wsparcia w procesie zarządzania programami wspólnotowymi[2].

Wspomniane powyżej dwa rodzaje agencji bardzo się od siebie różnią pod względem odgrywanej roli, powierzanych im zadań, niezależności i sposobu zarządzania. Najlepszym dowodem na różnice w stosunkach obu rodzajów agencji z Komisją jest fakt, że siedziby agencji regulacyjnych znajdują się w różnych krajach UE, zaś agencje wykonawcze zlokalizowane są w Brukseli i Luksemburgu. Jak można się spodziewać, agencje każdego rodzaju mają różne problemy i muszą być inaczej traktowane.

Niniejszy komunikat będzie dotyczył przede wszystkim agencji regulacyjnych , ponieważ to właśnie w ich przypadku zachodzi konieczność doprecyzowania pewnych kwestii i opracowania wspólnego podejścia.

Dzięki jednej, wspólnej podstawie prawnej miejsce agencji wykonawczych w instytucjonalnej strukturze Unii jest bardziej jednoznacznie zdefiniowane[3]. Robocze ustalenia dotyczące zarządzania tymi agencjami zostały niedawno uzgodnione z parlamentarną Komisją Budżetową[4]. Ich zadania muszą dotyczyć zarządzania programami wspólnotowymi, powołuje się je na określony czas, a ich siedziba zawsze znajduje się w pobliżu głównej siedziby Komisji. Jasno określony jest również zakres odpowiedzialności Komisji za agencje wykonawcze: Komisja je powołuje, faktycznie kontroluje ich działalność i obsadza najważniejsze stanowiska. Roczne sprawozdania z działalności tych agencji są dołączane do sprawozdań odpowiednich dyrekcji generalnych. Do wszystkich agencji wykonawczych ma zastosowanie standardowe rozporządzenie finansowe przyjęte przez Komisję, dotyczące przygotowania i wykonania budżetu.

Jest jeszcze za wcześnie, aby stwierdzić, czy agencje wykonawcze spełniają swoją funkcję. Utworzono je stosunkowo niedawno, a ich działalność nie została jeszcze poddana pełnej ocenie[5]. Jednocześnie z przeprowadzonego niedawno przez Komisję badania zasobów wynika, że nie ma silnych kandydatur na kolejną agencję wykonawczą[6]. Jeżeli pojawi się taka potrzeba, w pierwszej kolejności Komisja zbada możliwość rozszerzenia zakresu odpowiedzialności którejś z istniejących agencji wykonawczych w celu włączenia do jej obowiązków nowego programu. W obecnych okolicznościach jest mało prawdopodobne, że konieczne będzie powołanie nowych agencji wykonawczych w okresie obowiązywania ram finansowych do 2013 r.

W ramach propagowania badań i rozwoju gospodarczego Komisja powołała również, oprócz agencji, specjalne organy partnerskie. Uznano, że aby osiągnąć niektóre cele, sektor publiczny musi współpracować z sektorem prywatnym, udostępniając fundusze i zachowując prawo głosu, ale nie podejmując strategicznych decyzji kierowniczych. W związku z tym powołano takie innowacyjne organy jak wspólne przedsiębiorstwa, np. ITER w zakresie syntezy jądrowej i SESAR w zakresie zarządzania ruchem lotniczym, Wspólne Inicjatywy Technologiczne, utworzone w ramach 7. programu ramowego, oraz Europejski Instytut Innowacji i Technologii.

Finansowe i administracyjne zarządzanie tymi organami opiera się na specjalnych zasadach zgodnych z rozporządzeniem finansowym, a same organy odpowiadają za wykonanie budżetu bezpośrednio przed organem udzielającym absolutorium. Organy te utworzono po to, aby działały inaczej niż zwykłe organy sektora publicznego. Dysponują funduszami publicznymi, ale ich decyzje powinny uwzględniać aspekt komercyjny i znajomość rynku. Nie są to zatem agencje i nie dotyczy ich niniejszy komunikat.

AGENCJE REGULACYJNE – STAN OBECNY

Każda agencja regulacyjna ma własne sektorowe rozporządzenie podstawowe, często przyjmowane w procesie współdecyzji[7]. Nazywa się je czasem „agencjami tradycyjnymi”, z powodu długich tradycji działania, lub „agencjami zdecentralizowanymi”, ponieważ mają siedziby w całej Europie. Są to organy niezależne i mają własną osobowość prawną. Większość jest finansowana z budżetu UE[8], a niektóre dodatkowo z bezpośrednich opłat lub wpłat. W ogólnym rozporządzeniu finansowym znajdują się pewne podstawowe zasady dotyczące w szczególności planu zatrudnienia agencji, zastosowania ramowego rozporządzenia finansowego w odniesieniu do agencji, konsolidacji rachunków agencji z rachunkami Komisji oraz absolutorium Parlamentu Europejskiego. Ramowe rozporządzenie finansowe określa również wspólne zasady ustalania i wykonania budżetów agencji, w tym także aspekty kontroli. 20 agencji finansowanych z budżetu UE otrzymuje absolutorium z wykonania budżetu bezpośrednio od Parlamentu Europejskiego. Jeśli chodzi o zasoby ludzkie, zasady umożliwiające agencjom prowadzenie polityki kadrowej określa regulamin pracowniczy. Zgodnie ze wspomnianym rozporządzeniem agencje są zobowiązane przyjąć ogólne postanowienia dotyczące wdrożenia regulaminu pracowniczego w porozumieniu z Komisją. Ma to na celu zapewnienie spójnej polityki kadrowej i unikanie niepotrzebnych różnic między agencjami w zakresie naboru nowych pracowników oraz perspektyw ich rozwoju zawodowego. Nie ma jednak żadnych ogólnych zasad dotyczących powoływania i działania agencji regulacyjnych.

Pierwsze agencje regulacyjne, CEDEFOP (kształcenie zawodowe) i EUROFOUND (poprawa warunków życia i pracy), powstały w 1975 r. W latach 90. rozwój rynku wewnętrznego doprowadził do utworzenia kilku nowych agencji, których zadania miały charakter bardziej techniczny lub naukowy i polegały np. na zatwierdzaniu odmian roślin i leków. Dodatkowe zadania powodowały konieczność powoływania kolejnych agencji, dzięki czemu różne państwa członkowskie mogą gościć różne agencje.

Obecnie istnieje 29 agencji regulacyjnych, a kolejne dwie są w planach (zob. załącznik). Trzy z nich to agencje utworzone w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, a trzy inne zajmują się kwestiami wchodzącymi w zakres tytułu VI Traktatu UE dotyczącego współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych. Agencje regulacyjne zatrudniają ok. 3 800 pracowników, a ich roczny budżet wynosi ok. 1 100 mln EUR, w tym wkład Wspólnoty w wysokości ok. 559 mln EUR[9]. Poszczególne agencje różnią się bardzo między sobą pod względem liczby zatrudnianego personelu – od niespełna 50 osób monitorujących odmiany roślin do ponad 600 osób pracujących w agencji monitorującej znaki towarowe.

Różne są także role agencji regulacyjnych. Niektóre mogą podejmować indywidualne decyzje ze skutkiem bezpośrednim, stosując przyjęte normy UE, inne dysponują dodatkową wiedzą techniczną, na której Komisja może następnie oprzeć swoje decyzje, a jeszcze inne zajmują się tworzeniem sieci kontaktów z organami krajowymi.

Agencje okazały się szczególnie przydatne w obszarze kompetencji dzielonych, gdzie realizacja nowych strategii na poziomie wspólnotowym wymaga bliskiej współpracy państw członkowskich z UE. Utworzenie agencji umożliwia mobilizację uprawnień na poziomie UE, co spotkałoby się z oporem, gdyby zostało ograniczone do kręgu instytucji.

Agencje pomagają również niektórym krajom trzecim lepiej poznać dorobek prawny Wspólnot i stosowane przez nie sprawdzone rozwiązania. Kraje kandydujące uczestniczą w agencjach wspólnotowych od roku 2000[10]. Taką możliwość mają również kraje Bałkanów Zachodnich oraz kraje partnerskie w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa.

W obecnym porządku prawnym Wspólnot istnieją jasne i wyraźne ograniczenia autonomicznych kompetencji agencji regulacyjnych. Nie mogą one ustalać ogólnych środków regulacyjnych. Ich uprawnienia ograniczają się do podejmowania indywidualnych decyzji w szczególnych obszarach, gdzie wymagana jest konkretna wiedza techniczna, na jasno i dokładnie określonych warunkach i bez faktycznej swobody uznania. Ponadto agencjom nie można przekazać kompetencji, które mogłyby pokrywać się z zadaniami, jakie Traktat wyraźnie powierzył Komisji (np. funkcja strażnika prawa wspólnotowego).

Powierzenie agencjom przygotowywania lub podejmowania decyzji ma na celu nadanie tym decyzjom dodatkowej wiarygodności i rangi, np. dzięki wykazaniu, że opierają się one na technicznej lub naukowej podstawie. Wymaga to, aby agencje podejmowały decyzje w oparciu o rzetelne informacje i wiedzę oraz aby kierowały się w swoich działaniach zasadami przejrzystości i kompetencji naukowych. Jest to również pewne wyzwanie, ponieważ powoduje konieczność znalezienia równowagi między technicznym wymiarem działania agencji a wymogiem rozliczalności wszystkich organów publicznych.

Agencje regulacyjne są zwykle zarządzane przez zarząd, który ma za zadanie zapewnić wypełnienie przez agencję zadań określonych w jej akcie podstawowym. Dyrektor agencji dba o jej działanie operacyjne. Dyrektor jest zwykle powoływany przez zarząd, który ma uprawnienia w zakresie programu prac agencji, budżetu i sprawozdania rocznego.

Istnieją różne przepisy regulujące rozmiar i skład zarządu, jednak przedstawiciele Komisji – zwykle w nim zasiadający – są zawsze w mniejszości i czasem nie przysługuje im nawet prawo głosu. Rodzi to pytania o to, do jakiego stopnia Komisja odpowiada za decyzje podejmowane przez agencje. Kwestię odpowiedzialności komplikuje dodatkowo zaangażowanie Komisji w inne aspekty prac agencji, jak np. sporządzanie listy kandydatów na dyrektora, udział w konsultacjach w sprawie programu prac lub przeprowadzanie oceny. Ponadto wewnętrzny audytor Komisji pełni tę samą rolę w stosunku do agencji, jaką pełni w departamentach Komisji[11].

Konieczność określenia jasnych zasad rozliczalności w celu zarządzania działaniami agencji znajduje się w centrum dyskusji na ich temat. Podnoszona jest również kwestia poszczególnych aspektów stosunków między innymi instytucjami i agencjami, w tym rola Parlamentu Europejskiego w powoływaniu dyrektorów oraz rola i zakres odpowiedzialności członków zarządu powoływanych w celu reprezentowania konkretnych interesów.

Agencje regulacyjne wnoszą znaczący i użyteczny wkład w skuteczne działanie UE. W wielu przypadkach wypracowały renomowany know-how naukowy lub techniczny, pomagając w ten sposób instytucjom w podejmowaniu skutecznych decyzji. Udowodniły również, że mogą pełnić znaczącą rolę w procesie analizy i pobudzania debaty publicznej tak na poziomie europejskim, jak i międzynarodowym. Dzięki temu Komisja mogła skoncentrować się na swoich podstawowych zadaniach.

WSPÓLNE RAMY PRAWNE DLA AGENCJI REGULACYJNYCH

W związku z rosnącą liczbą agencji i ich coraz większą różnorodnością Komisja uznała, że wspólne ramy prawne pozwoliłyby doprecyzować i znormalizować ich funkcje i metody działania. W 2005 r. Komisja przedstawiła projekt porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie utworzenia ram prawnych dla europejskich agencji regulacyjnych[12]. Jego celem było uzgodnienie warunków powoływania, działania i kontroli agencji regulacyjnych w pierwszym filarze. Proponowane zasady dotyczyły głównie nowych agencji, ale mogłyby zostać również zastosowane do formalnej lub nieformalnej kontroli działania już istniejących agencji. Mimo ogólnego poparcia Parlamentu Europejskiego negocjacje w sprawie tego projektu w 2006 r. niestety utknęły w martwym punkcie w związku z brakiem gotowości ze strony Rady do zajęcia się tą kwestią oraz wątpliwościami co do tego, czy forma porozumienia międzyinstytucjonalnego jest w tym przypadku odpowiednia.

Niemniej jednak problemy, które miały być rozwiązane dzięki temu porozumieniu, są nadal aktualne. Różnorodność ról, struktur i typów agencji regulacyjnych sprawia, że system jest nieprzejrzysty, i rodzi wątpliwości co do ich rozliczalności i prawnych podstaw działania. Zróżnicowana rola agencji powoduje obawy, że mogą one wkroczyć w obszary, które zasadniczo wchodzą w zakres uprawnień decyzyjnych organów UE. Brak jasnych zasad i sprecyzowanego zakresu odpowiedzialności wpływa negatywnie na obowiązki innych instytucji, a szczególnie Komisji, wobec agencji.

Co należy uwzględnić we wspólnym podejściu

Bez względu na jego ostateczną formę, wspólne podejście do kwestii zarządzania agencjami regulacyjnymi jest zdaniem Komisji konieczne. Poszczególne agencje zawsze będą się między sobą różnić: ich różne funkcje, metody działania i rozmiary nie są przypadkowe, lecz odzwierciedlają próbę znalezienia najlepszego sposobu na skuteczne wykonywanie swoich obowiązków przez każdą agencję. Należy znaleźć równowagę między potrzebą odpowiednio znormalizowanego podejścia, zapewniającego jednolitą pozycję agencji w strukturach europejskich, a koniecznością respektowania ich szczególnych cech. Jak wszystkie organy publiczne w UE, również agencje muszą być zorganizowane w odpowiedni sposób, zgodny z podstawowymi zasadami rozliczalności i należytego zarządzania finansami. Zarówno rozporządzenie finansowe, jak i regulamin pracowniczy mają oczywiście zastosowanie do agencji, których niewielkie – w porównaniu z instytucjami UE – rozmiary uzasadniają jednak odpowiednie dostosowanie.

Podstawowe elementy wspólnego podejścia do agencji powinny obejmować następujące obszary:

- Zadania agencji regulacyjnych Różne role działających dziś agencji pokazują, że nigdy nie będzie możliwe stworzenie jednego modelu ich zadań. Można je jednak podzielić na pewne kategorie. Dzięki jasnemu określeniu różnych rodzajów funkcji agencji ich rola stałaby się bardziej jednoznaczna i zrozumiała.

Różne rodzaje agencji regulacyjnych Agencje można sklasyfikować na różne sposoby. Jednym z nich jest kryterium najważniejszych funkcji. Agencje pełnią często kilka różnych funkcji, jednak po analizie ich „środka ciężkości” można zaproponować następujące kategorie[13]: agencje podejmujące indywidualne decyzje, prawnie wiążące osoby trzecie: CVPO, OHIM, EASA[14] i ECHA[15]; agencje pomagające bezpośrednio Komisji i – w odpowiednich przypadkach – państwom członkowskim, świadcząc usługi doradztwa technicznego lub naukowego lub sporządzając sprawozdania z kontroli: EMSA[16], EFSA, ERA i EMEA; agencje odpowiedzialne za działania operacyjne: EAR, GSA, CFCA, FRONTEX, EUROJUST, EUROPOL i CEPOL; agencje odpowiedzialne za gromadzenie, analizę i przekazywanie obiektywnych, rzetelnych i przystępnie sformułowanych informacji lub za nawiązywanie kontaktów: CEDEFOP, EUROFOUND, EEA, ETF, EMCCDA, EU-OSHA, ENISA, ECDC, FRA oraz Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn; usługi na rzecz innych agencji i instytucji: CDT. |

- Struktura i działanie agencji Większa normalizacja zarządzania agencjami pozwoliłaby na stosowanie pewnych standardowych zasad wobec zarządu, dyrektora oraz programowania pracy agencji i składania z niej sprawozdań. Umożliwiłoby to również większą przejrzystość stosunków między agencjami a instytucjami UE i państwami członkowskimi.

- Rozliczalność i stosunki agencji regulacyjnych z innymi instytucjami Mechanizmy stosowane w celu zapewnienia rozliczalności działań agencji regulacyjnych powinny być przejrzyste zarówno dla agencji, jak i dla instytucji UE. Obejmuje to wymogi dotyczące sprawozdawczości i audytu, stosunki z zainteresowanymi stronami oraz odpowiedzi na zapytania parlamentarne. Zarządzanie agencjami musi się również odbywać z poszanowaniem podstawowych norm dobrego zarządzania w celu zminimalizowania ewentualnego ryzyka. Należy także opracować spójne zasady oceny agencji.

- W szczególności stopień rozliczalności Komisji nie powinien być większy niż jej wpływ na działania agencji. Jednocześnie Komisja przyjrzy się swojej organizacji wewnętrznej w celu zapewnienia odpowiedniej podstawy stosunkom z agencjami oraz swoim własnym służbom. Wyjaśnienia wymagają również stosunki między agencjami a Parlamentem Europejskim i Radą. Chodzi o kwestie wykraczające poza rolę tych instytucji w przyjmowaniu podstawy prawnej agencji i proces budżetowy, jak np. udział Parlamentu Europejskiego w powoływaniu zarządu i dyrektora.

- Program „lepsze uregulowania prawne” a praca agencji Agencje, jako element struktury Unii, powinny stosować nowoczesne zasady lepszych uregulowań prawnych. Obejmuje to koncentrowanie się na swojej podstawowej działalności, uwzględnianie potrzeby przeprowadzania odpowiednich konsultacji z zainteresowanymi stronami i przekazywania im uwag i komentarzy oraz takie organizowanie swojej pracy, aby zapewnić przejrzystość i umożliwić instytucjom i zainteresowanym stronom skuteczne monitorowanie działalności.

- Proces powoływania i rozwiązywania agencji regulacyjnych Przydatne byłoby opracowanie procesu powoływania agencji w celu uwzględnienia potrzeby przeprowadzenia oceny skutków przed przedstawieniem wniosku Komisji oraz wyjaśnienia roli państwa przyjmującego, w tym konieczności zapewnienia przez państwo przyjmujące odpowiednich możliwości edukacyjnych dla dzieci personelu[17]. Można również rozważyć kryteria oceny momentu, w którym można uznać, że agencja wykonała swoje zadanie i może zostać rozwiązana.

- Strategia komunikacyjna Przestrzeganie przez agencje podstawowych zasad komunikacji poprawiłoby społeczne rozumienie ich roli oraz zagwarantowałoby spójność strategii komunikacyjnych agencji z ogólnym podejściem Unii.

W kierunku wspólnych ram prawnych

Zaproponowane porozumienie międzyinstytucjonalne utknęło w martwym punkcie. Komisja zamierza zatem wycofać wniosek dotyczący porozumienia międzyinstytucjonalnego i przedstawić zaproszenie do międzyinstytucjonalnej dyskusji mającej na celu przyjęcie wspólnego podejścia.

- Kolejnym krokiem powinno być zatem forum, na którym trzy zainteresowane instytucje mogłyby przeprowadzić wspólną ocenę polityczną działań agencji i ich roli w Unii. Byłoby to dobrą okazją do osiągnięcia porozumienia w sprawie formy agencji regulacyjnych oraz do jasnego określenia zakresu obowiązków każdej instytucji wobec agencji. Komisja proponuje zatem powołanie w tym celu międzyinstytucjonalnej grupy roboczej. Pierwszym elementem tego dialogu powinny być dostępne badania i sprawozdania dotyczące agencji, takie jak sprawozdania przedstawione już przez Komisję Parlamentowi Europejskiemu w ramach procesu budżetowego 2008[18] oraz sprawozdania Europejskiego Trybunału Obrachunkowego.

- Jeżeli punktem wyjścia będzie prawdziwy dialog międzyinstytucjonalny na temat przyszłości agencji regulacyjnych, jego naturalnym wynikiem powinien być instrument, który nada konkluzjom dialogu formę i przejrzystość. Komisja jest otwarta na inne propozycje niż droga porozumienia międzyinstytucjonalnego, bez względu na to, czy będą one prawnie wiążące. Podstawowym celem powinno być polityczne porozumienie: biorąc pod uwagę zróżnicowany charakter agencji regulacyjnych, nie byłoby właściwe stosowanie w ich przypadku uregulowań prawnych obowiązujących agencje wykonawcze. Tymczasem Komisja będzie nadal stosować metody i podstawowe zasady zawarte w zaproponowanym porozumieniu międzyinstytucjonalnym jako punkt odniesienia do swojego podejścia do agencji.

- Jednocześnie Komisja planuje przeprowadzić dokładną ocenę agencji regulacyjnych. Przyczyni się ona do dyskusji na temat przyszłości systemu agencji wspólnotowych poprzez horyzontalne spojrzenie na wszystkie agencje[19]. Dzięki nowej ocenie wszystkie instytucje będą mogły stwierdzić, jakie są faktyczne skutki powoływania i działania agencji w Unii. Komisja planuje przedstawić sprawozdanie z tej oceny do roku 2009 lub 2010.

- Aby zapewnić stabilne warunki przeprowadzenia oceny Komisja postanowiła nie przedkładać wniosków o utworzenie nowych agencji regulacyjnych do czasu zakończenia oceny. Nie zmienią się plany w stosunku do tych agencji, których utworzenie jest już omawiane na poziomie międzyinstytucjonalnym, np. w obszarze energii i telekomunikacji, jak również w stosunku do planowanych agencji w obszarze sprawiedliwości i spraw wewnętrznych[20]. Kontynuowane będzie również przeprowadzanie zmian dotyczących zakresu działania istniejących agencji. Takie zobowiązanie powinno umożliwić wszystkim instytucjom jednoznacznie stwierdzić – w świetle wyników oceny – jakie skutki może przynieść Unii powoływanie i działanie agencji regulacyjnych. W rezultacie powinno w przyszłości powstać spójne podejście do zagadnienia agencji.

- Uzgodnione podejście powinno mieć zastosowanie do wszystkich agencji, z uwzględnieniem ich cech szczególnych. Może się ono wiązać ze zmianami do aktów podstawowych dotyczących obecnie działających agencji w celu uzgodnienia ich z nowym podejściem.

WNIOSKI

Komisja jest zdania, że agencje mogą wnieść prawdziwą wartość dodaną do struktur unijnych. Ten potencjał nie jest obecnie w pełni wykorzystywany z powodu braku wspólnej wizji roli i funkcji agencji regulacyjnych.

W związku z tym Komisja zwraca się do Parlamentu Europejskiego i Rady Ministrów o włączenie się do dyskusji na temat miejsca agencji w europejskim systemie rządów. Międzyinstytucjonalna grupa robocza pozwoliłaby na określenie podstawowych zasad obejmujących najważniejsze dla agencji zagadnienia. Zasady te miałyby zastosowanie do wszystkich agencji. Jednocześnie Komisja zamierza:

- wycofać wniosek dotyczący porozumienia międzyinstytucjonalnego;

- do końca 2009 r. przeprowadzić horyzontalną ocenę agencji regulacyjnych i jak najszybciej przedstawić jej wyniki Parlamentowi Europejskiemu i Radzie;

- nie przedkładać wniosków dotyczących tworzenia nowych agencji regulacyjnych do czasu zakończenia prac nad ww. oceną (czyli do końca 2009 r.);

- przeprowadzić przegląd wewnętrznych systemów Komisji regulujących jej stosunki z agencjami, jak również metodyki przeprowadzania oceny skutków w przypadku agencji.

Skuteczne świadczenie usług przez agencje może stanowić prawdziwy wkład we wprowadzanie w życie polityki UE. Komisja jest przekonana, że wszystkie trzy zainteresowane instytucje powinny porozumieć się i wspólnie opracować jasną i spójną wizję przyszłego miejsca agencji w strukturze Unii.[pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic]

[1] Obecnie istnieje 29 agencji tego rodzaju. Przedłożono już wnioski w sprawie utworzenia kolejnych dwóch – zob. załącznik.

[2] Zob. załącznik.

[3] Rozporządzenie Rady (WE) nr 58/2003 z dnia 19 grudnia 2002 r. ustanawiające statut agencji wykonawczych, którym zostaną powierzone niektóre zadania w zakresie zarządzania programami wspólnotowymi (Dz.U. L 11 z 16.1.2003).

[4] Pismo z dnia 16.10.2007 od D. Grybauskaitė, członka Komisji, do R. Böge, przewodniczącego Komisji Budżetowej, DGE/ef (2007)585.

[5] W 2006 r. ocenie poddano pracę Agencji Wykonawczej ds. Inteligentnej Energii. Jej wynik by pozytywny.

[6] SEK(2007) 530 Planning & optimising Commission human resources to serve EU priorities – Planowanie i optymalizacja zasobów ludzkich Komisji w celu spełniania priorytetów UE.

[7] Z 23 agencji powołanych na mocy Traktatu WE dla 12 podstawą prawną jest art. 308 TWE, a pozostałe utworzono w oparciu o traktat sektorowy (Traktat EWWiS). Akty podstawowe 8 agencji przyjęto w procedurze współdecyzji. Kompletna lista agencji regulacyjnych znajduje się w załączniku.

[8] Agencje utworzone w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa są finansowane bezpośrednio przez państwa członkowskie.

[9] Dane dotyczą jedynie agencji utworzonych na mocy Traktatu WE i w ramach współpracy policyjnej i sądowej w sprawach karnych, z wyłączeniem EUROPOL-u, który zgodnie ze swoim obecnym statusem prawnym jest finansowany przez państwa członkowskie. Agencje utworzone w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa są w pełni kontrolowane przez Radę i całkowicie finansowane przez państwa członkowskie.

[10] Komunikat z dnia 20 grudnia 1999 r. – KOM(1999) 710.

[11] Artykuł 185 ust. 3 rozporządzenia finansowego (WE, Euratom) nr 1605/2002.

[12] KOM(2005) 59 z 25.2.2005.

[13] Z wyłączeniem agencji utworzonych w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB).

[14] EASA pomaga również bezpośrednio Komisji i – w odpowiednich przypadkach – państwom członkowskim, świadcząc usługi doradztwa technicznego lub naukowego lub sporządzając sprawozdania z kontroli.

[15] ECHA pomaga również Komisji i – w odpowiednich przypadkach – państwom członkowskim, świadcząc usługi doradztwa technicznego lub naukowego lub sporządzając opinie.

[16] Mandat agencji EMSA obejmuje również ważne działania operacyjne (w szczególności działania związane z przeciwdziałaniem zanieczyszczeniom mórz).

[17] Wymóg ten zapisano już w art. 47 porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie dyscypliny budżetowej oraz w art. 27-30 porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszych uregulowań prawnych.

[18] Chodzi o dwa następujące sprawozdania: (i) podsumowanie przeprowadzonych ocen agencji oraz (ii) obecna sytuacja i plany dotyczące oceny agencji.

[19] Komisja przeprowadziła niedawno bardziej ograniczone badania horyzontalne systemu agencji, np. metabadanie na temat agencji zdecentralizowanych z 2003 r. oraz trwające właśnie badanie, oba oparte na przedłożonych sprawozdaniach oceniających agencje zdecentralizowane.

[20] Dotyczy to ewentualnego wniosku w sprawie agencji zajmującej się zarządzaniem operacyjnym systemami SIS II, VIS i EURODAC oraz opracowaniem innych dużych systemów IT i zarządzaniem nimi, jak również ewentualnego wniosku w sprawie utworzenia Europejskiego Urzędu Wsparcia ds. Polityki Azylowej. Ocena skutków i studia wykonalności są w trakcie opracowywania.