Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające środki dotyczące europejskiego jednolitego rynku łączności elektronicznej i mające na celu zapewnienie łączności na całym kontynencie, zmieniające dyrektywy 2002/20/WE, 2002/21/WE i 2002/22/WE oraz rozporządzenia (WE) nr 1211/2009 i (UE) nr 531/2012 /* COM/2013/0627 final - 2013/0309 (COD) */





UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU 1.1. Cele wniosku W celu przywrócenia konkurencyjności, wspierania innowacji i tworzenia nowych miejsc pracy Europa musi ona wykorzystać nowe źródła wzrostu. Gospodarka światowa zmierza w kierunku gospodarki internetowej i w związku z tym technologie informacyjno-komunikacyjne należy w pełni uznać jako źródło inteligentnego, trwałego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego. Europa nie może sobie pozwolić na rezygnację z korzyści związanych z technologiami łączności, które w ostatnich latach przyczyniły się do wzrostu produktywności o 50 % we wszystkich sektorach, które na każde dwa utracone miejsca pracy tworzą pięć nowych, oraz które są źródłem nowych innowacyjnych usług mogących – przy odpowiednich warunkach rozwoju – szybko osiągnąć skalę globalną. Usunięcie przeszkód wynikających z istniejącego rozdrobnienia ma kluczowe znaczenie dla wyjścia Europy z kryzysu. Znaczenie tych kwestii zostało w pełni potwierdzone w konkluzjach Rady Europejskiej z wiosennego szczytu 2013 r., w których zwrócono się do Komisji o przygotowanie – w terminie do końca października 2013 r. – sprawozdania na temat utrzymujących się przeszkód utrudniających osiągnięcie w pełni funkcjonującego jednolitego rynku cyfrowego oraz o przedstawienie konkretnych środków mających na celu jak najszybsze ustanowienie jednolitego rynku w dziedzinie technologii informacyjnych i telekomunikacyjnych. Ogólnym celem wniosku jest podążanie w kierunku jednolitego rynku łączności elektronicznej, w ramach którego: - obywatele i przedsiębiorstwa mają dostęp do usług łączności elektronicznej niezależnie od tego, gdzie są one świadczone na terytorium Unii, bez ograniczeń transgranicznych oraz bez konieczności ponoszenia nieuzasadnionych kosztów dodatkowych; - przedsiębiorstwa zapewniające sieci łączności elektronicznej i świadczące usługi łączności elektronicznej mogą prowadzić działalność i świadczyć takie usługi niezależnie od tego, gdzie na terytorium UE mają siedzibę, oraz niezależnie od tego, gdzie na terytorium UE znajdują się ich klienci. Osiągnięcie tego ambitnego celu jest ważne samo w sobie, gdyż działania legislacyjne Unii mające na celu liberalizację i integrację tych rynków trwają już ponad 10 lat. Ważne jest również szybkie i zdecydowane wprowadzenie środków niezbędnych do jego realizacji, tak jak przewidziano w niniejszym wniosku, ponieważ część z nich przyniesie efekty dopiero po pewnym czasie od ich przyjęcia. Jednolity rynek łączności elektronicznej umożliwiłby wspieranie konkurencji, inwestycji oraz innowacji w dziedzinie sieci i usług poprzez ułatwianie integracji rynku, transgranicznych inwestycji w sieci i świadczenia usług. Zaproponowane środki powinny doprowadzić do wyższego poziomu konkurencji pod względem jakości infrastruktury i cen, do zwiększenia innowacji i zróżnicowania, w tym pod względem modeli biznesowych, oraz powinny ułatwić planowanie handlowych i technicznych elementów decyzji inwestycyjnych dotyczących wchodzenia na rynki łączności bezprzewodowej lub stacjonarnej lub ekspansji na takich rynkach. Działania te będą zatem stanowić podstawę innych środków, wprowadzanych w celu realizacji ambitnych celów dotyczących dostępu szerokopasmowego, określonych w Europejskiej agendzie cyfrowej, a także dotyczących ustanowienia prawdziwego jednolitego rynku cyfrowego, na którym treści, aplikacje i inne usługi cyfrowe mogą być przedmiotem swobodnego obrotu. Większa konkurencja infrastrukturalna i integracja w całej Unii powinna również doprowadzić do ograniczenia liczby wąskich gardeł, zmniejszając tym samym zapotrzebowanie na regulację ex ante rynków łączności elektronicznej, co spowoduje, że z czasem sektor ten upodobni się do pozostałych sektorów gospodarki podlegających regulacjom horyzontalnym i regułom konkurencji. Wzrastająca dostępność infrastruktury cyfrowej i usług cyfrowych zwiększyłaby z kolei możliwości wyboru dla konsumentów i umożliwiłaby podniesienie jakości usług, a także przyczyniłaby się do zwiększenia spójności terytorialnej i społecznej oraz ułatwienia mobilności w całej Unii, natomiast jeśli chodzi o gospodarkę cyfrową ogółem, sprawniejsze funkcjonowanie sektora łączności elektronicznej w całej Unii powinno zwiększyć możliwości wyboru i podnieść jakość produktów dla przedsiębiorstw, co umożliwi wzrost wydajności związany z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz zmodernizowanych usług publicznych. Celem ostatecznym jest zwiększenie konkurencyjności Europy w gospodarce światowej, której funkcjonowanie i wzrost są w coraz większym stopniu uzależnione od gospodarki cyfrowej. W celu zapewnienia integracji jednolitego rynku konieczne jest rozwiązanie kilku problemów. Po pierwsze, konieczne jest usunięcie niepotrzebnych przeszkód stwarzanych przez przepisy dotyczące udzielania zezwoleń oraz przepisy mające zastosowanie do świadczenia usług, tak aby zezwolenie wydane w jednym państwie członkowskim było ważne we wszystkich państwach członkowskich, oraz aby operatorzy mogli świadczyć usługi na podstawie przepisów gwarantujących jednolite i stabilne stosowanie obowiązków regulacyjnych. Po drugie, konieczne jest zapewnienie większej harmonizacji dostępu do podstawowych produktów poprzez zapewnienie operatorom sieci ruchomych przewidywalnych warunków przydzielania częstotliwości oraz skoordynowanych terminów w zakresie dostępu do widma na potrzeby łączności szerokopasmowej w całej UE oraz poprzez harmonizację sposobów dostępu do europejskich sieci stacjonarnych, tak aby dostawcy usług mieli większą swobodę oferowania swoich usług na całym jednolitym rynku. Po trzecie, należy zagwarantować wspólny wysoki poziom ochrony konsumentów oraz wspólne warunki handlowe w całej Unii, w tym poprzez wprowadzenie środków mających na celu stopniowe wyeliminowanie nadmiernych opłat roamingowych oraz poprzez zapewnienie ochrony dostępu do otwartego internetu. Są to różne problemy, dla których w niniejszym wniosku wprowadzono różne rozwiązania. Wszystkie te rozwiązania mają zasadnicze znaczenie dla procesu podejmowania decyzji handlowych i dokonywania inwestycji w tym sektorze i są korzystne dla klientów, jednak aby uwolnić potencjał jednolitego rynku, należy je wprowadzić równocześnie. Oprócz tych kwestii istotne są również bardziej ogólne wyzwania związane z tworzeniem jednolitego rynku cyfrowego, takie jak np. kwestia przepisów majacych zastosowanie do treści internetowych. Aby Europejczycy mogli korzystać z nowych, innowacyjnych usług wysokiej jakości, konieczne jest przyspieszenie inwestycji w infrastrukturę nowej generacji. Odpowiednie otoczenie regulacyjne w istotny sposób przyczynia się do zapewnienia dynamicznego i konkurencyjnego rynku. Musi ono zapewnić podmiotom gotowym do inwestowania właściwą równowagę między ryzykiem a zyskiem. Ponadto może ono doprowadzić do zakończenia rozproszonego świadczenia usług, tak aby wszystkie sektory i wszyscy użytkownicy w całej UE mogli z nich w pełni czerpać korzyści. Aby przyczynić się do osiągnięcia tych celów, wraz z niniejszym wnioskiem Komisja przyjmuje zalecenie w sprawie jednolitych obowiązków niedyskryminacji i metod kalkulacji kosztów w celu wspierania konkurencji i poprawienia otoczenia dla inwestycji w sieci szerokopasmowe[1]. Zalecenie to będzie wspierać konkurencję i umożliwi zwiększenie inwestycji w sieci o dużej przepustowości poprzez zapewnienie długoterminowej stabilności cen dostępu do sieci miedzianych i zagwarantowanie równego dostępu podmiotom ubiegającym się o dostęp do sieci operatorów zasiedziałych, zapewniając tym samym równe warunki działania, a także poprzez określenie warunków, których spełnienie sprawi, że regulacja cen w odniesieniu do sieci NGA nie będzie już uzasadniona, po to aby przedsiębiorstwa inwestujące w takie sieci miały większą swobodę działania w zakresie stosowania odpowiednich strategii cenowych w celu zapewnienia zwrotu w sytuacji, gdy konkurują ze sobą różne rodzaje infrastruktury, takie jak np. regulowane siedzi miedziane, sieci kablowe na niektórych obszarach oraz, w coraz większym stopniu, sieci łączności ruchomej czwartej generacji. Niniejszy wniosek należy rozpatrywać także w kontekście innych niedawno przedstawionych lub planowanych inicjatyw w tej dziedzinie. Niniejszy wniosek opiera się na głównych dyrektywach z 2002 r. dotyczących zapewniania łączności elektronicznej, zmienionych w 2009 r., i rozszerza je poprzez wprowadzenie bezpośrednio stosowanych przepisów prawnych, które będą mieć zastosowanie w związku z przepisami tych dyrektyw dotyczącymi takich zagadnień jak zezwolenia, przydzielanie widma oraz dostęp do sieci. Niniejszy wniosek przyjmuje się w kontekście wniosku Komisji dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie środków mających na celu zmniejszenie kosztów wdrażania szybkich sieci łączności elektronicznej[2], w którym przyjęto podejście polegające na rozwiązaniu za pomocą jednego instrumentu szeregu różnych kwestii regulacyjnych związanych z elementami kosztów na różnych etapach procesu inwestycji w sieci, które łącznie umożliwiają ograniczenie kosztów budowy sieci szerokopasmowych nawet o 30 %. Niniejszy wniosek przyjmuje się również ze świadomością, że w 2014 r. przeglądowi ma zostać poddane zalecenie Komisji w sprawie właściwych rynków[3], oraz że prace przygotowawcze dotyczące tego przeglądu są bardzo zaawansowane. Szybkie przyjęcie i wprowadzenie w życie tego wniosku może umożliwić ograniczenie liczby lub zakresu rynków podlegających regulacji ex ante w ramach prospektywnej analizy dotyczącej rozwoju konkurencji na jednolitym rynku. 1.2. Kontekst ogólny W dzisiejszym świecie wiele nowych usług i aplikacji cyfrowych przenosi się do środowiska internetowego w ramach jednolitego rynku UE. Dzisiejsze możliwości innowacji i możliwości zapewnienia wzrostu gospodarczego są często związane z gospodarką cyfrową. Dotyczy to prawie wszystkich sektorów gospodarki, począwszy od sektora motoryzacyjnego (samochody podłączone do sieci) i sektora energii (inteligentne sieci), poprzez organy administracji publicznej (e-administracja), aż po sektor ogólnych usług (e-zdrowie). Prowadzenie prawie wszystkich rodzajów działalności gospodarczej, począwszy od małych firm rozpoczynających działalność, a skończywszy na dużych przedsiębiorstwach, wymaga dostępu do najnowocześniejszych usług i infrastruktury. Cały ekosystem gospodarczy uzależniony jest od łączności zapewnianej przez sieci łączności elektronicznej. Obecnie w Europie występuje podział na 28 odrębnych krajowych rynków telekomunikacyjnych, z których każdy charakteryzuje się ograniczoną liczbą podmiotów. W związku z powyższym, jako iż żaden operator nie prowadzi działalności w ponad połowie państw członkowskich, a większość prowadzi działalność w znacznie mniejszej liczbie państw, ogółem ponad 200 operatorów obsługuje rynek obejmujący 510 mln klientów. Przepisy UE dotyczące np. zezwoleń, warunków regulacyjnych, przydzielania widma i ochrony konsumentów są wdrażane na różne sposoby. Ta niejednolita sytuacja stwarza bariery dla wejścia na rynek i zwiększa koszty dla operatorów pragnących świadczyć usługi transgraniczne, utrudniając tym samym ich rozwój. Taki stan rzeczy wyraźnie kontrastuje z sytuacją w USA i w Chinach, które posiadają jednolite rynki obejmujące, odpowiednio, 330 mln i 1,4 mld klientów, obsługiwane przez czterech do pięciu dużych operatorów i funkcjonujące w oparciu o jeden system prawny, jeden system zezwoleń oraz jedną politykę w zakresie widma radiowego. Korzyści skali i nowe możliwości rozwoju mogą zatem poprawić zwrot z inwestycji w szybkie sieci, wspierając przy tym konkurencję i konkurencyjność w skali globalnej. W obrębie UE operatorzy nie mogą z nich jednak korzystać w wystarczającym stopniu. W innych częściach świata realizuje się znaczące działania i inwestycje nakierowane na gospodarkę cyfrową, które przynoszą korzyści zarówno inwestorom, jak i konsumentom, ale w Europie ta modernizacja nie następuje wystarczająco szybko. Jednocześnie ze względu na rozdrobnione rynki krajowe konsumenci maja mniejszy wybór, korzystają z mniej innowacyjnych usług o niższej jakości i wciąż płacą wysokie ceny za połączenia transgraniczne i korzystanie z roamingu w obrębie UE. Oznacza to, że nie mogą oni w pełni korzystać z usług cyfrowych, jakie są obecnie potencjalnie dostępne. W konsekwencji Europa traci możliwość wykorzystania ważnego potencjalnego źródła wzrostu gospodarczego. W świecie, w którym technologie informacyjno-komunikacyjne są wszechobecne, rozdrobnienie rynku łączności elektronicznej ma negatywny wpływ na efektywność i wydajność całej gospodarki. Szacuje się, że niewykorzystany potencjał jednolitego rynku łączności elektronicznej w UE może wynosić nawet 0,9 % PKB, czyli 110 mld EUR rocznie[4]. Same korzyści płynące z funkcjonowania jednolitego rynku biznesowych usług łączności wynoszą prawie 90 mld EUR rocznie[5]. Dobrze rozwinięty rynek telekomunikacyjny stanowi podstawę funkcjonowania całej gospodarki cyfrowej, której dynamika przekłada się na stały wzrost zatrudnienia. Skalę i rozmach tej branży potwierdza fakt, iż w UE pracuje ponad 4 mln specjalistów z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnych i mimo recesji ich liczba cały czas rośnie. W szerszym kontekście gospodarczym zwiększenie inwestycji w technologie informacyjne i komunikacyjne, poprawa umiejętności cyfrowych pracowników oraz reforma warunków dla gospodarki internetowej mogą przyczynić się do wzrostu PKB o dodatkowe 5 % do 2020 r. [6] oraz do utworzenia 3,8 mln miejsc pracy[7]. Bariery na rynku łączności elektronicznej utrudniają uzyskanie korzyści z ogólnoeuropejskich usług, takich jak lepsza jakość, korzyści skali, zwiększenie inwestycji, wzrost efektywności i silniejsza pozycja negocjacyjna. Ma to niekorzystny wpływ na szerszy ekosystem cyfrowy, w tym na unijnych producentów sprzętu oraz dostawców treści i aplikacji, oraz dotyczy to wszystkich podmiotów – od przedsiębiorstw rozpoczynających działalność aż po organy administracji rządowej. Bariery te mają również wpływ na takie sektory gospodarki, jak bankowość, przemysł motoryzacyjny, logistyka, handel detaliczny, służba zdrowia, energia i transport, w których wykorzystuje się usługi łączności w celu zwiększenia wydajności, na przykład poprzez wykorzystywanie chmur obliczeniowych, usług M2M, a także poprzez zintegrowane świadczenie usług. 1.3. Kontekst polityczny Tę istotną rolę technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz połączalności sieci zasygnalizowano już w Europejskiej agendzie cyfrowej, która jest jedną z inicjatyw przewodnich realizowanych w ramach unijnej strategii „Europa 2020”. Określono w niej szereg inicjatyw ukierunkowanych na promowanie inwestycji, zwiększenie konkurencji i ograniczenie kosztów budowy szybkich sieci, w celu zapewnienia wszystkim Europejczykom dostępu do szybkich łączy szerokopasmowych. Komisja utworzyła również wielką koalicję na rzecz miejsc pracy w sektorze cyfrowym w celu wykorzystania potencjału tego sektora pod względem zwiększenia zatrudnienia. Komisja realizuje również inicjatywy mające na celu utworzenie jednolitego rynku cyfrowego, a także wspieranie tworzenia treści internetowych, w tym handlu elektronicznego i administracji elektronicznej. Komisja przedstawiła również wniosek dotyczący zmiany unijnego rozporządzenia w sprawie ochrony danych, którego celem jest zapewnienie ochrony prywatności obywateli przy jednoczesnym ułatwianiu innowacji oraz działalności gospodarczej w ramach jednolitego rynku, a także przedstawiła strategię na rzecz bezpieczeństwa cybernetycznego i ochrony krytycznej infrastruktury teleinformatycznej i sieci w UE, obejmującą m.in. projekt dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji[8], która w znaczącym stopniu zwiększy zaufanie obywateli i konsumentów do środowiska internetowego. Podążanie w kierunku jednolitego rynku łączności elektronicznej wzmocniłoby ekosystem jednolitego rynku cyfrowego. Taki rynek oznaczałby nie tylko nowoczesną infrastrukturę, ale również innowacyjne i bezpieczne usługi cyfrowe. W obliczu tej sytuacji na wiosennym szczycie Rady Europejskiej w 2013 r. podkreślono znaczenie jednolitego rynku cyfrowego dla wzrostu gospodarczego i wezwano Komisję do przedstawienia, jeszcze przed październikowym posiedzeniem Rady Europejskiej, konkretnych środków mających na celu jak najszybsze ustanowienie jednolitego rynku w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych. Niniejszy wniosek, wraz z zaleceniem Komisji w sprawie jednolitych obowiązków niedyskryminacji i metod kalkulacji kosztów w celu promowania konkurencji i poprawienia otoczenia dla inwestycji w sieci szerokopasmowe, zawiera zestaw wyważonych działań mających na celu podążanie w kierunku jednolitego rynku usług telekomunikacyjnych i wspieranie inwestycji. 2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENA SKUTKÓW 2.1. Opinie zainteresowanych stron Ze względu na fakt, iż na wiosennym szczycie Rady Europejskiej stwierdzono w konkluzjach potrzebę przedstawienia konkretnych propozycji jeszcze przed szczytem zaplanowanym na październik, konsultacje społeczne musiały zostać przeprowadzone w ramach bardzo napiętego harmonogramu działań. Oprócz formalnych konsultacji i spotkań konsultacyjnych Komisja przeprowadziła zakrojone na dużą skalę rozmowy z szerokim gronem organizacji zrzeszających zainteresowane podmioty w celu oceny ogólnego stanu rynku łączności elektronicznej i w celu omówienia sposobu utworzenia jednolitego rynku. Komisja odbyła spotkania z zainteresowanymi stronami reprezentującymi wszystkie sektory branży, organizacje konsumenckie, społeczeństwo obywatelskie oraz krajowe organy regulacyjne i rządy, a także otrzymała od nich odpowiedzi na konsultacje. Ponadto Komisja zorganizowała kilka spotkań konsultacyjnych, na których obecni byli przedstawiciele zainteresowanych stron reprezentujących wszystkie sektory branży, konsumentów oraz społeczeństwo obywatelskie[9]. Konsultacje te wykazały, że znaczna większość zainteresowanych stron podziela zdanie Komisji na temat przedmiotowego problemu oraz uznaje, że konieczne jest pilne podjęcie działań. Ponadto przeprowadzono rozmowy w Parlamencie Europejskim i w Radzie Ministrów (Rada ds. Transportu, Telekomunikacji i Energii). W Radzie większość delegacji była zgodna co do istoty problemu i konieczności podjęcia działań mających na celu podążanie w kierunku jednolitego rynku w celu zapewnienia ochrony lub zwiększenia konkurencji i wyboru dla konsumentów, rozwiązania kwestii neutralności sieci i roamingu oraz uniknięcia arbitrażu regulacyjnego, przy jednoczesnym zapewnieniu większej spójności regulacyjnej, w tym w zakresie zarządzania widmem radiowym, oraz przy ograniczeniu nadmiernej centralizacji uprawnień. Podczas rozmów w Parlamencie Europejskim wyrażono silne poparcie dla ogólnych założeń przedstawionych w propozycjach Komisji i zwrócono uwagę w szczególności na pilną potrzebę wyeliminowania opłat za roaming w ramach jednolitego rynku łączności elektronicznej, a także na potrzebę zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów i jasnych przepisów dotyczących neutralności sieci. 2.2. Wiedza specjalistyczna W 2012 r. ukończono obszerne badanie pod nazwą „Kroki w kierunku rzeczywistego wewnętrznego rynku łączności elektronicznej w okresie do 2020 r.”, znane również pod nazwą „koszty braku wspólnych działań na poziomie europejskim w dziedzinie telekomunikacji”[10]. W ramach tego badania oceniono stan jednolitego rynku łączności elektronicznej w UE oraz oszacowano gospodarczy potencjał jednolitego rynku. Komisja wykorzystała również wiele innych źródeł informacji, takich jak np. coroczna tabela wyników agendy cyfrowej oraz analizy ekonomiczne wykonane przez DG ECFIN, na przykład na temat fragmentacji rynku telekomunikacyjnego w Europie[11]. Stosowanie unijnego mechanizmu konsultacji określonego w ramach regulacyjnych wykazało również, że przy regulowaniu właściwych rynków krajowe organy regulacyjne stosują niespójne praktyki. Ponadto w kontekście programu dotyczącego polityki w zakresie widma radiowego Komisja odnotowała znaczny brak spójności pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi w zakresie udzielania zezwoleń i udostępniania pasm widma na potrzeby zastosowań neutralnych technologicznie, zwłaszcza jeśli chodzi o powiązane warunki i terminy. 2.3. Ocena skutków rozporządzenia będącego przedmiotem wniosku Zgodnie ze swoją polityką dążenia do lepszych uregulowań prawnych służby Komisji przeprowadziły ocenę skutków innych możliwych wariantów działania. Główne przyczyny rozdrobnienia regulacyjnego są powiązane z głównymi wymogami sektorowymi dotyczącymi zapewniania łączności elektronicznej, które podlegają przepisom UE (uzyskiwanie zezwoleń, dostęp do produktów stacjonarnych i bezprzewodowych, przestrzeganie przepisów dotyczących ochrony dla użytkowników końcowych). Ponieważ każdy z tych elementów ma odrębne właściwości, rozwiązania kwestii rozdrobnienia również muszą być bardzo różne, niemniej jednak wszystkie one są niezbędne, aby usunąć główne przeszkody na drodze do zintegrowanego dostarczania sieci łączności elektronicznej i świadczenia usług łączności elektronicznej w Unii. W szczególności ocenę rozwiązań przeprowadzono odpowiednio w odniesieniu do a) barier wynikających z krajowych systemów udzielania zezwoleń i braku spójności między podejściami regulacyjnymi przyjmowanymi przez krajowe organy regulacyjne; b) braku koordynacji w zakresie przydziału widma i warunków jego użytkowania, a także w odniesieniu do braku pewności prawa co do dostępności częstotliwości; c) braku produktów hurtowych, które umożliwiają świadczenie usług z wykorzystaniem sieci innego operatora przy zachowaniu spójnych poziomów interoperacyjności usług, w ramach środków naprawczych lub wzajemnych negocjacji; d) rozdrobnienia w zakresie przepisów dotyczących ochrony konsumentów, które prowadzi do różnic w poziomie ochrony konsumentów oraz rozbieżnych warunków handlowych, w tym w odniesieniu do wysokich kosztów roamingu i połączeń międzynarodowych, jak również w odniesieniu do blokowania lub ograniczania usług. Aby wyeliminować powyższe przyczyny rozdrobnienia, do dalszej analizy wybrano trzy warianty działania. Pierwszy wariant polegał na pozostawieniu ram regulacyjnych dotyczących łączności elektronicznej w niezmienionej postaci. Drugi wariant zakładał wprowadzenie jednego instrumentu prawnego (rozporządzenia) dostosowującego ramy prawne jedynie tam, gdzie jest to niezbędne dla jednolitego rynku łączności elektronicznej w UE, w oparciu o zwiększoną koordynację na szczeblu UE. Trzeci wariant obejmował główne elementy drugiego wariantu, lecz zakładał zastąpienie obecnej struktury zarządzania przez jednego unijnego regulatora w celu osiągnięcia pełnej koordynacji regulacyjnej. Każdy wariant działania oceniono pod kątem skuteczności w realizacji celów polityki, ze szczególnym uwzględnieniem kosztów i korzyści dla popytu i podaży, w tym wpływu na strukturę unijnego sektora łączności elektronicznej, gospodarkę, tworzenie miejsc pracy, nadwyżkę konsumenta i środowisko. W sprawozdaniu z oceny skutków stwierdzono, że najlepszym dostępnym wariantem jest wariant drugi. Po pierwsze, ustanowienie jednolitego europejskiego zezwolenia ma na celu zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla europejskich operatorów i zapewnienie spójności uregulowań, które mają wobec nich zastosowanie. Koordynacja wykorzystania widma radiowego w ramach jednolitego rynku zapewni zsynchronizowaną dostępność częstotliwości i wprowadzenie jednolitych warunków ich użytkowania w całej Europie, zapewniając tym samym efektywne wykorzystanie tego zasobu. Jednocześnie przyczyni się to do utworzenia przewidywalnego otoczenia dla inwestycji w szybkie sieci, zapewniając tym samym ich szeroki zasięg terytorialny, co również leży w długoterminowym interesie użytkowników końcowych. Dostępność ujednoliconych produktów hurtowego dostępu na poziomie UE – jako potencjalny środek naprawczy mający na celu neutralizację znaczącej pozycji rynkowej – umożliwi operatorom sieci stacjonarnych świadczenie usług łączności klientom w całej Unii, zapewniając przy tym wysoką jakość usług. Oczekuje się, że dostępność takich produktów będzie mieć pozytywny wpływ na inwestycje, zwłaszcza ponad granicami państw członkowskich, ułatwiając przedsiębiorstwom wchodzenie na nowe rynki, na których jest popyt ze strony klientów, i umożliwiając im korzystanie w tym celu z produktów dostępu wysokiej jakości, co powinno zwiększyć konkurencję i zmusić operatorów do wzbogacania ofert poprzez inwestycje w infrastrukturę i usługi. Wspólne przepisy dotyczące jakości usług zapewnią użytkownikom swobodę dostępu do dowolnych usług i aplikacji w całej Unii, na podstawie jasnych warunków umownych, oraz będą zapobiegać sytuacjom, w których dostęp do internetu jest nadmiernie ograniczany lub blokowany. Równocześnie zapewnią one możliwość nabywania usług specjalistycznych do celów dostarczania określonych treści, aplikacji i usług o podwyższonej jakości. Większa przejrzystość oraz prawa zagwarantowane w umowach zapewnią konsumentom niezawodne usługi wysokiej jakości oraz umożliwią zwiększenie konkurencyjnej dynamiki rynku. Ponadto środki mające na celu wyeliminowanie nieuzasadnionych różnic w cenach między połączeniami krajowymi a połączeniami wewnątrzunijnym oraz środki, które ułatwiają świadczenie usług roamingu po cenach usług krajowych dzięki umowom roamingowym mają na celu zniesienie nieuzasadnionych dodatkowych kosztów transgranicznych usług łączności elektronicznej. Podsumowując, wariant ten zwiększy przewidywalność oraz przejrzystość prawa w sposób najbardziej skuteczny i najszybszy. Większą spójność powinny zapewnić w szczególności większe możliwości wchodzenia przedsiębiorstw na rynki, bardziej ujednolicone warunki prowadzenia działalności (dostęp do produktów, przepisy dotyczące konsumentów), jak również korzyści skali wynikające z elastyczności cen dla klientów lub presji konkurencyjnej. Silniejsza presja konkurencyjna, prowadząca do większego zróżnicowania ofert, a także większe korzyści skali, większa przewidywalność regulacyjna oraz lepsze warunki dla szerokiego wprowadzania innowacyjnych usług powinny w odpowiednim czasie poprawić środowisko inwestycyjne. Mimo iż oczekuje się, że propozycje te będą mieć pozytywny wpływ na tworzenie miejsc pracy, na obecnym etapie trudno jest szczegółowo ocenić skutki społeczne i wpływ na zatrudnienie. Komisja zwróci szczególną uwagę na ten aspekt podczas monitorowania i oceny przedmiotowych przepisów. W porównaniu z wariantem preferowanym, w przypadku wariantu 1 (stosowanie obowiązujących ram regulacyjnych) i wariantu 3 (całkowita zmiana systemu regulacyjnego w odniesieniu do usług paneuropejskich) osiągnięcie pożądanych wyników trwałoby od 3 do 5 dłużej i utracono by potencjalną możliwość zwiększenia PKB o 3,7 % w latach 2015–2020. Ponadto wariant ten najszybciej przyniesie oczekiwane efekty i zapewni osiągnięcie konkretnych celów, przynosząc tym samym największe korzyści gospodarcze i społeczne spośród wszystkich analizowanych wariantów. Rada ds. Ocen Skutków przedstawiła opinię na temat projektu oceny skutków w dniu 6 września 2013 r. Sprawozdanie oraz jego streszczenie opublikowano wraz z niniejszym wnioskiem. 3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU 3.1. Podstawa prawna Podstawą wniosku jest art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, ponieważ dotyczy on rynku wewnętrznego łączności elektronicznej oraz jego funkcjonowania. 3.2. Zasada pomocniczości Obecne ramy regulacyjne nie umożliwiają całkowitego osiągnięcia celu, jakim jest ustanowienie jednolitego rynku łączności elektronicznej. Różnice w przepisach krajowych, które są wprawdzie zgodne z obowiązującymi unijnymi ramami regulacyjnymi, tworzą jednak przeszkody dla działalności i nabywania usług ponad granicami, ograniczając w ten sposób gwarantowaną przez unijne prawo swobodę świadczenia usług łączności elektronicznej. Ma to bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Państwa członkowskie nie mają ani uprawnień, ani motywacji do zmiany istniejącego otoczenia regulacyjnego. W celu wyeliminowania przyczyn leżących u podstaw tego problemu konieczne jest podjęcie działań na poziomie UE. Po pierwsze, obecny problem rozdrobnienia wynikający z krajowego charakteru systemów udzielania ogólnych zezwoleń zostaje rozwiązany poprzez wprowadzenie jednolitego zezwolenia unijnego. Jednolity unijny mechanizm udzielania zezwoleń w połączeniu z mechanizmem kontroli sprawowanej przez państwo siedziby dostawcy w przypadku cofnięcia lub zawieszenia zezwolenia ułatwi rejestrację operatorów unijnych oraz koordynację najpoważniejszych środków egzekwowania przepisów, które mają do nich zastosowanie. Wniosek zapewnia takim przedsiębiorstwom większą spójność regulacyjną i przewidywalność poprzez przyznanie Komisji uprawnień, na mocy których może ona zobowiązać krajowe organy regulacyjne do wycofania zaproponowanych środków naprawczych, które byłyby niezgodne z prawem UE. Wniosek doprowadzi do zapewnienia znacznie większej konwergencji w odniesieniu do regulowanych warunków dostępu do produktów stacjonarnych i bezprzewodowych, które ułatwiają świadczenie usług ogólnoeuropejskich. Pełna harmonizacja praw użytkowników końcowych zapewnia, że obywatele i usługodawcy w całej UE mają podobne prawa i obowiązki, w szczególności mają oni możliwość wprowadzania na rynek i nabywania usług w innych państwach członkowskich na takich samych warunkach. Zasada pomocniczości jest przestrzegana, ponieważ interwencja UE będzie ograniczona w zakresie do działań niezbędnych do usunięcia określonych barier na rynku wewnętrznym. Po pierwsze, jednolite zezwolenie unijne jest dostępne dla operatorów, którzy zamierzają prowadzić działalność na terenie całej UE, a obowiązki regulacyjne nieodłącznie związane z miejscem, w którym zlokalizowana jest sieć lub w którym świadczona jest usługa, pozostają w gestii krajowego organu regulacyjnego tego państwa członkowskiego. Dochody uzyskane z przydziału widma pozostaną w danym państwie członkowskim, a bardziej szczegółowe zasady regulacyjne dotyczące użytkowania widma, które stanowią uzupełnienie ambitnych celów określonych w ramach regulacyjnych UE, wciąż pozostawiają państwom członkowskim dużą swobodę podejmowania decyzji dotyczących bardziej szczegółowych kwestii. Analogicznie, procedura przewidująca zgłaszanie Komisji środków dotyczących widma polega na ocenie zgodności prawnej, a nie na zastąpieniu dyskrecjonalnych uprawnień państw członkowskich uprawnieniami Komisji, i podlega dodatkowym zabezpieczeniom, takim jak np. procedura sprawdzająca w ramach procedury komitetowej. Rozszerzenie systemu udzielania ogólnych zezwoleń na przypadki stosowania punktów dostępu bezprzewodowego o bliskim zasięgu ograniczone jest do zastosowań o niskiej mocy niepowodujących zakłóceń, które będą ściśle określone w środkach wykonawczych. Ponadto wprowadzenie europejskich produktów dostępu wirtualnego pozostaje w gestii krajowego organu regulacyjnego państwa członkowskiego, w którym umiejscowiona jest sieć, po przeprowadzeniu analizy rynku w oparciu o obecne ramy prawne; jednocześnie harmonizacja produktów dostępu wirtualnego opiera się na takim samym mechanizmie jak w przypadku fizycznych produktów dostępu hurtowego, przewidzianym już w ramach istniejących ramach prawnych. 3.3. Proporcjonalność Działanie UE jest ograniczone do tego, co jest konieczne do osiągnięcia wyznaczonych celów. Głównym celem proponowanych środków będzie usunięcie wyraźnych przeszkód utrudniających funkcjonowanie jednolitego rynku, przy jednoczesnym ograniczeniu do minimum niezbędnych zmian w obowiązujących ramach regulacyjnych mających na celu stworzenie warunków dla rozwoju nowych transgranicznych rynków łączności elektronicznej na poziomie UE. W ten sposób możliwa będzie realizacja podwójnego celu dotyczącego jednolitego rynku, tzn. możliwe będzie zapewnienie swobody świadczenia usług łączności elektronicznej i swobody korzystania z nich. Równocześnie, poprzez pozostawienie istniejących ram regulacyjnych w znacznym stopniu w niezmienionej postaci, w tym jeśli chodzi o metody sprawowania nadzoru nad rynkami przez krajowe organy regulacyjne, proponowane działanie nie spowoduje zakłóceń w działalności operatorów, którzy zdecydują się na prowadzenie działalności tylko na poziomie krajowym lub lokalnym. Ponadto rozwój nowych rynków transgranicznych powinien odbywać się zgodnie z polityką dążenia do lepszych uregulowań prawnych, tzn. działania regulacyjne powinny być stopniowo ograniczane, jeżeli rynki staną się konkurencyjne w ramach bardziej zintegrowanego rynku europejskiego, ale powinny podlegać nadzorowi ze strony krajowych organów regulacyjnych i kontroli ex post w zakresie konkurencji. Taka strategia jest korzystna ze względu na to, że krajowe organy regulacyjne byłyby również w stanie najlepiej uwzględnić specyfikę krajową podczas (i) regulowania dostępu do infrastruktury fizycznej, która ze względu na swój charakter jest geograficznie ograniczona do poziomu krajowego lub regionalnego; oraz (ii) rozwiązywania problemów zgłaszanych przez konsumentów w kontekście krajowym (w szczególności w ich własnym języku). W związku z powyższym proponowane działania nie będą obejmować istotnych zmian w dziedzinie zarządzania ani nie będą przenosić uprawnień na poziom europejski, np. poprzez ustanowienie regulatora unijnego lub wprowadzenie ogólnoeuropejskiego systemu udzielania zezwoleń na korzystanie z widma. Proponowane rozwiązania umożliwią odpowiednim zainteresowanym stronom wykorzystanie synergii dużego jednolitego rynku i zwiększenie efektywności ich działalności i inwestycji w najbardziej skuteczny i najszybszy sposób. Jednocześnie wniosek gwarantuje operatorom, którzy zdecydują się na świadczenie usług w jednym państwie członkowskim, ciągłość aktualnie obowiązujących przepisów przy jednoczesnym wprowadzeniu lepszych i bardziej przejrzystych przepisów dotyczących praw użytkowników końcowych oraz bardziej przewidywalnego otoczenia dotyczącego dostępu do widma oraz do wysokiej jakości produktów dostępu do sieci stacjonarnych. 3.4. Prawa podstawowe Analizie poddano również wpływ wniosku na prawa podstawowe, takie jak wolność wypowiedzi i informacji, wolność prowadzenia działalności gospodarczej, prawo do niedyskryminacji, ochrona konsumentów i ochrona danych osobowych. W szczególności rozporządzenie zapewni ochronę dostępu do otwartego internetu; ponadto określa ono wysokie standardy dotyczące w pełni zharmonizowanych praw użytkowników końcowych, zwiększa swobodę działalności gospodarczej w skali europejskiej i z biegiem czasu powinno doprowadzić do zmniejszenia liczby uregulowań sektorowych. 3.5. Wybór instrumentu Komisja proponuje przyjęcie rozporządzenia, ponieważ instrument ten gwarantuje usunięcie barier na jednolitym rynku poprzez uzupełnienie obowiązujących ram regulacyjnych w zakresie łączności elektronicznej. Rozporządzenie przewiduje wprowadzenie konkretnych, bezpośrednio stosowanych praw i obowiązków dostawców i użytkowników końcowych; ponadto zawiera ono również mechanizmy koordynacji w odniesieniu do niektórych produktów na poziomie europejskim, tak aby ułatwić świadczenie usług łączności elektronicznej ponad granicami. Wybór rozporządzenia jako instrumentu jest ważny na przykład w takich dziedzinach jak otwarty internet i zarządzanie ruchem, w przypadku których prawdziwie wspólne podejście jest niezbędne, aby już na samym początku zapobiec widocznym obecnie tendencjom do przyjmowania rozbieżnych rozwiązań krajowych, oraz aby umożliwić zarówno zintegrowane zarządzanie siecią, jak również rozwój treści, aplikacji i usług internetowych, które będą udostępniane w jednolity sposób w całej Unii. 3.6. Struktura wniosku oraz główne prawa i obowiązki Przepisy ogólne (rozdział I, art. 1 i 2) Rozdział 1 zawiera przepisy ogólne, w tym również odpowiednie definicje. Ustanawia się w nim zasady regulacyjne, zgodnie z którymi działają właściwe organy regulacyjne podczas stosowania przepisów niniejszego rozporządzenia w powiązaniu z przepisami obowiązujących ram regulacyjnych. Jednolite zezwolenie unijne (rozdział II, art. 3– 7) Operatorzy pragnący świadczyć usługi w kilku państwach członkowskich muszą obecnie posiadać zezwolenia wydane w każdym z tych państw. Rozporządzenie wprowadza jednolite zezwolenie unijne oparte na systemie jednego zgłoszenia w państwie członkowskim, w którym znajduje się główna siedziba europejskiego dostawcy łączności elektronicznej (w państwie siedziby dostawcy) i określa warunki, które mają do niego zastosowanie. Cofnięcie lub zawieszenie jednolitego zezwolenia unijnego podlega kontroli sprawowanej przez państwo siedziby dostawcy. Posiadacze jednolitego zezwolenia unijnego mają prawo do równego traktowania regulacyjnego w podobnych sytuacjach w poszczególnych państwach członkowskich i między nimi, a nowi operatorzy wchodzący na rynek oraz mniejsi operatorzy prowadzący działalność transgraniczną są zwolnieni z opłat administracyjnych i wkładów na rzecz finansowania usługi powszechnej w państwach członkowskich innych niż państwo siedziby dostawcy (w państwach przyjmujących). Posiadacze jednolitego zezwolenia unijnego będą świadczyć usługi w całej Europie w oparciu o bardziej jednolite stosowanie obowiązków regulacyjnych. Jednolite zezwolenie unijne zmniejszy przez to liczbę niepotrzebnych barier administracyjnych i zagwarantuje europejskim dostawcom bardziej spójne prawa i obowiązki umożliwiające prowadzenie działalności w całej UE oraz osiągnięcie większej skali. Produkty europejskie (rozdział III) Sekcja 1 (art. 8–16): W dzisiejszej Europie operatorzy sieci łączności ruchomej działają w środowisku, w którym brakuje niezbędnej przewidywalności dotyczącej dostępności widma w całej UE, oraz muszą sobie radzić z odmiennymi warunkami dotyczącymi przydzielania częstotliwości. Utrudnia to planowanie długoterminowe i inwestowanie ponad granicami, a co za tym idzie – osiągnięcie większej skali. Tego rodzaju niejednolita sytuacja oznacza, że producenci urządzeń projektują produkty z myślą o innych rynkach, które charakteryzują się większą skalą i większymi perspektywami wzrostu. Aby położyć kres tej niekorzystnej sytuacji, należy zapewnić harmonizację dostępnych zasobów częstotliwości poprzez: · określenie wspólnych zasad regulacyjnych mających zastosowanie do państw członkowskich przy określaniu warunków dotyczących użytkowania częstotliwości radiowych, które są zharmonizowane na potrzeby bezprzewodowej łączności szerokopasmowej; · upoważnienie Komisji do przyjmowania aktów wykonawczych w celu zharmonizowania dostępności widma, terminów przydzielania częstotliwości i okresów obowiązywania praw do użytkowania częstotliwości; · wprowadzenie mechanizmu konsultacji umożliwiającego Komisji dokonywanie przeglądu projektów krajowych środków dotyczących przydziału i wykorzystania widma; · uproszczenie warunków wprowadzania i świadczenia bezprzewodowego dostępu szerokopasmowego o niskiej mocy („Wi-Fi”, nadajniki o małej mocy) w celu zwiększenia konkurencji i zmniejszenia obciążenia sieci. Sekcja 2 (art. 17–20) Zharmonizowany, wysokiej jakości wirtualny dostęp do sieci stacjonarnych ułatwi wchodzenie na rynek i świadczenie usług transgranicznych zarówno użytkownikom końcowym, jak i przedsiębiorstwom, a także będzie sprzyjał konkurencji i inwestycjom. Obecnie produkty wirtualnego dostępu do sieci stacjonarnych definiowane są na wiele sposobów w całej UE. Wirtualny dostęp do sieci stacjonarnych w celu świadczenia usług transgranicznych zostaje zharmonizowany poprzez: · określenie wspólnych cech produktów wirtualnego dostępu szerokopasmowego zharmonizowanych na poziomie UE (wirtualne uwolnienie pętli, dostęp do strumienia bitów na poziomie IP i dzierżawa odcinków zakończeń łączy), w sytuacji gdy do ich zapewnienia zobowiązani są operatorzy o znaczącej pozycji rynkowej; · w związku z tym krajowe organy regulacyjne mają obowiązek uwzględnienia wprowadzenia takich zharmonizowanych produktów dostępu podczas wprowadzania środków regulacyjnych, z należytym uwzględnieniem istniejącej konkurencji infrastrukturalnej, bieżących inwestycji oraz nadrzędnego wymogu zapewnienia proporcjonalności. Ponadto wniosek odzwierciedla praktykę decyzyjną w przepisie łączącym możliwość nałożenia obowiązków kontroli cen hurtowych na sieci NGA z presją konkurencyjną ze strony infrastruktury alternatywnej, skutecznymi gwarancjami zapewnienia niedyskryminacyjnego dostępu i poziomem konkurencji na rynku detalicznym pod względem cen, wyboru i jakości; · przyznanie dostawcom łączności elektronicznej prawa do oferowania zharmonizowanych produktów łączności elektronicznej o zapewnionej jakości usług i do uzyskiwania dostępu do tych produktów na rozsądnych warunkach, tak aby umożliwić świadczenie nowych rodzajów usług internetowych. Prawa użytkowników końcowych (rozdział IV, art. 21-29) W Europie zarówno dostawcy łączności elektronicznej, jak i użytkownicy końcowi mają do czynienia z niespójnością przepisów dotyczących praw użytkowników końcowych, co prowadzi do nierównego poziomu ochrony oraz do sytuacji, w której należy przestrzegać dużej liczby odmiennych przepisów obowiązujących w poszczególnych państwach członkowskich. Rozdrobnienie to jest kosztowne dla operatorów i niezadowalające dla użytkowników końcowych, utrudnia świadczenie usług transgranicznych i ma negatywny wpływ na gotowość użytkowników końcowych do korzystania z nich. W celu zapewnienia odpowiedniego poziomu ochrony konsumentów w całej UE przepisy określające prawa użytkowników końcowych zostają zharmonizowane, w tym poprzez zapewnienie: – niedyskryminacji między niektórymi krajowymi i wewnątrzunijnym (międzynarodowymi) rodzajami łączności, chyba że różnice są obiektywnie uzasadnione; – obowiązkowych informacji udzielanych przed zawarciem umowy i podawanych w umowie; – zwiększonej przejrzystości i mechanizmów zapobiegających „szokująco wysokim rachunkom”; – prawa do wypowiedzenia umowy po upływie sześciu miesięcy bez ponoszenia kosztów (z wyłączeniem wartości rezydualnej subsydiowanego sprzętu lub innych promocji); – nałożenia na dostawców usług obowiązku zapewnienia nieograniczonej łączności ze wszystkimi treściami, aplikacjami lub usługami, które są dostępne dla użytkowników końcowych – znanego także jako neutralność sieci, przy jednoczesnej regulacji stosowania środków zarządzania ruchem przez operatorów w odniesieniu do ogólnego dostępu do internetu. Jednocześnie doprecyzowano ramy prawne dla usług specjalistycznych o podwyższonej jakości. Ułatwienie zmiany dostawcy (rozdział V, art. 30) Ulepszone przepisy dotyczące zmiany dostawcy wspierają wchodzenie na rynek i sprzyjają konkurencji między dostawcami łączności elektronicznej, a także umożliwiają użytkownikom końcowym łatwiejsze przejście do dostawcy, który najlepiej spełnia ich konkretne potrzeby. Wprowadza się zharmonizowane zasady mające zastosowanie do procedur zmiany dostawcy, takie jak orientacja kosztowa, procedura prowadzona przez dostawcę przejmującego, automatyczne zakończenie umowy z dotychczasowym dostawcą. Przepisy organizacyjne i przepisy końcowe (rozdział VI, art. 31– 40) Rozdział ten zawiera pierwsze ogólne przepisy dotyczące uprawnień właściwych organów krajowych do nakładania kar oraz przepisy dotyczące uprawnień Komisji do przyjmowania aktów delegowanych i wykonawczych. W rozdziale tym przedstawiono również zmiany, które należy wprowadzić w dyrektywach ramowych, jak również w rozporządzeniu w sprawie roamingu i w rozporządzeniu w sprawie BEREC. W szczególności, jeśli chodzi o regulację rynku ex ante, a także mając na uwadze, że każdy krajowy organ regulacyjny wciąż odpowiada za swoje (krajowe) rynki, zmiany mają na celu zapewnienie większej spójności i stabilności w całej UE w odniesieniu do oceny rynków przez krajowe organy regulacyjne i w odniesieniu do nakładania obowiązków regulacyjnych na posiadaczy jednolitego zezwolenia unijnego, w celu uniknięcia przypadków, w których w każdym państwie członkowskim, w którym są oni obecni, nakłada się na nich różne obowiązki w związku z tą samą nieprawidłowością w funkcjonowaniu rynku. W tym celu przepisy przewidują przyznanie Komisji uprawnień do zażądania wycofania środków naprawczych nałożonych na przedsiębiorstwa posiadające jednolite zezwolenie unijne, a także zapewniają pewność prawa w odniesieniu do kryteriów dotyczących określania rynków podlegających takim środkom naprawczym ex ante, uwzględniając również presję konkurencyjną ze strony równoważnych usług świadczonych przez operatorów serwisów OTT (ang. over-the-top). Mimo iż rozporządzenie w sprawie roamingu (III) i przewidziane w nim środki strukturalne zapewnią większą konkurencję na rynku, nie oczekuje się, że wystarczy to do stworzenia sytuacji, w której klienci mogą bez zastanowienia powielać krajowe zachowania konsumpcyjne podczas pobytu za granicą, a tym samym do wyeliminowania nadmiernych opłat za roaming w Europie. Dlatego też art. 37, który opiera się na rozporządzeniu w sprawie roamingu, stwarza zachęty dla operatorów do świadczenia usług roamingu po cenach usług krajowych. Wniosek wprowadza dobrowolny mechanizm, zgodnie z którym operatorzy sieci łączności ruchomej mogą zawierać dwustronne lub wielostronne umowy roamingowe umożliwiające im internalizację hurtowych kosztów roamingu i stopniowe wprowadzanie – do lipca 2016 r. – usług roamingu po cenach krajowych, przy ograniczeniu ryzyka arbitrażu cenowego. Umowy roamingowe tego rodzaju nie są nowością na rynku. Istnieją już umowy roamingowe, które umożliwiają korzystającym z nich operatorom (z zastrzeżeniem zgodności z prawem konkurencji) osiągnięcie korzyści skali w zakresie świadczenia usług roamingowych pomiędzy umawiającymi się stronami. We wniosku wprowadza się jednak wymóg zgłaszania takich umów w celu zwiększenia ich przejrzystości. Dobrowolne wprowadzenie proponowanego systemu ma spowodować przekazanie takich korzyści skali konsumentom poprzez świadczenie usług roamingu po cenach krajowych, na warunkach gwarantujących, że system ten obejmuje roaming w całej Unii oraz że w odpowiednim czasie z takich ofert korzystać będą mogli konsumenci w całej Unii. Równocześnie wniosek zapewnia niezbędną równowagę umożliwiającą operatorom dostosowanie swoich ofert detalicznych oraz stopniowe zapewnienie wszystkim swoim klientom możliwości korzystania z takich ofert. Bez dwustronnych lub wielostronnych umów roamingowych trudno jest sobie wyobrazić sytuację, w której w przewidzianych ramach czasowych operator byłby w stanie indywidualnie świadczyć usługi roamingu po cenach krajowych w całej Unii. Ponadto konieczne są zmiany w rozporządzeniu w sprawie BEREC, aby zapewnić większą stabilność tego organu i umożliwić mu odgrywanie bardziej strategicznej roli, w szczególności poprzez mianowanie na okres trzech lat profesjonalnego przewodniczącego. 4. WPŁYW NA BUDŻET Rozporządzenie będące przedmiotem wniosku nie ma wpływu na budżet Unii. W szczególności propozycja dotycząca zmiany rozporządzenia (WE) nr 1211/2009 nie ma wpływu ani na liczbę stanowisk przewidzianych w planie zatrudnienia, ani na wkład UE w finansowanie działalności Urzędu BEREC, oraz jest zgodna z danymi liczbowymi określonymi w komunikacie do Parlamentu Europejskiego i Rady (COM (2013) 519 final). 2013/0309 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustanawiające środki dotyczące europejskiego jednolitego rynku łączności elektronicznej i mające na celu zapewnienie łączności na całym kontynencie, zmieniające dyrektywy 2002/20/WE, 2002/21/WE i 2002/22/WE oraz rozporządzenia (WE) nr 1211/2009 i (UE) nr 531/2012 (Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 114, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[12], uwzględniając opinię Komitetu Regionów[13], stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) Europa musi wykorzystać wszystkie źródła wzrostu, aby wyjść z kryzysu, tworzyć miejsca pracy i odzyskać swoją konkurencyjność. Przywrócenie wzrostu gospodarczego i tworzenie miejsc pracy w Unii jest celem strategii „Europa 2020”. Wiosną 2013 r. Rada Europejska podkreśliła znaczenie jednolitego rynku cyfrowego dla wzrostu gospodarczego oraz zaapelowała o podjęcie konkretnych środków mających na celu jak najszybsze ustanowienie jednolitego rynku w zakresie technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT). Zgodnie z celami strategii „Europa 2020” oraz w odpowiedzi na to wezwanie niniejsze rozporządzenie ma na celu ustanowienie jednolitego rynku łączności elektronicznej poprzez uzupełnienie i dostosowanie obowiązujących unijnych ram regulacyjnych w zakresie łączności elektronicznej. (2) Już w Europejskiej agendzie cyfrowej, będącej jedną z inicjatyw przewodnich strategii „Europa 2020”, technologie informacyjno-komunikacyjne oraz połączalność sieci uznano za niezbędną podstawę rozwoju naszej gospodarki i naszego społeczeństwa. Aby Europa mogła czerpać korzyści z transformacji cyfrowej, Unia potrzebuje dynamicznego jednolitego rynku łączności elektronicznej dla wszystkich sektorów i w całej Europie. Taki prawdziwie jednolity rynek łączności będzie stanowić trzon innowacyjnej i inteligentnej gospodarki cyfrowej i podstawę jednolitego rynku cyfrowego, na którym usługi internetowe będą mogły być swobodnie świadczone ponad granicami. (3) W ramach sprawnie funkcjonującego jednolitego rynku łączności elektronicznej należy zapewnić swobodę świadczenia usług łączności elektronicznej i zapewniania sieci łączności elektronicznej każdemu klientowi w Unii oraz należy zapewnić każdemu użytkownikowi końcowemu prawo do wyboru najlepszej oferty dostępnej na rynku; swobody te nie powinny być ograniczane poprzez rozdrobnienie rynku biegnące wzdłuż granic krajowych. Obowiązujące ramy regulacyjne w zakresie łączności elektronicznej nie rozwiązują w pełni kwestii tego rozdrobnienia, ponieważ nadal stosuje się nie ogólnounijne, lecz krajowe systemy udzielania ogólnych zezwoleń, widmo przydziela się na podstawie systemów krajowych, istnieją różnice między produktami dostępu dostępnymi dla dostawców łączności elektronicznej z różnych państw członkowskich oraz zastosowanie mają różne zestawy przepisów sektorowych dotyczących praw konsumentów. Przepisy unijne w wielu przypadkach określają jedynie podstawowe elementy i są często wdrażane przez państwa członkowskie w odmienny sposób. (4) Prawdziwie jednolity rynek łączności elektronicznej powinien sprzyjać konkurencji, inwestycjom i innowacjom w zakresie nowych i zmodernizowanych sieci i usług poprzez wspieranie integracji rynku i ofert obejmujących usługi transgraniczne. Tym samym powinien się on zatem przyczynić się do osiągnięcia określonych w Europejskiej agendzie cyfrowej ambitnych celów w zakresie dostępu do szybkich łączy szerokopasmowych. Wzrastająca dostępność infrastruktury cyfrowej i usług cyfrowych powinna z kolei zwiększyć możliwości wyboru dla konsumentów, umożliwić podniesienie jakości usług i zwiększyć różnorodność oferowanych treści, a także przyczynić się do zwiększenia spójności terytorialnej i społecznej oraz ułatwienia mobilności w całej Unii. (5) Korzyści wynikające z jednolitego rynku łączności elektronicznej powinny objąć szerszy ekosystem cyfrowy, w tym unijnych producentów sprzętu, dostawców treści i aplikacji oraz inne sektory gospodarki, takie jak np. bankowość, przemysł motoryzacyjny, logistykę, handel detaliczny, energię i transport, w których wykorzystuje się usługi łączności w celu zwiększenia wydajności, na przykład poprzez powszechne wykorzystywanie aplikacji działających w oparciu o chmury obliczeniowe, korzystanie z usług M2M, a także poprzez zintegrowane świadczenie usług dla różnych części przedsiębiorstwa. Organy administracji publicznej i sektor opieki zdrowotnej powinny również skorzystać z szerszej dostępności usług administracji elektronicznej i e-zdrowia. W ramach jednolitego rynku usług łączności elektronicznej wzbogacona może zostać również oferta treści i usług kulturalnych oraz różnorodność kulturowa ogółem. Zapewnienie łączności za pomocą sieci łączności elektronicznej jest tak istotne dla całej gospodarki i społeczeństwa, że należy zapobiegać powstawaniu nieuzasadnionych obciążeń sektorowych, zarówno mających charakter regulacyjny, jak i obciążeń o innym charakterze. (6) Niniejsze rozporządzenie ma na celu zakończenie procesu tworzenia jednolitego rynku łączności elektronicznej za pomocą działań koncentrujących się wokół trzech ogólnych, powiązanych ze sobą osi. Po pierwsze, należy zapewnić swobodę świadczenia usług łączności elektronicznej i dostarczania sieci łączności elektronicznej ponad granicami w różnych państwach członkowskich, opierając się na koncepcji jednolitego zezwolenia unijnego, zgodnie z którą ustanowione zostają warunki zapewniające większą spójność i przewidywalność treści i metod wdrażania uregulowań sektorowych w całej Unii. Po drugie, konieczne jest zapewnienie dostępu, na dużo bardziej jednolitych warunkach, do podstawowych produktów służących do transgranicznego dostarczania sieci łączności elektronicznej i świadczenia usług łączności elektronicznej, nie tylko na potrzeby bezprzewodowej łączności szerokopasmowej, w przypadku której kluczowe są zarówno zakresy częstotliwości objęte obowiązkiem uzyskania zezwolenia, jak i zakresy nieobjęte takim obowiązkiem, lecz również na potrzeby łączności stacjonarnej. Po trzecie, aby ujednolicić warunki prowadzenia działalności gospodarczej i pozyskać zaufanie obywateli do środowiska cyfrowego, niniejsze rozporządzenie powinno zharmonizować przepisy dotyczące ochrony użytkowników końcowych, zwłaszcza konsumentów. Obejmuje to przepisy dotyczące niedyskryminacji, informacji podawanych w umowie, wypowiadania umów i zmiany dostawcy, a także przepisy dotyczące dostępu do treści, aplikacji i usług internetowych oraz przepisy dotyczące zarządzania ruchem, które nie tylko chronią użytkowników końcowych, ale równocześnie gwarantują nieprzerwane funkcjonowanie ekosystemu internetowego stanowiącego siłę napędową dla innowacji. Ponadto dalsze reformy w dziedzinie roamingu powinny zachęcić użytkowników końcowych do swobodnego korzystania z usług łączności elektronicznej podczas podróży w Unii i powinny z czasem stać się czynnikiem zapewniającym ujednolicenie cen i innych warunków w Unii. (7) Niniejsze rozporządzenie powinno zatem stanowić uzupełnienie obowiązujących unijnych ram regulacyjnych (dyrektywy 2002/19/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[14], dyrektywy 2002/20/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[15], dyrektywy 2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[16], dyrektywy 2002/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[17], dyrektywy 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[18], dyrektywy Komisji 2002/77/WE[19], jak również rozporządzenia (WE) nr 1211/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady[20], rozporządzenia (UE) nr 531/2012 Parlamentu Europejskiego i Rady[21] oraz decyzji 243/2012/UE Parlamentu Europejskiego i Rady[22]) oraz obowiązujących przepisów krajowych przyjętych zgodnie z prawem Unii, poprzez ustanowienie szczególnych praw i obowiązków zarówno dla dostawców łączności elektronicznej, jak i dla użytkowników końcowych, oraz poprzez wprowadzenie wynikających z nich zmian w obowiązujących dyrektywach i w rozporządzeniu (UE) nr 531/2012 w celu zapewnienia większej spójności, jak również poprzez wprowadzenie szeregu zmian merytorycznych w celu zapewnienia bardziej konkurencyjnego jednolitego rynku. (8) Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z zasadą neutralności technologicznej, tzn. nie narzucają ani nie faworyzują wykorzystywania określonego rodzaju technologii. (9) Świadczenie transgranicznych usług łączności elektronicznej w dalszym ciągu związane jest z większymi obciążeniami niż w przypadku usług świadczonych w obrębie poszczególnych państw. W szczególności usługodawcy transgraniczni wciąż muszą zgłaszać działalność i uiszczać opłaty w poszczególnych przyjmujących państwach członkowskich. Posiadacze jednolitego zezwolenia unijnego powinni podlegać systemowi jednego zgłoszenia w państwie członkowskim, w którym posiadają główną siedzibę (w państwie członkowskim siedziby dostawcy), co przyczyni się do zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla operatorów transgranicznych. Jednolite zezwolenie unijne powinno mieć zastosowanie w odniesieniu do każdego przedsiębiorstwa, które dostarcza lub zamierza dostarczać sieci łączności elektronicznej oraz świadczy lub zamierza świadczyć usługi łączności elektronicznej w więcej niż jednym państwie członkowskim, i tym samym powinno umożliwić mu korzystanie z praw, które zgodnie z niniejszym rozporządzeniem wynikają ze swobody dostarczania sieci i świadczenia usług łączności elektronicznej w dowolnym państwie członkowskim. Jednolite zezwolenie unijne określające ramy prawne mające zastosowanie do operatorów zapewniających usługi łączności elektronicznej w różnych państwach członkowskich na podstawie ogólnego zezwolenia wydanego przez państwo członkowskie siedziby dostawcy powinno zapewniać praktyczną swobodę dostarczania sieci i świadczenia usług łączności elektronicznej w całej Unii. (10) Dostarczanie sieci i świadczenie usług łączności elektronicznej ponad granicami może przybierać różne formy, w zależności od szeregu czynników, takich jak rodzaj sieci lub rodzaj świadczonych usług, niezbędny zakres infrastruktury fizycznej lub liczba abonentów w poszczególnych państwach członkowskich. Dowodem na zamiar transgranicznego świadczenia usług łączności elektronicznej lub dostarczania sieci łączności elektronicznej w więcej niż jednym państwie członkowskim mogą być takie działania jak prowadzenie negocjacji w sprawie umów dotyczących dostępu do sieci w danym państwie członkowskim lub prowadzenie działań marketingowych za pośrednictwem strony internetowej dostępnej w języku państwa członkowskiego, w którym ma być prowadzona działalność. (11) Niezależnie od tego, w jaki sposób dostawca postanawia dostarczać sieci łączności elektronicznej lub świadczyć usługi łączności elektronicznej ponad granicami, system regulacyjny mający zastosowanie do europejskiego dostawcy łączności elektronicznej powinien być neutralny w stosunku do decyzji handlowych, które leżą u podstaw organizacji funkcji i działań w poszczególnych państwach członkowskich. W związku z tym, bez względu na korporacyjną strukturę przedsiębiorstwa, jako państwo członkowskie siedziby europejskiego dostawcy łączności elektronicznej należy uznać państwo członkowskie, w którym podejmowane są strategiczne decyzje dotyczące dostarczania sieci i świadczenia usług łączności elektronicznej. (12) Jednolite zezwolenie unijne powinno być oparte na ogólnym zezwoleniu wydanym przez państwo członkowskie siedziby dostawcy. Nie powinno ono podlegać wymogom, które mają już zastosowanie na mocy innych obowiązujących przepisów prawa krajowego, które nie są właściwe dla sektora łączności elektronicznej. Ponadto przepisy niniejszego rozporządzenia i rozporządzenia (UE) nr 531/2012 powinny mieć również zastosowanie do europejskich dostawców łączności elektronicznej. (13) Większość warunków sektorowych, na przykład dotyczących dostępu do sieci, bezpieczeństwa i integralności sieci lub dostępu do służb ratunkowych, jest silnie powiązana z miejscem, w którym taka sieć jest umiejscowiona lub w którym świadczona jest usługa. W związku z tym europejski dostawca łączności elektronicznej może być zobowiązany do spełnienia warunków mających zastosowanie w państwach członkowskich, w których prowadzi on działalność, w zakresie, w jakim niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej. (14) W przypadku gdy państwa członkowskie wymagają od sektora wkładu finansowego w celu finansowania obowiązków świadczenia usługi powszechnej oraz w celu pokrycia kosztów administracyjnych krajowych organów regulacyjnych, kryteria i procedury dotyczące ustalenia wysokości wkładu powinny być proporcjonalne i niedyskryminacyjne w stosunku do europejskich dostawców łączności elektronicznej, tak aby nie utrudniać wchodzenia na rynek transgraniczny, w szczególności nowym i mniejszym operatorom; wkłady poszczególnych przedsiębiorstw powinny zatem uwzględniać ich udział w rynku pod względem obrotu uzyskanego w danym państwie członkowskim i należy stosować wobec nich próg de minimis. (15) Należy zapewnić, aby w podobnych okolicznościach nie występowała dyskryminacja w traktowaniu europejskich dostawców łączności elektronicznej przez poszczególne państwa członkowskie oraz aby w obrębie jednolitego rynku stosowano spójne praktyki regulacyjne, zwłaszcza w odniesieniu do środków objętych zakresem art. 15 lub 16 dyrektywy 2002/21/WE, bądź też art. 5 lub 8 dyrektywy 2002/19/WE. Europejskim dostawcom łączności elektronicznej należy zatem zapewnić prawo do równego traktowania przez poszczególne państwa członkowskie w obiektywnie równoważnych sytuacjach, aby umożliwić im prowadzenie bardziej zintegrowanych działań na wielu terytoriach. Ponadto na poziomie unijnym należy ustanowić szczegółowe procedury dokonywania przeglądu projektów decyzji dotyczących środków naprawczych w rozumieniu art. 7a dyrektywy 2002/21WE w takich przypadkach, aby uniknąć nieuzasadnionych rozbieżności w obowiązkach mających zastosowanie do europejskich dostawców łączności elektronicznej w poszczególnych państwach członkowskich. (16) Państwo członkowskie siedziby dostawcy i dowolne państwo członkowskie przyjmujące europejskich dostawców łączności elektronicznej powinny ustalić między sobą podział kompetencji regulacyjnych i nadzorczych, tak aby zmniejszyć bariery wejścia na rynek i jednocześnie zapewnić należyte spełnienie mających zastosowanie warunków świadczenia usług i dostarczania sieci łączności elektronicznej przez tych dostawców. Z tego względu, mimo iż każdy krajowy organ regulacyjny powinien nadzorować spełnianie warunków mających zastosowanie na jego terytorium zgodnie z prawodawstwem Unii, w tym poprzez stosowanie kar i środków tymczasowych, tylko krajowy organ regulacyjny w państwie członkowskim siedziby dostawcy powinien być uprawniony do zawieszenia lub cofnięcia praw dostawcy łączności elektronicznej do dostarczania sieci i świadczenia usług łączności elektronicznej w całej Unii lub na części jej terytorium. (17) Widmo radiowe jest dobrem publicznym i kluczowym zasobem dla rynku wewnętrznego w zakresie łączności ruchomej, bezprzewodowej łączności szerokopasmowej i łączności satelitarnej w Unii. Rozwój bezprzewodowej łączności szerokopasmowej przyczynia się do realizacji Europejskiej agendy cyfrowej, a w szczególności do realizacji celu polegającego na zapewnieniu wszystkim obywatelom Unii dostępu do łączy szerokopasmowych o przepustowości wynoszącej co najmniej 30 Mb/s do 2020 r. oraz na zapewnieniu w Unii łączy szerokopasmowych o jak najwyższej szybkości i przepustowości. Niemniej jednak, jeśli chodzi o wprowadzanie i wykorzystanie bezprzewodowych technologii szerokopasmowych najnowszej generacji niezbędnych do osiągnięcia tych celów politycznych, Unia pozostaje w tyle za innymi dużymi regionami świata – Ameryką Północną, Afryką i niektórymi częściami Azji. Fragmentaryczna procedura udzielania zezwoleń i udostępniania pasma 800 MHz na potrzeby bezprzewodowej łączności szerokopasmowej, w ramach której ponad połowa państw członkowskich wystąpiła o odstępstwo lub w inny sposób nie wypełniła tego zobowiązania w terminie określonym w decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 243/2012/UE w sprawie programu dotyczącego polityki w zakresie widma radiowego (RSPP)[23], potwierdza pilną potrzebę działania jeszcze w trakcie obowiązywania aktualnego RSPP. Działania Unii mające na celu harmonizację warunków dostępności widma radiowego oraz umożliwienie jego skutecznego wykorzystania do celów bezprzewodowej łączności szerokopasmowej zgodnie z decyzją 676/2002/WE Parlamentu Europejskiego i Rady[24] okazały się niewystarczające do rozwiązania tego problemu. (18) Stosowanie różnych polityk krajowych prowadzi do niespójności i do fragmentacji rynku wewnętrznego, co z kolei utrudnia wprowadzenie ogólnounijnych usług i zakończenie procesu tworzenia rynku wewnętrznego usług bezprzewodowej łączności szerokopasmowej. W szczególności może to doprowadzić do powstania nierównych warunków dostępu do tych usług, zakłócić konkurencję między przedsiębiorstwami mającymi siedziby w różnych państwach członkowskich, a także ograniczyć inwestycje w bardziej zaawansowane sieci i technologie oraz zahamować tworzenie innowacyjnych usług, pozbawiając tym samym obywateli i przedsiębiorstwa powszechnych zintegrowanych usług wysokiej jakości i uniemożliwiając operatorom bezprzewodowych sieci szerokopasmowych zwiększenie wydajności poprzez prowadzenie bardziej zintegrowanej działalności na dużą skalę. Z tego względu działaniom odnoszącym się do niektórych aspektów przydziału widma radiowego podejmowanym na poziomie unijnym powinien towarzyszyć rozwój zaawansowanych usług w zintegrowanych sieciach bezprzewodowej łączności szerokopasmowej obejmujących swoim zasięgiem obszar całej Unii. Równocześnie państwa członkowskie powinny zachować prawo do przyjmowania środków mających na celu organizację ich widma radiowego na potrzeby porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego oraz obronności. (19) Dostawcy usług łączności eletronicznej, w tym operatorzy sieci ruchomych lub grupy takich operatorów, powinni mieć możliwość, aby w sposób efektywny i dostępny kosztowo wspólnie zapewnić pokrycie zasięgiem sieci znacznej części terytorium Unii dla dobra użytkowników końcowych i dlatego powinni mieć możliwość wykorzystania widma radiowego w kilku państwach członkowskich na zbliżonych warunkach, z wykorzystaniem podobnych procedur, kosztów, terminów, okresów obowiązywania praw do użytkowania zharmonizowanych pasm częstotliowści oraz pakietów komplementarnych pasm częstotliwości, takich jak np. pasma obejmujące niższe i wyższe częstotliwości, umożliwiajace pokrycie zasięgiem sieci zarówno obszary wysoko, jak i słabo zaludnione. Inicjatywy na rzecz większej koordynacji i spójności zwiększą również przewidywalność środowiska inwestycyjnego związanego z inwestycjami w sieci. Takiej przewidywalności wyraźnie sprzyjałaby również jasna polityka na rzecz długich okresów obowiązywania praw do użytkowania częstotliwości, bez uszczerbku dla nieograniczonego okresu obowiązywania takich praw w niektórych państwach członkowskich, w połączeniu z jasnymi warunkami przekazywania, dzierżawy lub współdzielenia części lub całości widma radiowego objętego takim indywidualnym prawem do użytkowania. (20) Należy poprawić koordynację i spójność praw do korzystania z widma radiowego, przynajmniej w odniesieniu do tych zakresów częstotliwości, które zostały zharmonizowane na potrzeby bezprzewodowego dostępu w stałej lokalizacji oraz usług nomadycznej i ruchomej łączności szerokopasmowej. Obejmuje to pasma określone na szczeblu ITU dla zaawansowanych systemów IMT (International Mobile Telecommunications), jak również pasma wykorzystywane przez lokalne sieci radiowe (RLAN), takie jak 2,4 GHz i 5 GHz. Działaniami tymi należy również objąć pasma, które mogą być zharmonizowane w przyszłości na potrzeby bezprzewodowej łączności szerokopasmowej, jak przewidziano w art. 3 lit. b) programu dotyczącego polityki w zakresie widma radiowego oraz w opinii Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego pt. „Strategiczne wyzwania dla Europy dotyczące rosnącego zapotrzebowania na widmo radiowe do celów bezprzewodowej łączności szerokopasmowej”, przyjętej w dniu 13 czerwca 2013 r.; w najbliższej przyszłości mogą to być takie pasma jak np. 700 MHz, 1,5 GHz oraz zakres 3,8–4,2 GHz. (21) Spójność między różnymi krajowymi procedurami przydzielania widma radiowego można by osiągnąć przez wprowadzenie precyzyjniejszych przepisów dotyczących kryteriów, które mają zastosowanie w przypadku terminów obowiązujących w procedurach udzielania zezwoleń, okresów obowiązywania praw do użytkowania częstotliwości, opłat i sposobów ich uiszczania, obowiązków w zakresie pojemności i zasięgu sieci, określania zakresu widma radiowego i bloków widma będących przedmiotem procedury przydzielania częstotliwości, obiektywnych wymogów progowych służących do promowania skutecznej konkurencji oraz możliwości odsprzedaży praw do użytkowania, w tym warunków współdzielenia częstotliwości. (22) Ograniczenie obciążeń związanych z opłatami do tego, co jest wymagane do celów optymalnego zarządzania widmem radiowym, z zachowaniem równowagi pomiędzy opłatami wymagalnymi natychmiast a opłatami okresowymi, stanowiłoby zachętę do inwestowania w infrastrukturę i wdrażania technologii, a także do przekazania uzyskanych korzyści pod względem kosztów na rzecz użytkowników końcowych. (23) Bardziej zsynchronizowane przydzielanie widma radiowego i powiązane z nim wprowadzenie bezprzewodowej łączności szerokopasmowej w całej Unii powinno ułatwić osiągnięcie efektu skali w powiązanych sektorach przemysłu, takich jak sektor sprzętu sieciowego i urządzeń końcowych. Sektory te mogłyby z kolei uwzględnić inicjatywy i strategie unijne dotyczące wykorzystania widma radiowego w większym stopniu niż dotychczas. W przypadku takich pasm należy zatem ustanowić procedurę harmonizacji harmonogramów przydzielania widma oraz minimalny lub wspólny okres obowiązywania praw do użytkowania częstotliwości. (24) Jeśli chodzi o inne istotne warunki, które mogą być związane z prawami do użytkowania widma radiowego na potrzeby bezprzewodowej łączności szerokopasmowej, spójne stosowanie przez poszczególne państwa członkowskie zasad regulacyjnych i kryteriów określonych w niniejszym rozporządzeniu można zapewnić stosując mechanizm koordynacji, w ramach którego Komisja i właściwe organy pozostałych państw członkowskich mają możliwość przedstawienia uwag przed przyznaniem przez dane państwo członkowskie praw do użytkowania widma, oraz w ramach którego Komisja, uwzględniając opinie państw członkowskich, ma możliwość zapobieżenia wdrożeniu wszelkich projektowanych środków, które wydają się niezgodne z prawem unijnym. (25) Uwzględniając ogromny wzrost zapotrzebowania na widmo radiowe na potrzeby bezprzewodowej łączności szerokopasmowej, należy wspierać alternatywne rozwiązania w zakresie dostępu do łączy szerokopasmowych, które są efektywne pod względem wykorzystania widma. Obejmują one wykorzystanie systemów dostępu bezprzewodowego o niskiej mocy i bliskim zasięgu, takich jak np. tzw. hotspoty lokalnych sieci radiowych (RLAN, znane również pod nazwą „Wi-Fi”), jak również sieci komórkowych punktów dostępowych bliskiego zasięgu o niskiej mocy (tzw. femto-, piko- lub metrokomórki). (26) Uzupełniające bezprzewodowe systemy dostępu, takie jak RLAN, a zwłaszcza ogólnodostępne punkty dostępu RLAN, w coraz większym stopniu umożliwiają użytkownikom końcowym dostęp do internetu oraz umożliwiają operatorom sieci ruchomych odciążanie sieci poprzez wykorzystanie zharmonizowanych zasobów widma radiowego, bez konieczności posiadania indywidualnych zezwoleń lub praw do użytkowania widma radiowego. (27) Większość punktów dostępu RLAN jest jak do tej pory wykorzystywana przez użytkowników prywatnych do celu lokalnego bezprzewodowego przedłużenia ich stacjonarnych łączy szerokopasmowych. Jeżeli użytkownicy końcowi, w ramach swojego abonamentu na internet, zdecydują się współdzielenie dostępu do ich punktu RLAN z innymi użytkownikami, dostępność dużej liczby takich punktów dostępowych, zwłaszcza na gęsto zaludnionych obszarach, powinna zapewnić maksymalizację zdolności do bezprzewodowego przesyłania danych poprzez ponowne wykorzystanie widma i powinna zapewnić efektywną kosztowo uzupełniającą infrastrukturę bezprzewodowej łączności szerokopasmowej dostępną dla innych użytkowników końcowych. Dlatego też należy wyeliminować niepotrzebne ograniczenia dla użytkowników końcowych dotyczące dzielenia się z innymi użytkownikami końcowymi dostępem do ich własnych punktów dostępu RLAN lub dotyczące przyłączania się do takich punktów dostępu, lub należy zapobiegać takim ograniczeniom. (28) Ponadto należy znieść niepotrzebne ograniczenia dotyczące rozmieszczania oraz wzajemnego powiązywania punktów dostępu RLAN. Organy publiczne lub dostawcy usług publicznych w coraz większym stopniu wykorzystują punkty dostępu RLAN w swoich obiektach do własnych celów, np. do użytku pracowników, w celu ułatwiania obywatelom efektywnego pod względem kosztów dostępu na miejscu do usług administracji publicznej, lub do celów świadczenia inteligentnych usług publicznych obejmujących dostarczanie informacji w czasie rzeczywistym, dotyczących np. transportu publicznego lub zarządzania ruchem. Organy te mogłyby również zapewniać wszystkim obywatelom dostęp do takich punktów dostępu jako usługę pomocniczą stanowiącą dodatek do usług oferowanych w takich obiektach i powinny mieć możliwość udostępnienia takiej usługi zgodnie z regułami konkurencji i zasadami udzielania zamówień publicznych. Nie należy uznawać za dostawcę łączności elektronicznej podmiotu zapewniającego lokalny dostęp do sieci łączności elektronicznej w obrębie lub wokół własności prywatnej lub ograniczonej przestrzeni publicznej jako usługę pomocniczą stanowiącą dodatek do innego rodzaju działalności, który nie jest uzależniony od takiego dostępu, np. w postaci hotspotów RLAN udostępnianych klientom korzystającym z innych usług komercyjnych lub wszystkim obywatelom na danym obszarze. (29) Punkty dostępu bezprzewodowego o niskiej mocy i bliskim zasięgu to bardzo małe i prawie niepowodujące zakłóceń urządzenia podobne do domowych routerów Wi-Fi, których parametry techniczne należy określić na szczeblu unijnym w celu wprowadzania ich do użytku i korzystania z nich w różnych kontekstach lokalnych, z zastrzeżeniem uzyskania ogólnego zezwolenia, bez nieuzasadnionych ograniczeń wynikających z indywidualnych planów lub innych pozwoleń. Proporcjonalność środków określających parametry techniczne takich zastosowań, które mają być objęte ogólnym zezwoleniem, należy zapewnić poprzez określenie parametrów, które są znacznie bardziej restrykcyjne niż mające zastosowanie maksymalne progi określone w ramach środków unijnych w odniesieniu do takich parametrów jak np. moc wyjściowa. (30) Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby zarządzanie widmem radiowym na poziomie krajowym nie uniemożliwiało innym państwom członkowskim korzystania z widma radiowego, z którego mają one prawo korzystać, ani wypełniania ich zobowiązań w odniesieniu do pasm, których użytkowanie jest zharmonizowane na poziomie unijnym. Opierając się na dotychczasowych działaniach Zespołu ds. Polityki Spektrum Radiowego, należy wprowadzić mechanizm koordynacji w celu zapewnienia każdemu państwu członkowskiemu równego dostępu do widma radiowego oraz w celu zapewnienia spójnych i egzekwowalnych wyników koordynacji. (31) Doświadczenia we wprowadzaniu w życie unijnych ram regulacyjnych wskazują, że istniejące przepisy, które wymagają spójnego stosowania środków regulacyjnych w celu przyczynienia do rozwoju rynku wewnętrznego, nie zapewniły stworzenia wystarczających zachęt do projektowania produktów dostępu opartych na zharmonizowanych normach i procedurach, zwłaszcza w odniesieniu do sieci stacjonarnych. Prowadząc działalność w różnych państwach członkowskich, operatorzy mają trudności ze znalezieniem produktów dostępu charakteryzujących się odpowiednią jakością i odpowiednim poziomem interoperacyjności pod względem sieci i usług, a jeżeli produkty takie są dostępne, mają one różne parametry techniczne. Sytuacja ta powoduje wyższe koszty i stanowi przeszkodę w świadczeniu usług transgranicznych. (32) Integrację jednolitego rynku łączności elektronicznej można przyspieszyć poprzez ustanowienie ram mających na celu określenie niektórych kluczowych europejskich produktów wirtualnych, które są szczególnie ważne dla dostawców usług łączności elektronicznej w celu świadczenia usług transgranicznych oraz w celu przyjęcia ogólnounijnej strategii w środowisku, które w coraz większym stopniu jest oparte na protokole IP, w oparciu o kluczowe parametry i minimalne właściwości. (33) Należy uwzględnić potrzeby operacyjne, które są zaspokajane przez różne produkty wirtualne. Europejskie produkty wirtualnego dostępu szerokopasmowego powinny być dostępne w przypadkach, w których operator o znaczącej pozycji rynkowej został zobowiązany na mocy dyrektywy ramowej oraz dyrektywy o dostępie do zapewnienia dostępu, na uregulowanych warunkach, w konkretnym punkcie dostępu w jego sieci. Po pierwsze, należy ułatwić efektywne wchodzenie na rynek transgraniczny za pomocą zharmonizowanych produktów, które umożliwiają dostawcom usług transgranicznych początkowe świadczenie usług swoim klientom końcowym, bez opóźnień i z zapewnieniem przewidywalnej i wystarczającej jakości, w tym usług skierowanych do klientów instytucjonalnych posiadających szereg obiektów w różnych państwach członkowskich, w przypadku gdy zgodnie z analizą rynku jest to konieczne i proporcjonalne. Te zharmonizowane produkty powinny być dostępne przez dostateczny okres czasu, aby umożliwić podmiotom ubiegającym się o dostęp oraz dostawcom usług planowanie średnio- i długoterminowych inwestycji. (34) Po drugie, zaawansowane produkty dostępu wirtualnego, które wymagają większych inwestycji ze strony podmiotów ubiegających się o dostęp i zapewniają im wyższy poziom kontroli i zróżnicowania, zwłaszcza poprzez zapewnienie dostępu na bardziej lokalnym poziomie, mają kluczowe znaczenie dla stworzenia warunków zapewniających trwałą konkurencję na całym rynku wewnętrznym. W związku z tym te kluczowe produkty hurtowego dostępu do sieci dostępu nowej generacji (NGA) również należy zharmonizować w celu ułatwienia inwestycji transgranicznych. Takie produkty wirtualnego dostępu szerokopasmowego należy projektować w taki sposób, aby miały funkcje równoważne z fizycznym uwolnieniem pętli, w celu poszerzenia zakresu potencjalnych środków naprawczych stosowanych na poziomie hurtowym, jakimi dysponują krajowe organy regulacyjne zgodnie z oceną proporcjonalności na podstawie dyrektywy 2002/19/WE. (35) Po trzecie, należy również zharmonizować produkty hurtowego dostępu do hurtowej dzierżawy odcinków zakończeń łączy z rozbudowanymi interfejsami w celu umożliwienia transgranicznego świadczenia usług łączności o krytycznym znaczeniu przeznaczonych dla najbardziej wymagających użytkowników instytucjonalnych. (36) W kontekście stopniowego przechodzenia do sieci typu „all IP” brak produktów łączności bazujących na protokole IP dla różnych klas jakości usług, które umożliwiają korzystanie ze ścieżek łączności między różnymi domenami sieci i ponad granicami sieci, zarówno wewnątrz państw członkowskich jak i między nimi, utrudnia rozwój zastosowań opartych na dostępie do innych sieci, ograniczając w ten sposób innowacje technologiczne. Ponadto sytuacja ta nie pozwala na skorzystanie na szerszą skalę z możliwości wzrostu efektywności, które są związane z zarządzaniem sieciami IP i zapewnianiem produktów łączności o zapewnionej jakości usługi, obejmujących w szczególności zwiększenie bezpieczeństwa, niezawodność i elastyczność, efektywność pod względem kosztów i szybsze świadczenie usług. Taki wzrost efektywności jest korzystny dla operatorów sieci, dostawców usług i użytkowników końcowych. Konieczne jest zatem zapewnienie zharmonizowanego podejścia w zakresie opracowywania i udostępniania takich produktów, na rozsądnych warunkach, w tym także, w razie potrzeby, zapewnienie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w dziedzinie łączności elektronicznej możliwości realizowania dostaw wzajemnych. (37) Ustanowienie europejskich produktów wirtualnego dostępu szerokopasmowego na podstawie niniejszego rozporządzenia powinno być odzwierciedlone w dokonywanej przez krajowe organy regulacyjne ocenie najbardziej odpowiednich środków naprawczych w zakresie dostępu do sieci operatorów uznanych za mających znaczącą pozycję rynkową, przy jednoczesnym unikaniu nadmiernej regulacji poprzez niepotrzebne mnożenie produktów hurtowego dostępu, niezależnie od tego, czy są wprowadzane na podstawie analizy rynkowej czy też dostarczane na innych warunkach. W szczególności wprowadzenie europejskich produktów dostępu wirtualnego nie powinno samo w sobie ani samo z siebie prowadzić do wzrostu liczby regulowanych produktów dostępu, do których stosowania zobowiązuje się danego operatora. Ponadto zobowiązanie krajowych organów regulacyjnych, po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia, do oceny tego, czy zamiast istniejących środków naprawczych w zakresie dostępu hurtowego należy wprowadzić europejski produkt wirtualnego dostępu szerokopasmowego, oraz do oceny stosowności wprowadzania europejskiego produktu wirtualnego dostępu szerokopasmowego w kontekście przyszłych przeglądów rynku, w ramach których stwierdzą one występowanie znaczącej pozycji rynkowej, nie powinno mieć wpływu na spoczywający na nich obowiązek określenia najbardziej odpowiedniego i najbardziej proporcjonalnego środka naprawczego w celu rozwiązania stwierdzonego problemu w zakresie konkurencji zgodnie z art. 16 dyrektywy 2002/21/WE. (38) Aby zapewnić przewidywalność regulacyjną, w przepisach należy również odzwierciedlić kluczowe elementy ewoluującej praktyki decyzyjnej opartej na obowiązujących ramach prawnych, mające wpływ na warunki, na podstawie których produkty hurtowego dostępu, w tym europejskie produkty wirtualnego dostępu szerokopasmowego, są udostępniane na potrzeby sieci NGA. Powinny one obejmować przepisy odzwierciedlające znaczenie, jakie dla analizy rynków hurtowego dostępu, a zwłaszcza tego, czy istnieje potrzeba kontroli cen takiego dostępu do sieci NGA, ma związek między presją konkurencyjną ze strony alternatywnej infrastruktury stacjonarnej i bezprzewodowej, skutecznymi gwarancjami zapewnienia dostępu na niedyskryminacyjnych warunkach oraz aktualnym poziomem konkurencji na poziomie detalicznym pod względem cen, wyboru i jakości. Ostatni z powyższych elementów ostatecznie determinuje korzyści dla użytkowników końcowych. Przykładowo, przeprowadzając ocenę poszczególnych przypadków zgodnie z art. 16 dyrektywy 2002/21/WE i bez uszczerbku dla oceny znaczącej pozycji rynkowej i dla stosowania unijnych reguł konkurencji, krajowe organy regulacyjne mogą uznać, że w przypadku obecności dwóch stacjonarnych sieci NGA warunki na rynku są wystarczająco konkurencyjne, aby stymulować modernizację sieci i przechodzenie w kierunku świadczenia bardzo szybkich usług, co stanowi ważny parametr konkurencji na poziomie detalicznym. (39) Należy oczekiwać, że zwiększona konkurencja na jednolitym rynku doprowadzi z upływem czasu do zmniejszenia ilości regulacji sektorowych opartych na analizie rynkowej. W rzeczywistości jednym ze skutków zakończenia procesu tworzenia jednolitego rynku powinno być pojawienie się silniejszej tendencji do zapewnienia skutecznej konkurencji na właściwych rynkach, co sprawi, że stosowanie prawa konkurencji ex post będzie coraz częściej postrzegane jako wystarczające do zapewnienia funkcjonowania rynku. W celu zapewnienia jasności prawa i przewidywalności podejść regulacyjnych w skali transgranicznej należy zapewnić jasne i wiążące kryteria dotyczące oceny tego, czy na danym rynku wciąż uzasadnione jest nałożenie obowiązków regulacyjnych ex ante, uwzględniając przy tym trwałość wąskich gardeł i perspektywy dla konkurencji, w szczególności konkurencji infrastrukturalnej, a także warunki konkurencji na poziomie detalicznym dotyczące takich parametrów jak ceny, wybór i jakość, które stanowią elementy mające największe znaczenie dla użytkowników końcowych i globalnej konkurencyjności gospodarki UE. Kryteria te powinny stanowić podstawę kolejnych przeglądów wykazu rynków podlegających regulacji ex ante oraz powinny pomóc krajowym organom regulacyjnym w skoncentrowaniu działań tam, gdzie konkurencja wciąż nie jest skuteczna, oraz w prowadzeniu tych działań w spójny sposób. Ustanowienie rzeczywiście jednolitego rynku łączności elektronicznej może ponadto mieć wpływ na zakres geograficzny rynków, określany zarówno do celu regulacji sektorowych opartych na regułach konkurencji, jak i do celu stosowania samego prawa konkurencji. (40) Zróżnicowane wdrażanie sektorowych przepisów dotyczących ochrony użytkowników końcowych w poszczególnych państwach może doprowadzić do powstania znacznych barier na jednolitym rynku cyfrowym, w szczególności w postaci zwiększonych kosztów przestrzegania przepisów, jakie ponosić muszą dostawcy łączności elektronicznej dla ludności pragnący oferować usługi w różnych państwach członkowskich. Ponadto rozdrobnienie i niepewność co do poziomu ochrony w poszczególnych państwach członkowskich podważa zaufanie użytkowników końcowych i zniechęca ich do nabywania usług łączności elektronicznej za granicą. Aby osiągnąć unijny cel polegający na usunięciu barier na rynku wewnętrznym, należy zastąpić istniejące, rozbieżne krajowe środki prawne pojedynczym i w pełni zharmonizowanym zestawem przepisów sektorowych, które zapewnią wysoki poziom ochrony użytkowników końcowych. Taka pełna harmonizacja przepisów prawnych nie powinna stanowić przeszkody dla dostawców łączności elektronicznej dla ludności w oferowaniu użytkownikom końcowym warunków umownych, które oferują wyższy poziom ochrony. (41) Ze względu na fakt, iż niniejsze rozporządzenie harmonizuje tylko niektóre przepisy sektorowe, powinno ono pozostawać bez uszczerbku dla ogólnych przepisów w dziedzinie ochrony konsumentów, ustanowionych na mocy aktów Unii i wdrażających je przepisów krajowych. (42) W przypadku gdy przepisy rozdziałów 4 i 5 niniejszego rozporządzenia odnoszą się do użytkowników końcowych, przepisy te powinny mieć zastosowanie nie tylko do konsumentów, lecz także do innych kategorii użytkowników końcowych, głównie do mikroprzedsiębiorstw. Na swoje własne życzenie użytkownicy końcowi inni niż konsumenci powinni mieć możliwość wyrażenia zgody na odstąpienie od niektórych przepisów poprzez podpisanie indywidualnej umowy. (43) Zakończenie procesu tworzenia jednolitego rynku łączności elektronicznej wymaga również usunięcia barier w dostępie użytkowników końcowych do usług łączności elektronicznej w całej Unii. Władze publiczne nie powinny zatem zwiększać ani utrzymywać barier dla transgranicznej sprzedaży takich usług. Dostawcy łączności elektronicznej dla ludności nie powinni odmawiać ani ograniczać użytkownikom końcowym dostępu, a także nie powinni dyskryminować odbiorców końcowych ze względu na ich obywatelstwo lub państwo członkowskie zamieszkania. Zróżnicowanie powinno być jednak możliwe na podstawie obiektywnie uzasadnionych różnic w kosztach, stopniu ryzyka i warunkach rynkowych, takich jak np. zmiany popytu i polityka cenowa konkurentów. (44) W dalszym ciągu utrzymują się znaczne różnice między cenami krajowych połączeń głosowych i wiadomości SMS a cenami tych usług zakańczanych w innym państwie członkowskim, zarówno w sieciach stacjonarnych jak i ruchomych. Mimo iż istnieją znaczne różnice między poszczególnymi krajami, operatorami i pakietami taryfowymi, oraz między usługami w sieciach łączności ruchomej i stacjonarnej, taki stan rzeczy w dalszym ciągu ma negatywny wpływ na grupy klientów bardziej wrażliwych oraz stwarza bariery dla płynnego świadczenia usług łączności w obrębie Unii. Dzieje się tak pomimo bardzo znacznego obniżenia i ujednolicenia– w wartościach bezwzględnych – stawek za zakańczanie połączeń w poszczególnych państwach członkowskich, oraz pomimo niskiego poziomu cen na rynkach usług tranzytu. Ponadto przejście do środowiska łączności elektronicznej opartego na protokole IP powinno w odpowiednim czasie umożliwić dodatkowe oszczędności kosztów. Wszelkie znaczące różnice w taryfach detalicznych między krajowymi połączeniami międzystrefowymi w sieciach stacjonarnych, które są połączeniami innymi niż połączenia realizowane w obrębie jednego obszaru lokalnego określonego wskaźnikiem obszaru geograficznego w planie numeracji krajowej, a połączeniami stacjonarnymi zakańczanymi w innym państwie członkowskim, powinny być uzasadnione przez odniesienie do obiektywnych kryteriów. Taryfy detaliczne za międzynarodowe połączenia w sieciach łączności ruchomej nie powinny przekraczać wysokości eurotaryfy usług głosowych i eurotaryfy SMS, w odniesieniu do, odpowiednio, połączeń realizowanych w roamingu regulowanym oraz wiadomości SMS w roamingu regulowanym, określonych w rozporządzeniu (UE) nr 531/2012, chyba że uzasadniają to obiektywne kryteria. Kryteriami takimi mogą być dodatkowe koszty oraz rozsądna powiązana marża. Innymi obiektywnymi czynnikami mogą być różnice w powiązanej elastyczności cenowej i łatwy dostęp wszystkich użytkowników końcowych do alternatywnych taryf oferowanych przez dostawców łączności elektronicznej dla ludności i umożliwiających łączność transgraniczną w obrębie Unii za niewielką opłatą lub bez dodatkowej opłaty, lub łatwy dostęp do usług społeczeństwa informacyjnego mających porównywalne funkcje, pod warunkiem że użytkownicy końcowi są na bieżąco informowani przez swoich dostawców o dostępności takich alternatywnych możliwości. (45) Na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci internet stał się otwartą platformą innowacji o niskich barierach dostępu dla użytkowników końcowych, dostawców treści i aplikacji oraz dostawców usług internetowych. Obowiązujące ramy regulacyjne mają na celu ułatwienie użytkownikom końcowym dostępu do informacji oraz ich rozpowszechniania, a także korzystania z dowolnych aplikacji i usług. Niemniej jednak sprawozdanie Organu Europejskich Regulatorów Łączności Elektronicznej (BEREC) na temat praktyk zarządzania ruchem, opublikowane w maju 2012 r., oraz zlecone przez Agencję Wykonawczą ds. Zdrowia i Konsumentów badanie dotyczące funkcjonowania rynku dostępu do internetu i usług internetowych w Unii Europejskiej z perspektywy konsumenta, opublikowane w grudniu 2012 r., wykazały ostatnio, że znacząca liczba użytkowników końcowych spotyka się z praktykami zarządzania ruchem, które blokują lub spowalniają niektóre aplikacje. Tendencje te potwierdzają potrzebę ustanowienia jasnych przepisów na poziomie Unii w celu utrzymania otwartego internetu i zapobieżenia rozdrobnieniu jednolitego rynku będącemu wynikiem środków przyjmowanych przez poszczególne państwa członkowskie. (46) Swoboda użytkowników końcowych w zakresie dostępu do informacji i treści zgodnych z prawem oraz w zakresie ich rozpowszechniania, a także swoboda korzystania z dowolnych aplikacji i usług, podlega przepisom unijnym i zgodnym z nimi przepisom krajowym. Niniejsze rozporządzenie określa limity dla wszelkich ograniczeń tej swobody, jakie dostawcy łączności elektronicznej mogą wprowadzać dla obywateli, lecz pozostaje bez uszczerbku dla innych przepisów unijnych, w tym dla przepisów dotyczących praw autorskich oraz dyrektywy 2000/31/WE. (47) W otwartym internecie dostawcy łączności elektronicznej dla ludności, działając w ramach uzgodnionych w umowie ograniczeń transmisji danych i prędkości usług dostępu do internetu, nie powinni blokować, spowalniać, ograniczać jakości ani dyskryminować konkretnych treści, aplikacji lub usług, ani ich poszczególnych klas, z wyjątkiem ograniczonej liczby rozsądnych środków zarządzania ruchem. Środki te powinny być przejrzyste, proporcjonalne i niedyskryminacyjne. Rozsądne zarządzanie ruchem obejmuje zapobieganie poważnym przestępstwom oraz utrudnianie ich popełniania, w tym dobrowolne działania dostawców usług mające na celu zablokowanie dostępu do pornografii dziecięcej i uniemożliwienie jej rozpowszechniania. Zmniejszanie skutków przeciążenia sieci należy uznać za rozsądny środek, pod warunkiem że przeciążenie sieci występuje jedynie przejściowo lub w wyjątkowych okolicznościach. (48) Taryfy uzależnione od ilości pobieranych danych należy uznać za zgodne z zasadą otwartego internetu, o ile umożliwiają one użytkownikom końcowym wybór taryfy odpowiadającej ich normalnemu zużyciu danych, w oparciu o przejrzyste informacje na temat warunków i skutków takiego wyboru. Jednocześnie takie taryfy powinny umożliwić dostawcom łączności elektronicznej dla ludności lepsze dostosowanie przepustowości sieci do oczekiwanych ilości pobieranych danych. Istotne jest, aby użytkownicy końcowi byli dokładnie poinformowani przed wyrażeniem zgody na jakiekolwiek ograniczenia ilości danych lub prędkości oraz na stosowne taryfy, oraz aby mogli stale monitorować swoje zużycie przepływu danych, a w razie potrzeby z łatwością zwiększać limit przepływu danych. (49) Istnieje również zapotrzebowanie wśród użytkowników końcowych na usługi i aplikacje wymagające podwyższonej zapewnionej jakości usług, oferowane przez dostawców łączności elektronicznej dla ludności lub dostawców usług, aplikacji lub treści. Usługi takie mogą obejmować m.in. nadawanie sygnału telewizyjnego za pośrednictwem protokołu internetowego (IP-TV), wideokonferencje i niektóre zastosowania w dziedzinie opieki zdrowotnej. Użytkownicy końcowi powinni zatem mieć swobodę zawierania umów o świadczenie specjalistycznych usług o podwyższonym poziomie jakości z dostawcami łączności elektronicznej dla ludności lub dostawcami treści, aplikacji lub usług. (50) Ponadto istnieje zapotrzebowanie ze strony dostawców treści, aplikacji i usług na świadczenie usług przesyłowych opartych na elastycznych parametrach jakości, obejmujących np. niższy priorytet dla ruchu, który nie jest wrażliwy na opóźnienia czasowe. Zapewnienie dostawcom treści, aplikacji i usług możliwości negocjowania takich elastycznych poziomów jakości usług z dostawcami łączności elektronicznej dla ludności jest niezbędne do świadczenia specjalistycznych usług i oczekuje się, że będzie odgrywać ważną rolę w rozwoju nowych usług, takich jak łączność maszyna-maszyna (M2M). Równocześnie takie ustalenia powinny umożliwić dostawcom łączności elektronicznej dla ludności bardziej zrównoważone zarządzenie ruchem i zapobieganie przeciążeniu sieci. Dostawcy treści, aplikacji i usług oraz dostawcy łączności elektronicznej dla ludności powinni zatem mieć swobodę zawierania umów o świadczenie specjalistycznych usług o określonych poziomach jakości usług, o ile takie umowy nie wpływają negatywnie w znaczący sposób na ogólną jakość usług dostępu do internetu. (51) Krajowe organy regulacyjne odgrywają istotną rolę w zapewnieniu użytkownikom końcowym rzeczywistej możliwości korzystania z tej swobody korzystania z otwartego dostępu do internetu. W tym celu krajowe organy regulacyjne powinny mieć obowiązki w zakresie monitorowania i sprawozdawczości, a także powinny zapewniać przestrzeganie przepisów przez dostawców łączności elektronicznej dla ludności oraz dostępność wysokiej jakości usług niedyskryminacyjnego dostępu do internetu, których poziomu nie obniżają usługi specjalistyczne. Przeprowadzając ocenę ewentualnych ogólnych zakłóceń usług dostępu do internetu, krajowe organy regulacyjne powinny uwzględnić parametry w zakresie jakości, takie jak parametry dotyczące czasu i niezawodności (opóźnienie, odchylenie sygnału, utrata pakietów), poziomy i skutki przeciążenia sieci, rzeczywista i deklarowana prędkość, jakość usługi dostępu do internetu w porównaniu z usługami specjalistycznymi oraz jakość postrzegana przez użytkowników końcowych. Krajowe organy regulacyjne powinny być uprawnione do wprowadzania minimalnych wymogów w zakresie jakości usług w odniesieniu do wszystkich lub poszczególnych dostawców łączności elektronicznej dla ludności, jeżeli jest to konieczne, aby zapobiec ogólnemu zakłóceniu/pogorszeniu jakości usług dostępu do internetu. (52) Środki mające na celu zapewnienie większej przejrzystości i porównywalności cen, taryf i warunków oraz parametrów jakości usług, w tym parametrów dotyczących świadczenia usług dostępu do internetu, powinny zwiększyć zdolność użytkowników do optymalnego wyboru dostawców, a tym samym umożliwić im czerpanie pełnych korzyści z konkurencji. (53) Przed zakupem usługi użytkownicy końcowi powinni być odpowiednio poinformowani o cenie oraz rodzaju oferowanej usługi. Informacje te powinny być również udostępniane bezpośrednio przed wykonaniem połączenia, jeżeli połączenie z danym numerem lub z daną usługą podlega szczególnym warunkom cenowym, tak jak w przypadku połączeń z usługami o podwyższonej opłacie, które często podlegają specjalnej opłacie. W przypadku gdy obowiązek ten jest nieproporcjonalny, uwzględniając czas trwania i koszt informacji taryfowej dla dostawcy usług w porównaniu ze średnim czasem trwania połączenia i ryzykiem kosztowym, na które narażony jest użytkownik końcowy, krajowe organy regulacyjne mogą przyznać odstępstwo. Użytkownicy końcowi powinni być również informowani, jeżeli połączenie z bezpłatnym numerem podlega dodatkowym opłatom. (54) Dostawcy łączności elektronicznej dla ludności powinni zapewniać użytkownikom końcowym wystarczające informacje dotyczące m. in. ich usług i taryf, parametrów jakości ich usług, dostępu do służb ratunkowych oraz wszelkich ograniczeń, a także na temat usług i produktów przeznaczonych dla konsumentów niepełnosprawnych. Informacje te powinny być podawane w sposób jasny i przejrzysty i powinny odnosić się do konkretnych państw członkowskich, w których świadczone są usługi, a w przypadku jakichkolwiek zmian, powinny być uaktualniane. Dostawcy powinni być zwolnieni z tych wymogów w zakresie podawania informacji w odniesieniu do ofert, które są negocjowane indywidualnie. (55) Dostępność porównywalnych informacji na temat produktów i usług jest niezbędna, aby umożliwić użytkownikom niezależną ocenę ofert. Doświadczenie pokazuje, że dostępność wiarygodnych i porównywalnych informacji zwiększa zaufanie użytkowników końcowych do korzystania z usług oraz ich gotowość do korzystania ze swobody wyboru. (56) Umowy stanowią ważny środek zapewniający użytkownikom końcowym wysoki poziom przejrzystości informacji oraz pewności prawa. Dostawcy łączności elektronicznej dla ludności powinni dostarczać użytkownikom końcowym jasnych i wyczerpujących informacji dotyczących wszystkich istotnych elementów umowy, zanim stanie się ona wiążąca dla użytkownika końcowego. Informacje te powinny być obowiązkowe i mogą być zmieniane wyłącznie w drodze późniejszego porozumienia między użytkownikiem końcowym a dostawcą usług. Komisja oraz kilka krajowych organów regulacyjnych stwierdziła niedawno przypadki znacznych rozbieżności między deklarowaną prędkością usług dostępu do internetu a prędkością faktycznie dostępną dla użytkowników końcowych. Dostawcy łączności elektronicznej dla ludności powinni poinformować użytkowników końcowych przed zawarciem umowy o prędkości i innych parametrach jakości usług, jakie są oni w stanie faktycznie zapewnić w głównej lokalizacji użytkownika. (57) W odniesieniu do urządzeń końcowych umowy powinny określać wszelkie ograniczenia, jakie dostawca nakłada w zakresie korzystania z urządzeń, na przykład poprzez blokowanie kart SIM w urządzeniach przenośnych, a także wszelkie opłaty należne w momencie rozwiązania umowy przed uzgodnionym terminem jej wygaśnięcia. Po upływie uzgodnionego okresu obowiązywania umowy nie powinny być należne żadne opłaty. (58) W celu uniknięcia szokująco wysokich rachunków użytkownicy końcowi powinni mieć możliwość określenia maksymalnych pułapów finansowych w odniesieniu do opłat, które są im naliczane za połączenia i usługi dostępu do internetu. Ta dodatkowa usługa powinna być dostępna bezpłatnie i powinna obejmować odpowiednie powiadomienie, które można ponownie odczytywać w późniejszym terminie, w sytuacji gdy wysokość opłat zbliża się do ustalonego pułapu. Po osiągnięciu ma