•Konsultacje z zainteresowanymi stronami

Wielu ekspertów krajowych z administracji państw członkowskich uważa, że zajęcie się kwestiami dotyczącymi warunków korzystania z usług ma kluczowe znaczenie w rozwiązywaniu wszystkich problemów w relacjach między przedsiębiorstwami. Są oni również zdania, że proporcjonalność obowiązku przejrzystości zależeć będzie od dokładnego jego brzmienia i od wielkości przedsiębiorstwa-dostawcy. W kwestiach takich jak terminy powiadomienia opinie różnią się od siebie w zależności od doświadczeń na szczeblu krajowym, oscylując między brakiem potrzeby regulacji a obowiązkowymi ustalonymi terminami powiadomień. Niektórzy eksperci krajowi uważają również, że należy uprościć warunki korzystania z usług, aby stały się przejrzyste i przystępne dla korzystających z nich przedsiębiorstw. Eksperci krajowi, których opinii zasięgnięto, popierają prawny obowiązek przejrzystości dotyczący przedstawiania uzasadnienia w przypadku wycofania z listy ofert. Podzielają oni ogólną opinię, zgodnie z którą wymogi dotyczące wycofywania z listy ofert powinny być dostosowane do procedur dotyczących nielegalnych treści/zgłaszania i usuwania nielegalnych treści. Obowiązek przejrzystości w zakresie kryteriów stosowanych przy plasowaniu jest ogólnie uznawany za proporcjonalny i uzasadniony. Eksperci posiadający większe doświadczenie w kwestiach plasowania opowiadają się za środkami, które odpowiednio szybko rozwiązałyby napotkane problemy, chociaż niektórzy twierdzą, że kwestię tę należy pozostawić prawu handlowemu i prawu konkurencji. Wyrazem szerokiego konsensusu jest ogólne poparcie dla (i) opcji wprowadzającej obowiązek przejrzystości obejmujący ogółem praktyki w zakresie plasowania oraz dla (ii) prac na rzecz określenia najlepszych praktyk w zakresie plasowania. W odniesieniu do danych eksperci w kwestiach niedyskryminacji i KNU ostrzegali, że potrzebna jest dalsza dyskusja na ten temat. Wśród ekspertów panuje jednak powszechna zgoda co do wagi mechanizmów dochodzenia roszczeń. Istnieją pewne obawy, że wewnętrzne systemy rozpatrywania skarg mogą być uciążliwe dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Niektórzy eksperci krajowi opowiadają się za propagowaniem istniejących najlepszych praktyk (możliwym na przykład w ramach środka samoregulacji). Eksperci reprezentujący organy krajowe ogólnie uznają korzyści płynące z monitorowania. Są oni jednak zasadniczo przeciwni tworzeniu w tym celu nowego organu lub europejskiej agencji.

Większość zainteresowanych dostawców usług internetowych, z którymi przeprowadzono konsultacje, zgadza się, że przekazanie użytkownikowi biznesowemu wyjaśnienia w przypadku wycofania lub zdjęcia jego oferty z listy stanowi racjonalny obowiązek prawny, pod warunkiem poszanowania ich prawnych obowiązków w zakresie usuwania nielegalnych treści i współpracy z organami ścigania. Dostawcy, których opinii zasięgnięto, argumentowali, że nie widzą wartości dodanej w zewnętrznych mechanizmach rozstrzygania sporów, ponieważ mają zaufanie do swoich własnych wewnętrznych systemów rozstrzygania sporów. Wprowadzenie terminów powiadomienia z wyprzedzeniem o zmianach warunków korzystania z usług ogólnie nie stanowi dla nich problemu, nie popierają jednak określania sztywnych terminów takiego powiadomienia. Jeśli chodzi o przejrzystość w zakresie plasowania oraz wykorzystania danych, dostawcy usług w większości godzą się z obowiązkami ujawniania informacji stosunkowo wysokiego szczebla, ale ostrzegają, że zbyt duża przejrzystość może otwierać pole do „nieczystych zagrań” w pozycjonowaniu i manipulacji algorytmami. Dostawcy zasadniczo popierają ideę monitorowania gospodarki platform internetowych, pod warunkiem że takie monitorowanie odbywa się z pełnym poszanowaniem ich tajemnic przedsiębiorstwa.

•Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy eksperckiej

•Ocena skutków

Wprowadzenie prawnie wiążących obowiązków w zakresie przejrzystości i dochodzenia roszczeń w odniesieniu do pełnego zakresu potencjalnie szkodliwych praktyk handlowych określonych w ramach niniejszej inicjatywy, w tym przejrzystości w kwestii plasowania w ogólnych wyszukiwarkach internetowych (do której miałyby zastosowanie jedynie przepisy w zakresie zbiorowego dochodzenia roszczeń, z wyłączeniem innych przepisów proponowanego rozporządzenia dotyczących dochodzenia roszczeń, w celu zapewnienia proporcjonalności), stanowi zatem najlepszy wariant strategiczny. Ocenia się, że oprócz zabezpieczenia potencjału jednolitego rynku w gospodarce platform internetowych wniosek może odwrócić negatywny wpływ, jaki na rozwój gospodarki platform internetowych ma brak zaufania użytkowników biznesowych, szacowany na kwotę w zakresie co najmniej 0,81 mld EUR–4,05 mld EUR. Będzie on miał również pozytywny wpływ społeczny, ponieważ proponowane rozporządzenie doprowadzi do wzrostu obrotów rosnącej liczby przedsiębiorstw w UE korzystających z usług pośrednictwa internetowego, co z kolei zgodnie z oczekiwaniami ma stworzyć dodatkowe możliwości zatrudnienia.

Wszystkie trzy pozostałe warianty strategiczne, w których przewidziano obowiązek przejrzystości w odniesieniu do pełnego zakresu potencjalnie szkodliwych praktyk handlowych określonych w ramach niniejszej inicjatywy, uznano za skuteczne. W tym względzie rozszerzenie zakresu stosowania szczególnego prawnego obowiązku przejrzystości dotyczącego plasowania na dostawców ogólnych wyszukiwarek internetowych oceniono jako zapewniające osiągnięcie stosunkowo najwyższego stopnia skuteczności. Jednocześnie wariant polegający na wprowadzeniu pojedynczego obowiązku o bardziej dalekosiężnych skutkach dotyczącego udostępniania danych oceniono jako nieproporcjonalny, biorąc pod uwagę, z jednej strony, cel szczegółowy, jakim jest utrzymanie potencjału innowacyjnego gospodarki platform internetowych, a z drugiej przedkładane równolegle środki nieustawodawcze służące wspieraniu sprawiedliwej polityki w zakresie udostępniania danych między przedsiębiorstwami. Ponadto w zachowanym wariancie strategicznym prawnym obowiązkom przejrzystości towarzyszy ściślejsza zewnętrzna kontrola praktyk handlowych platform internetowych, która jest ważnym czynnikiem zachęcającym do tworzenia sprawiedliwego i przewidywalnego środowiska dla użytkowników biznesowych.

Wariant strategiczny, w którym przewidziano prawne obowiązki przejrzystości w odniesieniu do bardziej ograniczonej liczby potencjalnie szkodliwych praktyk handlowych, oceniono jako opcję o ograniczonej skuteczności. Zwiększyłoby to wprawdzie pewność prawa dzięki środkom prawnym w zakresie przejrzystości i dochodzenia roszczeń, ale nie eliminowałoby znaczącego ryzyka bezpośredniej szkodliwości dla przedsiębiorstw ani rozdrobnienia, ponieważ uznano za mało prawdopodobne, by niektóre praktyki handlowe o dużych konsekwencjach (plasowanie, dane, dyskryminacja, KNU) można było wystarczająco skutecznie zwalczać w drodze samoregulacji.

Komisja zbadała różne alternatywne rozwiązania polityczne służące osiągnięciu ogólnego celu niniejszej inicjatywy, jakim jest stworzenie sprawiedliwego, przewidywalnego, zrównoważonego i budzącego zaufanie otoczenia biznesowego w internecie, przy jednoczesnym utrzymaniu opartego na innowacjach ekosystemu wokół platform internetowych w całej UE i wspieraniu dalszego jego rozwoju. W takim otoczeniu biznesowym przedsiębiorstwa handlowe powinny dysponować niezbędnymi zabezpieczeniami w celu zapobiegania szkodom wynikającym z nieuczciwych praktyk handlowych oraz możliwością skutecznego dochodzenia roszczeń w razie konieczności. Otoczenie to powinno również stanowić odpowiedź na rozdrobnienie regulacyjne w obrębie UE i zapobiegać mu. W ramach preferowanej struktury współregulacji wymaganej w celu zapewnienia użytkownikom biznesowym pewności prawa i przewidywalności, przy jednoczesnym zabezpieczeniu potencjału innowacyjnego dostawców usług internetowych, ostatecznie zachowano cztery warianty strategiczne. We wszystkich tych wariantach przewidziano nałożenie na dostawców opartych na zasadach, prawnych obowiązków stosunkowo wysokiego poziomu dotyczących przejrzystości i dochodzenia roszczeń, ale warianty te różniły się zakresem potencjalnie szkodliwych praktyk handlowych, jaki obejmowały. Ponadto dwa z czterech zachowanych wariantów rozszerzały zakres stosowania prawnego obowiązku przejrzystości w zakresie plasowania na dostawców ogólnych wyszukiwarek internetowych, aby jak najbardziej zwiększyć skuteczność i zapewnić równe traktowanie. W jednym z tych dwóch wspomnianych wyżej wariantów nałożono na dostawców pojedynczy obowiązek – za to o bardziej dalekosiężnych skutkach – zapewnienia użytkownikom biznesowym możliwości wystąpienia – zgodnie z ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych — o zgodę konsumenta na otrzymanie i przetwarzanie jego adresu poczty elektronicznej po zakończeniu transakcji zawartych w wyniku skorzystania z danych usług.

Niniejszy wniosek opiera się na ocenie skutków. W dniu 1 grudnia 2017 r. Rada ds. Kontroli Regulacyjnej wydała opinię negatywną na temat niniejszej oceny skutków, zawierającą szczegółowe uwagi. Po dokonaniu znaczącej korekty oceny skutków i ponownym przedłożeniu jej Radzie, wydała ona następnie w dniu 22 marca 2018 r. pozytywną opinię z zastrzeżeniami. Opinię Rady, zalecenia oraz wyjaśnienie, w jaki sposób zostały one uwzględnione, zawarto w załączniku 1 do dokumentu roboczego służb Komisji towarzyszącego niniejszemu wnioskowi. W załączniku 4 przedstawiono zestawienie podmiotów, na które niniejszy wniosek będzie miał wpływ, wraz z opisem tego wpływu.

•Sprawność regulacyjna i uproszczenie

Jak wspomniano powyżej, małym przedsiębiorstwom przyznane zostanie ukierunkowane zwolnienie z obowiązku wprowadzenia wewnętrznego systemu rozpatrywania skarg. Celem wniosku jest w szczególności ułatwienie zrównoważonego rozwoju usług pośrednictwa internetowego, a sformułowano go tak, by był w pełni neutralny pod względem technologicznym.

•Prawa podstawowe

Unia zobowiązała się do zapewniania wysokich standardów w zakresie praw podstawowych. Realizacja celu polegającego na ustanowieniu szybkiego i skutecznego mechanizmu dochodzenia roszczeń przez użytkowników biznesowych przyczynia się do wzmocnienia prawa użytkowników biznesowych do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu (art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej) w zakresie, w jakim wiąże się to z poprawą dostępu do wymiaru sprawiedliwości.

Ponadto sprawiedliwe, przewidywalne, zrównoważone i budzące zaufanie otoczenie biznesowe w internecie, do którego stworzenia dąży się w niniejszym wniosku, przyczyni się do zachowania równowagi między wolnością prowadzenia działalności gospodarczej przez dostawców a taką wolnością biznesowych użytkowników ich usług (art. 16 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej). W szczególności środki w zakresie przejrzystości określone w proponowanym rozporządzeniu są warunkiem wstępnym monitorowania, czy prawo podstawowe dotyczące wolności prowadzenia działalności gospodarczej nie podlega nieuzasadnionemu ograniczeniu w odniesieniu do słabszej strony w relacjach między przedsiębiorstwami.