KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.10.2017 COM(2017) 566 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY I EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO dotyczący działań następczych w odniesieniu do planu działania w sprawie VAT „W kierunku jednolitego unijnego obszaru VAT – czas na decyzje”



1.WPROWADZENIE – W KIERUNKU JEDNOLITEGO EUROPEJSKIEGO OBSZARU VAT Unijny system VAT jest atutem jednolitego rynku; znacznie ułatwił on handel w UE dzięki usunięciu przeszkód, które zakłócały konkurencję i swobodny przepływ towarów. Podatek od wartości dodanej (VAT), jako podatek konsumpcyjny o szerokiej bazie, jest uznawany za jedną z najbardziej sprzyjających wzrostowi form opodatkowania. VAT jest również głównym i rosnącym źródłem dochodów podatkowych w Unii Europejskiej . W ostatnich latach system VAT nie jest jednak w stanie nadążyć za globalizacją i cyfryzacją gospodarki. W szczególności obecny system opodatkowania handlu między państwami członkowskimi nadal opiera się na „przepisach przejściowych”, które obowiązują już od 25 lat. Zgodnie z tymi przepisami transakcje krajowe i transakcje transgraniczne podlegają dwóm zupełnie różnym systemom opodatkowania VAT. W związku z tym przedsiębiorstwa prowadzące handel transgraniczny ponoszą koszty przestrzegania przepisów o 11 % wyższe w porównaniu z przedsiębiorstwami prowadzącymi handel wyłącznie krajowy. Ponadto poprzez umożliwianie transgranicznego nabywania towarów bez naliczania VAT przepisy te stwarzają szczególne ryzyko oszustw. W 2015 r. z powodu oszustw i innych uchybień poniesiono straty w wysokości 151 mld EUR, co stanowi 12,8 % zobowiązań z tytułu podatku VAT. W tym względzie szacuje się, że 50 mld EUR strat wynika z transgranicznych oszustw związanych z VAT popełnianych w dużej mierze przez organizacje przestępcze; według ostatnich doniesień prasowych dochody z tych oszustw są również wykorzystywane do finansowania terroryzmu. Obecnie unijny system VAT jest zbyt rozdrobniony i podatny na oszustwa. W ramach programu na rzecz sprawiedliwego i skutecznego systemu podatkowego w UE Komisja planuje „zrestartowanie” systemu VAT, tak aby pozostał on ważnym atutem w przyszłości. Szacuje się, że wdrożenie ujednoliconego systemu VAT na jednolitym rynku spowodowałoby ograniczenie transgranicznych oszustw związanych z VAT o 41 mld EUR i zmniejszenie kosztów przestrzegania przepisów dla przedsiębiorstw o 1 mld EUR. W swoim planie działania w sprawie VAT („plan działania w sprawie VAT”) z dnia 7 kwietnia 2016 r. Komisja podkreśliła potrzebę utworzenia jednolitego europejskiego obszaru VAT, który mógłby sprostać wyzwaniom XXI wieku. W celu unowocześnienia i uproszczenia unijnego systemu VAT oraz zwiększenia jego odporności na oszustwa i przyjazności dla przedsiębiorstw ogłoszono szereg kluczowych środków, które mają zostać przyjęte w perspektywie krótko- i średnioterminowej. Środki te służą kilku celom: dostosowaniu systemu VAT do gospodarki globalnej, cyfrowej i mobilnej, zaspokajaniu potrzeb MŚP, zapewnieniu odpowiedniej polityki w zakresie stawek, położeniu kresu transgranicznym oszustwom i wspieraniu państw członkowskich w likwidacji luki w podatku VAT. Modernizacja istniejącego systemu VAT zostanie osiągnięta poprzez szereg stopniowych kroków. W niniejszym komunikacie przedstawiono już podjęte działania (sekcja 2) oraz szczegółowe informacje na temat dalszych kroków (sekcja 3), w tym inicjatyw, które zostaną przyjęte w tym roku: ·pakietu legislacyjnego dotyczącego docelowego systemu VAT dla handlu wewnątrzunijnego między przedsiębiorstwami (B2B) (zwanego dalej „docelowym systemem VAT”); ·wniosku dotyczącego reformy stawek VAT; ·wniosku mającego na celu wzmocnienie istniejących instrumentów współpracy administracyjnej w zakresie VAT; oraz ·wniosku mającego na celu uproszczenie przepisów w zakresie VAT dla MŚP. 2.OSIĄGNIĘCIA OD CZASU PRZYJĘCIA PLANU DZIAŁANIA W SPRAWIE VAT 2.1 Dostosowanie systemu VAT do gospodarki cyfrowej i przygotowanie się do zmodernizowanej polityki w zakresie stawek W dniu 1 grudnia 2016 r. Komisja przyjęła kilka wniosków mających na celu modernizację systemu VAT w odniesieniu do transgranicznego handlu elektronicznego oraz wniosek dotyczący stawki VAT na publikacje elektroniczne. Wnioski te, stanowiące ważną część strategii jednolitego rynku cyfrowego, służą dostosowaniu systemu VAT do gospodarki cyfrowej. 2.1.1. Wnioski dotyczące VAT w handlu elektronicznym Cyfryzacja gospodarki doprowadziła do pojawienia się coraz bardziej naglących wyzwań dla polityki podatkowej. Aby nadążyć za tymi nowymi tendencjami w biznesie, niezbędne są innowacyjne i przyszłościowe rozwiązania. Przepisy podatkowe muszą ewoluować, aby dostosować się do szybkich zmian w modelach biznesowych i zachowaniach konsumenckich. Jednocześnie opodatkowanie powinno być sprawiedliwe i skuteczne dla nowych przedsiębiorstw oraz powinno pozytywnie przyczyniać się do rozwoju jednolitego rynku cyfrowego. VAT, jako podatek konsumpcyjny, odgrywa ważną rolę w strategii na rzecz osiągnięcia tych celów. Wnioski dotyczące handlu elektronicznego mają przynieść korzyści przedsiębiorstwom, obywatelom i państwom członkowskim. Dzięki nim UE jest postrzegana jako światowy lider. Nowe przepisy umożliwiłyby przedsiębiorstwom, które prowadzą sprzedaż towarów w internecie, łatwe wywiązywanie się ze wszystkich swoich obowiązków w zakresie unijnego VAT w jednym miejscu i uprościłyby sposób naliczania VAT w przypadku przedsiębiorstw typu start-up i mikroprzedsiębiorstw prowadzących transgraniczną sprzedaż przez internet towarów i usług o wartości poniżej 10 000 EUR. MŚP skorzystałyby również na uproszczeniu procedur sprzedaży transgranicznej w wysokości do 100 000 EUR. Nowe przepisy zniosłyby również obecne zwolnienie z VAT dla przywozów do UE małych partii towarów o wartości poniżej 22 EUR i zapewniłyby unijnym przedsiębiorstwom równe warunki działania. Wnioski te są obecnie przedmiotem dyskusji w Radzie. Ponadto w ramach unijnego forum ds. VAT Komisja bada możliwości nawiązania zorganizowanej współpracy publiczno-prywatnej z administracjami podatkowymi, przedsiębiorstwami logistycznymi, platformami internetowymi, dostawcami usług płatniczych i stowarzyszeniami przedsiębiorców w celu poprawy ściągalności VAT, ograniczenia oszustw w dziedzinie handlu elektronicznego oraz zapewnienia równych warunków działania dla przedsiębiorstw przestrzegających przepisów. Wyniki tych konsultacji dostarczą dowodów na potrzeby inicjatywy Komisji w 2018 r. 2.1.2. Wniosek dotyczący VAT na publikacje elektroniczne

Komisja wywiązała się również z obietnicy, że umożliwi państwom członkowskim stosowanie takiej samej stawki VAT w odniesieniu do publikacji elektronicznych, takich jak e-książki czy e-gazety, jak do ich odpowiedników drukowanych. W tym celu wyeliminowała przepisy, które wyłączały publikacje elektroniczne z preferencyjnych stawek podatkowych, przewidzianych dla tradycyjnych publikacji drukowanych. Wniosek ten stanowi krok naprzód, jeżeli chodzi o zapewnienie neutralności technologicznej i usunięcie przeszkód podatkowych utrudniających rozwój rynku publikacji elektronicznych. Wniosek ten jest obecnie przedmiotem dyskusji w Radzie. 2.2 Ukierunkowane działania mające na celu zwalczanie oszustw 2.2.1. Poprawa ściągalności podatków i współpracy administracyjnej Komisja rozpoczęła prace nad utworzeniem narzędzia do analizy sieci transakcji (TNA) na potrzeby wymiany i wspólnego przetwarzania ukierunkowanych danych dotyczących VAT przez urzędników ds. analizy ryzyka w ramach sieci Eurofisc. To nowe narzędzie umożliwi administracjom podatkowym powstrzymywanie siatek oszustów w prostszy, szybszy i bezpieczniejszy sposób. Ponadto, w dziedzinie prawa karnego, w lipcu br. przyjęto dyrektywę w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii, w której przewidziano przepisy minimalne dotyczące definiowania przestępstw naruszających interesy finansowe Unii, sankcji i terminów przedawnienia. W dyrektywie tej określono właściwość rzeczową przyszłej Prokuratury Europejskiej. Prokuratura Europejska będzie w szczególności odpowiedzialna za prowadzenie dochodzeń i ściganie oszustw związanych z VAT, popełnianych na terytorium przynajmniej dwóch państw członkowskich i skutkujących szkodą, której całkowita wartość wynosi co najmniej 10 000 000 EUR. Jeżeli chodzi o stosunki międzynarodowe, Komisja prowadziła negocjacje w sprawie porozumienia UE–Norwegia w zakresie współpracy administracyjnej, zwalczania oszustw i odzyskiwania wierzytelności w dziedzinie VAT. Porozumienie to wejdzie w życie po przyjęciu przez Radę decyzji w sprawie jego podpisania i zawarcia. Ponadto służby Komisji i Wewnątrzeuropejska Organizacja Administracji Podatkowych (IOTA) podpisały porozumienie administracyjne dotyczące współpracy na rzecz wymiany najlepszych praktyk między państwami członkowskimi a członkami IOTA. Różne państwa członkowskie zwróciły się też o wsparcie w celu zwiększenia zdolności administracji podatkowej. Działania wspierające przewidziane w programie wspierania reform strukturalnych są ściśle koordynowane w ramach programu Fiscalis. 2.2.2. Czasowe odstępstwo W dniu 21 grudnia 2016 r. Komisja wypełniła swoje zobowiązanie do przedstawienia wniosku dotyczącego dyrektywy Rady w zakresie tymczasowego stosowania ogólnego mechanizmu odwrotnego obciążenia w związku z dostawami towarów i usług powyżej progu 10 000 EUR na fakturę. W ramach takiego mechanizmu VAT jest zawieszany w całym łańcuchu transakcji (między przedsiębiorstwami) i jest naliczany jedynie w odniesieniu do konsumentów końcowych. Środek ten ma pomóc państwom członkowskim szczególnie dotkniętym problemem oszustw w zwalczaniu oszustw karuzelowych, podczas gdy wprowadzane jest kompleksowe rozwiązanie ogólnounijne. W Radzie toczą się negocjacje w tej kwestii. 3.WDROŻENIE PRZYSZŁYCH WNIOSKÓW 3.1 W kierunku solidnego jednolitego europejskiego obszaru VAT 3.1.1. Realizacja pierwszego kroku w kierunku utworzenia docelowego systemu VAT Zgodnie z zapowiedzią zawartą w planie działania w sprawie VAT Komisja proponuje zastąpienie obecnych przepisów przejściowych w zakresie opodatkowania handlu między państwami członkowskimi przepisami ostatecznymi. Zgodnie z wnioskami Parlamentu Europejskiego i Rady ten docelowy system VAT będzie opierał się na zasadzie opodatkowania w państwie członkowskim przeznaczenia. W celu umożliwienia administracjom podatkowym i przedsiębiorstwom łagodnego przejścia na ten system zmiana będzie wprowadzana stopniowo, w dwóch krokach. Pierwszym krokiem legislacyjnym byłoby uregulowanie kwestii sposobu naliczania VAT w przypadku wewnątrzunijnych dostaw towarów między przedsiębiorstwami. Realizacja tego pierwszego kroku legislacyjnego zostałaby podzielona na dwa etapy (zob. sekcje 3.1.1.1 i 3.1.1.2 poniżej), obejmujące zbiór wniosków, które mają zostać przyjęte przez Komisję w tym roku (etap 1), i dodatkowy wniosek, który ma zostać przyjęty w przyszłym roku (etap 2). Drugim krokiem legislacyjnym byłoby rozszerzenie nowego sposobu naliczania VAT na wszystkie dostawy transgraniczne, a zatem również na świadczenie usług. Komisja zaproponowałaby wdrożenie tego drugiego kroku legislacyjnego po należytym monitorowaniu realizacji pierwszego kroku, którego funkcjonowanie zostałoby ocenione przez Komisję po pięciu latach od jego wejścia w życie. Docelowy system zostałby wtedy w pełni wdrożony. Po przeprowadzeniu należytych konsultacji ze wszystkimi zainteresowanymi stronami oraz szczegółowej analizy różnych wariantów wdrożenia zasady miejsca przeznaczenia Komisja opowiedziała się za przepisami podatkowymi, zgodnie z którymi w przypadku wewnątrzunijnych transgranicznych dostaw towarów dostawca naliczałby nabywcy VAT według stawki obowiązującej w państwie członkowskim przybycia towarów. VAT byłby deklarowany i płacony w państwie członkowskim, w którym dostawca ma siedzibę, za pośrednictwem mechanizmu kompleksowej obsługi. Niemniej w ramach pierwszego kroku w kierunku utworzenia docelowego systemu VAT i w drodze wyjątku od tej ogólnej zasady, jeżeli nabywca jest certyfikowany przez swoją administrację podatkową jako przedsiębiorstwo przestrzegające przepisów (która to możliwość będzie dostępna również dla MŚP), nabywca ten byłby nadal zobowiązany do zapłaty VAT od towarów zakupionych w innych państwach członkowskich, tak jak ma to miejsce obecnie. Ponadto z konkluzji Rady oraz dyskusji z państwami członkowskimi i innymi zainteresowanymi stronami na temat planu działania w sprawie VAT wynika, że istnieje potrzeba wprowadzenia pewnych krótkoterminowych ulepszeń obecnego systemu VAT („rozwiązania doraźne”). Te cztery rozwiązania doraźne zaproponowano w bieżącym roku wraz z podstawami prawnymi docelowego systemu VAT (etap 1 poniżej). Wniosek przedstawiony w 2018 r. (etap 2 poniżej) będzie ponadto zawierał szczegółowe przepisy techniczne dotyczące faktycznej realizacji pierwszego kroku w kierunku utworzenia docelowego systemu VAT. 3.1.1.1.Etap pierwszy: przyjęcie w październiku 2017 r. pakietu na rzecz docelowego systemu VAT W skład pakietu na rzecz docelowego systemu VAT, który ma zostać przyjęty w październiku 2017 r., wchodzą następujące trzy akty prawne:

A. Wniosek w sprawie dyrektywy zmieniającej dyrektywę VAT Wniosek wprowadza następujące elementy: a) pojęcie podatnika certyfikowanego, wzorowane na pojęciu upoważnionego przedsiębiorcy istniejącym w dziedzinie ceł. Koncepcja podatnika certyfikowanego obejmuje poświadczenie, że dane przedsiębiorstwo może być ogólnie uznawane za rzetelnego podatnika. Podatnicy certyfikowani mogliby korzystać z pewnych uproszczeń. We wniosku określono kryteria, które należy spełnić w celu uzyskania statusu podatnika certyfikowanego, przypadki wykluczenia, państwo członkowskie właściwe do przyznania i cofnięcia statusu podatnika certyfikowanego, przysługujące podatnikom prawo odwołania się od decyzji administracyjnych w tej kwestii oraz obowiązek wzajemnego uznawania tego statusu przez państwa członkowskie. b) trzy rozwiązania doraźne, o które wnioskowała Rada, mianowicie: – uproszczenie i harmonizacja przepisów dotyczących magazynu konsygnacyjnego; – uznanie numeru identyfikacyjnego VAT nabywcy za przesłankę materialną zwolnienia z VAT wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów; – uproszczenie przepisów w celu zapewnienia pewności prawa odnośnie do transakcji łańcuchowych. Wymienione rozwiązania doraźne byłyby dostępne wyłącznie dla podatników certyfikowanych (z wyjątkiem „rozwiązania doraźnego dotyczącego numeru VAT”, które ze względu na swój charakter nie może być ograniczone w ten sposób); c) podstawy prawne docelowego systemu VAT. Obejmują one w szczególności wprowadzenie zasady opodatkowania w państwie członkowskim przeznaczenia oraz ogólnej zasady opodatkowania dostawcy (z wyjątkiem przypadków, w których nabywca jest podatnikiem certyfikowanym). Wprowadza się w nich również punkt kompleksowej obsługi, który umożliwiałby dostawcom rozliczanie VAT należnego z tytułu dostaw towarów do innych państw członkowskich w państwie członkowskim miejsca siedziby dostawcy. Taki punkt kompleksowej obsługi umożliwiałby odliczanie VAT naliczonego z tytułu zakupów dokonanych w UE od VAT należnego z tytułu dostaw. B. Wniosek zmieniający rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 282/2011 w celu wprowadzenia czwartego rozwiązania doraźnego We wniosku tym wprowadza się czwarte rozwiązanie doraźne wymagane przez Radę, mianowicie harmonizację i uproszczenie przepisów dotyczących dowodu wewnątrzwspólnotowego transportu towarów w celu zwolnienia z VAT wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Uproszczenie to byłoby dostępne wyłącznie w przypadku transakcji z udziałem podatnika certyfikowanego. C. Wniosek zmieniający rozporządzenie VAT w zakresie współpracy administracyjnej Wniosek ten jest konieczny, by zapewnić uwzględnienie statusu podatnika certyfikowanego w systemie VIES. Zapewni on podstawę prawną na potrzeby skutecznego technicznego narzędzia informatycznego, które umożliwi państwom członkowskim i podmiotom gospodarczym natychmiastowe sprawdzanie drogą elektroniczną, czy dany podmiot uzyskał taki status. 3.1.1.2. Etap drugi: przyjęcie w 2018 r. szczegółowych przepisów technicznych dotyczących docelowego systemu VAT Wspomniane powyżej podstawy prawne docelowego systemu VAT stanowiłyby co do zasady zgodę państw członkowskich na przejście z obecnych przepisów przejściowych w zakresie VAT na docelowy system VAT oparty na zasadzie opodatkowania w miejscu przeznaczenia. W 2018 r. Komisja przyjmie wniosek w sprawie dyrektywy ustanawiającej szczegółowe przepisy techniczne niezbędne do funkcjonowania docelowego systemu VAT wraz z towarzyszącymi jej odpowiednimi środkami wykonawczymi. We wniosku z 2018 r. wprowadzone zostaną przepisy szczegółowe dotyczące wdrożenia podstaw prawnych. Do 2022 r. zaproponowane zostaną również środki wykonawcze stanowiące podstawę rozwiązań informatycznych niezbędnych do funkcjonowania nowego systemu. 3.1.2. Zwalczanie oszustw związanych z VAT obecnie: lepsza współpraca administracyjna na rzecz szybszych rezultatów Szereg ostatnich doniesień w prasie europejskiej, jak również dochodzenia prowadzone przez organy krajowe uwydatniły zdecydowany związek między przypadkami oszustw związanych z VAT na dużą skalę a przestępczością zorganizowaną. Pokazały one, że dochody z oszustw są poddawane praniu pieniędzy, a następnie inwestowane w inną działalność przestępczą, a być może przeznaczane również na finansowanie terroryzmu. W tym kontekście – jak przyznają Parlament Europejski, państwa członkowskie i Europejski Trybunał Obrachunkowy – należy koniecznie wzmocnić instrumenty współpracy administracyjnej w dziedzinie VAT.