SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Sprawozdanie roczne w sprawie wykonywania umowy o wolnym handlu między UE a Republiką Korei /* COM/2015/0139 final */





SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Sprawozdanie roczne w sprawie wykonywania umowy o wolnym handlu między UE a Republiką Korei 1. Wprowadzenie W dniu 1 lipca 2014 r. minęły trzy lata od wejścia w życie umowy o wolnym handlu między UE i jej państwami członkowskimi a Republiką Korei („Korea”), która to umowa jest stosowana tymczasowo od lipca 2011 r.[1]. Jest to pierwsza z nowej generacji umów o wolnym handlu o szeroko zakrojonym i kompleksowym charakterze. Jest to również pierwsze unijne porozumienie handlowe z państwem azjatyckim. Do wspomnianej umowy wprowadzono już pierwszą poprawkę. W marcu 2014 r. podpisano protokół dodatkowy do umowy o wolnym handlu uwzględniający przystąpienie Chorwacji do UE; protokół ten jest tymczasowo stosowany od dnia 26 maja 2014 r. Protokół zostanie przyjęty, gdy Korea powiadomi UE o zakończeniu swoich wewnętrznych procedur. Niniejszy dokument jest trzecim sprawozdaniem rocznym w sprawie wykonywania umowy o wolnym handlu zgodnie z przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 511/2011 z dnia 11 maja 2011 r. w sprawie wprowadzenia w życie dwustronnej klauzuli ochronnej zawartej w umowie o wolnym handlu między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi a Republiką Korei[2]. Zgodnie z art. 13 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia Komisja podaje do wiadomości publicznej roczne sprawozdanie w sprawie stosowania i wykonywania umowy. Ponadto art. 3 ust. 3 stanowi, że Komisja przedstawia co rok Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie zawierające wyniki monitorowania i aktualne dane statystyczne dotyczące przywozu z Korei produktów w sektorach wrażliwych oraz w sektorach, na które rozszerzono monitorowanie. Niniejsze sprawozdanie łączy zatem wspomniane dwa wymogi w zakresie sprawozdawczości. Niniejsze sprawozdanie przedstawia również działania różnych komitetów i grup roboczych, które zostały utworzone na mocy umowy o wolnym handlu, a których zadaniem jest monitorowanie wykonywania porozumienia. Ponieważ posiedzenia większości tych komitetów i grup roboczych odbyły się w drugiej połowie 2014 r., niniejsze sprawozdanie obejmuje okres od lipca 2013 r. do grudnia 2014 r. – w odniesieniu do działalności organów wykonawczych umowy o wolnym handlu. 2. Ocena ogólna: zmiany w handlu po trzech latach wykonywania umowy o wolnym handlu 2.1. Metodyka zastosowana do analizy Poniższa analiza dwustronnych przepływów handlowych między UE i Koreą opiera się na porównaniu danych z trzeciego roku wykonywania umowy o wolnym handlu (lipiec 2013 r. – czerwiec 2014 r.) z danymi z 12-miesięcznego okresu poprzedzającego moment rozpoczęcia obowiązywania i tymczasowego stosowania umowy (lipiec 2010 r. – czerwiec 2011 r.). Należy zauważyć, że za przyczynę zmian w przepływach handlowych nie można uznać wyłącznie umowy o wolnym handlu, ponieważ na wspomniane przepływy oddziałują również inne czynniki. Liczby przedstawione poniżej dają jednak solidny przybliżony obraz dotychczasowego działania umowy o wolnym handlu. 2.2. Ogólne zmiany w handlu towarami Wywóz z UE do Korei wzrósł o 35% z 30,6 mld EUR w 12-miesięcznym okresie poprzedzającym moment rozpoczęcia obowiązywania umowy o wolnym handlu do 41,4 mld EUR w trzecim roku wykonywania tej umowy. W tym samym okresie wywóz z UE do Korei towarów, które zostały objęte pełną lub częściową liberalizacją na mocy wspomnianej umowy, wzrósł bardziej niż wywóz ogólny, a mianowicie o odpowiednio 46 i 37%. Wykres 1: Wywóz z UE do Korei i przywóz z Korei do UE, lipiec 2010 – czerwiec 2014 (w mln EUR) Źródło: COMEXT W trzecim roku wykonywania umowy o wolnym handlu przywóz z Korei miał wartość 37,9 mld EUR, czyli mniej więcej tyle samo co w 12-miesięcznym okresie poprzedzającym moment rozpoczęcia obowiązywania umowy. Jednak w trzecim roku przywóz wzrósł o 6% w porównaniu z rokiem poprzednim. Warto zauważyć, że w trzecim roku wykonywania umowy o wolnym handlu przywóz do UE z całego świata obniżył się o 4% w porównaniu z rokiem poprzednim. Obniżył się przywóz od 14 głównych dostawców, z wyjątkiem Korei i Turcji (wzrost o 6% w obu przypadkach) i Chin (wzrost o 1%). W przeciwieństwie do zmian zaobserwowanych w przywozie ogólnym do UE z Korei w przywozie produktów, które zostały objęte pełną lub częściową liberalizacją na mocy umowy o wolnym handlu, odnotowano wzrost o odpowiednio 21 i 26%, podczas gdy przywóz z Korei produktów objętych zerową taryfą najwyższego uprzywilejowania spadł o 23%. W trzecim roku wykonywania umowy o wolnym handlu deficyt w handlu z Koreą wynoszący 7,6 mld EUR zamienił się w nadwyżkę w wysokości 3,6 mld EUR na korzyść UE. Udział UE w łącznym przywozie do Korei z całego świata wzrósł z 9% w okresie przed umową o wolnym handlu do 11% w trzecim roku wykonywania tej umowy. W tym samym okresie udział UE w łącznym wywozie z Korei spadł z 11 do 9%. Najważniejsze kategorie produktów w odniesieniu do wywozu z UE: § „Maszyny i urządzenia” (TDC[3] 16) z udziałem wynoszącym prawie 34% łącznego wywozu z UE do Korei. Wywóz ten wzrósł o ponad 23% w trzecim roku wykonywania umowy o wolnym handlu w porównaniu z 12-miesięcznym okresem poprzedzającym moment rozpoczęcia obowiązywania umowy. § „Urządzenia transportowe” (TDC 17), w których przypadku wywóz wzrósł o ponad 56% od momentu rozpoczęcia obowiązywania umowy o wolnym handlu, przy czym największy wzrost nastąpił w ostatnich dwóch latach wykonywania tej umowy. Udział urządzeń transportowych w łącznym wywozie z UE do Korei wynosi 16%. § „Produkty chemiczne” (TDC 06), w których przypadku wywóz wzrósł o 9% w trzecim roku wykonywania umowy o wolnym handlu i których udział w łącznym wywozie z UE do Korei wynosi ponad 12%. § Inne kategorie produktów, których wywóz z UE znacznie wzrósł od lipca 2011 r., to „Produkty mineralne” (o ponad 1 000%[4]), „Wełna” i „Perły i metale szlachetne”[5] (o około 120%). W teoretycznej sytuacji nieobowiązywania umowy o wolnym handlu obecny poziom wywozu z UE do Korei spowodowałby płatności z tytułu cła w wysokości 1,6 mld EUR w trzecim roku wykonywania umowy. Głównymi kategoriami przywozu z Korei do UE były: § „Maszyny i urządzenia” (36% przywozu do UE z Korei), przy czym przywóz do UE spadł o 20% od momentu rozpoczęcia obowiązywania umowy o wolnym handlu. § „Urządzenia transportowe” (26% łącznego przywozu do UE z Korei), przy czym przywóz do UE wykazywał fluktuacje w ciągu trzech lat wykonywania umowy o wolnym handlu. W czerwcu 2014 był on na prawie tym samym poziomie co w czerwcu 2011 r. § Od momentu rozpoczęcia obowiązywania umowy o wolnym handlu odnotowano znaczny wzrost przywozu tworzyw sztucznych, minerałów i produktów chemicznych (odpowiednio o 51, 112 i 48%). 2.3. Handel usługami i bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ) Statystyki handlu usługami za trzeci rok wykonywania umowy o wolnym handlu są opóźnione i nie są jeszcze dostępne. W 2013 r. wywóz usług do Korei miał wartość 10,6 mld EUR i był wyższy o 18% w porównaniu z rokiem poprzednim. W tym samym okresie przywóz usług z Korei do UE miał wartość 5,6 mld EUR i był wyższy o 11% w porównaniu z 2012 r. W 2013 r. wartość unijnych BIZ w Korei wyniosła 32,6 mld EUR, podczas gdy wartość koreańskich BIZ w UE wyniosła 18,9 mld EUR. 2.4. Zmiany w handlu pojazdami silnikowymi i częściami Wywóz pojazdów silnikowych (HS 8703) z Unii do Korei wzrósł o 90% z 2 mld EUR (74 600 jednostek) w 12-miesięcznym okresie poprzedzającym moment rozpoczęcia obowiązywania umowy o wolnym handlu do 3,8 mld EUR (141 800 jednostek) w trzecim roku wykonywania tej umowy, a udział tego wywozu w całkowitym wywozie z UE do Korei wyniósł 9%. Wzrost ten miał miejsce głównie w drugim i trzecim roku wykonywania umowy o wolnym handlu, w którym to okresie roczny wzrost wywozu wyniósł około 35%. Przywóz do UE z Korei wzrósł o 53% z 2,6 mld EUR do 4 mld EUR lub o 25% wyrażając w przywożonych jednostkach – z 300 000 do 375 000 jednostek. Niemal cały wzrost (53%) miał miejsce w pierwszym roku wykonywania umowy o wolnym handlu. Udział pojazdów silnikowych w całkowitym przywozie do UE z Korei wynosi 11%. W tym samym okresie przywóz samochodów osobowych do UE z reszty świata spadł o 7%. Wykres 2: Pojazdy silnikowe: wywóz z UE do Korei i przywóz z Korei do UE, lipiec 2010 – czerwiec 2014 (w mln EUR) Źródło: COMEXT W trzecim roku wykonywania umowy o wolnym handlu wywóz części samochodowych z UE do Korei wyniósł 1,1 mld EUR, czyli wzrósł o 6% w stosunku do 12-miesięcznego okresu poprzedzającego moment rozpoczęcia obowiązywania umowy, zaś przywóz części samochodowych z Korei do UE wzrósł o ponad 20% z 2,2 mld EUR w 12-miesięcznym okresie poprzedzającym umowę o wolnym handlu do 2,6 mld EUR w trzecim roku wykonywania tej umowy. W tym samym okresie podobny przywóz do UE z reszty świata wzrósł zaledwie o 3%. 2.5. Stosowanie preferencji taryfowych na mocy umowy o wolnym handlu Na podstawie najnowszych dostępnych danych (obejmujących okres od lipca 2013 r. do czerwca 2014 r.) całkowita unijna stopa wykorzystania preferencji na rynku koreańskim wynosi 65,9%. Biorąc za podstawę kategorie TDC, najwyższe całkowite stopy wykorzystania preferencji odnotowano w kategorii urządzeń transportowych (TDC 17) – 94% oraz w kategorii zwierząt i produktów pochodzenia zwierzęcego (TDC 1) – 89%. Najniższe całkowite stopy wykorzystania preferencji odnotowano w kategorii pereł i metali szlachetnych (TDC 14) – 40%, metali nieszlachetnych (TDC 15), skór i skórek (TDC 8) oraz maszyn (TDC 16) – około 50%. Nie wydaje się, by wyjaśnieniem stosunkowo małego stopnia wykorzystania preferencji w niektórych kategoriach były restrykcyjność reguł pochodzenia lub preferencyjne marże eksporterów unijnych w stosunku do stawek KNU. Jednym z możliwych powodów, który został zidentyfikowany w drodze konsultacji z przemysłem, jest obowiązek ubiegania się o status zatwierdzonego eksportera, który nałożono na eksporterów w umowie o wolnym handlu i który jest odbierany jako czasochłonny i kosztowny. Nadmienić ponadto należy, że niektórzy eksporterzy, korzystający z regionalnych węzłów transportowych w Azji, nie mogą korzystać z preferencji umowy o wolnym handlu ze względu na zawartą w niej klauzulę transportu bezpośredniego, zgodnie z którą towary są przesyłane bezpośrednio z UE do Korei i odwrotnie. Całkowita koreańska stopa wykorzystania preferencji na rynku unijnym wyniosła 81,3% w 2013 r. w odniesieniu do wywozu z Korei do UE. Najwyższe całkowite stopy wykorzystania preferencji (powyżej 90%) odnotowano w kategoriach „Urządzenia transportowe” i „Produkty mineralne” (TDC 05), podczas gdy najniższe całkowite stopy wykorzystania preferencji (około 33%) odnotowano w kategoriach „Perły” i „Skóry i skórki”. 3. Działalność organów wykonawczych umowy o wolnym handlu Postanowieniami instytucjonalnymi umowy o wolnym handlu ustanowiono siedem specjalnych komitetów, siedem grup roboczych i dialog w sprawie własności intelektualnej. Komitet ds. Handlu na poziomie ministerialnym, który spotyka się co roku, pełni rolę nadzorczą i zapewnia właściwe funkcjonowanie umowy o wolnym handlu. W 2014 r. odbyły się posiedzenia wszystkich komitetów i grup roboczych oraz dialogu w sprawie własności intelektualnej; w większości posiedzenia te odbyły się w Brukseli, jak opisano poniżej. Grupa robocza ds. pojazdów silnikowych i ich części spotkała się dnia 17 czerwca 2014 r. w Brukseli. Najintensywniej omawianymi kwestiami były nie kwestie związane z wykonywaniem umowy o wolnym handlu, a kwestie związane z dostępem do rynku. Obejmowały one między innymi koreańskie inicjatywy ustawodawcze w sprawie zużycia paliwa, średnich systemów emisji dla pojazdów, znakowania opon, nowego koreańskiego uregulowania efektywności energetycznej opon, pomocniczych systemów hamulcowych dla autobusów, ograniczenie szerokości pojazdów i w sprawie ciągników ciężarowych. Strony dyskutowały również aktualizację załącznika 2-C umowy o wolnym handlu, której celem ma być uwzględnienie zmienionych odniesień do prawa unijnego dotyczących haków holowniczych oraz urządzeń zapewniających kierowcy widoczność, i uzgodniły, że aktualizację tę uzgodni Komitet ds. Handlu. Grupa robocza ds. produktów farmaceutycznych i wyrobów medycznych, której posiedzenie odbyło się dnia 18 czerwca 2014 r. w Brukseli, omówiła koreański system cen oraz właściwy sposób uznawania wartości leków innowacyjnych, zmienioną koreańską umowę typu „cena–wielkość sprzedaży”, wdrażanie przez Koreę serializacji leków, farmaceutyczne składniki czynne, metodykę obniżania cen refundowanych wyrobów medycznych w Korei oraz unijny projekt zmiany ustawodawstwa dotyczącego wyrobów medycznych. Po posiedzeniu grupy roboczej odbyła się dyskusja ekspertów, której celem było znalezienie możliwych obszarów harmonizacji regulacji w sektorze farmaceutycznym i w sektorze wyrobów medycznych. Tego samego dnia, 18 czerwca 2014 r., odbyło się w Brukseli posiedzenie grupy roboczej ds. chemikaliów; jego celem była wymiana informacji na temat przepisów dot. REACH każdej ze stron. Strona koreańska poinformowała UE o harmonogramie i procesie wdrażania ustawy K-REACH, zaś strona unijna przekazała informacje o środkach wsparcia MŚP, które opracowano w UE do celów wykonywania REACH. Komitet uzgodnił ponadto pogłębienie współpracy technicznej w dziedzinie chemikaliów pomiędzy koreańskim ministerstwem środowiska a Europejską Agencją Chemikaliów (ECHA). W dniach 18–19 czerwca 2014 r. odbyło się w Seulu posiedzenie Komitetu Celnego. Dyskutowano na nim procedury i metody weryfikacji pochodzenia oraz reguły pochodzenia, w tym zasadę transportu bezpośredniego, w odniesieniu do której strona unijna przypomniała znaczenie zastąpienia obecnej zasady transportu bezpośredniego zasadą niezmienności, która umożliwiałaby podział przesyłek w państwie trzecim. Komitet omawiał ponadto wykładnię pojęcia „podstawowy składnik” w odniesieniu do przetwarzanego surimi oraz transpozycję zasad dotyczących poszczególnych produktów w zakresie pochodzenia z kodów HS 2007 do kodów HS 2012. Omawiano także możliwości zawarcia umowy o wzajemnym uznaniu upoważnionych przedsiębiorców. W dniu 16 września 2014 r. odbyło się w Brukseli posiedzenie Komitetu ds. Handlu Towarami. Komitet przyjął projekt decyzji Komitetu ds. Handlu Towarami w sprawie przyjęcia przepisów dotyczących zarządzania kontyngentem taryfowym. Komitet omówił ponadto różne kwestie dotyczące wykonywania umowy o wolnym handlu oraz kwestie związane z handlem dwustronnym, np. równoważność ekologicznych produktów rolnych, przegląd dodatku 2-B-3 (elektronika) do umowy o wolnym handlu, koreańskie wymogi certyfikacyjne dotyczące maszyn oraz kosmetyki. UE powtórzyła prośbę o zmianę umowy o wolnym handlu poprzez zmianę klauzuli transportu bezpośredniego, dodanie klauzuli dotyczącej towarów wprowadzanych ponownie po naprawie i włączenie ciągników ciężarowych do załącznika pozataryfowego dotyczącego pojazdów silnikowych i samochodów (załącznik 2-C). W dniu 17 września 2014 r. odbyło się w Brukseli posiedzenie Komitetu ds. Stref Uszlachetniania Biernego na Półwyspie Koreańskim. Korea przedstawiła aktualne informacje na temat ostatnich zmian sytuacji związanej z Obszarem Przemysłowym Kaesŏng, wewnątrzkoreańskim parkiem przemysłowym znajdującym się w Korei Północnej. Komitet dokonał przeglądu warunków dalszego rozwoju gospodarczego i omówił ustanowienie kryteriów stref uszlachetniania biernego oraz ustanowienie progu maksymalnego. Strona unijna odnotowała propozycje koreańskie i wyjaśniła ograniczenia polityczne w UE. Obie strony wskazały na polityczną wrażliwość tej kwestii, ale zgodziły się kontynuować dyskusje na poziomie roboczym. W dniu 25 września 2014 r. odbył się w Seulu dialog w sprawie własności intelektualnej. Obie strony przekazały najnowsze informacje o zmianach ustawodawczych i politycznych w dziedzinie własności intelektualnej, w szczególności w dziedzinie patentów, znaków towarowych, wzorów i modeli oraz praw autorskich. UE przypomniała kwestie związane z wykonaniem umowy o wolnym handlu w zakresie przepisów o prawach do publicznego odtwarzania oraz potrzebę dostosowania ustawodawstwa Korei do umowy o wolnym handlu. W ramach dialogu poruszono też kwestie egzekwowania praw własności intelektualnej. Strony omówiły ponadto swoje podejście i strategię w odniesieniu do kwestii związanych z własnością intelektualną w państwach trzecich. Pierwsze posiedzenie grupy roboczej ds. zamówień publicznych odbyło się w dniu 26 września 2014 w Seulu. Strony wymieniły się informacjami o obecnej sytuacji i o perspektywach zmian na krajowych rynkach zamówień publicznych oraz dokonały ewaluacji obecnej sytuacji w zakresie dostępu do rynku na swoich rynkach oraz w zakresie wykonywania rozdziału umowy o wolnym handlu dotyczącego zamówień publicznych. Strony omówiły ponadto aktualne bariery i ograniczenia rynkowe oraz sposób radzenia sobie z nimi oraz sposób zwiększenia udziału w rynku zamówień publicznych każdej ze stron. Posiedzenie Komitetu ds. Środków Sanitarnych i Fitosanitarnych odbyło się w dniu 10 października 2014 r. w Brukseli. Komitet omówił wywóz z Korei do UE rosołu z kurczaka z żeń-szeniem oraz żywego poskarpa oliwkowego, budowanie zaufania i współpracę w zakresie kwestii dobrostanu zwierząt, przejrzystość, wywóz wołowiny z UE do Korei, ognisko afrykańskiego pomoru świń w Polsce oraz wniosek UE o stosowanie zasad regionalizacji, zasadę „urodzone i chowane” oraz wywóz przetworów mlecznych z mleka surowego oraz warzyw i owoców z UE do Korei. W dniu 10 października 2014 r. odbyło się w Seulu drugie posiedzenie Komitetu ds. Współpracy Kulturalnej. Zatwierdzono na nim organ arbitrażowy, o którym mowa w art. 3bis Protokołu w sprawie współpracy kulturalnej dołączonego do umowy o wolnym handlu. Strony wymieniły ponadto poglądy na temat polityki kulturalnej oraz omówiły kwestie związane z sektorem kultury i sektorem kreatywnym, pobytami artystów oraz koprodukcjami audiowizualnymi. W ostatniej kwestii uzgodniono podjęcie szeregu działań w celu lepszego informowania profesjonalistów z branży filmowej. Należy zauważyć, że zgodnie z protokołem w sprawie współpracy kulturalnej Komitet ds. Handlu nie ma jurysdykcji nad protokołem, a funkcje Komitetu ds. Handlu w odniesieniu do tego protokołu sprawuje Komitet ds. Współpracy Kulturalnej. W dniu 6 listopada 2014 r. odbyło się w Brukseli posiedzenie grupy roboczej ds. oznaczeń geograficznych. Poczyniono znaczne postępy w pracach nad projektem przepisów proceduralnych, które będą mogły zostać przyjęte po zakończeniu przez obie strony wewnętrznych procedur. Obie strony przedłożyły i omówiły wykazy nowych oznaczeń geograficznych, które mają zostać dodane do wykazu chronionych oznaczeń geograficznych zawartego w umowie o wolnym handlu. W dniu 8 grudnia 2014 r. odbyło się w Brukseli posiedzenie Komitetu ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju. Strony wymieniły poglądy dotyczące polityki w dziedzinie środowiska i polityki zatrudnienia, w tym w zakresie zmiany klimatu, ekologicznego wzrostu gospodarczego i gospodarki o obiegu zamkniętym. Na forum komitetu omówiono również szereg kluczowych wielostronnych umów środowiskowych i wymieniono informacje na temat nielegalnego handlu dziką fauną i florą oraz nielegalnego pozyskiwania drewna. Ponadto omówiono kwestie związane z zatrudnieniem, w tym podstawowe konwencje MOP, w szczególności wolność zrzeszania się i rokowania zbiorowe, oraz kwestie pracy przymusowej, w tym środki przeciwdziałania nieuczciwym praktykom zatrudnienia. Na forum komitetu omówiono też wdrażanie międzynarodowych wytycznych i zasad w zakresie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw. W dniu 9 grudnia 2014 r. odbyło się w Brukseli posiedzenie grupy roboczej ds. współpracy w dziedzinie środków ochrony handlu. Strony omówiły ogólny status w zakresie środków ochrony handlu obowiązujących w odniesieniu do handlu dwustronnego między Koreą a UE. Strony wymieniły ponadto poglądy na temat ogólnego kierunku polityki prowadzonej przez drugą ze stron, w tym najnowszych zmian tej polityki. Poza tym miała miejsce techniczna dyskusja dotycząca dochodzeń dumpingowych i dochodzeń w sprawie badania szkody. Poza omówionymi kwestiami strony omówiły także najnowsze informacje dotyczące spraw dotyczących państw trzecich. W dniu 16 grudnia 2014 r. odbyło się w Seulu posiedzenie Komitetu ds. Handlu Usługami, Zakładania Przedsiębiorstw i Handlu Elektronicznego. Obie strony omówiły szereg kwestii z zakresu usług pocztowych i kurierskich, usług finansowych i usług dystrybucji. W odniesieniu do usług pocztowych obie strony zgodziły się podjąć działania w celu ustalenia zasad ram prawnych do następnego posiedzenia Komitetu ds. Handlu. Na forum komitetu omówiono także przegląd inwestycyjnych ram prawnych (na podstawie art. 7.16 umowy o wolnym handlu) oraz ogólny klimat biznesowy w sektorze usług. W tym samym dniu, 16 grudnia 2014 r., również w Seulu zebrała się grupa robocza ds. umów o wzajemnym uznawaniu usług („UWU”). Spotkanie to poprzedziła dyskusja między stowarzyszeniami zawodowymi inżynierów i architektów reprezentującymi obie strony. Strony wymieniły poglądy na temat inicjatyw w zakresie UWU podejmowanych we współpracy z innymi państwami oraz oceniły postępy w dyskusjach dotyczących UWU, prowadzonych przez stowarzyszenia zawodowe. Strony uzgodniły, że należy zachęcać stowarzyszenia zawodowe do kontynuacji współpracy. Strony uzgodniły ponadto, że należy kontynuować pożyteczną wymianę informacji w zakresie UWU objętych umowami dwustronnymi zawartymi przez każdą ze stron. W dniu 16 października 2014 r. odbyło się w Brukseli posiedzenie Komitetu ds. Handlu. Posiedzeniu współprzewodniczyli były komisarz do spraw handlu, Karel De Gucht i minister handlu, przemysłu i energii Korei Yoon Sang-jick. Komitet ocenił rozwój handlu dwustronnego po trzech latach wykonywania umowy o wolnym handlu i stwierdził, że umowa o wolnym handlu przyniosła pozytywne efekty, w szczególności w zakresie objętym pełną lub częściową liberalizacją handlu, gdzie obie strony odnotowały wzrost wywozu. UE ponowiła wniosek o zmianę umowy o wolnym handlu oraz o ustalenie pakietu zmian, który byłby zadowalający dla obu stron. Strony uzgodniły dokonanie nowelizacji technicznej załącznika pozataryfowego dotyczącego pojazdów silnikowych i ich części (załącznik 2-C) polegającej na aktualizacji przestarzałych odniesień prawnych w tabelach zgodności, czego celem jest zapewnienie pewności prawa podmiotom gospodarczym. Obie strony podniosły dotyczące ich kwestie w zakresie wykonywania umowy, np. handel usługami, wykonanie przepisów art. 13.4 umowy o wolnym handlu dotyczących wielostronnych norm i umów dotyczących pracy oraz wykładni pojęcia „podstawowy składnik” w odniesieniu do surimi. Omawiano także inne kwestie dotyczące handlu dwustronnego, w tym równoważność ekologicznych produktów rolnych, koreański zakaz przywozu wieprzowiny z Polski spowodowany afrykańskim pomorem świń, wytłaczanie znaku „E” dla opon, unijne obawy dotyczące dostępu kosmetyków do rynku oraz koreański wywóz żywego poskarpa oliwkowego do UE. Obie strony podsumowały, że nadal z determinacją dążą do pełnego wdrożenia umowy o wolnym handlu. 4. Wykonywanie rozdziału 13 umowy o wolnym handlu dotyczącego handlu i zrównoważonego rozwoju Trzecie posiedzenie Komitetu ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju odbyło się w Brukseli w dniu 8 grudnia 2014 r. Zgodnie z treścią wspólnego oświadczenia wydanego na drugim posiedzeniu Komitetu ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju w harmonogramie spotkania przewidziano czas dla współprzewodniczących Forum Społeczeństwa Obywatelskiego na przedstawienie aktualnego stanu prac w ramach wewnętrznych grup doradczych. UE wyraziła zadowolenie z ponownego członkostwa koreańskiej wewnętrznej grupy doradczej, a szczególnie z szerszej reprezentacji związków zawodowych i pracowników. Komitet ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju zadecydował o przedstawieniu streszczenia obrad, które miały miejsce podczas jego trzeciego posiedzenia, na trzecim posiedzeniu Forum Społeczeństwa Obywatelskiego, które odbyło się następnego dnia, mianowicie 9 grudnia. Część obrad dotycząca środowiska poświęcona była dyskusjom na temat systemów handlu uprawnieniami do emisji, ekologicznego wzrostu gospodarczego i gospodarki o obiegu zamkniętym oraz na temat kilku kluczowych wielostronnych umów środowiskowych. W kontekście rozpoczęcia funkcjonowania przez koreański system handlu emisjami, które miało miejsce w dniu 1 stycznia 2015 r., strony podkreśliły istotność dalszej współpracy w tej kwestii, zaś UE nakreśliła możliwości biznesowe wynikające z wyłaniających się rynków uprawnień do emisji dwutlenku węgla w Europie i Azji Wschodniej. UE przekazała ponadto Korei nowe informacje dotyczące swego komunikatu w sprawie podejścia do nielegalnego handlu dziką fauną i florą oraz toczących się konsultacji z zainteresowanymi stronami na temat wzmocnienia tego podejścia, m.in. poprzez ściślejszą współpracę z państwami partnerskimi; Korea przedstawiła ze swej strony swoją politykę krajową. UE przedstawiła w zarysie główne instrumenty, którymi dysponuje w walce z nielegalnym pozyskiwaniem drewna, podczas gdy Korea poinformowała o toczących się pracach nad wnioskiem ustawodawczym dotyczącym handlu nielegalnie pozyskanym drewnem. Strony uzgodniły, że wymienią się doświadczeniami w odniesieniu do opisanych powyżej procesów. Część obrad poświęcona zatrudnieniu rozpoczęła się prezentacją przedstawioną przez eksperta z Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP), dotyczącą po części rozwoju sytuacji w zakresie ratyfikacji podstawowych konwencji MOP (przede wszystkim konwencji związanych z pracą przymusową, wolnością zrzeszania się oraz prawem do rokowań zbiorowych) oraz najnowszych konwencji MOP, a po części wniosków, które na podstawie procesów ratyfikacyjnych w innych państwach można wyciągnąć w odniesieniu do przeszkód w ratyfikacji i ich pokonywania. Międzynarodowa Organizacja Pracy zaoferowała dalszą współpracę i doradztwo w tym zakresie. Jeśli chodzi o kwestie związane z zatrudnieniem, Komitet ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju omówił podstawowe konwencje MOP oraz determinację stron, by w ramach umowy o wolnym handlu przestrzegać praw i praktyk, podstawowych zasad i praw w pracy przyjętych na forum MOP. Strony uzgodniły, by przed następnym posiedzeniem Komitetu ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju udostępnić teksty opisujące dotychczasowe postępy, dalsze zamierzone działania zmierzające do ratyfikacji podstawowych konwencji MOP i innych aktualnych konwencji MOP oraz wymienić informacje z Forum Społeczeństwa Obywatelskiego. Jeśli chodzi o współpracę na podstawie art. 13 umowy o wolnym handlu, Korea i UE omówiły najnowsze wydarzenia w odniesieniu do rozpoczęcia negocjacji w sprawie umowy dotyczącej dóbr środowiskowych i ponownie wyraziły swoje zaangażowanie w tę inicjatywę oraz wysoki poziom ambicji z nią związany. Strony omówiły ponadto kwestię społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw oraz możliwe dziedziny współpracy w zakresie koreańskiego znaku ekologicznego oraz unijnego oznakowania ekologicznego. Poza tym UE przedstawiła krótką prezentację nowego instrumentu partnerstwa. Komitet ds. Handlu i Zrównoważonego Rozwoju wyraził zadowolenie z otwartej i konstruktywnej dyskusji na swoim trzecim posiedzeniu i zadecydował o kontynuowaniu dialogu z Forum Społeczeństwa Obywatelskiego. Komitet zgodził się wstępnie, by jego czwarte posiedzenie odbyło się przed końcem września 2015 r. w Korei oraz by odbyło się ono przed posiedzeniem Komitetu ds. Handlu. 5. Wykonanie rozporządzenia (UE) nr 511/2011 Rozporządzenie (UE) nr 511/2011 („rozporządzenie o środkach ochronnych”) należy do wewnętrznego prawodawstwa UE i ma na celu wprowadzenie w życie dwustronnej klauzuli ochronnej zawartej w umowie o wolnym handlu między UE a Koreą. Jak określono w art. 3 i 11 rozporządzenia o środkach ochronnych, Komisja monitoruje zmiany przywozu i wywozu produktów koreańskich w sektorach wrażliwych, których potencjalnie dotyczy zwrot należności celnych, takich jak samochody, części samochodowe, wyroby włókiennicze i elektronika użytkowa. Od rozpoczęcia tymczasowego stosowania umowy o wolnym handlu w lipcu 2011 r. Komisja co dwa miesiące przedstawia wyniki monitorowania państwom członkowskim, Parlamentowi Europejskiemu i stosownym zainteresowanym stronom. Rozporządzenie o środkach ochronnych zapewnia ponadto możliwość wszczęcia dochodzenia w sprawie środków ochronnych lub wprowadzenia wcześniejszych środków nadzoru zgodnie z określonymi warunkami zdefiniowanymi w tym rozporządzeniu. Podczas trzeciego roku wdrażania umowy o wolnym handlu Komisja nie otrzymała tego rodzaju wniosków. 5.1. Rozwój przywozu z Korei do UE w sektorach objętych monitorowaniem Wyniki monitorowania w trzecim roku wykonywania umowy o wolnym handlu są przedstawione poniżej. Należy zauważyć, że – do celów monitorowania – dane za trzeci rok wykonywania umowy o wolnym handlu porównano z okresem poprzedzających 12 miesięcy, co powoduje, że niektóre wartości mogą być odmienne w stosunku do ogólnej analizy handlu, którą przedstawiono powyżej w pkt 2, a w przypadku której dane za trzeci rok wykonywania umowy o wolnym handlu porównano z 12-miesięcznym okresem poprzedzającym moment rozpoczęcia obowiązywania umowy. Ponadto należy zauważyć, że porównanie w ramach monitorowania oparto na ilościach przywożonych z Korei do UE, tj. sztukach w przypadku samochodów i 1 000 kg w przypadku części samochodowych, wyrobów włókienniczych i elektroniki. (i) Sektor samochodowy W trzecim roku wykonywania umowy o wolnym handlu (lipiec 2013 – czerwiec 2014 r.) przywóz samochodów z Korei wzrósł o 20% w porównaniu z rokiem poprzedzającym (lipiec 2012 – czerwiec 2013 r.). Ta tendencja wzrostowa jest szczególnie wyraźna w odniesieniu do samochodów z silnikami elektrycznymi, choć wielkość przywozu nie jest w tej kategorii znacząca. Przywóz samochodów z silnikami średnimi lub dużymi wzrósł o 50%, podczas gdy przywóz samochodów z małymi silnikami zmalał o 7%. Należy zauważyć, że przywóz samochodów z Korei jest nadal na niższym poziomie niż w okresie lipiec 2007 – czerwiec 2008 r. Jeśli chodzi o przywóz części samochodowych, w trzecim roku wykonywania umowy o wolnym handlu odnotowano nieznaczny wzrost o 6% w porównaniu z rokiem poprzednim. Wzrost ten jest większy niż wzrost w drugim roku wykonywania umowy o wolnym handlu. Niemniej jednak wzrost ten wskazuje na to, że poziom przywozu ustabilizował się w okresie ostatnich trzech lat. (ii) Sektor włókienniczy W trzecim roku wykonywania umowy o wolnym handlu przywóz wyrobów włókienniczych zmalał o 12% w porównaniu z rokiem poprzednim. Dodać należy, że w drugim roku wykonywania umowy o wolnym handlu odnotowano spadek o 6% w porównaniu z pierwszym rokiem stosowania umowy o wolnym handlu. (iii) Sektor elektroniczny Podczas gdy przywóz wyrobów elektronicznych zmalał o 13% w drugim roku wykonywania umowy o wolnym handlu, w trzecim roku wzrósł on o 31%. 5.2. Zwrot ceł Komisja prowadziła ponadto szczególne monitorowanie zwrotu ceł w związku z regułami pochodzenia, jak określono art. 11 ust. 1 rozporządzenia o środkach ochronnych, aby ocenić udział komponentów zagranicznych w koreańskim procesie produkcyjnym, a tym samym w wywozie produktów końcowych z Korei do UE. W art. 11 ust. 1 przewidziano procedurę stosowania art. 14 protokołu w sprawie reguł pochodzenia w odniesieniu do zwrotu i zwolnienia z należności celnych. W analizie skupiono się na wartości przywozu produktów objętych monitorowaniem w pierwszych dziesięciu miesiącach 2014 r., w stosunku do porównywalnego okresu w 2013 r., jako że dla tych dwóch okresów dostępne są pełne dane. W sektorze elektronicznym zmiany (wzrost lub spadek) przywozu z Korei do UE dotyczyły głównie następujących podpozycji HS: 8519.20, 8519.50, 8519.89, 8521.10, 8521.90, 8525.50, 8525.60, 8526.91, 8526.92, 8527.12 8527.13, 8527.19, 8527.21, 8527.29, 8527.91, 8527.92, 8527.99, 8528.41, 8528.49, 8528.51, 8528.59, 8528.69 oraz 8528.72. Spadek przywozu odnotowano ogólnie w przypadku następujących pozycji: 8521 (-14%) oraz 8527 (-17%), zaś wzrost – w odniesieniu do pozycji 8526 (73%) oraz 8528 (52%). W tym samym czasie odnotowano zmniejszenie przywozu części tych produktów do Korei: w przypadku HS 8522 nastąpił spadek przywozu z Chin (-10%) oraz wzrost przywozu z Japonii (4%), natomiast w przypadku HS 8529 nastąpił spadek przywozu zarówno z Chin (-3%), jak i z Japonii (-2%). W przypadku wyrobów włókienniczych (przędza i materiały) odnotowano znaczny spadek przywozu objętego pozycjami HS 5204 (nici bawełniane do szycia) oraz HS 5205 (przędza bawełniana nie do sprzedaży detalicznej). Jednocześnie odnotowano znaczny wzrost przywozu objętego pozycjami HS 5207 (przędza bawełniana do sprzedaży detalicznej), HS 5408 (tkaniny z przędzy z włókna ciągłego sztucznego), HS 5509 (przędza z włókien odcinkowych syntetycznych), HS 5510 (przędza z włókien odcinkowych sztucznych) oraz HS 5511 (przędza z włókien odcinkowych chemicznych). W odniesieniu do przędzy korzystnie oddziałuje zasada „Wytwarzanie z odcinkowych włókien chemicznych, niezgrzeblonych ani nieczesanych ani w żaden inny sposób nieprzygotowanych do przędzenia” chroniona rocznymi kwotami. Jeżeli chodzi o samochody, odnotowano ogólny spadek przywozu z Korei do UE (średnio -1%) objętego kodem HS 8703, przy czym spadek ten nie dotyczy wszystkich typów samochodów, lecz zależy od rodzaju i wielkości silnika. W tym samym czasie odnotowano również spadek przywozu komponentów samochodowych z Chin do Korei o 67% (kod HS 8707) i oraz 9% (kod HS 8708). Przywóz komponentów samochodowych z Japonii do Korei spadł o 96% (kod HS 8707) i oraz 2% (kod HS 8708). Przywóz silników z Chin do Korei spadł o 19% w odniesieniu do pozycji HS 8407 oraz o 4% w odniesieniu do pozycji HS 8408. Przywóz do Korei silników pochodzących z Japonii spadł o 32% w odniesieniu do pozycji HS 8407 oraz wzrósł o 24% w odniesieniu do pozycji HS 8408. Na podstawie powyższych informacji można stwierdzić, że nie wydaje się, aby w odniesieniu do produktów, które objęte są szczególnym monitorowaniem, zwrot ceł miał do chwili obecnej jakikolwiek znaczący wpływ na strukturę produkcji w Korei. W szczególności nie doprowadził on do znaczącego wzrostu przywozu komponentów do Korei z państw z nią sąsiadujących. 6. Podsumowanie Na podstawie trzech lat wykonywania umowy o wolnym handlu można wyraźnie stwierdzić, że umowa dobrze spełnia swoją rolę w odniesieniu do obu stron, w szczególności do UE. Wywóz towarów z UE do Korei wzrósł o 35% w trzecim roku wykonywania umowy o wolnym handlu w porównaniu z 12-miesięcznym okresem poprzedzającym moment rozpoczęcia obowiązywania umowy. Przywóz z Korei pozostawał na mniej więcej jednakowym poziomie w stosunku do 12-miesięcznego okresu poprzedzającego moment rozpoczęcia obowiązywania umowy, ale w stosunku do roku poprzedzającego wzrósł on w trzecim roku wykonywania umowy o wolnym handlu o 6%. Osłabienie wywozu z Korei postrzegać należy w świetle obniżonego popytu na rynku UE spowodowanego kryzysem finansowym. Przywóz do UE uległ obniżeniu w przypadku 14 głównych dostawców, a Korea jest jednym z niewielu partnerów handlowych (razem z Turcją i Chinami), których wywóz do UE wzrósł w trzecim roku wykonywania umowy o wolnym handlu. Wydaje się zatem, że umowa o wolnym handlu złagodziła wpływ kryzysu na wywóz z Korei i że w przypadku niezawarcia tej umowy wywóz z Korei do UE ucierpiałby o wiele dotkliwiej. Sytuacja Korei jawi się również w jaśniejszych barwach, jeśli przyjrzeć się zmianom w handlu dwustronnym towarami, które na mocy umowy o wolnym handlu zostały objęte pełną lub częściową liberalizacją: wywóz do UE towarów objętych pełną liberalizacją wzrósł o 21%, zaś towarów objętych częściową liberalizacją – o 26%. W odniesieniu do UE stwierdzić można, że wywóz towarów objętych pełną lub częściową liberalizacją wzrósł również bardziej niż wywóz ogólny, a mianowicie o 46% w przypadku towarów objętych pełną liberalizacją i o 37% w przypadku towarów objętych częściową liberalizacją. Choć handel rośnie, nadal kluczowe znaczenie ma pełne wdrożenie umowy o wolnym handlu. Istnieją nadal kwestie dotyczące wykonywania umowy o wolnym handlu oraz kwestie związane z handlem dwustronnym. Wyzwaniem jest na przykład nadal przezwyciężanie pozostałych barier pozataryfowych przez przemysł motoryzacyjny. Jeśli chodzi o środki sanitarne i fitosanitarne, niektóre problemy, z którymi borykali się eksporterzy unijni, wynikają z faktu stosowania przez Koreę różnych warunków przywozu produktów roślinnych i zwierzęcych w stosunku do poszczególnych państw członkowskich UE, mimo że unijne ustawodawstwo jest w tym zakresie w pełni zharmonizowane. Opóźnia to dostęp do rynku Korei, ponieważ państwa członkowskie muszą przejść proces indywidualnych negocjacji. Istnieją jednak również przykłady sukcesu, jak choćby zawarcie pod koniec 2014 r. umowy o równoważności ekologicznych przetworzonych produktów rolnych. Na mocy tej umowy przetworzone produkty ekologiczne, które zostały przetworzone i zatwierdzone w UE, mogą być sprzedawane jako produkty ekologiczne w Korei od dnia 1 lutego 2015 r. Struktura wykonywania umowy o wolnym handlu, w skład której wchodzą różne specjalistyczne komitety i grupy robocze, okazała się efektywnym sposobem omawiania kwestii związanych z wykonywaniem umowy oraz dostępem do rynku i szukania dla nich rozwiązań. Wspomniane komitety i grupy robocze stanowią również forum, na którym omawiać można przeprowadzane i planowane zmiany w ustawodawstwie oraz wpływ, jaki zmiany te mogą mieć na wywóz w przyszłości. W czwartym roku wykonywania umowy o wolnym handlu kontynuowane będą dyskusje na temat zmiany tej umowy w celu znalezienia zrównoważonego „pakietu” zmian, który przyniósłby korzyści gospodarcze eksporterom i konsumentom zarówno w UE, jak i w Korei i który udoskonaliłby umowę o wolnym handlu i sprawił, że będzie jeszcze bardziej ułatwiała handel. [1] Umowa jest stosowana w UE tymczasowo, do czasu gdy będzie ratyfikowana przez wszystkie państwa członkowskie UE. Stan prac nad ratyfikacją można sprawdzić na stronie internetowej Rady dotyczącej umów: http://www.consilium.europa.eu/en/documents-publications/agreements-conventions/agreement/?aid=2010036 [2] Dz.U. L 145 z 31.5.2011, s. 19. [3] „Tarif Douanier Commun” (= wspólna taryfa celna) [4] Wywóz „Produktów mineralnych” (TDC 05) z Unii do Korei wzrósł głównie w pierwszym roku wykonywania umowy o wolnym handlu (o około 674%). [5] Odpowiednio TDC 09 i TDC 14.