Streszczenie oceny skutków

Ocena skutków wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie europejskich ram tożsamości cyfrowej i usług zaufania na rynku wewnętrznym

A.Zasadność działań

Na czym polega problem i dlaczego jest to problem na szczeblu UE?

Niedociągnięcia regulacyjne i wdrożeniowe, a także zmiany rynkowe, technologiczne i społeczne uniemożliwiają obecnie obywatelom i przedsiębiorstwom pełne wykorzystanie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w UE. W powyższym kontekście oraz w świetle celów określonych w mandacie politycznym udzielonym przez przewodniczącą Komisji i Radę Europejską inicjatywa ta ma na celu rozwiązanie następujących głównych problemów: Po pierwsze, braku zaspokojenia, w przypadku usług publicznych i prywatnych, zwiększonego zapotrzebowania na zaufaną identyfikację elektroniczną, a także oczekiwań użytkowników dotyczących niezakłóconych i zaufanych rozwiązań służących identyfikacji i udostępnianiu elementów danych w wymiarze transgranicznym w różnego rodzaju przypadkach użycia w kontekście publicznym i prywatnym. Ponadto w dostępnych rozwiązaniach z zakresu tożsamości cyfrowej niedostatecznie uwzględniono obawy związane z administrowaniem danymi oraz z ich bezpieczeństwem. Po drugie, nierównych warunków świadczenia usług zaufania oraz niewystarczającego zakresu regulacji.

Co należy osiągnąć?

Celem ogólnym interwencji jest zapewnienie właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego, w szczególności w odniesieniu do świadczenia transgranicznych i międzysektorowych cyfrowych usług publicznych i prywatnych. Szczegółowe cele inicjatywy mają odzwierciedlać mandat polityczny i programowy sformułowany przez przewodniczącą Komisji, a także zawarty w konkluzjach Rady Europejskiej, zgodnie z którym wzywa się do stworzenia europejskiej tożsamości cyfrowej mającej na celu: a) zapewnienie wszystkim obywatelom i przedsiębiorstwom unijnym dostępu do zaufanych i bezpiecznych rozwiązań w zakresie tożsamości cyfrowej, które mogą być wykorzystywane w wymiarze transgranicznym i spełniać oczekiwania użytkowników oraz pokrywać zapotrzebowanie z ich strony; b) zapewnienie, by usługi publiczne i prywatne mogły wykorzystywać zaufane i bezpieczne rozwiązania w zakresie tożsamości cyfrowej w wymiarze transgranicznym; c) zapewnienie obywatelom pełnej kontroli nad ich danymi osobowymi oraz bezpieczeństwa przy korzystaniu z rozwiązań w zakresie tożsamości cyfrowej, oraz d) zapewnienie równych warunków świadczenia kwalifikowanych usług zaufania w UE oraz ich akceptacji.

Na czym polega wartość dodana podjęcia działań na poziomie UE (zasada pomocniczości)?

W celu zapewnienia skuteczności i interoperacyjności europejskiej tożsamości cyfrowej większe korzyści przyniosłyby działania na szczeblu UE aniżeli działania podejmowane wyłącznie na poziomie państw członkowskich. Środki krajowe w obszarach identyfikacji elektronicznej i usług zaufania podlegają oczywistym ograniczeniom wynikającym z kontekstu krajowego, natomiast bezpośrednie korzyści z tych środków byłyby w dużej mierze lub wyłącznie ograniczone do jednego państwa członkowskiego, co przyczyniłoby się do dalszej fragmentacji. Rozwiązanie problemów systemowych związanych ze swobodnym przepływem, któremu sprzyja szerokie wykorzystanie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania służących uzyskaniu dostępu do towarów i usług w całej Europie, przyniosłoby lepsze efekty w skali UE.

B.Rozwiązania

Jakie są różne warianty działań służących osiągnięciu celów? Czy wskazano preferowany wariant? Jeżeli nie, dlaczego?

Rozważono i oceniono trzy warianty strategiczne w oparciu o logikę rosnących ambicji: ·Wariant 1 charakteryzuje się niskim poziomem ambicji i koncentruje się na poprawie obowiązujących przepisów bez zmiany ich zakresu. ·Wariant 2 charakteryzuje się średnim poziomem ambicji. Opierałby się on na wariancie 1, a ponadto ustanawiałby ramy regulujące rynek bezpiecznej wymiany danych związanych z tożsamością. ·Wariant 3 charakteryzuje się najwyższym poziomem ambicji. W oparciu o synergiczny efekt zestawu środków w ramach wariantów 1 i 2 wariant ten zapewniłby, by osobista aplikacja europejskiego portfela tożsamości cyfrowej została udostępniona, na zasadzie dobrowolności, wszystkim mieszkańcom i przedsiębiorstwom w Europie. Jeżeli chodzi o usługi zaufania, wspomniane trzy warianty mają ten sam poziom ambicji i opierają się na podobnym zestawie środków. Preferowanym wariantem jest wariant 3, który obejmuje w szczególności następujące elementy składowe: -ustanowienie ekosystemu aplikacji osobistych europejskiego portfela tożsamości cyfrowej; -umożliwienie swobodnego przepływu i wymiany danych dotyczących tożsamości cyfrowej w wymiarze transgranicznym oraz silne, zaufane połączenie między tymi danymi a aplikacją portfela; -zapewnienie transgranicznej wiarygodności aplikacji portfela poprzez powiązanie jej z systemami identyfikacji elektronicznej notyfikowanymi przez państwa członkowskie, oraz -zapewnienie ochrony danych i pełnej kontroli użytkowników nad danymi dotyczącymi tożsamości.

Jakie są opinie poszczególnych zainteresowanych stron? Jak kształtuje się poparcie dla poszczególnych wariantów?

Państwa członkowskie są zasadniczo przychylne środkom zawartym w preferowanym wariancie, w szczególności w odniesieniu do wyników oceny eIDAS pokazujących, że potrzebne są silne bodźce w celu przyspieszenia tempa notyfikacji w ramach eIDAS, oraz do potrzeby usunięcia obecnych ograniczeń w korzystaniu z systemów identyfikacji elektronicznej, które mają bardzo ograniczony zasięg w sektorze prywatnym. Zainteresowane strony z branży opowiadają się za ramami tożsamości cyfrowej, które umożliwiłyby niezakłóconą interakcję między krajowymi systemami identyfikacji elektronicznej opracowanymi przez państwa członkowskie a powiązanymi ramami dotyczącymi elementów danych identyfikacyjnych potrzebnych w wielu prywatnych przypadkach użycia.

C.Skutki wdrożenia preferowanego wariantu

Jakie korzyści przyniesie wdrożenie preferowanego wariantu lub – jeśli go nie wskazano – głównych wariantów?

Główną korzyść z preferowanego wariantu odnieśliby obywatele; europejski portfel tożsamości cyfrowej umożliwiłby obywatelom zarządzanie, w sposób autonomiczny, ich tożsamością cyfrową i związanymi z nią elementami danych oraz danymi uwierzytelniającymi, które otrzymują oni z różnych źródeł (np. związanych z kształceniem, zatrudnieniem, z gminy, od państwa, stowarzyszeń zawodowych, związanych z wypoczynkiem itp.). Zapewniłoby to obywatelom dostęp do publicznych i prywatnych usług online w całej UE oraz pełną kontrolę nad własnymi danymi osobowymi.

Jakie są koszty wdrożenia preferowanego wariantu lub – jeśli go nie wskazano – głównych wariantów?

Wysokość kosztów preferowanego wariantu oraz to, kto je poniesie, zależy od wybranego scenariusza wdrażania (wdrożenie przez państwo członkowskie, na podstawie upoważnienia udzielonego przez państwo członkowskie lub niezależnie od państwa członkowskiego, przy czym państwo członkowskie uznaje koszty).

Jakie są skutki dla MŚP i konkurencyjności?

MŚP będą prawdopodobnie zainteresowane przyjęciem usług portfelowych do celów transakcji handlowych, natomiast większe przedsiębiorstwa prawdopodobnie wolą korzystać z oprogramowań zainstalowanych lokalnie, które automatycznie przetwarzają dane (np. towarzystwa ubezpieczeniowe korzystające ze specjalnych platform). Integracja portfela za pomocą interfejsów programowania aplikacji w celu wykorzystania danych uwierzytelniających/elementów danych oraz identyfikacji lub uwierzytelnienia klientów generuje koszty po stronie MŚP, które jednak mogą zostać zrekompensowane uproszczeniem i korzyściami płynącymi z efektywności, w zależności od konkretnego uzasadnienia biznesowego. Preferowany wariant otworzyłby nowe możliwości rynkowe dla dostawców usług identyfikacji/usług zaufania świadczonych na rzecz MŚP, chociaż koszty rozwoju i certyfikacji prawdopodobnie będą stanowić pewną barierę wejścia.

Czy przewiduje się znaczące skutki dla budżetów i administracji krajowych?

Skutki dla budżetów i administracji krajowych wynikają z wymogów: 1)wdrożenia w pełni rozwiniętych systemów identyfikacji elektronicznej przez państwa członkowskie, które do tej pory nie wdrożyły tych systemów (koszty różnią się w zależności od wielkości państwa członkowskiego, liczby ludności); 2)dotyczących kosztów bezpośrednio związanych z procesem notyfikacji (1,3 mln EUR po stronie pozostałych państw członkowskich, które nie dokonują jeszcze notyfikacji); 3) dotyczących kosztów udostępnienia autentycznych źródeł dostawcom danych uwierzytelniających tożsamość (około 625 mln EUR kosztów jednorazowych i 162 mln EUR rocznie w całej UE); 4)rozwoju i utrzymania unijnej aplikacji portfela (do 10 mln EUR, w scenariuszu, w którym państwa członkowskie ją wdrażają); 5)dotyczących innych kosztów związanych np. z normalizacją, certyfikacją, zapoznaniem się ze zmianami legislacyjnymi oraz nadzorowaniem nowych usług zaufania.

Czy wystąpią inne znaczące skutki?

Oczekuje się, że inicjatywa ta będzie miała pozytywny wpływ na innowacje i dodatkowo wesprze interoperacyjność. Oczekuje się, że warianty te będą miały pozytywny wpływ na zatrudnienie poprzez ich wkład w przyszłą ekspansję transakcji bezgotówkowych i zmniejszenie barier na rynku wewnętrznym. Przyczyni się to do zwiększenia obecności i dostępności bezpiecznych elementów w urządzeniach mobilnych, co z kolei może umożliwić postęp w innych zastosowaniach dotyczących tożsamości i nie tylko. Ponadto oczekuje się, że wariant ten przyniesie pozytywne skutki w postaci zwiększenia aktywności obywatelskiej, zorientowanej na prywatność, bezpiecznej i konkurencyjnej podstawy cyfrowej służącej do zarządzania danymi osobowymi oraz wesprze lepsze przestrzeganie postanowień Karty praw podstawowych Unii Europejskiej ze względu na pozytywny wpływ na wolność, równość, solidarność i prawa obywatelskie.

Proporcjonalność?

Biorąc pod uwagę cele, preferowany wariant jest wystarczająco proporcjonalny, a koszty będą prawdopodobnie współmierne do potencjalnych korzyści. Kosztów związanych z tworzeniem i dostosowywaniem do nowych norm (po stronie dostawców usług zaufania i dostawców usług online) nie można uniknąć, jeżeli cele w zakresie użyteczności i dostępności mają zostać osiągnięte. Ponadto preferowany wariant ma na celu wykorzystanie inwestycji już dokonanych przez państwa członkowskie.

D.Działania następcze

Kiedy nastąpi przegląd przyjętej polityki?