P6_TA(2005)0295

Sytuacja polityczna i niezależność mediów na Białorusi

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji politycznej i niezależności mediów na Białorusi

Parlament Europejski,

- uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie sytuacji na Białorusi,

- uwzględniając w szczególności swoją rezolucję z dnia 10 marca 2005 r. w sprawie Białorusi [1],

- uwzględniając rezolucje Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy w sprawie sytuacji na Białorusi, a w szczególności jego rezolucję z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie prześladowania prasy w Republice Białorusi,

- uwzględniając rezolucję Komisji Praw Człowieka ONZ z dnia 14 kwietnia 2005 r. w sprawie sytuacji praw człowieka na Białorusi,

- uwzględniając sprawozdanie Przedstawiciela OBWE ds. Wolności Mediów w sprawie Białorusi z marca 2005 r.,

- uwzględniając w szczególności "Plan działania Unii Europejskiej na rzecz wspierania demokracji na Białorusi" przyjęty przez delegację Parlamentu Europejskiego ds. stosunków z Białorusią w dniu 23 lutego 2005 r.,

- uwzględniając przyznanie Nagrody im. Sacharowa za wolność przekonań Białoruskiemu Stowarzyszeniu Dziennikarzy w grudniu 2004 r.,

- uwzględniając komunikat Komisji z dnia 12 maja 2004 r. w sprawie Europejskiej Polityki Sąsiedztwa (COM(2004)0373),

- uwzględniając sankcje przyjęte przez Unię Europejską w dniu 2 lipca 2004 r. wobec białoruskich urzędników w następstwie zaginięcia trzech białoruskich liderów opozycji i jednego dziennikarza,

- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,

A. mając na uwadze, że zamiast poprawy sytuacji na Białorusi nastąpiło dalsze jej pogorszenie, w wyniku czego prawa człowieka są brutalnie łamane, Izba Niższa parlamentu została pozbawiona uprawnień ustawodawczych, a życie gospodarcze jest kontrolowane przez prezydenta; mając na uwadze, że przypadki naruszenia prawa obejmują stosowanie kar więzienia oraz innych form represji wobec członków demokratycznej opozycji,

B. mając na uwadze, że UE wielokrotnie potępiała aresztowania czołowych przywódców opozycji przez rząd Łukaszenki; mając na uwadze, że nie poczyniono postępów w niewyjaśnionych sprawach zaginięć kilku osób,

C. mając na uwadze, że w ciągu minionych kilku lat zlikwidowano 22 niezależne gazety, rozwiązano ponad 50 prodemokratycznych organizacji pozarządowych różnych szczebli i o różnych orientacjach politycznych oraz zamknięto pewną liczbę instytucji edukacyjnych, uzasadniając to przyczynami "technicznymi", podczas gdy oczywistym był fakt, że w każdym z tych przypadków organizacje te zostały ukarane za krytykę prezydenta i jego polityki,

D. mając na uwadze, że w kwietniu 2005 r. Komisja Praw Człowieka ONZ skrytykowała Białoruś z uwagi na nieustanne doniesienia o prześladowaniu i rozwiązywaniu organizacji pozarządowych, krajowych organizacji mniejszości, nadawców niezależnych, opozycyjnych partii politycznych, niezależnych związków zawodowych i organizacji religijnych oraz o prześladowaniu obywateli zaangażowanych w działalność demokratyczną, w tym w niezależne media,

E. mając na uwadze, że władze państwowe wstrzymały rejestrację nowych gazet, a na wiele spośród istniejących pism nałożono grzywny uniemożliwiając ich dalsze wydawanie,

F. mając na uwadze, że na Białorusi wciąż mają miejsce politycznie motywowane aresztowania i procesy działaczy ruchów demokratycznych i niezależnych dziennikarzy oraz deportacje obywateli obcych państw; mając na uwadze, że dwaj dziennikarze pisma "Pahonia", Pawał Mażejka i Mikoła Markiewicz, oraz wydawca pisma "Raboczy", Wiktar Iwaszkiewicz, zostali skazani na 6 i 9 miesięcy więzienia,

G. mając na uwadze, że w dniu 12 maja 2005 r. zarząd Związku Polaków na Białorusi został uznany za nielegalny przez białoruskie Ministerstwo Sprawiedliwości, drukarnia, na polecenie rządu, odmówiła drukowania polskiego tygodnika "Głos znad Niemna", a za przyzwoleniem rządu drukowano fałszywe numery pisma,

H. mając na uwadze, że w 2000 r. zaginął korespondent ORT, Dmitrij Zawadzki, a władze białoruskie zdają się podejmować próby opóźniania śledztwa; mając na uwadze, że w dniu 20 października 2004 r. zamordowana została Weronika Czerkasowa, dziennikarka pisma "Solidarność", a przypadki przemocy wobec dziennikarzy stają się coraz powszechniejsze,

I. mając na uwadze, że wydawanie i dystrybucja prasy zostały zmonopolizowane przez państwo, a na działających nadal prywatnych wydawców nakładane są wysokie grzywny, jeżeli wydają niezależne gazety; mając na uwadze, że w rezultacie liczne niezależne pisma wydawane za granicą, w tym w Rosji, są konfiskowane na granicy przez władze białoruskie,

J. mając na uwadze, że wszystkie transmisje telewizyjne i radiowe, zarówno krajowe, jak i regionalne, znajdują się w rękach rządu lub są kontrolowane przez państwo,

K. mając na uwadze, że operatorzy kablowi są prześladowani z powodu transmitowania zagranicznych kanałów, których nie aprobuje rząd białoruski i że na tej podstawie zakazano białoruskim operatorom telewizji kablowych nadawania wszelkich kanałów ukraińskich oraz polskiego kanału Polonia,

L. mając na uwadze, że wszystkie połączenia internetowe przechodzą przez państwowego monopolistę, które blokują dostęp do licznych kont i stron internetowych,

M. mając na uwadze, że w marcu 2005 r. przedstawiciel Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie w sprawozdaniu dotyczącym wolności mediów wyraził poważne zaniepokojenie trudną sytuacją niezależnych mediów na Białorusi, a w szczególności zmniejszającą się liczbą rejestracji gazet niezależnych i zwiększonymi naciskami na media wywieranymi przy użyciu środków sądowych, pozasądowych i ekonomicznych;

1. zdecydowanie potępia masowe ataki białoruskiego reżimu na media, dziennikarzy, członków opozycji, działaczy praw człowieka i wszelkich osób, które próbują otwarcie krytykować prezydenta i reżim, przejawiające się w arbitralnych aresztowaniach, brutalnym traktowaniu osób zatrzymanych, zaginięciach, politycznie umotywowanych prześladowaniach i innych aktach represji stanowiących naruszenie podstawowych zasad demokracji i praworządności;

2. wzywa Radę i Komisję do stworzenia kompleksowego, wieloletniego programu wsparcia niezależnych mediów na Białorusi, który obejmie wsparcie dla nadawania niezależnych programów radiowych i telewizyjnych z zagranicy, a także wsparcie dla niezależnych dziennikarzy i pism;

3. z zadowoleniem przyjmuje projekt stworzenia sieci radiowej nadającej z Polski, Litwy i ewentualnie Ukrainy oraz wzywa Komisję do wsparcia jego realizacji;

4. wzywa w związku z tym Radę i Komisję do możliwie najszybszego udzielenia pomocy niezbędnej do umożliwienia rozpoczęcia nadawania na Białorusi niezależnych programów radiowych z zagranicy;

5. podkreśla, że sieć radiowa powinna mieć możliwość korzystania z całego pasma transmisyjnego, w tym także z Internetu, oraz powinna być stale dostępna;

6. wzywa Radę i Komisję do udzielenia pomocy represjonowanym dziennikarzom i ich rodzinom;

7. wzywa Radę i Komisję do stworzenia programu stypendiów i praktyk dla niezależnych dziennikarzy oraz do tworzenia programów szkoleniowych dla młodych niezależnych dziennikarzy;

8. wzywa Komisję do zasięgnięcia opinii Parlamentu Europejskiego w sprawie wdrożenia programu na rzecz wolnych i niezależnych mediów i informacji dla obywateli Białorusi;

9. jeżeli władze białoruskie nie poprawią sytuacji w zakresie wolności wypowiedzi i środków masowego przekazu lub jeżeli nastąpi dalsze jej pogorszenie, Komisja, Rada i Parlament powinny rozpocząć procedurę mającą na celu umieszczenie większej liczby nazwisk przedstawicieli władz białoruskich zaangażowanych w prześladowanie mediów na listę osób, którym nie wydaje się wiz;

10. potępia akcję rządową skierowaną przeciw Związkowi Polaków na Białorusi jako próbę podporządkowania największej organizacji pozarządowej, jednej z nielicznych, które nie były kontrolowane przez rząd; przypomina, że poszanowanie praw mniejszości obejmuje wolność stowarzyszeń i uznawanie pochodzących z wyboru organów statutowych organizacji; ubolewa nad rządową próbą przejęcia kontroli nad "Głosem znad Niemna";

11. jest szczególnie wstrząśnięty faktem, że na długoterminowe prace przymusowe skazani zostali niedawno Mikoła Statkiewicz, przewodniczący Białoruskiej Partii Socjaldemokratycznej (Narodnaja Hramada), Pawał Siewiaryniec, jeden z przywódców Młodego Frontu oraz Andrej Klimau, biznesmen i członek Rady Najwyższej 13. kadencji;

12. wzywa władze białoruskie do położenia kresu usuwaniu młodych demokratów z uniwersytetów i szkół wyższych oraz wyraża pełne poparcie dla studentów wydalonych z uczelni z powodu propagowania wartości demokratycznych i obrony praw człowieka, którzy rozpoczęli strajk głodowy w dniu 25 maja 2005 r.;

13. z zadowoleniem przyjmuje inaugurację działalności Europejskiego Uniwersytetu Humanistycznego dla studentów białoruskich na uchodźstwie w Wilnie oraz wzywa Komisję i Państwa Członkowskie do udzielenia Europejskiemu Uniwersytetowi Humanistycznemu pomocy w prowadzeniu nauczania i programów badawczych;

14. wzywa Państwa Członkowskie do uznania stopni naukowych przyznawanych przez Europejski Uniwersytet Humanistyczny jako potwierdzenie wysokich kompetencji i wybitnych zdolności naukowych; wzywa europejskie uniwersytety do nawiązywania bliższej współpracy z Europejskim Uniwersytetem Humanistycznym;

15. raz jeszcze podkreśla, że dalszy rozwój stosunków UE z Białorusią nadal zależeć będzie także od postępów w demokratyzacji i wprowadzaniu reform w kraju oraz w umożliwianiu obywatelom Białorusi dostępu do obiektywnych, wolnych i uczciwych mediów;

16. wzywa Radę i Komisję do poruszenia kwestii Białorusi w rozmowach z władzami rosyjskimi celem określenia wspólnych działań mających prowadzić do konkretnych przemian demokratycznych w tym kraju;

17. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, parlamentom i rządom Państw Członkowskich oraz Zgromadzeniom Parlamentarnym OBWE i Rady Europy.

[1] Teksty przyjęte w tym dniu, P6_TA(2005)0080.

--------------------------------------------------