badanie Flash Eurobarometer, którego przedmiotem były poglądy obywateli w regionach europejskich, w których udzielono koncesji na projekty w zakresie gazu łupkowego lub w których takie projekty mogą być planowane; oraz

informacja zwrotna od państw członkowskich z posiedzeń technicznej grupy roboczej ds. środowiskowych aspektów niekonwencjonalnych paliw kopalnych.

3.1. Skuteczność zalecenia pod względem zapobiegania skutkom i zagrożeniom dla środowiska oraz ich kontrolowania i ograniczania

W zaleceniu wzywa się państwa członkowskie do ustanowienia zasad dotyczących ewentualnych ograniczeń działalności. W kilku państwach członkowskich obowiązują przepisy mające zastosowanie konkretnie do szczelinowania hydraulicznego, np. na Litwie i w Niemczech w strefach ochrony wód, a w innych istnieją przepisy ogólne mające zastosowanie do różnorodnych działań lub przepisy są ustanawiane w poszczególnych przypadkach.

3.2. Skuteczność zalecenia pod względem zapewniania właściwym organom i operatorom pewności i przewidywalności prawa

Celem przedmiotowego zalecenia jest uzupełnienie przepisów Unii, które opracowano w czasie, gdy w UE nie stosowano HVHF.W niniejszej sekcji skupiono się na trzech aktach prawnych, które mogą mieć znaczenie na wczesnym etapie projektów w zakresie gazu łupkowego i które są stosowane przez państwa członkowskie w odmienny sposób. Bardziej szczegółowa analiza tych aktów oraz innych odpowiednich przepisów znajduje się w badaniuwspierającym niniejszy przegląd.

W ramowej dyrektywie wodnej zabrania się bezpośredniego zrzutu zanieczyszczeń do wód podziemnych. Właściwe organy interpretują kwestię stosowania tego zakazu do działań w zakresie gazu łupkowego w różny sposób. Niektóre uznają szczelinowanie hydrauliczne za działanie, które może skutkować wprowadzeniem zanieczyszczeń i wymaga szczegółowych warunków udzielania koncesji, a inne uznają, że tego rodzaju warunki nie są wymagane, ponieważ takie wprowadzenie nie będzie dotyczyło wód podziemnych.

Odpady powstałe wskutek działalności związanej z rozpoznawaniem i wydobywaniem gazu łupkowego obejmują odpady wydobywcze, którymi należy zarządzać zgodnie z dyrektywą w sprawie odpadów wydobywczych. Chociaż większość państw członkowskich, które objęto badaniem, uznaje zwierciny i płuczki wiertnicze za odpady wydobywcze, w przypadku płynów, które wydobywają się na powierzchnię w wyniku szczelinowania hydraulicznego oraz pozostałości płynów szczelinujących pozostających pod ziemią po zamknięciu odwiertu, stosowane są różne interpretacje. Niektóre państwa członkowskie nie klasyfikują tych płynów jako odpadów wiertniczych, podczas gdy inne to czynią. Ma to wpływ na liczbę obiektów unieszkodliwiania odpadów, którym udzielono koncesji na działalność zgodnie z dyrektywą w sprawie odpadów wydobywczych.

Dyrektywa w sprawie emisji przemysłowychnie obejmuje konkretnie przemysłu wydobywczego, lecz projekty mogą wiązać się z działaniami (spalanie i magazynowanie odpadów, spalanie paliwa), które są objęte zakresem tej dyrektywy. Szczegółowe działania uwzględnione w dyrektywie w sprawie emisji przemysłowych wymagają koncesji w oparciu o najlepsze dostępne techniki (BAT) obejmujących wszystkie działania związane z taką instalacją. Państwa członkowskie w różny sposób interpretują kwestię, czy należy uznać gazy przeznaczone do spalenia za gazy odlotowe, które są spalane.

3.3. Skuteczność zalecenia pod względem odpowiadania na obawy społeczeństwa

W zaleceniu sugeruje się, aby właściwe organy publikowały odpowiednie informacje na ogólnodostępnej stronie internetowej. Rumunia i Zjednoczone Królestwo publikują decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach w internecie, natomiast w Niemczech i na Litwie warunki udzielania koncesji nie są ogólnodostępne, a w Polsce nie udostępnia się ich w sposób systematyczny. W Hiszpanii za pośrednictwem narzędzia internetowego zapewnia się dostęp do odpowiedniej dokumentacji dotyczącej projektów wchodzących w zakres kompetencji instytucji rządowych na szczeblu centralnym, ale nie w przypadku projektów podlegających regionom autonomicznym. Bardziej szczegółową analizę przedstawiono w badaniuwspierającym niniejszy przegląd.

Jeżeli chodzi o rozpowszechnianie informacji na temat substancji chemicznych przeznaczonych do użytku przy szczelinowaniu poszczególnych odwiertów, zbadane dokumenty i sprawozdania dotyczące środowiska z Hiszpanii, Anglii i Polski dotyczyły przykładowych składów chemicznych. Operatorzy w Niemczech, Anglii i Polsce przekazywali informacje dotyczące substancji rzeczywiście stosowanych do szczelinowania, niekoniecznie ujawniając wszystkie szczegółowe informacje, które sugerowano w zaleceniu. W Niemczech publikowanie informacji na temat substancji stosowanych do szczelinowania hydraulicznego stanie się obowiązkowe.

W zaleceniu wzywa się państwa członkowskie do zapewnienia, aby dokumenty dotyczące substancji chemicznych stosowanych do szczelinowania hydraulicznego odnosiły się do „szczelinowania hydraulicznego”, gdy są one rejestrowane zgodnie z rozporządzeniem REACH. Podczas przeszukiwania bazy danych dokumentów rejestracyjnych złożonych w ramach REACH dotyczących substancji stosowanych w UE do szczelinowania hydraulicznego w latach 2008–2014 stwierdzono, że zaledwie w kilku dokumentach rejestracyjnych wyraźnie odniesiono się do szczelinowania hydraulicznego. Substancje stosowane w tym okresie rejestrowano pod bardziej ogólnymi nazwami wskazującymi na ich zastosowanie takimi jak „substancje chemiczne stosowane w górnictwie” lub ich rejestracja w REACH mogła nie być obowiązkowa z powodu niskiej wielkości obrotu lub zwolnień. Aby ułatwić wyszukiwanie informacji na temat substancji zarejestrowanych do użytku przy rozpoznawaniu lub wydobywaniu ropy naftowej i gazu, w kwietniu 2016 r. dostosowano bazę danych REACH, uwzględniając w niej nową kategorię „produktów do poszukiwania lub wytwarzania ropy naftowej i gazu” . (zob. również sekcja 5.1).

W badaniu Eurobarometru oceniono świadomość respondentów na temat projektów w zakresie gazu łupkowego w ich regionie oraz możliwych wyzwań, jakie respondenci zauważają w tej dziedzinie. Wśród osób, które słyszały o projektach w zakresie gazu łupkowego, mniejszość respondentów w 10 z 12 regionów deklarowała, że jest dostatecznie poinformowana na temat tych projektów. Jedynie w dwóch regionach w Polsce większość obywateli, z którymi się skontaktowano, czuła się wystarczająco poinformowana. W większości regionów najczęściej wymieniane wyzwania dotyczyły zanieczyszczenia wody i powietrza, ale wspominano również o negatywnym wpływie na inne sektory, takie jak rolnictwo lub turystyka, oraz o zagrożeniach dla zdrowia.