-do przeanalizowania ewentualnych działań dotyczących wyzwań w zakresie umiejętności związanych z digitalizacją, cyberbezpieczeństwem, umiejętnością korzystania z mediów i sztuczną inteligencją; potrzeby włączającego, opartego na uczeniu się przez całe życie i stymulowanego innowacjami podejścia do kształcenia i szkolenia; prawnych i finansowych warunków ramowych ułatwiających rozwój sektora kultury i sektora kreatywnego oraz mobilność osób zawodowo zajmujących się sektorem kultury.

Innym aspektem jest różnorodność, która stanowi jedną z najważniejszych cech Europy i źródło innowacyjności i kreatywności. Edukacja i kultura pomagają nam w uświadomieniu sobie, zrozumieniu i docenieniu wspólnego bogatego dziedzictwa kulturowego Europy, jej historii, doświadczeń, przekonań i wartości. Łączą ludzi ponad granicami, przyczyniają się do propagowania równouprawnienia płci oraz dają nam poczucie przynależności do wspólnoty. Kształcenie, szkolenie i kultura mogą nam pomóc w odkryciu i doświadczeniu tego, co to znaczy być Europejczykami.

Należy poświęcić większą uwagę kształceniu, szkoleniu i kulturze, aby w pełni wykorzystać ich potencjał we wspieraniu projektu europejskiego. Inwestowanie w umiejętności, kompetencje oraz wiedzę jest bardzo istotne dla zwiększania odporności Europy. Takie inwestowanie w ludzi zwiększa innowacyjność, produktywność i konkurencyjność, pomagając w zachowaniu zdolności do zatrudnienia i przezwyciężeniu niedopasowania umiejętności do szybko zmieniającego się rynku pracy, na który wpływ wywiera globalizacja i zmiany technologiczne.

W deklaracji rzymskiej z marca 2017 r. przywódcy państw UE zobowiązali się do działań na rzecz „Unii, w której młodzi ludzie mają dostęp do kształcenia i szkolenia najwyższej jakości i mogą uczyć się i znajdować zatrudnienie na całym kontynencie; Unii, która chroni nasze dziedzictwo kulturowe i promuje różnorodność kulturową”. Jeśli chcemy zbudować silniejszą Europę, polityka dotycząca młodzieży, kultury, kształcenia i szkolenia musi odgrywać istotną rolę w projekcie europejskim.

-obecną europejską współpracę w dziedzinie kształcenia i szkolenia, w ramach której kładzie się nacisk na solidne dowody empiryczne, analizę porównawczą, wymianę doświadczeń i wzajemne uczenie się. Ponieważ okres obowiązywania obecnych ram dobiegnie końca w 2020 r., Komisja przedstawi w odpowiednim terminie wnioski mające na celu ambitne rozszerzenie tej współpracy. Nowe ramy pomogą w ustalaniu priorytetów, prowadzeniu polityki i w lepszym ukierunkowywaniu funduszy UE. Komisja zaproponuje również zbiór wskaźników i wartości odniesienia w celu zgromadzenia dowodów na temat tego, jak kształcenie i szkolenie wspierają rozwój umiejętności i kompetencji na wszystkich etapach życia.

Chociaż program Erasmus+ i przyszłe ramy współpracy europejskiej w dziedzinie kształcenia i szkolenia będą wspólnie przyczyniać się do utworzenia europejskiego obszaru edukacji, zostaną wsparte za pomocą odpowiednich innych polityk. Unia będzie nadal wspierać wysiłki państw członkowskich na rzecz reform za pomocą europejskiego semestru i różnych programów wydatków, w tym Europejskiego Funduszu Społecznego, które stanowią widoczny dowód na to, w jaki sposób Europa inwestuje w ludzi i poprawia jakość ich życia.

Kompetencje w zakresie kształcenia i szkolenia leżą głównie w gestii państw członkowskich, a do kompetencji Unii należy prowadzenie działań, które służą wsparciu, koordynacji lub uzupełnieniu ich działań. Dążenie do utworzenia europejskiego obszaru edukacji tego nie zmienia. Dzięki temu zapewniony zostanie nowy, ściślejszy i bardziej intensywny poziom partnerstwa i współpracy. Europejski obszar edukacji obejmie osoby uczące się ze wszystkich grup wiekowych, bez względu na to, z jakiego pochodzą środowiska, oraz wszystkie sektory, w tym wczesną edukację i opiekę nad dzieckiem, szkoły, kształcenie i szkolenie zawodowe, szkolnictwo wyższe i kształcenie ustawiczne.

W celu urzeczywistnienia europejskiego obszaru edukacji i w następstwie pierwszego pakietu ze stycznia 2018 r. Komisja przedstawia dzisiaj nowy zestaw konkretnych inicjatyw politycznych dotyczących wzajemnego uznawania, nauki języków obcych i wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem. Będzie również w dalszym ciągu prowadzić ukierunkowane prace na podstawie obecnych ram współpracy i programów finansowania w celu opracowania nowych działań, szczególnie uwzględniając europejską legitymację studencką i europejskie szkoły wyższe, jak określono poniżej.

– Automatyczne wzajemne uznawanie dyplomów i okresów nauki za granicą

Pomimo 30 lat mobilności w ramach programu Erasmus+ i znacznych postępów w kwestii międzyrządowego procesu bolońskiego dotyczącego szkolnictwa wyższego wiele osób wciąż napotyka trudności przy składaniu w innym państwie członkowskim wniosku o formalne uznanie wykształcenia wyższego lub wykształcenia średniego II stopnia. To samo dotyczy okresów nauki za granicą w ramach zarówno szkolnictwa wyższego, jak i średniego. Zjawisko to powoduje niepewność i tworzy niepotrzebne bariery utrudniające mobilność.

Aby przezwyciężyć ten problem, Komisja proponuje przyjęcie zalecenia Rady w sprawie ustanowenia do 2025 r. automatycznego uznawania kwalifikacji jako domyślnej praktyki: każde świadectwo lub dyplom – a także wyniki okresów nauki za granicą o długości do jednego roku – wystawione przez akredytowaną instytucję w Unii powinny być automatycznie uznawane we wszystkich państwach członkowskich do celów dalszej nauki. Nie jest jednak możliwie wdrożenie takiego ambitnego planu od razu. Wymaga on podejścia stopniowego, w oparciu o silne i wiarygodne mechanizmy zapewniania jakości, które zwiększają przejrzystość i zaufanie niezbędne w procesie automatycznego uznawania. Wiele państw europejskich realizuje już pionierskie programy automatycznego uznawania. Na podstawie tych doświadczeń w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi opracowane zostaną rozwiązania dla całej UE.

– Lepsza nauka języków obcych

Nauka języków obcych nie tylko ma zasadnicze znaczenie dla spełnienia wymogów dotyczących umiejętności potrzebnych w gospodarce światowej, ale również tworzy nowe perspektywy, wzmacnia europejskie obywatelstwo i pomaga ludziom odkrywać inne kultury. Obecnie znaczna część uczniów poświęca wiele czasu na naukę języków, ale zbyt wielu ostatecznie nie ma możliwości wykorzystania tych języków w rzeczywistych sytuacjach. Chociaż większość młodych Europejczyków uczy się jednego języka obcego, zaskakująco niewiele osób chce się uczyć drugiego języka obcego.

W tym kontekście Komisja proponuje nowe, kompleksowe podejście do nauki języków w ramach kształcenia obowiązkowego, które pomoże w lepszym wykorzystaniu europejskiej różnorodności językowej. Jego celem jest zapewnienie, aby więcej osób młodych władało biegle językiem i mogło bardzo dobrze opanować dwa języki poza językiem nauczania.

– Europejska legitymacja studencka

W kontekście wzrostu mobilności europejska legitymacja studencka może pomóc w ograniczeniu obciążenia administracyjnego i kosztów, które ponoszą studenci i instytucje edukacyjne, poprzez usprawnienie procesów administracyjnych przed, w trakcie i po zakończeniu okresu mobilności, a równocześnie będzie ona widocznym symbolem tożsamości studentów europejskich.

Jedną z potencjalnych korzyści jest to, że studenci będą mogli potwierdzić swoją tożsamość w zaufany sposób w dowolnej instytucji szkolnictwa wyższego w Unii, co umożliwi bezpieczną wymianę danych edukacyjnych (może to obejmować punkty i osiągnięcia akademickie), przy pełnym poszanowaniu ochrony danych osobowych i bez konieczności tworzenia dodatkowej infrastruktury technologii informacyjnej. Legitymacja studencka pomoże studentom w uzyskaniu dostępu do różnych usług (bibliotek, transportu, zakwaterowania) przed przybyciem do zagranicznej instytucji. Może to być ważnym krokiem na drodze do urzeczywistnienia wizji mobilności dla wszystkich dzięki umożliwieniu instytucjom wysyłania i przyjmowania większej liczby studentów w ramach programów wymiany, do sprawniejszej organizacji tych wymian oraz do podniesienia jakości w mobilności studentów.

W oparciu o istniejące projekty pilotażowe finansowane z budżetu UE, które zostaną rozszerzone w 2019 r., oraz w oparciu o dalsze analizy i konsultacje z zainteresowanymi stronami, Komisja zamierza rozpocząć stopniowe tworzenie europejskiej legitymacji studenckiej do 2021 r., w tym zbadać możliwość rozszerzenia legitymacji na uczestników kształcenia i szkolenia zawodowego.



– Europejskie szkoły wyższe

W Europie istnieje długa i dumna tradycja prowadzenia współpracy transgranicznej przez szkoły wyższe. Nowa inicjatywa „Europejskie szkoły wyższe” obejmująca oddolne sieci szkół wyższych powinna doprowadzić do przeniesienia tej współpracy transgranicznej na nowy, ambitny poziom, w ramach którego instytucje szkolnictwa wyższego podzielające tę samą wizję i wartości będą rozwijać długoterminowe strategie instytucjonalne dotyczące edukacji o najwyższej jakości, badań naukowych i innowacji.

Europejskie szkoły wyższe powinny wpłynąć stymulująco na rozwój ściśle zintegrowanych i otwartych programów studiów łączących moduły w różnych krajach. Mobilność powinna być stałym elementem na poziomie licencjackim, magisterskim i doktorskim. Powinno to przyczynić się do utworzenia „stopni europejskich” uznawanych w całej Europie.

Europejskie szkoły wyższe będą oparte na szeregu istotnych zasad: dzięki zastosowaniu sprawiedliwych i zrównoważonych kryteriów w programie będą mogły uczestniczyć instytucje szkolnictwa wyższego każdego typu, w każdym państwie członkowskim; sieci powinny być zrównoważone pod względem geograficznym i sprzyjające włączeniu społecznemu. Nie będzie jednego uniwersalnego modelu. Instytucje mogą zaproponować model, który odpowiada ich potrzebom, za pomocą oddolnego, otwartego i przejrzystego podejścia oraz stopniowo zwiększać swoje ambicje. Aby finansowanie miało trwały charakter, europejskie szkoły wyższe muszą mieć możliwość korzystania zarówno z zasobów UE, jak i zasobów krajowych.

Europejskie szkoły wyższe powinny stać się kluczowym elementem europejskiego obszaru edukacji poprzez napędzanie doskonałości i służenie za wzór dobrych praktyk dla innych instytucji szkolnictwa wyższego, stopniowo zwiększając konkurencyjność oraz atrakcyjność europejskiego szkolnictwa wyższego na poziomie międzynarodowym. Powinny funkcjonować w oparciu o podejścia wielodyscyplinarne, umożliwiając studentom, wykładowcom i badaczom współtworzenie wiedzy i innowacji oraz dzielnie się nimi. Może to pomóc w sprostaniu wielkim społecznym wyzwaniom i niedoborom wykwalifikowanej siły roboczej, przed którymi stoi Europa. Może również zwiększyć pozytywny wpływ, jaki szkoły wyższe wywierają na swoje regiony, w szczególności poprzez swoje zaangażowanie w rozwój i wdrażanie strategii inteligentnej specjalizacji.

Komisja zamierza przyczynić się do powstania co najmniej dwudziestu europejskich szkół wyższych do 2024 r. Aby urzeczywistnić tę ambitną ideę, potrzeba jednak czasu na rzetelne przygotowanie i zapewnienie wystarczających zasobów. Na etapie wstępnym Komisja ściśle współpracuje z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami w celu rozwinięcia omawianej koncepcji. Zaproponuje rozpoczęcie programów pilotażowych w 2019 r. i 2020 r. w ramach programu Erasmus+, a pełne wdrożenie powinno nastąpić w 2021 r. W oparciu o te programy pilotażowe i rozeznanie w istniejących sieciach Komisja zbada, konsultując się z zainteresowanymi stronami, możliwości utworzenia do 2025 r. specjalnego statusu prawnego europejskich szkół wyższych.