PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 13.12.2005 
COM(2005) 658 ko ńcowy 
  
KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO 
W sprawie przegl ądu strategii zrównowa żonego rozwoju 
 
Platforma dzia łania 
 
PL 2   PL KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO 
W sprawie przegl ądu strategii zrównowa żonego rozwoju 
 
Platforma dzia łania 
(Tekst maj ący znaczenie dla EOG) 
SPIS TRE ŚCI 
1. Ramy dzia łania............................................................................................................. 4 
2. Przeprowadzanie zmian: skoncentrowanie si ę na kluczowych zagadnieniach............ 6 
2.1. Zmiany klimatyczne i czysta energia........................................................................... 7 2.2. Zdrowie publiczne........................................................................................................ 8  
2.3. Wykluczenie spo łeczne, demografia i migracja........................................................... 9 
2.4. Zarz ądzanie zasobami naturalnymi............................................................................ 10 
2.5. Zrównowa żony transport ........................................................................................... 12 
2.6. Wyzwania w zakresie globalnego ubóstwa i rozwoju ............................................... 13 3. Osi ąganie wyników.................................................................................................... 14 
3.1. Bardziej efektywna kontynuacja................................................................................ 14 3.2. Lepsze opracowywanie polityki................................................................................. 15 4. Wnioski ..................................................................................................................... . 18 
ZAŁĄCZNIK 1 DEKLARACJA W SPRAWIE ZASAD PRZEWODNICH W ZAKRESIE 
ZRÓWNOWA ŻONEGO ROZWOJU RADA UNII EUROPEJSKIEJ Konkluzje Prezydencji 
DOK 10255/05 RADA EUROPEJSKA W BRUKSELI 16-17 CZERWCA 2005 R. .................. 19 
ZAŁĄCZNIK 2 CELE, POLITYKA I DZIA ŁANIA – POST ĘP W ZAKRESIE STRATEGII 
ZRÓWNOWA ŻONEGO ROZWOJU (SZR) .......................................................................... 23 
1. PODJ ĘCIE KWESTII ZMIAN KLIMATYCZNYCH.............................................. 24 
2. PROMOWANIE ZDROWIA – ZDROWIE PUBLICZNE....................................... 25 
3. ZWALCZANIE WYKLUCZENIA SPO ŁECZNEGO I PODJ ĘCIE ZAGADNIE Ń 
ZWIĄZANYCH Z PRZEMIANAMI DEMOGRAFICZNYMI ............................... 27 
4. LEPSZE ZARZ ĄDZANIE ZASOBAMI NATURALNYMI.................................... 29 
5. BARDZIEJ ZRÓWNOWA ŻONY TRANSPORT .................................................... 31 
 
PL 3   PL 6. ZWALCZANIE UBÓSTWA NA ŚWIECIE I PROMOWANIE ROZWOJU.......... 32 
ZAŁĄCZNIK 3 Przegl Ąd Strategii Zrównowa żonego Rozwoju UE na rok 2005: Wst Ępne 
podsumowanie i przysz Łe kierunki realizacji KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY I 
PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO {COM(2005) 37}" ......................................................... 37 
 
PL 4   PL Przegląd strategii zrównowa żonego rozwoju UE 
Europejczycy ceni ą sobie jakość życia. Chcą cieszyć się z dobrobytu, czystego środowiska, 
cieszyć się dobrym zdrowiem, korzysta ć z ochrony socjalnej i sprawiedliwo ści. Pragną tego 
nie tylko dla siebie samych, lecz równie ż dla swoich dzieci i wnuków. W obliczu szybko 
zmieniającego się świata, w którym tempo zmian mo że stanowi ć poważne wyzwanie dla 
możliwości dostosowawczych gosp odarki, struktur spo łecznych i natury, Europa powinna 
modernizowa ć się i przodowa ć w zmianach. Wyzwaniem jest utrzymania tempa, który 
wzmacnia wzajemnie wzrost gospodarczy, dobrobyt spo łeczny i ochron ę środowiska. 
Powyższe wyzwanie i konieczno ść zmiany zosta ły uznane przez Rad ę Europejsk ą w 
Göteborgu w 2001 r. wraz z przyj ęciem strategii zrównowa żonego rozwoju, która zosta ła 
rozszerzona o dodatkowy wymiar w 2002 r. podczas Rady Europejskiej z Barcelony. W 
czerwcu 2005 r. Rada Europejska, podczas której przyj ęto przewodnie zasady 
zrównowa żonego rozwoju, ponownie potwierdzi ła zasady i cele zrównowa żonego rozwoju: 
dobrobyt gospodarczy, sprawiedliwo ść społeczna, ochrona środowiska i odpowiedzialno ść 
międzynarodowa, które by ły głównym tematem rozmów szefów pa ństw i rządów w Hampton 
Court w pa ździerniku 2005 r. 
Europa z powodzeniem zacz ęła stosowa ć wspomniane zasady zrównowa żonego rozwoju. 
Podjęto ważne inicjatywy w ramach odnowionego procesu lizbo ńskiego, w sferze spo łecznej i 
w dążeniu do ochrony środowiska naturalnego. Przyspiesz one tempo zmian wymaga jednak 
poczynienia bardziej intensywnych wysi łków, w celu utrzymania Europy na ścieżce 
zrównowa żonego rozwoju. Mo żna tego dokona ć poprzez wzmocnione zaanga żowanie na 
rzecz wzrostu i tworzenia miejsc pracy wraz ze zdecydowan ą wolą zachowania i ochrony 
dziedzictwa spo łecznego i naturalnego, korzystania z wiedzy, wspierania innowacji, 
podchodzenia w sposób zintegrowany do polityki rozwoju i zapewniania środków 
finansowych.  
Rządy będą zawsze istotn ą częścią rozwiązania poniewa ż ustanawiaj ą ramy, w których 
obywatele i przedsi ębiorstwa podejmuj ą decyzje. Zrównowa żony rozwój nie mo że jednak 
stanowić maksimum d ążeń rządów. Wszystkie zainteres owane strony, przedsi ębiorstwa a 
zwłaszcza obywatele powinni zosta ć uprawnieni i zach ęceni do tworzenia nowych i 
innowacyjnych sposobów sprost ania wyzwaniom i wykorzystan ia szans. Europa nie mo że 
sama sprosta ć tym wyzwaniom i dlatego wykaza ła wolę współpracy z partnerami 
międzynarodowymi w kwestiach dotycz ących świata przy zachowaniu globalnej 
perspektywy. 
1. R AMY DZIA ŁANIA  
Zrównowa żony rozwój jest dalekosi ężnym długoterminowym celem Unii Europejskiej 
określonym w Traktacie. Rada Eu ropejska w 2001 r. ustanowi ła strategi ę zmierzania do 
osiągnięcia wspomnianego celu. Od tego czasu ambicje zacz ęły się przekładać na inicjatywy 
polityczne, które w zamian przynosz ą rezultaty na szczeblu lokalnym. 
Wprowadzono ramy dzia łania. Z punktu widzenia gospodarki odnowiona strategia lizbo ńska 
jest motorem wzrostu i tw orzenia miejsc pracy. Pomo że ona UE w dostosowaniu si ę do 
wyzwań konkurencji globalnej i starzenia si ę społeczeństwa. Silniejsza gospodarka 
europejska jest kluczowa dla zrównowa żonego rozwoju i stanowi jego cz ęść; pomoże w 
 
PL 5   PL generowaniu środków do inwestowania, np. w czystsze środowisko, lepsz ą edukację, opiekę 
zdrowotn ą i ochron ę socjalną. Z kolei bardziej zrównowa żone korzystanie z zasobów 
naturalnych i wi ększa sprawiedliwo ść społeczna maj ą zasadnicze znaczenie dla sukcesu 
gospodarczego. 
UE, która zauwa żyła te powi ązania, wykorzystuje wzajemnie wzmacniaj ące się elementy 
polityki gospodarczej, spo łecznej i ochrony środowiska. Komisja przeprowadza obecnie 
oceny wp ływu wszystkich wa żniejszych propozycji w zakre sie polityki w celu okre ślenia ich 
znaczenia dla zrównowa żonego rozwoju. Reforma polityki rolnej i rybo łówstwa, 
wzmocnienie polityki rozwoju obszarów wiej skich oraz modernizacja polityki spójno ści 
odzwierciedlaj ą to zobowi ązanie do zintegrowanego opracowywania polityki. UE 
wprowadzi ła ramy polityczne maj ące na celu zwalczanie zmian klimatycznych, w tym 
ambitny system handlu emisjami CO 2 w celu zach ęcania zak ładów przemys łowych do 
obniżenia ilości emisji zanieczyszcze ń po najniższych kosztach.  
Przyjęto kilka strategii oraz przekrojo wych i tematycznych planów dzia łania 1, którym cz ęsto 
towarzysz ą konkretne cele i wyznaczone etapy. Obejmuj ą one wspólny wysi łek poczyniony w 
szeregu obszarów, na przyk ład w celu poprawy bezpiecze ństwa, zdrowia publicznego, 
wzmocnienia integracji spo łecznej i spójno ści oraz zatrzymania zaniku ró żnorodności 
biologicznej, poprawy jako ści gleby, wody i powietrza. Pa ństwa Członkowskie, a tak że rządy 
i samorz ądy lokalne równie ż prowadzi ły szeroko zakrojone dzia łania np. w celu 
przeciwdzia łania wykluczeniu spo łecznemu, przygotowania si ę na skutki starzenia si ę 
społeczeństwa, zmniejszenia emisji gazów ci eplarnianych oraz poprawienia jako ści lokalnego 
transportu publicznego.2 
W niniejszym przegl ądzie uwzgl ędniono wspomniane osi ągnięcia oraz wyznaczono 
konkretne dalsze dzia łania na nast ępne lata. Jest to kulminacja procesu przegl ądu 
rozpoczętego na pocz ątku 2005 r., który sk ładał się z trzech ściśle powiązanych elementów 
tworzących pakiet dokumentów: 
– komunikatu Komisji przyj ętego w lutym 2005 r., w którym zosta ły podsumowane post ępy 
i zaproponowane pierwsze kierunki dzia łań, 
– zasad przewodnich przyj ętych w czerwcu 2005 r. przez Rad ę Europejsk ą, 
– niniejszego komunikatu dotycz ącego głównie realizacji i dzia łań. 
Przy opracowywaniu wspomnianego paki etu dokumentów Komisja przeprowadzi ła 
konsultacje i wys łuchała opinii Rady i Parlamentu, Pa ństw Członkowskich, organizacji 
pozarządowych, obywateli i zainteresowanych stron3. Główne wnioski wyci ągnięte ze 
wspomnianego dialogu s ą następujące: poddana przegl ądowi strategia wymaga wi ększego 
skupienia si ę na temacie, wyra źniejszego podzia łu odpowiedzialno ści, szerszego prawa do 
własności oraz wsparcia, silniejszej integracji z wymiarem mi ędzynarodowym oraz 
skuteczniejszego wdra żania i monitoringu.  
                                                 
1 Szczegó łowy przegl ąd różnych strategii oraz planów dzia łań UE, których realizacja wspiera 
zrównowa żony rozwój, zosta ł zamieszczony w za łączniku II. 
2 Kluczowe przyk łady poczynionych post ępów zosta ły zawarte w komunikacie Ko misji z lutego 2005 r. 
COM(2005) 37. Patrz równie ż publikacja Eurostatu z grudnia 2005 dotycz ąca wskaźników 
zrównowa żonego rozwoju. 
3 Komunikat Komisji z lutego 2005 r. COM(2005) 37. Komisja otrzyma ła ponad 1100 odpowiedzi w 
trakcie konsultacji. 
  
 
PL 6   PL Celem niniejszego przegl ądu nie jest zast ąpienie,  lecz dalsze rozwini ęcie strategii 
zrównowa żonego rozwoju. Ma on zapewni ć wykorzystanie powi ązań między europejskimi 
inicjatywami politycznymi i ocen ę kompromisów, potrzebnych do osi ągnięcia celów 
zrównowa żonego rozwoju. W niniejszym przegl ądzie 
• określono kluczowe kwestie, w których potrze bne jest nadanie silniejszego impulsu w 
nadchodz ących latach 
• proponuje uwzgl ędnienie zewn ętrznego wymiaru zrównowa żonego rozwoju (np. globalne 
wykorzystywanie zasobów, mi ędzynarodowe kwestie dotycz ące rozwoju) w 
opracowywaniu polityki wewn ętrznej oraz sugeruje si ę, że wpływ europejskich wyborów 
politycznych na globalny zrównowa żony rozwój mo że być oceniony w bardziej spójny 
sposób 
• proponuje sposoby pomiaru post ępów i dokonywania regularnego przegl ądu priorytetów w 
celu ułatwienia wi ększej spójno ści między strategiami Pa ństw Członkowskich a 
strategiami UE 
• zaleca ciągły dialog z osobami i organizacjami – wiod ącymi przedsi ębiorcami, w ładzami 
regionalnymi i lokalnymi, organizacjami pozarz ądowymi, środowiskiem akademickim i 
organizacjami obywatelskimi, które s ą zaangażowane w dokonywanie zmian 
2. P RZEPROWADZANIE ZMIAN : SKONCENTROWANIE SI Ę NA KLUCZOWYCH 
ZAGADNIENIACH  
Niniejszy przegl ąd uwypukla kilka kluczowych zagadnie ń, które wymagaj ą silnego impulsu 
na najwy ższym szczeblu politycznym w celu zaanga żowania spo łeczeństwa, przyspieszenia 
procesu decyzyjnego i dzia łania na wszystkich szczeblach, zach ęcenia do wspólnych 
rozważań oraz przyspieszonego wch łaniania nowych i lepszych pomys łów. Uznaje on 
potrzebę regularnej kontroli post ępów i zawiera sugestie na temat sposobu dokonania jej. 
W dalszych post ępach w konkretnych kwestiach nale ży uwzględnić szereg czynników 
przekrojowych. Tendencje s ą ze sobą wzajemnie powi ązane, zatem istnieje konieczno ść 
dalszej analizy poszczególnych obszarów polityki w zintegrowanych ramach. Przeciwdzia łanie zmianom klimatycznym , dla przyk ładu, jest wieloaspektowe, poniewa ż 
zarówno polityka energetyczna jak i transportowa odgrywaj ą kluczową rolę w redukcji emisji 
gazów cieplarnianych. Zmiany klimatyczne maj ą wpływ na spo łeczeństwo, na przyk ład 
dlatego że poważne klęski żywiołowe spowodowane zmianami klimatycznymi, takie jak 
powódź i susza, cz ęsto w sposób niep roporcjonalny wp ływają na najmniej rozwini ęte regiony 
i najsłabsze grupy ludno ści. Europa ju ż teraz wykorzystuje pozytywne powi ązania między 
obszarami polityki. Dzia łania w zakresie zrównowa żonej energii s ą realizowane w celu 
zwiększenia bezpiecze ństwa dostaw energii, zmniejszenia  zmian klimatycznych, lokalnego 
zanieczyszczenia powietrza oraz ubóstwa a tak że w celu poprawy bezpiecze ństwa, promuj ąc 
jednocześnie rozwój lokalny oraz obszar ów wiejskich. Niestety nale ży czasami pój ść na 
kompromis. Niektóre dzia łania polityczne poci ągają za sobą koszty dostosowa ń i należy 
ustalić najbardziej optymalne sposoby zrównowa żenia kompromisów.  
Skuteczne reakcje wymagaj ą międzynarodowej wspó łpracy i solidarno ści.
 UE jest 
zaangażowana w dzia łania na rzecz zmniejszania ubóstwa w krajach rozwijaj ących się i ściśle 
współpracuje z Organizacj ą Narodów Zjednoczonych w osi ąganiu Milenijnych Celów 
Rozwoju. Jest ona zaanga żowana w szereg wielostronnych dzia łań, np. we wspó łpracę z 
 
PL 7   PL innymi stronami w celu zrealizowania zobowi ązań w zakresie ró żnorodności biologicznej, 
zasobów rybnych, energii i wody uzgodnionych podczas Światowego Szczytu w sprawie 
Zrównowa żonego Rozwoju oraz w zakresie przeciwdzia łania zmianom klimatycznym. UE 
będzie korzysta ła ze swoich wp ływów w celu zaanga żowania wi ększej liczby narodów w 
ambitny plan zrównowa żonego rozwoju. B ędzie ona równie ż wykorzystywa ć swoje 
instrumenty, takie jak umowy handlowe i porozumienia o wspó łpracy, w celu wprowadzania 
zmian i uwzgl ędni ona zewn ętrzny wymiar przy opr acowywaniu polityki wewn ętrznej.  
UE i Państwa Członkowskie powinny nadal inwestowa ć w badania i technologi ę w celu 
znalezienia bardziej op łacalnych pod wzgl ędem kosztów i zasobów metod produkcji i 
sposobów konsumowania. Poprzez opanow anie nowych technologii, narz ędzi IT oraz 
komunikacyjnych, alternatywne generowanie energii, produkty i procesy o niewielkim 
wpływie na środowisko, nowe technologie w zakresi e paliw i transportu, Europa mo że 
dokonać przełomu w zakresie efektywno ści wykorzystania zasobów, który mo że stanowi ć 
potencjaln ą siłę napędową dla kroczenia ścieżką zrównowa żonego rozwoju.  
Edukacja  odgrywa kluczow ą rolę w ułatwianiu zmian stanowi ących element 
zrównowa żonego rozwoju. Gwarantuje posiadanie umiej ętności dostosowania si ę do 
globalnych zmian, upowszechnianie wiedzy i zaanga żowanie zainteresowanych stron w 
zmiany. 
2.1. Zmiany klimatyczne i czysta energia 
Klimat ulega zmianom. Nie mo żna temu zapobiec, ale mo że utrzyma ć te zmiany na 
dopuszczalnym poziomie, a ich negatywny wp ływ może zostać w dużym stopniu 
zmniejszony. Jest to globalny pr oblem, który wymaga rozwi ązań również na poziomie 
globalnym. Nale ży poczyni ć większe starania w celu ograniczenia emisji gazów 
cieplarnianych, nie tylko w UE, ale w krajach o du żej emisji i gospodarkach wschodz ących. 
Zasadnicze znaczenie ma równie ż dostosowanie UE do zmian klimatycznych i pomoc krajom 
rozwijającym się.  
Niektóre grupy, sektory lub kraje wi ększym stopniu ni ż inne odczuj ą skutki koniecznych 
zmian. Wa żne jest opracowanie mechanizmó w pomocy najbardziej potrzebuj ącym oraz 
zmotywowanie wszystkich partnerów mi ędzynarodowych do realizacj i aktywnej polityki w 
zakresie zmian klimatycznych. 
Ograniczenie zmian klimatycznych stwarza istotne mo żliwości społeczne i gospodarcze i 
pomoże w zredukowanie innych niezrównowa żonych tendencji. Zmiana naszych struktur 
zużycia energii mog łaby doprowadzi ć do osiągnięcia w UE przynajmniej 20% oszcz ędności 
w stosunku do obecnego zu życia energii w sposób op łacalny - oszcz ędność ta wynosi łaby 
tyle, co zu życie energii ogó łem w Niemczech i Finlandii. UE ma wiele źródeł energii 
odnawialnej – wiatr, energia s łoneczna, biomasa, fale, hydroenergia oraz źródła geotermiczne, 
oraz posiada technologi ę do wykorzystywania ich w celu zaspokojenia o wiele wi ększej 
części zapotrzebowania na ciep ło, energię i paliwo.  
Poza wyra źnymi korzy ściami gospodarczymi, z do świadczeń wynika, że środki zmniejszania 
zmian klimatycznych i wykorzystanie przez UE w łasnych mo żliwości w zakresie wydajno ści 
i energii odnawialnej ma wiele innych po średnich korzy ści – większe bezpiecze ństwo dostaw, 
zmniejszone emisje innych substancji zanieczyszczaj ących, rozwój lokalny i wysokiej jako ści 
zatrudnienie. Pomaga ono UE w utrzymaniu czo łowej pozycji w technologiach 
innowacyjnych, w czasie, kiedy rozwija si ę silna konkurencja w tych obszarach. Ponadto UE 
ma równie ż odpowiedni potencja ł, aby wspiera ć rozwijające się kraje w osi ąganiu wzrostu 
 
PL 8   PL gospodarczego przy wykorzystaniu najmniej zanieczyszczaj ących technologii, np. poprzez 
mechanizm czystego rozwoju w ramach protoko łu z Kioto, który umo żliwia transfer tych 
technologii do krajów rozwijaj ących się. Istnieje pewien potencja ł, który nale ży wykorzysta ć.  
Kluczowe dzia łania: 
• UE będzie dążyć do zobowi ązań mających na celu dalsze ograniczenie emisji gazów 
cieplarnianych, wykraczaj ące poza ko ńczące się w 2012 r. obowi ązujące zobowi ązania, 
poprzez opracowywanie propozycji i prace nad szerszymi porozumieniami międzynarodowymi obejmuj ącymi wszystkie gazy cieplarniane i sektory, zach ęcanie do 
innowacji i obj ęcie środków na dostosowanie. Unij ny system handlu emisjami móg łby 
służyć za przykład dla międzynarodowego rynku w ęgla.  
• UE będzie rozwija ć dalszą politykę w zakresie klimatu poprzez drugi etap programu w 
zakresie zmian klimatycznych, prac ę ze stronami zainteresow anymi w celu opracowania 
nowych dzia łań służących systematycznemu wykorzystywany op łacalnych mo żliwości 
obejmujących motoryzacj ę, lotnictwo, rozwój technolog iczny i dostosowanie. UE i 
Państwa Członkowskie dokonaj ą przeglądu unijnego systemu handlu emisjami w celu jego 
dalszego rozwini ęcia i rozwa żą jego rozszerzenie na inne ga zy cieplarniane i sektory, jak 
na przykład lotnictwo.  
• Podczas nieformalnego spotkania w Hampton Court w pa ździerniku 2005 r., szefowie 
państw i rządów uzgodnili, że zwrócą się do Komisji o opracowanie odnowionej, 
zrównowa żonej, bezpiecznej i konkurencyjnej europejskiej polityki energetycznej. W 2006 
r. Komisja opracowuje wa żne inicjatywy w zakresie biomasy
4 i biopaliw. Zainicjuje ona 
również w 2006 r. debat ę na temat polityki UE w zakresie energii odnawialnej do roku 
2020, między innymi równie ż na temat udzia łu energii odnawialnej w źródłach energii. 
Będzie to stanowi ło wyraźny cel dla wszystkich zain teresowanych stron, zapewniaj ąc 
stabilność, której potrzebuj ą przedsiębiorcy oraz inwestorzy. UE b ędzie nadal zach ęcać do 
korzystania z energii odnawialnej na ca łym świecie.  
• Komisja zaproponuje plan dzia łania dotycz ący wydajno ści energetycznej w celu 
osiągnięcia opłacalnego 20% potencja łu oszczędności energii. Potrzebny jest silny impuls 
w zakresie oszcz ędności energii w budynkach, aby wyj ść poza limity okre ślone w 
obecnym prawie w zakresie charakterystyk i energetycznej budynków, aby w szczególno ści 
pomóc gospodarstwom domowym. Komisja b ędzie pracowa ć wspólnie z Pa ństwami 
Członkowskimi wykorzystuj ąc fundusze strukturalne w celu zrealizowania celów 
efektywno ści energetycznej, a w szczególno ści z Państwami Cz łonkowskimi maj ącymi 
największe możliwości rozwoju.  
2.2. Zdrowie publiczne 
Zdrowie ma wymiar globalny. Choroby przenosz ą się szybko z jednego kontynentu na drugi. 
Europa musi zwi ększyć swoją zdolność do zwalczania transgranicznych zagro żeń dla 
zdrowia. Wysi łkom UE musz ą towarzyszy ć skuteczne dzia łania w krajach s ąsiadujących oraz 
działania w skali globalnej. Zwalczanie zagro żeń dla zdrowia wymaga szybkiego i 
skutecznego reagowania oraz sprawnie funkcjonuj ących systemów zdrowotnych, mo żliwości 
zarządzania oraz mo żliwości technologicznych i infras trukturalnych. Brak zdolno ści jednego 
                                                 
4 COM (2005) 628. 
 
PL 9   PL Państwa Członkowskiego do reagowania mo że narazić na zagro żenie całą UE. Zmniejszenie 
nierówno ści w zakresie zdrowia w ca łej UE ma zasadnicze znaczenie. 
UE zobowi ązała się również do wspierania mi ędzynarodowych dzia łań na rzecz poprawy 
opieki zdrowotnej. Obecnie 40 mln ludzi cierpi na HIV/AIDS. 24 mln ludzi zmar ło z tego 
powodu, z czego 5 mln to dzieci. Z powodu mala rii umiera rocznie ponad milion osób, w 
większości dzieci w Afryki Subsaharyjskiej. Rosn ąca ilość szczepów bakterii odpornych na 
antybiotyki nadal stanowi powa żny problem.  
Promowanie zdrowia i zapobieganie ch orobom (poprzez opracowanie warunkuj ących 
ochronę zdrowia na odpowiednim pozi omie czynników) zmniejszy obci ążenie gospodarcze i 
społeczne spowodowane chorobami w d łuższej perspektywie. Ponadto lepsza wiedza na temat 
wpływu substancji zanieczyszczaj ących na zdrowie u łatwi wprowadzanie ulepszonych 
środków zapobiegawczych i planowania. 
Kluczowe dzia łania:  
UE i Państwa Członkowskie powinny: 
• udoskonali ć plany dzia łania w zakresie przeciwdzia łania zagro żeniom dla zdrowia 
(przygotowuj ąc się do mo żliwej pandemii, przy uwzgl ędnieniu niedawno 
zaktualizowanych wytycznych na temat gotowo ść w sytuacji wyst ąpienia pandemii grypy). 
• uzgodnić i wdrożyć strategię UE w zakresie HIV/AIDS, w tym poprzez podj ęcie kroków w 
celu poprawienia nadzoru i wzmocnienia wspó łpracy między Państwami Cz łonkowskimi. 
W odniesieniu do krajów trzecich, nale ży zwiększyć wysiłki związane z wdra żaniem 
istniejącego programu dzia łania UE w celu zwalczania HIV/AIDS, malarii i gru źlicy.  
• koordynowa ć badania nad powi ązaniami mi ędzy substancjami zanieczyszczaj ącymi 
środowisko, zagro żeniem dla zdrowia i wp ływem na zdrowie w celu polepszenia naszej 
wiedzy na temat tego, jakie czynniki środowiskowe s ą przyczyn ą problemów zdrowotnych 
i jak najlepiej im zapobiega ć. 
2.3. Wykluczenie spo łeczne, demografia i migracja 
Zwalczanie ubóstwa i wykluczenia spo łecznego UE nie jest wy łącznie kwesti ą zwiększenia 
niskich dochodów. Nale ży promowa ć dostęp do zatrudnienia, mieszkalnictwa, mobilno ści, 
opieki zdrowotnej oraz us ług w zakresie komunikacji i in formacji i przede wszystkim do 
edukacji i szkolenia zawodowego. Znacz ąca część ludności UE (15%) jest zagro żona 
ubóstwem. Szczególny problem stanowi ubóstwo w śród dzieci. Zgodnie z rozmowami 
podczas nieformalnego spotkania szefów pa ństw i rządów w Hampton Court, nale ży pilnie 
zwrócić uwagę na walkę z wykluczeniem spo łecznym. 
UE stoi przed wyzwaniami gospodarczymi oraz znacz ącymi wyzwaniami spo łecznymi w 
związku z jej  starzejącym się społeczeństwem . Starzenie si ę ludności ulegnie przyspieszeniu 
do 2040 r. i wraz ze spadkiem wska źników płodności, spowoduje redukcj ę aktywnej 
zawodowo populacji. Co wi ęcej, spadek p łodności wraz z rosn ącą średnią długością życia 
mogłaby oznacza ć, że do 2050 r., dwie osoby w wieku produkcyjnym b ędą pracowa ć na 
każdą osobę w podesz łym wieku, w przeciwie ństwie do czterech osób w dzisiejszych 
czasach. Tendencje te mog ą również spowodowa ć spadek stóp wzrostu. 
 
PL 10   PL Rządy powinny przygotowa ć gospodark ę i społeczeństwo Europy do starzenia si ę wielu 
naszych spo łeczeństw. Zwi ększenie produktywno ści i uczestnictwo w rynku pracy, w 
szczególno ści starszych pracowników oraz kobiet s ą konieczne do utrzymania naszej 
zdolności do zrównowa żonego wzrostu gospodarczego. Modernizacja europejskich systemów 
zabezpieczenia spo łecznego, w szczególno ści w zakresie świadczeń emerytalnych i 
długoterminow ą opieką, ma zasadnicze znaczenia dla promowania aktywnego i zdrowego 
starzenia si ę. Istnieje potrzeba polityki w wi ększym stopniu sprzyjaj ącej rodzinie. Skuteczne 
zarządzanie przep ływami migracyjnymi, w tym pozytyw na integracja migrantów oraz ich 
rodzin, ma kluczowe znaczenie. Uwidacznia to równie ż potrzebę większego i lepszego 
inwestowania w kapita ł ludzki z perspektywy ca łego cyklu życiowego w celu utrzymania 
szans na zatrudnienie pracowników. Obejmuje to wdro żenie przez Pa ństwa Członkowskie 
skutecznych strategii uczenia si ę przez całe życie. 
Kluczowe dzia łania:  
• W odpowiedzi na rozmowy szefów pa ństw i rządów w Hampton Court w pa ździerniku 
2005 r., Komisja na pocz ątku 2006 r. przedstawi komunika t, w którym zostanie dokonana 
analiza sposobów pomocy udzielanej przez UE Pa ństwom Cz łonkowskim w reagowaniu 
na problemy demograficzne, w obli czu których UE stoi, w szczególno ści poprzez 
promowanie strategii aktywnego starzenia si ę, integracj ę imigrantów i lepsze warunki dla 
rodzin. Komisja skonsultuje si ę z partnerami spo łecznymi na temat zaproponowania 
nowych inicjatyw w celu wspierania godzenia życia prywatnego z zawodowym. 
• Komisja proponuje og łoszenie europejskiego roku zwalczania wykluczenia i ubóstwa. W 
2006 r. zostanie przedstawiona mapa drogowa równo ści między kobietami i m ężczyznami 
w celu wspierania osi ągnięcia równo ści płci i rozwi ązania problemów demograficznych, 
przed którym stoi UE. UE wspiera wysi łki Państw Członkowskich w zakresie modernizacji 
systemów opieki zdrowotnej w celu zapewnienia ich trwa łości.  
• UE i Państwa Członkowskie powinny kontynuowa ć opracowanie polityki UE w zakresie 
legalnej migracji, zwi ększenie integracji migrantów or az ich rodzin oraz zwalczania 
nielegalnej imigrac ji. Komisja zaproponowa ła wsparcie dla środków integracyjnych 
Państw Członkowskich poprzez Europejski fundusz na rzecz integracji obywateli krajów 
trzecich na lata 2007-2013. Wyda ła ona plan polityczny w zakresie legalnej migracji 
obejmujący procedury przyjmowania. Zaproponuje ona równie ż wspólne ramy polityczne 
w celu zwalczania nielegalnej imigracji w 2006 r.  
 
2.4. Zarz ądzanie zasobami naturalnymi 
W dużym stopniu jeste śmy zależni od zasobów naturalnych, je żeli chodzi o surowce, 
żywność, energię i ziemię oraz od naturalnych procesów absorpcji coraz wi ększej ilości 
odpadów wytwarzanych przez rosn ącą populacj ę ludzką, która obecnie liczy prawie sze ściu 
miliardów. Z Milenijnej Oceny Ekosystemu ONZ z 2005 r. wynika że dwie trzecie us ług 
ekosystemowych, od których ludzie s ą zależni, podupada. Zapotrzebowanie Europy na zasoby 
naturalne wzros ło o prawie 70% od pocz ątku lat 60. Szacuje si ę, że Europejczycy zu żywają 
4,9 ha gleb uprawnych średnio w przeliczeniu na osob ę na potrzeby prowadzonego stylu 
życia (w porównaniu do 9,5 w USA i 1,5 w Chinach), podczas gdy średnia światowa wynosi 
1,8 ha.  
 
PL 11   PL Niektóre struktury wykorzystan ia gruntów i mórz doprowadzi ły do zwi ększonego 
zagęszczenia ruchu, zu życia energii oraz zanieczyszczenia, wi ększego zagro żenia 
powodziami oraz utraty krajobraz ów, siedlisk naturalnych i ró żnorodności biologicznej5. 
Światowe struktury wykorzystania zasobów budz ą obawy, poniewa ż zmniejszaj ą zdolność 
regeneracyjn ą Ziemi oraz us ługi świadczone przy wykorzystaniu zasobów naturalnych. Utrata 
różnorodności biologicznej, przyspieszona po cz ęści przez zmiany klimatyczne wywiera 
skutki gospodarcze, w tym na turystyk ę i sektory takie jak rolnictwo, które zale żą od usług 
ekosystemowych (zapylanie, żyzność ziemi, dost ępność i jakość wody) lub innych sektorów 
korzystających z informacji biologicznej jako źródła innowacji.  
Poprzez przyj ęcie wiod ącej pozycji w tworzeniu innowacyjnych rozwi ązań w zakresie 
lepszego wykorzystania zasobów, UE mo że promowa ć gospodark ę bardziej efektywn ą pod 
względem zasobów i osi ągnąć pozycję światowego lidera wydajnych ekologicznie 
technologii. Wzrasta świadomość, nie tylko w śród przedsi ębiorców, skali mo żliwości 
oferowanych przez inwestowanie w i nnowacje ekologiczne. Rynek zrównowa żonych 
produktów i procesów b ędzie musia ł się rozwinąć w celu wype łnienia wymaga ń szybko 
rosnącej klasy średniej, w zakresie dóbr konsumpcyjnych i us ług, jak równie ż jakości w 
dziedzinie ochrony środowiska. Skoordynowane podej ście, w którym przewiduje si ę przejście 
na bardziej zrównowa żoną produkcj ę i proces konsumpcyjny, zwi ększy konkurencyjno ść 
Europy.  
Rządy odgrywaj ą ważną rolę w osiągnięciu sukcesu poprzez zapewnienie przewidywalnych i 
długoterminowych ram prawnych, wynagradzaj ących innowacj ę ekologiczn ą w celu 
wspieranie przedsi ębiorców w d ążeniu do rozwijania zrównowa żonej dzia łalności. Władze 
publiczne maj ą siłę nabywcz ą pozwalaj ącą na nadawanie impulsu  do zmian. Dla przyk ładu w 
UE władze publiczne (takie jak w ładze lokalne, szko ły, szpitale) wydaj ą rocznie 1600 
miliardów EUR na produkty i us ługi, co stanowi 16%  naszego PKB. Mo żna z tego skorzysta ć 
do stworzenia masy krytycznej potrzebnej do zapewnienia zrównowa żonym technologiom 
sukcesu rynkowego.  
Kluczowe dzia łania:  
• Państwa Członkowskie wraz z Komisj ą powinny wymienia ć się doświadczeniami i 
najlepszymi praktykami na temat przenie sienia opodatkowania w sposób neutralny z 
punktu widzenia dochodów z pracy na konsumpcj ę i/lub zanieczyszczanie, w celu 
dokonania wk ładu w unijne cele zwi ększenia zatrudnienia i ochrony środowiska 
naturalnego. Ponadto Pa ństwa Członkowskie powinny w sposób bardziej skuteczny 
korzystać ze swej znacz ącej siły przetargowej w celu wspierania wdra żania 
innowacyjnych, bardziej op łacalnych i czystszych zastosowa ń. Komisja zaproponuje 
dyrektyw ę w sprawie zamówie ń publicznych na pojazdy ekologiczne. 
• UE wspólnie z Pa ństwami Cz łonkowskimi oraz zainteresowanymi stronami b ędzie 
pracowała nad promowaniem innowacji ekologi cznych oraz rozwijaniem rynku 
technologii ekologicznych. Pa ństwa Członkowskie powinny wdro żyć mapy drogowe w 
zakresie technologii ochrony środowiska. W kontek ście siódmego ramowego programu 
                                                 
5 W sprawozdaniu o stanie środowiska z 2005 r.Europejska Agencja Środowiska uznaje, że poczyniono 
istotne post ępy w ciągu ostatnich trzydziestu lat. Sytuacja środowiska naturalnego pozostaje jednak pod 
wieloma wzgl ędami niestabilna. Mo żna temu zaradzi ć wyłącznie poprzez bardziej skuteczn ą integracj ę 
zagadnień związanych z ochron ą środowiska w inne obszary polityki. 
 
PL 12   PL badań, UE zapewni finansowanie w celu przyspieszenia dzia łań i nadania nowych 
impulsów badaniom i rozwojowi technologi cznemu w obszarach kluczowych, w tym w 
zakresie wodoru i paliw.  
• Komisja sporz ądzi plan dzia łania w celu promowania zrównowa żonej produkcji i 
konsumpcji, korzystaj ąc z realizowanych inicjatyw oraz instrumentów takich jak polityka 
w zakresie zasobów i odpadów, zintegrowana  polityka produktu oraz normy, plany 
zarządzania środowiskiem oraz polityka w zakresi e innowacji i technologii, w celu 
wzmocnienia ich wp ływu, uzupe łnienia wszelkich luk i zapewnienia ich wk ładu w 
inicjatywy globalne. 
• UE i Państwa Członkowskie powinny zapewni ć wystarczaj ące finansowanie i zarz ądzanie 
siecią obszarów obj ętych ochron ą Natura 2000 oraz w lepszy sposób zintegrowa ć kwestie 
związane z ró żnorodnością biologiczn ą z polityk ą wewnętrzną i zewnętrzną w celu 
zatrzymania utraty ró żnorodności biologicznej.  
2.5. Zrównowa żony transport 
Dostępność przystępnego cenowo transportu jest korzy stna dla nas wszystkich. Zetkn ęliśmy 
się również z niekorzystnymi aspektami transportu: zag ęszczenie ruchu, skutki dla zdrowia i 
degradacja środowiska. Wraz ze wzrostem gospodarki ro śnie popyt na transport. Wysoki 
wzrost oznacza, że pomimo znacz ącej poprawy w funkcjonowaniu pojazdów, negatywne 
skutki są coraz większe, a obecne tendencje nie s ą zrównowa żone.  
Można osiągnąć korzyści wynikaj ące z mobilno ści przy o wiele mniejszym wp ływie na 
gospodark ę, społeczeństwo i środowisko naturalne. Mo żna tego dokona ć poprzez 
zmniejszenie zapotrzebowania na transport (np. poprzez zmiany w u żytkowaniu gruntów, 
promowanie zdalnego doje żdżania (ang. telecommuting) oraz korzystania z 
wideokonferencji), lepsze wykorzystanie  infrastruktury oraz pojazdów, zmian ę środków 
transportu, np. korzystanie z transportu kolejowego zamiast dr ogowego, korzystanie z 
rowerów i chodzenie pieszo na krótkich odleg łościach i rozwini ęcie transportu publicznego, 
wykorzystanie czystszych ekologicznie pojazd ów i opracowanie al ternatywy dla ropy 
naftowej, jak np. biopaliwa czy pojazdy nap ędzane wodorem.  
Korzyści z bardziej zrównowa żonego transportu maj ą szeroki zasi ęg i są znaczące: 
rozwiązanie kwestii zag ęszczenia ruchu, przyczyniaj ąc się do obni żenia kosztów 
przedsiębiorstw, zaoszcz ędzenie czasu podró żującym i zwi ększenie dost ępu do rozwoju 
regionalnego i lokalnego, zmniejs zenie zmian klimatycznych i wp ływu na ró żnorodność 
biologiczn ą, zwiększenie bezpiecze ństwa dostaw energii poprzez zmniejszenie uzale żnienia 
od ropy naftowej; poprawa lokalnego środowiska naturalne go i zmniejszenie wp ływu na 
zdrowie, w szczególno ści na obszarach miejskich. 
Kluczowe dzia łania: 
• UE oraz jej Pa ństwa Członkowskie powinny skoncentrowa ć się na uatrakcyjnieniu 
alternatyw transportu dr ogowego jako opcji dla przewozu towarów i osób, w tym poprzez 
rozwinięcie sieci transeuropejskich oraz po łączeń intermodalnych dla us ług logistycznych 
w zakresie transportu towarowego, w celu łatwego transferu towarów mi ędzy transportem 
drogowym, kolejowym i wodnym. B ędzie to tematem powa żnej dyskusji politycznej w 
drugiej po łowie 2006 r. 
 
PL 13   PL • Komisja Europejska w dalszym ci ągu będzie bada ć korzystanie z pobierania op łat za 
użytkowanie infrastruktury w UE, w oparc iu o lokalne systemy pobierania op łat za 
obciążenie infrastruktury, pobieranie op łat od samochodów ci ężarowych na terenie ca łej 
UE oraz nowe mo żliwości wynikaj ące z nowych technologii satelitarnych, informacyjnych 
i komunikacyjnych. 
• Komisja zaproponuje pakiet środków w celu poprawy funkc jonowania samochodów z 
punktu widzenia ochrony środowiska poprzez promowanie czystych i wydajnych 
energetycznie pojazdów, w tym dyrektyw ę w sprawie zamówie ń na takie pojazdy, nowe 
normy dotycz ące pojazdów i wi ększe wykorzystanie biopaliw. Pa ństwom Cz łonkowskim 
zaproponowano ju ż wprowadzenie ró żnego opodatkowania dla samochodów osobowych, 
w zależności od emisji dwutlenku w ęgla. 
2.6. Wyzwania w zakresie gl obalnego ubóstwa i rozwoju 
Globalne zagro żenia dla zrównowa żonego rozwoju s ą wzajemnie ze sob ą związane. Ubóstwo, 
degradacja środowiska i konflikty nap ędzają się nawzajem. Ponad miliard osób utrzymuje si ę 
za mniej ni ż jednego dolara dziennie, a ponad 2,7 mld za mniej ni ż dwa dolary dziennie. 2,6 
mld osób, ponad 40 % ludno ści świata, nie ma dost ępu do podstawowych urz ądzeń 
sanitarnych, a ponad miliard nadal korzysta z niepewnych źródeł wody pitnej. Ubóstwo i 
nierówno ść są niesprawiedliwe, stanowi ą jednocze śnie zagro żenie dla rozwoju światowego, 
trwałego dobrobytu, pokoju i bezpiecze ństwa. Globalizacja oznacza, że nasz wspólny 
dobrobyt oraz bezpiecze ństwo zale żą przede wszystkich od zako ńczonej powodzeniem walki 
z ubóstwem. 
Potrzebne s ą działania na wszystkich szczeblach - UE powinna dzia łać w relacjach 
dwustronnych jak i wielostr onnych oraz w sposób zintegro wany. UE ponownie potwierdzi ła 
swoje zaanga żowanie na rzecz globalnego zrównowa żonego rozwoju podczas Światowego 
Szczytu ONZ we wrze śniu 2005 r., poprzez wdro żenie dzia łań przyjętych podczas 
Światowego Szczytu w sprawie Zrównowa żonego Rozwoju, prace nad realizowaniem 
Milenijnych Celów Rozwoju oraz realizowanie  Agendy Rozwoju z Doha. W celu sprostania 
wyzwaniom globalnym, UE musi upewni ć się, że wymiar wewn ętrzny oraz zewn ętrzny 
polityki wspó łgrają na tyle dobrze, aby osi ągnąć maksymalny stopie ń oddziaływania.  
UE stoi na czele dzia łań międzynarodowych maj ących na celu wyeliminowania ubóstwa. UE 
udziela ponad po łowę pomocy światowej, przy czym jest zobowi ązania do dalszego 
zwiększania tej pomocy pod wzgl ędem jakości oraz ilo ści. UE przyj ęła niedawno „Konsensus 
europejski w sprawie rozwoju”, ustanawiaj ący wspóln ą wizję i środki w zakresie rozwoju.  
Kluczowe dzia łania:  
• UE oraz jej Pa ństwa Członkowskie powinny zwi ększyć wielkość pomocy do 0,7 % 
dochodu narodowego brutto (DNB) w 2015 r., osi ągając pośredni cel 0,56 % w 2010 r., z 
indywidualnymi celami: 0,51 % dla UE-15 i 0,17 % dla UE-10. 
• UE oraz jej Pa ństwa Członkowskie powinny zwi ększyć skuteczno ść, spójność i jakość 
polityki pomocy w latach 2005 – 2010 poprzez wi ększą koordynacj ę między Państwami 
Członkowskimi, opracowanie wspólnych ram programowania UE, korzystanie z wi ększej 
ilości wspólnych dzia łań i współfinansowanie projektów, zwi ększenie spójno ści między 
polityką w dziedzinie rozwoju i polityk ą w innych obszarach. Powinno to podwy ższyć 
jakość pomocy poprzez skuteczne wsparcie bud żetowe, redukcj ę zadłużenia i uwalniania 
 
PL 14   PL pomocy.  
• UE będzie popiera ć poprawę międzynarodowego zarz ądzania środowiskiem, mi ędzy 
innymi poprzez stworzenie Organizacji Ochrony Środowiska przy ONZ i wzmocnienie 
wielostronnych porozumie ń w dziedzinie ochrony środowiska. Zinten syfikuje ona wysi łki 
w celu zapewnienia, że handel mi ędzynarodowy b ędzie wykorzystywany jako narz ędzie 
osiągania rzeczywistego zrównowa żonego rozwoju o wymiarze globalnym, zarówno pod 
względem społeczno-ekonomicznym jak i w zakresie ochrony środowiska. Zostanie to 
dokonane zarówno na forum wielostronnym  (WTO, runda z Doha) oraz jako cz ęść jej 
regionalnych i dwustronnyc h stosunków handlowych.  
3. O SIĄGANIE WYNIKÓW  
3.1. Bardziej efektywna kontynuacja 
Istnieje potrzeba monitorowania i kontynuacji. Mo żna tego dokona ć bez tworzenia nowych 
procedur czy bez wi ększej liczby dokumentów. B ędzie to obejmowa ło: 
• składanie przez Komisj ę co dwa lata sprawozdania z realizacji. B ędzie ono oparte na 
zestawie wska źników zrównowa żonego rozwoju opracowanych przy pomocy ekspertów 
krajowych, przyj ętych przez Komisj ę w lutym 2005 r.6 Pierwsze sprawozdanie zawieraj ące 
najnowsze dane statystyczne jest do łączone do niniejszego Komunikatu7. 
• omówienie przez Rad ę Europejsk ą i Parlament Europejski poczynionych post ępów na 
podstawie sprawozdania Komisji oraz dokonanie przegl ądu priorytetów i przedstawienie 
ogólnych wytycznych w zakresie zrównowa żonego rozwoju przynajmniej co dwa lata.  
• odgrywanie przez Europejski Komitet Ekonomiczno-Spo łeczny oraz Komitet Regionów 
istotnej roli w budowaniu siln iejszego wsparcia dla dzia łania, np. poprzez organizacj ę 
regularnych rozmów zainteresowanych str on oraz poprzez nadawanie impulsu w celu 
stymulowania debaty równie ż na szczeblu krajowym. 
• zapoczątkowanie przez Komisj ę Europejsk ą przeglądu strategii zrównowa żonego rozwoju 
w 2009 r., obejmuj ącej proces szeroko zakrojonych ko nsultacji z zainteresowanymi 
stronami.  
Ponadto wszystkie Pa ństwa Cz łonkowskie opracowa ły własne krajowe strategie 
zrównowa żonego rozwoju lub s ą bliskie ich uko ńczenia; wiele z nich regularnie informuje o 
poczynionych post ępach. Jednak nie zosta ły w pełni wykorzystane mo żliwości wzajemnego 
uczenia si ę, określenia tego, co zadzia łało oraz zlokalizowania problemów. Ró żne strategie 
krajowe oraz strategia eur opejska powinny w jak najwi ększym stopniu wzajemnie si ę 
wspierać, aby całość stała się czymś więcej niż suma części składowych. 
Proponuje si ę zatem Pa ństwom Cz łonkowskim: 
                                                 
6 SEC(2005) 161. 
7 Pomiar post ępów w kierunku bardziej zrównowa żonej Europy – Wska źniki zrównowa żonego rozwoju 
dla Unii Europejskiej. Komisja Europejska, Eurostat, Panorama Unii Europejskiej, Luksemburg, Urz ąd 
Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, 2005. ISBN 92-894-9768-8. 
 
PL 15   PL • W zależności od potrzeby dokonanie przegl ądu strategii krajowych, w świetle strategii 
Unii Europejskiej oraz ich opublikowanie najpó źniej do ko ńca 2006 r. Zach ęca się 
Państwa Członkowskie do dokonania przegl ądu w szczególno ści wykorzystania krajowych 
instrumentów politycznych (patrz sekcja 3.2), które mog łyby być bardziej skuteczne i 
lepiej zintegrowane z dzia łaniami podj ętymi lub zaproponowanymi na szczeblu 
europejskim; 
• Na podstawie poddanych przegl ądowi strategii krajowych, Pa ństwa Członkowskie 
podejmuj ą proces wzajemnej weryfikacji, koncentruj ąc się na konkretnych tematach, 
zwłaszcza poszukuj ąc przykładów dobrej polityki i praktyk, które mog ą zostać wdrożone 
przez wszystkich. Wzajemna weryfikacja mo że obejmowa ć wymiar zewn ętrznej oceny, 
być może przy wsparciu ze strony sieci kraj owych komitetów doradczych do spraw 
zrównowa żonego rozwoju oraz zaanga żowanie krajów trzecich. Pierwszy przegl ąd 
pilotażowy, pod przewodnictwem Prezydencji oraz przy wsparciu Komisji, obejmuj ący 
Państwa Członkowskie, które si ę dobrowolnie zg łoszą, mógłby zostać przeprowadzony w 
trakcie 2006 r. 
• Rozważenie ustanowienia niezale żnych komitetów doradczy ch do spraw zrównowa żonego 
rozwoju - w przypadku ich braku w danym Pa ństwie Cz łonkowskim - w celu 
stymulowania rzeczowej dyskusji i uczestni czenia w analizie poczynionych przez dany 
kraj i UE post ępów. 
Komisja wzywa kraje kandyduj ące do uko ńczenia swoich strategii krajowych i zbli żenia 
reform do strategii zrównowa żonego rozwoju UE. Komisja uwzgl ędni ten fakt w 
sprawozdaniu z realizacji.  
Strategia zrównowa żonego rozwoju UE powinna w łączyć się do międzynarodowych 
procesów w dziedzinie zrównowa żonego rozwoju i wspomóc rozwój w kierunku realizacji 
Milenijnych Celów Rozwoju oraz pl anu realizacji z Johannesburga. 
3.2. Lepsze opracowywanie polityki 
Poprawa spójno ści polityki: ocena wp ływu oraz inne lepsze narz ędzia 
regulacyjne  
Istnieją narzędzia mające wspomaga ć decydentom politycznym w okre ślaniu właściwego 
podejścia, natomiast skuteczne oceny wp ływu powinny by ć stosowane pocz ąwszy od 
najwcześniejszych etapów opracowywania polityki. Umo żliwia to decydentom politycznym 
określenie najlepszych mo żliwości w oparciu o zrównowa żoną ocenę prawdopodobnych 
skutków gospodarczych, spo łecznych i środowiskowych oraz kompromisów zawartych 
między nimi oraz uwzgl ędniając opinię zainteresowanych stron. Na przyk ład ocena wp ływu 
propozycji handlowych jest wa żnym sposobem zintegrowania wp ływu zewn ętrznego na 
unijne decyzje polityczne. Wszystkie te dzia łania promuj ą zintegrowanie ró żnych dzia łań 
politycznych prowadz ąc do podejmowania bardziej spójnych decyzji i szerszych rozwa żań 
nad osiągnięciem bardziej zrównowa żonych wyników, wykorzystaniem sytuacji, w których 
nikt nie traci, okre śleniem i radzeniem sobie z wynikaj ącymi skutkami i kompromisami w UE 
i na forum mi ędzynarodowym.  
Kluczowe dzia łania:  
• Wszystkie instytucje UE powinny zapewni ć, że wszystkie wa żne decyzje polityczne b ędą 
 
PL 16   PL opierać się na wnioskach, które zosta ły poddane ocenie wp ływu, zgodn ą z porozumieniem 
międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa. Komisja zapewni, że 
wszystkiej jej wa żniejsze inicjatywy b ędą poddawane ocenie wp ływu i że pełne oceny 
wpływu będą udostępniane publicznie z chwil ą wydania decyzji.  
• Państwa Członkowskie powinny równie ż w większym stopniu korzysta ć z ocen wp ływu 
przy opracowywaniu polityki, wydawaniu środków publicznych oraz opracowywaniu 
strategii, programów i proj ektów. Powinny one stosowa ć się do zalece ń strategicznych 
wytycznych Wspólnoty w celu zapewni enie wzmocnionej synergii mi ędzy funduszami 
spójności i strukturalnymi oraz lepsz ą ochroną środowiska i wzrostem.  
• Ocenom wp ływu powinno towarzyszy ć szersze wykorzystywanie oceny w celu 
sprawdzenia skutków ex-post  danej polityki.  
• UE uwzgl ędni wymiar zewn ętrzny przy analizie s kutków propozycji dotycz ących polityki.  
Korzystanie z najbardziej skutecznego po łączenia instrumentów 
Rządy oraz inne organy publiczne maj ą szeroki zakres narz ędzi, poprzez które mog ą zachęcać 
do zmian w zakresie regulowania, podatków, zamówie ń, dotowania, inwestowania, 
wydawania i przekazywania informacji. Wyzwaniem jest osi ągnięcie właściwego po łączenia 
polityki pieni ężnej i fiskalnej, które sprawi, że korzystanie z instrumentów i wdra żanie 
polityki b ędą się przyczynia ć do zrównowa żonego rozwoju. Na przyk ład Państwa 
Członkowskie powinny w lepszy sposób korzysta ć z funduszy strukturalnych w celu 
wspierania zrównowa żonego rozwoju.  
Być może najskuteczniejsz ą metodą promowania zmian jest zapewnienie, że rynki b ędą 
wysyłać właściwe sygna ły (np. ustalenie cen na w łaściwym poziomie), daj ąc w ten sposób 
zachętę do zmiany zachowa ń i właściwego kszta łtowania rynku. Mo żna tego dokona ć 
poprzez upewnienie si ę, że wszyscy, producenci i konsumenci, zdaj ą sobie spraw ę w pełnych 
kosztów i konsekwencji swoich decyzji pr zy ich podejmowaniu. Oznacza to na przyk ład 
włączenie kosztu na łożonego na inne podmioty w spo łeczeństwie przez pomioty 
zanieczyszczaj ące do ceny produktu, czego dokona ło już kilka Państw Członkowskich (np., 
poprzez op łaty lub podatek ekologiczny) . W ten sposób, producenci s ą zachęcani do 
produkowania, a konsumenci do konsumowania wi ększej ilości sprzyjaj ących środowisku 
towarów i us ług.  
Niekiedy rz ądy mogą wywiera ć istotny wp ływ po prostu poprzez dostarczanie informacji 
społeczeństwu i przedsi ębiorcom, aby pomóc im w wybraniu lepszych mo żliwości. Istniej ą 
dobre przyk łady etykietowania i us ług informacyjnych na temat zu życia energii i 
funkcjonowania sprz ętu elektrycznego, artyku łów gospodarstwa domowego i us ług z punktu 
widzenia ochrony środowiska. Wiele w ładz publicznych w ca łej UE opracowa ło skuteczne 
strategie komunikacyjne w celu zach ęcania obywateli do sort owania odpadów dla celów 
recyklingu, podró żowania w sposób bardziej zrównowa żony oraz do oszcz ędzania energii.  
Edukacja jest warunkie m promowania zmian w zachowaniu. Komisja b ędzie pracowa ć nad 
wsparciem dzia łań Państw Członkowskich w zakresie edukac ji, inwestowania w kapita ł 
ludzki i uczenie si ę przez całe życie na rzecz zrównowa żonego rozwoju. 
Kluczowe dzia łania:  
 
PL 17   PL • UE będzie dążyć do wykorzystania pe łnej gamy instrumentów politycznych przy 
promowaniu wykorzystania instrument ów rynkowych z powodu ich elastyczno ści przy 
realizacji celów zrównowa żonego rozwoju. Pa ństwa Członkowskie powinny zapewni ć 
pełne wykorzystanie wachla rza instrumentów dost ępnych rządom oraz że wszelkie dotacje 
będą wykorzystane w sposób spójny z celami zrównowa żonego rozwoju i zgodnie z 
traktatem.  
• Komisja w łączy zrównowa żony rozwój do g łównego nurtu swoich dzia łań informacyjnych 
i komunikacyjnych, zarówno w przypadku polityki wewn ętrznej i zewn ętrznej UE. 
Komisja wraz z innymi instytucjami wspólnotowymi b ędzie nadal organizowa ć 
wydarzenia i fora dla zainteresowanych stron na temat ró żnych aspektów strategii, w celu 
zwiększania wiedzy i świadomości, upowszechniania nowych pomys łów i wymiany 
najlepszych praktyk. Badania8 ciągle wykazuj ą, że świadomość Europejczyków na temat 
zagadnień związanych ze zrównowa żonym rozwojem jest wysoka. Wyzwanie przed 
którym stoimy, to prze łożenie tej świadomości na bardziej zrównowa żone zachowanie. 
Skuteczna komunikacja wymaga zwrócenia si ę do odbiorców krajowych i lokalnych, 
zatem Państwa Członkowskie maj ą do odegrania kluczow ą rolę. 
Mobilizacja zainteresowanych stron i pomna żanie sukcesu 
UE i Państwa Członkowskie maj ą do odegrania kluczow ą rolę, ale nie mog ą i nie powinny 
jako jedyne ponosi ć odpowiedzialno ść za agend ę zrównowa żonego rozwoju. Inne podmioty 
będą musiały podjąć działania: przedsi ębiorstwa, w ładze lokalne i regionalne, organizacje 
pozarządowe, partnerzy spo łeczni, uniwersytety i szko ły, oraz sami obywatele i konsumenci. 
Postęp będzie zależał w dużej mierze od du żej kreatywno ści i siły rynkowej przedsi ębiorstw 
oraz regionalnych i lokalnych organów i w ładz.  
Coraz wi ęcej czołowych przedsi ębiorców zauwa ża opłacalność troszczenia si ę o 
zrównowa żony rozwój. Przedsi ębiorstwa odnosz ące najwi ększe sukcesy zauwa żają, że 
zwracanie uwagi na zrównowa żony rozwój pobudza inwestowanie w nowe technologie, 
procesy i produkty, co jest  pragnieniem konsumentów9. Są one świadome, że planowanie i 
wiedza o tym, w co inwestowa ć w przysz łości, ma głęboki sens finansowy. Wiedz ą również, 
że istnieją możliwości, jeżeli ma się wizję, np. poprzez przej ście na gospodark ę o niskim 
zużyciu węgla. Mają świadomość, że mogą wpływać na swoich dostawców. Potrzebuj ą 
jednak stabilnych ram prawnych do dzia łania.  
Partnerzy spo łeczni równie ż odgrywaj ą kluczową rolę: aktywny dialog mi ędzy pracodawcami 
a pracownikami jest wa żny w rozwi ązaniu kwestii wymiaru spo łecznego zrównowa żonego 
rozwoju, czyli organizacji pracy, umiej ętności, szkolenia oraz równych szans. 
Ponadto wiele w ładz regionalnych i gmin zintensyfikowa ły wysiłki w celu znalezienia 
rozwiązań praktycznych danych problemów. Ze wzgl ędu na to, że są one często dostawcami 
usług publicznych, od transportu po wytwarzanie en ergii elektrycznej, od zbiórki odpadów po 
opiekę nad ubogimi, maj ą one możliwość wprowadzania praktycznych zmian w wymiarze 
                                                 
8 Patrz Eurobarometr. 
9 Na przyk ład w wielu istotnych badaniach stwierdzono dowody na pozytywne powi ązanie między 
zarządzaniem środowiskowym a wynikami finansowymi. Pi ęćdziesiąt przedsi ębiorstw 
zakwalifikowanych najwy żej pod wzgl ędem firmowych sprawozda ń ze zrównowa żonego rozwoju maj ą 
wyższą od średniej zdolno ść kredytow ą. 
 
PL 18   PL lokalnym. Z ich sukcesów mo żna się wiele nauczy ć. Istnieje wiele przyk ładów, z których 
można czerpa ć. 
Kluczowe dzia łania:  
Komisja:  
• Wzywa czo łowych przedsi ębiorców oraz inne zainteres owane strony w Europie do 
zaangażowania si ę w pilne rozwa żania z przywódcami politycznymi na temat średnio i 
długoterminowych niezb ędnych do zrównowa żonego rozwoju oraz zaproponowania 
ambitnych planów biznesowych, które wykraczaj ą poza obowi ązujące minimalne wymogi 
prawne. Taka inicjatywa jest dobr ze dopasowana do prac Komisji zmierzaj ących do 
zachęcenia do odpowiedzialno ści społecznej przedsi ębiorców oraz stanowi uzupe łnienie 
dialogu z partnerami spo łecznymi i spo łeczeństwem obywatelskim. Komisja b ędzie 
pracowała wraz z Prezydencj ą nad najlepszymi sposobami wspierania tego procesu.  
• Wzywa inne instytucje i organizacje UE do przedstawienia propozycji nad najlepszymi 
sposobami nagradzania najlepszych  inicjatyw w zakresie zrównowa żonego rozwoju 
podejmowanymi przez w ładze regionalne i lokalne.  
4. W NIOSKI  
Istnieją prawdziwe mo żliwości lepszego życia, większej sprawiedliwo ści społecznej i 
powstają nowe, innowacyjne sektory, w których Eu ropa, przy zastosowaniu odpowiedniej 
polityki, mo że przewodzi ć całemu światu. Mo żemy jednak korzysta ć z tych mo żliwości 
wyłącznie jeżeli teraz poradzimy sobie z zagro żeniami dla zrównowa żonego rozwoju 
wynikającymi z naszego stylu życia. Sukces w zahamowaniu niezrównowa żonych tendencji 
jest niezb ędny, ale równie ż możliwy do osi ągnięcia, o czym świadczy wiele historii 
zakończonych sukcesem na ca łym świecie.  
Niniejszy przegl ąd strategii zrównowa żonego rozwoju UE ma na celu obj ęcie instytucji UE, 
Państw Członkowskich, przedsi ębiorstw i obywateli oraz reprezentuj ących ich organizacji 
wspólną jasną wizją oraz politycznymi ramami dzia łania. Komisja zwraca si ę zatem do Rady 
i Parlamentu o zatwierdzenie proponowanego podej ścia, dążenia do poczynienia pilnych 
postępów w zakresie nakre ślonych dzia łań oraz do bliskiej wspólnej pracy podczas 
przygotowa ń do Rady Europejskiej w czerwcu 2006 r., w celu ugruntowania silnego i szeroko 
zakrojonego wsparcia dla wspólnej strategii. 
 
PL 19   PL ZAŁĄCZNIK 1  
 
DEKLARACJA W SPRAWIE ZASA D PRZEWODNICH W ZAKRESIE  
ZRÓWNOWA ŻONEGO ROZWOJU  
 
RADA UNII EUROPEJSKIEJ  
 
Konkluzje Prezydencji DOK 10255/05  
RADA EUROPEJSKA W BRUKSELI  
16-17 CZERWCA 2005 R.  
 
PL 20   PL  
Projekt Deklaracji zasad przewodnich w zakresie 
zrównowa żonego rozwoju  
Zrównowa żony rozwój jest g łównym celem wszystkich obszarów polityki Wspólnoty 
Europejskiej, okre ślonym w Traktacie. Jego celem jest ci ągła poprawa jako ści życia zarówno 
obecnych, jak i przysz łych pokole ń, a także zapewnienie mo żliwości utrzymania pe łnej 
różnorodności form życia na Ziemi. Idea zrównowa żonego rozwoju opiera si ę na zasadach 
demokracji, praworz ądności oraz poszanowania podstawowych praw, w tym wolno ści oraz 
równości szans. Wprowadza solidarno ść w ramach pokole ń i pomiędzy nimi. Jej celem jest 
propagowanie dynamicznej gospodarki z wy sokim poziomem zatrudnienia, wykszta łcenia, 
ochrony zdrowia, spójno ści społecznej i terytorialnej, oraz ochrony środowiska, w świecie, 
w którym zapewniony jest pokój, bezpiecze ństwo i poszanowanie ró żnorodności kulturowej. 
Dla osiągnięcia tych celów w skali Europy i świata, Unia Europejska i jej Pa ństwa 
Członkowskie zobowi ązują się, zarówno w swoich w łasnych dzia łaniach, jak i we wspó łpracy 
z partnerami, realizowa ć cele i przestrzega ć poniżej opisanych zasad. 
Główne cele 
Ochrona środowiska naturalnego 
Zapewnianie mo żliwości utrzymania pe łnej różnorodności form życia na Ziemi, posza-
nowanie ogranicze ń zasobów naturalnych planety, zapewni anie wysokiego poziomu ochrony 
i poprawy jako ści środowiska naturalnego. Przeciwdzia łanie i ograniczanie zanieczyszczenia 
środowiska, promowanie zrównowa żonej produkcji i konsumpcji w celu likwidacji zwi ązku 
wzrostu gospodarczego z degradacj ą środowiska.  
Sprawiedliwo ść i spójność społeczna 
Promowanie bezpiecznego, sprawiedliwego spo łeczeństwa charakteryzuj ącego się zdrowymi 
stosunkami, realizuj ącego zasady demokracji, integracji spo łecznej i spójno ści, szanuj ącego 
podstawowe prawa i ró żnorodność społeczną, tworzącego równe szanse i zwalczaj ącego 
wszelkie formy dyskryminacji. 
Dobrobyt gospodarczy 
Dążenie do efektywnej, innowacyjnej gospoda rki opartej na bogatej wiedzy, kieruj ącej się 
zasadami konkurencji i wydajno ści ekologicznej, zapewniaj ącej wysoki standard życia, 
a także wysoki poziom i jako ść zatrudnienia w ca łej Unii Europejskiej. 
Wypełnianie obowi ązków w skali mi ędzynarodowej 
Zachęcanie do tworzenia na ca łym świecie demokratycznych instyt ucji opartych na zasadach 
pokoju, bezpiecze ństwa i wolno ści, i obrona ich stabilno ści. Aktywne propagowanie na ca łym 
świecie idei zrównowa żonego rozwoju i zapewnienie, że polityka wewn ętrzna i zewn ętrzna 
Unii Europejskiej jest zgodna z celami zrównowa żonego rozwoju w skali globalnej oraz 
z międzynarodowymi zobowi ązaniami Unii.  
Wytyczne dotycz ące kształtowania polityki 
Propagowanie i ochrona podstawowych praw 
 
PL 21   PL Umieszczenie cz łowieka w centrum uwagi polityk Unii Europejskiej poprzez promowanie 
praw podstawowych, zwalczanie wszelkich form dyskryminacji i przyczynianie si ę do 
zmniejszenia skali ubóstwa na ca łym świecie. 
Sprawiedliwo ść wewnątrzpokoleniowa i mi ędzypokoleniowa 
Zaspokajanie potrzeb obecnych pokole ń bez uszczerbku dla mo żliwości przyszłych pokole ń 
zaspokajania swych w łasnych potrzeb, zarówno w Unii Europejskiej, jak i poza ni ą. 
Otwarte i demokratyczne spo łeczeństwo 
Zagwarantowanie obywatelom prawa dost ępu do informacji i zapewnienie dost ępu do wy-
miaru sprawiedliwo ści. Rozwój odpowiednich kana łów umożliwiających konsultacj ę i uczest-
nictwo wszystkim zainteresowanym  stronom i stowarzyszeniom. 
Udział obywateli 
Zwiększenie udzia łu obywateli w procesie pode jmowania decyzji. Dzia łanie na rzecz 
obecności idei zrównowa żonego rozwoju w nauczaniu i świadomości społecznej. 
Informowanie obywateli o ich wp ływie na środowisko i o dost ępnych im mo żliwościach 
dokonywania wyborów bardziej sprzyjaj ących zrównowa żonemu rozwojowi. 
Zaangażowanie przedsi ębiorstw i partnerów spo łecznych 
Promowanie dialogu spo łecznego, odpowiedzialno ści społecznej przedsi ębiorstw oraz 
partnerstwa publiczno-prywatne go w celu propagowania wspó łpracy i wspólnej odpowie-
dzialności dla osiągnięcia zrównowa żonej produkcji i konsumpcji. 
Spójność i koordynacja polityk 
Promowanie spójno ści pomiędzy wszystkimi obszarami polityki Unii Europejskiej oraz 
spójności działań w skali lokalnej, regionalnej, kr ajowej i globalnej w celu zwi ększenia ich 
zdolności przyczyniania si ę do zrównowa żonego rozwoju. 
Integracja polityki 
Wspieranie integracji kwestii gospodarczych, spo łecznych i zwi ązanych z ochron ą środo-
wiska dla zapewnienia ich spójno ści i wzajemnego wzmacniania si ę poprzez pe łne wykorzys-
tanie instrumentów pozwalaj ących na lepsz ą regulację, takich jak zrównowa żony mechanizm 
oceny wp ływu i konsultacje z zainteresowanymi stronami.  
Wykorzystywanie najlepszej dost ępnej wiedzy 
Zapewnienie, że opracowywanie, ocena i reali zacja danej polityki opiera si ę na najlepszej 
dostępnej wiedzy, a tak że, że dana polityka jest rozs ądna pod wzgl ędem ekonomicznym 
i oszczędna.  
Zasada ostro żności 
W sytuacji istnienia obiektywnych naukowych w ątpliwości – przyjmowanie ostro żnego 
podejścia dla unikni ęcia potencjalnego niebezpiecze ństwa dla zdrowi a ludzi lub dla 
środowiska, a tak że podejmowanie dzia łań zapobiegawczych.  
Obciążenie kosztami sprawców zanieczyszczenia 
 
PL 22   PL Zapewnienie, że ceny odzwierciedlaj ą realne koszty dzia łań produkcyjnych i konsump-
cyjnych ponoszonych przez spo łeczeństwo oraz że sprawcy zanieczyszczenia p łacą za 
spowodowane przez nich szkody dla zdrowia ludzkiego i środowiska naturalnego. 
 
PL 23   PL ZAŁĄCZNIK 2  
 
CELE, POLITYKA I DZIA ŁANIA – POST ĘP W ZAKRESIE STRATEGII 
ZRÓWNOWA ŻONEGO ROZWOJU (SZR)  
Niniejszy Za łącznik zawiera wybór kluczowych  strategii UE, planów dzia łania oraz innych 
inicjatyw wspieraj ących zrównowa żony rozwój. W przypadku istnienia celów operacyjnych 
dokonano odniesienia do nich. Ponadto wiele Pa ństw Członkowskich opracowa ło własne 
strategie i plany dzia łania i strategie zrównowa żonego rozwoju. W kilku obszarach 
rzeczywiście Państwa Członkowskie najlepiej s ą w stanie wprowadzi ć zmiany. UE mo że 
wspierać i uzupe łniać działania Państw Członkowskich, u łatwiać wymian ę najlepszych 
praktyk i dzia łać jako centralny punkt  dokonywania przegl ądu postępów i promowania 
dalszych dzia łań.  
Strategia Zrównowa żonego Rozwoju stanowi strategi czne ramy polityczne dla jak 
najlepszego rozwi ązania problemów zwi ązanych z niezrównowa żonymi tendencjami. 
Kluczowym elementem tych ram s ą wewnętrzne powi ązania między tendencjami. Wyst ępują 
liczne wewn ętrzne powi ązania mi ędzy kluczowymi priorytetami zidentyfikowanymi w 
dokumencie podstawowym. Na przyk ład poprzez zwi ększenie wykorzystania odnawialnej 
energii, b ędziemy równie ż walczyć ze zmianami klimatycznymi. Podobnie poprzez lepsze 
wykorzystanie gruntów, wi ększe zrównowa żenie transportu i zmian ę struktury energii, 
chronimy równie ż różnorodność biologiczn ą. Różne strategie i plany dzia łania nie powinny 
być zatem traktowane oddzielnie. Ka żde z nich przyczyni si ę do rozwi ązania problemów w 
innych obszarach. Jest wa żne, aby wewn ętrzne powi ązania były dobrze zrozumiane i żeby 
opracowano polityczne reakcje integruj ące różne aspekty w celu doprowa dzenia do sytuacji, 
w których nie ma przegranych. Kwestia wewn ętrznych powi ązań między tendencjami jest 
obszarem, który wymaga dalszego rozwini ęcia. Komisja dokonuje oceny wp ływu na 
wszystkie nowe podejmowane przez ni ą inicjatywy polityczne. 
 
PL 24   PL 1. PODJ ĘCIE  KWESTII  ZMIAN  KLIMATYCZNYCH 
Cel ogólny 
Ograniczenie zmian klimatycznych oraz zwi ązanych z nimi kosztów ponoszonych przez 
społeczeństwo  
Cele operacyjne: 
• W marcu 2005 r., Rada Eur opejska ponownie potwierdzi ła cel ograniczenia wzrostu 
przeciętnej temperatury w skali światowej o maksymalnie 2°C powy żej poziomu 
sprzed epoki przemys łowej10, i że w zwi ązku z tym globalne dzia łania na rzecz 
ograniczenia i redukcji poziomu st ężenia powinny by ć zmierzać w kierunku osi ągnięcia 
poziomu st ężenia CO 2 poniżej 550 ppm. 
• UE-15 i wi ększość Państw Członkowskich UE-25 zobowi ązało się w ramach protoko łu z 
Kioto do przyj ęcia celów w zakresie zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych w latach 
2008-2012. Celem UE-15 b ędzie zmniejszenie emisji gazów o 8 % w stosunku do 
poziomów z 1990 r. 
• W celu zrealizowania tego ostateczne go celu, zgodnie z tym, co postanowi ła Rada 
Europejska w marcu 2005 r., UE przeanalizuje  z innymi stronami, strategie maj ące na 
celu osiągnięcie koniecznego obni żenia emisji gazów cieplarnianych  i rozważy, w tym 
kontekście, sposoby obni żenia emisji gazów dla grupy rozwini ętych państw o 15-30 % do 
2020 r. w porównaniu z podstawowym limitem przewidzianym w protokole z Kioto.  
Przykłady kluczowych dzia łań: Działania realizowane i zaplanowane  
• Opracowanie Zmian Klimatycznych UE dla okresu po 2012 r. Komunikat przyj ęty w 
lutym 2005 r., COM(2005) 35 wersja ostateczna. http://europa.eu.int/comm/enviro nment/climat/future_action.htm
 
• Drugi etap europejskiego programu w zakresie zmian klimatycznych (ECCP). Etap 
rozpoczęty w październiku 2005 r. 
http://europa.eu.int/comm/ environment/climat/eccp.htm 
• System handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych UE, przyj ęty w styczniu 
2005 r., dyrektywa 2003/87/WE. 
http://europa.eu.int/comm/e nvironment/climat/emission.htm  
• 10-letni plan reali zacji Globalnej Sieci Systemów Obserwacji Ziemi (GEOSS) 2005-2015. 
http://europa.eu.int/comm/research/e nvironment/newsanddoc/article_2211_en.htm 
                                                 
10 Źródła: Drugie sprawozdanie z oceny IPPC, konkluzje Rady z 1996 r., COM(2005)35 wersja 
ostateczna, str.3, konkluzje Rady  Europejskiej z marca 2005 r. 
 
PL 25   PL • Zielona Ksi ęga w sprawie efektywno ści energetycznej, COM (2005) 265 wersja 
ostateczna. Ksi ęga przyjęta w czerwcu 2005 r. 
http://europa.eu.int/comm/energy/e fficiency/doc/2005_06_green_paper_book_en.pdf 
• Plan działania na rzecz racjonalizacji zu życia energii. Przewidywane przyj ęcie planu 
działania w 2006 r. 
http://europa.eu.int/eur-lex/en/com/cnc/2000/com2000_0247en01.pdf 
• Nowe i odnawialne źródła energii. Komunikat w sprawie wsparcia energii elektrycznej z 
odnawianych źródeł energii, w oparciu o wdro żenie dyrektywy 2001/77/WE, 
COM(2005)627. http://europa.eu.int/comm/energy/re s/legislation/electricity_en.htm 
• Plan działania w sprawie biomasy. Przyj ęty w grudniu 2005 r. 
http://europa.eu.int/comm/energy/re s/biomass_action_plan/index_en.htm 
• Europejska kampania na rzecz zrównowa żonej energii. 
http://www.sustenergy.org/
 
2. PROMOWANIE  ZDROWIA  – ZDROWIE  PUBLICZNE 
Cele ogólne  
 Promowanie zdrowia publicznego i lepsza ochrona przed zagro żeniami dla zdrowia 
Cele operacyjne: 
• Polepszenie ochrony przed zagro żeniami dla zdrowia  poprzez rozwini ęcie zdolno ści do 
reagowania w sposób skoordynowany na zagro żenia. 
• Dalsze ulepszenie prawodawstwa w zakresie żywności i paszy , w tym dokonanie 
przeglądu etykietowania żywności. 
• Dalsze  promowanie wysokich standard ów zdrowia i dobrostanu zwierz ąt w UE oraz 
na świecie. 
• Zmniejszenie zapadalno ści na choroby zwi ązane z niezdrowym trybem życia, którym 
można zapobiec, poprzez promowanie zdrowia oraz zapobiegania chorobom . 
• Zapewnienie, że substancje chemiczne s ą produkowane, transportowane i wykorzystywane 
w taki sposób, aby nie stanowi ły poważnego zagro żenia dla zdrowia ludzkiego  i 
środowiska do 2020 r.  
• Lepsze informowanie na temat zanieczyszczenia środowiska  oraz jego negatywnego 
wpływu na zdrowie.  
Przykłady kluczowych dzia łań: Działania realizowane i zaplanowane  
 
PL 26   PL • Ogólna strategia w zakresie zdrowia b ędąca kontynuacj ą programu dzia łań w dziedzinie 
zdrowia i ochrony konsumentów na lata 2007- 2013, COM (2005) 115 wersja ostateczna. 
http://europa.eu.int/comm/dgs /health_consumer/index_en.htm  
• Europejskie Centrum Zapobiegania i Kontro li Chorób ustanowione w 2005 r., na mocy 
ROZPORZ ĄDZENIA (WE) 851/2004 
 http://europa.eu.int/comm/health/p h_overview/strategy/ecdc/ecdc_en.htm 
• Strategia w zakresie HIV/ AIDS. Oczekiwane przyj ęcie strategii pod koniec 2005 r. 
http://europa.eu.int/comm/development/body /theme/human_social/doc s/health/Programme
%20for%20Action%20(EN).pdf#zoom=100 http://europa.eu.int/comm/research/h ealth/poverty-diseases/aids_en.html 
• Komunikat w sprawie gotowo ści i planu reagowania w sytuacji wyst ąpienia pandemii 
grypy we Wspólnocie, COM 2005 (607) wersja ostateczna. 
http://europa.eu.int/comm/health/ph_th reats/com/Influenza/COMM_PDF_COM_2005_06
07_F_EN_ACTE.pdf  
• Komunikat w sprawie wzmocnienia koordyn acji w zakresie ogól nego planowania 
gotowości na wypadek sytuacji zagro żenia zdrowia publicznego na poziomie UE, COM 
(2005) 605 wersja ostateczna. http://europa.eu.int/comm/health/ph_th reats/com/Influenza/COMM_PDF_COM_2005_06
05_F_EN_ACTE.pdf  
• Zalecenie w sprawie polepszenia bezpiecze ństwa pacjentów poprzez zapobieganie 
infekcjom zwi ązanym z opiek ą zdrowotn ą i kontrolę nad nimi. Zalecenie ma zosta ć 
przyjęte w 2006 r. 
http://europa.eu.int/comm/health/ph_th reats/com/comm_diseases_cons01_en.htm 
http://europa.eu.int/eur-lex/en/com/cnc/2004/com2004_0301en01.pdf 
• Kontynuacja i wdro żenie Białej Księgi w sprawie Bezpiecze ństwa Żywności, COM 
(1999) 719. 
http://europa.eu.int/comm/food/f ood/intro/white_paper_en.htm 
http://europa.eu.int/comm/dgs/h ealth_consumer/library/pub/pub06_en.pdf 
• Strategia w zakresie zdrowia zwierz ąt – Plan Dzia łania Wspólnoty na rzecz Ochrony i 
Dobrostanu Zwierz ąt na lata 2006-2010. Plan ma zosta ć przyjęty w 2007 r. 
http://europa.eu.int/comm/food/anim al/diseases/strategy/index_en.htm 
• Plan Dzia łania na rzecz Środowiska i Zdrowia na la ta 2004-2010, COM(2004)416 wersja 
ostateczna. http://europa.eu.int/comm/e nvironment/health/index_en.htm
 
• Rozporządzenia w sprawie systemu rejestracji, oceny i zatwierdzania substancji 
chemicznych (REACH), COM (2003) 644. 
http://europa.eu.int/comm/environment/chemicals/reach.htm  
http://europa.eu.int/comm/en terprise/reach/index_en.htm 
 
PL 27   PL 3. ZWALCZANIE  WYKLUCZENIA  SPOŁECZNEGO  I PODJĘCIE  
ZAGADNIE Ń ZWIĄZANYCH  Z PRZEMIANAMI  DEMOGRAFICZNYMI 
Cel ogólny 
Stworzenie spo łeczeństwa zintegrowanego spo łecznie 
Cele operacyjne: 
• Ustalanie konkretnych celów dla UE dotycz ących obni żenia liczby osób zagrożonych 
ubóstwem  do 2010 r. ze szczególnym uwzgl ędnieniem ograniczenia ubóstwa w śród 
dzieci, w kontek ście otwartej metody komunikacji. 
• Wspieranie Pa ństw Członkowskich w ich wysi łkach na rzecz modernizacji 
zabezpieczenia spo łecznego w obliczu starzenia si ę społeczeństwa.  
• Znaczące zwiększenie uczestnictwa w rynku pracy  kobiet i starszych pracowników, 
zgodnie z ustalonymi celami oraz zwi ększenie zatrudnienia migrantów do 2010 r.  
• Kontynuowanie opracowywania polityki UE w dziedzinie legalnej migracji , której 
towarzysz ą działania polityczne maj ące na celu wzmocnienie inte gracji migrantów oraz ich 
rodzin. 
• Dalsze realizowanie celu uczenia si ę przez ca łe życie i redukcja o po łowę do 2010 r. 
liczby osób w wieku od 18 do 24 lat maj ących wyłącznie wykszta łcenie średnie, nie 
kontynuuj ących edukacji i nie podejmuj ących szkole ń. 
Państwa Członkowskie odgrywaj ą najważniejszą rolę w osiąganiu realnych wyników w 
realizacji tych celów. UE mo że wspiera ć i uzupełniać działania Państw Członkowskich, 
ułatwiając wymian ę najlepszych praktyk i dzia łań jako centralny punkt dokonywania 
przeglądu postępów i promowania dalszych dzia łań. Agenda Spo łeczna wytycza dzia łania UE 
w celu osi ągnięcia pełnego zatrudnienia i zintegrowanego spo łeczeństwa. 
Komisja i Rada11 nakreśliły strategi ę mającą na celu rozwi ązanie problemu zwi ązanego z 
wpływem starzenia si ę społeczeństwa na bud żet, zgodnie z któr ą Państwa Członkowskie 
powinny zredukowa ć poziom d ługu publicznego w celu ograniczenia konsekwencji 
budżetowych starzenia si ę społeczeństwa i wprowadzi ć kompleksow ą reformę rynku pracy, w 
tym systemów podatkowych i socjalnych, aby osi ągnąć wyższy wska źnik zatrudnienia, w 
szczególno ści wśród starszych pracowników i kobiet, or az ambitne reformy systemu emerytur 
i rent w celu ograniczenia presji wy wieranej na finanse publiczne.  
Przykłady kluczowych dzia łań: Działania realizowane i zaplanowane  
                                                 
11 Rada Unii Europejskiej (2001), „Wk ład finansów publicznych we wzrost i zatrudnienie: poprawa 
jakości i stabilno ści”, sprawozdanie Komisji i Rady (Ecofin) dla Rady Europejskiej (Sztokholm, 23-24 
marca 2001 r.), 699/01; Komisja Europejska (2000 r.) „Komunikat w sprawie wk ładu finansów 
publicznych we wzrost i zatrudnienie: poprawa jako ści i stabilno ści”, COM(2000)846 
 
PL 28   PL • Otwarta metoda komunikacji w zakresie ochrony socjalnej i integracji spo łecznej. W 
trakcie realizacji 
http://europa.eu.int/comm/employment_s ocial/social_protection/index_en.htm 
• Program wspólnotowy na rzec z zatrudnienia i solidarno ści społecznej „PROGRESS”, 
2007-2013. Program ma zosta ć przyjęty w 2006 r. 
http://europa.eu.int/eur-lex /en/com/pdf/2004/com2004_0488en01.pdf 
• Otwarta metoda komunikacji w zakresie edukacj i i szkolenia („Education and Training 
2010”) W trakcie realizacji. 
http://europa.eu.int/eur-lex/en/com/pdf/2004/com2004_0488en01.pdf  
• Zintegrowany Program dzia łań w zakresie kszta łcenia ustawicznego na lata 2007-2013 
(COM(2004)474). Ma zosta ć przyjęty w 2006 r. 
http://europa.eu.int/comm/educati on/programmes/newprog/index_en.html 
• Komunikat dotycz ący przysz łości demograficznej Eur opy. Komunikat ma zosta ć przyjęty 
w 2006 r. 
http://europa.eu.int/comm/employment_soc ial/social_situation/ green_paper_en.html 
• Strategię w zakresie BHP na lata 2007-2012, komunikat ma zosta ć przyjęty w 2006 r. 
http://europa.eu.int/comm/dgs/e mployment_social/index_en.htm 
• Mapa drogowa równo ści między kobietami i m ężczyznami, komunikat ma zosta ć przyjęty 
w 2006 r. 
http://europa.eu.int/comm/employment_s ocial/gender_equality/index_en.html 
• Komunikat w sprawie niedyskryminacji i równych szans dla wszystkich, COM(2005)224-
Europejski Rok 2007. 
http://europa.eu.int/comm/employment_s ocial/fundamental_rights/index_en.htm 
• Europejski rok zwalczania  wykluczenia i ubóstwa 2010. 
http://europa.eu.int/comm/employment_s ocial/social_inclusion/index_en.htm 
• Nowa generacja funduszy strukturalnych i spójno ści, przyjętych w 2004 r. COM (2004) 
493, COM (2004) 494, COM (2004) 495. 
http://europa.eu.int/comm/regiona l_policy/funds/2007/index_en.htm  
• Wniosek o utworzenie Europejskiego O środka Monitorowania Migracji. Przewidywane 
przyjęcie wniosku w 2005 r. 
http://europa.eu.int/comm/justice_home/doc_c entre/immigration/doc_immigration_intro_e
n.htm 
• Zielona Ksi ęga w sprawie przysz łości Europejskiej Sieci Migracji, COM(2005) 666. 
Przyjęta w 2005 r. 
http://www.european-migration-network.org/ 
• Kontynuacja Komunikatu „Wspólna agenda na rzecz integracji- Ramy integracji obywateli 
państw trzecich w Unii Europejskiej”, COM(2005) 389 wersja ostateczna. 
http://europa.eu.int/comm/justice_ home/funding/inti/f unding_inti_en.htm  
http://europa.eu.int/eur-lex/lex/LexU riServ/site/en/com/2005/com2005_0389en01.pdf  
 
PL 29   PL • Plan działania na rzecz zwalczania handlu lud źmi. Przyjęcie planu pod koniec 2005 r. 
http://europa.eu.int/comm/justice_home/fsj/c rime/trafficking/fsj_crime_human_trafficking
_en.htm 
4. LEPSZE  ZARZĄDZANIE  ZASOBAMI  NATURALNYMI 
Cel ogólny 
Czuwanie nad mo żliwością utrzymania pe łnej różnorodności form życia na Ziemi, 
poszanowanie ograniczenia w zakresie zasobów  naturalnych planety i promowanie 
zrównowa żonej produkcji i konsumpcji w celu przerwania powi ązania między wzrostem 
gospodarczym a degradacj ą środowiska.  
Cele operacyjne: 
• Poprawa produktywno ści zasobów:  osiągnięcie lepszych wyników z ka żdej jednostki 
wykorzystanego zasobu i zmniejszenie szkód środowiskowych (szkodliwych emisji do 
atmosfery, wody i gleby oraz nadmiernej  eksploatacji gleby i innych zasobów) 
spowodowanych przez ka żdą jednostkę 
• Poprawa zarz ądzania i unikanie nadmiernego zu życia odnawialnych zasobów 
naturalnych , takich jak zasoby rybne, ró żnorodność biologiczna, zasoby le śne, woda, 
powietrze, gleba i klimat, odnowienie zdegra dowanych ekosystemów morskich do 2015 r. 
zgodnie z planem realizacji z Johannesburga uzgodnionym podczas Światowego Szczytu 
w sprawie Zrównowa żonego Rozwoju (WSSD), w tym osi ągnięcie maksymalnego 
zrównowa żonego od łowu do 2015 r. 
• Rozważanie w jaki sposób obni żyć zużycie energii  do 2020 r., maj ąc na uwadze 
opłacalną możliwość osiągnięcia 20% oszcz ędności w zużyciu energii. Komisja inicjuje 
dyskusję na ten temat. 
• 12% zużycia energii z odnawialnych źródeł energii do 2010 r. 
• 21% energii zu żywanej w UE-25 ma pochodzi ć z odnawialnych źródeł energii do 2010 
r. Stanowi to podstaw ę orientacyjnych celów krajowych. 
• Zatrzymanie zaniku ró żnorodności biologicznej  w UE do 2010 r. i przyczynianie si ę do 
znaczącego zwolnienia tempa zaniku ró żnorodności biologicznej do 2010 r. 
• Realizacja i zarz ądzanie sieci ą Natura 2000:  zatwierdzenie obszarów do 2006 r. 
(obszary morskie do 2010 r.); wyznaczenie obszarów i obj ęcie ich skutecznym 
zarządzaniem do 2010 r. (obszary morskie do 2010 r.) 
• Wykorzystanie rozwoju technologicznego  w celu oddzielenia wzrostu gospodarczego od 
presji na środowisko. 
Przykłady kluczowych dzia łań: Działania realizowane i zaplanowane  
• Plan działania na rzecz technologii ochrony środowiska (ETAP), COM(2004)38 wersja 
ostateczna. Okre ślenie warunków ustanowieni a celów zakresie ochrony środowiska dla 
 
PL 30   PL kluczowych produktów, wraz z Pa ństwami Cz łonkowskimi i kluczowymi 
zainteresowanymi stronami do 2007 r. http://europa.eu.int/com m/environment/etap/ 
http://europa.eu.int/comm/environment/docum/9842sm.htm 
• Plan działania na rzecz zrównowa żonej produkcji i konsumpcji. Przewidywane przyj ęcie 
planu dzia łania w 2007 r. 
http://europa.eu.int/comm/ environment/index_en.htm  
• Strategia tematyczna w sprawie zrównowa żonego użytkowania zasobów. Przyj ęcie 
strategii w grudniu 2005 r. http://europa.eu.int/com m/environment/natres/ 
• Strategia tematyczna dotycz ąca zapobiegania powstawaniu odpadów i ich ponownego 
wykorzystania. Przyj ęcie strategii w grudniu 2005 r. 
http://europa.eu.int/comm/e nvironment/waste/strategy.htm 
• Zintegrowana polityka produkt u (IPP), kontynuacja COM(2003)302. 
http://europa.eu.int/comm/ environment/ipp/home.htm 
• Promowanie proekologicznych zamówie ń publicznych, w tym proponowana dyrektywa w 
sprawie zamówie ń publicznych na ekologiczne i energooszcz ędne pojazdy przewidziana 
na koniec 2005 r., oraz przeanalizowanie wraz z Pa ństwami Cz łonkowskimi, sposobów na 
najbardziej skuteczne promowanie proekologicznych zamówie ń publicznych na inne 
znaczące grupy produktów do 2007 r. 
http://europa.eu.int/comm/ environment/gpp/index.htm 
• Strategiczne wytyczne dla rozwoju obszarów wiejskich, strategiczne wytyczne, strategie 
krajowe i programy rozwoju obszarów wi ejskich na lata 2007-2013, COM(2005)304. 
Wytyczne przyj ęte w 2005 r. 
http://europa.eu.int/comm/agricultu re/capreform/rdguidelines/index_en.htm 
• Strategia tematyczna dotycz ąca gleby. Przewidywane przyj ęcie strategii w 2006 r. 
http://europa.eu.int/comm/e nvironment/waste/strategy.htm
 
http://europa.eu.int/comm/environment/soil/ 
• Strategia tematyczna dotycz ąca zanieczyszczenia powietrza, COM(2005)446 wersja 
ostateczna. Strategia przyj ęta we wrze śniu 2005 r. 
http://europa.eu.int/comm/ environment/air/cafe/ 
• Ochrona środowiska morskiego, w tym Strategia tematyczna dotycz ąca ochrony i 
zachowania środowiska morskiego oraz inne dzia łania. Przyj ęcie strategii w 2005 r. 
http://europa.eu.int/comm/e nvironment/water/marine.htm 
• Ramowa dyrektywa wodna UE - zintegrowa nego systemu zagospodarowania dorzecza dla 
Europy, wdro żenie dyrektywy 2000/60/WE. 
http://europa.eu.int/comm/environmen t/water/water-framework/index_en.html  
• Europejska strategia ró żnorodności biologicznej. Przyj ęta w 1998 r. Komunikat dotycz ący 
strategii ró żnorodności biologicznej zostanie przyj ęty w 2006 r. 
 
PL 31   PL http://europa.eu.int/comm/environment/nat ure/nature_conservation/natura_2000_network/
managing_natura_2000/index_en.htm 
• Wdrożenie Wielostronnych Porozumie ń w zakresie Ochrony Środowiska. W trakcie 
realizacji. 
http://europa.eu.int/comm/environment/ international_issues/agreements_en.htm 
• Zielona Ksi ęga w sprawie polityki morskiej. Przewidywane przyj ęcie strategii na pocz ątku 
2006 r. http://europa.eu.int/comm/fisheries/maritime/index_en.htm  
• Sieć dyplomacji ekologicznej. W trakcie realizacji. 
http://europa.eu.int/comm/ external_relations/env/ 
• Plan działania dotycz ący gospodarki le śnej UE. Przewidywane przyj ęcie planu dzia łania w 
2006 r. 
http://europa.eu.int/comm/ agriculture/index_en.htm 
5. BARDZIEJ
 ZRÓWNOWA ŻONY  TRANSPORT 
Cel ogólny  
Zapewnienie, aby nasze systemy transportowe spe łniały gospodarcze i spo łeczne potrzeby 
społeczeństwa przy jednoczesnym zminimalizowaniu ich niekorzystnych skutków dla 
gospodarki, spo łeczeństwa i środowiska naturalnego.  
Cele operacyjne: 
• Lepsze zarządzanie popytem  na transport w celu zmniej szenia negatywnych skutków 
rozwoju transportu. 
• Osiągnięcie zrównowa żonego poziomu zu życia energii w transporcie, tak jak w innych 
sektorach i zmniejszenie emisji gazów ciepla rnianych przez sektor transportu  w 
proporcjonalnie wi ększym stopniu ni ż zużycie energii przez sektor transportu 
• Redukcja emisji zanieczyszcze ń pochodz ących z sektora transportu do poziomów 
pozwalających zminimalizowa ć skutki dla zdrowia ludzkiego i środowiska naturalnego 
• Zapewnienie, że przeciętna emisja CO 2 przez nowa flot ę samochodow ą wynosić będzie 
140g/km do 2008/2009 r. i 120 g/km do 2012 r ., jako cz ęść podejścia w ramach 
zintegrowanej polityki 
• Prace nad wprowadzeniem norm emisji Euro V dla samochodów ci ężarowych o ma łej 
ładowności i wprowadzenie Euro VI dla ci ężkich pojazdów. 
• Zapewnienie, że biopaliwa  będą do 2010 r. stanowi ły 5,75 % wszystkich paliw. 
• Redukcja hałasu spowodowanego przez transport  zarówno u źródła, jak i poprzez środki 
łagodzące mające zapewni ć, że ogólne poziomy nara żenia na ha łas będą miały mniejsze 
skutki dla zdrowia 
 
PL 32   PL • Zwiększenie bezpiecze ństwa drogowego  poprzez poprawienie infrastruktury drogowej, 
zachęcanie kierowców do wi ększej odpowiedzialno ści i zwiększenie bezpiecze ństwa 
pojazdów 
• Zmniejszenie  do 2010 r. o połowę liczby wypadków śmiertelnych  związanych z 
transportem drogowych  w porównaniu z 2000 r. 
• Zmodernizowanie do 2010 r. ram UE dla us ług pasażerskiego transportu publicznego  w 
celu zachęcenia do wi ększej wydajno ści i lepszych wyników 
Przykłady kluczowych dzia łań: Działania realizowane i zaplanowane  
• Biała Księga „Europejska polityka transportowa na rok 2010: czas zadecydowa ć” oraz 
przegląd śródokresowy COM (2001) 370. 
http://europa.eu.int/comm/energy_trans port/library/lb_texte_complet_en.pdf 
• Unijna strategia dotycz ąca emisji CO 2 z samochodów osobowych Komunikat dotycz ący 
zmienionej strategii zostanie przyj ęty we wrze śniu 2006 r. 
http://europa.eu.int/comm/e nvironment/co2/co2_home.htm 
• Promowanie stosowania biopaliw oraz innych paliw odnawialnych w transporcie, 
dyrektywa 2003/30/WE. http://europa.eu.int/comm/energy/re s/legislation/biofuels_en.htm 
http://europa.eu.int/comm/energy/res/le gislation/doc/biofuels/en_final.pdf 
• Czysty transport miejski. Projek t Civitas II uruchomiony na pocz ątku 2005 r. 
http://europa.eu.int/comm/en ergy_transport/en/cut_en.html
 
http://www.civitas-initia tive.org/main.phtml?lan=en 
• Strategia tematyczna dotycz ąca środowiska miejskiego. Strategia ma zosta ć przyjęta w 
styczniu 2006 r. – b ędzie obejmowa ć środek dotycz ący planów zrównowa żonego 
transportu miejskiego. http://europa.eu.int/comm/e nvironment/urban/home_en.htm
 
• Pobieranie op łat za użytkowanie infrastrukt ury transportowej. 
http://europa.eu.int/comm/transpor t/infr-charging/charging_en.html  
• Trzeci pakiet kolejowy maj ący na celu zwi ększenie atrakcyjno ści kolei, w tym 
COM(2004)140 wersja ostateczna.  
http://europa.eu.int/comm/trans port/rail/package2003/new_en.htm  
6. ZWALCZANIE  UBÓSTWA  NA ŚWIECIE  I PROMOWANIE  ROZWOJU 
Cele ogólne 
Aktywne propagowanie na ca łym świecie zrównowa żonego rozwoju i zapewnienie, że 
polityka wewn ętrzna i zewn ętrzna Unii Europejskiej jest  zgodna z celami zrównowa żonego 
rozwoju w skali globalnej oraz z mi ędzynarodowymi zobowi ązaniami Unii 
Cele operacyjne: 
 
PL 33   PL UE będzie realizowa ć swoje zobowi ązania zwi ązane z mi ędzynarodowymi ramami 
zrównowa żonego rozwoju, które zosta ły ustanowione podczas Światowego Szczytu w 
sprawie Zrównowa żonego Rozwoju (Johannesburg), w ramach Konsensusu z Monterrey i 
wyniku Szczytu Milenijnego i Światowego.  
UE będzie miała znaczący wkład w Milenijne Cele Rozwoju do 2015 r. S ą one następujące: 
• Wyeliminowanie skrajnego ubóstwa i g łodu 
• Zmniejszenie o po łowę liczby ludzi, żyjących za mniej ni ż jeden dolar dziennie 
• Zmniejszenie o po łowę liczby ludzi cierpi ących z powodu g łodu  
• Zapewnienie powszechnego nauczania na poziomie podstawowym  
• Zapewnienie wszystkim ch łopcom i dziewcz ętom możliwości ukończenia pe łnego 
cyklu nauki na poziomie podstawowym 
• Promowanie równości kobiet i m ężczyzn oraz awansu spo łecznego kobiet  
• Wyeliminowanie nierównego dost ępu kobiet i m ężczyzn do pierwszego i 
drugiego szczebla edukacyjnego do 2005 roku,  a na wszystkich szczeblach do 
2015 roku  
• Zmniejszenie śmiertelno ści wśród dzieci  
• Obniżenie o dwie trzecie wska źnika śmiertelno ści wśród dzieci poni żej pięciu lat 
życia 
• Poprawa  opieki  zdrowotnej nad matkami  
• Zmniejszenie o trzy czwarte wska źnika śmiertelno ści matek  
• Zwalczanie  HIV/AIDS, malarii i innych chorób  
• powstrzymanie rozprzestrzeniania si ę HIV/AIDS i ograniczenie liczby nowych 
zakażeń  
• Powstrzymanie rozprzestrzeniania si ę malarii i innych gro źnych chorób i 
ograniczenie liczby zachorowa ń  
• Zapewnienie ochrony środowiska naturalnego  
• Uwzględnienie zasad zrównowa żonego rozwoju w krajowych strategiach i 
programach; stosowanie metod hamuj ących zubo żenie zasobów środowiska 
naturalnego 
• Zmniejszenie o po łowę liczby ludzi pozbawionych sta łego dostępu do czystej 
wody pitnej  
 
PL 34   PL • osiągnięcie znacz ącej poprawy warunków życia przynajmniej 100 milionów 
mieszkańców slumsów do 2020 r. 
• Stworzenie  globalnego porozumienia partnerskiego na rzecz rozwoju obejmuj ącego 
dalsze opracowanie dost ępnego dla wszystkich systemu handlowo-finansowego   
 
PL 35   PL Aby osiągnąć powyższe cele, UE b ędzie w szczególno ści: 
1) zwiększać wielkość pomocy ; 2) poprawia ć jakość, spójność i skuteczno ść świadczonej 
pomocy ; 3) wdra żać strategię UE na rzecz Afryki ; 4) promowa ć zapobieganie 
konfliktom ; 5) wdrażać politykę rozwoju UE  – Konsensus europejski w sprawie rozwoju; 6) 
zapewnia ć udaną realizacj ę Agendy Rozwoju z Doha  oraz jej wk ład w Milenijne Cele 
Rozwoju i zrównowa żony rozwój; 7) wdra żać GSP Plus ; 8) zapewnia ć, że jej regionalne i 
dwustronne umowy handlowe przyczyni ą się do zrównowa żonego rozwoju ; 9) wspierać 
globalny zrównowa żony rozwój  
Działania: Dzia łania realizowane i zaplanowane  
• Przyspieszenie post ępów w realizacji Milenijnych Celów Rozwoju, COM (2005) 132. 
http://europa.eu.int/comm/development/body /communications/com munications_en.htm 
• Strategia UE na rzecz Afryki, COM (2005) 489. 
http://europa.eu.int/comm/deve lopment/body/communi cations/docs/eu_strategy_for_africa
_12_10_2005_en.pdf#zoom=100 
• Finansowanie rozwoju i efektywno ść pomocy, COM (2005) 133. 
http://europa.eu.int/comm/development/ body/communications/ docs/communication_133_e
n.pdf 
• Spójność polityki na rzecz rozwoju, COM (2005) 134. 
http://europa.eu.int/comm/development/ body/communications/ docs/communication_134_e
n.pdf 
• Konkluzje Rady ds. Ogólnych i Stosunków Zewn ętrznych (GAERC): Polityka rozwoju 
Unii Europejskiej „Konsensus europejski”,  na podstawie komunikatu COM (2005) 311. 
http://europa.eu.int/comm/development/ body/development_policy_statement/index_en. 
• Agenda Rozwoju z Doha. W trakcie realizacji. 
http://europa.eu.int/comm/trade/i ssues/newround/doha_da/index_en.htm 
• Regionalne i dwustronne umowy handlowe  (takie jak Umowy o Partnerstwie 
Gospodarczym z krajami AKP). W trakcie realizacji. 
http://europa.eu.int/comm/deve lopment/body/cotonou/index_en.htm  
http://europa.eu.int/comm/trad e/issues/bilateral/index_en.htm  
• Opanowanie globalizacji – dzia łania. 
http://europa.eu.int/comm/trad e/issues/global/index_en.htm  
http://europa.eu.int/comm/trade /issues/global/sia/index_en.htm  
http://europa.eu.int/comm/trade /issues/global/csr/index_en.htm  
• Wdrożenie zobowi ązań UE w ramach Światowego Szczytu w sprawie Zrównowa żonego 
Rozwoju, inicjatywy Wodnej UE, inic jatywy Energetycznej UE, dziesi ęcioletniego planu 
wdrażania dotycz ącego zrównowa żonej produkcji i praktyk k onsumpcyjnych. W trakcie 
realizacji. http://europa.eu.int/comm/e nvironment/wssd/index_en.html 
 
PL 36   PL • Międzynarodowy program dzia łania UE w celu zwalczania HIV/AIDS, malarii i gru źlicy, 
2007, COM(2004)726. 
http://europa.eu.int/comm/development/ body/theme/human_social/pol_health3_en.htm 
 
PL 37   PL ZAŁĄCZNIK 3  
 
PrzeglĄd Strategii Zrównowa żonego Rozwoju UE na rok 2005: Wst Ępne 
podsumowanie i przysz Łe kierunki realizacji  
 
KOMUNIKAT KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO  
{COM(2005) 37}"  
 
PL 38   PL Wprowadzenie 
Zrównowa żony rozwój to jeden z podstawowych celów Unii Europejskiej ale jest on równie ż 
globalnym wyzwaniem, z którym mierz ą się nasi partnerzy na ca łym świecie. Usi łuje on 
pogodzić rozwój gospodarczy, spójno ść społeczną, zrównanie po łudnia z pó łnocą Europy 
oraz ochron ę środowiska. Jego znaczenie odzwierciedl ono w Traktacie o Unii Europejskiej i 
podtrzymano w Konstytucji, która stawia przed Uni ą zadanie „działania na rzecz trwa łego 
rozwoju Europy, którego podstaw ą jest zrównowa żony wzrost gospodarczy oraz stabilno ść 
cen, społeczna gospodarka rynkowa o wysokiej konkurencyjno ści zmierzaj ąca do pe łnego 
zatrudnienia i post ępu społecznego oraz wysoki poziom ochrony i poprawy jako ści 
środowiska naturalnego”.  
W związku z gwa łtownymi zmianami demograficznymi nast ępne dziesi ęciolecia przynios ą 
rosnącą i coraz bardziej ekspansywn ą eksploatacj ę światowych zasobów, która b ędzie 
wpływać na zmiany klimatu, zasoby naturalne, bio-ró żnorodność lub przepa ść w zakresie 
poziomu dobrobytu, jaka dzieli Pó łnoc i Południe. Jeżeli chcemy utrzyma ć w przysz łości 
delikatną równowag ę gospodarcz ą, społeczną i środowiskow ą rządzącą światem musimy 
działać już dziś. 
Przyszłość Europy wida ć tylko w takim globalnym kontek ście. UE poczyni ła już poważne 
kroki w celu lokalnej i mi ędzynarodowej promocji zrównowa żonego rozwoju. Dzi ęki 
aktywnemu dzia łaniu UE, mo żna przełożyć potrzebę ochrony środowiska i spójno ści 
społecznej na mo żliwości tworzenia nowych miejsc pracy, post ępu i rozwoju. Dokonuj ąc 
przeglądu strategii zrównowa żonego rozwoju (SDS) przywo łujemy nasze zobowi ązania i 
staramy si ę lepiej zdefiniowa ć konieczne zmiany strukturalne gospodarki i spo łeczeństwa i 
tak zaplanowa ć ten proces, by jego skutkiem by ła lepsza jako ść życia całego społeczeństwa. 
Sprostanie temu wyzwaniu wymaga koordynacji dzia łań Unii i silnego przywództwa, aby 
znaleźć rozwiązania, dzi ęki którym mieszka ńcy Europy i ca łego świata poczuj ą trwałą 
różnicę w jakości ich życia. 
Właśnie dlatego na pocz ątku tego tysi ąclecia Unia Europejska wdro żyła ważny plan zmian, 
dzięki któremu zaczniemy stawia ć odpór niezrównowa żonym tendencjom gospodarczym, 
społecznym i środowiskowym. W 2000 r. przyj ęto strategi ę lizbońską z ambitnym planem 
reform gospodarczych i spo łecznych, które maj ą stworzy ć wysoce dynamiczn ą i 
konkurencyjn ą gospodark ę opartą na wiedzy. W 2001 r. w Gö teborgu Rada Europejska 
przyjęła szeroko zakrojon ą Strategię Zrównowa żonego Rozwoju, za ś w 2002 r., przed 
Światowym Szczytem ONZ w sprawie Zrównowa żonego Rozwoju, który odby ł się latem 
2002 r. w Barcelonie okre ślono jej wymiar zewn ętrzny. Na ka żdym z tych etapów podj ęto 
ważne decyzje i dzia łania mające na celu wype łnienie tych zobowi ązań. Jednakże, mimo 
wszystko nie doprowadzi ły one do oczekiwanego post ępu; niezrównowa żone tendencje nie 
zaczęły jeszcze zmienia ć swojego kierunku i mi ędzynarodowa stawka, o któr ą toczy się gra 
jest nadal wysoka. 
Moment, w którym prac ę rozpocz ęły nowa Komisja oraz nowo wybrany Parlament 
Europejski jest odpowiedni do podsumowania post ępów i przyspieszenia tempa zmian. 
Poczyniono ju ż pierwsze kroki: sk ładając wniosek dotycz ący Celów Strategicznych dla Unii 
na najbli ższe pięć lat Komisja potwierdzi ła swoje zaanga żowanie w prace na rzecz 
 
PL 39   PL zrównowa żonego rozwoju. W trakcie śródokresowego przegl ądu strategii lizbo ńskiej Komisja 
zaproponowa ła, aby now ą agendę lizbońską uczynić naszą strategią wzrostu i rozwoju 
zatrudnienia. Dzi ęki temu wykorzystamy si łę napędową bardziej dynamicznej gospodarki do 
zaspokojenia naszych szerszych ambicji spo łecznych i środowiskowych. W ten sposób 
strategia lizbo ńska pozostanie podstawowym sk ładnikiem okre ślonego w Traktacie 
nadrzędnego celu, jakim jest zrównowa żony rozwój i zagwarantuje sta łą poprawę dobrobytu i 
warunków życia obecnym i przysz łym pokoleniom. Jak stwierdzi ła Komisja w sprawozdaniu 
z przeglądu śródokresowego: „ Zarówno strategia lizbo ńska, jak i strategia zrównowa żonego 
rozwoju przyczyniaj ą się do realizacji tego celu. Obie te strategie wzajemnie si ę wzmacniaj ą, 
ale ich celem s ą uzupełniające się działania, a tak że wykorzystuj ą one inne instrumenty i daj ą 
wyniki w ró żnych ramach czasowych. ” 
Ponadto przegl ądowi strategii lizbo ńskiej towarzyszy wz nowienie przez Komisj ę 
uaktualnionej Agendy Spo łecznej UE, w której opracowano plany polityk dzia łających na 
rzecz zapewnienia lepszej spójno ści naszego kontynentu i dals zego rozwoju naszego modelu 
społecznego w odpowiedzi na niezrównowa żone tendencje. W ten sposób nasza Agenda 
Społeczna wnosi swój wk ład w osiągnięcie celu zrównowa żonego rozwoju. 
Niniejszy komunikat dotyczy  pierwszego etapu przegl ądu Strategii Zrównowa żonego 
Rozwoju prowadzonego przez Komisj ę w 2005 r. Niniejsze sprawozdanie wst ępnie 
podsumowuje post ępy dokonane od 2001 r. i opisuje mo żliwe przysz łe kierunki realizacji 
strategii, które zostan ą wykorzystane do przegl ądu Strategii Zrównowa żonego Rozwoju. 
Odrębny komunikat na ten temat skierowany do Pa rlamentu Europejskiego i Rady zostanie 
opublikowany w ci ągu tego roku. Niniejszy Komunikat opiera si ę na debacie tocz ącej się w 
ubiegłym roku, wykorzystuje tak że opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-
Społecznego wydan ą w kwietniu ubieg łego roku oraz wyniki konsultacji publicznych 
rozpoczętych przez Komisj ę w październiku ubieg łego roku12. 
Unia Europejska ma szeroko zakrojon ą, długofalow ą wizję swojej przysz łości. Pokładamy 
wiarę w siłę naszego dynamicznego modelu  europejskiego i w warto ści, na których si ę opiera. 
Dopilnujemy zaspokojenia potrzeb obecnych i przysz łych pokole ń i ten nadrz ędny cel będzie 
widoczny we wszystkich politykach Unii. Zrównowa żony rozwój wymaga natychmiastowego 
działania, a Unia Europejska ma mo żliwości, kompetencje i inwencj ę, by dokona ć 
niezbędnych zmian. Europejczycy i obywatele innych pa ństw mogą liczyć na Unię, że 
dopełni zobowi ązania zapewnienia lepszej przysz łości nam wszystkim.
                                                 
12 Bardziej szczegó łowe podsumowanie wyników tych dzia łań przedstawiono w cz ęściach 1 i 2 
dokumentu roboczego s łużb Komisji SEC(2005) 225. Pe łny raport Komisji na temat wyników 
konsultacji b ędzie wkrótce dost ępny na stronie: 
http://europa.eu.int/comm/sustainable/pages/review_en.htm . 
 
PL 40   PL Część I: Zrównowa żony rozwój – O co toczy si ę gra?  
1. W STĘP 
Zrównowa żony rozwój  – zaspokajanie potrzeb obecnego pokolenia bez naruszenia zdolno ści 
zaspokajania potrzeb przysz łych pokole ń – jest celem o fundamentalnym znaczeniu zgodnie z 
Traktatem o Unii Europejskiej13 i Konstytucj ą. Jest to nadrz ędna koncepcja le żąca u podstaw 
wszystkich polityk, dzia łań i strategii Unii Europejskiej, która wymaga tworzenia i wdra żania 
polityki gospodarczej, środowiskowej i spo łecznej w taki sposób, aby polityki te wzajemnie 
się wzmacnia ły. 
W coraz bardziej zglobalizowanym świecie, konieczne jest wyra źne przywództwo polityczne, 
aby promowa ć dynamiczny model  europejski obecnie i w przysz łości. Komisja jest mocno 
zaangażowana w zrównowa żony rozwój i pragnie ustali ć pozytywny plan dzia łań 
prowadzących do zmian. Nasza przysz łość w Europie i na świecie wymaga d ługofalowej 
wizji i dzia łań obejmujących wiele rodzajów polityki. Komisja jest przekonana, że musimy 
zwiększyć dobrobyt, solidarno ść i bezpiecze ństwo w celu zapewnienia lepszej jako ści życia 
dla nas i przysz łych pokole ń. Potrzebujemy rozwoju i wi ęcej miejsc pracy, a tak że czystszego 
i zdrowszego środowiska. Potrzebujemy bardziej spójnego spo łeczeństwa, w którym dobrobyt 
i szanse s ą równomiernie roz łożone w ca łej Unii Europejskiej i poza jej granicami. 
Potrzebujemy wi ęcej innowacji, bada ń i działań edukacyjnych. Musimy sprosta ć naszej 
globalnej odpowiedzialno ści i zobowi ązaniom. Nasz przysz ły dobrobyt i jako ść życia będzie 
zależeć od naszych mo żliwości i zaanga żowania w proces zmiany naszych wzorców 
produkcji i konsumpcji oraz od zapewnienia  wzrostu gospodarczego bez degradacji 
środowiska. 
Działań związanych z tymi zagadnieniami nie mo żna ogranicza ć tylko do Unii. 
Zrównowa żenie pozostaje globalnym wyzwaniem. Dlatego te ż niezwykle wa żne jest 
pokazanie przywództwa europejskiego w bli źniaczych - wewn ętrznych i zewn ętrznych – 
wymiarach. Wymaga to  zintegrowanego podej ścia i odzwierciedla fakt, i ż wraz z globalizacj ą 
i zwiększeniem wzajemnej zale żności pomiędzy różnymi zagadnieniami; UE mo że bazowa ć 
w pełni na swoich kluczowych priorytetach wewn ętrznych, odnosz ąc jednocze śnie sukces na 
arenie światowej. Niezmiernie wa żna jest równie ż zdolność UE do odzwierciedlania 
globalnych zobowi ązań we wszystkich rodzajach jej polityki, je żeli Unia ma zamieni ć słowa 
w czyny i utrzyma ć swoją wiarygodno ść jako światowy lider w dziedzinie zrównowa żonego 
rozwoju. 
Komisja posiada mandat do ko ńca 2009 r., ale ma równie ż wyraźne zobowi ązanie 
uwzględniania przy tworzeniu polityki przysz łości wybiegaj ącej poza t ę datę. Jeżeli 
pragniemy osi ągnąć nasze przysz łe cele, nie wolno nam czeka ć do jutra; dzia łania musimy 
podejmowa ć już teraz. Realizacja d ługofalowej wizji ju ż w tej chwili wymaga okre ślenia 
konkretnych celów, aby móc sterowa ć tendencjami d ługoterminowymi oraz mechanizmów 
pozwalających na osi ągnięcie wyznaczonych celów. Komisja potwierdzi ła już znaczenie dla 
                                                 
13 Artykuł 2 Traktatu o Unii Europejskiej.  
 
PL 41   PL zrównowa żonego rozwoju jej celów strategicznych, jakimi s ą dobrobyt, solidarno ść i 
bezpiecze ństwo14. 
Unia Europejska po raz pierwszy okre śliła swoje zaanga żowanie w zrównowa żony rozwój w 
czerwcu 2001 r. W tym czasie, Rada Europejska przyj ęła w Göteborgu Strategię 
Zrównowa żonego Rozwoju UE (SDS) na podstawie komunikatu Komisji. W 2002 r. Komisja 
przedstawi ła drugi Komunikat15 koncentruj ący się na zewn ętrznym wymiarze 
zrównowa żonego rozwoju, który zosta ł zatwierdzony przez Rad ę Europejsk ą w Barcelonie . 
Teksty te tworz ą łącznie podstaw ę zakrojonej na szerok ą skalę Strategii Zrównowa żonego 
Rozwoju UE. Komisja zobowi ązała się do przegl ądu Strategii na pocz ątku każdej nowej 
kadencji Komisji. Dokona si ę to w ciągu 2005 r. na podstawie do świadczeń z ostatnich 
czterech lat. 
Nowa Strategia Zrównowa żonego Rozwoju musi przyj ąć szersze podej ście zwracaj ące 
szczególn ą uwagę na zmiany struktural ne w gospodarce niezb ędne do promocji bardziej 
zrównowa żonych modeli produkcyjnych i kon sumpcyjnych oraz obejmuj ące 
niezrównowa żone tendencje. Dzi ęki dalszemu wzmocnieniu nowej metody tworzenia 
polityki, nowa Strategia potwierdzi swój trójwymiarowy model i zapewni równie ż pełną 
integrację oraz wzmocnienie zewn ętrznych aspektów zrównowa żonego rozwoju. Ponadto 
potwierdzi zobowi ązanie poczynione w projekcie perspe ktyw finansowych na lata 2007 – 
2013 głoszące, że zrównowa żony rozwój jest wiod ącą zasadą przyświecającą całej polityce 
UE. 
2. P ODEJŚCIE UNII EUROPEJSKIEGO DO ZRÓWNOWA ŻONEGO ROZWOJU  
Strategia Zrównowa żonego Rozwoju sk łada się z następujących elementów: 
Po pierwsze, okre śla ona szeroką wizję tego, co jest zrównowa żone. Podstawowym 
przesłaniem strategii jest to, że ostatecznie wymiar gospodarczy, spo łeczny i środowiskowy 
zrównowa żonego rozwoju musz ą iść ze sobą w parze i wzajemnie si ę wzmacnia ć: 
„Zrównowa żony rozwój oferuje Unii Europejskiej pozytywn ą długoterminow ą wizję 
społeczeństwa, które żyje w większym dobrobycie i jest bardziej  sprawiedliwe oraz obiecuje 
czystsze, bezpieczniejsze i zdrowsze środowisko – spo łeczeństwo, które zapewnia lepsz ą 
jakość życia dla nas, dla nas zych dzieci i wnuków16. Zrozumienie wagi i wzajemnych 
związków pomi ędzy tymi trzema filarami zrównowa żonego rozwoju jest spraw ą o 
kluczowym znaczeniu. 
Druga i zarazem z pewno ścią najambitniejsza cz ęść strategii skupia si ę na dążeniu do 
poprawy sposobu, w jaki tworzymy polityki , koncentruj ąc się na poprawie spójno ści 
polityki i na u świadomieniu ludziom istnienia mo żliwych kompromisów pomi ędzy celami 
pozostającymi ze sob ą w sprzeczno ści tak, aby mo żna było podejmowa ć przemyślane decyzje 
dotyczące polityki. Zak łada to dok ładną analizę ich pełnych efektów, łącznie z decyzjami, 
których nie wprowadzono w życie, szczególnie poprzez wczesn ą ocenę wpływu oraz 
                                                 
14 COM(2005) 12 z 26.1.2005 r.: „Cele strategiczne na lata 2005-2009 - Europa 2010: 
partnerstwo dla odnowy Europy. Dobrobyt, solidarno ść i bezpiecze ństwo”.  
15 COM(2002) 82 z 13.2.2002 r. „W kierunku globalnego partnerstwa dla zrównowa żonego 
rozwoju”. 
16 COM(2001) 264 „Zrównowa żona Europa dla lepszego świata: Strategia Zrównowa żonego 
Rozwoju Unii Europejskiej”, str. 2. 
 
PL 42   PL wysłanie prawid łowych sygna łów na rynek dzi ęki odpowiedniemu ustalaniu cen. Wymaga to 
również, aby decydenci UE uwzgl ędnili globalny kontekst i aktywnie promowali spójno ść 
pomiędzy polityk ą wewnętrzną i zewnętrzną. Ponadto, wymaga to tak że inwestycji w nauk ę i 
technologi ę w celu wspierania dostosowa ń, które są konieczne dla zrównowa żonego rozwoju. 
Na koniec, nowe podej ście do procesu tworzenia polityki k ładzie nacisk na popraw ę 
komunikacji oraz mobilizacj ę obywateli i świata biznesu. 
Po trzecie, strategia odnosi si ę do ograniczonej liczby tendencji, które wyra źnie nie s ą 
zrównowa żone, np. zagadnienia dotycz ące zmian klimatycznych i w ykorzystywania energii, 
zagrożenia dla zdrowia publiczneg o, ubóstwo i wykluczenie spo łeczne, starzej ące się 
społeczeństwa, zarz ądzanie zasobami naturalnymi oraz przeznaczenie gruntów i transport. 
Na koniec, globalny wymiar rozszerza si ę na niektóre cele mi ędzynarodowe i koncentruje si ę 
na priorytetowych celach okre ślonych we wk ładzie UE do Światowego Szczytu w sprawie 
Zrównowa żonego Rozwoju (WSSD). Obejmuj ą one opanowanie globali zacji, handel na rzecz 
zrównowa żonego rozwoju, zwalczanie ubóstwa, rozwój spo łeczny, zrównowa żone 
zarządzanie zasobami naturalnymi i środowiskowymi, poprawa spójno ści polityk Unii 
Europejskiej, lepsze zarz ądzanie na wszystkich szczeblach oraz finansowanie 
zrównowa żonego rozwoju. 
3. D LACZEGO PRZEGL ĄD? 
Komisja zobowi ązała się już do dokonywania przegl ądu strategii na pocz ątku każdej nowej 
kadencji Komisji. Zobowi ązanie to przyj ęła Rada Europejska, ostatnio w czerwcu i 
listopadzie 2004 r. Ponadto, wiel e sytuacji jeszcze bardziej podkre śla konieczno ść przeglądu 
w chwili obecnej: 
• pogorszenie niezrównowa żonych tendencji, a w szczególno ści, rosnąca presja dotycz ąca 
zasobów naturalnych, bioró żnorodności i klimatu, a tak że stale utrzymuj ąca się nierówno ść 
i ubóstwo oraz rosn ące wyzwania gospodarcze i spo łeczne zwi ązane ze starzeniem si ę 
społeczeństw; 
• gorsze wyniki gospodarcze Europy powi ązane z now ą presją konkurencyjn ą wywieran ą 
przez trwaj ącą globalizacj ę oraz wyłonieniem si ę uprzemys łowionych w ostatnim czasie 
krajów (np. Chiny, Indie i Brazylia), sygnalizuj ące rosnącą konkurencj ę gospodarcz ą i 
możliwe przesuni ęcia w krajowych strukturach produkcji, które maj ą skutki dla 
zrównowa żonego rozwoju na szczeblu globalnym; 
• nowe zobowi ązania i negocjacje mi ędzynarodowe, które mog ą przyczyni ć się do 
globalnego zrównowa żonego rozwoju musz ą iść w parze ze wzmo żonymi wysi łkami na 
rzecz wdro żenia (np. Program Rozwoju z Doha real izowany przez WTO, plan realizacji z 
Johannesburga przyj ęty podczas WSSD, zobowi ązania z Monterrey dotycz ące 
finansowania dla rozwoju or az Milenijne Cele Rozwoju); 
• nowe obawy dotycz ące bezpiecze ństwa, takie jak terrory zm (ataki z 11 wrze śnia 2001 r. i 
11 marca 2004 r.), kl ęski żywiołowe (powodzie) i zagro żenia dla zdrowia (np. SARS) 
doprowadzi ły do eskalacji poczucia zagro żenia. Wzrasta tak że świadomość konieczno ści 
podjęcia działań przeciwko zorganizowanej przest ępczości, korupcji i rasizmowi; 
 
PL 43   PL • ponadto przegl ąd powinien uwzgl ędnić rozszerzenie Unii Europejskiej do 25 Pa ństw 
Członkowskich, definicj ę krajowych stra tegii zrównowa żonego rozwoju w wi ększości 
Państw Członkowskich i wi ększe zaanga żowanie w ładz lokalnych i regionalnych. 
4. P ODSUMOWANIE POST ĘPÓW 
Mimo, że poczyniono pewne post ępy w zakresie wdra żania strategii i nie mo żna spodziewa ć 
się natychmiastowych r ezultatów, jasne jest, że wiele pozostaje jeszcze do zrobienia. Wiele 
wskazuje, że większość zagrożeń dla zrównowa żonego rozwoju nie zosta ło jeszcze 
zlikwidowanych. Wymagaj ą one pilnej i ci ągłej uwagi. Bardziej szczegó łowe zestawienie 
postępów znajduje si ę w dokumencie roboczym s łużb Komisji17, natomiast poni żej 
przedstawiono kilka wa żniejszych osi ągnięć: 
- Zmiana sposobu tworzenia polityki. W 2001 r. wprowadzono „nowy sposób 
tworzenia polityki” tak, aby ró żne rodzaje polityki by ły bardziej spójne  oraz aby stworzy ć 
odpowiednie warunki dla wspierania zrównowa żonego rozwoju. 
Poprawa spójno ści polityki  
Głównym celem jest integracja wielu horyzo ntalnych zasad Traktatów we wszystkich 
rodzajach polityki UE. Przyk ładem dzia łania podj ętego w tym celu przez UE jest „proces z 
Cardiff”, który dzia ła na rzecz integracji zagadnie ń związanych z ochron ą środowiska z 
politykami sektorowymi. Pierwsze podsumowanie post ępów procesu z Cardiff wykonane w 
2004 r. wskazuje jednak, że postęp ten był do tej pory do ść ograniczony. 
Nowy mechanizm oceny wp ływu zosta ł wprowadzony w Komisji w 2003 r. jako jeden z 
instrumentów wspieraj ących spójno ść polityki. Zosta ł on zaprojektowany w celu dokonania 
oceny skutków gospodarczych, środowiskowych i spo łecznych podstawowych propozycji 
dotyczących polityki w sposób zintegrowany oraz znalezienia bardziej przejrzystych 
kompromisów pomi ędzy konkuruj ącymi ze sob ą celami. Do tej pory Komisja sporz ądziła 
ponad 50 ocen wp ływu dotycz ących szerokiego spektrum polityk, od wniosków dotycz ących 
dyrektywy reasekuracyjnej, do kierunków rozw oju polityki w sprawi e wspólnej organizacji 
rynku cukru oraz finansowania Natury 2000. Po stronie zewn ętrznej zainicjowano badania 
skutków zrównowa żonego rozwoju we wszystkich wa żnych negocjacjach handlowych. 
Opracowanie otwartej metody koordynacji 
Otwarta metoda koordynacji mo że być potężnym narz ędziem promowania wymiany dobrej 
praktyki, zaanga żowania i mobilizacji interesariuszy oraz wywierania nacisku na Pa ństwa 
Członkowskie w celu przyj ęcia bardziej strategiczne go i zintegrowanego podej ścia, a tak że 
realizacji bardziej skutecznych polityk. Na przyk ład, Komisja i Pa ństwa Członkowskie 
ustaliły wspólne cele i wska źniki w obszarach integracji spo łeczneji emerytur. Wi ększość 
Państw Członkowskich ustanowi ła cele ilościowe w zakresie redukcji ubóstwa i wykluczenia 
społecznego.  
Ustalanie odpowiednich cen i bod źców 
                                                 
17 SEC(2005) 225. 
 
PL 44   PL Zapewnienie, aby ceny rynkowe odzwierciedla ły rzeczywiste koszty, jakie spo łeczeństwo 
ponosi z tytu łu działań gospodarczych zach ęci do zmian we wzorcach produkcji i konsumpcji. 
Aby to osi ągnąć, instrumenty rynkowe, m.in. podatki zwi ązane ze środowiskiem, systemy 
handlu uprawnieniami do emisji i dotacje mog ą być skutecznym uzupe łnieniem tradycyjnych 
środków regulacyjnych. W ostatnich latach poczyniono w tym obszarze post ępy na szczeblu 
UE, ale proces podejmowania decyzji jest czasem nadal trudny, w szczególno ści w 
odniesieniu do opodatkowania, gdy ż w tym obszarze wyma gana jest jednomy ślności w 
Radzie. Przyk łady, w których UE zastosowa ła instrumenty rynkowe obejmuj ą dyrektyw ę o 
podatku energetycznym z 2003 r., która rozszerza  wspólnotowy system minimalnych stawek 
podatkowych z olejów mineralnych na inne  produkty energetyczne oraz system handlu 
uprawnieniami do emisji na ca łym terytorium UE dotycz ący emisji gazów cieplarnianych, 
który obowi ązuje od 2005 r., w celu pomocy w osi ągnięciu celów z Kyoto dotycz ących 
redukcji emisji. 
Inwestowanie w nauk ę i technologi ę 
Zaawansowane post ępy w dziedzinie wiedzy i technologii maj ą kluczowe znaczenie dla 
wprowadzenia równowagi mi ędzy wzrostem gospodarczym i zrównowa żonym rozwojem 
społecznym i środowiskowym. Istnieje wiele przyk ładów synergii innowacji na rzecz jako ści 
i skuteczno ści z innowacj ą mającą na celu optymalizacj ę zużycia energii, usuwania odpadów i 
bezpiecze ństwa. Na przyk ład, bardziej energooszcz ędne urządzenia zu żywają mniej zasobów 
naturalnych i przyczyniaj ą się do niższych emisji. Inwestycje w nowe technologie b ędą się 
również przyczynia ć do tworzenia nowych miejsc pracy i do rozwoju. Przyk łady działań UE 
na tym polu obejmuj ą działania związane ze zrównowa żonym rozwojem szóstego ramowego 
programu bada ń i rozwoju technologicznego. Plan Dzia łań w dziedzinie Technologii 
Środowiskowych promuje wykorzystanie plat form technologicznych w zakresie wodoru i 
komórek paliwa, ogniw fotoelektrycznych, zrównowa żonej chemii, dostaw wody i systemu 
sanitarnego. UE stymuluje równie ż korzystanie z technologii wp ływających na nasz system 
społeczny, na przyk ład na systemy opieki zdrowotnej18. 
Informowanie i mobilizacja obywateli i świata biznesu  
Społeczeństwo obywatelskie i se ktor prywatny odgrywaj ą ważną rolę w zrównowa żonym 
rozwoju. Na szczeblu UE podj ęto kilka inicjatyw w celu zach ęcenia do aktywnego w łączania 
się w działania tych grup oraz do poprawy proces ów konsultacyjnych i mobilizacji 
zainteresowanych stron. Komisja przyj ęła między innymi minimalne standardy konsultacji z 
zainteresowanymi stronami i poprawy przep ływu informacji, a tak że udziału w procesie 
podejmowania decyzji dotycz ących środowiska. Podejmowa ła również różne inicjatywy w 
celu promocji spo łecznej odpowiedzialno ści przedsi ębiorstw. 
- Niezrównowa żone tendencje 
Zmiany klimatyczne i czysta energia 
W ciągu ostatnich 100 lat, temperatura w Europie podnios ła się szybciej w porównaniu ze 
średnią światową (0,95°C w Europie w porównaniu do 0,7°C na świecie); 8 z 9 lodowców 
cofa się w znacznym stopniu; zwi ększyła się liczba ekstremalnych zdarze ń atmosferycznych, 
                                                 
18 Patrz: na przyk ład ostatnio przyj ęty plan dzia łań w sprawie e-zdrowia: lepsza opieka 
zdrowotna dla Europejczyków – plan dzia łań w zakresie e-zdrowia w Europie, COM(2004) 
356. 
 
PL 45   PL takich jak susze, fale upa łów i powodzie.19 Utrzymywanie wzrostu temperatury na świecie 
poniżej poziomu, na którym wyst ępuje prawdopodobie ństwo bardziej niebezpiecznych zmian 
klimatycznych, wymaga szybkiego ogranic zenia emisji gazów cieplarnianych na świecie. 
Niektóre dane szacunkowe dotycz ące szkód spowodowanych ekstremalnymi zdarzeniami w 
2002 r. wskazuj ą na straty si ęgające 25 miliardów euro.20 Rzetelna dostawa energii po 
przystępnych cenach jest daleka od  normy w krajach rozwijaj ących się, gdzie ponad 2 
miliardy osób korzysta z biomasy (drewno, odpady, itp.) jako podstawowego źródła energii, a 
1,6 miliarda nie ma dost ępu do elektryczno ści. 
Europejski Program Zmian Klimatycznych (E CCP) stanowi kluczowe forum podejmowania 
działań przeciwko zmianom klimatycznym w Europi e. Obejmuje ono podstawowe inicjatywy 
w zakresie energii i ostatnio uruchomiony w ca łej UE system handlu uprawnieniami do emisji 
gazów cieplarnianych, który funkcjonuje od 1 stycznia 2005 r. UE promuje równie ż wiele 
środków przyczyniaj ących się do przeciwdzia łania zmianom klimatycznym za po średnictwem 
funduszy regionalnych. Jednak, chocia ż najświeższe dostępne dane pokazuj ą, że do 2002 r. 15 
Państw Członkowskich UE zmniejszy ło emisję gazów cieplarnianych  o 2,9% w stosunku do 
poziomów z 1990 r., pozostaje jeszcze wiel e do zrobienia, aby w latach 2008-2012 osi ągnąć 
docelowy wska źnik założony w Protokole z Kyoto w postaci redukcji emisji o 8 % w 
stosunku do poziomów z roku 1990. Na szczeblu mi ędzynarodowym, UE równie ż nadal 
odgrywa wiod ącą rolę w promowaniu ratyfikacji Protoko łu z Kyoto i we wdra żaniu 
zobowiązań przyjętych podczas Światowego Szczytu w sprawie Zrównowa żonego Rozwoju 
(WSSD), który mia ł miejsce w Johannesburgu w 2002 r. W tej kwestii UE nawo ływała do 
ogólnoświatowego wykorzystywania odnawialnych źródeł energii poprzez Johannesbursk ą 
Koalicję na rzecz Energii Odnawialnej. Inic jatywa Energetyczna UE stanowi wk ład do 
WSSD i ma na celu popraw ę dostępu do odpowiednich, zrównowa żonych i niedrogich us ług 
energetycznych na te renach wiejskich, oko łomiejskich i miejskich. 
W Europie ponownie zaanga żowano się w znaczące zwiększenie efektywnego wykorzystania 
energii powo łując nową inicjatyw ę na rzecz efektywno ści energetycznej. 
Zdrowie publiczne 
Zagrożenia dla zdrowia publicznego w UE zwi ększają się od 2001 r. Choroby zwi ązane ze 
stylem życia i choroby przewlek łe występują coraz cz ęściej na ca łym świecie, spo śród 
których wyst ępowanie oty łości zwiększa się w najbardziej alarmuj ącym tempie (wzrost 10-
40% w ci ągu ostatnich 10 lat w wi ększości krajów UE). Epidemia HIV/AIDS na szczeblu 
światowym osi ągnęła najwyższy w historii poziom zaka żeń (39,4 milionów), a odsetek 
nowych zachorowa ń na HIV podwoi ł się w Europie od 1996 r. Wi ększy kontakt i mobilno ść 
na świecie spowodowa ły wzrost zagro żeń dla zdrowia pr zez choroby zaka źne, takie jak ptasia 
grypa i SARS. Kolejnym nowym elementem jest bioterroryzm. W krajach rozwijaj ących się, 
osiągnięcia związane ze zdrowiem i rozwojem w ostatnim czasie zmieni ły kierunek na 
wsteczny, a rozprzestrzenianie si ę poważnych chorób zaka źnych jest powa żnym zagro żeniem 
dla ich przysz łego rozwoju. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) szacuje, że niezdrowe 
środowisko powoduje co roku śmierć ponad 5 milionów dzieci na ca łym świecie. 
Przykłady środków politycznych przyjmowanych od 2001 r. obejmuj ą finansowanie bada ń 
nad genomem ludzkim w celu zwalczania oporno ści na antybiotyki; ustanowienie wspólnych 
                                                 
19 Raport EEA „Skutki zmieniaj ącego się klimatu w Europie”, sierpie ń 2004 r.  
20 Münchener Rück, Dzia ł badań geo-ryzyka, stycze ń 2004 r. 
 
PL 46   PL sieci nadzoru UE i wczesnego ostrzegania o chorobach zaka źnych; przyj ęcie propozycji 
nowych ram regulacyjnych UE dla substancji i preparatów chemicznych (REACH); przyj ęcie 
Europejskiego Planu Dzia łania na rzecz Środowiska i Zdrowia na lata 2004-2010; a tak że 
ustanowienie Europejskiego Urz ędu ds. Bezpiecze ństwa Żywności (EFSA) oraz 
Europejskiego Centrum Zwalczania i Zapobiegania Chorobom Zaka źnym (ECDC). 
Na szczeblu mi ędzynarodowym, finansowanie UE maj ące na celu przeciwdzia łanie chorobom 
takim jak HIV/AIDS, gru źlica i malaria znacz ąco się zwiększyło. Poczyniono równie ż 
działania służące obniżeniu cen podstawowych wyrobów farmaceutycznych w krajach 
rozwijających się. 
Zjawisko ubóstwa i wykluczenia spo łecznego 
Ubóstwo i wykluczenie spo łeczne stanowi ą coraz wi ększy problem. W UE, oko ło 15% 
populacji żyje na granicy ubóstwa. Sytu acja w niektórych nowych Pa ństwach Cz łonkowskich 
jest szczególnie niepokoj ąca. Inne niepokoj ące tendencje obejmuj ą przenoszenie si ę ubóstwa i 
wykluczenia z pokolenia na pokolenie oraz nieproporcjonalne obci ążenie spoczywaj ące na 
niektórych grupach spo łecznych (np. bezrobotni, rodzice samotnie wychowuj ący dzieci, 
osoby niepe łnosprawne, mniejszo ści etniczne). Na ca łym świecie, 2,8 miliarda spo śród 6 
miliardów jego mieszka ńców utrzymuje si ę za kwotę mniejszą niż 2 euro dziennie.  
Państwa Członkowskie UE uzgodni ły koordynacj ę swojej polityki w celu zwalczania 
zjawiska ubóstwa i wykluczenia spo łecznego poprzez ustalenie wspólnych celów, 
opracowanie krajowych planów dzia łania i ich ocen ę przy zastosowaniu wspólnych 
wskaźników tak, aby monitorowa ć postęp prac. Komisja Europejska wspiera ten proces 
koordynacji. Do osi ągnięcia tego celu przyczyniaj ą się również fundusze europejskie 
przeznaczone na polityk ę regionaln ą, np. poprzez inwestycje w edukacj ę, szkolenia i 
zatrudnienie na szczeblu lokalnym. 
Aby przeciwdzia łać temu problemowi na skal ę światową, polityka rozwoju UE okre śla jako 
swój główny cel znaczne ograniczenie i, w rezultacie, likwidacj ę ubóstwa. Wiele dzia łań 
podjęto w ramach nowego globalnego partne rstwa na rzecz likwidacji ubóstwa i 
zrównowa żonego rozwoju ustanowionego na szczytach  w Doha, Monterrey i Johannesburgu. 
Starzejące się społeczeństwo 
Przewiduje si ę, że zakończenie wzrostu liczby ludno ści w UE. Starzej ąca się i zmniejszaj ąca 
się populacja ludzi pracuj ących będzie musia ła wspiera ć rosnącą liczbę osób starszych. 
Przewiduje si ę, że stosunek procentowy osób starszych do ca łej populacji wzro śnie z 24% w 
2004 r. do 47% w 2050 r. 
Chociaż rosnąca przewidywana d ługość życia jest znacznym osi ągnięciem, zjawisko 
starzejącego się społeczeństwa wywo łuje problemy zwi ązane ze zrównowa żonym rozwojem, 
które nale ży rozwiązać. Ani migracja ani nag ły wzrost wska źnika urodze ń nie może odwróci ć 
szybkiego wzrostu udzia łu osób starszych w populacji w ci ągu następnych dwóch 
dziesięcioleci. 
Komisja wspó łpracuje z Pa ństwami Cz łonkowskimi nad modernizacj ą systemów ochrony 
socjalnej w celu zapew nienia, aby pozosta ły one finansowo zrównowa żone i spo łecznie 
odpowiednie. Dzia łania obejmuj ą również przedłużenie aktywno ści zawodowej starszych 
pracowników. Celem okre ślonym przez Rad ę Europejsk ą w Barcelonie jest, aby do 2010 r. 
 
PL 47   PL pracowało 50% osób w wieku 55-64 lat oraz aby do 2010 r. faktyczny wiek emerytalny 
wzrósł o 5 lat. Oprócz strony finansowej, nale ży również rozwinąć systemy opieki zdrowotnej 
w celu stawienia czo ła spodziewanemu zapotrzebowaniu na us ługi medyczne ze strony coraz 
większej grupy osób starszych, w szczególno ści tak, aby poprawi ć dostęp do opieki 
zdrowotnej. Unia wspiera usystematyzowan ą współpracę w tym zakresie i wymian ę dobrej 
praktyki. 
Zarządzanie zasobami naturalnymi 
Gwałtowny wzrost liczby ludno ści na świecie oznacza, że do 2010 r. na ziemi b ędzie już 400 
milionów ludzi wi ęcej niż obecnie, z których wi ększość będzie zamieszkiwa ć obszary 
miejskie. W świecie rosn ących „wspó łzależności” nie mo żemy nadal produkowa ć i 
konsumowa ć w takim stopniu jak obecnie. Zagro żona jest bioró żnorodność. Na kuli ziemskiej 
żyje 15 000 gatunków ro ślin i zwierz ąt zagrożonych całkowitym wygini ęciem. W ostatnich 
dekadach do świadczali śmy znacz ących strat w łaściwie we wszystkich rodzajach eko-
systemów i gatunków (zwierz ęta, rośliny, lasy, s łodka woda, urodzajne ziemie itp.). S łodka 
woda jest kolejnym cennym lecz zagro żonym zasobem naturalnym. Ogólnie rzecz bior ąc, 
globalny kryzys zwi ązany z brakiem wody zagra ża życiu, zrównowa żonemu rozwojowi oraz 
ostatecznie pokojowi i bezpiecze ństwu. 
Podejmowane w ramach polityki dzia łania mające na celu osi ągnięcie celu UE, jakim jest 
zatrzymanie utraty bioró żnorodności do 2010 r., obejmuj ą reformę Wspólnej Polityki Rolnej i 
Wspólnej Polityki Rybo łówstwa, a tak że stworzenie sieci Natura  2000. Przygotowywany jest 
komunikat w sprawie pows trzymania zaniku bioró żnorodności do 2010 roku. W śród środków 
mających na celu popraw ę wydajno ści zasobów znajduje si ę dyrektywa UE w sprawie 
zużytego sprz ętu elektrycznego i elektronicznego oraz komunikaty Komisji w sprawie 
zintegrowanej polityki dotycz ącej produktów. W latach 2000-2006, Unia Europejska 
przeznacza równie ż dużą kwotę pieniędzy z Funduszy Strukturalnych i Spójno ści na 
współfinansowanie inwestycji na rzecz infrastruktur środowiskowych oraz rehabilitacji i 
utrzymania terenów przemys łowych, miejskich i naturalnych. 
Międzynarodowe inic jatywy obejmuj ą Inicjatyw ę Wodną UE – „Woda dla życia” – jako 
uzupełnienie Światowego Szczytu w sprawie Zrównowa żonego Rozwoju. UE odgrywa 
również główną rolę w Konwencji na rzecz Bioró żnorodności i w pracach nad ustanowieniem 
dziesięcioletnich programów ramowych dotycz ących zrównowa żonej konsumpcji i produkcji. 
Przeznaczenie gruntów i transport 
Pomimo celu, jakim jest oddzielenie transportu od wzrostu PKB, wielko ść transportu nadal 
rośnie szybciej ni ż PKB. Ma to wp ływ na wiele obszarów, pocz ąwszy od zag ęszczenia ruchu 
drogowego i problemów zdrowotnych wywo łanych zanieczyszczeniem powietrza, a 
skończywszy na podwy ższonych emisjach CO 2 mających wpływ na cele UE zwi ązane ze 
zmianami klimatycznymi. 
UE podjęła wiele inicjatyw politycznych w celu ograniczenia negatywnych skutków tej 
tendencji w rozwoju transportu. Unia zach ęca do rezygnacji z transp ortu drogowego na rzecz 
środków o mniejszym wp ływie na środowisko, np. czyste autobusy,  statki i kolej. Komisja 
zaproponowa ła równie ż Państwom Cz łonkowskim wprowadzenie op łat za korzystanie z 
infrastruktury, aby wywrze ć wpływ na zapotrzebowanie na transport poprzez doprowadzenie 
do sytuacji, w której op łaty uiszczane przez u żytkowników środków transportu b ędą 
odzwierciedla ły pełne koszty ponoszone przez spo łeczeństwo (np. dyrektywa w sprawie euro-
 
PL 48   PL winiety), jednak wdro żenie tych rozwi ązań pozostaje nadal ograniczone. Ponadto, dzi ęki 
ustawodawstwu i inicjatywom UE poczyniono znaczne post ępy w zakresie technologii 
pojazdów i paliwa, aczkolwiek zrównowa żył je wzrost popytu i nat ężenia transportu. 
Wreszcie, podejmowane s ą działania mające na celu popraw ę zarządzania środowiskiem 
miejskim i przeznaczeniem gruntów, na przyk ład w ramach programu finansowanego z 
Funduszy Strukturalnych UE „Urban II” i Ramowego Programu Bada ń UE. Komisja 
przygotowuje równie ż Strategię Tematyczn ą dotyczącą Środowiska Miejskiego, która ma 
zostać opublikowana w 2005 r. 
Zewnętrzne aspekty zrównowa żonego rozwoju 
Promowanie zrównowa żonego rozwoju na poziomie globalnym obj ęło oprócz 
niezrównowa żonych tendencji opisanych powy żej, także następujące działania UE: 
Opanowanie globalizacji Globalizacja jest nowym kontekstem, w którym nale ży osiągnąć zrównowa żony rozwój. Cho ć 
może to być ważny bodziec dla zrównowa żonego rozwoju, zyski z globalizacji s ą często zbyt 
nierównomiernie rozdzielane pomi ędzy krajami i w ich obr ębie, a nieuregulowana integracja 
może mieć ujemny wp ływ na środowisko i spo łeczeństwo jako ca łość. 
UE wspiera spójne i zinteg rowane traktowanie zagadnie ń związanych z globalizacj ą w WTO, 
Międzynarodowych Instytucjach  Finansowych (IFI) i orga nach ONZ. Pragnie tak że 
wzmocnienia kluczowych organów, takich jak mi ędzy innymi Mi ędzynarodowa Organizacja 
Pracy. 
Aby skutecznie i sprawiedliwie w łączyć kraje rozwijaj ące się do gospodarki globalnej, 
niezbędne są trwające negocjacje WTO i Agenda Ro zwoju z Doha (DDA). W czasie 
negocjacji DDA, od 2002 r. UE konsekwentnie pracuje nad osi ągnięciem swoich celów w 
zakresie promocji globalnego zrównowa żonego rozwoju w pe łnym wymiarze w wielu 
negocjowanych kwestiach. Ponadto, poniewa ż należy skutecznie wspiera ć wysiłki krajów 
rozwijających się mające na celu integracj ę z globalnym systemem handlu, pomoc zwi ązana z 
handlem (TRA) zosta ła wyznaczona jako jeden z obszarów priorytetowych dla rozwoju 
współpracy UE, a wymiar TRA zosta ł włączony do wszystkich wa żnych szczebli procesu 
podejmowania decyzji dotycz ących sposobu alokacji funduszy. 
Ponadto, od zako ńczenia WSSD, EU podj ęła również ważne kroki zmierzaj ące do realizacji 
działań wspieraj ących, dotycz ących polityki handlowej poz a zakresem DDA, m.in. poprzez 
podejmowanie wysi łków na rzecz w łączenia istotnego elementu zrównowa żonego rozwoju do 
wszystkich trwaj ących lub przysz łych negocjacji dwustronnych lub regionalnych. 
Lepsze zarz ądzanie na szczeblu globalnym 
Dobre zarz ądzanie i promocja dem okracji to czynniki maj ące kluczowe znaczenie dla 
osiągnięcia Milenijnych Celów Rozwoju. De klaracja Milenijna stanowi, że stworzenie 
środowiska sprzyjaj ącego rozwojowi i eliminowaniu ubóstwa zale ży, między innymi, od 
dobrego zarz ądzania w poszczególnych krajach, od dobrego zarz ądzania na szczeblu 
międzynarodowym oraz od przejrzysto ści systemu finansowego, monetarnego i handlowego. 
W komunikacie w sprawie zarz ądzania i rozwoju Komisja podj ęła temat budowania zdolno ści 
instytucjonalnych, dobrego zarz ądzania i pa ństwa prawa, skupiaj ąc się na budowaniu 
 
PL 49   PL zdolności instytucjonalnych i dialogu na temat zarz ądzania w ró żnych rodzajach sytuacji, w 
jakich znajduj ą się poszczególne kraje. Podj ęto równie ż wysiłki w celu promowania 
zrównowa żonego rozwoju we wszystkich istniej ących międzynarodowych i regionalnych 
umowach o wspó łpracy i instrumentach polityk i. Ponadto, wzmocnione mi ędzynarodowe 
zarządzanie zrównowa żonym rozwojem le ży w centrum wysi łków UE zmierzaj ących do 
rozwoju skutecznej wielostronno ści. 
Finansowanie dla rozwoju (FfD) Aby osiągnąć Milenijne Cele Rozwoju konieczne je st finansowanie. Jednak daleko jest 
jeszcze do osi ągnięcia celu ONZ wynosz ącego 0,7% Oficjalnej Pomocy Rozwojowej (ODA) 
Dochodu Narodowego Brutto. 
UE zdefiniowa ła swój wk ład w proces finansowania dla rozwoju w postaci o śmiu wyra źnie 
sformułowanych zobowi ązań, przyjętych przez Rad ę Europejsk ą w Barcelonie dnia 14 marca 
2002 r. Najnowsze sprawozdanie z monitorowania przewiduje, że poziomy pomocy w 
rozszerzonej Unii Europejskiej (25 Pa ństw Członkowskich), jako ca łość, przekrocz ą pośredni 
cel 0,39% ODA/DNB i b ędą stanowić 0,42 % DNB w ODA do 2006 r. lub szacunkowo 38,5 
miliarda euro. Ca łkowita ilo ść dodatkowych środków zmobilizowanych w latach 2002 – 2006 
wynosi 19 miliardów euro. 
 
PL 50   PL Część II: Odpowied ź na wyzwania  
5. P RZYSZŁE KIERUNKI REALIZACJI  
W świetle sta łych wyzwa ń Europa musi nie tylko wype łniać swoje zobowi ązania wynikaj ące 
z długoterminowego planu dzia łań na rzecz zrównowa żonego rozwoju oraz lepszej jako ści 
życia, lecz tak że znaleźć metody skuteczniejszej  ich realizacji. 
5.1. Potwierdzenie podstawowych zasad Strategii Zrównowa żonego 
Rozwoju Unii Europejskiej 
Pojęcie zrównowa żonego rozwoju oraz komplementarno ść Strategii Zrównowa żonego 
Rozwoju i strategii lizbo ńskiej wyja śniono we wprowadzeniu. 
Ponadto przegl ąd stanowi ć będzie potwierdzenie kwintesencji trój-wymiarowego 
charakteru  zrównowa żonego rozwoju jako kamienia w ęgielnego strategii, tj. rozwoju, który 
można osiągnąć wyłącznie, je śli wzrost gospodarczy, integracja spo łeczna i ochrona 
środowiska id ą ze sobą w parze zarówno w Europie, jak i innych cz ęściach świata. 
W przegl ądzie zostanie równie ż wzięty pod uwag ę wkład UE w globalny zrównowa żony 
rozwój , poczyniony w dwojaki sposób: poprzez uwzgl ędnienie mi ędzynarodowych aspektów 
sześciu tendencji, które nie s ą zrównowa żone, zawartych w strategii oraz poprzez jej 
integrację ze strategi ą zewnętrznej polityki UE, która przyczynia si ę do globalnego 
zrównowa żonego rozwoju. Tymi dzia łaniami UE potwierdzi i wzmocni swoje zaanga żowanie 
i główną rolę, jaką pełni w procesie przenoszenia planu dzia łań związanych ze 
zrównowa żonym rozwojem na poziom globalny. 
5.2. Potwierdzenie nowego podej ścia do tworzenia polityki i spójno ści 
polityki 
Przegląd jeszcze bardziej wzmocni „ nowe podej ście do tworzenia polityki”  jako główny 
środek umieszczenia zrównowa żonego rozwoju w centrum proces u tworzenia po lityki UE. W 
szczególno ści, przysz ła Strategia Zrównowa żonego Rozwoju UE zapewni wi ększą stymulacj ę 
różnych składników agendy poprawy jako ści prawa wspólnotowego UE, mi ędzy innymi 
oceny wp ływu, konsultacji ze stronami zainter esowanymi i uproszczenia uregulowa ń 
prawnych. 
Oznacza to, że zrównowa żone i op łacalne tworzenie polityki b ędzie nadal promowane 
poprzez popraw ę jakości prawa, mi ędzy innymi bardziej skuteczne wdra żanie 
zrównowa żonego mechanizmu  Oceny Wp ływu, obejmującego zarówno nowe wewn ętrzne i 
zewnętrzne inicjatywy w ramach polityki Komisji. Ponadto, analizy zrównowa żonej oceny 
wpływu będą miały nadal zastosowanie w podstaw owych umowach handlowych. Chocia ż 
narzędzie to zosta ło ostatnio udoskonalone tak, aby uwzgl ędnić pierwsze wyci ągnięte 
wnioski21, uwaga b ędzie nadal po święcana możliwym sposobom dalszego ulepszania metody, 
szczególnie w odniesieniu do gospodarczych, spo łecznych i środowiskowych aspektów 
                                                 
21 Patrz: Ocena Wp ływu: Nast ępne Kroki - wspieranie Konkurencyjno ści i Zrównowa żonego 
Rozwoju, SEC(2004) 1377, 21.10.2004 r. 
 
PL 51   PL zrównowa żonego rozwoju. W tej kwestii Komisja zamierza równie ż usprawni ć konsultacje ze 
stronami zainteresowanymi na temat ró żnych rodzajów polityki UE. Ponadto b ędzie się 
zwracać uwagę na znaczenie zapewnienia odpowiedniej kontynuacji dzia łań związanych z 
porozumieniem mi ędzyinstytucjonalnym z Parlamentem Europejskim i Rad ą22 (np. na 
potrzebę stosowania przez Parlament Europejski i Rad ę tych samych zasad i norm 
dotyczących oceny wp ływu w przypadku oceny wp ływu istotnych poprawek do projektów 
Komisji). 
Również otwarta metoda koordynacji  ujęta jest w nowym podej ściu, szczególnie w zakresie 
integracji spo łecznej, dost ępu do rynku pracy i ochrony socjalne j, gdzie metoda ta odgrywa 
kluczową rolę w modernizacji systemów ochrony socjalnej. 
W ramach nowego podej ścia do tworzenia polit yki Komisja nadal b ędzie promowa ć 
korzystanie z instrumentów rynkowych  w celu odzwierciedle nia ponoszonych przez 
społeczeństwo rzeczywistych kosztów wykorzystania zasobów i ich wp ływu na środowisko 
naturalne. Na przyk ład, Państwa Członkowskie zostan ą wezwane do rozpatrzenia mo żliwości 
przeniesienia ci ężaru podatkowego zwi ązanego z si łą roboczą w stronę opodatkowania szkód 
wyrządzonych środowisku. Przegl ąd będzie równie ż nadal k łaść nacisk na znaczenie 
inwestycji w naukę i technologi ę na rzecz zrównowa żonego rozwoju. Mo żliwe sposoby 
dalszej promocji eko-innowacji obejmuj ą program badawczy UE, Polityk ę Innowacji 
Komisji, a tak że zamówienia publiczne. Promocja obejmie równie ż wymianę informacji z 
partnerami zewn ętrznymi w sprawie zrównowa żonych bada ń, nauki i technologii. 
5.3. Dalsze skupianie uwagi na kluczowych niezrównowa żonych 
tendencjach i bardziej szczegó łowa analiza powi ązań pomiędzy 
niezrównowa żonymi tendencjami. 
W przegl ądzie nadal utrzymany b ędzie nacisk Strategii na główne tendencje stanowi ące 
zagrożenie dla zrównowa żonego rozwoju.  Wielu spo śród wymienionych tendencji mo żna 
przeciwdzia łać wyłącznie za pomoc ą długofalowych dzia łań, które będą obejmowa ć istotne 
zmiany strukturalne w funkcjonowaniu naszych spo łeczeństw i gospodarki. Jednak nie 
powinno to stanowi ć wymówki dla bezczynno ści w aspekcie krótkoterminowym. 
A zatem przegl ąd, po pierwsze, obejmie  dogłębną ocenę niezrównowa żonych tendencji 
ujętych w obecnej strategii  z zamiarem okre ślenia celów i koniecznych dzia łań do podjęcia 
w przyszłości. Obszary priorytetowe okre ślone w 2001 r. nale ży doprowadzi ć do zgodno ści z 
międzynarodowymi zobowi ązaniami podj ętymi przez UE podczas Światowego Szczytu w 
sprawie Zrównowa żonego Rozwoju, konferencji ONZ w sprawie Finansowania na rzecz 
Rozwoju oraz w Deklaracji Mile nijnej ONZ i w innych zwi ązanych z tym zagadnieniem 
wielostronnych umowach i zobowi ązaniach podj ętych przez UE. Ponadto zostan ą one 
zaktualizowane w celu odzwierciedlenia przyst ąpienia dziesi ęciu nowych Pa ństw 
Członkowskich do UE – oraz perspektywy da lszego rozszerzenia w niezbyt odleg łej 
przyszłości – co stanowi nowe wyzwania dla zdolno ści Unii do podj ęcia tematu 
niezrównowa żonych tendencji i spe łnienia jej celów w zakresie zrównowa żonego rozwoju. W 
tym kontek ście, przegl ąd zbada równie ż przypadek dodania niewie lkiej liczby nowych lub 
uprzednio nie rozwa żanych tendencji, łącznie z tendencjami niezrównowa żonymi 
gospodarczo. 
                                                 
22 Porozumienie mi ędzyinstytucjonalne w sprawie lepszego stanowienia prawa z dnia Dz.U. C 
321 z 31.12.2003 r., str.1. 
 
PL 52   PL I wreszcie, przegl ąd będzie mocniej akcentowa ć określanie wzajemnych zale żności 
pomiędzy wybranymi niezrównowa żonymi tendencjami.  Jego celem b ędzie 
maksymalizowanie pozytywnych synergii i ograniczenie kompromisów. Na przyk ład, w 
dziedzinie transportu poprzez promowanie przej ścia z transportu drogowego na kolejowy 
możliwe jest zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych oraz zag ęszczenia w ruchu drogowym 
w jednym i tym samym czasie (stw orzenie sytuacji, w której nie ma przegranych (ang. „win-
win”). Innym przyk ładem mo że być to, w jaki sposób inwestycje w podstawowe zmiany 
technologiczne mog ą przyczyni ć się do poprawy konkurencyjno ści, a jednocze śnie podnie ść 
jakość środowiska i spójno ść społeczną. 
5.4. Ustalanie celów, zada ń i „kamieni milowych” 
Podejście przyjęte w strategii w 2001 r. obejmowa ło zdefiniowanie podstawowych celów 
średniookresowych zwi ązanych z poszczególnymi niezrównowa żonymi tendencjami oraz 
określenie wielu środków pozwalaj ących na ich uwzgl ędnienie. Przegl ąd potwierdzi potrzeb ę 
sformułowania bardziej prze jrzystych celów, zada ń i terminów ich rea lizacji jako sposobu 
skupienia si ę na działaniu w obszarach priorytetowych i umo żliwienia zmierzenia post ępu 
prac. 
Chociaż tendencje stanowi ą problemy d ługoterminowe wymagaj ące długoterminowych 
rozwiązań, jedynym sposobem zapewnienia, że społeczeństwo zmierza w odpowiednim 
kierunku jest ustalenie wyra źnych celów po średnich i pomiar post ępów. Dlatego te ż ustalenie 
celów długoterminowych nie mo że oznacza ć odłożenia działania na pó źniej. 
Zweryfikowana strategia b ędzie zatem obejmowa ć nowe cele zasadnicze dla poszczególnych 
niezrównowa żonych tendencji i b ędzie okre ślać pośrednie etapy pozwalaj ące UE na 
monitorowanie rzeczywistych post ępów. Cele operacyjne i plany dzia łania zostan ą określone 
w ramach odpowiednich wewn ętrznych i zewn ętrznych polityk sektorowych, które b ędą 
również podstawowymi środkami wdra żania i monitorowania inicjatyw w ramach polityki, 
łącznie z mi ędzynarodowymi zobowi ązaniami ustalonymi w Dekl aracji Milenijnej i na 
szczytach w Barcelonie i Monterrey. 
5.5. Zapewnienie skutecznego systemu monitorowania 
Decyzja podj ęta w Göteborgu, maj ąca na celu zapewnienie corocznego monitorowania 
strategii na posie dzeniach Rady Europejskiej odbywaj ących się wiosną, zawiod ła 
oczekiwania. Wzmocniony system sk ładania sprawozda ń zostanie opracowany w przegl ądzie. 
Będzie on skupia ć się na krótko- i średniookresowej realizacji celów strategii, łączeniu i 
możliwie jak najwi ększym upraszczaniu bie żących sprawozda ń na temat zagadnie ń 
związanych ze zrównowa żonym rozwojem. Odpowiedzialno ść instytucjonalna (szczególnie 
rola Rady Europejskiej i Parlamentu Europejs kiego) w procesie monitorowania stanie si ę 
również wyraźniejsza. 
Monitorowanie b ędzie odbywa ć się w szczególno ści na podstawie wska źników 
zrównowa żonego rozwoju opracowanych przez Komisj ę. Wskaźniki te będą wykorzystywa ć 
między innymi ró żne wskaźniki opracowane w procesie twor zenia polityki sektorowej oraz 
wykonaną już syntezę tych wska źników strukturalnych, która monitorowa ła postęp na drodze 
do celów ustanowionych w agendzie reform lizbo ńskich. Wzmo żone zostan ą wysiłki w 
zakresie opracowywania przysz łych modeli, prognoz i dalszego gromadzenia danych 
naukowych, aby wspomóc skuteczne monitorowanie. 
 
PL 53   PL 5.6. Zwiększenie poczucia w łasności i poprawa wspó łpracy z uczestnikami 
strategii z sektora publicznego i pryw atnego na wszystkich szczeblach  
Konieczne s ą dalsze dzia łania mające na celu podniesienie świadomości, mobilizacj ę i 
zaangażowanie zainteresowanych stron na  wszystkich szczeblach. Musi by ć jasne, kto 
odpowiada, za jakie dzia łania w jakim okresie czasu i kto b ędzie ponosi ć koszty. W tym celu 
Komisja zbada, w jaki sposób stworzy ć skuteczne partnerstwa z przedstawicielami 
przemysłu, związkami zawodowymi, organizacjami pozarz ądowymi i grupami interesu 
konsumentów, szczególnie z zamiarem omówienia sposobów pomocy w celu wyeliminowania niezrównowa żonych tendencji zidentyfikowanych w trakcie przegl ądu. 
W celu promocji zrównowa żonego rozwoju konieczna b ędzie większa spójno ść pomiędzy 
unijnymi, globalnymi, krajowymi, regionalnymi i lokalnymi inicjatywami. Mo żliwe działania 
będą obejmowa ć określanie wspólnych priorytetów w ramach ka żdego z zasadniczych celów; 
rozpoczęcie procesu wzajemnego uczenia si ę z Państwami Cz łonkowskimi i/lub regionami, a 
także ustanowienie mechanizmów sta łej wymiany informacji na temat najlepszej praktyki. 
Unia będzie równie ż musiała zintensyfikowa ć swoje wysi łki mające na celu stymulacj ę 
dalszych dzia łań w innych cz ęściach świata, zarówno w krajach uprzemys łowionych, jak i 
krajach w okresie przej ściowym, a tak że w krajach rozwijaj ących się. Komisja b ędzie się 
starać podejmowa ć dialog na temat celów zrównowa żonego rozwoju z partnerami poza UE, a 
w szczególno ści z administracj ą i przedstawicielami spo łeczeństwa obywatelskiego w 
państwach trzecich oraz  organizacjach mi ędzynarodowych i pozarz ądowych skupiaj ących się 
na problemach globalnych. 
6. K
OLEJNE KROKI  
Komisja zwraca si ę do Rady Europejskiej, Rady, Pa rlamentu Europejskiego, Pa ństw 
Członkowskich, w ładz regionalnych i wszystkich grup spo łeczeństwa obywatelskiego do 
zgłaszania uwag na temat proponowanych kier unków realizacji strategii. Pierwsz ą okazją do 
dyskusji b ędzie zorganizowane przez Europejski Komitet Spo łeczno-Ekonomiczny forum 
interesariuszy, które odb ędzie się w dniach 14 i 15 kwietnia 2005 r. Nast ępnie, w ci ągu 
bieżącego roku, Komisja przedstawi propozycj ę zweryfikowanej strategii zrównowa żonego 
rozwoju dla Unii.