[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 23.1.2007

SEK(2007) 71 wersja ostateczna

Zalecenie

OPINIA RADY

zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji Danii na lata 2006-2010

(przedstawione przez Komisję)

UZASADNIENIE

1. INFORMACJE OGÓLNE

Pakt na rzecz stabilności i wzrostu, który wszedł w życie dnia 1 lipca 1998 r., opiera się na dążeniu do zapewnienia solidnych finansów państwa jako środka służącego umocnieniu warunków stabilności cen oraz silnego, trwałego wzrostu, sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy. Przeprowadzona w 2005 r. reforma paktu potwierdziła jego przydatność w zakresie utrzymywania dyscypliny budżetowej, a jednocześnie miała na celu wzmocnienie jego skuteczności i podstaw gospodarczych oraz ochronę stabilności finansów publicznych w perspektywie długoterminowej.

Stanowiące część Paktu na rzecz stabilności i wzrostu rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[1] stanowi, że państwa członkowskie muszą przedstawiać Radzie i Komisji programy stabilności lub konwergencji oraz ich coroczne zaktualizowane wersje (państwa członkowskie, które przyjęły jednolitą walutę, przedstawiają (zaktualizowane) programy stabilności, a te, które jej jeszcze nie przyjęły, przedstawiają (zaktualizowane) programy konwergencji). Pierwszy program konwergencji Danii przedstawiono w październiku 1998 r. Zgodnie z rozporządzeniem Rada zaopiniowała go dnia 1 grudnia 1998 r. opierając się na zaleceniu Komisji i po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego. Zgodnie z tą samą procedurą zaktualizowane programy stabilności i konwergencji są oceniane przez Komisję i badane przez wyżej wymieniony Komitet, przy czym istnieje również możliwość zbadania programów przez Radę.

2. PODSTAWY OCENY ZAKTUALIZOWANEGO PROGRAMU

Komisja zbadała przedstawioną w dniu 30 listopada 2006 r. najnowszą, zaktualizowaną wersję programu konwergencji Danii i przyjęła zalecenie dotyczące opinii Rady w sprawie przedmiotowego programu (główne aspekty podlegające ocenie przedstawiono w ramce).

W celu określenia kontekstu, w którym dokonywana jest ocena strategii budżetowej przedstawionej w nowej wersji programu konwergencji, poniżej przedstawiono podsumowanie:

1. wyników gospodarczych i budżetowych w okresie ostatnich dziesięciu lat;

2. najnowszej oceny sytuacji kraju w odniesieniu do części prewencyjnej Paktu na rzecz stabilności i wzrostu (podsumowanie opinii Rady dotyczącej poprzedniej aktualizacji programu konwergencji); oraz

3. dokonanej przez Komisję oceny krajowego programu reform przedstawionego w październiku 2006 r.

2.1. Najnowsze wyniki gospodarcze i budżetowe

W ciągu ostatnich dziesięciu lat gospodarka duńska osiągała ogólnie stosunkowo dobre wyniki. Wzrost PKB w ujęciu realnym oraz inflacja były zasadniczo zbliżone do wyników uzyskiwanych w strefie euro. Jednocześnie polepszyły się warunki na rynku pracy, który stał się bardzo elastyczny, co przyczyniło się do stopniowego zmniejszenia bezrobocia i zwiększenia zatrudnienia. Poziom bezrobocia jest obecnie najniższy w historii, a stopa zatrudnienia jest najwyższa w UE. Ponadto Dania skorzystała z właściwie kierowanych reform i solidnej polityki budżetowej, które przez szereg kolejnych lat umożliwiały nadwyżki sektora general government i szybkie ograniczenie długu publicznego. Solidne finanse publiczne mogą zostać uznane za wynik udanych reform gospodarczych i średniookresowej strategii budżetowej mającej na celu równowagę budżetową i dyscyplinę wydatków. Ważnym elementem tej strategii jest „zamrożenie” podatków, które zachęca do dyscypliny wydatków, a w dalszej perspektywie powinno doprowadzić do zmniejszenia obciążeń podatkowych. Poziom zagrożenia długoterminowej stabilności finansów publicznych w Danii wydaje się nieznaczny. Dzięki średniookresowej strategii budżetowej, która jest skoncentrowana na uzyskiwaniu nadwyżek budżetowych i zmniejszaniu długu publicznego, udało się przygotować finanse publiczne na sprostanie skutkom starzenia się społeczeństwa. Porozumienie w sprawie reformy państwa socjalnego osiągnięte w czerwcu 2006 r., które w perspektywie długoterminowej ma spowodować zwiększenie podaży siły roboczej, również przyczyniło się do polepszenia zdolności Danii do sprostania tym skutkom.

2.2. Ocena zawarta w opinii Rady dotyczącej poprzedniego programu

W dniu 24 stycznia 2006 r. Rada przyjęła opinię na temat poprzedniej aktualizacji programu konwergencji, obejmującej lata 2005-20010. Rada była zdania, że „ogólnie sytuacja budżetowa jest dobra, zaś strategia budżetowa stanowi przykład prawidłowego kształtowania polityki fiskalnej w zgodzie z wymogami Paktu na rzecz stabilności i wzrostu”.

2.3. Dokonana przez Komisję ocena krajowego programu reform z października 2006 r.

Sprawozdanie z realizacji krajowego programu reform Danii zostało przedstawione w dniu 16 października 2006 r. w kontekście zaktualizowanej strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia. W przedstawionym przez Danię krajowym programie reform za najważniejsze wyzwania uznano: zapewnienie zrównoważonych finansów publicznych; wzmocnienie konkurencji w niektórych sektorach; polepszenie efektywności sektora publicznego; rozwój społeczeństwa opartego na wiedzy; zapewnienie ochrony środowiska naturalnego i bezpieczeństwa energetycznego; zachęcanie do przedsiębiorczości oraz zwiększanie podaży siły roboczej.

Z dokonanej przez Komisję oceny programu (przyjętej w ramach przedstawionego w grudniu 2006 r. rocznego sprawozdania Komisji z postępów w realizacji strategii lizbońskiej [2] ) wynika, że Dania z dużym powodzeniem realizuje krajowy program reform. Wraz z osiągnięciem w czerwcu 2006 r. porozumienia w sprawie reformy państwa socjalnego Dania wzmocniła swoją strategię reform w zakresie zarówno polityki makroekonomicznej, jak i zatrudnienia oraz poczyniła znaczne postępy w osiągnięciu społecznej zgody na przeprowadzenie reform. Dania odnotowała również postęp w polityce mikroekonomicznej, w tym w dziedzinie konkurencji.

Osiągnięte postępy zachęciły Danię do skoncentrowania się również na podaży siły roboczej w perspektywie średniookresowej, konkurencji, dostawach energii z wykorzystaniem połączeń międzysieciowych, strategiach mających na celu ograniczenie emisji zanieczyszczeń oraz edukacji.

Box: Główne aspekty podlegające ocenie Zgodnie z wymaganiami art. 5 ust. 1 (w przypadku programów stabilności) i art. 9 ust. 1 (w przypadku programów konwergencji) rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97, ocena obejmuje następujące kwestie: czy założenia ekonomiczne, na których opiera się program, są realistyczne; czy przedstawiony przez dane państwo członkowskie średniookresowy cel budżetowy oraz prowadząca do niego ścieżka dostosowania są odpowiednie; czy podejmowane i/lub proponowane działania mające na celu przestrzeganie ścieżki dostosowania wystarczą, by osiągnąć średniookresowy cel budżetowy w trakcie cyklu; w ramach oceny ścieżki dostosowania prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego: czy podejmowane działania korygujące są intensyfikowane w okresach dobrej koniunktury, podczas gdy w okresach dekoniunktury mogą być ograniczane, oraz – w przypadku strefy euro oraz państw członkowskich należących do systemu ERM II – czy dane państwo realizuje coroczną poprawę salda dostosowywanego cyklicznie bez uwzględnienia środków jednorazowych i tymczasowych o referencyjną wartość 0,5 % PKB, pozwalającą na osiągnięcie średniookresowego celu budżetowego; w ramach definiowania ścieżki dostosowania prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego (w przypadku państw członkowskich, które jeszcze go nie osiągnęły) lub pozwolenia na czasowe odejście od niego (w przypadku państw, które tego dokonały): realizację kluczowych reform strukturalnych, przynoszących bezpośrednie oszczędności w perspektywie długoterminowej (między innymi poprzez zwiększanie dynamiki potencjalnego wzrostu), a tym samym mających konkretny wpływ na długoterminową stabilność finansów publicznych (pod warunkiem zachowania odpowiedniego marginesu bezpieczeństwa odnośnie do referencyjnej wartości 3 % PKB oraz spodziewanego powrotu sytuacji budżetowej do celu średniookresowego w okresie objętym programem), ze szczególnym uwzględnieniem reform systemu emerytalnego wprowadzających strukturę wielofilarową, obejmującą obowiązkowy filar kapitałowy; czy prowadzona przez dane państwo członkowskie polityka gospodarcza jest zgodna z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej. Wiarygodność założeń makroekonomicznych programu ocenia się w odniesieniu do prognozy służb Komisji z jesieni 2006 r., z zastosowaniem między innymi powszechnie przyjętej metodyki szacowania produktu potencjalnego i sald dostosowywanych cyklicznie. Zgodność z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej ocenia się w odniesieniu do ogólnych wytycznych polityki gospodarczej w dziedzinie finansów publicznych, zawartych w zintegrowanych wytycznych na lata 2005-2008. W ramach oceny zbadano również: zmiany wskaźnika zadłużenia oraz długoterminową perspektywę stabilności finansów publicznych, którym zgodnie ze sprawozdaniem Rady z dnia 20 marca 2005 r. w sprawie „Poprawy wdrażania Paktu na rzecz stabilności i wzrostu” należy poświęcić „należytą uwagę w procesie nadzoru nad sytuacją budżetu”; podejście do oceny długoterminowej stabilności przedstawiono w komunikacie Komisji z dnia 12 października 2006 r.[3]; stopień integracji z krajowym programem reform, przedstawianym przez państwa członkowskie w kontekście strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia; w skierowanym do Rady Europejskiej piśmie przewodnim z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie ogólnych wytycznych polityki gospodarczej na lata 2005-2008 Rada ECOFIN stwierdziła, że krajowe programy reform powinny być zgodne z programami stabilności i konwergencji; zgodność z kodeksem postępowania[4], w którym między innymi określono jednolitą strukturę i jednolite tabele danych dla programów konwergencji i stabilności. |

- Zalecenie

OPINIA RADY

zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji Danii na lata 2006-2010

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[5], w szczególności jego art. 9 ust. 3,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

PRZEDSTAWIA NINIEJSZĄ OPINIĘ:

(1) W dniu [27 lutego 2007 r.] Rada zbadała zaktualizowany program konwergencji Danii na lata 2006-2010.

(2) Scenariusz makroekonomiczny leżący u podstaw tego programu przewiduje, że tempo wzrostu PKB w ujęciu realnym obniży się z 2,7 % w 2006 r. do średnio 1,0 % rocznie w pozostałym okresie trwania programu. W oparciu o obecnie dostępne informacje scenariusz ten wydaje się być oparty na bardzo ostrożnych założeniach dotyczących wzrostu, w szczególności w okresie 2008-2010, ponieważ w zaktualizowanej wersji programu założono zmniejszenie (dodatniej) luki produktowej w 2010 r. Prognozy programu dotyczące inflacji wydają się realistyczne.

(3) W prognozie służb Komisji z jesieni 2006 r. nadwyżkę sektora general government w 2006 r. oszacowano na 3,2 % PKB, podczas gdy w poprzedniej zaktualizowanej wersji programu konwergencji zakładano, że wyniesie ona 2,1 % PKB. Odzwierciedla to wyższy niż przewidywano wzrost oraz nadal wysokie ceny energii, które ze względu na duńską produkcję gazu i ropy oznaczają odpowiednio wyższe dochody.

4. Celem strategii budżetowej jest utrzymanie nadwyżek strukturalnych (tj. cyklicznie dostosowywanych nadwyżek bez środków jednorazowych i innych środków tymczasowych) na poziomie średnio między 0,5 % a 1,5 % PKB w okresie objętym programem, co przyniesie znaczne zmniejszenie wskaźnika zadłużenia sektora general government , służące zapewnieniu równowagi finansów publicznych w perspektywie długoterminowej. Strategia oparta jest na ograniczeniu wydatków (średni roczny wzrost realnego spożycia publicznego ograniczony do około 1 % w latach 2007-2010, w porównaniu z 0,5 % w poprzedniej aktualizacji), utrzymaniu zamrożenia podatków wprowadzonego w 2001 r. oraz wymogu równowagi budżetowej w odniesieniu do samorządów lokalnych. Zaktualizowana wersja programu przewiduje, że nadwyżka zmniejszy się z 3,1 % PKB w 2006 r. do 2,8 % w 2007 r., oraz w kolejnych latach nadal będzie się zmniejszała do 1,2 % w 2010 r. (co odpowiada spadkowi nadwyżki pierwotnej z 4,7 % do 1,8 %) Obniżanie się wartości nadwyżki od 2008 r. odzwierciedla bardzo ostrożne założenia odnośnie do wzrostu PKB. W porównaniu z poprzednią aktualizacją saldo sektora general government jest wyższe w latach 2006-2008 , jednak obniża się pod koniec okresu objętego programem.

5. Przewiduje się, że saldo strukturalne obliczone zgodnie z powszechnie przyjętą metodyką wyniesie około 2 % PKB lub powyżej tego poziomu w całym okresie objętym programem, nieznacznie obniżając się w 2007 r., a następnie ulegając nieznacznej poprawie w 2008 r. Przedstawiony w programie średniookresowy cel budżetowy to saldo strukturalne wynoszące od 0,5 % do 1,5 % PKB, które zgodnie z programem ma zostać z łatwością utrzymane w całym okresie objętym programem. Cel średniookresowy nie uległ zmianie od poprzedniej aktualizacji, nawet po uwzględnieniu wyłączenia w nowym programie drugiego filara systemu emerytalnego (zawartego w poprzednim programie Danii) zgodnie z decyzją Eurostatu z dnia 2 marca 2004 r.[6] Ponieważ cel ten jest bardziej ambitny niż wymaga tego minimalna pośrednia wartość odniesienia (szacowana jako deficyt wynoszący około 0,5 % PKB), jego osiągnięcie powinno zapewnić margines bezpieczeństwa chroniący przed ryzykiem pojawienia się nadmiernego deficytu. Cel średniookresowy wyznaczony w programie mieści się w zakresie określonym dla strefy euro i państw członkowskich grupy ERM II w Pakcie na rzecz stabilności i wzrostu oraz w kodeksie postępowania i jest znacznie bardziej ambitny, niż nakazywałby wskaźnik zadłużenia i długoterminowy średni wzrost produktu potencjalnego.

6. Wyniki budżetowe mogą okazać się lepsze niż przewidywane w programie, zwłaszcza w latach 2008-2010. Wynika to przede wszystkim z bardzo ostrożnego scenariusza makroekonomicznego, który uwzględnia ryzyko, że wzrost realnego spożycia publicznego mógłby być wyższy od przewidywanego.

7. W świetle powyższej oceny ryzyka przedstawiony w programie kurs polityki budżetowej wydaje się wystarczający do utrzymania celu średniookresowego przez okres objęty programem, tak jak przewidziano to w programie. Zapewnia on także wystarczający margines bezpieczeństwa chroniący każdego roku przed naruszeniem progu deficytu w wysokości 3 % PKB przy normalnych wahaniach makroekonomicznych. Kurs polityki budżetowej przewidziany w programie jest całkowicie zgodny z Paktem na rzecz stabilności i wzrostu.

8. Szacuje się, że w 2006 r. wskaźnik długu publicznego brutto obniżył się do poziomu poniżej 30 % PKB, czyli znacznie poniżej wartości referencyjnej określonej Traktatem, która wynosi 60 %. Program przewiduje obniżenie wskaźnika zadłużenia brutto o dalszych 11 punktów procentowych w okresie objętym programem.

9. Długoterminowy wpływ starzenia się społeczeństwa na budżet jest w Danii wyższy od średniej w UE, co wynika głównie ze stosunkowo dużego wzrostu wydatków na emerytury w stosunku do PKB w najbliższych dziesięcioleciach. Jednakże przyjęty w czerwcu 2006 r. kompleksowy pakiet reform („Porozumienie w sprawie przyszłego dobrobytu, opieki społecznej oraz przyszłych inwestycji”, zwany w skrócie porozumieniem w sprawie reformy państwa socjalnego) ma na celu podwyższenie wieku przechodzenia na emeryturę i powinien przyczynić się do zahamowania długoterminowych tendencji w zakresie wydatków i polepszenia w ten sposób stabilności finansów publicznych. Ponadto wyjściowa sytuacja budżetowa charakteryzująca się znaczną nadwyżką salda strukturalnego przyczynia się w dużym stopniu do złagodzenia wpływu, jaki w długim okresie wywiera na budżet starzenie się społeczeństwa. Utrzymanie wysokich nadwyżek pierwotnych w perspektywie średnioterminowej umożliwiłoby ograniczenie zagrożeń dla stabilności finansów publicznych. Biorąc pod uwagę rozwój sytuacji w Danii wydaje się, że zagrożenia dla stabilności finansów publicznych w tym kraju są niskie.

10. Program konwergencji zawiera jakościową ocenę ogólnego wpływu przedstawionego w październiku 2006 r. sprawozdania z realizacji krajowego programu reform w ramach średniookresowej strategii budżetowej. Podano w nim również systematyczne informacje o bezpośrednich kosztach lub oszczędnościach budżetowych wynikających z najważniejszych reform przewidzianych w krajowym programie, a w przedstawionych prognozach budżetowych wyraźnie uwzględniono skutki działań nakreślonych w krajowym programie reform dla finansów publicznych. Przedstawione w programie konwergencji środki w dziedzinie finansów publicznych wydają się zgodne z działaniami przewidzianymi w krajowym programie reform. W szczególności oba programy przewidują wdrażanie reform mających na celu zwiększenie podaży siły roboczej w długim okresie, zwłaszcza poprzez porozumienie dotyczące podwyższenia ustawowego wieku emerytalnego i wspierania w ten sposób wydłużania okresu pracy zawodowej.

11. Przewidziana w programie strategia budżetowa jest zasadniczo zgodna z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej zawartymi w zintegrowanych wytycznych na lata 2005-2008.

12. Co do wymagań odnośnie do danych, określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie przestawiono wszystkie dane obowiązkowe i większość opcjonalnych [7] .

W świetle powyższej oceny sytuację budżetową w średnim okresie można uznać za dobrą, zaś strategia budżetowa stanowi przykład prawidłowej polityki fiskalnej, prowadzonej zgodnie z wymogami Paktu na rzecz stabilności i wzrostu.

Porównanie głównych prognoz makroekonomicznych i budżetowych 1

[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1055/2005 (Dz.U. L 174 z 7.7.2005, str. 1). Wszystkie dokumenty przytoczone w niniejszym tekście są dostępne na stronie internetowej:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[2] Komunikat Komisji na wiosenny szczyt Rady Europejskiej „Realizacja odnowionej strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia – rok wyników” z 12.12.2006, COM(2006)816.

[3] Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego „Długoterminowa stabilność finansów publicznych w UE” z 12.10.2006, COM (2006) 574 wersja ostateczna, oraz Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Gospodarczych i Finansowych (2006), „The long-term sustainability of public finances in the European Union”, European Economy nr 4/2006.

[4] „Szczegółowe zasady wdrażania Paktu na rzecz stabilności i wzrostu oraz wytyczne dotyczące formy i treści programów stabilności i konwergencji”, zatwierdzone przez Radę ECOFIN dnia 11 października 2005 r.

[5] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1055/2005 (Dz.U. L 174 z 7.7.2005, str. 1). Dokumenty przytoczone w niniejszym tekście są dostępne na stronie internetowej:http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[6] Zob. Eurostat News Release nr 30/2004 z dnia 2 marca 2004 r. oraz nr 117/2004 z dnia 23 września 2004 r.

[7] W szczególności w danych opcjonalnych nie podano szczegółów dotyczących korekty przepływów kapitału.