KOMUNIKAT KOMISJI

Ocena działań podjętych przez Portugalię i Hiszpanię



w odpowiedzi na decyzje Rady z dnia 8 sierpnia 2016 r. wzywające do zastosowania środków służących ograniczeniu deficytu uznanych za niezbędne w celu likwidacji nadmiernego deficytu

1.Wprowadzenie

W dniu 8 sierpnia 2016 r. Rada, działając na podstawie art. 126 ust. 9 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), przyjęła decyzje wzywające Portugalię i Hiszpanię do przyjęcia środków służących ograniczeniu deficytu uznanych za niezbędne w celu likwidacji nadmiernego deficytu.

Portugalię wezwano do zlikwidowania do 2016 r. nadmiernego deficytu budżetowego poprzez obniżenie w tym roku deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych do 2,5 % PKB. Cel ten nie uwzględniał wpływu bezpośredniego skutku ewentualnej pomocy dla banków. Na podstawie prognozy Komisji z wiosny 2016 r., która stanowiła podstawę decyzji Rady, uznano, że odpowiada to niezmienionemu saldu strukturalnemu w porównaniu z 2015 r. Rada zdecydowała również, że Portugalia powinna wykorzystać wszystkie niespodziewane zyski na potrzeby szybszego zmniejszenia deficytu i zadłużenia. Ponadto Portugalię zobowiązano do przyjęcia i pełnego wdrożenia środków konsolidacyjnych o wartości 0,25 % PKB w 2016 r., oprócz oszczędności ujętych w prognozie Komisji z wiosny 2016 r. Oznaczało to w szczególności pełne wdrożenie środków konsolidacyjnych włączonych do budżetu na 2016 r., w tym dodatkowego mechanizmu kontroli wydatków przy zamawianiu towarów i usług wymienionego w programie stabilności, a także uzupełnienie tych oszczędności o dodatkowe środki o charakterze strukturalnym w celu realizacji wymaganego wysiłku fiskalnego. W celu zapewnienia trwałej poprawy stanu finansów publicznych Rada wezwała wreszcie Portugalię do ścisłego wdrożenia ramowej ustawy budżetowej i ustawy o kontroli zobowiązań oraz dalszego usprawnienia poboru podatków i kontroli wydatków. Portugalię wezwano do przedstawienia jasnego harmonogramu i realizacji stosownych działań mających na celu pełne uregulowanie zaległych płatności i zwiększenie wydajności systemu opieki zdrowotnej, ograniczenie zależności systemu emerytalnego od transferów budżetowych oraz zapewnienie oszczędności budżetowych w ramach restrukturyzacji przedsiębiorstw państwowych.

Hiszpanię wezwano do zlikwidowania do 2018 r. nadmiernego deficytu budżetowego poprzez zmniejszenie deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych do poziomu: 4,6 % PKB w 2016 r., 3,1 % PKB w 2017 r. oraz 2,2 % PKB w 2018 r. Na podstawie zaktualizowanej prognozy Komisji z wiosny 2016 r. stanowiącej podstawę decyzji Rady uznano, że odpowiada to pogorszeniu się salda strukturalnego o 0,4 % PKB w 2016 r. i jego poprawie o 0,5 % PKB zarówno w 2017 r., jak i w 2018 r. Rada postanowiła również, że Hiszpania powinna wykorzystać wszystkie niespodziewane zyski na potrzeby szybszego ograniczenia deficytu i zadłużenia oraz przyjąć i w pełni wdrożyć środki konsolidacyjne o wartości 0,5 % PKB zarówno w 2017 r., jak i w 2018 r., oprócz oszczędności uwzględnionych w zaktualizowanej prognozie Komisji z wiosny 2016 r. Rada wezwała również Hiszpanię do przyjęcia środków służących wzmocnieniu jej ram budżetowych, w szczególności w celu zwiększenia automatyzmu mechanizmów mających na celu zapobieganie odchyleniom od założeń budżetowych oraz korygowanie tych odchyleń, a także w celu zwiększenia roli reguły wydatkowej zapisanej w ustawie o stabilności w zapewnianiu stabilności finansów publicznych. Wezwała ona również rząd Hiszpanii do ustanowienia spójnych ram na rzecz zapewnienia przejrzystości i koordynacji polityki zamówień publicznych przez wszystkie instytucje zamawiające i podmioty, w tym odpowiednich mechanizmów kontroli ex ante i ex post w celu zapewnienia efektywności i zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 3 ust. 4 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 Rada wyznaczyła Portugalii i Hiszpanii termin na przedstawienie szczegółowego sprawozdania na temat działań podjętych w odpowiedzi na decyzję Rady na dzień 15 października 2016 r. Hiszpania przedłożyła Radzie i Komisji sprawozdanie przedstawiające środki polityki budżetowej podjęte w celu osiągnięcia wartości docelowych określonych przez Radę w dniu 15 października 2016 r., natomiast Portugalia przedstawiła swoje sprawozdanie w dniu 17 października 2016 r.

Komisja przeanalizowała strategie budżetowe Portugalii i Hiszpanii w oparciu o informacje zawarte w sprawozdaniach dotyczących podjętych działań w celu dokonania oceny, czy obydwa państwa członkowskie zastosowały się do zaleceń Rady z dnia 8 sierpnia 2016 r.

Ramka 1: Metodyka oceny skuteczności podjętych działań Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1467/97 i kodeksem postępowania należy uznać, że państwo członkowskie podjęło skuteczne działania, jeżeli działało zgodnie z zaleceniem Rady wydanym na podstawie art. 126 ust. 7 TFUE albo decyzją Rady wzywającą do ograniczeniu deficytu wydaną na podstawie art. 126 ust. 9. Kodeks postępowania stanowi, że ocena skuteczności działań powinna w szczególności uwzględnić, czy dane państwo członkowskie osiągnęło zalecane przez Radę roczne cele budżetowe i powiązaną z tym poprawę salda budżetowego w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o środki jednorazowe i inne środki tymczasowe. Metodyka oceny skuteczności podjętych działań wymaga w pierwszej kolejności zweryfikowania, czy państwo członkowskie osiągnęło docelową wartość deficytu nominalnego oraz powiązaną z tym poprawę salda strukturalnego, które były wymagane w wydanym przez Radę zaleceniu lub decyzji Rady wzywającej do ograniczeniu deficytu. Jeżeli weryfikacja ta wypada pozytywnie, procedura nadmiernego deficytu zostaje zawieszona. Jeżeli państwo członkowskie nie osiągnęło docelowej wartości deficytu nominalnego lub wymaganej poprawy salda strukturalnego, bądź jeżeli istnieje takie ryzyko, dokonuje się starannej analizy przyczyn takiego stanu rzeczy. Staranna analiza ma na celu dokonanie oceny, czy państwo członkowskie działa zgodnie z wydanym przez Radę zaleceniem lub decyzją Rady wzywającą do ograniczeniu deficytu, a jej podstawę stanowią dwie uzupełniające się miary wysiłku fiskalnego: (i) metoda odgórna, tj. obliczenie zmiany salda strukturalnego skorygowanej o korektę wzrostu produktu potencjalnego, niespodziewane dochody lub dochody niższe od oczekiwanych oraz nieprzewidziane wydarzenia w porównaniu ze scenariuszem odniesienia służącym za podstawę zalecenia Rady lub decyzji Rady wzywającej do ograniczenia deficytu; oraz (ii) metoda oddolna, tj. oszacowanie wpływu na budżet poszczególnych wdrożonych uznaniowych środków budżetowych oraz zmian w wydatkach pozostających pod kontrolą rządu w porównaniu ze scenariuszem odniesienia służącym za podstawę zalecenia Rady lub decyzji Rady wzywającej do ograniczenia deficytu. Tę staranną analizę uzupełnia ocena innych odpowiednich aspektów jakościowych, na podstawie których Komisja będzie w stanie wydać uzasadnioną opinię na temat tego, czy państwo członkowskie podjęło wystarczające działania polityczne celem zastosowania się do zalecenia Rady lub decyzji Rady wzywającej do ograniczenia deficytu. Jeżeli staranna analiza wskazuje na to, że dane państwo członkowskie wywiązało się ze swoich zobowiązań politycznych, ocena będzie prowadziła do wniosku, że podjęto skuteczne działania. Jeżeli staranna analiza wskazuje na to, że nie wywiązano się ze zobowiązań politycznych, a jednocześnie oczekuje się, że docelowe wartości deficytu nominalnego nie zostaną osiągnięte, w wyniku oceny przedstawiony zostanie wniosek, że nie podjęto skutecznych działań. Jeżeli jednak można się spodziewać, że docelowe wartości deficytu nominalnego zostaną osiągnięte, procedura powinna zostać zawieszona.

2.Ocena działań podjętych przez Portugalię

2.1.Środki uwzględnione w sprawozdaniu dotyczącym podjętych działań oraz zaktualizowane prognozy budżetowe

Jak wyjaśniono w sprawozdaniu dotyczącym podjętych działań przedłożonym przez Portugalię w dniu 17 października 2016 r., w odpowiedzi na decyzję Rady wzywającą do ograniczenia deficytu z dnia 8 sierpnia 2016 r. Portugalia wprowadziła zamrożenie zużycia pośredniego w kwocie wynoszącej 445 mln EUR (¼ % PKB). Środek ten ma częściowo zrekompensować czynniki wywołujące wzrost deficytu przedstawione w dokumencie. W sprawozdaniu przewiduje się w 2016 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych na poziomie 2,4 % PKB, co przekracza docelową wartość przewidzianą w programie stabilności na 2016 r. o 0,2 % PKB. Różnica wynika głównie z pogorszenia się perspektyw makroekonomicznych w stosunku do programu stabilności na 2016 r., co przyczynia się do skorygowania w dół prognoz dotyczących dochodów z podatków. Po stronie wydatków przewiduje się również dwa czynniki jednorazowo zwiększające deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych (jeden z nich jest związany z Oitante – podmiotem zarządzającym aktywami utworzonym w kontekście restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Banif, natomiast drugi dotyczy unieważnienia dwóch koncesji).

2.2.Ocena podjętych działań