SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Sprawozdanie dotyczące polityki konkurencji za rok 2013 /* COM/2014/0249 final */





SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Sprawozdanie dotyczące polityki konkurencji za rok 2013 WPROWADZENIE – POLITYKA KONKURENCJI UE JAKO NARZĘDZIE SŁUŻĄCE PRZYWRÓCENIU KONKURENCYJNOŚCI W EUROPIE W 2013 r. pojawiły się obiecujące oznaki ożywienia gospodarczego w Europie. Działania polityczne podjęte na poziomie UE przyczyniły się do zapoczątkowania odbudowy zaufania i tworzenia podstaw do powrotu na ścieżkę rozwoju. Nie wolno jednak zaprzestawać wysiłków. Jeżeli UE chce mieć za sobą skutki kryzysu i ożywić gospodarkę europejską, musi poczynić kolejne kroki. Europa potrzebuje korekt strukturalnych, sprawnego przydzielania zasobów ekonomicznych i wzrostu produktywności. Inteligentny i zrównoważony rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu od dekady stanowi podstawę europejskiej agendy politycznej. Aby osiągnąć ten cel, nadrzędne znaczenie ma zwiększenie konkurencyjności w UE. Konkurencyjność jest pojęciem złożonym i wielowymiarowym. W „Global Competitiveness Report” Światowego Forum Gospodarczego konkurencyjność zdefiniowano jako „zbiór instytucji, polityk i czynników, od których zależy poziom produktywności danego kraju”[1]. Zgodnie ze sprawozdaniem Komisji Europejskiej na temat europejskiej konkurencyjności u podstaw konkurencyjności leżą polityka instytucjonalna i polityka mikroekonomiczna, stwarzające warunki, w których przedsiębiorstwa mogą powstawać i dobrze się rozwijać, a kreatywność i wysiłek jednostki są wynagradzane[2]. Instrumenty polityki konkurencji w pełni wpasowują się w obie te definicje. Ponadto w badaniu[3] z 2013 r. dotyczącym polityki konkurencji Parlament Europejski stwierdził, że: „Konkurencja pełni decydującą rolę w promowaniu produktywności i innowacji jako czynników pobudzających wzrost gospodarczy. Oznacza to, że polityka konkurencji, która przyczynia się do wzrostu konkurencji, pobudzi wzrost ekonomiczny”. Ma to zastosowanie do wszystkich instrumentów polityki konkurencji. Egzekwowanie przepisów prawa ochrony konkurencji może udaremnić próby podejmowane przez dominujące przedsiębiorstwa w celu ograniczania dostępu do rynku nowym uczestnikom rynku i uniemożliwienia efektywnej konkurencji z ich strony. Może także stwarzać warunki do obniżenia cen czynników produkcji w odniesieniu do przemysłu UE. Dzięki kontroli łączenia przedsiębiorstw mogą być zachowane wolne i wydajne rynki. Polityka pomocy państwa chroni rynek wewnętrzny przed zakłóceniami i pozwala kierować środki publiczne na realizację celów zwiększania konkurencyjności. Ponadto konkurencja i polityka konkurencji są nieodłączną częścią ogólnych warunków, które są wymagane, aby mogła rozwijać się innowacyjność. Oferują one zachęty podatkowe innowacyjnym przedsiębiorstwom i podmiotom rozpoczynającym działalność gospodarczą, zachęcają przedsiębiorstwa do zwiększenia wydajności i promują dotacje mające na celu stymulowanie badań i rozwoju oraz edukacji, a także innowacyjności. Polityka konkurencji sprzyja konkurencyjności w kontekście światowym. Dzięki zdrowej konkurencji w obrębie jednolitego rynku przedsiębiorstwa europejskie są przygotowane do prowadzenia działalności na rynkach światowych i odniesienia sukcesu. Wspiera ona także nowoczesną politykę przemysłową, co odzwierciedlają przepisy traktatu lizbońskiego dotyczące przemysłu (art. 173 TFUE), w których stwierdza się, że działanie podjęte przez UE i państwa członkowskie „jest zgodne z systemem wolnych i konkurencyjnych rynków”. Polityka konkurencji stanowi także niezbędne uzupełnienie rozporządzenia dotyczącego jednolitego rynku. Wpływ środków regulacyjnych na strategie i inwestycje firm może ulec osłabieniu, jeżeli przepisy dotyczące jednolitego rynku i konkurencji nie będą odpowiednio egzekwowane. Zasady pomocy państwa i egzekwowanie zasad konkurencji odgrywają także istotną rolę w strategii „Europa 2020” w i realizacji jej inicjatyw przewodnich. Działania w ramach polityki konkurencji mają swój wkład w „Unię innowacji”, „Zintegrowaną politykę przemysłową w erze globalizacji”, „Europę efektywnie korzystającą z zasobów” i „Europejską agendę cyfrową". W 2013 r. stosowanie wszystkich instrumentów egzekwowania zasad konkurencji przyczyniło się do wspierania wzrostu i konkurencyjności gospodarki europejskiej. Dzięki egzekwowaniu przepisów prawa ochrony konkurencji sztuczna fragmentacja rynku wewnętrznego została powstrzymana i była karana. Opracowano zasady unowocześnienia polityki pomocy państwa w celu zachęcenia do planowania wydatków publicznych, które będą pobudzać wzrost gospodarczy. Podjęto ważne decyzje w sektorach o znaczeniu strategicznym, takich jak usługi finansowe, telekomunikacja, gospodarka cyfrowa i sektor energii. Współpraca międzynarodowa w zakresie wdrażania i kształtowania polityki konkurencji pomogła sprostać wyzwaniom związanym z rosnącym umiędzynarodowieniem działalności gospodarczej. Ponadto w 2013 r. miały miejsce dwa istotne zdarzenia dotyczące polityki konkurencji w UE. Po pierwsze, przyjęcie rozporządzenia 1/2003[4] zapoczątkowało nową erę w egzekwowaniu przepisów unijnego prawa ochrony konkurencji i obecnie, po upływie dekady, nadszedł moment na przeprowadzenie przeglądu i refleksję nad dalszymi ulepszeniami. Po drugie, w dniu 11 czerwca Komisja przyjęła wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wynikających z naruszenia praw konkurencji[5] — środek długo oczekiwany przez zainteresowane strony i zarazem priorytet polityczny Komisji w jej obecnym składzie. Debata dotycząca tych kwestii — oraz kwestii, do których odniesie się niniejsze sprawozdanie — ożywiła prowadzony przez cały rok stały, usystematyzowany dialog Komisji z Parlamentem Europejskim (zob. sekcja 8 dotycząca prowadzenia dialogu na temat konkurencji z innymi instytucjami oraz, w celu uzyskania dalszych informacji, dokument roboczy służb Komisji towarzyszący niniejszemu sprawozdaniu). 1. WSPIERANIE KONKURENCYJNOŚCI POPRZEZ WALKĘ Z KARTELAMI Sukces europejskich przedsiębiorstw w znacznym stopniu zależy od konkurencyjnych cen. Koszty nakładów, które są sztucznie zwiększane na skutek antykonkurencyjnych zachowań i struktury rynkowe, wywierają szkodliwy wpływ na konkurencyjność Europy na rynkach światowych oraz na jej ogólne perspektywy wzrostu. Nie trzeba dodawać, że wyższe koszty nakładów przekładają się także na wyższe ceny końcowe dla europejskich konsumentów. W tym kontekście rygorystyczne egzekwowanie prawa kartelowego ma decydujące znaczenie. Kartele często dotyczą nakładów i półproduktów, w związku z czym Komisja skupiła się na egzekwowaniu prawa w tym obszarze. W ostatnich latach szereg skutecznych postępowań wyjaśniających doprowadził do rozbicia karteli, które zwiększały ceny nakładów i bardzo szkodziły konkurencyjności UE[6]. Komisja także zakończyła tego typu sprawę w 2013 r. W lipcu Komisja nałożyła grzywnę o łącznej wysokości 141 791 000 EUR na pięciu dostawców części samochodowych: Sumitomo, Yazaki, Furukawę, S-Y Systems Technologies (SYS) i Leoni za udział w co najmniej jednym z pięciu karteli zajmujących się dostarczaniem zespołów przewodów instalacji elektrycznej Toyocie, Hondzie, Nissanowi i Renault. Kartele te obejmowały teren całego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG)[7]. Zespoły przewodów instalacji elektrycznej stanowią wiązkę kabli przekazujących sygnały lub energię elektryczną, łączących komputery z różnymi podzespołami samochodu i często opisywanych jako „centralny układ nerwowy” samochodu. Egzekwowanie prawa kartelowego prowadzące do większej przejrzystości sektora usług finansowych: sprawy dotyczące instrumentów pochodnych stopy procentowej Instrumenty pochodne stopy procentowej są produktami finansowymi wykorzystywanymi przez banki i przedsiębiorstwa w celu zarządzania ryzykiem wahania stóp procentowych. Wyznacznikiem ich wartości jest poziom referencyjnej stopy procentowej, takiej jak London Interbank Offered Rate (LIBOR) stosowanej w odniesieniu do różnych walut, w tym jena japońskiego (JPY), lub Euro Interbank Offered Rate (EURIBOR) w przypadku euro. Kartel dotyczący instrumentów pochodnych stopy procentowej euro (EIRD) działał od września 2005 r. do maja 2008 r. Stronami postępowania ugodowego są Barclays, Deutsche Bank, RBS i Société Générale. Kartel ten dążył do zakłócenia normalnego cyklu elementów wyceny tych instrumentów. Przedstawiciele różnych banków omawiali propozycje swoich banków, dotyczące obliczania wysokości EURIBOR, jak również dotyczące ich strategii handlowych i cenowych. Wszczęte zostało także postępowanie wyjaśniające przeciwko Crédit Agricole, HSBC i JPMorgan, a postępowanie w sprawie zachowań tych trzech przedsiębiorstw będzie kontynuowane w ramach standardowej procedury kartelowej. W sektorze instrumentów pochodnych stopy procentowej denominowanych w jenach (YIRD) Komisja wykryła 7 odrębnych dwustronnych naruszeń trwających 1–10 miesięcy w latach 2007–2010. Zmowa ta obejmowała rozmowy pomiędzy przedstawicielami banków uczestniczących, dotyczące przekazania określonych informacji na temat LIBOR JPY. Przedstawiciele biorący udział w tym procederze wymieniali przy tym także informacje objęte tajemnicą handlową, dotyczące pozycji portfela handlowego lub propozycji przyszłych stóp procentowych LIBOR dla jena japońskiego (w jednym przypadku dotyczące także przekazywania w przyszłości określonych informacji na temat Euroyen TIBOR — Tokyo interbank offered rate). Banki, które dokonały co najmniej jednego takiego naruszenia, to UBS, RBS, Deutsche Bank, Citigroup i JPMorgan. Broker RP Martin pośredniczył w jednym z naruszeń, wykorzystując swoje kontakty z szeregiem banków panelu ustalającego stopy procentowe LIBOR dla jena japońskiego, które nie uczestniczyły w tym naruszeniu, mając na celu wywarcie wpływu na propozycje tych banków w sprawie LIBOR JPY. W kontekście tego samego postępowania wyjaśniającego Komisja wszczęła także postępowanie przeciwko maklerowi walutowemu ICAP. Postępowanie to trwa w ramach standardowej procedury kartelowej. Decyzje te stanowią jasne przesłanie, że Komisja jest zdecydowana zwalczać i karać takie kartele w sektorze finansowym. Zdrowa konkurencja i przejrzystość mają zasadnicze znaczenie dla poprawnego działania rynków finansowych w służbie prawdziwej gospodarki, a nie w interesie mniejszości. Inną tendencją w ostatnich latach jest wykrywanie karteli w sektorach usług. Komisja obecnie zajmuje się szeregiem spraw z dziedziny usług finansowych. W dniu 4 grudnia Komisja nałożyła grzywnę o łącznej wartości 1 712 468 000 EUR na 8 banków za uczestnictwo w kartelach na rynkach pochodnych instrumentów finansowych obejmujących Europejski Obszar Ekonomiczny[8]. Cztery uczestniczyły w kartelu dotyczącym instrumentów pochodnych stopy procentowej w walucie euro. Sześć z nich brało udział w co najmniej jednym dwustronnym kartelu dotyczącym instrumentów pochodnych denominowanych w jenach japońskich. Zmowy takie są zabronione na podstawie art. 101 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Obie decyzje podjęto w ramach postępowania ugodowego, a grzywny nałożone na strony zostały zmniejszone o 10 % ze względu na ich zgodę na ugodowe rozstrzygnięcie. Komisja prowadzi także szereg toczących się postępowań w sektorze żywności, dziedzinie bezpośrednio dotyczącej konsumentów. W listopadzie Komisja nałożyła grzywnę o łącznej wysokości 28 716 000 EUR na cztery europejskie przedsiębiorstwa prowadzące sprzedaż krewetek, operujące na Morzu Północnym: Heiploeg, Klaas Puul, Kok Seafood (wszystkich z siedzibą w Niderlandach) i Stührk (z siedzibą w Niemczech) za kierowanie kartelem[9]. Od czerwca 2000 r. do stycznia 2009 r. przedsiębiorstwa Heiploeg i Klaas Puul uzgodniły, że będą ustalać ceny i dzielić się wielkością sprzedaży krewetek z Morza Północnego w Belgii, Francji, Niemczech i Niderlandach. Oprócz tych decyzji w kwietniu Komisja wysłała pisemne zgłoszenie zastrzeżeń w stosunku do kilku dostawców układów scalonych do inteligentnych kart odnośnie do ich domniemanego uczestnictwa w kartelu[10]. Układy scalone do inteligentnych kart mają niezliczone zastosowania — w kartach SIM, kartach bankowych, dowodach tożsamości i wielu innych narzędziach. Komisja wstępnie przyjmuje, że niektórzy dostawcy mogli skoordynować swoje działania w Europejskim Obszarze Ekonomicznym w celu podtrzymywania cen. Komisja początkowo prowadziła rozmowy ugodowe z określonymi przedsiębiorstwami w sprawie ich rzekomego uczestnictwa. Z powodu braku postępów ostatecznie powróciła ona jednak do normalnego postępowania antymonopolowego. Ponadto należy przypomnieć, że kartele mogą dzielić rynek wewnętrzny i hamować procesy dostosowawcze przemysłu w reakcji na zmiany warunków rynkowych. W związku z tym wyrządzane przez nie szkody nie ograniczają się do rynków, na których operują przedsiębiorstwa biorące w nich udział, lecz mogą wpływać na całą gospodarkę. 2. Zapewnienie skutecznEGO egzekwowania przepisów prawa ochrony konkurencji I kontroli łączenia przedsiębiorstw w interesie PRZEDSIĘBIORSTW i konsumentów Rozporządzenie nr 1/2003, które stanowi główny instrument egzekwowania art. 101 i 102 TFUE, weszło w życie z dniem 1 maja 2004 r. Przyjęcie tego rozporządzenia stanowi punkt zwrotny, bowiem upoważnia ono wszystkie organy egzekwujące prawo w Unii Europejskiej (tj. Komisję, krajowe organy ds. konkurencji i sądy krajowe) do stosowania przepisów unijnego prawa ochrony konkurencji w umowach i praktykach, które mogą mieć wpływ na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi, z jednoczesnym przestrzeganiem podstawowych praw zainteresowanych stron, chronionych Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej. W celu zapewnienia skutecznego oraz spójnego stosowania wspólnych zasad utworzono Europejską sieć konkurencji i wprowadzono narzędzia współpracy. Dzięki temu Komisja i krajowe organy ds. konkurencji mają łącznie spory rejestr wdrażania zasad, którego podstawę stanowi szeroki zakres działań politycznych. Od maja 2004 r. Komisja przyglądała się praktykom potencjalnie sprzecznym z zasadami konkurencji praktycznie w każdym sektorze gospodarki, przyjmując ponad 120 decyzji. Natomiast krajowe organy ds. konkurencji zbadały ponad 1 600 spraw w tym samym okresie, co spowodowało wydanie ponad 600 decyzji w sprawie egzekwowania prawa. W 2013 r. Komisja zaczęła wykorzystywać doświadczenie zdobyte w ciągu tych 10 lat do analizowania prac organów Unii Europejskiej ds. konkurencji w różnych sektorach i rodzajów naruszenia przepisów. Przegląd przeszłych priorytetów i osiągnięć pomoże wzmocnić już znakomitą koordynację pomiędzy Komisją i krajowymi organami ds. konkurencji. Rozporządzenie nr 1/2003 Struktura krajowych organów ds. konkurencji W świetle prawa Unii Europejskiej to państwa członkowskie mają ustanowić skuteczne i dobrze wyposażone krajowe organy ds. konkurencji i dysposponują znaczną swobodą w opracowaniu systemów egzekwowania przepisów krajowej konkurencji. Jedynym wyraźnie sformułowanym wymogiem jest wyznaczenie przez państwa członkowskie ich właściwego organu odpowiedzialnego za stosowanie art. 101 i 102 TFUE w taki sposób, aby zapewniona została zgodność z przepisami tego rozporządzenia. W ostatnich latach w wielu państwach członkowskich miały miejsce reformy strukturalne. Struktury krajowych organów ds. konkurencji w europejskiej sieci konkurencji ogólnie rozwinęły się w kierunku większej autonomii i skuteczności. Powstały jednak nowe wątpliwości co do niezależności i zasobów niektórych krajowych organów ds. konkurencji. Nie wolno dopuścić do pogorszenia wyników. Zbieżność uprawnień wykonawczych Rozporządzenie zostawia państwom członkowskim swobodę ustalenia ich własnych procedur i sankcji w odniesieniu do stosowania przepisów prawa Unii Europejskiej o ochronie konkurencji w państwach członkowskich. Poza ogólnym obowiązkiem zapewnienia ze strony państw członkowskich skutecznego egzekwowania przepisów, a w szczególności w zakresie stosowania zasad skuteczności i równoważności, kwestie te nie są regulowane czy zharmonizowane przez prawo Unii Europejskiej. W rezultacie Komisja i krajowe organy ds. konkurencji stosują te same przepisy prawa materialnego w stosunku do różnych procedur i sankcji. Prace europejskiej sieci konkurencji od kilku lat koncentrują się na konwergencji uprawnień w zakresie egzekwowania. Europejska sieć konkurencji sporządziła szczegółowe sprawozdania porównawcze na temat uprawnień w zakresie prowadzenia dochodzeń i podejmowania decyzji, a także zbiór zaleceń europejskiej sieci konkurencji dotyczących prowadzenia dochodzeń i podejmowania decyzji. W odniesieniu do sankcji za naruszenia prawa konkurencji większość krajowych organów ds. konkurencji może nakładać odstraszające grzywny przewidziane w prawie cywilnym/ administracyjnym i stosować podobną podstawową metodykę ustalania wysokości grzywien. Do reform prowadzących do większej konwergencji procedur zachęcają zalecenia dla poszczególnych krajów w ramach strategii „Europa 2020” (europejski semestr) i w kontekście programu dostosowań gospodarczych. Konwergencja programu łagodzenia kar i powiązanie z innymi dziedzinami prawa Programy łagodzenia kar są powszechnie uważane za ważne narzędzie do wykrywania tajnych karteli. Od samego początku wspieranie konwergencji i sprawna interakcja w tym obszarze miały priorytetowy charakter dla europejskiej sieci konkurencji. Szczególnie opracowany przez nią modelowy program łagodzenia kar zapewnia państwom członkowskim/europejskiej sieci konkurencji spójny model zasad i przepisów, z którego mogą korzystać przy opracowywaniu projektu środków krajowych. W rezultacie prawie każde państwo członkowskie przedstawiło program łagodzenia kar dostosowany do modelowego programu łagodzenia kar. Udoskonalenia tego programu zatwierdzono pod koniec 2012.r. Komisja nadal będzie z uwagą przyglądać się funkcjonującym w kontekście ogólnym ramom egzekwowania na drodze publicznoprawnej unijnych przepisów prawa o ochronie konkurencji. W 2013 r. Komisja przyjęła dodatkową kluczową inicjatywę w zakresie otoczenia regulacyjnego ochrony konkurencji: wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie sposobu wnoszenia roszczeń przez obywateli i przedsiębiorstwa, które zostały poszkodowane w wyniku naruszenia przepisów unijnego prawa o ochronie konkurencji, takich jak kartele i nadużycia dominującej pozycji na rynku[11]. Wniosek ten ma na celu usunięcie licznych trudności praktycznych, które często poszkodowani napotykają podczas ubiegania się o sprawiedliwą rekompensatę za szkody poniesione w konsekwencji naruszenia unijnego prawa konkurencji. Usuwanie przeszkód na drodze roszczeń dotyczących skutecznego odszkodowania na rzecz poszkodowanych w wyniku naruszenia prawa ochrony konkurencji Wniosek legislacyjny Dnia 11 czerwca Komisja przyjęła wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie roszczeń o odszkodowanie za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję w wyniku naruszenia unijnego prawa konkurencji. Zgodnie z prawem UE każda osoba lub przedsiębiorstwo poszkodowane w wyniku naruszenia unijnego prawa konkurencji ma prawo do pełnego odszkodowania. Wniosek ten ma dwa dodatkowe cele. Pierwszym z nich jest wprowadzenie prawa do odszkodowania we wszystkich państwach członkowskich dzięki wyeliminowaniu kluczowych praktycznych trudności, które konsumenci napotykają podczas ubiegania się o rekompensatę. Drugim celem wniosku jest optymalizacja współzależności spraw z powództwa prywatnego o odszkodowania i publiczną egzekucją przez Komisję i krajowe organy ds. konkurencji, aby zagwarantować bezwzględne egzekwowanie na drodze publicznoprawnej oraz osiągniecie skuteczniejszego egzekwowania. Aby osiągnąć te cele, wniosek obejmuje przepisy prawa materialnego i przepisy proceduralne dotyczące najważniejszych aspektów roszczeń o odszkodowanie za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję, takich jak dostęp do dowodów, terminy przedawnienia dotyczące wytoczenia powództwa, prawo do wystąpienia z roszczeniem i ciężar dowodu w odniesieniu do odszkodowania z tytułu zawyżonych opłat przerzuconych na różne ogniwa sieci dystrybucji. Wniosek ma na celu stworzenie lub zapewnienie pewności prawa w odniesieniu do dopuszczenia/ujawnienia dowodów zgromadzonych na potrzeby egzekwowania przepisów na drodze publicznoprawnej. Na przykład w celu zagwarantowania atrakcyjności programów łagodzenia kar, wniosek zapewnia utajnienie wniosku przedsiębiorstwa o złagodzenie kary w prywatnych sprawach sądowych o odszkodowanie. Wniosek ułatwia kontynuację roszczeń odszkodowawczych dzięki zastrzeżeniu, że ostateczne decyzje w sprawie naruszenia wydane przez krajowe organy ds. konkurencji mają wartość dowodową. Środki wspomagające Równolegle z wnioskiem Komisja przyjęła Komunikat w sprawie ustalania wysokości szkody w dochodzeniu roszczeń dotyczących odszkodowania z tytułu naruszenia art. 101 lub 102 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w celu udzielenia wskazówek sądom i stronom uczestniczącym w sprawach roszczeń o odszkodowanie. Komunikatowi towarzyszy bardziej wyczerpujący praktyczny poradnik opracowany przez służby Komisji i przetłumaczony na wszystkie języki urzędowe Unii Europejskiej. Ponadto wniosek uzupełniony jest zaleceniem Komisji w sprawie zbiorowego dochodzenia roszczeń, w którym zaleca się wszystkim państwom członkowskim wprowadzenie mechanizmów zbiorowego dochodzenia roszczeń w celu ułatwienia egzekwowania praw przysługujących wszystkim obywatelom na mocy prawa unijnego, łącznie z prawem do odszkodowania za stosowanie praktyk ograniczających konkurencję. Ponadto dnia 5 grudnia Komisja przyjęła pakiet inicjatywy dotyczącej uproszczenia kontroli łączenia przedsiębiorstw. Pakiet ten obejmuje zmianę do rozporządzenia wykonawczego w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw[12] i przyjęcie nowego zawiadomienia w sprawie uproszczonej procedury[13]. W efekcie oczekuje się, że liczba spraw objętych uproszczoną procedurą wzrośnie. Inicjatywa uproszczenia jest konkretnym przykładem zaangażowania Komisji w osiągnięcie celów programu sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT)[14], który promuje wzrost i konkurencyjność poprzez zredukowanie obciążeń regulacyjnych w odniesieniu do przedsiębiorstw unijnych i obywateli. 3. unowocześnianie pomocy państwa w celu kierowania środków publicznych na zwiększaNIE konkurencyjnośCI Podobnie jak antykonkurencyjne praktyki handlowe, takie jak kartele, również bezprawne dotacje rządowe mogą zachwiać równymi warunkami działania, wznieść niepotrzebne bariery oraz zaprzepaścić potencjał wzrostu gospodarczego rynku wewnętrznego. Wsparcie rządowe może mieć jednak również pozytywny wpływ, gdy jest właściwie ukierunkowane, eliminuje niedoskonałości rynku oraz stwarza zachęty podatkowe dla inwestycji i przedsięwzięć, które w przeciwnym razie nie miałyby miejsca. „Dobra” pomoc państwa może pobudzać innowacyjność i rozwój kapitału ludzkiego. Polityka UE w zakresie pomocy państwa może również pomóc organom krajowym jak najlepiej wykorzystać zmniejszające się zasoby w czasach ograniczeń budżetowych. Promowanie wydatków publicznych na polityki ukierunkowane na wzrost gospodarczy jest głównym priorytetem dla UE w tym kontekście ekonomicznym i główną przesłanką strategii unowocześniania pomocy państwa[15]. Proces reformy strategii jest na ukończeniu; poniżej znajdują się główne elementy, nad którymi pracowała Komisja w 2013 r. Eliminowanie różnic w poziome konkurencyjności w całej UE dzięki ukierunkowaniu pomocy regionalnej W czerwcu 2013 r. Komisja przyjęła nowe wytyczne dotyczące pomocy regionalnej na okres 2014–2020[16]. Wytyczne przyjęto w następstwie szeroko zakrojonych konsultacji przeprowadzonych wśród zainteresowanych stron (państw członkowskich, organów regionalnych i lokalnych, stowarzyszeń przedsiębiorców, grup interesów, indywidualnych przedsiębiorstw i obywateli) Parlamentu Europejskiego, Komitetu Regionów oraz Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego. Wytyczne dotyczące pomocy regionalnej przyczyniają się do zmniejszenia różnic w poziomie konkurencyjności w całej UE dzięki wspieraniu inwestycji produkcyjnych w projekty o wartości dodanej, zwłaszcza w regionach Europy znajdujących się w trudnej sytuacji. Przystosowanie się do wyzwań stawianych przez rozwój infrastruktury szerokopasmowej: nowe wytyczne dotyczące pomocy państwa na rzecz infrastruktury szerokopasmowej W styczniu weszły w życie poprawione wytyczne w sprawie stosowania przepisów UE dotyczących pomocy państwa w odniesieniu do sektora łączności szerokopasmowej[17]. Wytyczne pomagają państwom członkowskim osiągnąć cele wyznaczone w europejskiej agendzie cyfrowej, wzmocnić zobowiązania dotyczące otwartego dostępu, poprawić przejrzystość i ułatwić właściwie ukierunkowaną pomoc, upraszczając jednocześnie przepisy, by umożliwić szybsze podejmowanie decyzji. Ponadto przyjęcie poprawionego rozporządzenia upoważniającego[18] powoduje, że określona szerokopasmowa infrastruktura zostaje zaliczona do nowych kategorii pomocy, które Komisja może wyłączyć z obowiązku uprzedniego powiadomienia, przyczyniając się do uproszczenia realizacji projektów sieci szerokopasmowych. Wspieranie solidnych i stabilnych ram finansowych: Nowe przepisy dotyczące pomocy państwa w zakresie dostępu do finansowania Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) są filarem europejskiej gospodarki: dwa z trzech miejsc pracy w sektorze prywatnym, a także więcej niż połowę całkowitej wartości dodanej wytworzonej przez przedsiębiorstwa w UE zapewniają MŚP. Są również siłą napędową konkurencyjności europejskiej odgrywającą kluczową rolą w innowacyjności. Wspomniane firmy mają jednak trudności z uzyskaniem dostępu do finansowania. W tym kontekście Komisja przeanalizowała wytyczne w zakresie pomocy państwa dotyczące promocji inwestycji kapitału wysokiego ryzyka w MŚP. Wytyczne dotyczące finansowania ryzyka określają warunki, jakie państwa członkowskie muszą spełniać, gdy przyznają wsparcie na promowanie dostępu MŚP do kapitału wysokiego ryzyka w ich fazie wstępnego rozwoju, w szczególności aby wspomniana pomoc była ukierunkowana na potwierdzoną lukę kapitałową i nie wypierała podmiotów finansowych. Nowe wytyczne dotyczące finansowania ryzyka przyjęto w styczniu 2014 r. w wyniku dwóch konsultacji społecznych, warsztatów i wielostronnego spotkania z państwami członkowskimi. Wytyczne dotyczące pomocy państwa na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw tymczasowo znajdujących się w trudnej sytuacji W listopadzie Komisja rozpoczęła konsultacje społeczne z uwagi na przegląd wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu wspierania niefinansowych przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji. Nowe przepisy dotyczące ratowania i restrukturyzacji zostaną przyjęte w 2014 r. i pozwolą zachować delikatną równowagę między ograniczaniem zmniejszenia zdolności spowodowanej trudną sytuacją, a minimalizowaniem strat gospodarczych spowodowanych utrzymywaniem nierentownych przedsiębiorstw na rynku. Utrzymywanie przy życiu niewydajnych przedsiębiorstw ma negatywny wpływ na budżety publiczne oraz może poważnie ograniczyć konkurencyjność i wzrost gospodarczy. Zasady nowych wytycznych mają na celu ochronę miejsc pracy i wiedzy fachowej przedsiębiorstw, które są rentowne po restrukturyzacji oraz zapewnienie im wsparcia, jakiego potrzebują, by zakończyć nierentowną działalność. Stymulowanie nowatorskich form rozwoju Nowe wytyczne dotyczące pomocy państwa na rzecz badań, rozwoju i innowacji Komisja jest również w trakcie poprawiania wytycznych dotyczących pomocy państwa na rzecz badań, rozwoju i innowacji, mając w zamierzeniu przyjęcie nowych przepisów w 2014 r. Inwestycje w zakresie badań i rozwoju są kluczowe dla konkurencyjności oraz są jednym z głównych celów strategii „Europa 2020”. Poziom badań i rozwoju w Europie pozostaje ograniczony z uwagi na niedoskonałości rynku. Poprawione ramowe zasady dotyczące badań i rozwoju pomogą przełożyć środki pomocy państwa na wyższe poziomy badań i innowacji, zwiększając elastyczność i ograniczając biurokrację w państwach członkowskich podczas wdrażania pomocy na rzecz badań, rozwoju i innowacji. Większy nacisk będzie w szczególności kładziony na działania prorynkowe, takie jak eksperymentalne prace rozwojowe (łącznie z projektami pilotażowymi i modelami demonstracyjnymi), infrastruktura badawcza i innowacje (łącznie z innowacjami nietechnologicznymi). Od 2007 r. Komisja przyjęła ponad 200 programów krajowych z zakresu badań, rozwoju i innowacji. Przyszłe wytyczne dotyczące pomocy państwa na rzecz energii i środowiska Polityka pomocy państwa stanowi wkład w długoterminową strategię UE w dziedzinie energetyki i w strategię UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, zapewniając bezpieczeństwo dostaw, stabilność i konkurencyjność. Polega to na otwarciu rynku energii, utrzymanie równych szans działania oraz tworzenie zachęt i stosownych ram w odniesieniu do ważnych inwestycji, które są konieczne w nadchodzących dekadach. Obecny dokonywany przez Komisję przegląd wytycznych dotyczących pomocy państwa na rzecz energii i środowiska dotyczy przyjęcia nowych przepisów w 2014 r. Nowe wytyczne będą stanowić uzupełnienie wytycznych z maja 2012 r., dotyczących pomocy państwa na rzecz systemu handlu emisjami (ETS). Chociaż tradycyjne elementy pomocy na ochronę środowiska zostaną zachowane w nowych wytycznych, to proces unowocześnienia pomocy państwa ma na celu zapewnienie ścisłej synergii ze strategią „Europa 2020” i z jej inicjatywami przewodnimi. Głównym celem strategicznym przeglądu jest zapewnienie pomocy państwom UE w lepszym inwestowaniu dla realizacji celów polityki energetycznej UE oraz ułatwienie skutecznego wsparcia dla uzyskania wyższego poziomu ochrony środowiska. Wiąże się to ze wspieraniem inwestycji w efektywność energetyczną, lepszym ukierunkowaniem wsparcia publicznego na odnawialne źródła energii oraz wspieraniem wykorzystania dotacji na polepszenie połączeń międzysystemowych i rozwój sieci transgranicznych. Dwa ostatnie punkty są między innymi głównymi innowacjami nowych wytycznych. Nowe wytyczne będą miały na celu zminimalizowanie zakłóceń konkurencji wynikających ze środków pomocy państwa na rzecz środowiska i energii, w szczególności poprzez ograniczenie do minimum pomocy i wspieranie instrumentów sprzyjających rynkowi. Nowe wytyczne będą całkowicie spójne z celami UE w zakresie zmiany klimatu i energii i ze strategią „Europa 2020” oraz będą wspierały państwa członkowskie w dążeniu do osiągnięcia tych celów. 4. PROMOWANIE UCZCIWEGO I STABILNEGO SEKTORA FINANSOWEGO W CELU WSPARCIA GOSPODARKI REALNEJ Kryzys gospodarczy, którego źródłem był sektor finansowy, podważył zaufanie do rynków finansowych. Stabilne, bezpieczne, otwarte, konkurencyjne i uczciwe rynki finansowe są jednak bezwzględnie niezbędne dla utrzymania zrównoważonej fazy wzrostu gospodarczego. Komisja uczestniczy w szeroko zakrojonych wysiłkach regulacyjnych w celu redukcji ryzyka systemowego i zwiększenia przejrzystości rynków finansowych. Źródłowe przyczyny kryzysu i wyzwania, jakie stawia obecna sytuacja gospodarcza, nie mogą zostać wyeliminowane bez połączenia różnych instrumentów polityki. W tym kontekście egzekwowanie przepisów prawa ochrony konkurencji promujące uczciwy i konkurencyjny sektor finansowy funkcjonuje łącznie z kontrolą pomocy państwa w zakresie restrukturyzacji banków. Oprócz egzekwowania zasad konkurencji istnieją wnioski ustawodawcze, które mają na celu poprawę środowiska regulacyjnego. Wysiłki Komisji w zakresie polityki konkurencji w celu poprawy przejrzystości sektora finansowego: instrumenty pochodne i referencyjne stopy procentowe pod lupą Wielkie wysiłki zostały skupione na rynku instrumentów pochodnych, biorąc pod uwagę jego wielkość i rolę, jaką odgrywa w zabezpieczaniu ekspozycji na ryzyko takich instytucji jak banki, fundusze emerytalne oraz firmy przemysłowe. Rozporządzenie w sprawie infrastruktury rynku europejskiego, które weszło w życie w ubiegłym roku, zawiera wymóg, aby standaryzowane umowy na instrumenty pochodne były rozliczane przez kontrahentów centralnych[19]. W ramach przeglądu dyrektywy w sprawie rynków instrumentów finansowych (MiFID) Komisja zaproponowała, aby obrót tymi instrumentami pochodnymi odbywał się na przejrzystych i zorganizowanych platformach obrotu[20]. Narzędzia Komisji w zakresie przepisów prawa ochrony konkurencji stanowią uzupełnienie tych środków regulacyjnych. W szczególności oznacza to, że przedsiębiorstwom, które planują dostarczać usługi obrotu giełdowego, nie powinno się zabraniać działalności z powodu antykonkurencyjnego zachowania innych przedsiębiorstw. Jest to szczególnie ważne w przypadku swapów ryzyka kredytowego (CDS) z powodu roli, jaką te produkty odgrywają w sektorze finansowym: w 2013 r. wartość referencyjna brutto prawie 2 mln aktywnych umów CDS przekroczyła kwotę 10 bln EUR. W 2011 r. Komisja wszczęła na rynku swapów ryzyka kredytowego postępowanie wyjaśniające, które doprowadziło do sporządzenia w dniu 1 lipca 2013 r. pisemnego zgłoszenia zastrzeżeń. Pisemne zgłoszenie zastrzeżeń było skierowane do Bank of America Merrill Lynch, Barclays, Bear Stearns, BNP Paribas, Citigroup, Credit Suisse, Deutsche Bank, Goldman Sachs, HSBC, JP Morgan, Morgan Stanley, Royal Bank of Scotland, UBS, a także do Międzynarodowego Stowarzyszenia Dealerów Swapowych i firmy Markit dostawcy usług związanych z danymi[21]. W następstwie postępowania wyjaśniającego Komisja doszła do wstępnego wniosku, że te przedsiębiorstwa i stowarzyszenia mogły skoordynować swoje zachowania, aby wspólnie zapobiegać wejściu giełd na rynek swapów ryzyka kredytowego w latach 2006–2009, tym samym łamiąc przepisy unijnego prawa o ochronie konkurencji, które zabraniają tworzenia porozumień antykonkurencyjnych, zachowań antykonkurencyjnych i antykonkurencyjnych decyzji podejmowanych przez stowarzyszone przedsiębiorstwa. Jednocześnie w grudniu Komisja zakończyła postępowania wyjaśniające w odniesieniu do spraw dotyczących ochrony konkurencji związanych z referencyjnymi stopami procentowymi Libor, Euribor i Tibor w odniesieniu do stron ugody (zob. wyżej strona 4). Postępowania wszczęto w 2011 r. i były traktowane przez Komisje jako najwyższy priorytet[22]. Wspomniane sprawy dotyczące ochrony konkurencji wskazują zarówno na znaczenie stóp referencyjnych, jak i na ich podatność na zagrożenia. Stopy referencyjne wpływają na wartość wielu instrumentów finansowych, takich jak swapy stóp procentowych i kontrakty terminowe na stopę procentową, a także umów handlowych oraz innych umów, takich jak umowy dostawy, kredytów oraz pożyczek i kredytów hipotecznych. Odgrywają one również ważną rolę w zarządzaniu ryzykiem. We wrześniu Komisja przedstawiła wniosek dotyczący projektu rozporządzenia, aby przywrócić zaufanie do przedmiotowych stóp referencyjnych[23]. Ostatecznym celem tego wniosku jest zapewnienie spójności stóp referencyjnych poprzez zagwarantowanie, że nie są one narażone na konflikty interesów, że odzwierciedlają rzeczywistość gospodarczą, której mają być miarą, oraz że są odpowiednio stosowane. Polityka pomocy państwa kształtująca zdyscyplinowaną restrukturyzację i korekty bilansu w sektorze bankowym Z powodu braku przepisów unijnych dotyczących naprawy i restrukturyzacji, które obecnie są ustanowione w dyrektywie w sprawie naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków[24], zasady pomocy państwa dotyczące sektora bankowego skutecznie określiły warunki restrukturyzacji banków na szczeblu UE. Od początku kryzysu rządy państw UE przeciwdziałały zagrożeniom stabilności finansowej zapewniając masowe publiczne wsparcie na rzecz instytucji bankowych w tych państwach. Na przestrzeni ostatnich pięciu lat polityka pomocy państwa była wykorzystywana do koordynowania przeciwdziałania państw członkowskich, zachowania równych warunków działania w sektorze bankowym oraz do zagwarantowania podobnych warunków ratowania sektora w całej Unii. Głównymi elementami decyzji restrukturyzacyjnych były: przywrócenie bankom będącym beneficjentem długotrwałej rentowności, zapewnienie podziału obciążenia i wyeliminowanie zakłóceń konkurencji. Komunikat bankowy spowodował, że powyższe przepisy pomocy państwa zostały z dniem 1 sierpnia zreorganizowane[25]. Do czasu kolejnego powiadomienia nowe przepisy będą stanowić podstawę spójnej polityki przeciwdziałania kryzysowi finansowemu w UE i ograniczania zakłóceń konkurencji na rynku wewnętrznym. W ciągu tego roku Komisja podjęła kilka decyzji dotyczących restrukturyzacji banków na podstawie przedmiotowych nowych przepisów. Na podstawie nowych przepisów pomocy państwa w dniu 6 września Komisja tymczasowo zatwierdziła państwowe gwarancje na nowo wyemitowane zobowiązania dwóch banków Słowenii Factor banka d.d. i Probanka d.d. jako pomoc na ratowanie. W dniu 18 grudnia Komisja zatwierdziła decyzję w sprawie środków pomocy państwowej na rzecz pięciu banków w Słowenii. Komisja zatwierdziła plany restrukturyzacji Nova Ljubljanska banka d.d. (NLB) i Nova Kreditna Banka Maribor d.d. (NKBM), w szczególności dlatego, że umożliwiają one bankom osiągnięcie długotrwałej rentowności bez nadmiernego zakłócenia konkurencji. Komisja zatwierdziła także pomoc dla zorganizowanej likwidacji banku Factor Banka d.d. i Probanka d.d., w szczególności dlatego, że dzięki całkowitemu wycofaniu tych dwóch banków z rynku zakłócenia konkurencji spowodowane pomocą zostaną ograniczone do minimum. Ponadto Komisja tymczasowo zatwierdziła pomoc na ratowanie Abanka Vipa d.d. ze względu na stabilność finansową. W kontekście procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej Słowenia musiała przeprowadzić ocenę jakości aktywów i test warunków skrajnych w swoim sektorze bankowym. Opublikowana przez Słowenię w dniu 12 grudnia weryfikacja wyników oceny jakości aktywów i testu warunków skrajnych została włączona do pięciu decyzji Komisji przyjętych w dniu 18 grudnia. Decyzje dotyczące restrukturyzacji banków, o których powiadomiono przed dniem 1 sierpnia 2013 r. W przypadku Hypo Alpe Adria Group (HGAA) w sierpniu 2013 r. Komisja zatwierdziła plan, zgodnie z którym części operacyjne banków w Austrii i Europie Południowo-Wschodniej zostaną sprzedane najpóźniej do połowy 2015 r., natomiast w stosunku do pozostałej nierentownej części zostanie przeprowadzony proces zorganizowanej likwidacji. Dopóki proces sprzedaży nie zostanie zakończony, Austria zobowiązuje się do zastosowania szeregu ograniczeń w odniesieniu do nowej działalności, zwłaszcza związanej z kontrolą ryzyka, tym samym zapewniając, że poprawi to poziom zbywalności jednostek zależnych oraz że zakłócenia konkurencji ograniczone zostaną do minimum. W przypadku Banca Monte dei Paschi di Siena (MPS) rząd Włoch zapewnił 2 mld EUR na pokrycie niedoboru kapitału stwierdzonego podczas testu warunków skrajnych przeprowadzonego przez Europejski Urząd Nadzoru Bankowego z grudnia 2011 r. Komisja zatwierdziła plan restrukturyzacji MPS w listopadzie 2013 r. po upewnieniu się, że model biznesowy banku jest mniej ryzykowny i zapewnia długotrwałą rentowność. Ponadto kontrola pomocy państwa jest ważnym narzędziem umożliwiającym przywrócenie bankom ich kluczowej gospodarczej funkcji kredytodawców gospodarki realnej dzięki warunkowości decyzji dotyczących restrukturyzacji. Rok 2013 był dla Hiszpanii pierwszym pełnym rokiem wdrażania różnych planów restrukturyzacji zatwierdzonych w odniesieniu do banków, które otrzymały pomoc państwa w ramach osiemnastomiesięcznego programu pomocy finansowej zatwierdzonego w lipcu 2012 r. Przedmiotowe plany restrukturyzacji miały na celu przestawienie banków z działań bardziej ryzykownych na kredytowanie MŚP i innych przedsiębiorstw. W pierwszej połowie 2013 r. zostały zakończone tak zwane działania związane z zobowiązaniami podporządkowanymi w przypadku banków, które otrzymały pomoc państwa, generując niemal 13 mld EUR kapitału w tych bankach i ograniczając potrzebę dodatkowego dofinansowywania publicznego. Również w 2013 r. Komisja wraz z EBC i MFW zapewniała wsparcie finansowe państwom członkowskim, które się o to zwróciły. Kontrola pomocy państwa miała swój udział w programach dostosowań gospodarczych w Grecji, Irlandii, na Cyprze i w Portugalii. Restrukturyzacja sektorów bankowych, w tym szeroko pojęta warunkowość sektora finansowego, była jednym z głównych wymagań polityki stawianych tym państwom. Otwarty, skuteczny i bezpieczny jednolity rynek płatności Komisja skoncentrowała swoje wysiłki wdrożeniowe i regulacyjne na obszarze płatności. Przykładem jest postępowanie wyjaśniające dotyczące przepisów prawa ochrony konkurencji wszczęte we wrześniu 2011 r., aby zbadać proces standaryzowania płatności internetowych przeprowadzany przez Europejską Radę ds. Płatności (EPC) i zakończony w czerwcu 2013 r[26]. Podjęcie działania mającego na celu zapewnienie, że proces standaryzacji nie wpłynie na wejście na rynek i innowacyjność Europejska Rada ds. Płatności jest organem decyzyjnym i koordynacyjnym Europejskiego Sektora Bankowego w zakresie płatności. Komisja miała obawy, że w wyniku prowadzonych prac nad standardami płatności elektronicznych, w szczególności nad ramami płatności elektronicznych, EPC może wykluczyć niebankowych internetowych dostawców usług z rynku płatności elektronicznych. Płatności internetowe są niezbędne dla rozwoju handlu elektronicznego i dobrego funkcjonowania rynku wewnętrznego UE. W trakcie postępowania wyjaśniającego EPC ogłosiła swoją decyzję o wstrzymaniu prac nad ramami płatności elektronicznych oraz wszelkimi innymi inicjatywami standaryzacji, które miałyby taki sam cel lub skutek. W rezultacie skarżący w tej sprawie Sofort AG wycofał swój pozew. W takich okolicznościach Komisja podjęła decyzję o zakończeniu postępowania wyjaśniającego. W poprawionej dyrektywie w sprawie usług płatniczych[27] wyraźnie umożliwiono pozabankowym podmiotom konkurowanie z bankami w zakresie płatności internetowych i płatności kartą. W takim przypadku uregulowanie skutecznie uzupełniło egzekwowanie przepisów prawa ochrony konkurencji. Kolejnym przykładem synergii pomiędzy regulacjami ex-ante i egzekwowaniem przepisów z zakresie ochrony konkurencji ex-post jest wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie opłat interchange w odniesieniu do transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o kartę[28], uwzględniający dwie dekady postępowań z zakresu konkurencji związanych z emitentami kart. Organy ds. konkurencji i organy regulacyjne często poddawały kontroli opłaty interchange. Komisja przyjęła szereg decyzji w ramach przepisów unijnego prawa o ochronie konkurencji, w tym decyzję w sprawie MasterCard z grudnia 2007 r[29]. Miał też miejsce szereg krajowych postępowań, w tym w Niemczech, Francji, Włoszech, na Litwie, na Węgrzech, w Polsce i w Zjednoczonym Królestwie. Europejski rynek płatności kartą pozostaje jednak rozdrobniony, a opłaty interchange bardzo się między sobą różnią. Aby rozwiązać ten problem, Komisja zwróciła się z wnioskiem o przyjęcie rozporządzenia w sprawie opłat interchange. Wniosek ma na celu rozwijanie rynku płatności w skali całej Unii, co umożliwi konsumentom, osobom prowadzącym handel detaliczny i innym rodzajom działalności gospodarczej korzystać w pełni z rynku wewnętrznego UE, w tym z handlu elektronicznego, zgodnie z europejską agendą cyfrową strategii „Europa 2020”. Zakaz przewidziany w dyrektywie w sprawie usług płatniczych, dotyczący pobierania dodatkowej należności od kart płatniczych za karty objęte opłatami interchange, uzupełnia przepisy dyrektywy w zakresie ochrony praw konsumentów[30], które powinny mieć zastosowanie w całej UE od 13 czerwca 2014 r. Nowe przepisy uniemożliwią przedsiębiorcom nakładanie opłat dodatkowych z tytułu wszelkich środków płatności, które przewyższają koszt poniesiony przez przedsiębiorcę z tytułu użycia danego środka. 5. ENERGIA: SEKTOR, W KTÓRYM NAJBARDZIEJ POTRZEBNE JEST „WIĘCEJ EUROPY” Energetyka jest jednym z sektorów, w którym zakończenie procesu tworzenia jednolitego rynku przyniesie najwięcej korzyści przedsiębiorstwom i obywatelom Europy. Jednak wysiłki w zakresie reform, zmierzające do dokończenia prac nad wewnętrznym rynkiem energii, w tym nad trzecim pakietem energetycznym zainicjowanym w 2007 r.[31], pochłaniają więcej czasu niż się spodziewano, aby wywarły wpływ na dany obszar. Trzema głównymi wyzwaniami zidentyfikowanymi w 2013 r. są: rosnące uzależnienie UE od importu energii, rosnące ceny energii i brak inwestycji[32]. Odnawialna energia będzie odgrywać kluczową rolę w przejściu na konkurencyjny, bezpieczny i zrównoważony system energetyczny. Rynki energii odgrywają niezwykle istotną rolę w gospodarce Europy. Energia stanowi kluczowy czynnik produkcji w przemyśle i wpływa na każdy niemalże aspekt codziennego życia konsumentów. Koszty energii mają znaczny wpływ na działalność gospodarczą. Cena energii jest główną przyczyną obaw o europejską konkurencyjność, zwłaszcza w energochłonnych sektorach przemysłu, a także zagraża utrzymaniu czołowej od 10 lat pozycji Europy w obniżaniu emisyjności. Panuje jednak powszechna zgodność co do działań, jakie należy podjąć, aby sprostać przedmiotowym wyzwaniom: zapewnienie UE wspólnych ram energetycznych, inwestowanie w infrastrukturę, zwiększanie wydajności energetycznej i wspieranie skuteczniejszej i lepszej pomocy zintegrowanej z rynkiem na rzecz odnawialnych źródeł energii. Konkurencyjność jest częścią kombinacji polityki budżetowej i monetarnej, która może pomóc w rozwiązaniu tych problemów. Prawodawstwo unijne w zakresie energetyki przyczyniło się do likwidacji monopoli prawnych, harmonizacji przepisów oraz umożliwiło wprowadzenie środków wspierających integrację i liberalizację rynku. Jeżeli chodzi o politykę konkurencyjności, to w jej ramach czynione są starania, aby przedsiębiorstwa nie utrzymywały lub nie przywracały barier dla konkurencji. W związku z tym egzekwowanie przepisów o ochronie konkurencji, środki regulujące i liberalizacyjne stanowią wkład w trzy filary polityki energetycznej UE, jakimi są: zrównoważony charakter, konkurencyjność i bezpieczeństwo dostaw. W niektórych państwach członkowskich konkurencyjność na rynkach gazu i energii elektrycznej wciąż pozostaje ograniczona nie tylko ze względu na wolne tempo wdrażania przepisów, ale również ze względu na charakter przedmiotowych sektorów, które cechuje wysoki poziom podstawowych inwestycji i ograniczona zdolność przepustowa infrastruktury fizycznej. Chociaż rynki energetyczne UE w dużym stopniu zachowują charakter krajowy lub regionalny, ich integracja wzrosła. Dalsza integracja może ograniczyć wahania cen oraz poprawić ogólną efektywność i konkurencję. Pod tym względem zdecydowane egzekwowanie przepisów prawa o ochronie konkurencji stanowi podstawę skuteczności regulacji ex ante, a interwencja państwa powinna być dobrze zaplanowana, aby ograniczyć wpływ na ceny energii. Od dnia 1 stycznia zastosowanie mają nowe wytyczne w sprawie pomocy państwa na rzecz systemu handlu emisjami (ETS). Nowe ramy umożliwiają państwom członkowskim zwalnianie energochłonnych sektorów z kosztów pośrednich CO2 w swoich cenach energii elektrycznej i eliminowanie ryzyka relokacji do innych krajów spoza UE, gdzie przepisy dotyczące środowiska są mniej rygorystyczne[33]. W 2013 r. Komisja przyjęła te programy w pięciu państwach członkowskich: Belgi, Niemczech, Niderlandach, Hiszpanii i Zjednoczonym Królestwie.[34] Z drugiej strony plany niemieckich władz, aby przyznać takie wsparcie niektórym producentom metali nieżelaznych, uznano za niezgodnie, gdyż mogłyby spowodować poważne zakłócenia konkurencji na niekorzyść producentów w innych państwach członkowskich[35]. Promowanie otwartych i konkurencyjnych rynków energii dzięki zapewnieniu niedyskryminującego dostępu i równych szans działania W 2013 r. działania związane z egzekwowaniem przepisów prawa ochrony konkurencji przyczyniły się lub przyczynią w przyszłości do kontrolowania cen energii dzięki zwalczaniu przypadków postępowania o znamionach nadużycia lub zmowy, prowadzących do segmentacji rynków i nieefektywnego rozdziału energii. W przypadkach będących obecnie przedmiotem postępowania wyjaśniającego Komisji bada się zachowanie przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z ropą naftową, produktami rafinacji ropy i z sektorami biopaliw[36]; przedmiotem badań są: Gazprom w związku z dostawami gazu do Europy Środkowej i Wschodniej[37]; BEH w związku z dostawami energii elektrycznej do Bułgarii[38]; oraz giełdy energii elektrycznej.[39] W kwietniu Komisja zaakceptowała i przyjęła decyzję, która nadaje moc prawnie wiążącą zobowiązaniom ČEZ, czeskiego operatora energii elektrycznej[40]. Szczegółowe postępowanie wyjaśniające dotyczące czeskiego sektora energii elektrycznej wszczęto w czerwcu 2011r. w następstwie niezapowiedzianych inspekcji w 2009 r. Po tym, jak ČEZ zaproponował zobowiązania, aby rozwiać obawy Komisji, w 2012 r. przeprowadzono badanie rynku, którego wynik uznano za zadowalający. ČEZ wyzbędzie się od 800 do 1 000 MW swojej zdolności wytwórczej. Zbycie to pozwoli na wejście nowego podmiotu na czeski rynek energii elektrycznej oraz na konkurowanie z operatorem zasiedziałym. Komisja wszczęła również formalne postępowanie przeciwko rumuńskiej giełdzie energii elektrycznej OPCOM[41], która wraz ze swoją spółką dominującą Transelectrica otrzymała w maju pisemne zgłoszenie zastrzeżeń. Na podstawie wstępnej oceny Komisja uznała, że OPCOM, operator jedynej giełdy energii elektrycznej w Rumunii, dyskryminuje przedsiębiorstwa ze względu na ich miejsce prowadzenia działalności. Giełdy energii elektrycznej odgrywają ważną rolę w dostarczaniu informacji publicznych dotyczących cen: praktyki handlowe ograniczające konkurencję ograniczają płynność i wydajność rynków energii elektrycznej, w wyniku czego powodują zwiększenie kosztów działalności przedsiębiorców zagranicznych. Dostęp do rynków energii elektrycznej jest niezbędny do uzyskania przejrzystych i wiarygodnych cen energii elektrycznej na rynku hurtowym i detalicznym. Jeżeli chodzi o kontrolę pomocy państwa, Komisja przeprowadziła szczegółowe badania w sprawie koncesji na wykorzystywanie zasobów wodnych przez Electricidade de Portugal (EDP) do produkcji energii elektrycznej, aby sprawdzić, czy cena płacona przez portugalskiego zasiedziałego operatora energii elektrycznej EDP w 2007 r. z tytułu rozszerzenia prawa do wykorzystywania publicznych zasobów wodnych do produkcji energii elektrycznej, była zgodna z przepisami UE dotyczącymi pomocy państwa[42]. Komisja rozpoczęła badania w sprawie zasad i praktyk regulujących przyznanie lub przedłużenie podobnych koncesji w innych państwach członkowskich. 6. Egzekwowanie ZASAD konkurencji w ramach gospodarki cyfrowej w celu wspiErania Europejskiej agendy cyfrowej Prawie we wszystkich sektorach gospodarki dokonała się gwałtowna rewolucja cyfrowa, kształtując sposób życia i prowadzenia interesów przez osoby fizyczne i przedsiębiorstwa, przynosząc ogromną różnorodność towarów i usług cyfrowych oraz oferując innym sektorom niezbędne nakłady, potencjalne oszczędności, nowe kanały informacji i dystrybucji. Sektory cyfrowe w największym stopniu stymulują kreatywność i innowacyjność, zwiększając konkurencyjność w gospodarce. Choć jest niezmiernie trudno zidentyfikować wiarygodne środki w celu oszacowania wielkości gospodarki cyfrowej, jej wkład we wzrost PKB staje się w ostatnich latach coraz większy. Mając to na uwadze, Komisja podjęła w 2010 r. inicjatywę przewodnią „Europejska agenda cyfrowa”[43], której przeglądu dokonano w grudniu 2012 r. pod kątem uaktualnionych priorytetów. Chociaż podstawowe zasady i cele polityki konkurencyjności pozostają takie same we wszystkich sektorach, gospodarka cyfrowa ma szereg szczególnych cech. Jedną z nich są szybciej zachodzące zmiany. Inną cechą rynków cyfrowych jest szybkie tempo zmian technologicznych, w wyniku których na rynku stale pojawiają się nowe urządzenia i dobra niematerialne, takie jak usługi, aplikacje i ekosystemy. Ponadto modele biznesowe i źródła dochodów zmieniają się na rynkach cyfrowych szybciej niż gdzie indziej. Łączenie instrumentów polityki konkurencji w celu sprostania wyzwaniom szybko zmieniającego się rynku. Na szybko zmieniających się rynkach, takich jak ICT czy rynek łączności elektronicznej, konieczne jest jednoczesne stosowanie rozporządzeń ex-ante i egzekwowanie zasad konkurencji ex-post, aby zagwarantować odpowiednie funkcjonowanie sektora i pomóc mu w osiągnięciu całkowitego potencjału wzrostu. Skuteczna kontrola zachowań firm dominujących jak również szybka reakcja w przypadku nadużyć są szczególnie istotne, gdyż nielegalne praktyki mogą spowodować wczesne opuszczenie rynku przez małych i innowacyjnych konkurentów. Ułatwianie rozpowszechniania własności intelektualnej i wiedzy jest w przemyśle cyfrowym również ważne. W tym celu Komisja dokonuje przeglądu ramowej polityki antymonopolowej w zakresie porozumień o transferze technologii. Porozumienia o transferze technologii między konkurentami lub między podmiotami niebędącymi konkurentami, zwiększające efektywność, promują innowacyjność i konkurencyjność. Rozpowszechnianie technologii może sprzyjać konkurencji i przyczyniać się do zwiększenia ilości kolejnych innowacji. Między lutym a majem miały miejsce konsultacje społeczne dotyczące istniejących wytycznych i rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych w odniesieniu do porozumień o transferze technologii, mające na celu przyjęcie ostatecznych tekstów na wiosnę 2014 r. Wdrażanie przepisów prawa o ochronie konkurencji na szybko zmieniającym się rynku cyfrowym: sprawa Google Komisja miała obawy, że Google może nadużywać swojej pozycji dominującej na rynkach w zakresie wyszukiwarek internetowych, umieszczania reklam związanych z wyszukiwaniem i pośrednictwa w reklamie internetowej na EOG Komisja uznała, że takie praktyki mogą zaszkodzić konsumentom na skutek ograniczenia wyboru i hamowania innowacyjności w dziedzinach wyspecjalizowanych usług wyszukiwania i umieszczania reklam związanych z wyszukiwaniem. W odpowiedzi na zastrzeżenia Komisji przedsiębiorstwo Google przedstawiło w kwietniu pierwszy pakiet zobowiązań, a następnie poprawiony pakiet zobowiązań w październiku. Komisja zwróciła się do przedsiębiorstwa Google o informację zwrotną w sprawie poprawionych zobowiązań w formie wezwania do udzielenia informacji. W świetle otrzymanej informacji zwrotnej Komisja doszła do wniosku, że poprawione zobowiązania wciąż nie stanowią adekwatnej odpowiedzi na zastrzeżenia wyrażone przez Komisję w ocenie wstępnej sprawy. Komisja poinformowała przedsiębiorstwo Google, że jeśli chce ono przedłożyć kolejny poprawiony pakiet zobowiązań, który stanowiłby adekwatną odpowiedź na zastrzeżenia Komisji, ma na to wyznaczony bardzo ograniczony czas, natomiast w razie niedotrzymania terminu Komisja uruchomi procedurę na podstawie art. 7 rozporządzenia nr 1/2003. Promowanie łączności i zwalczanie fragmentacji jednolitego rynku w sektorze telekomunikacji Brak rzeczywistego jednolitego rynku telekomunikacyjnego utrudnia rozwój nowych usług dostępnych w obrębie rynku wewnętrznego, co jest niekorzystne dla konsumentów europejskich. Zakończenie procesu tworzenia jednolitego rynku telekomunikacyjnego przyniosłoby znaczne korzyści europejskim przedsiębiorcom i obywatelom. 11 września Komisja przyjęła pakiet legislacyjny „Jednolity rynek telekomunikacyjny – połączony kontynent”. Pakiet ten zawiera komunikat dotyczący jednolitego rynku telekomunikacyjnego, wniosek rozporządzenia w sprawie środków dotyczących jednolitego europejskiego rynku telekomunikacyjnego i w sprawie środków do zapewnienia łączności na całym kontynencie; zawiera on również zalecenie Komisji dotyczące obowiązków niedyskryminacji i metod kalkulacji kosztów w celu wspierania konkurencji i poprawienia otoczenia dla inwestycji w sieci szerokopasmowe[44]. W 2013 r. działania w dziedzinie egzekwowania zasad konkurencji były dosyć intensywne w sektorze telekomunikacji i uniemożliwiły operatorom zasiedziałym ochronę ich interesów poprzez stosowanie praktyk niezgodnych z prawem oraz zapewniły, że łączenie przedsiębiorstw nie będzie prowadziło do wyższych cen, gorszej jakości ani mniejszej innowacyjności. Na podstawie rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw Komisja prowadzi przegląd szeregu głównych transakcji, w tym dwóch proponowanych transakcji, które konsolidowałyby operatorów sieci ruchomej odpowiednio w Irlandii i w Niemczech. 1 października Hutchison 3G UK powiadomił Komisję o swoim zamiarze przejęcia całkowitej kontroli nad Telefónica Ireland i 6 listopada Komisja wszczęła szczegółowe postępowanie wyjaśniające dotyczące planowanego połączenia[45]. Podobnie 31 października Telefónica Deutschland powiadomiła Komisję o swoim zamiarze przejęcia całkowitej kontroli nad telefonią ruchomą KPN w Niemczech znaną jako E Plus i 20 grudnia Komisja wszczęła szczegółowe postępowanie wyjaśniające dotyczące planowanej transakcji[46]. Ponieważ obydwie te transakcję spowodowałyby zmniejszenie liczby uczestników na rynkach hurtowych i detalicznych, które już teraz są bardzo skoncentrowane, będą musiały zostać poddane szczegółowemu przeglądowi w 2014 r. Komisja również przeanalizowała i zatwierdziła bezwarunkowo w I fazie przejęcie Virgin Media – największego operatora sieci kablowych w Zjednoczonym Królestwie – przez Liberty Global za kwotę 23,3 mld USD[47] oraz przejęcie Kabel Deutschland, największego operatora sieci kablowych w Niemczech, przez Vodafone za kwotę 8 mld EUR[48]. Jeżeli chodzi o ochronę konkurencji, 23 stycznia Komisja nałożyła na przedsiębiorstwo Telefónica grzywnę w wysokości 66 894 000 EUR i na przedsiębiorstwo Portugal Telecom grzywnę w wysokości 12 290 000 EUR w związku z zawarciem przez nie porozumienia o niekonkurowaniu ze sobą na iberyjskim rynku telekomunikacyjnym.[49] W wyniku zachowania status quo w Hiszpanii i Portugalii, porozumienie to przyczyniło się do utrzymania podziału rynku w sektorze telekomunikacji UE. Porozumienia o niekonkurowaniu stanowią jedno z najpoważniejszych naruszeń unijnych zasad konkurencji, gdyż potencjalnie prowadzą do wyższych cen i mniejszego wyboru w odniesieniu do konsumenta. Ta szczególna decyzja ma istotne znaczenie, gdyż dotyczyła porozumienia w sprawie transgranicznego podziału rynku. Usunięcie przeszkód dla innowacji w gospodarce opartej na wiedzy W 2013 r. Komisja aktywnie działała w odniesieniu do patentów koniecznych do spełnienia standardu (SEP). SEP są patentami chroniącymi technologię, która ma zasadnicze znaczenie dla wdrażania standardu przemysłowego opracowanego przez organizację ustanawiającą normy. Stworzenie produktu zgodnego z normami bez użycia technologii chronionej przez SEP jest technicznie niemożliwe. W maju Komisja skierowała pisemne zgłoszenie zastrzeżeń do Motorola Mobility, dotyczące potencjalnego nadużycia SEP przy produkcji telefonów komórkowych[50]. W przypadku naruszenia patentu wystąpienie do sądu krajowego o nakaz sądowy jest zasadniczo zgodne z prawym środkiem zaradczym dla właścicieli patentów. Jeśli jednak dopuszczona norma zawiera opatentowane technologie, dostęp do odpowiednich SEP jest warunkiem koniecznym dla każdego przedsiębiorstwa, aby mogło ono sprzedawać na rynku produkty zgodne z normą. W związku z tym Komisja doszła do wstępnego wniosku, że występowanie o nakaz sądowy może stanowić nadużycie pozycji dominującej w wypadku, gdy dotyczy to SEP, a potencjalny licencjobiorca chce zawrzeć umowę licencyjną na sprawiedliwych, rozsądnych i niedyskryminujących warunkach. W takiej sytuacji Komisja uważa, że właściciele patentów SEP nie powinni odwoływać się do nakazów sądowych, które zasadniczo skutkują zakazem sprzedaży produktów naruszających patent. Właściciele patentów SEP zachowują prawo wystąpienia o nakaz sądowy w wypadku, gdy potencjalni licencjobiorcy odmawiają zawarcia umowy licencyjnej na warunkach uznanych za sprawiedliwe, rozsądne i niedyskryminujące. Działania w obszarze SEP dotyczyły również przedsiębiorstwa Samsung[51]. We wrześniu Samsung zaproponował zobowiązania, by rozwiązać problemy w zakresie konkurencji rozpoznane przez Komisję w pisemnym zgłoszeniu zastrzeżeń z grudnia 2012 r. W ramach zaproponowanych zobowiązań Samsung proponuje, że przez okres pięciu lat nie będzie występować o nakaz sądowy w związku z jakimkolwiek ze swoich SEP, zarówno aktualnych jak i przyszłych, odnoszących się do technologii zastosowanych w smartfonach i tabletach, przeciwko przedsiębiorstwu, które zgodzi się przestrzegać określonego procesu w odniesieniu do ustalenia odpowiednich opłat licencyjnych na sprawiedliwych, rozsądnych i niedyskryminujących warunkach przez sąd lub trybunał arbitrażowy. 7. Międzynarodowa współpraca w obszarze polityki konkurencji w celu roZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW związanyCH z globalizacją Wzrost współzależności pomiędzy światowymi gospodarkami jest zjawiskiem nieodwracalnym: bezpośrednie inwestycje zagraniczne wzrosły do poziomu przekraczającego 30 % światowego PKB przed kryzysem, natomiast światowy handel rósł o średnio 5,3 % rocznie w ciągu ostatnich 20 lat. Nowi giganci gospodarczy pojawili się, gdy główne podmioty w środowisku globalnym dokonały wzajemnie znacznych inwestycji w swoich gospodarkach. Globalizacja gospodarki wymaga ściślejszej współpracy między organami ds. konkurencji nie tylko w Europie, lecz na całym świecie. Międzynarodowa współpraca między organami ds. konkurencji umożliwia skuteczne zarządzanie wyzwaniami globalizacji i sprzyja zbieżności przepisów polityki konkurencji i praktyk wdrożonych na całym świecie. Istotne jest zapewnienie współpracy pomiędzy różnymi organami i spójności wyniku ich działań wykonawczych. Komisja, zachęcona przez Parlament Europejski, nadal prowadziła wielostronne i dwustronne dialogi polityczne z organami w wielu jurysdykcjach, aby wspierać zbieżność zarówno przepisów prawa materialnego, jak i zasad konkurencji. Komisja również nadal ściśle współpracowała z wieloma organami ds. konkurencji w ramach bieżącego egzekwowania przepisów. Współpraca dwustronna i wielostronna w celu zwiększenia skuteczności działań w dziedzinie egzekwowania polityki konkurencji Unia Europejska przystąpiła do negocjacji ze Stanami Zjednoczonymi w dniu 8 lipca w sprawie umowy o transatlantyckim partnerstwie w dziedzinie handlu i inwestycji oraz dnia 25 marca z Japonią w sprawie umowy o wolnym handlu. Negocjacje te obejmują przepisy odnoszące się do konkurencji, których Komisja ściśle przestrzega. Jeżeli chodzi o relacje dwustronne z organami spoza UE egzekwującymi przepisy w zakresie konkurencji, Komisja w 2013 r. koncentrowała się głównie na czołowych unijnych partnerach handlowych – zarówno na tradycyjnych partnerach handlowych, jak i najważniejszych wschodzących gospodarkach. W związku z tym w 2013 r. prowadzono rozmowy na wysokim szczeblu z przedstawicielami kilku organów ds. konkurencji, z którymi Unia Europejska zawarła umowę o współpracy lub podpisała protokół ustaleń. Przy okazji konferencji państw BRICS w dniu 22 listopada w Delhi Dyrekcja Generalna ds. Konkurencji podpisała protokół ustaleń z komisją Indii ds. konkurencji o współpracy w obszarze prawa konkurencji. Dnia 17 maja Unia Europejska i Szwajcaria podpisały umowę o współpracy. Innowacyjną cechą tej umowy i powodem, dla którego nazwano ją umową drugiej generacji, jest to, że obydwa organy ds. konkurencji będą miały możliwość wymiany informacji, które uzyskały podczas prowadzonych przez nie dochodzeń. Umowa wejdzie w życie po zatwierdzeniu jej przez Parlament Europejski i Parlament Szwajcarski. Negocjacje w sprawie podobnej umowy między Unią Europejską a Kanadą przebiegały pomyślnie. Ponadto Komisja nadal uczestniczyła w działaniach dotyczących technicznej współpracy z organami spoza UE ds. konkurencji, a w szczególności chińskimi i indyjskimi. Komisja nadal szczegółowo monitorowała wdrażanie postanowień załączników dotyczących stali i przemysłu stoczniowego włączonych do traktatu o przystąpieniu Chorwacji[52] – dnia 1 lipca Chorwacja przystąpiła do Unii Europejskiej. Jeżeli chodzi o negocjacje w sprawie przystąpienia krajów kandydujących w 2013 r., poczyniono znaczne postępy w przeglądzie przepisów Czarnogóry i określeniu wstępnych punktów odniesienia do negocjacji w rozdziale dotyczącym konkurencji. Komisja również nadal aktywnie uczestniczyła w forach międzynarodowych dotyczących konkurencji, takich jak Komitet ds. Konkurencji Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), Międzynarodowa Sieć Konkurencji oraz Konferencja Narodów Zjednoczonych do spraw Handlu i Rozwoju (UNCTAD). W 2013 r. Komisja nadal współprzewodniczyła grupie roboczej ds. połączeń Międzynarodowej Sieci Konkurencji i jednej z podgrup grupy roboczej ds. karteli. W 2013 r. Komisja również pełniła rolę kierownictwa projektów (razem z amerykańską Federalną Komisją Handlu) w odniesieniu do projektów grupy sterującej Międzynarodowej Sieci Konkurencji, dotyczących postępowań dochodzeniowych związanych z egzekwowaniem zasad konkurencji. 8. DIALOG NA TEMAT KONKURENCJI Z INNYMI INSTYTUCJAMI Zorganizowany dialog z Parlamentem Europejskim DG ds. Konkurencji uczestniczy w ciągłym zorganizowanym dialogu dotyczącym kwestii związanych z konkurencją z Parlamentem Europejskim, w szczególności z jego Komisją Gospodarczą i Monetarną. Wiceprzewodniczący Almunia dwukrotnie złożył wizytę w siedzibie Komisji Gospodarczej i Monetarnej w 2013 r. w kontekście zorganizowanego dialogu: dnia 28 maja aby zaprezentować roczne sprawozdanie dotyczące polityki konkurencji z 2012 r. oraz dnia 26 listopada w sprawie aktualizacji kluczowych decyzji i rozwoju polityki w 2013 r., w oczekiwaniu na rezultaty prac Parlamentu w obszarze konkurencji w 2014 r. Wiceprzewodniczący uczestniczył również dnia 30 maja w spotkaniu komisji Rozwoju Regionalnego, aby porozmawiać na temat wytycznych dotyczących regionalnej pomocy państwa badanych przez komisję. W 2013 r. przyjęto dwie rezolucje na temat sprawozdania dotyczącego polityki konkurencji. W czerwcu Parlament przyjął rezolucję w sprawie sprawozdania Sancheza Presedo, dotyczącego rocznego sprawozdania w sprawie polityki konkurencji za 2011 r. Dnia 14 maja przesłano do Komisji Gospodarczej i Monetarnej Roczne sprawozdanie dotyczące polityki konkurencji za rok 2012, aby umożliwić posłom do Parlamentu Europejskiego przygotowanie się do dialogu z członkiem Komisji. Rezolucję w sprawie sprawozdania Tremosa i Balcellsa przyjęto 10 grudnia. W ostatnich latach Parlament wyraził obawy w odniesieniu do grzywien nakładanych za naruszenie zasad konkurencji: Komisja podtrzymuje opinię, że wytyczne w sprawie metody ustalania grzywien zapewniają wystarczającą pewność prawa przedsiębiorstwom i wystarczającą elastyczność Komisji na wypadek, gdyby zaszła potrzeba modyfikacji; strukturę tę wielokrotnie utrzymywały w mocy sądy europejskie. Zorganizowany dialog z Parlamentem Europejskim dotyczący unowocześnienia unijnej polityki w dziedzinie pomocy państwa Rada zasięgnęła formalnej opinii Parlamentu w trakcie przyjmowania rozporządzenia upoważniającego i rozporządzenia proceduralnego, będących podstawą unowocześnienia unijnej polityki w dziedzinie pomocy państwa, które stanowiły priorytet dla Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji w 2013 r. W lipcu Parlament przyjął te dwa rozporządzenia w wyniku intensywnych prac nad dwoma wnioskami. Tak samo jak Komisja Gospodarcza i Monetarna, również Komisja Transportu i Turystyki przedstawiła swoją opinię w sprawie rozporządzenia upoważniającego. Podczas przeglądu wytycznych w sprawie pomocy państwa Komisja uwzględniła zarówno formalna rolę Parlamentu w procesie legislacyjnym, jak i jego główne postulaty. Jak wiceprzewodniczący Almunia poinformował posłów do Parlamentu Europejskiego podczas zorganizowanego dialogu dnia 26 listopada, proces unowocześnienia unijnej polityki w dziedzinie pomocy państwa zakończy się w 2014 r. przyjęciem pozostałych wytycznych w sprawie pomocy państwa. Równolegle z przyjęciem rozporządzenia upoważniającego i rozporządzenia proceduralnego, jak również po ich przyjęciu, w lipcu kontynuowano prace nad przeglądem i aktualizacją pakietu przepisów dotyczących pomocy państwa. Dnia 6 maja odbyły się trzecie konsultacje społeczne dotyczące projektu komunikatu w sprawie kinematografii, w następstwie których dnia 14 listopada powstała ostateczna wersja komunikatu. Komisja Gospodarcza i Monetarna została poinformowana o tej inicjatywie, jak również o rozpoczęciu w dniu 3 lipca konsultacji społecznych w sprawie wytycznych dotyczących pomocy państwa na rzecz portów lotniczych i przedsiębiorstw lotniczych (wytyczne w sprawie lotnictwa), w dniu 17 lipca konsultacji w sprawie pomocy de minimis, w dniu 29 lipca konsultacji społecznych dotyczących ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych i w dniu 14 listopada konsultacji w sprawie wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw. Dnia 16 maja wysłano do Komisji Gospodarczej i Monetarnej dokument informacyjny w sprawie wytycznych dotyczących regionalnej pomocy państwa. Był to kolejny obszar, z którym służby DG ds. Konkurencji zapoznały posłów do Parlamentu Europejskiego i służby parlamentarne. Komisja Rozwoju Regionalnego przedłożyła pytanie wymagające odpowiedzi ustnej w sprawie debaty na temat wytycznych w sprawie pomocy regionalnej, w kontekście równoczesnych debat dotyczących nowych map pomocy regionalnej i następnego okresu programowania dla funduszy strukturalnych. Powództwo o odszkodowanie[53] Wiceprzewodniczący Almunia zdecydował najpierw przedstawić wniosek Komisji dotyczący powództwa o odszkodowanie posłom do Parlamentu Europejskiego z Komisji Gospodarczej i Monetarnej na otwartym spotkaniu koordynatorów dnia 11 czerwca w Strasburgu, bezpośrednio po jego przyjęciu go przez kolegium. Komisja przyjęła wniosek na postawie art. 103 i 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w związku z czym Komisja przekazała wniosek do Parlamentu Europejskiego i Rady zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą. Dnia 18 września służby Komisji uczestniczyły w warsztatach na temat wniosku, organizowanych przez sprawozdawcę Komisji Gospodarczej i Monetarnej, oraz w pierwszej wymianie poglądów organizowanej dnia 17 października w celu odpowiedzi na pytania. Umowa ze Szwecją Służby DG ds. Konkurencji najpierw poinformowały Parlament Europejski o negocjacjach prowadzonych ze szwedzkim organem ds. konkurencji w sprawie umowy drugiej generacji w listopadzie 2010 r. W czerwcu 2013 r. Rada zwróciła się do Parlamentu z formalnym wnioskiem o udzielenie zgody na zawarcie tej umowy. DG ds. Konkurencji pracowała ze sprawozdawcą, uczestnicząc w warsztatach dla sprawozdawców pomocniczych, na otwartym posiedzeniu i w spotkaniu z przedstawicielami grup parlamentarnych. Kontynuacja wzmacniania komunikacji między DG ds. Konkurencji a Komisją Gospodarczą i Monetarną Tak jak w poprzednich latach DG ds. Konkurencji zorganizowała seminarium dla sprawozdawców pomocniczych i doradców politycznych Komisji Gospodarczej i Monetarnej, które dotyczyło głównych zagadnień poruszonych w rocznym sprawozdaniu dotyczącym polityki konkurencji za rok 2012 i które odbyło się dnia 17 maja w siedzibie DG ds. Konkurencji. Po seminarium przekazano sprawozdawcom pomocniczym szczegółowe informacje dotyczące wdrażania ochrony konkurencji i pomocy państwa w sektorze transportu oraz pomocy państwa na rzecz banków, a także przekazano informacje wysokiego szczebla posłom do Parlamentu Europejskiego z grupy roboczej ds. konkurencji Komisji Gospodarczej i Monetarnej, dotyczące głównych zagadnień tej polityki. W lipcu Komisja przyjęła nowy komunikat bankowy, aby zaktualizować wytyczne opublikowane na początku kryzysu finansowego w 2008 r. i aby odzwierciedlić w nim doświadczenie nabyte w okresie śródrocznym. Komisja przygotowała również analizę zagadnień dla Komitetu Ekonomiczno-Finansowego, którą przesłano do przewodniczącego Komisji Gospodarczej i Monetarnej. DG ds. Konkurencji kontynuowała praktykę regularnego informowania odpowiednich komisji parlamentarnych na temat konsultacji społecznych oraz przyjęcia nowych wytycznych i dokumentów dotyczących polityki. W 2013 r. wielokrotnie miały miejsce dwustronne spotkania służb DG ds. Konkurencji z posłami do Parlamentu Europejskiego, dotyczące prac Parlamentu w różnorodnych obszarach konkurencji. Służby Komisji udzieliły odpowiedzi na 366 pisemnych pytań parlamentarnych i na 21 petycji w odniesieniu do spraw, którym przewodziła DG ds. Konkurencji. DG ds. Konkurencji i Komisja Gospodarcza i Monetarna kontynuowały wymianę informacji na temat prowadzonych badań; służby DG ds. Konkurencji poinformowały w lipcu sekretariat Komisji Gospodarczej i Monetarnej o badaniach zleconych przez DG w 2013 r. Współpraca DG ds. Konkurencji z EKES i KR Komisja poinformowała również Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny i Komitet Regionów o głównych inicjatywach strategicznych. Komisja uczestniczyła również w posiedzeniach grupy i sekcji analitycznych. W dniu 1 lutego wiceprzewodniczący Almunia brał udział w posiedzeniu plenarnym Komitetu Regionów dotyczącym reformy w sprawie pomocy państwa i przeglądu wytycznych dotyczących regionalnej pomocy państwa w latach 2014 – 2020. [1] Światowe Forum Ekonomiczne: „Global Competitiveness Report 2013-2014”, dostępny pod adresem: http://www3.weforum.org/docs/WEF_GlobalCompetitivenessReport_2013-14.pdf [2] SEC(2011) 1188 final Część 1: Dokument roboczy służb Komisji, sprawozdanie na temat europejskiej konkurencyjności za rok 2011. [3] Wpływ polityki konkurencji na wzrost i strategię „Europa 2020”, IP/A/ECON/ST/2012-25, dostępny pod adresem: http://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/etudes/join/2013/492479/IPOL-ECON_ET(2013)492479_EN.pdf [4] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 Traktatu. [5] COM(2013) 404 final: Wniosek w sprawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przepisów regulujących dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z tytułu naruszenia prawa konkurencji państw członkowskich i Unii Europejskiej, objęte przepisami prawa krajowego, dostępny pod adresem: http://ec.europa.eu/competition/antitrust/actionsdamages/documents.html. [6] Dobitne przykłady w przeszłości obejmowały grzywny nałożone na producentów szyb samochodowych, DRAM (układy scalone pamięci elektronicznej stosowane w komputerach, serwerach i stacjach roboczych) i kauczuku syntetycznego. [7] Sprawa AT.39748 — Zespoły przewodów instalacji elektrycznych dla przemysłu motoryzacyjnego. [8] Sprawa 39861 — Instrumenty pochodne stopy procentowej jena (YIRD) i sprawa 39914 — Instrumenty pochodne stopy procentowych euro [9] Sprawa AT.39633 — Krewetki [10] Sprawa 39574 — Układy scalone do inteligentnych kart [11] COM(2013) 404 final: wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie niektórych przepisów regulujących dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z tytułu naruszenia prawa konkurencji państw członkowskich i Unii Europejskiej, objęte przepisami prawa krajowego. [12] Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 1269/2013 z dnia 5 grudnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie Komisji (WE) nr 802/2004 w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw. [13] Zawiadomienie w sprawie uproszczonej procedury rozpatrywania niektórych koncentracji na podstawie rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw. [14] COM(2013) 685 final: Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Sprawność i wydajność regulacyjna (REFIT): Wyniki oraz dalsze kroki, dostępny na stronie http://ec.europa.eu/refit. [15] COM(2012) 209 final. Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów w sprawie unowocześnienia unijnej polityki w dziedzinie pomocy państwa. [16] Wytyczne w sprawie pomocy regionalnej na lata 20014-2020, (2013/C-209/01). [17] Wytyczne UE dotyczące stosowania reguł pomocy państwa w odniesieniu do szybkiej budowy/rozbudowy sieci szerokopasmowych (2013/C 25/01). [18] Rozporządzenie Rady (UE) nr 733/2013 z dnia 22 lipca 2013 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 994/98 dotyczące stosowania art. 92 i 93 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa. [19] http://ec.europa.eu/internal_market/financial-markets/derivatives/index_en.htm [20] http://ec.europa.eu/internal_market/securities/isd/mifid/index_en.htm [21] Sprawa AT.39745 – CDS — Rynek informacji. [22] Sprawa 39861 — Instrumenty pochodne stopy procentowej dla jena (YIRD) i sprawa 39914 — Instrumenty pochodne stopy procentowej dla euro. [23] Wniosek obejmuje całą gamę stóp referencyjnych, nie tylko referencyjne stopy procentowe takie jak LIBOR, lecz także wskaźniki towarowe, wskaźniki, do których odnoszą się instrumenty finansowe, takie jak energetyczne i walutowe instrumenty pochodne, wskaźnik stosowany w umowach finansowych, oraz wskaźniki stosowane do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych. [24] http://ec.europa.eu/internal_market/bank/crisis_management/#maincontentSec2 [25] http://europa.eu/rapid/press-release_IP-13-672_en.htm [26] Sprawa AT.39876 — płatności online w ramach EPC [27] Sprawa COM(2013) 547 final: wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego oraz zmieniającej dyrektywy 2002/65/WE, 2013/36/UE oraz 2009/110/WE i uchylającej dyrektywę 2007/64/WE. [28] Sprawa COM(2013) 550 final: wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie opłat interchange w odniesieniu do transakcji płatniczych realizowanych w oparciu o kartę. [29] Sprawa AT.34579 — MasterCard I. [30] Dyrektywa 2011/83/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumenta. [31] Trzeci pakiet energetyczny przyjęty w 2007 r. definiował szczególne praktyki antykonkurencyjne, które mają być eliminowane na mocy unijnych zasad konkurencji. [32] Zob. Sprawy przedłożone przez Komisję na posiedzenie Rady Europejskiej w dniu 22 maja 2013 r,. dostępne na http://ec.europa.eu/europe2020/pdf/energy2_pl.pdf [33] Wytyczne w sprawie niektórych środków pomocy państwa w kontekście systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych po 2012 r., Dz.U. C 158 z 5.6.2012, s. 4. [34] Sprawy SA.37017, SA.36103, SA.37084, SA.36650 oraz SA.35543. [35] Sprawa SA.30068 — Pomoc na rzecz producentów metali nieżelaznych w odniesieniu do kosztów energii elektrycznej związanych z CO2. [36] Sprawa AT.40054 — Rynek ropy i rynek biopaliw, zob. MEMO/13/435 z dnia 14 maja 2013 r. [UWAGA: numer sprawy oraz jej nazwa nieopublikowane na stronie internetowej] [37]Sprawa AT.39816 — Dostawa gazu do Europy Środkowej i Wschodniej, zob. MEMO/12/937 z dnia 4 września 2012 r. [38] Sprawa AT.39767 – Energia elektryczna BEH, zob. IP/121307 z dnia 3 grudnia 2012 r. [39] Sprawa AT.39952 — Giełdy energii elektrycznej, zob. MEMO12/78 z dnia 7 lutego 2012 r. [40] Sprawa AT.39727 — ČEZ [41] Sprawa AT.39984 — OPCOM / rumuńska giełda energii elektrycznej. [42] Sprawa SA.35429 — Rozszerzenie prawa na wykorzystywanie publicznych zasobów wodnych do produkcji energii elektrycznej. [43] COM(2010) 245 final/2: Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Europejska agenda cyfrowa. [44] https://ec.europa.eu/digital-agenda/en/connected-continent-single-telecom-market-growth-jobs [45] Sprawa M.6992 – Hutchison 3G UK / Telefónica Ireland [46] Sprawa M.7018 – Telefónica Deutschland / E-Plus. [47] Sprawa M.6880 – Liberty Global / Virgin Media. [48] Sprawa M.6990 – Vodafone / Kabel Deutschland. [49] Sprawa AT.39839 Telefónica i Portugal Telecom [50] Sprawa AT.39985 – Motorola – Stosowanie patentów koniecznych do spełniania standardów GPRS [51] Sprawa AT.39939 – Samsung – Stosowanie patentów koniecznych do spełnienia standardów UMTS [52] Akt przystąpienia do traktatu o przystąpieniu Chorwacji. [53] COM(2013) 404 final: Wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie niektórych przepisów regulujących dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z tytułu naruszenia prawa konkurencji państw członkowskich i Unii Europejskiej, objęte przepisami prawa krajowego.