UZASADNIENIE

Na podstawie art. 395 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej („dyrektywa VAT”) Rada, stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji, może upoważnić każde państwo członkowskie do wprowadzenia szczególnych środków stanowiących odstępstwo od przepisów tej dyrektywy w celu uproszczenia poboru VAT lub zapobiegania niektórym formom uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania.

Pismem, które wpłynęło do Komisji w dniu 30 lipca 2020 r., Niderlandy wystąpiły z wnioskiem o upoważnienie do stosowania środka stanowiącego odstępstwo od art. 168 i 168a dyrektywy 2006/112/WE w celu wyłączenia z prawa do odliczenia podatku VAT nałożonego na towary i usługi, które są wykorzystywane przez podatnika w ponad 90 % do jego użytku prywatnego lub użytku prywatnego jego pracowników lub ogólnie do celów innych niż prowadzenie przedsiębiorstwa lub do działalności niebędącej działalnością gospodarczą.

Zgodnie z art. 395 ust. 2 dyrektywy 2006/112/WE pismami z dnia 10 września 2020 r. Komisja poinformowała pozostałe państwa członkowskie o wniosku złożonym przez Niderlandy. Pismem z dnia 11 września 2020 r. Komisja powiadomiła Niderlandy, że posiada wszystkie informacje niezbędne do rozpatrzenia wniosku.

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Art. 168 dyrektywy 2006/112/WE stanowi, że podatnik jest uprawniony do odliczenia podatku VAT nałożonego na towary lub usługi zakupione na potrzeby swoich opodatkowanych transakcji. Art. 168a ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE stanowi, że podatek VAT od wydatków związanych z nieruchomością stanowiącą część majątku przedsiębiorstwa danego podatnika i wykorzystywaną zarówno do celów prowadzonej przez niego działalności, jak i do celów innych niż prowadzona działalność, podlega odliczeniu wyłącznie do wysokości udziału procentowego, w jakim dana nieruchomość została wykorzystana do celów działalności prowadzonej przez podatnika. Zgodnie z art. 168a ust. 2 dyrektywy 2006/112/WE państwa członkowskie mogą również stosować tę zasadę w odniesieniu do wydatków związanych z innymi określonymi składnikami majątku przedsiębiorstwa.

Środek stosowany przez Niderlandy odbiega jednak od wymienionych zasad i w całości wyłącza z zakresu prawa do odliczenia podatek VAT od towarów i usług wykorzystywanych przez podatnika w ponad 90 % do celów prywatnych lub do celów innych niż prowadzenie przedsiębiorstwa, w tym do działalności niebędącej działalnością gospodarczą.

Próg 90 % ma związek ze stosowaniem tej stawki w Niderlandach do celów podatku od osób prawnych i podatku dochodowego. Wykorzystanie towarów i usług w ponad 90 % do celów innych niż prowadzenie przedsiębiorstwa oznacza, że inwestycje są prawie w całości wykorzystywane przez przedsiębiorcę lub jego pracowników do prywatnego użytku lub ogólnie do celów innych niż prowadzenie przedsiębiorstwa lub do działalności niebędącej działalnością gospodarczą, w związku z czym inwestycji tych nie uznaje się za inwestycje gospodarcze.

W swoim wniosku Niderlandy twierdzą, że ze względu na fakt, iż każdy, kto regularnie dostarcza towary lub świadczy usługi za wynagrodzeniem, posiada status podatnika, niderlandzkie organy podatkowe w obecnej gospodarce (cyfrowej) mają do czynienia z licznymi osobami prywatnymi, osobami prowadzącymi działalność w niepełnym wymiarze godzin lub mikroprzedsiębiorstwami o bardzo niskim obrocie. Podmioty te mogą odliczyć VAT od swoich nakładów/kosztów. Są to na przykład właściciele paneli fotowoltaicznych, uczestnicy gospodarki dzielenia się, którzy wynajmują swoje samochody lub domy, osoby wykonujące pracę na własny rachunek i niezatrudniające personelu itp. Cienka granica między działalnością zawodową a prywatną tych osób prowadzi w praktyce do dość szerokiej dyskusji na temat tego, w jakim zakresie mają one prawo do odliczenia naliczonego podatku VAT, przy czym prawo to jest dla nich często bardzo ograniczone.

Niderlandy poinformowały Komisję, że w przypadku tych podatników zarządzanie prawem do odliczenia naliczonego podatku za pośrednictwem regularnych deklaracji VAT i korekt do nich prowadzi do nieproporcjonalnych obciążeń zarówno dla zainteresowanych podatników, jak i dla administracji podatkowych.

Prowadzi to ponadto do nieuzasadnionej korzyści w zakresie przepływów pieniężnych w stosunku do podatników, którzy wykorzystują przedmiotowe towary i usługi w 100 % do celów działalności gospodarczej. Podatnicy, którzy wykorzystują te towary i usługi jedynie w niewielkim stopniu do celów działalności gospodarczej, nadal mają prawo do odliczenia podatku w 100 %. Ponadto przepisy dotyczące VAT charakteryzują się wysokim stopniem złożoności dla mikroprzedsiębiorstw, które nie mogą sobie pozwolić na wsparcie prawne, co wiąże się z dużym ryzykiem błędów i uchylania się od opodatkowania, a tym samym utrudnia zapewnienie przestrzegania przepisów. Ten ostatni argument znajduje potwierdzenie w przykładzie właścicieli paneli fotowoltaicznych, którzy stają się podatnikami w odniesieniu do energii, którą produkują i dostarczają do sieci elektroenergetycznej, przy czym odliczają całość podatku VAT od zakupionych paneli, a nawet dodają koszty takie jak cena zakupu gruntu budowlanego i domów, na których instalują panele fotowoltaiczne. Ponieważ korzystanie z garaży i domów jest przeznaczone przede wszystkim do użytku prywatnego, sytuacja ta prowadzi do skomplikowanych dyskusji na temat prawa do odliczenia naliczonego podatku VAT oraz prawidłowego stosowania tego prawa.

W konsekwencji przedmiotowy środek szczególny stanowi ułatwienie zarówno dla administracji podatkowej, jak i przedsiębiorców, ponieważ usuwa konieczność monitorowania sposobu wykorzystania towarów i usług, w odniesieniu do których w momencie ich nabycia zastosowano wyłączenie z prawa do odliczenia, w szczególności w odniesieniu do ewentualnego opodatkowania wykorzystania do celów prywatnych zgodnie z art. 16 lub 26 dyrektywy 2006/112/WE. Z tego też względu właściwe jest upoważnienie do stosowania środka stanowiącego odstępstwo.

Oczekuje się, że środek ten będzie miał niewielki wpływ na ogólne dochody podatkowe. Pierwotne odliczenie podatku jest obecnie korygowane do celów niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej poprzez zastosowanie korekty na podstawie art. 16 i 26 dyrektywy 2006/112/WE. Oczekuje się, że środek ten nie będzie miał wpływu na zasoby własne Unii pochodzące z VAT.

Jakiekolwiek środki stanowiące odstępstwo powinny być jednak ograniczone w czasie, aby można było ocenić, czy warunki oraz skutki, na których opiera się odstępstwo, nadal występują. W związku z tym proponuje się przyznanie upoważnienia do stosowania odstępstwa do końca 2023 r. oraz zwrócenie się do Niderlandów – jeśli państwo to przewiduje dalsze przedłużenie stosowania odstępstwa po 2023 r. – o przedstawienie najpóźniej do dnia 31 marca 2023 r., wraz z wnioskiem o przedłużenie, sprawozdania zawierającego weryfikację stosowanego wskaźnika proporcji wykorzystania towarów i usług do celów prowadzenia przedsiębiorstwa i do celów innych niż jego prowadzenie, stanowiącego podstawę wyłączenia z prawa do odliczenia podatku.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Podobne odstępstwa w odniesieniu do ograniczenia prawa do odliczenia zostały przyznane innym państwom członkowskim – Austrii i Niemcom.