Bruksela, dnia 30.12.2004

COM(2004)838 końcowy

KOMUNIKAT KOMISJI EUROPEJSKIEJ DO RADY

dotyczący (1) wieloletnich finansowych ram rozwoju współpracy finansowej na mocy Umowy o Partnerstwie AKP-WE oraz (2) stosownego projektu wniosku dotyczącego decyzji Rady ustalającej datę, po upływie której nie będą przyznawane środki z dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju

Wniosek dotyczący

DECYZJI RADY

ustalającej datę, po upływie której nie będą przyznawane środki z dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR)

(przedstawione przez Komisję)

KOMUNIKAT KOMISJI EUROPEJSKIEJ DO RADY

dotyczący (1) wieloletnich finansowych ram rozwoju współpracy finansowej na mocy Umowy o Partnerstwie AKP-WE oraz (2) stosownego projektu wniosku dotyczącego decyzji Rady ustalającej datę, po upływie której nie będą przyznawane środki z dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju

Streszczenie

W październiku 2003 r. Komisja wydała komunikat w sprawie pełnego uwzględnienia współpracy z państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) oraz krajami i terytoriami zamorskimi (KTZ) w budżecie Unii Europejskiej wzywający Radę i Parlament Europejski do poparcia włączenia Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR)[1].do unijnego budżetu. Parlament Europejski opowiedział się za uwzględnieniem wyżej wymienionej współpracy w budżecie UE, jednak Rada Unii Europejskiej nie przyjęła dotychczas ostatecznego stanowiska w tej sprawie. Tymczasem zgodnie z dyrektywami negocjacyjnymi przyjętymi przez Radę w sprawie przeglądu Umowy o Partnerstwie AKP-WE wymagane jest „podjęcie przygotowań niezbędnych dla realizacji obu opcji, czyli zarówno włączenia współpracy z państwami AKP do budżetu UE jak i utworzenia dziesiątego EFR” oraz zakończenie negocjacji do 28 lutego 2005 r.[2] W dniu 7 maja 2004 r. Rada Ministrów AKP-WE w Gaborone potwierdziła, że do czasu podjęcia decyzji w sprawie uwzględnienia współpracy z wyżej wymienionymi państwami w budżecie UE, Komisja powinna złożyć wniosek o utworzenie dziesiątego EFR.

Wnioskowane włączenie współpracy z państwami AKP do budżetu UE zostało uwzględnione w perspektywie finansowej na lata 2007-2013[3] oraz w komunikacie w sprawie instrumentów pomocy zewnętrznej w ramach przyszłej perspektywy finansowej na lata 2007-2013, jak również we wnioskach dotyczących rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego instrument finansowania współpracy na rzecz rozwoju i współpracy gospodarczej oraz instrument stabilności[4].

Umowa o Partnerstwie AKP-WE przewiduje dokonanie oceny stopnia, w jakim środki zostały przyznane i wydatkowane oraz wykorzystanie jej do określenia, czy potrzebne będą nowe zasoby po wygaśnięciu obecnie obowiązującego protokołu finansowego na lata 2000-2007[5]. Unia Europejska wymaga również uwzględnienia przy ocenie terminu, po którym nie będą przyznawane środki z dziewiątego EFR[6].

Niniejszy komunikat obejmuje ocenę wyników dziewiątego EFR oraz zawiera szczegółowe wyjaśnienie perspektywy finansowej dla finansowania współpracy na rzecz rozwoju na mocy Umowy o Partnerstwie AKP-WE. W związku z powyższym w komunikacie tym zaleca się, aby Rada (i) przyjęła załączony projekt decyzji, na mocy której po 31 grudnia 2007 r. nie będą przyznawane środki z dziewiątego EFR oraz aby (ii) upoważniła Komisję do oficjalnego przekazania grupie AKP pakietu finansowego na cele finansowania współpracy na rzecz rozwoju na mocy Umowy o Partnerstwie AKP-WE w ramach perspektywy finansowej na lata 2007-2013.

1. WPROWADZENIE

Unia Europejska utrzymuje uprzywilejowane stosunki z rozwijającymi się krajami Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) w zakresie współpracy handlowej i współpracy dotyczącej rozwoju na mocy Umowy o Partnerstwie AKP-WE podpisanej w Cotonou w dniu 23 czerwca 2000 r. na okres 20 lat od dnia 1 marca 2000 r.

Działania w zakresie współpracy na rzecz rozwoju wynikające z Umowy z Cotonou są finansowane z Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR) określanego przez protokół finansowy na poszczególne pięcioletnie okresy. Całkowita kwota określona w pierwszym protokole finansowym na okres pięciu lat (dziewiątym EFR) uzupełniona kwotami przeniesionymi z poprzednich EFR obejmuje lata 2000-2007. Protokół finansowy jest załączony do Umowy z Cotonou jako załącznik 1 i stanowi jej integralną część.

Umowa z Cotonou wprowadziła pewne istotne zmiany we współpracy między Unią Europejską a państwami AKP m.in. ograniczenie liczby instrumentów współpracy, skupienie interwencji na głównych sektorach oraz usprawnienie planowania w oparciu o dokumenty strategiczne oraz wymierne i zorientowane na wyniki wskaźniki wydajności.

Zakładając, że uwzględnienie EFR w budżecie Unii Europejskiej pomoże w realizacji celów leżących u podstaw zmian do Umowy z Cotonou oraz umożliwi wewnętrzną reformę organizacji pomocy udzielanej przez Komisję Europejską państwom trzecim, jak również przyjmując, że zapewni to bardziej widoczną, spójną i skuteczną europejską politykę współpracy, w październiku 2003 r. Komisja przekazała Radzie i Parlamentowi komunikat w sprawie pełnego uwzględnienia współpracy z państwami AKP oraz krajami i terytoriami zamorskimi (KTZ) w budżecie Unii Europejskiej. Włączenie EFR do budżetu UE zostało uwzględnione w pracach nad perspektywą finansową na lata 2007-2013, a we wrześniu 2004 r. Komisja włączyła EFR do instrumentów pomocy zewnętrznej na mocy wniosku dotyczącego przyszłej perspektywy finansowej na lata 2007-2013.

Dotychczas Rada Unii Europejskiej nie przyjęła ostatecznego stanowiska w sprawie włączenia współpracy z państwami AKP i z KTZ do budżetu UE. Zgodnie z dyrektywami negocjacyjnymi dotyczącymi zmiany Umowy z Cotonou do czasu podjęcia decyzji w tej sprawie, ”Komisja zobowiązuje się podjąć przygotowania niezbędne dla realizacji obu opcji: włączenia współpracy z państwami AKP i z KTZ do budżetu jak i utworzenia dziesiątego EFR”. W dniu 7 maja 2004 r. Rada Ministrów AKP-WE w Gaborone potwierdziła, że do czasu podjęcia decyzji w sprawie uwzględnienia współpracy z wyżej wymienionymi państwami w budżecie UE, Komisja powinna złożyć wniosek o utworzenie dziesiątego EFR. Bez względu na to, czy pomoc będzie przyznawana z budżetu czy z EFR, kwota pomocy dla państw AKP powinna być jednakowa i powinna stanowić odzwierciedlenie scenariusza przewidzianego w perspektywie finansowej na lata 2007-2013. Komisja jest jednak przekonana, że uwzględnienie współpracy z krajami AKP i KTZ w budżecie UE jest lepszym rozwiązaniem lepszym, gdyż zapewnia większą przejrzystość polityczną, skuteczność, elastyczność i efektywność pod względem kosztów. Z rozwiązania tego w pierwszym rzędzie skorzystają państwa AKP.

2. WYNIKI FINANSOWE EFR

Zgodnie z Umową z Cotonou zapotrzebowanie na nowe zasoby należy ustalić w oparciu o ocenę stopnia, w jakim środki z dziewiątego EFR zostały przyznane i wydatkowane oraz terminu, po którym środki z dziewiątego EFR nie będą przyznawane[7].

[pic]

Jak wynika z tabeli EFR osiągnął najlepsze wyniki w 2003 r. Pozytywne zmiany nie wynikały z działań jednorazowych; w szczególności szacunkowe dane na rok 2004 potwierdzają odnotowaną już w poprzednich latach tendencję wzrostową wypłat. Tak dobre wyniki osiągnięto mimo, że współpraca z wieloma państwami AKP była zakłócona z powodu niepewnej sytuacji politycznej, kryzysów i/lub skutków klęsk żywiołowych.

Biorąc pod uwagę pozostałe kwoty dotychczas przeniesione z poprzednich EFR (2 617 milionów EUR) oraz uruchomienie części „warunkowego miliarda” na Fundusz Wodny UE (250 milionów EUR)[8], w chwili obecnej całkowita kwota środków dostępnych w ramach skonsolidowanego dziewiątego EFR wynosi 15 367 milionów EUR,

z czego do końca września zostało już przyznane 4 855 milionów EUR. Biorąc pod uwagę dodatkowe środki, które mają zostać przyznane w ostatnim kwartale 2004 r. na koniec roku kwota nieprzyznana wyniesie jedynie 9 345 milionów EUR, czyli średnio 3 115 miliona EUR rocznie przez pozostały okres objęty dziewiątym EFR. Uwzględniając uwolnienia środków w ramach programów w trakcie realizacji, które w ciągu ostatnich pięciu lat średnio wynosiły około 320-340 milionów EUR, zobowiązania (przyznane środki) brutto, które powinny objąć nierozdzielone środki z dziewiątego EFR wynoszą około 3 445 EUR milionów rocznie. Średnie zobowiązania brutto w ciągu ostatnich dwóch lat (2003-2004) kształtowały się na poziomie 3 656 milionów EUR.

Biuro EuropeAid zaktualizowało swoje prognozy[9] uznając, że środki dziewiątego EFR, obejmujące pozostałe kwoty ze wszystkich poprzednich EFR oraz pierwszą ratę w wysokości 250 milionów EUR na Fundusz Wodny UE finansowaną z „warunkowego miliarda”, zostaną w pełni przyznane do końca 2007 r., czyli w okresie objętym dziewiątym EFR.

W związku z powyższym Komisja składa wniosek o wyznaczenie daty 31 grudnia 2007 r. jako terminu, po którym nie będą przyznawane pozostałe środki z dziewiątego EFR, którymi zarządza Komisja oraz środki na dotacje na spłatę oprocentowania, którymi zarządza EBI

3. PERSPEKTYWA FINANSOWA NIEOBJęTA DZIEWIąTYM EFR

Wysokość pomocy

Wysokość pomocy dla państw AKP nie powinna być uzależniona od wyboru instrumentu i powinna być jednakowa niezależnie od tego, czy pomoc jest udzielana z budżetu czy z EFR. Jest jednak oczywiste, że w przypadku nieuwzględnienia pomocy w budżecie UE i utrzymania dwóch odrębnych systemów obciążenia administracyjne budżetu będą wyższe.

W kwietniu 2004 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję na rzecz włączenia EFR do budżetu UE. Parlament podkreśla w niej ponownie „potrzebę zagwarantowania (…), że po uwzględnieniu EFR w budżecie środki do niego przekazane nie zostaną zmniejszone”.

Z uwagi na fakt, że w ostatnim okresie poziom nominalnego finansowania EFR nie uległ zmianie, a w przypadku dziewiątego EFR uległ zmniejszeniu według wartości rzeczywistych[10], państwa AKP wielokrotnie wyrażały swoje obawy dotyczące wysokości pomocy w przyszłości, w szczególności w przypadku uwzględnienia pomocy w budżecie UE.

W komunikacie w sprawie uwzględnienia w budżecie UE współpracy w zakresie finansowania rozwoju na mocy Umowy o Partnerstwie AKP-WE wnioskuje się, aby stanowiąca ekwiwalent EFR część budżetu przeznaczona na pomoc dla państw AKP „utrzymała się przynajmniej na poziomie całkowitej wysokości pomocy dla tego regionu obecnie przekazywanej przez EFR oraz uwzględniała dochód narodowy brutto UE.”

Biorąc pod uwagę środki, które nie zostały przyznane w ramach poprzednich EFR na koniec roku poprzedzającego podpisanie dziewiątego EFR (9 800 milionów EUR na koniec 1999 r.)[11] oraz kwotę dziewiątego EFR, w tym warunkowy miliard oraz koszty wdrożenia (13 800 miliona EUR) w okresie 2000-2007 dostępna była kwota 23 600 milionów EUR (według wartości nominalnej). Na podstawie kontroli wyników Komisja uznała, że jest wysoce prawdopodobne, że skonsolidowane środki obejmujące warunkowy miliard zostaną faktycznie w pełni przyznane do końca 2007 r. w związku z lepszymi możliwościami Wspólnoty w zakresie przyznawania i wydatkowania środków w ramach EFR. Według przygotowanej przez Komisję prognozy określającej szacunkowy dochód narodowy brutto (DNB) w omawianym okresie kwota ta stanowi 0,031% DNB UE 15 i jest równy średniej zdolności absorpcji środków EFR z poprzednich EFR (szczegółowe dane przedstawione są w załączniku 2).

W ramach przygotowań do Międzynarodowej Konferencji na temat Finansowania Rozwoju w Monterrey Rada Europejska w Barcelonie w marcu 2002 r. potwierdziła swoje zaangażowanie w realizację Milenijnych Celów Rozwoju oraz zobowiązała się zbadać środki i ramy czasowe, którymi dysponują poszczególne Państwa Członkowskie UE na osiągnięcie ustalonego przez ONZ docelowego poziomu 0,7% dochodu narodowego brutto oraz 0,39% do 2006 r., do kiedy każde z Państw Członkowskich powinno indywidualnie osiągnąć próg 0,33% DNB. Ponieważ większość najbiedniejszych krajów świata należy do grupy państw AKP, spójne podejście UE do realizacji Milenijnych Celów Rozwoju powinno przynajmniej zapewnić, aby pomoc UE na rzecz państw AKP pozostała proporcjonalna do dochodu narodowego brutto UE. Dalsze ograniczenie pomocy UE dla państw AKP w stosunku do dochodu narodowego brutto UE, przy jednoczesnym zwiększeniu krajowych środków budżetowych na współpracę, oznaczałoby istotną zmianę w zakresie sposobów przekazywania pomocy UE: zmniejszenie pomocy wspólnotowej i wzrost znaczenia dwustronnych i/lub wielostronnych form pomocy, bez gwarantowanego poziomu pomocy dla państw AKP.

W takim kontekście perspektywa finansowa na lata 2007-2013, której dotyczy wniosek, zakłada że pomoc na działania, które są obecnie finansowane ze środków EFR, osiągnie 0,031% dochodu narodowego brutto UE[12] oraz, że będzie ona stanowić uzupełnienie wsparcia już udzielanego w ramach istniejących linii budżetowych. Środki budżetowe, które już zostały przekazane państwom AKP obejmują głównie pomoc humanitarną i pomoc w nagłych wypadkach, linię budżetową dla Republiki Południowej Afryki oraz różne linie budżetowe zapewniające wsparcie w szczegółowych obszarach tematycznych, jak np. bezpieczeństwo żywności, umowy w dziedzinie rybołówstwa, prawa człowieka i społeczeństwo obywatelskie lub problemy związane z ochroną środowiska i wynoszą w sumie około 700 milionów EUR rocznie.

Perspektywa finansowa na lata 2007-2013

W lutym 2004 r. Komisja wydała komunikat do Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie wyzwań politycznych i środków budżetowych w rozszerzonej Unii w latach 2007-2013[13]. Komunikat ten obejmuje m.in. zasadę uwzględnienia współpracy z państwami AKP i KTZ w budżecie Wspólnoty. Zawarte w nim rozważania zostały szerzej omówione w komunikacie do Rady i Parlamentu Europejskiego z lipca 2004 r. w sprawie perspektywy finansowej na lata 2007-2013”[14]. Komunikat z 29 września 2004 r. w sprawie instrumentów pomocy zewnętrznej w ramach przyszłej perspektywy finansowej na lata 2007-2013 wzywa Radę i Parlament Unii Europejskiej do przyjęcia wniosku dotyczącego rozporządzenia ustanawiającego instrument finansowania współpracy na rzecz rozwoju i współpracy gospodarczej, który obejmować będzie zasadniczą działalność obecnego EFR, jak również do przyjęcia wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie instrumentu zapewniającego stabilność, który obejmuje również wkład w działania, które obecnie są finansowane z EFR[15].

W przypadku linii budżetowej „pomoc zewnętrzna” perspektywa finansowa na lata 2007-2013 ma uproszczoną strukturę opartą na trzech nowych instrumentach odpowiadających głównym obszarom polityki zewnętrznej: polityka przedakcesyjna, polityka wobec państw ościennych oraz polityka w zakresie współpracy gospodarczej z państwami trzecimi i w zakresie współpracy z tymi państwami na rzecz rozwoju. Wymienione trzy podstawowe instrumenty polityki uzupełnione są trzema instrumentami horyzontalnymi pozwalającymi uwzględnić konkretne potrzeby i umożliwiającymi w szczególności reakcję w sytuacjach kryzysowych (obecnie istniejący instrument pomocy makrofinansowej i instrument pomocy humanitarnej oraz nowy instrument stabilności). Państwa AKP korzystałyby z wymienionych poniżej trzech z sześciu instrumentów:

- Instrument współpracy na rzecz rozwoju i współpracy gospodarczej obejmujący wszystkie państwa spoza wąskiego grona państw oczekujących na przystąpienie do Unii Europejskiej oraz państw ościennych, jak również większość instrumentów horyzontalnych ukierunkowanych na rozwój. Instrument ten obejmuje główną część pakietu finansowego na wsparcie dla państw AKP obecnie finansowaną z EFR. Ponad połowa budżetu tego instrumentu przeznaczona jest dla państw AKP i istotnie wpływa na jego ukierunkowanie na rozwój.

- Instrument pomocy humanitarnej obejmujący działania ECHO. Instrument ten otrzyma wkład na pokrycie pomocy humanitarnej i pomocy w nagłych wypadkach na rzecz państw AKP, która jest obecnie finansowana z EFR[16].

- Instrument stabilności obejmujący wkład w interwencje mające na celu zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa finansowany obecnie z EFR, np. African Peace Facility (afrykańskiej organizacji na rzecz pokoju).

Ponadto w ramach perspektywy finansowej w linii budżetowej “pomoc zewnętrzna” 4% wydatków operacyjnych przewidziano na koszty wdrożenia, w porównaniu z przyjętym w dziewiątym EFR 1%, który okazał się strukturalnie niewystarczający, aby uwzględnić wzrost kosztów związany z przeniesieniem. Wymienione koszty wdrożenia obejmują również większy budżet na monitorowanie i ocenę wynikające z wprowadzenia w ostatnich latach zarządzania pomocą wspólnotową w większym stopniu zorientowanego na wyniki [17].

Chociaż kraje i terytoria zamorskie dotychczas były uwzględniane w obliczeniach EFR, ponieważ są objęte Umową wewnętrzną, nie należą one do państw AKP i nie są objęte protokołem finansowym. Wkład państw Członkowskich w pomoc zewnętrzną na rzecz KTZ nie jest zatem objęty niniejszym komunikatem. W ramach dziewiątego EFR udział KTZ w całkowitej kwocie EFR (175 milionów EUR z 13 800 milionów EUR) stanowi 1,27%. Udział ten został zachowany w perspektywie finansowej na lata 2007-2013[18].

Wieloletnie ramy finansowe na mocy Umowy o Partnerstwie AKP-WE

Komisja składa wniosek o wyznaczenie daty 31 grudnia 2007 r. jako terminu, po którym nie będą przyznawane środki z dziewiątego EFR oraz że nowe środki na pokrycie zobowiązań będą wymagane od 1 stycznia 2008 r. W związku z zakresem planowania perspektywy finansowej na lata 2007-2013 cykl planowania wydłużony zostanie z 5 do 6 lat[19]. Dzięki temu przegląd śródokresowy będzie przeprowadzany na koniec trzeciego roku, co jest bardziej dogodnym terminem, który umożliwi odpowiedni ponowny przydział środków oraz usprawni planowanie dotyczące wszelkich politycznych instrumentów pomocy zewnętrznej.

Aby umożliwić odniesienie do obecnego protokołu finansowego dziewiątego EFR, perspektywa finansowa dotycząca pomocy dla państw AKP stanowiącej ekwiwalent EFR jest wyrażona w cenach bieżących przy uwzględnieniu scenariusza dotyczącego wzrostu i inflacji przyjętego przez Komisję dla całej perspektywy finansowej[20].

Scenariusz przyjęty dla całej perspektywy finansowej jest oparty na założeniu, że wskaźnik zobowiązań będzie stopniowo rósł osiągając maksymalną wartość w okresie bezpośrednio poprzedzającym przegląd śródokresowy i następujący bezpośrednio po nim, oraz że w ostatnim roku cyklu będzie malał osiągając względną średnią wartość[21]. Scenariusz ten uzasadnia się następująco:

- z uwagi na fakt, że przegląd dotyczący roku 2006 i 2007 zostanie przeprowadzony pod koniec okresu, a nowy cykl planowania oraz ostateczny poziom zobowiązań w ramach dziewiątego EFR zostaną ustalone przed 31 grudnia 2007 r., można oczekiwać, że inaczej niż w przypadku dziewiątego EFR wskaźnik zobowiązań w pierwszym roku nowych wieloletnich ram finansowych będzie niższy od wartości średniej;

- doświadczenia zdobyte podczas przeglądu śródokresowego wskazują, że sytuacja zmusza do przyznawania środków przed przeglądem;

- podczas przeglądu śródokresowego i przeglądu na koniec okresu uwzględnione zostaną wyniki i zdolność absorpcji, co spowoduje ponowny przydział środków i przyspieszy proces przyznawania środków;

- w ostatnim roku cyklu planowania przyznawanie środków dobiega końca, a uwaga skupia się na kolejnym cyklu planowania.

Perspektywa finansowa dla pomocy dla państw AKP stanowiącej ekwiwalent EFR na lata 2005-2013

2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004e | 2005e |

SUMA zarządzana przez Komisję, | 4 007 | 1 921 | 2 115 | 3 761 | 2 850 | 3 500 |

w tym (1) |

A. Działania specjalne |

- STABEX | 373 |

- HIPC (kraje ubogie o istotnym zadłużeniu) | 1 029 | 60 | 460 |

- fundusz na rzecz walki z AIDS, gruźlicą i malarią (GFATM) | 170 |

- fundusz na rzecz pokoju (Peace Facility) | 250 |

- fundusz wodny (Water Facility) | 3 | 247 |

Suma cząstkowa | 1 402 | 60 | 630 | 253 | 247 |

OGÓŁEM KOMISJA + EBI | 4 007 | 1 921 | 2 115 | 4 127 | 3 185 | 4 055 |

- (1) 1) Obejmuje również kwotę 105 milionów EUR na specjalne wsparcie dla Demokratycznej Republiki Konga finansowane na mocy decyzji Rady z dnia 21 lipca 2003 r. w sprawie ponownego przydziału funduszy otrzymanych przez Europejski Bank Inwestycyjny na działania prowadzone w Demokratycznej Republice Konga w ramach poprzednich EFR.

(2) Instrumenty dziewiątego EFR, którymi zarządza EBI (instrument inwestycyjny i dotacje na spłatę oprocentowania).

Biorąc pod uwagę zobowiązania na koniec sierpnia (119 milionów EUR) EBI musiał zmienić prognozy dotyczące wdrożenia instrumentu inwestycyjnego w 2004 r. zmniejszając kwotę do 335 milionów EUR (z kwoty wstępnie prognozowanej na 500 milionów EUR), jednak utrzymuje prognozy dotyczące 2005 r. przy uwzględnieniu istniejących kontaktów.

Wypłaty

W 2003 r. Komisja wypłaciła 2 427 milionów EUR. Kwota ta obejmuje wypłaty przeznaczone na określone działania specjalne, w tym 191 mln EUR przekazanych na specjalne konto dla Sudanu w ramach instrumentu Stabex oraz wypłatę dla krajów ubogich o istotnym zadłużeniu (HIPC) w wysokości 209 milionów EUR, jak również wypłatę 170 milionów EUR na Fundusz na rzecz walki z AIDS, gruźlicą i malarią (GFATM) oba finansowane z rezerw wewnętrznych AKP[27]. EBI wypłacił 4 miliony EUR w ramach instrumentu inwestycyjnego, w wyniku czego suma wypłat obu instytucji wynosiła 2 431 miliona EUR.

Biorąc pod uwagę ocenę projektów i programów w trakcie realizacji oraz stan wypłat na koniec września 2004 r. przewiduje się dalszy wzrost wypłat w 2004 i 2005 r. nawet przy uwzględnieniu wypłat w wysokości 270 milionów przeniesionych z 2003 r. ze względu na ograniczenia finansowe[28]. Potwierdza to strukturalny charakter lepszych wyników w zakresie wypłat. Wyłącznie prognozy płatności dotyczące środków, którymi zarządza EBI wymagały korekty w dół, ponieważ zobowiązania w ramach instrumentu inwestycyjnego okazały się niższe niż zakładano.

WYPŁATY | w mln EUR |

2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 |

SUMA zarządzana przez Komisję | 1 640 | 2 124 | 1 902 | 2 427 | 2 475 | 2 760 |

w tym: |

A. Działania specjalne |

- STABEX | 82 | 353 | 2 | 191 |

- HIPC (kraje ubogie o istotnym zadłużeniu) | 356 | 350 | 180 | 209 | 100 | 200 |

- fundusz na rzecz walki z AIDS, gruźlicą i malarią (GFATM | 170 |

- fundusz na rzecz pokoju (Peace Facility) | 22 | 61 |

- fundusz wodny (Water Facility) | 57 |

Suma cząstkowa | 439 | 703 | 182 | 570 | 122 | 318 |

OGÓŁEM KOMISJA + EBi | 1 640 | 2 124 | 1 902 | 2 431 | 2 565 | 2 995 |

(1) Instrumenty dziewiątego EFR, którymi zarządza EBI (instrument inwestycyjny i dotacje na spłatę oprocentowania).

RAL („Reste à Liquider” – zaległe zobowiązania)

Stosunek RAL („Reste à Liquider” czyli wysokość pozostałych kwot niewypłaconych w ramach projektów i programów w trakcie realizacji) do rocznego poziomu wypłat jest użytecznym wskaźnikiem dotyczącym wdrożenia projektów. Określa pozostały średni czas wdrożenia przed zamknięciem wszystkich projektów i programów w trakcie realizacji. Ponieważ czas realizacji projektów na ogół nie przekracza 4 lat, wskaźnik istotnie przekraczający tę liczbę pozwala zmierzyć rzeczywistą różnicę między zobowiązaniami a wypłatami oraz może wskazywać na istotne opóźnienia i problemy dotyczące wdrożenia. Rzeczywiście wskaźnik stopniowo rósł i osiągnął wartość 5,5 w 2000 r. Komisji udało się zmniejszyć go do 4,41 pod koniec 2002 r., a następnie do 3,88 na koniec 2003 r., mimo wysokiego wskaźnika zobowiązań w tym roku. W ciągu kilku następnych lat wskaźnik powinien stopniowo zmniejszać się i wynosić mniej niż 3,5.

Sytuacja finansowa na koniec września 2004 r.

W poniższej tabeli przedstawiony jest stan wdrożenia zasobów EFR przeznaczonych dla państw AKP.

Zasoby EFR dostępne dla państw AKP

(**) Pozycja ta ubiega zatwierdzony przez Radę wniosek w sprawie ponownego przydziału środków COM(2004)208, którego zatwierdzenie przez państwa AKP planowane jest na grudzień. |

(***) Różnica pomiędzy przeniesieniem z poprzednich EFR a zmianami w dziewiątym EFR stanowi odsetki od nieprzeniesionych środków STABEX. |

Od czasu wejścia w życie Umowy z Cotonou całkowita kwota 2 607 milionów EUR została przeniesiona z poprzednich EFR do dziewiątego EFR[29]. Po częściowym uruchomieniu „warunkowego miliarda” na Fundusz Wodny UE środki dostępne w ramach skonsolidowanego dziewiątego EFR wynoszą 15 367 milionów EUR[30].

Całkowita kwota środków przeznaczonych na zobowiązania na ostatni kwartał 2004 r. i kolejne trzy lata, z wyłączeniem salda warunkowego miliarda, wynosi 10 512 milionów EUR netto. Biorąc pod uwagę nierozliczone zobowiązania oraz dodatkowe zobowiązania przewidywane na ostatni kwartał 2004 r., na koniec roku kwota nieprzyznanych środków wyniesie jedynie 9 345 milionów EUR, czyli średnio 3 115 miliona EUR rocznie przez pozostały okres objęty dziewiątym EFR. Uwzględniając uwolnienia środków w ramach programów w trakcie realizacji, które w ciągu ostatnich pięciu lat średnio wynosiły około 320-340 milionów EUR[31], zobowiązania brutto, które powinny objąć nierozdzielone pozostałe kwoty z dziewiątego EFR, wynoszą około 3 445 milionów rocznie, w tym 2 945 miliona EUR środków zarządzanych przez Komisję i 550 milionów EUR środków zarządzanych przez EBI.

Prognoza na lata 2004-2007

EuropeAid zaktualizowało swoje prognozy na podstawie konsolidacji poszczególnych indykatywnych krajowych i regionalnych programów w trakcie realizacji oraz budżetu wewnętrznego AKP, które zostały ocenione podczas regionalnych seminariów w państwach AKP w lutym i marcu 2004 r. oraz poddanych ponownemu badaniu we wrześniu[32]. Są one zgodne z prognozami przyjętymi przez Radę w listopadzie 2003 r. oraz potwierdzają, że dziewiąty EFR obejmujący środki ze wszystkich poprzednich EFR oraz pierwszą ratę w wysokości 250 milionów EUR na Fundusz Wodny UE finansowaną z „warunkowego miliarda” zostanie w pełni przyznany na zobowiązania do końca 2007 r., czyli w okresie objętym dziewiątym EFR[33].

Prognozy zobowiązań i wypłat w ramach dziewiątego EFR w latach 2006-2009

(w milionach EUR)

szósty EFR (1985-1990) | 7 560 | 1 512 | 0,037 % | 12 |

siódmy EFR (1990-1995) | 10 940 | 2 188 | 0,039 % | 12 |

ósmy EFR (1995-2000) | 12 840 | 2 568 | 0,034 % | 15 |

szósty, siódmy i ósmy EFR efektywnie (1986-1999)(1) | 23 783 | 1 699 | 0,031 % |

dziewiąty EFR (2000-2005) | 13 800 | 2 760 | 0,030 % | 15 |

dziewiąty EFR plus przeniesione kwoty (2000-2007)(2) | 22 800 | 2 850 | 0,030 % | 15 |

dziewiąty EFR plus przeniesione kwoty (2000-2007)(3) | 23 600 | 2 950 | 0,031 % | 15 |

(*) Obejmuje pomoc dla państw AKP oraz pomoc dla krajów i terytoriów zamorskich (KTZ) oraz administracyjne koszty wdrożenia (w przypadku dziewiątego EFR udział KTZ wynosi 175 miliona EUR, a koszty administracyjne 125 milionów EUR).

(**) W perspektywie finansowej UE na lata 2000-2006 za punkt odniesienia przyjęto PKB, a w nowej perspektywie finansowej na lata 2007-2013 DNB. Różnica pomiędzy PKB UE a DNB UE wynosi zaledwie 0,13%.

1. Skumulowane zobowiązania obejmujące nieprzyznane środki w wysokości 2 243 miliona EUR z czwartego i piątego EFR na koniec 1985 r. Pomoc wyrażona jako % PKB była ważona dla 12 Państw Członkowskich w przypadku zobowiązań w ramach szóstego i siódmego EFR na koniec 1999 r. i dla 15 Państw Członkowskich w przypadku zobowiązań w ramach ósmego EFR.

2. W oparciu o prognozy wykorzystywane podczas ministerialnego posiedzenia koordynacyjnego 8 grudnia 1999 r., podczas którego podejmowano decyzje dotyczące budżetu dziewiątego EFR.

3. W oparciu o rzeczywisty poziom pozostałych kwot przeniesionych z poprzednich EFR na dzień 31 grudnia 1999 r., COM(2000)357 z dnia 15 czerwca 2000 r.

UZASADNIENIE

Umowa o Partnerstwie AKP-WE i Umowa wewnętrzna między przedstawicielami rządów Państw Członkowskich zawarta podczas ich spotkania w ramach Rady w sprawie finansowania i administracji pomocy wspólnotowej na mocy protokołu finansowego do Umowy o Partnerstwie AKP-WE przewidują dokonanie oceny stopnia, w jakim środki zostały przyznane i wydatkowane oraz wykorzystanie jej do określenia, czy potrzebne będą nowe zasoby po wygaśnięciu obecnie obowiązującego protokołu finansowego na lata 2000-2007[37].

Unia Europejska podkreśliła również, iż podczas oceny dotyczącej tej potrzeby, należy w pełni uwzględnić termin, po którym nie będą przyznawane środki z dziewiątego EFR[38]. Artykuł 2 ust. 4 Umowy wewnętrznej stanowi również, że przed wygaśnięciem dziewiątego EFR, Państwa Członkowskie zobowiązane są ustalić datę, po której nie będą przyznawane środki z dziewiątego EFR[39].

Składa się zatem wniosek o wyznaczenie daty 31 grudnia 2007 r. jako terminu, po którym środki z dziewiątego EFR zarządzane przez Komisję, dotacje na spłatę oprocentowania zarządzane przez Europejski Bank Inwestycyjny oraz przychody z tytułu odsetek od tych środków nie będą przyznawane.

Niniejszej decyzji nie stosuje się do kwoty przeznaczonej na finansowanie instrumentu inwestycyjnego, którym zarządza EBI i który stanowi fundusz odnawialny[40],

Wniosek dotyczący

DECYZJI RADY

ustalającej datę, po upływie której nie będą przyznawane środki z dziewiątego Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając wniosek Komisji[41],

uwzględniając Umowę o Partnerstwie AKP-WE podpisaną w Cotonou w dniu 23 czerwca 2000 r.[42],

uwzględniając umowę wewnętrzną pomiędzy przedstawicielami rządów Państw Członkowskich podczas ich spotkania w ramach Rady, w sprawie finansowania i administracji pomocy wspólnotowej na mocy Protokołu finansowego do Umowy o Partnerstwie AKP-WE[43], w szczególności jej art. 2 ust. 4,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Ustęp 5 załącznika I (protokół finansowy) Umowy o Partnerstwie AKP-WE stanowi, że cała kwota protokołu finansowego uzupełniona środkami przeniesionymi z poprzednich EFR obejmuje okres 2000-2007.

(2) Ustęp 7 załącznika I (protokół finansowy) Umowy o Partnerstwie AKP-WE i art. 2 ust. 3 Umowy wewnętrznej przewidują dokonanie oceny stopnia, w jakim środki zostały przyznane i wydatkowane oraz wykorzystanie jej do określenia, czy potrzebne będą nowe zasoby po wygaśnięciu obowiązującego protokołu finansowego.

(3) Deklaracja UE w sprawie protokołu finansowego załączona jako deklaracja XVIII do Umowy o Partnerstwie AKP-WE stanowi również, że podczas oceny dotyczącej tej potrzeby należy w pełni uwzględnić datę, po upływie której nie będą przyznawane środki z dziewiątego EFR.

(4) W związku z powyższym, zgodnie z art. 2 ust. 4 Umowy wewnętrznej, przed wygaśnięciem dziewiątego EFR konieczne jest ustalenie daty, po której nie będą przyznawane środki z dziewiątego EFR

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Ustala się, że 31 grudnia 2007 r. jest datą, po której środki z dziewiątego EFR zarządzane przez Komisję, dotacje na spłatę oprocentowania zarządzane przez Europejski Bank Inwestycyjny oraz przychody z tytułu odsetek od tych środków nie będą przyznawane.

Artykuł 2

Niniejszej decyzji nie stosuje się do kwoty przeznaczonej na finansowanie instrumentu inwestycyjnego, który stanowi fundusz odnawialny i którym zarządza Europejski Bank Inwestycyjny.

Artykuł 3

Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem jej publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Sporządzono w Brukseli, dnia […] r.

W imieniu Rady

Przewodniczący

[1] COM(2003)590 z 8.10.2003.

[2] Dyrektywy negocjacyjne przyjęte przez Radę z 28.4.2004.

[3] COM(2004)101 z 26.2.2004 w sprawie budowy wspólnej przyszłości oraz COM(2004)487 z 14.7.2004 w sprawie perspektyw finansowych na lata 2007-2013.

[4] COM(2004)626, 629 i 630 z 29.9.2004.

[5] Umowa o Partnerstwie AKP-WE, protokół finansowy, załącznik I.7.

[6] Deklaracja UE w sprawie protokołu finansowego załączona jako deklaracja XVIII do Umowy o Partnerstwie AKP-WE oraz Umowy wewnętrznej, art. 2 ust. 4, Dz.U. L 317 z 15.12.2000.

[7] Załącznik 1 obejmuje bardziej szczegółową ocenę dotychczasowych wyników finansowych.

[8] Artykuł 2 ust. 2 deklaracji XVIII załączonej do Umowy o Partnerstwie AKP-WE oraz do Umowy wewnętrznej stanowi, że na podstawie przeprowadzonej w 2004 r. kontroli wyników z całkowitej kwoty 13 500 miliona EUR z dziewiątego EFR uruchomiona zostanie kwota 1 miliarda EUR. Na podstawie decyzji Rady nr 2004/289 z dnia 22 marca 2004 r. z warunkowej kwoty „1 miliarda” postanowiono uruchomić pierwszą ratę w wysokości 250 milionów EUR i podjęto decyzję o uruchomieniu kwot pozostałych kwot do marca 2005 r.

[9] COM(2004)763 z 19.11.2004.

[10] Z punktu widzenia krajów będących beneficjentami EFR sytuacja wygląda jeszcze gorzej: w okresie pomiędzy siódmym EFR a dziewiątym EFR faktyczna pomoc per capita na jednego beneficjenta zmalała o 30% przy jednoczesnym wzroście liczby ludności o ponad 40% (przyrost naturalny i rozszerzenie grupy AKP) a w latach 1990-2000 inflacja wynosiła 25% .

[11] W chwili podejmowania przez Radę decyzji w sprawie dziewiątego EFR nieprzyznane środki z poprzednich EFR szacowane były jedynie na 9 000 milionów EUR (patrz załącznik 2).

[12] Uzasadnienie COM(2004)629, art. 24, odnosi się do COM(2003)519 w sprawie uwzględnienia współpracy z państwami AKP w budżecie UE, który stanowi (pkt 4.3), że po uwzględnieniu współpracy z państwami AKP w budżecie UE „ minimalną docelową średnią wartością” powinno być 0,031% DNB.

[13] COM(2004)101 z 10.2.2004.

[14] COM Artykuł 136 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do dziewiątego EFR (Dz.U. L 83 z 1.4.2003) wymaga ponownej oceny zasobów przeznaczonych na koszty wdrożenia. (2004)487, 14.07.2004.

[15] COM(2004)626, 629 i 630 z 29.9.2004.

[16] Patrz: dokumenty robocze służb Komisji, wieloletnie ramy finansowe na lata 2007-2013, karta 37 zaległych informacji dla linii 4 z 9.11.2004 oraz karta 39 instrumentu pomocy humanitarnej z 10.11.2004.

[17] Artykuł 136 rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do dziewiątego EFR (Dz.U. L 83 z 1.4.2003) wymaga ponownej oceny zasobów przeznaczonych na koszty wdrożenia.

[18] Patrz: dokumenty robocze służb Komisji, wieloletnie ramy finansowe na lata 2017-2013, karta 37 z 9.11.2004.

[19] W takim przypadku należałoby dokonać przeglądu art. 95 Umowy z Cotonou.

[20] Przyjęty przez Komisję scenariusz jest oparty na średniej rocznej stopie inflacji równej 2%, średniej rocznej stopie realnego wzrostu na poziomie 2,3% oraz zakłada, że Rumunia i Bułgaria przystąpią do Unii Europejskiej w 2007 r.

[21] COM(2004)629 z 29.9.2004.

[22] Wymieniona stopa wzrostu nie uwzględnia udziału państw AKP w inicjatywach horyzontalnych, które są już finansowane z budżetu i które zostaną dodatkowo zasilone w ramach perspektywy finansowej na lata 2007-2013, której dotyczy wniosek.

[23] Jednym z celów negocjacji w sprawie zmian w Umowie o Partnerstwie AKP-WE jest zapewnienie większej elastyczności zarządzania środkami EFR, w związku z czym dalsze rozbicie wymienionych kwot na mocy międzynarodowego traktatu lub odwołanie się do środków zapewnionych przez EBI z własnych zasobów byłoby niekorzystne.

[24] Dz.U. L253 z 7.10.2000, art. 2 lit. d).

[25] COM(2004)763 z 19 listopada 2004 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR), prognozy decyzji, płatności i wkładów Państw Członkowskich w 2004 i 2005 r. oraz prognozy decyzji i płatności w latach 2006-2009. Po pracowaniu prognoz okazało się, że niektóre istotne propozycje finansowe mogą zostać zatwierdzone po 2004 r., czyli później niż przewidywano ze względu na kwestie związane z zarządzaniem gospodarczym i politycznym. W związku z powyższym suma zobowiązań w 2004 r. mogła zostać przeszacowana o około 250 milionów EUR z powodu czynników niezależnych od Komisji.

[26] W EuropeAid zatrudnienie personelu pomocniczego odpowiedzialnego za wdrażanie planów związanych z AKP zmniejszono o jedną trzecią w 2004 r.; zostało to skompensowane zwiększeniem zatrudnienia w przedstawicielstwach w trakcie przeniesienia, jednak wyjątkowo wysoki wskaźnik rotacji pracowników w okresie przejściowym miał wpływ na realizację tego etapu projektu.

[27] W rozumieniu rachunkowości środki STABEX nie stanowią płatności. Są one jednak uwzględniane w celu zapewnienia spójności ze sposobem prezentacji stosowanym w ubiegłych latach. Przedmiotowe przesunięcie powinno być w zasadzie jednym z ostatnich przeprowadzonych w ramach tego instrumentu.

[28] COM(2004)763 z dnia 19 listopada 2004 r. W 2004 r. po raz pierwszy rzeczywiste wypłaty zasadniczo pokrywały się z prognozami przygotowanymi przez Komisję, co spowodowało problemy finansowe dla Państw Członkowskich, które nie uwzględniły w budżecie prognozowanych wkładów, patrz COM(2004)647 z dnia 8 października 2004 r., wniosek dotyczący decyzji Rady określającej wkład finansowy w EFR (trzecia rata za 2004 r.) oraz projekt decyzji Rady nr 13362/02/04 zatwierdzonej przez grupę roboczą AKP w dniu 29 października 2004 r.

[29] Ujemne przeniesienia na CDE i CTA odzwierciedlają potrzebę wprowadzenia środków przejściowych w ramach ósmego EFR w celu zapewnienia ciągłości ich działań do czasu ratyfikacji Umowy z Cotonou.

[30] Kwotę tę należy dodać do kwoty 105 milionów EUR pomocy specjalnej dla Demokratycznej Republiki Konga (decyzja Rady z dnia 21 lipca 2003 r.).

[31] Szczytowa wartość to 365 mln EUR w 2003 r., co było wynikiem stałym wysiłkom mającym na celu zredukowanie wskaźnika RAL (RAL przez wiele lat pozostawał na tym samym poziomie przy różnych projektach i programach).

[32] COM(2004)763 z 19.11.2004.

[33] Większość programowalnych środków już została przeznaczona na zobowiązania przed końcem 2006 r. W związku z powyższym margines bezpieczeństwa wymaga uwzględnienia opóźnień oraz wprowadzenia niezbędnych zmian podczas przeglądu końcowego na początku 2006 r., co umożliwi przeniesienie środków z jednostek osiągających słabe wyniki na jednostki osiągające lepsze wyniki.

[34] Przegląd wyników będzie uzupełniony jakościową oceną wyników w ramach komunikatu w sprawie uruchomienia warunkowego miliarda.

[35] Decyzja Rady nr 2004/289 z dnia 22 marca 2004 r.

[36] Z uwagi na fakt, że instrument inwestycyjny, którym zarządza EBI, jest funduszem odnawialnym, zarezerwowana na jego cele kwota nie będzie objęta klauzulą określającą okres obowiązywania.

[37] Załącznik I ust. 7 protokołu finansowego do Umowy o Partnerstwie AKP-WE i art. 2 ust. 3 Umowy wewnętrznej.

[38] Deklaracja UE w sprawie protokołu finansowego załączona jako deklaracja XVIII do Umowy o Partnerstwie AKP-WE oraz Umowy wewnętrznej.

[39] Artykuł 2 ust. 4 Umowy wewnętrznej.

[40] Artykuł 2 ust. 1 Umowy wewnętrznej.

[41] COM(2004) XXX

[42] Dz.U. L 317 z 15.12.2000, str. 3.

[43] Dz.U. L 317 z 15.12.2000, str. 355.

(prognoza)

2004

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

1996

1995

1994

1993

1992

1991

1990

2.565.000

2.431.000

1.902.490

2.124.490

1.640.390

1.352.290

1.595.440

1.382.260

1.508.780

1.758.070

1.859.930

1.443.240

1.984.090

1.191.300

1.256.630

PŁATNOŚCI

3.185.000

4.127.000

2.114.500

1.920.570

4.006.880

2.958.050

2.606.340

784.350

1.538.110

1.874.270

2.688.670

1.843.040

2.236.450

1.432.600

953.250

DECYZJE

w tys.EUR

5.000.000

4.000.000

3.000.000

2.000.000

1.000.000

(kwoty brutto – wartości nominalne)

Zobowiązania i płatności EFR (1990-2003)