[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 16.5.2006

SEC(2006) 595

DOKUMENT ROBOCZY KOMISJI

BUŁGARIA Sprawozdanie monitorujące - maj 2006 r.

{COM(2006) 214 wersja ostateczna}

DOKUMENT ROBOCZY KOMISJI

BUŁGARIA Sprawozdanie monitorujące - maj 2006 r.

SPIS TREŚCI

1. WSTĘP 4

2. Kryteria polityczne 5

2.1. Ogólna ocena 13

3. KRYTERIA GOSPODARCZE 14

3.1. Ogólna ocena 18

4. ZOBOWIĄZANIA I WYMOGI WYNIKAJĄCE Z NEGOCJACJI AKCESYJNYCH 18

4.1. Rozdziały wspólnotowego dorobku prawnego 19

4.1.1. Rozdział 1: Swobodny przepływ towarów 19

4.1.2. Rozdział 2: Swobodny przepływ osób 20

4.1.3. Rozdział 3: Swoboda świadczenia usług 20

4.1.4. Rozdział 4: Swobodny przepływ kapitału 22

4.1.5. Rozdział 5: Prawo spółek 22

4.1.6. Rozdział 7: Rolnictwo 23

4.1.7. Rozdział 8: Rybołówstwo 27

4.1.8. Rozdział 9: Polityka transportowa 28

4.1.9. Rozdział 10: Podatki 28

4.1.10. Rozdział 13: Polityka społeczna i zatrudnienie 29

4.1.11. Rozdział 14: Energia 32

4.1.12. Rozdział 15: Polityka przemysłowa 32

4.1.13. Rozdział 19: Telekomunikacja i technologie informacyjne 33

4.1.14. Rozdział 21: Polityka regionalna i koordynacja instrumentów strukturalnych 34

4.1.15. Rozdział 22: Ochrona środowiska 35

4.1.16. Rozdział 23: Ochrona konsumentów i ochrona zdrowia 37

4.1.17. Rozdział 24: Współpraca w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych 37

4.1.18. Rozdział 25: Unia celna 42

4.1.19. Rozdział 28: Kontrola finansowa 43

4.2. Tłumaczenie wspólnotowego dorobku prawnego na język bułgarski 44

4.3. Ogólna ocena 44

1. WSTĘP

W grudniu 2004 r. pomyślnie zakończono negocjacje akcesyjne z Bułgarią. Traktat o przystąpieniu podpisano w kwietniu 2005 r. Bułgaria oraz 14 państw członkowskich traktat ten już ratyfikowały. W Traktacie przewidziano przystąpienie Bułgarii do UE z dniem 1 stycznia 2007 r., chyba że Rada, w oparciu o zalecenie Komisji, postanowi o przesunięciu tej daty na 1 stycznia 2008 r.

Po zakończeniu negocjacji Unia Europejska podjęła decyzję, że nadal bacznie obserwować będzie przygotowania i osiągnięcia Bułgarii, i że w tym celu Komisja nadal przedkładać będzie roczne sprawozdania z postępów tego kraju w przygotowaniach do przystąpienia do UE, a w stosownych przypadkach również zalecenia.

Pierwsze takie sprawozdanie Komisja przedstawiła w październiku 2005 r. W sprawozdaniu wskazano, że Bułgaria jest już w znacznym stopniu zaawansowana w przygotowaniach do akcesji. Wyróżniono w nim także szereg obszarów, w których zakończenie przygotowań wymaga dalszych wysiłków. W związku z tym Komisja postanowiła zintensyfikować swoje działania monitorujące i przygotować nowe sprawozdanie wiosną 2006 r.

W niniejszym sprawozdaniu dokonano przeglądu przygotowań Bułgarii do członkostwa w UE, skupiając się na obszarach, w których – w świetle trzech kryteriów kopenhaskich – potrzebna jest dalsza poprawa. Zgodnie z tym założeniem sprawozdanie dzieli się na trzy główne części:

- Część pierwsza zawiera ocenę kwestii politycznych, w przypadku których wskazano potrzebę dalszej poprawy.

- Część druga zawiera ocenę kwestii gospodarczych, w przypadku których wskazano potrzebę dalszej poprawy.

- W części trzeciej zawarto ocenę stanu realizacji przez Bułgarię zobowiązań i wymogów wynikające z negocjacji akcesyjnych.

W sprawozdaniu wskazano na postęp osiągnięty od października 2005 r. oraz na luki w polityce, ustawodawstwie i ich wdrażaniu, które należy usunąć. Na tej podstawie Komisja dokonała – w odrębnym komunikacie przestawionym łącznie z niniejszym sprawozdaniem – analizy tego, czy konieczne będzie zalecenie przez nią przesunięcia daty akcesji.

Niniejsze sprawozdanie jest odzwierciedleniem stanu na koniec kwietnia 2006 r. Opiera się ono na szerokim wyborze źródeł. O udzielenie informacji o stanie swoich przygotowań poproszono samą Bułgarię. Ponadto w sprawozdaniu niniejszym wykorzystano informacje udostępnione w ramach Umowy stowarzyszeniowej oraz wzajemnych weryfikacji ( peer reviews ) [1] przeprowadzonych w celu oceny zdolności administracyjnej Bułgarii w określonych obszarach. Uwzględniono w nim również treść obrad Rady oraz sprawozdania i rezolucje Parlamentu Europejskiego [2] . W stosownych przypadkach Komisja korzystała też z ocen przeprowadzonych przez różne organizacje międzynarodowe, międzynarodowe instytucje finansowe oraz organizacje pozarządowe.

2. KRYTERIA POLITYCZNE

Wstęp

Komisja uważa, że Bułgaria nieprzerwanie od 1997 r. spełnia polityczne kryteria członkostwa w UE.

Celem niniejszego sprawozdania jest przedstawienie oceny niektórych obszarów, w stosunku do których w sprawozdaniu monitorującym z października 2005 r. wskazano na potrzebę dalszej poprawy. Wyróżniono osiem takich obszarów. reforma administracji publicznej; wymiar sprawiedliwości; walka z korupcją; walka z handlem ludźmi; złe traktowanie osób zatrzymanych oraz warunki odbywania kary; ochrona dzieci; system opieki zdrowotnej nad niepełnosprawnymi i chorymi psychicznie oraz ochrona i integracja mniejszości.

W niniejszej sekcji omówiono, w odniesieniu do każdego z obszarów, zmiany, które nastąpiły od czasu sprawozdania z października 2005 r., oraz przygotowanie Bułgarii do członkostwa.

Administracja publiczna

Od czasu przedstawienia sprawozdania z października 2005 r. osiągnięto postęp w omówionych poniżej dziedzinach.

W marcu 2006 r. znowelizowano ustawę o administracji. Nowelizacja ta wprowadza wyraźne rozróżnienie między szczeblami politycznym i administracyjnym w administracji państwowej. Celem tej zmiany było bardziej precyzyjne określenie ról i zakresu kompetencji. Ustawa ta reguluje ponadto sprawę zaangażowania urzędników publicznych w zarządzanie przedsiębiorstwami prywatnymi i wzmacnia rolę inspektoratów. W marcu 2006 r. uchwalono także zmiany w ustawie o służbie cywilnej. Zmiany te wprowadzają procedurę otwartego konkursu w naborze kandydatów i zasadę mobilności w administracji państwowej oraz sprzyjają kształceniu i szkoleniu pracowników służby cywilnej. W marcu 2006 r. przyjęto kodeks postępowania administracyjnego. W oparciu o ten kodeks utworzone zostaną sądy administracyjne, do których do grudnia 2006 r. powołani zostaną sędziowie.

W marcu 2006 r. przyjęto uaktualnioną strategię kształcenia i szkolenia pracowników służby cywilnej oraz odpowiadający jej plan działań. Strategia ta skupia się na poprawie zdolności administracji bułgarskiej do wprowadzania w życie wspólnotowego dorobku prawnego, zaangażowaniu w proces reformy administracji wszystkich zainteresowanych podmiotów oraz poprawie umiejętności i kwalifikacji zawodowych.

Niektóre kwestie nadal jednak wymagają rozwiązania.

Nie przyjęto strategii decentralizacji, której celem miałoby być dalsze przenoszenie kompetencji i środków finansowych ze szczebla centralnego na szczebel regionalny i gminny.

W ogólnym rozrachunku Bułgaria poczyniła zadowalające postępy w dziedzinie administracji publicznej i jest na dobrej drodze do stworzenia wydajnej administracji państwowej, pod warunkiem utrzymania obecnego kursu reform.

Wymiar sprawiedliwości

Od czasu przedstawienia sprawozdania z października 2005 r. osiągnięto postęp w omówionych poniżej dziedzinach.

W grudniu 2005 r. minister sprawiedliwości opracował plan realizacji strategii reform na okres 2006-2007. W marcu 2006 r. rząd zatwierdził sprawozdanie w sprawie realizacji strategii reformy sądownictwa. W odniesieniu do fazy postępowania przygotowawczego w styczniu 2006 r. utworzono mechanizm służący analizie skuteczności nowego kodeksu postępowania karnego, który wszedł w życie w kwietniu 2006 r. Zrealizowano plan działań dotyczący szkolenia sędziów pierwszej instancji w zakresie wdrażania nowego kodeksu postępowania karnego. W styczniu 2006 r. weszła w życie ustawa o pomocy prawnej wraz z aktami wykonawczymi, w tym dotyczącymi opłat za pomoc prawną. Utworzono krajowe biuro pomocy prawnej, dysponujące budżetem ponad 3 mln EUR. W lutym 2006 r. przyjęto przepisy wykonawcze do ustawy o komornikach prywatnych. Budżet sądownictwa zwiększył się w 2006 r. o 18 %, do ponad 136 mln EUR. Budżet Naczelnej Rady Sądownictwa niemal potroił się i obecnie wynosi blisko 4 mln EUR. W kwietniu 2006 r. Naczelna Rada Sądownictwa postanowiła zwiększyć o dziesięć osób liczbę sędziów Najwyższego Sądu Kasacyjnego oraz – o osiem osób – liczbę prokuratorów zatrudnionych w Generalnej Prokuraturze Administracyjnej. Zmiany w ustawie o sądach powszechnych, przyjęte w kwietniu 2006 r., przewidują zastosowanie zasad konkursowych w naborze sędziów pierwszej instancji. Zredukowano zakres kompetencji służby śledczej. Ok. 700 funkcjonariuszy śledczych przeniesiono z tej służby na stanowiska prokuratorskie.

Nowo przyjęte zmiany do ustawy o sądach powszechnych wprowadzają losowy przydział spraw w sądach, prokuraturach i organach śledczo-dochodzeniowych. W styczniu 2006 r. przeprowadzono testy nowego systemu informatycznego dla sądownictwa umożliwiającego takiż losowy przydział spraw, a oprogramowanie do tego systemu zainstalowano w 90 % sądów.

Budżet Krajowego Instytutu Sprawiedliwości zwiększył się w 2006 r. o prawie 80 %, do ponad 1,15 mln EUR, co pozwoliło w jeszcze większym stopniu skupić wysiłki na zapewnianiu odpowiedniej zdolności administracyjnej do realizacji kształcenia i szkoleń, w tym sekretarzy sądowych. W 2005 r. liczba przeszkolonych osób zwiększyła się o ok. 50 % do nieco ponad 2000. W lutym 2006 r. nowo powołany prokurator generalny wycofał wniosek Trybunału Konstytucyjnego o sprawdzenie zgodności z prawem ustawy o przepadku na rzecz skarbu państwa mienia pochodzącego z działalności przestępczej, tak aby ustawa ta mogła wejść w życie.

W marcu 2006 r. przyjęto zmiany w konstytucji. Ustanawiają one prokuraturę organem właściwym w zakresie prowadzenia śledztw oraz umieszczają w konstytucji zapis o instytucji rzecznika praw obywatelskich. W marcu 2006 r. przyjęto nowy kodeks postępowania administracyjnego. Przewiduje on utworzenie 29 nowych sądów administracyjnych.

Niektóre kwestie nadal jednak wymagają rozwiązania.

Nowo przyjęte zmiany w konstytucji przyznają Ministrowi Sprawiedliwości pewną rolę w kształtowaniu budżetu, kształceniu sędziów pierwszej instancji, decyzjach o awansach i zwolnieniach oraz innych decyzjach kadrowych, zarządzaniu infrastrukturą sądów oraz sądowym rozpatrywaniu spraw. Chociaż we wszystkich tych istotnych kwestiach nadal ostateczna decyzja należy do Naczelnej Rady Sądownictwa, rolę Rady osłabia fakt, że nie jest ona organem stałym. Jej członkowie to sędziowie pierwszej instancji i sędziowie śledczy zatrudnieni w tym charakterze na pełnych etatach, często ponadto pełniący funkcję prezesów sądów lub naczelników prokuratur czy organów śledczych, co wiąże się ze znacznym zakresem obowiązków. W związku z powyższym oraz uwzględniając fakt, że Naczelna Rada Sądownictwa ma tylko 65 pracowników, nadal znacznym wyzwaniem będzie dla niej praktyczne wypełnianie roli przeciwwagi dla Ministerstwa Sprawiedliwości oraz zapewnienie znaczącego wkładu w wytyczanie polityki dalszych reform w wymiarze sprawiedliwości. W tym kontekście zmiany konstytucyjne pozostawiają pewną niejednoznaczność co do gwarancji niezależności władzy sądowniczej. Wszelkie takie przypadki niejednoznaczności należy usunąć.

W fazie postępowania przygotowawczego nadal występują poważne zatory w sprawach z zakresu przestępczości zorganizowanej, przestępstw gospodarczych oraz korupcji, gdzie trudności nastręcza osiągnięcie końcowych rozstrzygnięć w racjonalnych terminach, ze względu na formalizm kodeksu postępowania karnego, który obowiązywał do końca kwietnia. Należy bacznie obserwować skutki obowiązywania nowego kodeksu postępowania karnego. Nadal dalszego rozwiązywania wymagają kwestie rozliczalności, przejrzystości oraz procedur wewnętrznego zarządzania w prokuraturze. Zapowiedziana kontrola będzie pierwszym pożytecznym krokiem w reformowaniu prokuratury.

Na razie nie przyjęto jeszcze nowego kodeksu postępowania cywilnego. W niektórych przypadkach wdrażanie ustawodawstwa przyjętego w 2005 r. postępuje wolno, w związku z opóźnieniami w przyjmowaniu przepisów wykonawczych po wejściu w życie przepisów ustawowych.

System losowego przydziału spraw oraz instalowanie stosownego systemu informatycznego należy wprowadzić w życie w całym kraju. W odniesieniu do funkcjonowania systemu sądownictwa nie podjęto ostatecznych decyzji w sprawie utworzenia sądów wyspecjalizowanych lub o zmniejszeniu liczby sądów. Nowe przepisy w sprawie procedur konkursowych w naborze sędziów pierwszej instancji obecnie należy wprowadzić w życie. Nie istnieje jeszcze jednolity mechanizm oceny jakości pracy sędziów, oparty na jasno określonych kryteriach. Naczelna Rada Sądownictwa nie ma wyspecjalizowanej jednostki odpowiedzialnej za to zadanie. Wciąż poważnym problemem jest korupcja w sądownictwie.

Ogólnie rzecz biorąc, postępy poczynione pod względem zarówno jakości i rozliczalności wymiaru sprawiedliwości, jak i stosunków międzyinstytucjonalnych między władzą wykonawczą a sądową, są ograniczone. Bułgaria musi dokończyć reformę sądownictwa, zapewnić wymierne efekty oraz podjąć dodatkowe działania w celu zapewnienia niezależności sądownictwa.

Działania antykorupcyjne

Od czasu przedstawienia sprawozdania z października 2005 r. osiągnięto postęp w niżej omówionych dziedzinach.

W grudniu 2005 r. Rada Ministrów przyjęła kodeks etyki regulujący pracę członków rządu oraz innych urzędników organów władzy wykonawczej powoływanych z klucza politycznego. Zgodnie z tym kodeksem urzędnicy, których to dotyczy, muszą zgłaszać i ewidencjonować swoje interesy finansowe; nie wolno im posiadać udziałów w spółkach ani wykonywać prac zewnętrznych na zlecenia; odpowiadają oni za zarządzanie powierzonymi im zasobami i muszą podejmować wszelkie niezbędne działania w celu zapobiegania korupcji w organach, za które są odpowiedzialni.

W grudniu 2005 r. opublikowano sprawozdania na temat wyników realizacji planu działań w zakresie zwalczania korupcji na lata 2004-2005. W sprawozdaniu tym wymieniono działania podjęte w celu zapobiegania korupcji w administracji państwowej. W styczniu 2006 r., po konsultacjach z organizacjami pozarządowymi, przyjęto strategię antykorupcyjną na okres 2006-2008 oraz towarzyszący jej plan działań. Ta strategia i plan działań razem tworzą kompleksowy ramowy program zwalczania korupcji, skupiający się na zwalczaniu korupcji na wysokim szczeblu. Po nowelizacji z kwietnia 2006 r. ustawy o jawności majątku stanowiącego własność osób pełniących wysokie stanowiska państwowe, Narodowa Izba Kontroli będzie zobowiązana do corocznego publikowania listy osób, które nie dopełniły obowiązku składania oświadczeń majątkowych. Zaostrzono przy tym grzywny za niedopełnienie tego obowiązku.

W styczniu 2006 r. utworzono radę, której celem jest poprawa koordynacji między komisjami do spraw zwalczania korupcji działającymi w Zgromadzeniu Narodowym, Radzie Ministrów, Naczelnej Radzie Sądownictwa. Ministerstwo Zdrowia przedsięwzięło dodatkowe środki w celu monitorowania i kontroli placówek służby zdrowia pod kątem ryzyka drobnej korupcji. W parlamencie utworzono komisję etyki poselskiej.

W marcu 2006 r. przyjęto zmiany konstytucji, umożliwiające pociągnięcie parlamentarzystów do odpowiedzialności za wszelkie typy przestępstw oraz uchylenie immunitetu parlamentarzysty, jeżeli pisemnie wyrazi on zgodę na wszczęcie postępowania sądowego. Prokurator Generalny zachowuje monopol na składanie wniosku o uchylenie immunitetu posła do parlamentu. Od lutego 2006 r. Prokurator Generalny złożył wnioski o uchylenie immunitetu dziesięciu parlamentarzystom. Pięciu parlamentarzystów dobrowolnie zrzekło się immunitetu, a immunitet szóstej osoby został uchylony w głosowaniu parlamentarnym, co pozwoliło sądowi rozpocząć postępowanie formalne w sprawie o podejrzenie korupcji. W marcu 2006 r. Prokurator Generalny złożył jeden wniosek o uchylenie immunitetu, a w kwietniu 2006 r. – osiem kolejnych. Od tego czasu pięć osób, których to dotyczyło, wyraziło na piśmie zgodę na uchylenie immunitetu.

W końcu marca 2006 r. w Prokuraturze Generalnej ustanowiono wyspecjalizowaną jednostkę, której głównym zadaniem jest kierowanie postępowaniem przygotowawczym w sprawach związanych z przestępczością zorganizowaną i korupcją oraz jego nadzorowanie.

W okresie od 1999 r. do końca 2005 r. wystosowano 35 aktów oskarżenia wobec polityków wysokiego szczebla. Od października 2005 r. wyroki skazujące (do tej pory nieprawomocne) wydano przeciw byłym członkom rządu, pięciu sędziom oraz jednemu komornikowi. W tym samym okresie zgłoszono wydanie trzech prawomocnych wyroków w sprawach o korupcję na średnim szczeblu, z udziałem urzędników służby cywilnej.

Niektóre kwestie nadal jednak wymagają rozwiązania.

Generalnie należy dodatkowo poprawić zdolności administracyjne, zwłaszcza zdolności koordynacyjne Komisji ds. Zapobiegania i Zwalczania Korupcji przy Radzie Ministrów, której przewodniczy Minister Spraw Wewnętrznych. Dotychczasowa lista środków przyjętych w celu zwalczania korupcji na wysokim szczeblu jest w dalszym ciągu krótka, zatem należy ściśle monitorować wdrażanie nowej strategii i planu działania. Wdrożenie ustawy o jawności majątku osób pełniących wysokie stanowiska państwowe wymaga od Narodowej Izby Kontroli zwiększenia swoich kompetencji w zakresie weryfikowania oświadczeń majątkowych. Ostatnie nowelizacje ustawy wymagają uprzedniej zgody na opublikowanie w mediach oświadczeń majątkowych i deklaracji dochodów. Ustawa o finansowaniu partii politycznych nie obejmuje darowizn rzeczowych. Darowizny pochodzące od fundacji politycznych nie podlegają kontroli przez Państwowa Izbę Kontroli. Partie polityczne nie są zobowiązane do podania do wiadomości publicznej danych swoich darczyńców. Akty oskarżenia, śledztwa prokuratorskie, rozprawy, orzeczenia skazujące i odstraszające wyroki na wysokim szczeblu nadal należą do rzadkości. Nadal niepokój budzi korupcja na mniejszą skalę w sektorach takich jak ochrona zdrowia czy oświata. Aby Komisja ds. Zapobiegania i Zwalczania Korupcji skutecznie pełniła swoją rolę, musi zwiększyć swoją zdolność działania.

Generalnie poczyniono pewne postępy w zakresie zwalczania korupcji. Bułgaria musi przedstawić wyraźne dowody na osiągnięcie wyników w zakresie zwalczania korupcji, w szczególności korupcji na wysokim szczeblu.

Handel ludźmi

Od czasu przedstawienia sprawozdania z października 2005 r. poczyniono postępy w omówionych poniżej dziedzinach.

Ustanowiono ostatnio Krajową Komisję ds. Zwalczania Handlu Ludźmi, która opublikowała swoje założenia programowe. Znowelizowano ustawę o bułgarskich dokumentach tożsamości, aby zapobiec podróżom za granicę dzieciom bez opiekuna w celach przestępczych oraz handlu dziećmi. Zacieśniona współpraca z państwami członkowskimi w zakresie zwalczania handlu ludźmi doprowadziła do rozpracowania sieci handlu kobietami. Podpisano umowy o współpracy z kilkoma państwami członkowskimi. Bułgaria uruchomiła program ochrony świadków. Ochroną taką objęto cztery osoby.

Niektóre kwestie nadal jednak wymagają rozwiązania.

Bułgaria jest w dalszym ciągu krajem tranzytowym, a w mniejszym stopniu krajem pochodzenia w zakresie handlu ludźmi. Rosnącym problemem jest handel niemowlętami, w którym uczestniczą kobiety rodzące dzieci za granicą. Brak wiarygodnego mechanizmu rejestracji powoduje brak precyzyjnych danych na temat osób będących przedmiotem handlu oraz liczby osób zaginionych. Wdrożenie ustawy o bułgarskich dokumentach tożsamości jest wciąż niepełne. Ograniczono realizację programu ochrony świadków.

W ogólnym ujęciu w zakresie handlu ludźmi poczyniono ograniczone postępy.

Złe traktowanie osób w aresztach i więzieniach

Od czasu przedstawienia sprawozdania z października 2005 r. poczyniono postępy w omówionych poniżej dziedzinach.

W niektórych miejscowościach udało się zredukować liczbę przypadków złego traktowania przez służby więzienne. Odnotowano pewną poprawę warunków socjalnych więźniów w niektórych zakładach karnych. Ustanowiono rady kuratorskie we wszystkich służbach kuratorskich, a szkolenia są kontynuowane.

Niektóre kwestie nadal jednak wymagają rozwiązania.

W dalszym ciągu odnotowuje się przypadki złego traktowania przez służby więzienne, w tym nadmierne wykorzystanie środków przymusu bezpośredniego i broni palnej. Pojęcie tortur w rozumieniu Konwencji NZ w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania nie zostało jednoznacznie zdefiniowane. Istnieją wciąż przypadki, w których nie dochowano w pełni procedur sekcji zwłok oraz śledztwa w sprawie przyczyn śmierci. Nie opracowano jeszcze zasad i procedur funkcjonowania rad kuratorskich.

W ogólnym ujęciu poczyniono pewne postępy w zakresie złego traktowania osób zatrzymanych oraz warunków więziennych.

Ochrona dzieci

Od czasu przedstawienia sprawozdania z października 2005 r. poczyniono postępy w niżej omówionych dziedzinach.

Na początku 2006 r. Bułgaria ratyfikowała konwencję haską o ochronie dzieci. Dokonano nowelizacji ustawy o dodatkach rodzinnych na dzieci i wprowadzono zmiany do krajowego programu ochrony dzieci 2006. Jego celem jest zapewnienie alternatywy dla dzieci w placówkach opieki poprzez poprawę warunków w tych instytucjach. Program ten podejmuje kwestii dzieci na ulicach, przemocy w stosunku do dzieci oraz ich wykorzystywania; zapewnia również równy dostęp do edukacji i ustanawia krajowy system informacji na rzecz ochrony dzieci. W kwietniu 2006 r. znowelizowano ustawę o ochronie dzieci, która wprowadziła podstawę prawną dla zawodowej opieki zastępczej w Bułgarii, a jej celem jest wzmocnienie dezinstytucjonalizacji, jak i zaoferowanie alternatywnych usług socjalnych. Ponadto ustanawia ona podstawę prawną dla wzmocnienia mechanizmów kontroli i sankcji.

Ponadto rząd przyjął w kwietniu 2006 r. koncepcję dezinstytucjonalizacji specjalistycznych placówek dla dzieci oraz zakładów dla niepełnosprawnych osób w podeszłym wieku. Koncepcja ta określa cele procesu dezinstytucjonalizacji oraz główne wytyczne jego przeprowadzenia. Warunki życia w placówkach opieki nad dziećmi uległy poprawie w pewnych przypadkach, a z wyjątkiem placówek podlegających Ministerstwie Zdrowia odnotowano niewielki spadek liczby osób przebywających w instytucjach opieki nad dziećmi w 2005 r. Rozwój opieki alternatywnej w dalszym ciągu leży głównie w gestii organizacji pozarządowych. Zamknięto dwie placówki, a część innych przechodzi restrukturyzację. Liczba adopcji międzynarodowych spadła z 217 w 2004 r. do 101 w 2005 r. Liczba adopcji krajowych wrosła. Wprowadzono rejestr zaginionych osób zgodnie z układem z Schengen.

Niektóre kwestie nadal jednak wymagają rozwiązania.

W wielu placówkach opieki warunki socjalne i sanitarne pozostają na bardzo niskim poziomie. Agencje na rzecz ochrony dzieci i opieki społecznej nie mają wciąż pewnego systemu monitorowania i nadzoru sprawdzającego wykonanie ich zaleceń. Liczba dzieci pod opieką placówek wciąż pozostaje wysoka. Nie ustanowiono centralnej bazy dany dotyczącej adopcji krajowych, Procedurom wciąż brakuje przejrzystości, w szczególności w odniesieniu do adopcji międzynarodowych.

Poczyniono ograniczone postępy w dziedzinie ochrony dzieci. Priorytetem jest utworzenie alternatywnych systemów opieki nad dziećmi. Należy poprawić zdolności monitorowania agencji zajmujących się tym tematem.

System opieki zdrowotnej nad osobami niepełnosprawnymi fizycznie i umysłowo

Od czasu przedstawienia sprawozdania z października 2005 r. poczyniono postępy w omówionych poniżej dziedzinach.

W grudniu 2005 r. rząd przyjął plan działania dotyczący równości szans dla osób niepełnosprawnych na lata 2006-2007. Miał on na celu poprawę jakości życia i zwalczanie wykluczenia społecznego osób niepełnosprawnych. Zatwierdzono na lata 2006-2008 plan dotyczący poprawy sytuacji niepełnosprawnych umysłowo osób w podeszłym wieku przebywających w zakładach opieki. Wspomniane plany są zgodne z ogólnymi ramami politycznymi rządu. W lutym 2006 r. znowelizowano ustawę o integracji osób niepełnosprawnych w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnych miesięcznego świadczenia na integrację społeczną. Liczba osób niepełnosprawnych pobierająca miesięczne świadczenie na integrację społeczną znacząco wzrosła w okresie między sierpniem 2005 r. (180 000 osób) a grudniem 2005 r. (430 000 osób). Ponadto zmieniono krajowy program „Pracownicy socjalni dla niepełnosprawnych”, aby zapewnić opiekę pracowników socjalnych osobom, które niedawno zintegrowały się z rodziną.

Podpisano umowę ramową między Ministerstwem Zdrowia a Ministerstwem Pracy i Polityki Społecznej w celu koordynowania zagadnień zdrowia psychicznego.

Niektóre kwestie nadal jednak wymagają rozwiązania.

Należy systematycznie stosować odpowiednie procedury medyczne i prawne w przypadkach umieszczania osób w zakładach opieki. Usługi na rzecz społeczeństwa są w dalszym ciągu zbyt mało rozwinięte. To samo dotyczy integracji szkolnej dzieci niepełnosprawnych. Wiele instytucji dla osób niepełnosprawnych umysłowo jest przepełnionych, zapewniają one słabe warunki socjalne i brakuje im odpowiednich służb.

System reintegracji osób niepełnosprawnych nie jest jeszcze skuteczny. Dezinstytucjonalizacja i zwalczanie uprzedzeń należy realizować bardziej aktywnie. Rozwój lokalnych struktur pomocy dla osób niepełnosprawnych umysłowo jest powolny. System reintegracji osób niepełnosprawnych fizycznie lub umysłowo nie jest jeszcze skuteczny. Wdrażanie ustawodawstwa w zakresie zdrowia umysłowego wymaga monitorowania i zachęty.

Generalnie poczyniono pewne postępy w tym obszarze. Jednakże warunki socjalne w instytucjach opieki oraz sytuacja osób o szczególnych potrzebach oraz chorych umysłowo wymagają poprawy. Istnieje potrzeba zwiększenia wysiłków na rzecz wsparcia rozwoju alternatywnych usług oraz poprawy monitorowania.

Ochrona i integracja mniejszości

Od czasu przedstawienia sprawozdania z października 2005 r. poczyniono postępy w niżej omówionych dziedzinach.

Opracowano krajowy plan działań w sprawie dziesięciolecia integracji ludności romskiej na lata 2005-2015. Od momentu ustanowienia Komisji ds. Ochrony przed Dyskryminacją w listopadzie 2005 r., większość rosnącej liczby spraw rozpatrywanych przez tę Komisję dotyczyło dyskryminacji etnicznej. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej zatwierdziło zawód „nauczyciela-asystenta” w styczniu 2006 r. W marcu 2006 r. rząd przyjął krajowy program poprawy warunków życia ludności romskiej na lata 2005-2015. Przyznany budżet na tych dziesięć lat wynosi około 630 mln EUR, z których 40 % środków pochodzi z budżetu krajowego. Inicjatywy na rzecz przyciągnięcia do szkół dzieci romskich i utrzymania ich w szkole w dalszym ciągu odnoszą sukcesy. Krajowe programy zatrudnienia m.in. skierowane w szczególności do niewykwalifikowanych osób pozostających w długotrwałym bezrobociu były kontynuowane i dotyczyły głównie ludności romskiej.

Zmiany w rozporządzeniu w sprawie struktury i działalności Krajowej Rady ds. Współpracy w Kwestiach Etnicznych i Demograficznych pozwoliły na niewielki wzrost zdolności administracyjnych struktur państwowych zajmujących się kwestiami mniejszości. Ustanowiono znaczną większość regionalnych rad ds. etnicznych i demograficznych. W licznych przypadkach organizacje pozarządowe z powodzeniem zajęły się kwestią szkół w Bułgarii, w których nastąpiła faktyczna segregacja etniczna.

Niektóre kwestie nadal jednak wymagają rozwiązania.

Potrzebne są dodatkowe środki w celu wzmocnienia realizacji krajowego planu działania na rzecz dziesięciolecia integracji ludności romskiej na lata 2005-2015. Komisja ds. Ochrony przed Dyskryminacją jest wciąż niedofinansowana i nie może w pełni wykonywać swoich funkcji. Musi ona opracować podejście strategiczne do rozstrzygania sporów i być bardziej proaktywna w odniesieniu do działań w zakresie zapobiegania, szkoleń i podnoszenia świadomości ( zob. również rozdział 13: Polityka Społeczna i Zatrudnienie) .

Nie określono jeszcze obowiązków zawodowych nauczycieli-asystentów ani budżetu na ich zatrudnienie. Środki na rzecz integracji dzieci romskich w szkole nie dotyczą uczniów w wyższych klasach. Środki te pozostają często ograniczone ze względu na niewielkie finansowanie. Wielu Romów nie ma odpowiedniego dostępu do usług opieki zdrowotnej. W dalszym ciągu ograniczone są działania motywacyjne na rzecz integracji społecznej ludności romskiej. Należy zintensyfikować wysiłki na rzecz integracji słabszych grup społecznych, w szczególności ludności romskiej, na rynku pracy poprzez zwiększanie dostępu do środków w zakresie szkoleń zawodowych. Złe traktowanie osób zatrzymanych w dalszym ciągu w sposób nieproporcjonalny dotyka Romów.

Zdolności administracyjne Krajowej Rady ds. Współpracy w Kwestiach Etnicznych i Demograficznych pozostają niepełne. Regionalnym radom ds. etnicznych i demograficznych brakuje zasobów ludzkich i odpowiedniej infrastruktury, zwłaszcza takiej, która służyłaby lepszej komunikacji z podstrukturami centralnymi i lokalnymi.

Generalnie poczyniono pewne postępy w dziedzinie ochrony i integracji mniejszości romskiej. Jednakże nadal należy dołożyć znaczących starań w celu propagowania integracji społecznej ludności romskiej ze społeczeństwem bułgarskim. Należy poprawić ich warunki bytowe. Konieczne są też dalsze starania na rzecz zwalczania wszelkich przejawów nietolerancji, szczególnie poprzez stosowanie w pełni obowiązujących przepisów w dziedzinie nadawania i innych działań zmierzających do zwalczania wszelkich form rasizmu i ksenofobii.

2.1. Ogólna ocena

Bułgaria spełnia polityczne kryteria członkostwa w UE.

Od czasu sprawozdania z października 2005 r. poczyniono postępy w wielu dziedzinach, między innymi w dziedzinie reformy sądownictwa. Wprowadzono w życie nowy kodeks postępowania karnego i ramy prawne regulujące świadczenie pomocy prawnej. Poprawki do konstytucji nałożyły odpowiedzialność za prowadzenie dochodzeń na prokuraturę. Znowelizowano ustawę o sądownictwie.

Bułgaria podjęła szereg działań w dziedzinie zwalczania korupcji. Przyjęto kodeks etyczny dla przedstawicieli władzy wykonawczej, oraz strategię przeciwdziałania korupcji na lata 2006–2008. Poprawki do konstytucji spowodowały zmniejszenie zakresu immunitetu parlamentarzystów. Prokurator Generalny przedstawił wnioski o uchylenie immunitetu dziesięciu członkom parlamentu. Pięciu z nich dobrowolnie zrezygnowało z immunitetu, a immunitet szóstego uchylono w drodze głosowania parlamentarnego; pozostałe przypadki są nadal badane. Pozwoliło to na wszczęcie postępowań w sprawie korupcji na wysokim szczeblu.

Bułgaria poczyniła postępy w dziedzinie administracji publicznej, w szczególności poprzez wprowadzenie zmian w ustawach o administracji i pracownikach służby cywilnej oraz nowego kodeksu postępowania administracyjnego. W odniesieniu do problemu złego traktowania więźniów, odnotowano niewielki spadek liczby wypadków, a warunki w niektórych zakładach karnych uległy poprawie. Podjęto inicjatywy polityczne dotyczące niepełnosprawnych i systemu ochrony zdrowia psychicznego. Zwiększono pomoc społeczną dla niepełnosprawnych.

Niektóre kwestie nadal jednak wymagają rozwiązania. Należy jeszcze bardziej wzmocnić odpowiedzialność, przejrzystość i skuteczność wymiaru sprawiedliwości. Potrzebne jest wzmożenie wysiłków na rzecz wprowadzenia powszechnej praktyki losowego przydzielania spraw sędziom w całym kraju. Należy wprowadzić bardziej obiektywne i przejrzyste mechanizmy oceny jakości pracy sędziów, a także rozwiać wszelkie wątpliwości co do niezależności organów sądowniczych. Zdarzały się zatory w procesie prowadzenia postępowań przygotowawczych z powodu wadliwych procedur i niedoboru oficerów śledczych. Nie odnotowano widocznych osiągnięć w dziedzinie zwalczania przestępczości zorganizowanej.

Należy wzmocnić struktury służące koordynacji i realizacji polityki antykorupcyjnej, tak by skutecznie spełniały one swoją rolę. Akty oskarżenia, śledztwa prokuratorskie, rozprawy, orzeczenia skazujące i odstraszające wyroki nadal należą do rzadkości w walce z korupcją na wysokim szczeblu. Bułgaria musi przedstawić wyraźne dowody osiągnięć w tej dziedzinie.

Nie przyjęto do tej pory strategii decentralizacji administracji. Bułgaria jest w dalszym ciągu krajem tranzytowym, a w mniejszym stopniu także źródłem lub celem handlu ludźmi. Nadal zdarzają się przypadki złego traktowania zatrzymanych. W wielu placówkach opieki nad dziećmi i zakładach dla psychicznie chorych konieczna jest poprawa warunków socjalnych poprzez wdrożenie odpowiednich inicjatyw politycznych i stworzenie alternatywnych systemów opieki. W dalszym ciągu znacznej poprawy wymaga poziom integracji społecznej mniejszości romskiej. Konieczne są też dalsze starania na rzecz zwalczania wszelkich przejawów nietolerancji, szczególnie poprzez stosowanie w pełni obowiązujących przepisów w dziedzinie działalności nadawczej i innych działań zmierzających do zwalczania wszelkich form rasizmu, dyskryminacji czy ksenofobii.

3. KRYTERIA GOSPODARCZE

Wstęp

Komisja w swoim sprawozdaniu z 2005 r. stwierdziła, że Bułgaria jest w dalszym ciągu sprawnie funkcjonującą gospodarką rynkową. Stwierdziła również, że przy utrzymaniu obecnego tempa reform Bułgaria powinna być w stanie sprostać presji konkurencji i siłom rynkowym wewnątrz Unii. Bułgaria zasadniczo zachowała stabilność makroekonomiczną pomimo dalszego wzrostu deficytu zewnętrznego. Kontynuowano wdrażanie programu reform strukturalnych, choć proces ten nie przebiegał równie dynamicznie we wszystkich dziedzinach.

Po okresie wysokiego wzrostu w pierwszej połowie 2005 r., który wyniósł o 6,2 %, realny wzrost PKB postępował wolniej w trzecim kwartale, głównie z powodu dużych powodzi w okresie letnim, osiągając 5,5 % w całym roku. Nakłady brutto na środki trwałe rosły wyjątkowo szybko w tempie 19,0 %; spożycie przez konsumenta końcowego również rosło w tempie 6,8%. Wzrósł zarówno deficyt w handlu (z 15,1 % PKB w 2004 r. do 20,4 % PKB w 2005 r.) jak i deficyt na rachunku obrotów bieżących (z 5,8 % do 11,8 % PKB). Inflacja cen konsumpcyjnych (pośredni ZWCK) wzrosła pod koniec roku z powodu wzrostu cen ropy naftowej i żywności. Chociaż średnia inflacja spadła z 6,1 % w 2004 r. do 5,0 % w 2005 r., inflacja na koniec roku wzrosła z 4,0 % do 6,5 %.

W niniejszej sekcji omówiono, w odniesieniu do każdego z obszarów, zmiany, które nastąpiły od czasu sprawozdania z października 2005 r., oraz przygotowanie Bułgarii do członkostwa.

Stabilność makroekonomiczna i deficyt na rachunku obrotów bieżących

W sprawozdanie z 2005 r. stwierdzono, że kontynuowanie rozważnej polityki fiskalnej i umiarkowanych podwyżek wynagrodzeń jest niezbędne do uniknięcia potencjalnych zagrożeń dla salda zewnętrznego. Od czasu przedstawienia sprawozdania z października 2005 r. poczyniono postępy w niżej omówionych dziedzinach.

Kontynuowano zdyscyplinowaną politykę fiskalną i stosunkowo umiarkowane podwyżki wynagrodzeń i przedsięwzięto dodatkowe środki w celu zahamowania wzrostu kredytowania. Jednak deficyt na rachunku obrotów bieżących nadal rósł w drugiej połowie 2005 r. i sięgnął 11,8 % PKB w 2005 r. Ten wzrost został spowodowany głównie przez negatywne wydarzenia zewnętrzne, podczas gdy polityka makroekonomiczna była w dalszym ciągu w ogólnym rozrachunku bardzo rozważna. Saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnęło w 2005 r. nadwyżkę 3,1 % PKB (ESA) w porównaniu z 1,9 % w 2004 r. Płace minimalne wzrosły o 25 % w styczniu 2005 r., lecz średnie podwyżki wynagrodzeń były bardzo umiarkowane. Realny wzrost średnich płac wyniósł około 4,1 % odpowiadając tym samym poziomowi przyrostu wydajności.

Dodatkowe środki mające na celu zahamowanie wzrostu kredytowania bankowego weszły w życie w kwietniu 2005 r. i były stosunkowo skuteczne w obniżeniu rocznego wzrostu w tym zakresie z blisko 50 % w 2004 r. do poniżej 30 % do marca 2006 r. Od stycznia 2006 wprowadzono jeszcze bardziej zaostrzone środki w celu obniżenia rocznego wskaźnika wzrostu do poniżej 20 % w 2006 r. Przedsięwzięto również dalsze środki dotyczące w szczególności kredytów hipotecznych i kredytów dla gospodarstw domowych. Przewiduje się dalsze zaostrzenie polityki fiskalnej w 2006 r., przy czym zmienionym celem fiskalnym jest nadwyżka 3 % PKB (w oparciu o środki pieniężne). Wynagrodzenia w sektorze publicznym wzrosły o 6 % w czerwcu 2006 r., co wraz z bardziej umiarkowanym wzrostem pensji minimalnych powinno pomóc w utrzymaniu zorientowanego na stabilizację rozwoju w zakresie płac.

Niektóre kwestie nadal jednak wymagają rozwiązania.

Pogłębiający się deficyt na rachunku obrotów bieżących w 2005 r. był spowodowany prawie wyłącznie wyższym deficytem w handlu i niższą nadwyżką w saldzie usług. Wyższe ceny ropy naftowej, szczególnie wysoki import dóbr inwestycyjnych, doprowadziły do przyspieszenia wzrostu importu do ponad 26 %. Jednocześnie spadło tempo wzrostu eksportu, w ciągu roku do 18,4 %, głównie z powodu zakłóceń związanych z powodzią. W związku z powyższym deficyt w handlu wzrósł do 20,4 % PKB w 2005 r. Wysoki wzrost importu oznaczał również wzrost w wydatkach na transport, który wraz ze spowolnionym wzrostem w sektorze turystyki zmniejsza nadwyżkę osiągnięta w saldzie usług. Podczas gdy ograniczenia we wzroście kredytowania były skuteczne w spowolnieniu rozwoju kredytowania, ich wpływ na ograniczenia deficytu zewnętrznego był bardziej ograniczony ze względu na fakt, że przedsiębiorstwa w coraz większym stopniu polegają na innych źródłach finansowania, w tym na leasingu i bezpośrednich pożyczkach zagranicznych. W świetle bardzo wysokich deficytów w handlu i na rachunku obrotów bieżących niezbędne pozostaje kontynuowanie zdyscyplinowanej polityki finansowej i środków w celu ograniczenia wzrostu kredytowania jak i umiarkowanych podwyżek wynagrodzeń.

Generalnie podjęto właściwe kroki w celu ograniczenia deficytu zewnętrznego, jednak były one niewystarczające do zapobieżenia dalszego jego powiększenia. Kontynuowanie rozważnej polityki makroekonomicznej wraz z dalszym pogłębieniem reform strukturalnych będzie miało zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia trwałego obniżenia deficytu na rachunku obrotów bieżących.

Prywatyzacja i restrukturyzacja przemysłu

W sprawozdaniu z 2005 r. stwierdzono, że należy utrzymać tempo zakończenia programu prywatyzacji. Od czasu przedstawienia sprawozdania z października 2005 r. poczyniono postępy w omówionych poniżej dziedzinach.

Ze wszystkich przedsiębiorstw z udziałem skarbu państwa przeznaczonych do prywatyzacji, w liczbie ponad 5 800, państwo w dalszym ciągu ma udział większościowy lub mniejszościowy w 520 przedsiębiorstwach. Od września 2005 r. sprzedano udziały skarbu państwa w 74 przedsiębiorstwach, co głównie dotyczyło udziałów mniejszościowych, lecz udział sprywatyzowanego majątku tylko nieznacznie wzrósł i pozostał poniżej 90 % całego majątku przeznaczonego do prywatyzacji. Tylko trzy z większych transakcji prywatyzacyjnych wymienionych w sprawozdaniu z 2005 r. (studia filmowe Boyana, elektrociepłownia w Warnie i rzeczne przedsiębiorstwo żeglugowe) były bliskie zakończenia w kwietniu 2006 r. Rada Ministrów przyjęła w październiku 2005 r. i lutym 2006 r. zmienione strategie prywatyzacyjne dla floty morskiej i linii lotniczych Bulgaria Air. Parlament zatwierdził w marcu 2006 r. strategię dla Bulgaria Air. W lutym 2006 r. Holding Bulgartabac przyjął strategię na rzecz restrukturyzacji i sprzedaży kilku poszczególnych jednostek.

Poczyniono pewne dalsze postępy w zakresie liberalizacji i restrukturyzacji branży sieciowych. Otwarcie rynków gazu i elektryczności było zgodne z przyjętym harmonogramem. Opracowano plany rozdzielenia zakresów działalności w odniesieniu do Państwowego Przedsiębiorstwo Energii Elektrycznej i przedsiębiorstwa Bulgargas. Liberalizacja kolei jest w znacznym stopniu zaawansowana. Koncesje dotyczące działalności i modernizacji portów i lotnisk są przyznawane prywatnym podmiotom gospodarczym, pomimo że przyznanie koncesji dla lotnisk w Warnie i Burgas opóźnia się z powodu apelacji w sądzie. W sektorze telekomunikacji uległy poprawie warunki efektywnej konkurencji, częściowo z powodu trzeciego operatora telefonii komórkowej, który rozpoczął działalność w listopadzie 2005 r.

Niektóre kwestie nadal jednak wymagają rozwiązania.

Proces prywatyzacji jest w znacznym stopniu zaawansowany, ale nadal nieukończony. Będą potrzebne dalsze starania, aby z powodzeniem zakończyć proces prywatyzacji w sektorach energii i transportu. W sektorze energetycznym nie sfinalizowano sprzedaży elektrociepłowni w Rousse i Bobowie Dol. Parlament nie przyjął jeszcze strategii prywatyzacji przedsiębiorstwa żeglugi morskiej i jest ona obecnie przedmiotem rewizji.

Do czasu przystąpienia należy zakończyć proces rozdzielania zakresów działalności Państwowego Przedsiębiorstwa Energii Elektrycznej i przedsiębiorstwa Bulgargas, jak i liberalizacji rynków gazu i energii elektrycznej . W odniesieniu do transportu kolejowego, operator kolejowy i przedsiębiorstwo infrastrukturalne w dalszym ciągu ponoszą straty, a ich zaległości kumulują się. Dla poprawy sytuacji finansowej niezbędne będą dalsze postępy w zakresie restrukturyzacji sektora kolejowego, w tym środki służące obniżeniu kosztów. Wzmocnienie zdolności organów regulacyjnych będzie miało istotne znaczenie dla dalszej poprawy warunków konkurencji w branżach sieciowych.

Generalnie, pomimo zaawansowanych działań, w dziedzinie prywatyzacji poczyniono ograniczone postępy. Potrzebne jest zakończenie liberalizacji i restrukturyzacji sektorów gazu i energii elektrycznej. Potrzebne są też dalsze starania w zakresie restrukturyzacji sektora kolejowego.

Otoczenie biznesu

W sprawozdaniu z 2005 r. stwierdzono, że potrzebne są dalsze reformy w celu poprawy otoczenia biznesu, w szczególności funkcjonowania systemu administracji i sądownictwa. Od czasu przedstawienia sprawozdania z października 2005 r. poczyniono postępy w niżej omówionych dziedzinach.

Kontynuowano reformę rejestru przedsiębiorstw, a w marcu 2006 r. przyjęto nową ustawę o rejestrze handlowym. Ustawa ta stanowi, że rejestracja przedsiębiorstw nie będzie należała do właściwości sądów, lecz stanie się wyłącznie procedurą administracyjną. Krajowa Agencja Skarbowa rozpoczęła działalność w styczniu 2006 r. i jej jedyną funkcją jest pobieranie podatków państwowych i składek na ubezpieczenie społeczne. Zmiany w ustawodawstwie dotyczącym niewypłacalności mające na celu poprawę skuteczności, przejrzystości i tempa postępowań dotyczących niewypłacalności zostały złożone w parlamencie w listopadzie 2005 r. Kontynuowano przegląd systemów regulacyjnych, ale poczyniono ograniczone postępy. Nowo utworzone Ministerstwo Administracji Państwowej i Reformy Administracyjnej zajmuje się koordynacją przeglądu i optymalizacji istniejących systemów regulacyjnych oraz doradztwem w zakresie poprawy metodologii ocen ich skutków. Zaproponowano środki mające na celu optymalizację rozmiaru i struktury administracji publicznej, poprawę w zakresie szkoleń oraz promowanie świadczenia usług e-rządu. W marcu 2006 r. przyjęto nowy kodeks postępowania administracyjnego. W następstwie przyjęcia ustawy o arbitrażu, utworzono trzy sądy arbitrażowe.

Niektóre kwestie nadal jednak wymagają rozwiązania.

Nadal dużym wyzwaniem jest poprawa warunków wchodzenia na rynek i schodzenia z niego oraz egzekucji umów, zwiększenie wydajności systemu administracji i prawnego, oraz obniżenie obciążeń regulacyjnych dla przedsiębiorstw. Nowa ustawa o rejestrze handlowym wciąż wymaga pełnego wdrożenia w celu uproszczenia i przyspieszenia rejestracji przedsiębiorstw. Zaproponowane zmiany w ustawodawstwie dotyczącym niewypłacalności nie zostały jeszcze przyjęte przez parlament. Dalszy wymierny postęp w zakresie usprawnienia ram regulacyjnych wymagać będzie wzmożonych wysiłków, w tym bardziej systematycznej oceny skutków i dalszego uproszczenia. Należy w dalszym ciągu poprawiać funkcjonowanie administracji. Kodeks postępowania administracyjnego nie wprowadził bardziej powszechnie zasady „milczącej zgody”. Wciąż poważnym wyzwaniem pozostaje zwiększenie wydajności procedur sądowych. Nowe projekt kodeksu postępowania cywilnego nie został jeszcze złożony w parlamencie. Mediacja nie jest wciąż powszechnie stosowana jako procedura pozasądowego rozstrzygania sporów. Prywatni komornicy nie rozpoczęli jeszcze działalności.

Generalnie w tym obszarze poczyniono ograniczone postępy. Należy zintensyfikować starania na rzecz poprawy funkcjonowania systemu administracji i w szczególności sądownictwa oraz w większym stopniu zredukować obciążenie regulacyjne przedsiębiorstw.

Elastyczność rynku pracy

W sprawozdaniu z 2005 r. stwierdzono, że poczynione zostały niewielkie postępy w zakresie poprawy elastyczności rynku pracy, która wraz z kompleksową reformą systemu edukacji, miałaby kluczowe znaczenie w zakresie rozwiązania problemu niedopasowania kwalifikacji. Od czasu przedłożenia sprawozdania poczyniono postępy w omówionych poniżej dziedzinach.

Wraz z dużym wzrostem gospodarczym zatrudnienie wzrosło o 2,0 % w 2005 r., a średnia stopa bezrobocia spadła z 12 % w 2004 r. do 10,1 % w 2005 r. Przedsięwzięto ograniczone działania w celu poprawy funkcjonowania rynku pracy. Od stycznia 2006 r. obniżono składki na emerytury o 6 punktów procentowych, a część składki pokrywana przez pracodawcę spadła z 70 % do 65 %, obniżając w ten sposób koszty niezwiązane z wynagrodzeniem i zapewniając bodziec do tworzenia miejsc prac i przenoszenia miejsc pracy z szarej strefy. W lutym 2006 r. zmieniono ustawę o wspieraniu zatrudnienia, zapewniając pewne bodźce finansowe na rzecz mobilności regionalnej i aktywnego poszukiwania zatrudnienia. Rozpoczęto przygotowania do oceny efektywności programów aktywnego rynku pracy. Rada Ministrów przyjęła w lutym 2006 r. program na rzecz reformy szkolnictwa średniego. Obejmuje on reorganizację systemu szkolnictwa średniego, wprowadzenie krótkoterminowych modułów szkolenia zawodowego i ujednoliconych egzaminów państwowych.

Niektóre kwestie nadal jednak wymagają rozwiązania.

Nie poczyniono prawie żadnych postępów w zakresie usuwania ograniczeń na rynku pracy i modernizacji uregulowań ramowych, w szczególności w zakresie czasu pracy lub wykorzystania umów na czas określony. Opóźniono włączenie dodatków za wysługę lat do regularnego systemu wynagrodzeń Nie przyjęto jeszcze strategii na rzecz rozwoju szkolnictwa wyższego. Konieczne będzie pełne wprowadzenie zaplanowanych reform w systemie edukacji w celu poprawy jakości edukacji oraz aby w większym stopniu dostosować wyniki edukacyjne do potrzeb rynku pracy.

Generalnie poczyniono niewielkie postępy w zakresie zwiększenia elastyczności rynku pracy. Zintensyfikowane wysiłki w celu zreformowania systemu edukacji będą miały znaczenie dla zmniejszenia niedopasowania umiejętności do rynku pracy.

3.1. Ogólna ocena

Bułgaria ma sprawnie funkcjonującą gospodarkę rynkową. Dzięki kontynuacji obecnych reform powinna już wkrótce być zdolna do tego, by sprostać presji konkurencji i poradzić sobie z siłami rynkowymi wewnątrz Unii. Bułgaria zasadniczo zachowała stabilność makroekonomiczną i osiągnęła postęp w realizacji reform strukturalnych.

Od czasu sprawozdania z października 2005 r. nastąpiły dalsze korzystne zmiany. Podjęto odpowiednie kroki w celu zahamowania deficytu zewnętrznego. Na zaawansowanym etapie jest proces prywatyzacji oraz liberalizacja i restrukturyzacja przedsiębiorstw użyteczności publicznej. Nastąpiła też dalsza poprawa w odniesieniu do otoczenia biznesu i ograniczania pozapłacowych kosztów pracy.

Powiększył się jednak poziom deficytu na rachunku bieżącym, co świadczy o konieczności kontynuowania rozważnej polityki fiskalnej i płacowej. Głębsze reformy strukturalne wymagają poprawy funkcjonowania systemu sądownictwa oraz dalszego ograniczenia obciążenia prawnego przedsiębiorstw. Przepisy regulujące rynek pracy muszą stać się bardziej elastyczne.

4. ZOBOWIĄZANIA I WYMOGI WYNIKAJĄCE Z NEGOCJACJI AKCESYJNYCH

Wstęp

W sprawozdaniach z października 2005 r. Komisja stwierdziła, że Bułgaria osiągnęła już znaczny poziom zgodności ze wspólnotowym dorobkiem prawnym.

W większości rozdziałów wspólnotowego dorobku prawnego Bułgaria była gotowa do rozwiązania ostatnich nieuregulowanych kwestii do chwili przystąpienia lub poczyniła przygotowania w tym zakresie. Sytuacja ta dotyczyła następujących rozdziałów wspólnotowego dorobku prawnego: przepływu kapitału, polityki konkurencji, statystyki, unii gospodarczej i walutowej, polityki przemysłowej, małych i średnich przedsiębiorstw, nauki i badań, edukacji i szkolenia, telekomunikacji i polityki audiowizualnej, stosunków zewnętrznych, wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, przepisów budżetowych UE i konkurencji. Uznano, że w przypadku wszystkich wymienionych rozdziałów Bułgaria jest odpowiednio przygotowana do sprawnej integracji z UE. Powyższy wniosek pozostaje aktualny. Ponadto poczyniono dalsze postępy np. w dziedzinie konkurencji, w ramach której Komisja Ochrony Konkurencji regularnie wydawała decyzje antymonopolowe. Zatem nie poruszono wymienionych rozdziałów poniżej.

Pozostałe rozdziały obejmują kwestie wymagające od Bułgarii wzmożonych starań, a w nielicznych przypadkach, natychmiastowych i zdecydowanych działań w celu osiągnięcia gotowości do przystąpienia. Kwestie te zostały ponownie przeanalizowane w odpowiednich poniższych rozdziałach.

Sekcja ta przedstawia zatem przegląd wszystkich pozostałych kwestii, które Bułgaria musi podjąć w celu osiągnięcia gotowości do wdrożenia dorobku prawnego Wspólnoty w momencie przystąpienia.

4.1. Rozdziały wspólnotowego dorobku prawnego

4.1.1. Rozdział 1: Swobodny przepływ towarów

W obszarze niezharmonizowanym Bułgaria zbadała swoje ustawodawstwo w celu określenia przepisów, które mogłyby naruszać artykuły 28-30 traktatu WE. Dotychczas Bułgaria stwierdziła, że tylko dwa środki są niezgodne z wymogami zawartymi w artykułach 28-30. Nowa ustawa o ochronie konsumentów przyjęta w grudniu 2005 r. i przygotowywane zmiany w ustawie o rachunkowości mają na celu rozwiązanie tej kwestii. W lutym 2006 r. przyjęto zmiany w ustawie o zabytkach kultury i muzeach. W kwietniu 2006 r. zmieniono ustawę o kontroli substancji wybuchowych, broni palnej i amunicji. Regularnie powtarzany jest proces wewnętrznego przeglądu. Wciąż należy przyjąć środki w celu umożliwienia przywozu samochodów używanych.

Braki ustawodawcze w dziedzinie zamówień publicznych są rozwiązywane. W kwietniu 2006 r. przyjęto nową ustawę o koncesjach i zmiany w ustawie o zamówieniach publicznych. Obie te ustawy zawierają mechanizm odwoławczy zgodny z wymogami UE.

Odnotowano pewną poprawę w zakresie zdolności administracyjnych i rozwoju umiejętności zawodowych. W odniesieniu do środków odwoławczych Komisja Ochrony Konkurencji (KOK) jest obecnie odpowiedzialna za rozpatrywanie skarg napływających z całego kraju.

Należy wprowadzić zmiany do ustawodawstwa wdrażającego w zakresie zamówień publicznych w następstwie przyjęcia nowych ustaw, a cały pakiet ustawodawstwa wdrażającego dotyczącego koncesji ma wejść w życie w czerwcu 2006 r. Wykryto i usunięto różne krajowe przepisy niezgodne z nowymi przepisami ustawy o koncesjach i ustawy o zamówieniach publicznych.

Pod względem instytucjonalnym zdolności administracyjne Agencji Zamówień Publicznych i Dyrekcji Polityki Gospodarczej i Społecznej Rady Ministrów ulegają ciągłej poprawie. Przewiduje się zwiększenie zatrudnienia w celu sprostania obciążeniu pracy związanym z odwołaniami. Generalnie przygotowania w tej dziedzinie są już zaawansowane.

Wnioski

Bułgaria w ogólnym ujęciu realizuje zobowiązania i spełnia wymogi wynikające z negocjacji akcesyjnych w obszarze niezharmonizowanych i w obszarze zamówień publicznych , w wyniku poczynienia znacznych postępów. Potrzebne są jednak ciągłe wysiłki w obszarze niezharmonizowanym. Wymagane są również wysiłki na rzecz tranpozycji i wdrożenia wspólnotowego dorobku prawnego w zakresie miejsc wprowadzania artykułów spożywczych i urządzeń medycznych. Należy dokończyć przygotowania w dziedzinie zamówień publicznych w odniesieniu do przepisów wykonawczych.

4.1.2. Rozdział 2: Swobodny przepływ osób

Przygotowano akty prawne w dziedzinie wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych . Znowelizowano ustawę o szkolnictwie wyższym oraz ustawę o zdrowiu publicznym, a w październiku 2005 r. przyjęto nową ustawę o weterynarii. Wykonano wiele prac w zakresie przyjmowania przepisów wykonawczych w sprawie zawodów związanych z ochroną zdrowia - lekarzy medycyny, lekarzy weterynarii, stomatologów, farmaceutów, pielęgniarek ogólnych oraz położnych.

Jednak tworzenie prawodawstwa w tym zakresie nadal należy dokończyć, zwłaszcza w odniesieniu do automatycznego i bezwarunkowego uznawania kwalifikacji oraz do transgranicznego świadczenia usług. W styczniu 2006 r. zmieniono ustawę o adwokaturze, ogólnie dostosowując ją do wspólnotowego dorobku prawnego. Nadal rozbudowywano zdolność administracyjną, zarówno pod względem odpowiedniego przeszkolenia, jak i dalszego rozwoju właściwych struktur administracyjnych, jednak prace te należy zintensyfikować. Należy przyspieszyć przygotowania w tym zakresie.

Wnioski

Pewne postępy poczyniono w zakresie wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych . Przygotowania nadal trwają, ale istnieją obawy, czy Bułgaria będzie w stanie zapewnić pełne wdrożenie wspólnotowego dorobku prawnego na czas, tj. od momentu przystąpienia do UE, jeżeli nie zostanie przyspieszone obecne tempo przygotowań. W tym obszarze niezbędne są szybkie działania.

4.1.3. Rozdział 3: Swoboda świadczenia usług

Proces usuwania ograniczeń w prawie przedsiębiorczości i swobodzie świadczenia usług niefinansowych jest bliski zakończenia. W październiku 2005 r. przyjęto nową ustawę o weterynarii. W listopadzie 2005 r. zmieniono ustawy o turystyce oraz o ochronie i rozwoju kultury. W lutym 2006 r. zmieniono ustawy o wspieraniu zatrudnienia oraz o awansie społecznym. W kwietniu 2006 r. znowelizowano ustawę o ochronie dzieci.

Mimo zmian prawnych w dziedzinie turystyki nadal pojawiają się doniesienia o nieprawidłowościach i o różnicowaniu cen, zwłaszcza w obiektach turystycznych. Ponadto obywateli państw spoza UE zmusza się do wykupywania ubezpieczenia zdrowotnego na granicy. Władze Bułgarii muszą wypracować metody egzekwowania nowych przepisów ustawy o turystyce i innych aktów prawnych dotyczących przeciwdziałania dyskryminacji. Pod względem prawa przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług niefinansowych przygotowania są już zaawansowane, z wyjątkiem turystyki.

Bułgaria poczyniła starania o dostosowanie do wspólnotowego dorobku prawnego swojego prawa bankowego , lecz musi dokończyć wprowadzanie w życie przepisów wykonawczych w tej dziedzinie. Niezbędne jest zwiększenie starań pod względem transpozycji na grunt prawa krajowego i wdrażania nowej, bardziej rygorystycznej dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych, aby dać bankom i firmom inwestycyjnym wystarczający czas na odpowiednie prace dostosowawcze. Nie zapewniono jeszcze odpowiedniej spójności działań w tym obszarze, która umożliwiałby spójny nadzór nad bankami i firmami inwestycyjnymi. Należy przyśpieszyć przygotowania w tej sprawie.

W grudniu 2005 r. przyjęto nowy kodeks ubezpieczeń . Bułgaria opracowała także plan działań w zakresie zwalczania praktyki prowadzenia pojazdów bez ubezpieczenia; plan ten zakłada szereg istotnych działań (zmiany w prawie, ogólnokrajowa kampania na temat znaczenia ubezpieczeń komunikacyjnych od odpowiedzialności cywilnej, zwiększone kontrole policyjne itp.). Trwają prace w zakresie porządkowania bazy pojazdów zarejestrowanych i wyrejestrowywania pojazdów niedopuszczonych do użytku, których liczbę szacuje się na 26 % wszystkich pojazdów.

Jednak potrzebne są wymierne skutki działań w sprawie nieubezpieczonych pojazdów; ponadto nadal poprawić trzeba zdolność finansową Bułgarskiego Funduszu Gwarancyjnego aby umożliwić Bułgarii podpisanie umowy wielostronnej, a Komisji podjęcie decyzji w sprawie zniesienia kontroli świadectw ubezpieczenia na granicach. Pilnie należy przyspieszyć przygotowania w dziedzinie ubezpieczeń.

W sprawie usług inwestycyjnych oraz rynku papierów wartościowych Bułgaria kontynuuje przygotowania do transpozycji na grunt prawa krajowego zaległych dyrektyw w tych dziedzinach. Przyjęte kalendarium, zakładające ostateczne przyjęcie odpowiednich aktów prawnych jesienią 2006 r., wydaje się racjonalne; niezbędne jest jednak jego dotrzymanie. Przygotowania w zakresie usług inwestycyjnych i rynku papierów wartościowych należy przyspieszyć.

Należy dokończyć proces transpozycji na grunt prawa krajowego wspólnotowego dorobku prawnego w zakresie społeczeństwa informacyjnego . Należy zintensyfikować przygotowania w tej dziedzinie.

Ustawodawstwo bułgarskie w zakresie ochrony danych osobowych nie jest jeszcze w pełni dostosowane do wspólnotowego dorobku prawnego, mimo zmian wprowadzonych w grudniu 2005 r. Nadal występują braki dotyczące wielu istotnych kwestii, takich jak zakres ustawodawstwa, stosowanie prawa krajowego, zasada jakości danych, podstawa prawna przetwarzania danych, dane w sprawie skazanych w sprawach karnych, informacje udostępniane podmiotowi danych, zakres odstępstwa, system notyfikacji i uprzednich kontroli właściwego organu oraz przekazywanie danych państwom trzecim. Mimo podjęcia działań zmierzających w dobrą stronę zdolności administracyjne Komisji Ochrony Danych są nadal słabe. Komisja ta nie ma gwarancji niezależności budżetowej, w 2006 r. jej budżet okrojono, a ponadto nie ma ona wystarczającej liczby pracowników. Nadal niezadowalające jest funkcjonowanie systemu rejestracji i notyfikacji. Jest on raczej mało aktywny, a jakość rozpatrywania skarg jest niewystarczająca, podobnie jak jego ogólne dokonania w zakresie egzekwowania przepisów. Należy znacznie przyspieszyć przygotowania ustawodawcze w tej dziedzinie.

W zakresie ochrony danych osobowych Bułgaria nie jest jeszcze w stanie zapewnić pełnego wprowadzenia w życie wspólnotowego dorobku prawnego (por. także Rozdział 24 -- Wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne).

Wnioski

Poczyniono znaczne postępy w zakresie prawa przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług niefinansowych. Obecnie Bułgaria zasadniczo spełnia zobowiązania i wymogi wynikające z negocjacji akcesyjnych. Przygotowania wciąż trwają i jeśli obecne ich tempo się utrzyma, Bułgaria powinna na czas zapewnić wdrożenie prawa wspólnotowego od momentu przystąpienia do UE.

Osiągnięto postęp w zakresie usług finansowych, zwłaszcza w bankowości i sektorze ubezpieczeń, jednak nadal wzmożonych starań wymaga dokończenie przygotowań przedakcesyjnych w dziedzinie b (dyrektywa o wymogach kapitałowych wobec firm inwestycyjnych), usług inwestycyjnych i rynku papierów wartościowych oraz ochrony danych osobowych . Ponadto wzmożonych starań wymagają dziedziny ubezpieczeń komunikacyjnych oraz społeczeństwa informacyjnego . Obszary te wymagają zwiększenia wysiłków.

4.1.4. Rozdział 4: Swobodny przepływ kapitału

Ustawodawstwo bułgarskie w zakresie zwalczania praktyk prania pieniędzy zasadniczo jest zgodne ze wspólnotowym dorobkiem prawnym. Odnotować można pozytywne zmiany w sprawie reagowania na międzynarodowe wnioski o współpracę oraz operacji dotyczących podejrzeń o pranie pieniędzy przez obywateli innych państw. Agencja Wywiadu Finansowego funkcjonuje właściwie i profesjonalnie jako organ administracyjny zajmujący się analizą zgłoszeń o podejrzanych transakcjach.

Nadal istnieją luki w ustawie o zwalczaniu prania pieniędzy, która nie w pełni odzwierciedla wymogi drugiej dyrektywy UE w sprawie zwalczania praktyk prania brudnych pieniędzy. Ponadto należy dostosować ustawodawstwo krajowe do zmienionych zaleceń Grupy Roboczej ds. Działań Finansowych w sprawie prania brudnych pieniędzy i finansowania terroryzmu. Skuteczność wprowadzania w życie ustawodawstwa nadal jest bardzo niska. Poprawić należy świadomość obowiązków sprawozdawczych wśród podmiotów zgłaszających transakcje, system zgłaszania podejrzanych transakcji oraz nadzór nad podmiotami zgłaszającymi, zwłaszcza poza sektorem finansowym.

Zasadniczym niedociągnięciem w tym obszarze jest nadal brak wymiernych wyników mierzonych stopniem egzekwowania prawa oraz ścigania przypadków prania brudnych pieniędzy ( por. także Rozdział 24 - Wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne ). Należy jednak zwiększyć czynione w tym obszarze starania.

Wnioski

Postęp w dziedzinie zwalczania praktyk prania pieniędzy pod względem skutecznego wdrażania i egzekwowania prawa był nadal ograniczony Usunięcie istniejących braków w zakresie zapobiegania praniu brudnych pieniędzy do czasu przystąpienia do UE obecnie wymaga obecnie wzmożonych wysiłków i szybkich działań. Dotyczy to zwłaszcza kwestii świadomości istniejących wymogów oraz zgłaszania podejrzanych transakcji przez podmioty, których to dotyczy, oraz nadzoru nad podmiotami zgłaszającymi.

4.1.5. Rozdział 5: Prawo spółek

Pozytywne zmiany nastąpiły w sprawie ochrony praw własności intelektualnej i przemysłowej , zwłaszcza pod względem współpracy międzyinstytucjonalnej, koordynacji w egzekwowaniu prawa oraz tworzeniu ram ustawodawczych. Poprawa ta jest wynikiem krajowego planu działań na lata 2005-2006 w zakresie ochrony praw intelektualnych i przemysłowych (PWI).

We wrześniu 2005 r. przyjęto ustawę o nośnikach optycznych, która jest jednym z narzędzi prawnych w walce z piractwem. Przyjęty plan działań ma usprawnić struktury administracyjne i poprawić egzekwowanie prawa w zakresie PWI. Za zasadnicze czynniki uznaje się lepszą współpracę między agencjami zajmującymi się PWI oraz organami ścigania, poprawę świadomości w zakresie PWI oraz odpowiednie szkolenie; podjęto także starania na rzecz poprawy komunikacji w tej sprawie między instytucjami.

Ustawodawstwo patentowe oraz inne zaległe akty (zmiany w ustawie o znakach towarowych i oznaczeniach geograficznych oraz w ustawie o wzorach przemysłowych) należy w jeszcze większym stopniu dostosować do wspólnotowego dorobku prawnego w dziedzinie własności przemysłowej.

Niezbędna jest dalsza poprawa w zakresie egzekwowania PWI. Nadal zagrożenie i realne wyzwania stanowi przestępczość z zakresie PWI. Bułgaria powinna obecnie przełożyć plany na dalsze działania i wypracować więcej konkretnych, wymiernych efektów. Niezbędna jest bliska współpraca, poprawa świadomości zagadnień PWI, dodatkowa obsada kadrowa w miejscach kraju o podstawowym znaczeniu pod tym względem oraz większa liczba szkoleń. Nadal poprawiać należy jakość komunikacji między poszczególnymi instytucjami oraz między instytucjami a organizacjami zrzeszającymi posiadaczy praw.

Przygotowania w zakresie ochrony praw własności intelektualnej i przemysłowej należy przyspieszyć.

Wnioski

W zakresie ochrony praw własności intelektualnej i przemysłowej osiągnięto znaczący postęp, jednak nadal niezbędne są dalsze działania w celu zakończenia przygotowań przedakcesyjnych w tej dziedzinie. Usunięcia braków w tej dziedzinie na czas, w przed przystąpieniem, wciąż wymaga zwiększonych wysiłków i szybkich działań.

4.1.6. Rozdział 7: Rolnictwo

Zagadnienia przekrojowe

W lutym 2006 r. parlament przyjął – w formie nowelizacji ustawy o pomocy dla rolników -- akty prawne ustanawiające agencję płatniczą , która zarządzać będzie wsparciem krajowym i wsparciem z UE dla rolnictwa, obszarów wiejskich, leśnictwa i rybołówstwa, a także w sprawie decyzji strategicznych. Sformalizowano kwestie o zasadniczym znaczeniu, takie jak opcję stosowania jednolitej płatności obszarowej (JPO), sprawę decyzji o minimalnej wielkości kwalifikujących się do pomocy gospodarstw rolnych, uzupełniających krajowych dopłat bezpośrednich oraz odpowiedniego budżetu.

Nadal nie zakończono tworzenia systemu informatycznego niezbędnego do funkcjonowania agencji płatniczej oraz szkolenia i naboru pracowników. Należy przyspieszyć przygotowania w tym zakresie.

Pierwotny plan główny dotyczący utworzenia zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (IACS) został zmieniony w celu uwzględnienia opóźnień wdrożeniowych. W celu utworzenia systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS) Bułgaria zdecydowała się na wykorzystanie archiwizowanych obrazów satelitarnych, w uzupełnieniu ortoobrazów wykonywanych z powietrza; zawarto umowy o dostarczenie wszelkich niezbędnych danych, jednak harmonogram prac jest bardzo napięty. Istniejące ortoobrazy cyfrowe oraz możliwe do wykorzystania obrazy satelitarne obejmują ok. 25 % terytorium kraju. Konwersji bloków LPIS na format cyfrowy dokonano do tej pory dla ok. 17 % terytorium. Właśnie rozpoczęto prace w zakresie ustalania relacji między gospodarstwami rolnymi a blokami LPIS, co jest niezbędne dla dostarczenia rolnikom materiałów graficznych wskazujących granice między działkami referencyjnymi, jednolite numery referencyjnych tych działek oraz ich powierzchnię. Znaczne prace wykonano w zakresie opracowywania i instalacji nowego oprogramowania, jednak oprogramowania tego nie poddano jeszcze testom końcowym. Przyspieszono realizację innych podstawowych zadań, takich jak wstępna rejestracja rolników, kontrole na miejscu oraz szkolenia pracowników. Nadal niezbędne są w tym zakresie pilne działania.

W zakresie mechanizmów handlowych zapewniono formalną koordynację między wszystkimi zaangażowanymi podmiotami (Państwowym Funduszem Rolnictwa, Służbą Celną, Krajową Inspekcją Weterynaryjną oraz Inspekcją Fitosanitarną). Przygotowania w tym obszarze zasadniczo przebiegają dobrze, lecz niezbędne są dalsze starania, ponieważ nadal zasadniczo utrzymuje się brak dokładnej wiedzy o mechanizmach handlowych.

Wspólna organizacja rynków

Ogólnie rzecz biorąc, tworzone są skuteczne struktury administracyjne służące egzekwowaniu zasad organizacji wszystkich rynków, w postaci naboru dodatkowych pracowników, odpowiednich szkoleń oraz jasnego definiowania procedur.

W odniesieniu do rynku wina nie zakończono tworzenia bułgarskiego rejestru winnic.

Nie przyjęto dodatkowych przepisów wykonawczych dotyczących niektórych mechanizmów rynkowych, w tym kontroli i certyfikacji. Należy zintensyfikować przygotowania w tym sektorze.

Przyjęto akty prawne umożliwiające egzekwowanie zasad wspólnej organizacji rynku mleka i podjęto działania na rzecz ustanowienia kwoty mlecznej oraz większości mechanizmów wspólnej organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych. Zakończono tworzenie bazy danych zawierającej podstawową ewidencję kwot, obejmującej wszystkim producentów i sprzedawców bezpośrednich; w przygotowaniu jest obecnie przydział orientacyjnych kwot indywidualnych. Proces zatwierdzania skupujących jest na dobrej drodze.

Nadal nie przyjęto jeszcze szczegółowych zasad zarządzania kwotami mlecznymi i rezerwą krajową. Nie w pełni sprawnie działają jeszcze krajowe i regionalne rady ds. rynku mleka i niezależne laboratoria zajmujące się analizą zawartości tłuszczu we wszystkich poszczególnych mleczarniach. Laboratoriów tych do tej pory ani nie zainstalowano, ani nie akredytowano. Należy przyśpieszyć przygotowania w tej sprawie.

W odniesieniu do rynku warzyw i owoców osiągnięto postęp w realizacji kontroli jakości świeżych produktów oraz przestrzegania norm dopuszczania do obrotu. Poczyniono też postępy w tworzeniu struktur administracyjnych zajmujących się uznawaniem producentów.

Pod względem klasyfikacji tuszy wołowych ustawodawstwo bułgarskie zostało co prawda w pełni zharmonizowane z dorobkiem wspólnotowym, ale jeszcze nie weszło w życie. Aby zapewnić właściwe wdrożenie tej klasyfikacji do czasu przystąpienia do UE należy przyspieszyć szkolenia osób zajmujących się taką klasyfikacją w ubojniach.

Sprawy weterynaryjne i fitosanitarne, w tym bezpieczeństwo żywności

Przyjmując ramową ustawę o weterynarii Bułgaria stworzyła podstawy dla przeniesienia na grunt prawa krajowego wspólnotowego dorobku prawnego w zakresie ochrony zdrowia zwierząt, dobrostanu zwierząt, weterynaryjnego zdrowia publicznego oraz przekrojowych weterynaryjnych instrumentów kontroli. Ramowa ustawa o weterynarii weszła w życie dnia 1 maja 2006 r.

Nie przyjęto jeszcze przepisów wykonawczych i zmian w obowiązującym prawie w celu zapewnienia pełnej zgodności pełnego przestrzegania przepisów wspólnotowych w sektorze weterynaryjnym, po przeprowadzeniu odpowiednich niezbędnych kontroli. Na ostateczne przyjęcie przez parlament oczekuje też projekt ustawy o ochronie roślin. Należy zintensyfikować przygotowania w tym zakresie.

Na grunt prawa krajowego przeniesiono prawo wspólnotowe w zakresie pasażowalnych encefalopatii gąbczastych (TSE) i produktów pochodzenia zwierzęcego . Od początku stycznia 2006 r. obowiązuje zakaz karmienia zwierząt hodowlanych określonymi kategoriami przetworzonych białek zwierzęcych.

W odniesieniu do monitoringu w zakresie TSE, szczególnie zbierania, obróbki i badań zwłok zwierząt padłych Bułgaria przedstawiła krajowy plan zbierania zwłok. Plan ten wymaga dalszej poprawy. Nie wykazano jeszcze zgodności z wymogami UE jednego z dwóch zakładów utylizacji położonych w Warnie. Wykazano zgodne z przepisami wspólnotowymi niszczenie produktu utylizacji (mączki mięsno-kostnej) poprzez spalenie w cementowni. Zagwarantować należy jednak zniszczenie w tej cementowi mączki mięsno-kostnej pochodzącej od określonych stad. Niezbędne są także pilne działania w zakresie budowy nowego zakładu utylizacji na południu Bułgarii.

Transpozycja do prawa krajowego przepisów w zakresie systemów kontroli weterynaryjnej na wspólnym rynku reguluje ramowa ustawa o weterynarii.

Nie przyjęto jeszcze ani nie wdrożono przepisów wykonawczych dotyczących przystąpienia do sieci TRACES, zrzeszającej organy weterynaryjne w państwach UE (będącej następczynią ANIMO). Należy przyspieszyć przygotowania w tym zakresie.

Ustawodawstwo transponujące na grunt prawa krajowego wspólnotowy dorobek prawny w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt jest obecnie gotowe w odniesieniu do wszystkich właściwych gatunków oraz do spraw sankcji i kontroli. Utworzono bazę identyfikacji i rejestracji bydła. System ten jest obecnie aktualizowany i rozbudowywany, tak by mógł objąć także inne gatunki zwierząt.

Do tej pory nie wykazano jeszcze funkcjonowania tej bazy w trybie online dla wszystkich gatunków. Należy zintensyfikować przygotowania w tym zakresie.

Dokonano transpozycji na grunt prawa krajowego wspólnotowego dorobku prawnego w zakresie finansowania inspekcji i kontroli weterynaryjnych . Przygotowania w tym zakresie są już zaawansowane.

Zakończono także transpozycję do prawa krajowego wspólnotowego dorobku prawnego w zakresie kontroli weterynaryjnych towarów przywożonych z państw trzecich oraz przepisów dotyczących wywozu. Funkcjonuje już jeden z ośmiu długoterminowych punktów weterynaryjnej kontroli granicznej (Kapitan Adreeovo na granicy lądowej z Turcją), ale potrzebnych jest tam kilka zmian. Prace rozpoczęły się; zamówiono też wyposażenie potrzebne do uruchomienia pozostałych punkty.

Nie utworzono jeszcze infrastruktury niezbędnej do uruchomienia siedmiu długoterminowych punktów weterynaryjnej kontroli granicznej na przyszłej zewnętrznej granicy UE w Bułgarii; nie egzekwuje się też jeszcze obowiązujących w UE procedur kontroli ani warunków przywozu. Przygotowania w tym zakresie należy znacznie zintensyfikować.

Ramowa ustawa o weterynarii stanowi podstawę prawną dla utworzenia funduszu ochrony zdrowia zwierząt finansującego wydatki w dziedzinie weterynarii .

Ogólne środki dotyczące kontroli chorób zwierzęcych (zakaz szczepień i niektóre środki zwalczania chorób) zostały przetransponowane do prawa krajowego Bułgarii.

W odniesieniu do kontroli chorób, nie ustanowiono jeszcze nadzwyczajnego funduszu ochrony zdrowia zwierząt. Jeśli chodzi o kontrolę klasycznego pomoru świń nie dokonano jeszcze zmiany statusu z państwa, w którym przeprowadzane są szczepienia na państwo, w którym nie przeprowadza się szczepień. Obecna praktyka skupia się na wykrywaniu potencjalnych miejsc występowania wirusa naturalnego, ponieważ w 2005 r. zaprzestano szczepienia trzody chlewnej. Aby uzyskać pełny status państwa, w którym nie przeprowadza się szczepień trzody chlewnej, należy zintensyfikować przygotowania.

Prawodawstwo w zakresie handlu żywymi zwierzętami i produktami pochodzenia zwierzęcego zostało przetransponowane. Przygotowania w tej dziedzinie są już w dużym stopniu zaawansowane.

Ponadto ramowa ustawa o weterynarii stanowi podstawę prawną wykonywania prawa o zdrowiu publicznym w zakresie weterynarii w zakładach. Trwa dostosowywanie do nowego prawa UE regulującego opakowania higieniczne i modernizacja zakładów. Jeśli chodzi o jakość surowego mleka i systemy jej kontroli, przyjęto jasną strategię zarządzania okresem przejściowym.

Jednakże nie wykazano jeszcze ukończenia procesu modernizacji zakładów. Należy zintensyfikować przygotowania w tym zakresie.

W odniesieniu do wykonania wspólnotowego dorobku prawnego w dziedzinie wspólnych środków (w tym w zakresie chorób odzwierzęcych) Bułgaria ustaliła swe potrzeby modernizacyjne i obecnie pracuje nad usunięciem braków.

W odniesieniu do zdrowia publicznego w zakresie weterynarii, nie zweryfikowano jeszcze wykonywania kontroli pozostałości, weterynaryjnych produktów leczniczych, substancji zanieczyszczających i chorób odzwierzęcych, w szczególności w odniesieniu do metod diagnostycznych i standardów stosowanych w laboratoriach. Należy kontynuować przygotowania.

Wdrażanie i wykonywanie zasad dobrostanu zwierząt na szczeblu gospodarstw w trakcie transportu i uboju zostało już rozpoczęte, wraz ze szkoleniem w zakresie stosowania nowego ustawodawstwa.

Normy i standardy UE w zakresie dobrostanu zwierząt nie zostały jeszcze w pełni wprowadzone. Należy zintensyfikować przygotowania.

Wnioski

Poczyniono postępy w zakresie niektórych wspólnych organizacji rynku. Generalnie Bułgaria spełnia obecnie zobowiązania i wymogi wynikające z negocjacji akcesyjnych w tej dziedzinie.

Postępy poczyniono również w zakresie agencji płatniczej , jednak w celu ukończenia przygotowań do przystąpienia niezbędne są dalsze działania. Dziedzina ta wymaga obecnie wzmożonych wysiłków i sprawnego działania, tak aby usunąć wszelkie braki przed przystąpieniem. Odnotowano także pewne postępy w dziedzinie mechanizmów handlowych i wspólnej organizacji rynku wina i alkoholu oraz mleka i wołowiny . Poczyniono również postępy w zakresie pełnej transpozycji wspólnotowego dorobku prawnego w sektorze weterynaryjnym , zakończenia prac w dziedzinach kontroli chorób zwierząt (klasyczny pomór świń, nadzwyczajny fundusz ochrony zdrowia zwierząt), systemów kontroli weterynaryjnej na rynku wewnętrznym (utworzenie wszystkich długoterminowych posterunków weterynaryjnej kontroli granicznej), handlu żywymi zwierzętami i produktami pochodzenia zwierzęcego, mechanizmów handlowych i dobrostanu zwierząt oraz zakończenia prac w dziedzinie zdrowia publicznego w zakresie weterynarii poprzez modernizację zakładów. Poczyniono również postępy w zakresie możliwości pobierania próbek i badania, w celu wzmocnienia wspólnych środków (w tym środków dotyczących chorób odzwierzęcych ) odzwierzęcych dziedzinie weterynarii. Aby usunąć wszystkie braki przed przystąpieniem niezbędne są wzmożone wysiłki i szybkie działanie.

Ograniczone postępy poczyniono w zakresie IACS , szczególnie w odniesieniu do systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS), oraz TSE i produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego , w tym w odniesieniu do modernizacji zakładów utylizacyjnych. Sytuacja w tych dziedzinach nadal budzi poważne obawy. Bułgaria powinna podjąć natychmiastowe i zdecydowane działania w celu osiągnięcia gotowości do daty przystąpienia.

4.1.7. Rozdział 8: Rybołówstwo

W dziedzinie zarządzania zasobami i flotą, inspekcji i kontroli bułgarska ustawa o rybołówstwie i akwakulturze z 2001 r. została zmieniona w listopadzie 2005 r. poprzez wprowadzenie podstawy prawnej przyznawania licencji połowowych, działań strukturalnych i organizacji rynku, w tym systemu monitorowania statków i uznawania grup producentów. Krajowa Agencja Rybołówstwa i Akwakultury (NAFA) jest odpowiedzialna za prowadzenie Rejestru Floty Rybackiej i przedstawianie sprawozdań w tej sprawie.

Dane badawcze nie zostały jeszcze przekazane do Rejestru Floty Rybackiej UE w odpowiednim formacie. Instalacja systemu monitorowania statków rybackich wciąż jest nie została jeszcze ukończona, szczególnie w świetle modernizacji zmierzającej do systemu satelitarnego. Podobnie nie odnotowano znaczącej poprawy w zakresie sprawozdawczości danych połowowych w dziennikach połowowych, deklaracji wyładunkowych i dokumentów sprzedaży, jak również ich dostępności. Należy przyśpieszyć przygotowania w tym zakresie.

W dziedzinie działań strukturalnych , opracowywane są zasady i procedury używania i wdrażania środków strukturalnych równolegle z utworzeniem agencji płatniczej dla rolnictwa ( patrz rozdział 7 - Rolnictwo ). Należy przyśpieszyć przygotowania.

W odniesieniu do polityki rynkowej , pod koniec 2005 r. utworzono w NAFA jednostkę ds. organizacji rynku.

Nie przyjęto jeszcze pozostałych przepisów wykonawczych, dotyczącego utworzenia infrastruktury rynku hurtowego (organizacje producentów, agencja interwencyjna i system informatyczny). Nie utworzono też systemu zbierania danych połowowych, nie ma więc możliwości przeprowadzenia kontroli krzyżowych. Należy zintensyfikować przygotowania w tym zakresie.

Wnioski

Poczyniono postępy w następujących dziedzinach: zarządzanie zasobami i flotą , inspekcje i kontrola , działania strukturalne i polityka rynkowa . Niemniej rezultaty tych działań są wciąż ograniczone. Bułgaria musi zwiększyć wysiłki i przyspieszyć działania mające na celu przygotowanie zarządzania funduszem strukturalnym w sektorze rybołówstwa, ukończenie systemu monitorowania statków rybackich, przyjęcie ustawodawstwa i stworzenie systemu zbierania danych połowowych.

4.1.8. Rozdział 9: Polityka transportowa

W dziedzinie transportu lotniczego poczyniono znaczne wysiłki, w wyniku czego większość odpowiedniego prawodawstwa została przetransponowana do prawa krajowego, które ogólnie jest zgodne ze wspólnotowym dorobkiem prawnym. Bułgaria parafowała ogólną umowę o transporcie lotniczym i umowę o Europejskiej Wspólnej Przestrzeni Lotniczej; przewidziane jest tymczasowe stosowanie obydwu umów począwszy od dnia ich podpisania.

Odpowiednie działania programowe, w szczególności dotyczące bezpieczeństwa na lotniskach, muszą zostać w pełni wdrożone przed przystąpieniem. Generalnie, przygotowania w tej dziedzinie są już w dużym stopniu zaawansowane.

W dziedzinie transportu morskiego prawodawstwo ramowe zostało przetransponowane i jest zgodne ze wspólnotowym dorobkiem prawnym. W odniesieniu do kontroli przez państwo portu sytuacja się poprawia, szczególnie w zakresie zmniejszenia się liczby zatrzymanych.

Niezależność Bułgarskiej Administracji Morskiej w kontroli przez państwo bandery wciąż nie jest pełna, ponieważ NavyBulgar, jako podmiot kontrolowany, jest wciąż przedsiębiorstwem państwowym. Należy zintensyfikować przygotowania w tej dziedzinie.

Wnioski

W dziedzinie prawodawstwa regulującego transport lotniczy poczyniono znaczące postępy, dzięki czemu Bułgaria generalnie spełnia zobowiązania i wymogi wynikające z negocjacji akcesyjnych. Wdrażanie prawodawstwa wciąż trwa i przy założeniu, że obecne tempo zostanie utrzymane, wymogi powinny zostać spełnione przed przystąpieniem.

W dziedzinie transportu morskiego poczyniono postępy. Jednakże standardy w tej dziedzinie wciąż pozostają w tyle za średnimi wynikami Unii Europejskiej. Obecnie należy wzmóc wysiłki i przyspieszyć działania, aby usunąć wszelkie braki przed przystąpieniem, w szczególności poprzez zapewnienie pełnej niezależności bułgarskiej Administracji Morskiej jako organowi inspekcyjnemu.

4.1.9. Rozdział 10: Podatki

W listopadzie 2005 r. przyjęto ustawę o podatku akcyzowym i składach podatkowych. Przewiduje ona w szczególności przeniesienie kompetencji administracyjnych w zakresie podatku akcyzowego z organów podatkowych do organów celnych. Ustawa zawiera również przepisy dotyczące systemu składów celnych oraz przepisy regulujące przetrzymywanie, przepływ i monitorowanie produktów podlegających podatkowi akcyzowemu na mocy porozumień o zawieszeniu cła. Ustawa o podatku akcyzowym została znowelizowana w grudniu 2005 r., w celu podniesienia stawek podatku akcyzowego zgodnie z uzgodnionym harmonogramem zbliżania ustawodawstw. Przygotowania w zakresie podatku akcyzowego są w dużym stopniu zaawansowane.

W dziedzinie podatku VAT , nie przyjęto jeszcze ustawodawstwa, które planowano przyjąć na koniec 2005 r. W dziedzinie podatków bezpośrednich projekt ustawy o podatku od osób prawnych i podatku dochodowym również nie został jeszcze przyjęty. Należy zintensyfikować przygotowania w tej kwestii.

W dziedzinie współpracy administracyjnej i wzajemnej pomocy poczyniono postępy. W styczniu 2006 r., wraz z wejściem w życie nowego kodeksu postępowania w sprawach podatkowych i ubezpieczenia społecznego, rozpoczęła działalność Krajowa Agencja Skarbowa (NRA). NRA skupiła w swych rękach pobór i administrację dwóch państwowych podatków (VAT i podatek dochodowy od osób prawnych) i obowiązkowych ubezpieczeń społecznych (takich jak ubezpieczenie zdrowotne). Realizowana obecnie reforma w tym sektorze, w szczególności udane przeniesienie administracji podatkowej do NRA, przyczyniło się do poprawy ściągalności podatków i możliwości kontrolnych, czego odzwierciedleniem jest wzrost łącznej ściągalności podatków.

Pobór podatków wymaga stałych działań na szczeblu zarządzania, aby zapewnić sprawne funkcjonowanie nowoutworzonej instytucji. Wdrożenie nowych ustaw będzie wymagało koordynacji między wszystkimi zainteresowanymi podmiotami. Zdolności administracyjne należy nadal zwiększać poprzez rozwój umiejętności zawodowych pracowników i ciągłe szkolenia. Przygotowania w zakresie wzajemnych połączeń informatycznych postępują we właściwym tempie i jeśli nic nie stanie na przeszkodzie, Bułgaria powinna spełnić wszystkie zobowiązania w tej dziedzinie do czasu przystąpienia. Generalnie przygotowania w tym zakresie są już zaawansowane.

Wnioski

W dziedzinie podatku akcyzowego oraz współpracy administracyjnej i wzajemnej pomocy poczyniono znaczące postępy. Zasadniczo Bułgaria spełnia obecnie zobowiązania i wymogi wynikające z negocjacji akcesyjnych w tych dziedzinach. Jeśli obecne tempo przygotowań się utrzyma, Bułgaria powinna zdążyć z wdrożeniem wspólnotowego dorobku prawnego przed przystąpieniem.

W dziedzinie podatku VAT i podatków bezpośrednich postępy są znikome. Dziedziny te wymagają wzmożonych wysiłków w zakresie ustawodawstwa i wykonywania nowych przepisów.

4.1.10. Rozdział 13: Polityka społeczna i zatrudnienie

W odniesieniu do prawa pracy bułgarski kodeks pracy został znowelizowany w październiku 2005 r. Inspekcja pracy zwiększyła zatrudnienie.

Wciąż nie została ukończona transpozycja wspólnotowego dorobku prawnego w odniesieniu do dyrektyw uzupełniających statut spółki europejskiej i spółdzielni europejskiej, dyrektywy w sprawie informacji i konsultacji oraz dyrektywy o europejskich radach zakładowych. Ponadto wciąż należy uregulować kwestie mające zapewnić należytą i pełną transpozycję, w szczególności w odniesieniu do dyrektyw dotyczących oddelegowania pracowników, niewypłacalności pracodawcy, bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników, zwolnień grupowych, pracy w niepełnym wymiarze, pracy na czas określony, czasu pracy i ochrony pracy młodocianych. Ponadto zdolności administracyjne i mechanizmy kontroli wewnętrznej inspekcji pracy są niewystarczające, żeby zagwarantować skuteczne i bezstronne stosowanie wspólnotowego dorobku prawnego w tej dziedzinie. Należy zintensyfikować przygotowania w tym zakresie.

Jeśli chodzi dialog społeczny , należy zintensyfikować dwustronny dialog w celu przygotowania partnerów społecznych do ich przyszłego udziału w opracowywaniu i wdrażaniu polityki społecznej UE. Kryteria reprezentatywności muszą być stosowane w sposób bezstronny wobec wszystkich organizacji partnerów społecznych. Udział w dialogu trójstronnym powinien być ograniczony organizacji partnerów społecznych legitymujących się mandatem społecznym. Należy zintensyfikować przygotowania.

Odnotowano pewne postępy w operacyjnym wdrażaniu przepisów ustawowych w dziedzinie zdrowia publicznego . W szczególności poczyniono postępy w zakresie dostosowania do wspólnotowego dorobku prawnego systemu legislacyjnego dotyczącego chorób zakaźnych. Poczyniono również znaczące postępy w transponowaniu wspólnotowego dorobku prawnego regulującego produkcję, prezentowanie i sprzedaż wyrobów tytoniowych. W listopadzie 2005 r. została ratyfikowana ramowa konwencja antytytoniowa. dokonano pełnej transpozycji dyrektywy o reklamie wyrobów tytoniowych. Dokonano zmian w sposobie finansowania służby zdrowia i zwrócono większą uwagę na środki zapobiegania chorobom.

Nie ma jeszcze pełnej transpozycji wspólnotowego dorobku prawnego dotyczącego krwi i jej składników, tkanek oraz komórek, w szczególności w odniesieniu do standardów jakości i bezpieczeństwa ludzkiej krwi i jej składników, wymogów dotyczących identyfikacji oraz powiadamiania o poważnych reakcjach i zdarzeniach, a także standardów wspólnotowych i specyfikacji dotyczących jakości w zakładach krwiodawstwa. Pozostaje również do zrobienia dalsze dostosowanie prawa regulującego transplantację organów, tkanek i komórek. System nadzoru chorób zakaźnych wymaga dalszego usprawnienia i ciągłych nakładów na zdolności laboratoryjne i sprzęt informatyczny.

Nadal potrzebne są wzmożone wysiłki w celu poprawy stanu zdrowia społeczeństwa i dostępu do opieki zdrowotnej, szczególnie na szczeblu regionalnym i wśród najbiedniejszych grup społeczno-gospodarczych i mniejszości. W odniesieniu do dostępu społeczeństwa do opieki zdrowotnej, warunki nie uległy poprawie. Podstawowe warunki panujące w zakładach opieki dla osób starszych, dla osób niepełnosprawnych fizycznie i psychicznie oraz dla dzieci, są przerażające. Podstawa prawna ich zinstytucjonalizowania, powolny, a czasem również źle zorganizowany, proces zmierzający w kierunku rzeczywistej deinstytucjonalizacji są niezadowalające i wciąż dają podstawy do obaw. Wciąż niezbędne są wzmożone wysiłki w tym zakresie.

Poczyniono postępy w przygotowaniach dotyczących zarządzania środkami z Europejskiego Funduszu Społecznego , szczególnie w zakresie rekrutacji pracowników, stałych szkoleń dla pracowników służby cywilnej oraz wyznaczenia organu zarządzającego dla operacyjnego programu rozwoju zasobów ludzkich i operacyjnego programu zdolności administracyjnych.

Wciąż nie ukończono tworzenia zdolności administracyjnych, w szczególności w zakresie operacyjnego programu na rzecz zdolności administracyjnej oraz w odniesieniu do zatrudnienia i szkoleń w Ministerstwie Edukacji i Nauki i Agencji Pomocy Społecznej ( zob. również rozdział 21 – Polityka regionalna i koordynacja instrumentów strukturalnych ). Należy zintensyfikować przygotowania w tym zakresie.

W dziedzinie integracji społecznej w lutym 2006 r. przyjęto nowelizację ustawy o pomocy społecznej, która w szczególności otwiera rynek na świadczenie usług społecznych. W kwietniu 2006 r. rząd zatwierdził uaktualniony krajowy plan zwalczania ubóstwa i wykluczenia społecznego na lata 2005-2006 przewidujący wspieranie działalności edukacyjnej, przekwalifikowanie, zatrudnienie i pomoc słabszym grupom społecznym. Prace analityczne i opracowywanie statystyk społecznych na temat ubóstwa i wykluczenia społecznego powinny być nadal prowadzone zgodnie ze wskaźnikami UE dotyczącymi integracji społecznej. Należy wciąż dokładać starań w celu poprawy sytuacji słabszych grup społecznych, w tym Romów, oraz promowania ich pełnej integracji ze społeczeństwem. W niektórych gminach zniesienie segregacji i integracja w ramach standardowego systemu szkolnego uczniów romskich oraz uczniów o specjalnych potrzebach przyniosły pozytywne rezultaty.

Nie rozszerzono dostępu do wysokiej jakości usług zdrowotnych, ponieważ wciąż znaczna część społeczeństwa, szczególnie ludność romska, nie ma dostępu do usług zdrowotnych. Należy przyspieszyć proces znoszenia segregacji i proces integracji w ramach standardowego systemu szkolnego uczniów romskich i uczniów o specjalnych potrzebach. Nie odnotowano żadnej trwałej poprawy koordynacji polityki dotyczącej dzieci i zdolności administracyjnych Agencji ds. Ochrony Dzieci, w tym również na szczeblu gminnym. Nie przyspieszono procesu deinstytucjonalizacji i rozwoju opieki środowiskowej. Wciąż istnieje potrzeba wdrożenia szczególnych usług społecznych, edukacyjnych i zdrowotnych pomagających w rozwiązaniu problemu wykluczenia społecznego. Należy przedsięwziąć dalsze działania w celu integracji słabszych grup społecznych, w szczególności społeczności romskiej, na rynku pracy, poprzez promowanie wysokiej jakości edukacji i szkoleń zawodowych. Dostęp osób niepełnosprawnych do obiektów użyteczności publicznej, budynków, transportu, edukacji i rynku pracy wciąż nie uległ poprawie. Należy zintensyfikować przygotowania w tej dziedzinie.

W odniesieniu do kwestii zwalczania dyskryminacji w listopadzie 2005 r. utworzono Komisję ds. Ochrony przed Dyskryminacją, która rozpoczęła już rozpatrywanie pierwszych spraw.

Z uwagi na ograniczenia administracyjne i kadrowe wspomniana komisja nie wykorzystuje w pełni swego potencjału, tymczasem nie podjęto żadnych działań zapewniających jej uzyskanie w szybkim czasie pełnej operacyjności. Sytuacja mniejszości romskiej wciąż wymaga fundamentalnych zmian. Działania mające zapewnić skuteczne wdrażanie programu ramowego na rzecz integracji Romów w społeczeństwie bułgarskim są niewystarczające. Należy zintensyfikować przygotowania w tej dziedzinie.

Wnioski

Poczyniono postępy w przygotowaniach w zakresie Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), jednakże dziedzina ta wciąż wymaga wzmożonych wysiłków w celu sprostania stojącym nadal wyzwaniom. W pięciu innych dziedzinach niniejszego rozdziału, które w październiku 2005 r. określono jako rozdziały wymagające wzmożonych działań, poczyniono ograniczone postępy. Dziedziny te wymagają obecnie wzmożonych wysiłków i sprawnego działania, tak aby rozwiązać zaległe kwestie przed przystąpieniem do UE. Należy doprowadzić do końca i wykonać dostosowanie prawa w dziedzinie prawa pracy i zdrowia publicznego . Należy wzmocnić dwustronny dialog społeczny i zapewnić należyty udział partnerów społecznych w strukturach trójstronnych. W kwestii integracji społecznej, należy dokonać znaczących zmian w zakresie dostępu do wysokiej jakości usług zdrowotnych, edukacji, deinstytucjonalizacji, dobra dziecka oraz integracji słabszych grup społecznych na rynku pracy. Sytuacja mniejszości romskiej nadal wymaga zmian strukturalnych. W odniesieniu do zwalczania dyskryminacji należy zwiększyć zdolności administracyjne Komisji ds. Ochrony przed Dyskryminacją. Zasadniczo potrzebne są wzmożone działania w celu wzmocnienia możliwości administracyjnych, w celu zapewnienia właściwego wdrażania wspólnotowego dorobku prawnego w zakresie polityki społecznej.

4.1.11. Rozdział 14: Energia

W dziedzinie konkurencyjności i rynku wewnętrznego energii przyjęto ustawodawstwo ramowe i wykonawcze.

Wciąż nie otwarto w pełni rynku energii elektrycznej i gazu, zgodnie ze wspólnotowym dorobkiem prawnym. Wdrożenie opracowanych planów powinno prowadzić do rozdzielenia zakresów działalności Bulgargas przed przystąpieniem.

Ponadto w sektorze paliw stałych Bułgaria musi zapewnić zgodność działań państwa ze wspólnotowym dorobkiem prawnym. Należy zintensyfikować przygotowania w tej dziedzinie.

W dziedzinie energii jądrowej i bezpieczeństwa jądrowego istnieją już ramy prawne i przyjęto przepisy wykonawcze.

W odniesieniu do zobowiązań Bułgarii do wcześniejszego zamknięcia bloków nr od 1 do 4 w elektrowni jądrowej Kozłoduj, zawartych w Akcie Przystąpienia, Bułgaria nie podjęła niezbędnych działań w celu zapewnienia ostatecznego demontażu bloków nr 1 i 2, które zostały zamknięte w 2002 r. Nie podjęła również konkretnych działań operacyjnych i administracyjnych w celu zabezpieczenia ostatecznego zamknięcia bloków nr 3 i 4 w 2006 r. a następnie ich demontażu, co pozwoliłoby na właściwe wykorzystanie dostępnych funduszy UE. Nie zapewniono jeszcze pełnej zgodności z wymogami i procedurami traktatu Euratom. Należy znacząco zintensyfikować przygotowania w tej dziedzinie.

Wnioski

W zakresie konkurencyjności i rynku wewnętrznego energii poczyniono ograniczone postępy. Obecnie należy zintensyfikować wysiłki i przyspieszyć działania w celu ukończenia przed przystąpieniem procesu otwierania rynków energii elektrycznej i gazu. W dziedzinie energii jądrowej i bezpieczeństwa jądrowego sytuacja uległa pogorszeniu w odniesieniu do procesu demontażu elektrowni jądrowej. Obecnie należy zintensyfikować wysiłki i przyspieszyć działania w celu zagwarantowania ostatecznego zamknięcia bloków nr od 1 do 4 w elektrowni jądrowej Kozłoduj.

4.1.12. Rozdział 15: Polityka przemysłowa

W Bułgarii nadal prowadzony jest proces prywatyzacji i restrukturyzacji , choć jego tempo jest wolniejsze niż pierwotnie zakładano. Prywatyzacja została prawie ukończona, jednak ostatnio proces uległ znacznemu spowolnieniu i tylko nieliczne prywatyzacje zostały rzeczywiście doprowadzone do końca. Trwa nadal restrukturyzacja sektorów sieciowych.

Proces prywatyzacji jest wciąż zbyt mało przejrzysty i nadal występują problemy z kontrolą poprywatyzacyjną.

Restrukturyzacja przemysłu hutniczego jest poważnie opóźniona i nie uda się już przed upływem uzgodnionego okresu restrukturyzacji przywrócić do rentowności głównego producenta stali, który jest objęty indywidualnym planem naprawczym. Bułgaria poinformowała formalnie Komisję o planowanych zmianach w swym krajowym planie restrukturyzacji w odniesieniu do przemysłu hutniczego oraz w odpowiednich biznesplanach. Komisja uważnie przeanalizuje te zmiany, w szczególności pod kątem ich zgodności z zasadami dotyczącymi pomocy państwa. Należy zintensyfikować przygotowania w dziedzinie prywatyzacji i restrukturyzacji.

Wnioski

W dziedzinie prywatyzacji i restrukturyzacji poczyniono pewne postępy. Jednakże wyniki są wciąż ograniczone, szczególnie w zakresie restrukturyzacji przemysłu hutniczego. Aby usunąć wszystkie braki przed przystąpieniem niezbędne są wzmożone wysiłki i szybkie działanie.

4.1.13. Rozdział 19: Telekomunikacja i technologie informacyjne

W dziedzinie łączności elektronicznej i technologii informacyjnych nie odnotowano znaczących postępów.

Znikome postępy poczyniono również w rozwiązywaniu kwestii dotyczących transpozycji wspólnotowego dorobku prawnego 1998. Nie wdrożono jeszcze podstawowych środków zabezpieczających w zakresie konkurencji nałożonych na operatora działającego na rynku telefonii stacjonarnej. Na rynku telefonii komórkowej obowiązująca ustawa o telekomunikacji nie definiuje rynku połączeń międzysieciowych i w rezultacie nie nakłada na operatora o znaczącej pozycji rynkowej (ZPR) orientacji kosztowej w hurtowych stawkach za połączenia. Przygotowania w zakresie możliwości przenoszenia numeru telefonu komórkowego mają charakter ograniczony. Przygotowania w zakresie wspólnotowego dorobku prawnego 2002 są dopiero na etapie początkowym. Krajowe organy regulacyjne nie mają właściwych zasobów do wykonywania swych zadań związanych z wdrażaniem nowej ustawy o łączności elektronicznej, w szczególności kwestiach dotyczących analiz rynkowych, oceny ZPR i nakładania środków zaradczych. Należy usprawnić koordynację między organami regulacyjnymi. Należy zintensyfikować przygotowania w tej dziedzinie.

Jeśli chodzi o sektor usług pocztowych , w kwietniu 2006 r. przyjęto zmiany do ustawy o usługach pocztowych. Celem tych zmian jest doprowadzenie do końca transpozycji drugiej dyrektywy o usługach pocztowych.

Wzmacnianie zdolności administracyjnych organu regulacyjnego, tj. Komisji Regulacji Łączności, przy ocenie jakości, księgowaniu kosztów i mechanizmach księgowych, nie zostało jeszcze ukończone. Ogólnie przygotowania w tej dziedzinie są zaawansowane.

Wnioski

W dziedzinie usług pocztowych poczyniono znaczące postępy. Należy doprowadzić do końca proces wzmacniania zdolności administracyjnych organu regulacyjnego. Generalnie Bułgaria spełnia zobowiązania i wymogi wynikające z negocjacji akcesyjnych w tej dziedzinie i powinna zdążyć z przygotowaniami, jeśli obecne tempo postępu będzie nadal utrzymywane.

Znikome postępy odnotowano w zakresie łączności elektronicznej i technologii informacyjnych, w tym nierozwiązanych ciągle kwestii związanych ze wspólnotowym dorobkiem prawnym 1998. Nadal pozostaje do zrealizowania dostosowania do wspólnotowego dorobku prawnego 2002. Należy zrewidować harmonogram legislacyjny i rozpocząć nowe plany w celu zapewnienia zgodności z terminami przystąpienia. Należy podjąć wzmożone wysiłki i przyspieszone działania w tej dziedzinie.

4.1.14. Rozdział 21: Polityka regionalna i koordynacja instrumentów strukturalnych

Utworzono już ramy legislacyjne niezbędne do zapewnienia pełnej zgodności działań finansowanych przez fundusze strukturalne z polityką i prawodawstwem UE. Bułgaria przyjęła niezbędne zmiany do ustawy o zamówieniach publicznych i dostosowała do wspólnotowego dorobku prawnego nową ustawę o koncesjach. Bułgaria przyjęła organiczną ustawę budżetową, która wprowadza wieloletnie programowanie budżetowe, i rozpoczęła już programowanie budżetowe w kilku ministerstwach. Należy zwrócić uwagę na nowe ustawodawstwo dotyczące zamówień publicznych. Ogólnie przygotowania w tej dziedzinie już trwają.

Utworzone zostały główne struktury instytucjonalne dla przygotowania i wdrożenia funduszy strukturalnych. Podjęto decyzje w sprawie podziału zadań między różne organy w ramach każdego programu operacyjnego, a obecnie tworzy się struktury służące realizacji programów. Poprawie uległa koordynacja między ministerstwami.

Głównym wyzwaniem dla organów będzie realizacja ambitnych planów naboru kadr, przy dużej liczbie poszukiwanych doświadczonych pracowników i ewentualnej konkurencji między organami w staraniach o pozyskanie ograniczonej liczby dostatecznie wykwalifikowanych osób. Większość instytucji pośredniczących i beneficjentów końcowych, jak również instytucje zarządzające wciąż potrzebują zwiększenia zdolności operacyjnych, w szczególności w dziedzinie zamówień publicznych. Należy doprowadzić do końca przygotowania w zakresie międzyministerialnej i międzysektorowej koordynacji planowania i następnie wdrażania działań na szczeblu regionalnym, jak również wytyczne w sprawie procedur wdrażania. Należy zintensyfikować przygotowania w tej dziedzinie.

Bułgaria jest już zaawansowana w dziedzinie programowania . Przygotowała projekty wszystkich wymaganych dokumentów dotyczących programowania.

Niektórym dokumentom dotyczącym programowania, w tym krajowym strategicznym ramom odniesienia, brakuje ostrości i strategicznych wizji, co utrudnia koordynację wdrażania. Dokonanie ocen ex ante zostało rozpoczęte ze znacznym opóźnieniem. Istnieje obawa co do tego, czy uda się przygotować szereg projektów wdrażanych na podstawie funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. Należy zintensyfikować przygotowania w dziedzinie programowania.

W odniesieniu do monitorowania i ewaluacji w niektórych instytucjach zarządzających i pośredniczących utworzono systemy monitorowania. Bułgaria zamówiła jednolity system zarządzania informacjami obejmujący wszystkie programy operacyjne i jest w trakcie jego tworzenia.

Należy zapewnić wzajemne połączenia między pewnymi podsystemami jednolitego systemu zarządzania informacjami a także gotowość i przygotowanie użytkowników końcowych na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym do funkcjonowania systemu. W tym kontekście należy doprowadzić do końca rekrutację i szkolenie personelu. W niektórych instytucjach zarządzających nie utworzono jeszcze jednostek ds. ewaluacji. Należy zintensyfikować przygotowania w zakresie monitorowania i ewaluacji.

W odniesieniu do zarządzania finansowego i kontroli przyjęto nowe ramy legislacyjne a struktury instytucjonalne w większości już istnieją.