(3)W dniu 11 marca 2020 r. Światowa Organizacja Zdrowia oficjalnie uznała epidemię COVID-19 za globalną pandemię. Pandemia stanowi poważne zagrożenie w zakresie zdrowia publicznego dla obywateli, społeczeństw i gospodarek. Znacznie obciąża krajowe systemy ochrony zdrowia i wywołuje zakłócenia w globalnych łańcuchach dostaw, wahania na rynkach finansowych, wstrząsy popytu konsumpcyjnego oraz negatywne efekty w różnych sektorach. Stwarza zagrożenie dla zatrudnienia, dochodów obywateli oraz działalności przedsiębiorstw. Doprowadziła do silnego wstrząsu gospodarczego, który już teraz ma poważne konsekwencje dla Unii Europejskiej. W dniu 13 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat wzywający do skoordynowanej reakcji gospodarczej na kryzys, obejmującej wszystkie istotne podmioty na poziomie krajowym i unijnym.

(4)Kilka państw członkowskich ogłosiło stan nadzwyczajny lub wprowadziło środki nadzwyczajne. Wszelkie tego typu środki powinny być wprowadzane pod warunkiem, że są ściśle proporcjonalne, konieczne, ograniczone w czasie i zgodne ze standardami europejskimi i międzynarodowymi. Powinny one też być objęte demokratycznym nadzorem i niezależną kontrolą sądową.

(5)W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Klauzula, jak określono w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1467/97, ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie Komisja podzieliła opinię Rady, że w świetle spodziewanego znacznego pogorszenia koniunktury gospodarczej w związku z pandemią COVID-19 obecne warunki pozwalają na uruchomienie tej klauzuli. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowawczej prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem, że nie zagraża to stabilności finansów publicznych w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki budżetowej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom członkowskim na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, umożliwiając jednocześnie Komisji i Radzie wprowadzenie koniecznych środków koordynacji polityki w ramach paktu.

(6)Potrzebne są stałe działania, aby ograniczać i kontrolować rozprzestrzenianie się pandemii, wzmocnić odporność krajowych systemów ochrony zdrowia, złagodzić skutki społeczno-ekonomiczne za pomocą środków wspierających przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe oraz aby zapewnić odpowiednie warunki bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy w celu wznowienia aktywności gospodarczej. Unia powinna w pełni wykorzystywać dostępne jej narzędzia, aby wspierać wysiłki państw członkowskich w tym zakresie. Jednocześnie państwa członkowskie i Unia powinny wspólnie przygotowywać środki konieczne do przywrócenia normalnego funkcjonowania naszych społeczeństw i gospodarek oraz zrównoważonego wzrostu gospodarczego, uwzględniając między innymi transformację ekologiczną i cyfrową oraz wyciągając wnioski z kryzysu.

(7)Kryzys związany z COVID-19 unaocznił elastyczność, jaką zapewnia jednolity rynek, umożliwiając dostosowanie się do nadzwyczajnych sytuacji. Aby jednak zapewnić szybkie i sprawne przejście do etapu odbudowy gospodarki oraz przywrócenia swobodnego przepływu towarów, usług i pracowników, należy znieść nadzwyczajne środki utrudniające normalne funkcjonowanie jednolitego rynku, gdy tylko przestaną one być konieczne. Obecny kryzys pokazał, że sektor ochrony zdrowia musi dysponować planami gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej, które w szczególności obejmują ulepszone strategie zakupów, zdywersyfikowane łańcuchy dostaw oraz rezerwy strategiczne podstawowych produktów i materiałów. Są to kluczowe elementy konieczne do opracowania szerzej zakrojonych planów gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej.

(8)Prawodawca Unii już znowelizował odpowiednie ramy legislacyjne, aby umożliwić państwom członkowskim uruchomienie wszystkich niewykorzystanych zasobów z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w celu przeciwdziałania nadzwyczajnym skutkom pandemii COVID-19. Zmiany te zapewnią dodatkową elastyczność oraz uproszczą i usprawnią procedury. Aby zmniejszyć presję na przepływy środków pieniężnych, państwom członkowskim umożliwiono również skorzystanie w roku obrachunkowym 2020–2021 ze stopy dofinansowania z budżetu Unii w wysokości 100 %. Zachęca się Danię do pełnego wykorzystania tych możliwości, aby wesprzeć osoby i sektory, które są najbardziej narażone na trudności.

(9)W dniu 7 maja 2020 r. Dania przedłożyła swój krajowy program reform na 2020 r., a w dniu 5 maja 2020 r. – swój program konwergencji na 2020 r. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie.

(10)Dania jest obecnie objęta częścią zapobiegawczą paktu stabilności i wzrostu.

(11)W programie konwergencji na 2020 r. rząd planuje pogorszenie salda nominalnego z nadwyżki na poziomie 3,7 % PKB w 2019 r. do deficytu w wysokości 8,0 % PKB w 2020 r. Prognozuje się, że deficyt obniży się do 2,4 % PKB w 2021 r. W programie konwergencji na 2020 r. przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, po spadku w 2019 r. do 33,2 % PKB, wzrośnie w 2020 r. do 40,7 %. Na perspektywy makroekonomiczne i budżetowe wpływa duża niepewność spowodowana pandemią COVID-19.

(12)W odpowiedzi na pandemię COVID-19 oraz w ramach skoordynowanego unijnego podejścia Dania wprowadziła środki budżetowe mające na celu zwiększenie możliwości swojego systemu ochrony zdrowia, powstrzymanie pandemii oraz pomoc tym osobom i sektorom, które zostały szczególnie dotknięte skutkami kryzysu. W programie konwergencji na 2020 r. wskazano, że łączna wartość tych środków budżetowych wynosi 4,9 % PKB. Środki te obejmują wzmocnienie usług opieki zdrowotnej, tymczasową rekompensatę kosztów stałych przedsiębiorstw, tymczasowy system rekompensat wynagrodzeń oraz doraźną pomoc dla sektorów znajdujących się w trudnej sytuacji. Dania zapowiedziała ponadto środki, które wprawdzie nie mają bezpośredniego wpływu na budżet, ale przyczynią się do wsparcia płynności przedsiębiorstw. W programie konwergencji na 2020 r. wartość tych środków oszacowano na ok. 15 % PKB. Środki te obejmują odroczenia podatku dochodowego od osób fizycznych i prawnych oraz gwarancje kredytowe (3,7 % PKB). W porównaniu z prognozą Komisji z wiosny 2020 r. główna różnica polega na tym, że w programie konwergencji uwzględniono oczekiwane przyszłe straty wynikające z gwarancji rządowych udzielanych w związku z pandemią COVID-19 (0,5 % PKB). Ogólnie rzecz biorąc, środki wprowadzane przez Danię są zgodne z wytycznymi określonymi w komunikacie Komisji w sprawie skoordynowanej reakcji gospodarczej na pandemię COVID-19. Pełne wdrożenie tych środków, a następnie zmiana kierunku polityki budżetowej w sposób, który umożliwi osiągnięcie rozważnej średniookresowej sytuacji budżetowej, kiedy pozwolą na to warunki ekonomiczne, przyczyni się do zachowania stabilności finansów publicznych w perspektywie średnioterminowej.

(13)Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. przy założeniu niezmiennego kursu polityki saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Danii w 2020 r. wyniesie -7,2 % PKB, a w 2021 r. osiągnie -2,3 % PKB. Prognozuje się, że wskaźnik zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2020 i 2021 r. utrzyma się poniżej poziomu 60 % PKB.

(14)W dniu 20 maja 2020 r. Komisja opublikowała sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu w związku z planowanym przekroczeniem przez Danię w 2020 r. progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. Ogólnie rzecz biorąc, analiza wskazuje, że kryterium deficytu określone w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/1997 nie jest spełnione.

(15)W pierwszej połowie 2020 r. duży wpływ na sytuację w Danii miała pandemia COVID-19, obciążając system ochrony zdrowia i znacznie ograniczając działalność gospodarczą w niektórych sektorach. Dania w odpowiednim czasie wprowadziła w życie środki mające na celu powstrzymanie pandemii i wzmocnienie systemu ochrony zdrowia, w tym dalekosiężne inicjatywy mające ograniczyć skutki gospodarcze pandemii. W wyniku pogorszenia koniunktury gospodarczej rząd i bank centralny wprowadzili szereg istotnych środków gospodarczych i finansowych, w tym bezpośrednie wsparcie w celu częściowego pokrycia kosztów stałych i wydatków na wynagrodzenia ponoszonych przez przedsiębiorstwa, odroczenie płatności podatków oraz zapewnianie płynności banków i przedsiębiorstw, programy kredytowe i inne środki polityki pieniężnej. Przy opracowywaniu i wdrażaniu tych środków należy wziąć pod uwagę odporność sektora bankowego. Środki te skutecznie ograniczyły wstrząs gospodarczy spowodowany pandemią, ale nie zapobiegły znacznej utracie produkcji globalnej, dużej liczbie przypadków upadłości i niewypłacalności oraz znacznemu wzrostowi bezrobocia i liczby osób zagrożonych ubóstwem, w tym wśród osób znajdujących się w trudnej sytuacji (np. wśród osób z niepełnosprawnościami). Zgodnie z prognozą Komisji przewiduje się, że w 2020 r. stopa bezrobocia nieznacznie wzrośnie do około 6½ %, a następnie powróci do poziomu poniżej 6 % w 2021 r.

(16)Trwający kryzys związany z COVID-19 pokazuje, że Dania musi stale dążyć do wzmocnienia odporności swojego systemu ochrony zdrowia. Jedną z kwestii budzących szczególne zaniepokojenie jest brak personelu medycznego oraz lekarzy specjalistów i wyspecjalizowanego personelu pielęgniarskiego, np. na intensywnej terapii (w szczególności pielęgniarzy anestezjologicznych). Kluczowe znaczenie ma stałe dążenie do rozwiązania problemu niedoboru pracowników. W perspektywie krótkoterminowej Dania powinna dążyć do zapewnienia dostępności krytycznych produktów medycznych, w tym środków ochrony osobistej dla pracowników ochrony zdrowia. Trwają badania nad wynalezieniem nie tylko metody leczenia przeciwwirusowego i szczepionki, ale również lepszych i szybszych testów.

(17)Aby wspierać ożywienie gospodarcze, ważne będzie przyspieszenie realizacji gotowych projektów w zakresie inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych, w tym poprzez odpowiednie reformy. Dania osiąga dobre wyniki w dziedzinie cyfryzacji, o czym świadczy tabela wyników agendy cyfrowej opracowana przez Komisję Europejską. Aby jednak utrzymać tę silną pozycję w perspektywie długoterminowej, zapewnić swoją konkurencyjność i skorzystać z transformacji cyfrowej, Dania potrzebuje inwestycji w infrastrukturę cyfrową, a także w edukację, szkolenia i podnoszenie umiejętności. Duński krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu obejmuje istotne potrzeby inwestycyjne w celu zapewnienia skutecznej transformacji klimatycznej i energetycznej. Największe inwestycje są niezbędne do instalacji nowych zdolności w zakresie produkcji energii ze źródeł odnawialnych; istotne potrzeby inwestycyjne stwierdzono również w gospodarstwach domowych (efektywność energetyczna i przekształcanie dostaw ciepła), zrównoważonym transporcie, przemyśle, a także w zakresie biogazu i systemów ciepłowniczych. Celem Danii w zakresie polityki klimatycznej jest ograniczenie do 2030 r. emisji gazów cieplarnianych o 70 % w porównaniu z 1990 r. oraz osiągnięcie neutralności klimatycznej najpóźniej do 2050 r. Z myślą o tych celach należałoby obniżyć zużycie energii, wymagając, by inwestycje opierały się na kompleksowym podejściu i koncentrowały na sektorach, w których potencjalne oszczędności energii są szczególnie obiecujące. Ożywienie gospodarcze po kryzysie związanym z COVID-19 można wspierać poprzez przyspieszenie planowanych zielonych inwestycji oraz promowanie ambitnych projektów inwestycyjnych w dziedzinie środowiska, klimatu, energii i infrastruktury, na przykład dotyczących mieszkalnictwa, morskiej energii wiatrowej, łączności energetycznej i elektryfikacji kolei. Transport jest największym źródłem emisji gazów cieplarnianych w Danii, działania polityczne w tej dziedzinie są więc szczególnie istotne. „Zielona polityka transportowa” rządu, której celem jest przeznaczenie 15 mld EUR (112,7 mld DKK) głównie na projekty w dziedzinie infrastruktury transportowej w latach 2021–2030, jest obecnie przedmiotem negocjacji w celu nadania większego znaczenia celom związanym z klimatem i środowiskiem. Programowanie Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na lata 2021–2027 mogłoby pomóc Danii sprostać niektórym wyzwaniom związanym z przejściem na gospodarkę neutralną dla klimatu, w szczególności na terytoriach objętych załącznikiem D do sprawozdania krajowego. Pozwoliłoby to Danii optymalnie wykorzystać ten fundusz.

(18)Ogólne wydatki na badania i rozwój nie przełożyły się na wyższy wzrost wydajności w Danii. Brakuje zintegrowanej strategii innowacji, która jasno określałaby, co Dania chce osiągnąć w tej dziedzinie w kontekście globalnym. Działalność w zakresie badań naukowych i innowacji jest nadal skoncentrowana w niewielkiej liczbie dużych przedsiębiorstw i fundacji oraz głównie w sektorze farmaceutycznym i sektorze biotechnologii. Osiem największych przedsiębiorstw odpowiada za prawie 40 % całkowitych prywatnych wydatków na badania i rozwój (w porównaniu ze średnią światową wynoszącą 19 %). Ogólne wydatki na badania i rozwój są wysokie, ale bezwzględna liczba spółek aktywnych w tej dziedzinie spadła od 2009 r., w znacznym stopniu dlatego, że małe przedsiębiorstwa nie angażują się w badania i rozwój. Tylko 33 % MŚP wprowadzało innowacje produktowe lub procesowe. W związku z tym konieczne mogą być dalsze działania polityczne, aby poszerzyć bazę innowacji w celu włączenia w nią większej liczby przedsiębiorstw. W związku ze zmianą zapotrzebowania na umiejętności w następstwie pandemii COVID-19, a także w świetle przyszłych zmian technologicznych konieczne są trwałe inwestycje w programy podnoszenia i zmiany kwalifikacji, w tym w ramach uczenia się dorosłych.

(19)Dania podjęła działania w celu wzmocnienia swoich ram przeciwdziałania praniu pieniędzy (AML). W 2019 r. przyjęto nowe przepisy, a organy krajowe i organy regulacyjne zaczęły wdrażać szereg środków mających wzmocnić duńskie ramy AML. Organowi nadzoru finansowego przyznano uprawnienia do nakładania sankcji oraz wyższy budżet, aby wzmocnić jego zdolności nadzorcze w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy. Jednostka analityki finansowej otrzymała również dodatkowe zasoby kadrowe i finansowe. Kluczowe znaczenie ma to, by wzmocnione ramy AML przełożyły się na skuteczny nadzór i egzekwowanie przepisów. Organ nadzoru w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy będzie w szczególności musiał w pełni wdrożyć podejście oparte na analizie ryzyka. Jednostka analityki finansowej po zwiększeniu zdolności będzie musiała wykazać, że niedociągnięcia, na które zwrócił uwagę duński trybunał obrachunkowy, zostały odpowiednio usunięte.

(20)Obecne zalecenia koncentrują się wprawdzie na łagodzeniu społeczno-gospodarczych skutków pandemii i ułatwianiu ożywienia gospodarczego, jednak wydane w 2019 r. zalecenia dla tego kraju, przyjęte przez Radę w dniu 9 lipca 2019 r., obejmowały również reformy, które są niezbędne do podjęcia średnio- i długoterminowych wyzwań strukturalnych. Zalecenia te są nadal aktualne i będą monitorowane przez cały kolejny roczny cykl europejskiego semestru. Ma to również zastosowanie do zaleceń dotyczących polityki gospodarczej w zakresie inwestycji. Te ostatnie zalecenia należy uwzględnić w ramach programowania strategicznego funduszy polityki spójności na okres po 2020 r., w tym w odniesieniu do środków ograniczających rozprzestrzenianie się pandemii i strategii wyjścia z obecnego kryzysu.

(21)Europejski semestr zapewnia ramy stałej koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w Unii, co może przyczynić się do budowy zrównoważonej gospodarki. Państwa członkowskie dokonały bilansu postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju ONZ w swoich krajowych programach reform na 2020 r. Poprzez zapewnienie pełnego wdrożenia poniższych zaleceń Dania przyczyni się do osiągnięcia postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju oraz do wspólnych wysiłków na rzecz zapewnienia trwałej konkurencyjności w Unii.

(22)W ramach europejskiego semestru w 2020 r. Komisja przeprowadziła wszechstronną analizę polityki gospodarczej Danii, którą opublikowała w sprawozdaniu krajowym na 2020 r. Komisja oceniła również program konwergencji na 2020 r. i krajowy program reform na 2020 r., a także działania następcze podjęte w odpowiedzi na zalecenia skierowane do Danii w poprzednich latach. Wzięła pod uwagę nie tylko ich znaczenie dla stabilnej polityki budżetowej i społeczno-gospodarczej w Danii, ale także ich zgodność z unijnymi przepisami i wytycznymi, ze względu na konieczność wzmocnienia ogólnego zarządzania gospodarczego w Unii przez wnoszenie na szczeblu unijnym wkładu w przyszłe decyzje krajowe.

(23)W świetle tej oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2020 r., a jej opinia znajduje odzwierciedlenie w szczególności w zaleceniu 1 poniżej,