KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 20.7.2021 SWD(2021) 709 final DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI Sprawozdanie na temat praworządności z 2021 r.

Rozdział dotyczący sytuacji w zakresie praworządności w Grecji Towarzyszący dokumentowi: KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Sprawozdanie na temat praworządności z 2021 r.

Sytuacja w zakresie praworządności w Unii Europejskiej {COM(2021) 700 final} - {SWD(2021) 701 final} - {SWD(2021) 702 final} - {SWD(2021) 703 final} - {SWD(2021) 704 final} - {SWD(2021) 705 final} - {SWD(2021) 706 final} - {SWD(2021) 707 final} - {SWD(2021) 708 final} - {SWD(2021) 710 final} - {SWD(2021) 711 final} - {SWD(2021) 712 final} - {SWD(2021) 713 final} - {SWD(2021) 714 final} - {SWD(2021) 715 final} - {SWD(2021) 716 final} - {SWD(2021) 717 final} - {SWD(2021) 718 final} - {SWD(2021) 719 final} - {SWD(2021) 720 final} - {SWD(2021) 721 final} - {SWD(2021) 722 final} - {SWD(2021) 723 final} - {SWD(2021) 724 final} - {SWD(2021) 725 final} - {SWD(2021) 726 final} - {SWD(2021) 727 final}



Streszczenie Obecnie w Grecji prowadzonych jest szereg działań mających na celu poprawę efektywności i jakości greckiego systemu wymiaru sprawiedliwości. W dniu 24 kwietnia 2021 r. przyjęto kodeks pracowników wymiaru sprawiedliwości, a opracowywanie kodeksu postępowania wymiaru sprawiedliwości w sprawach administracyjnych jest w toku, chociaż nie upubliczniono jego projektu. Wdrażane są środki mające na celu poprawę jakości wymiaru sprawiedliwości, w szczególności w odniesieniu do gromadzenia statystyk dotyczących wymiaru sprawiedliwości oraz tworzenia wyspecjalizowanych izb w sądach, a także środki związane z e-sprawiedliwością, chociaż nadal istnieją pewne wyzwania, w szczególności w kwestii podpisów cyfrowych i pełnego wdrożenia systemu elektronicznego składania dokumentów. Reforma mapy sądownictwa jest priorytetem. Przewiduje się, że przeprowadzane obecnie reformy w zakresie postępowania cywilnego będą miały pozytywny wpływ na sprawowanie wymiaru sprawiedliwości, który nadal stoi w obliczu wyzwań związanych z efektywnością. W dalszym ciągu zastrzeżenia budzą procedury powoływania kandydatów na najwyższe stanowiska sędziowskie i prokuratorskie. Grecja w dalszym ciągu realizuje szereg reform antykorupcyjnych, które rozpoczęto w ostatnich latach. W następstwie przeprowadzonej w 2019 r. kontroli zgodności z konstytucją dotyczącej systemu nadawania immunitetów parlamentarzystom i ministrom wydłużono ustawowy termin przedawnienia dochodzeń, a w niektórych sprawach dotyczących korupcji rozpoczęto uchylanie immunitetów, kładąc kres ważnej przeszkodzie na drodze ścigania korupcji na wysokim szczeblu. Problem nadal jednak stanowią pewne kwestie praktyczne, zwłaszcza w odniesieniu do zasobów na potrzeby dochodzeń w sprawach dotyczących korupcji oraz opóźnień w zarządzaniu aktami sądowymi. Nie zlikwidowano jeszcze luk legislacyjnych w zakresie uregulowania działalności lobbingowej. Nadal występują istotne niedociągnięcia w zakresie skutecznego nadzoru, co wynika w szczególności z podziału zadań w tym zakresie między cztery organy nadzoru, a także w zakresie monitorowania przestrzegania przepisów dotyczących ujawniania informacji majątkowych, konfliktów interesów i finansowania partii politycznych. Oświadczenia o stanie majątkowym składane przez parlamentarzystów i rząd są wprawdzie podawane do wiadomości publicznej, lecz odbywa się to w formacie nienadającym się do odczytu maszynowego, a sprawozdania dotyczące wyniku weryfikacji oraz ewentualnych naruszeń lub procedur nakładania sankcji pozostają niedostępne dla ogółu społeczeństwa. Rząd grecki zaproponował nowe ustawodawstwo mające na celu zwiększenie przejrzystości własności mediów i publicznej dostępności informacji na temat własności mediów. Wzmocniono niezależność organu regulacyjnego ds. mediów, lecz jego zdolność finansowa jest nadal słaba. Zabójstwo dziennikarza śledczego, będące obecnie przedmiotem dochodzenia, uwydatniło obawy dotyczące bezpieczeństwa dziennikarzy i konieczność wzmocnienia ich ochrony. Pandemia COVID-19 wywarła negatywny wpływ na warunki pracy dziennikarzy; nie wprowadzono ponadto żadnych znaczących środków zapewniających bezpośrednie wsparcie dla sektora mediów. Chociaż odnotowano pewną poprawę w zakresie funkcjonowania systemu mechanizmów kontroli i równowagi w Grecji, nadal istnieją pewne wyzwania. Odnotowano jednak postępy w odniesieniu do procesu stanowienia prawa, w szczególności jeśli chodzi o dalsze wdrażanie ustawy o władzy wykonawczej w państwie. Konkretne inicjatywy mają na celu poprawę standaryzacji i jednolitości procesu tworzenia prawa, uproszczenie i racjonalizację, a także wprowadzenie wyższego stopnia przejrzystości i pewności prawa. W czasie pandemii COVID-19 Grecja nie wprowadziła stanu nadzwyczajnego, a wszystkie odnośne działania podejmowano zgodnie z normalną procedurą ustawodawczą. Wzmocniono uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich. System rejestracji organizacji pozarządowych działających w obszarze azylu, migracji i włączenia społecznego nadal budzi wątpliwości wielu organizacji społeczeństwa obywatelskiego. I.System wymiaru sprawiedliwości System sądownictwa w Grecji opiera się na podziale sądów na powszechne sądy cywilne i karne oraz sądy administracyjne. Sądy cywilne obejmują 154 sądy pokoju, 63 sądy pierwszej instancji, 19 sądów apelacyjnych oraz Sąd Najwyższy, który pełni funkcję sądu kasacyjnego. Spośród sądów karnych można wyróżnić 41 sądów rozstrzygających w sprawach mniej poważnych przestępstw, 63 sądy pierwszej instancji, 19 sądów apelacyjnych, sądy karne mieszane składające się z sędziów orzekających i sędziów przysięgłych oraz Sąd Najwyższy. Sądy administracyjne obejmują 30 sądów administracyjnych pierwszej instancji, dziewięć administracyjnych sądów apelacyjnych oraz Radę Stanu. Izba Obrachunkowa pełni podwójną funkcję – działa po części jako sąd, a po części jako organ administracji, którego obowiązki obejmują kontrolę rachunków publicznych. W Grecji nie ma organu pełniącego formalnie funkcję Trybunału Konstytucyjnego – wszystkie greckie sądy są właściwe do rozstrzygania w kwestii zgodności przepisów z konstytucją. Sędziowie i prokuratorzy tworzą jednolite „ciało sędziowskie” i podlegają w dużej mierze tym samym zasadom dotyczącym rekrutacji, awansu, praw i obowiązków. Grecki system składa się wyłącznie z sędziów zawodowych i prokuratorów. Są oni powoływani w jurysdykcji cywilnej i karnej lub w sądach administracyjnych. W skład organów ścigania wchodzą 63 prokuratury przy sądach pierwszej instancji, 19 prokuratur przy sądach apelacyjnych oraz Prokuratura Generalna przy Sądzie Najwyższym. Ponadto w 2021 r. połączono w jeden organ ścigania urząd prokuratora ds. przestępstw gospodarczych i finansowych oraz urząd prokuratora ds. przestępstw korupcyjnych. Grecja uczestniczy w pracach Prokuratury Europejskiej. W Grecji istnieją 63 izby adwokackie – po jednej przy każdym z sądów pierwszej instancji. Niezależność i niezawisłość Poziom postrzeganej niezależności sądów jest powyżej średniego. Wśród ogółu społeczeństwa 55 % ocenia niezależność sądów jako „dość dobrą lub bardzo dobrą”; odsetek ten wzrósł w porównaniu z ubiegłym rokiem (53 %). Wśród przedsiębiorstw odsetek ten wynosi 61 % i znacznie wzrósł w porównaniu z ubiegłym rokiem (53 %). W ciągu ostatnich pięciu lat nie zidentyfikowano żadnej wyraźnej tendencji w zakresie poziomu postrzeganej niezależności sądów. Utrzymują się zastrzeżenia dotyczące procedury powoływania kandydatów na najwyższe stanowiska sędziowskie i prokuratorskie. Trzy główne gałęzie sądownictwa posiadają znaczne uprawnienia w zakresie samozarządzania. W Grecji funkcjonują trzy najwyższe rady sądownictwa – po jednej dla każdej głównej gałęzi sądownictwa – w których nie są reprezentowane organy władzy wykonawczej ani ustawodawczej. Rady te podejmują decyzje w kwestiach powoływania, awansowania, przenoszenia i delegowania sędziów w poszczególnych gałęziach sądownictwa i prokuratury. Jeżeli chodzi o najwyższe stanowiska sędziowskie i prokuratorskie, takie jak prezes i wiceprezes Rady Stanu lub Sądu Najwyższego, konstytucja stanowi, że kandydaci są powoływani na te stanowiska w drodze dekretu prezydenckiego na wniosek Rady Ministrów . W listopadzie 2020 r. GRECO, w swoim najnowszym raporcie, ponownie wyraziła obawy dotyczące systemu powoływania kandydatów na najwyższe stanowiska w sądownictwie (w tym prezesa Sądu Najwyższego), stwierdzając w szczególności, że stanowiska te są narażone na potencjalnie silny wpływ władzy wykonawczej, w związku z czym zalecono przegląd sposobu wyboru kandydatów na najwyższe stanowiska sędziowskie i prokuratorskie i włączenie w ten proces osób na tych samych stanowiskach . Greckie władze nie planują w przewidywalnej przyszłości przeprowadzenia przeglądu procedury powoływania na te stanowiska . Rząd nalegał, aby w ramach stosowania obecnych przepisów wprowadzono dodatkowe elementy mechanizmu kontroli i równowagi . W rzeczywistości istnieje lista kandydatów ustalona przez Ministra Sprawiedliwości w oparciu o obiektywne kryteria starszeństwa służbowego (np. liczba lat przepracowanych w danym sądzie) . Lista ta jest omawiana podczas konferencji przewodniczących parlamentu (obecnych i byłych przewodniczących nadal pełniących funkcję członków parlamentu, wiceprzewodniczących parlamentu, przewodniczących komisji parlamentarnych, przewodniczących ugrupowań politycznych oraz jednego niezależnego członka parlamentu) . Minister nie ma obowiązku zastosowania się do opinii parlamentu . W praktyce organy władzy wykonawczej i ustawodawczej zawsze były zgodne co do wyboru kandydatów proponowanych do powołania na stanowiska. Kandydaci, którzy nie zostali wybrani, nie mają możliwości zaskarżenia przed niezależnym sądem decyzji o niezaproponowaniu ich do powołania na stanowisko . Opracowywane są nowe przepisy dotyczące awansowania sędziów i prokuratorów. Władze greckie wskazały , że przygotowywany jest projekt ustawy, która ma zostać przyjęta w trzecim kwartale 2021 r., na potrzeby wprowadzenia zmian w „Kodeksie dotyczącym organizacji sądów i statusu sędziów” w celu unowocześnienia systemu awansowania sędziów i prokuratorów. Istotne jest, aby w tym projekcie ustawy uwzględniono zalecenia Rady Europy dotyczące niezależności sądów. Trwają prace nad kodeksem postępowania dla administracyjnej gałęzi sądownictwa. W listopadzie 2019 r. przewodniczący Rady Stanu podjął decyzję o powołaniu komitetu na potrzeby opracowania projektu kodeksu postępowania, który zakończył swoje prace w maju 2021 r. Obecnie nie ma kodeksu postępowania obejmującego sądownictwo, a jak stwierdziła Grupa Państw przeciwko Korupcji Rady Europy (GRECO), uczciwość zawodowa w sądownictwie jest kwestią budzącą zastrzeżenia. Jakość Tworzone są nowe wyspecjalizowane działy sądów i oczekuje się, że wkrótce rozpoczną one swoją działalność. Przepisy przyjęte w czerwcu 2020 r. przewidują ustanowienie pewnej liczby specjalnych izb w sądach cywilnych i administracyjnych w celu zwiększenia stopnia specjalizacji, zwłaszcza w obszarach związanych z prawem Unii w zakresie spraw dotyczących komunikacji elektronicznej, energii, ochrony danych osobowych i niewypłacalności osób prywatnych oraz określonych rodzajów sporów administracyjnych. Podjęto konkretne działania w zakresie cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości, lecz nadal jednak pozostają w tej kwestii wyzwania. Bazując na ubiegłorocznych osiągnięciach, podjęto nowe inicjatywy umożliwiające w szczególności składanie dokumentów procesowych drogą elektroniczną oraz monitorowanie poszczególnych etapów postępowania . Mimo postępów poczynionych w zakresie przydzielania sędziom i urzędnikom sądowym podpisów cyfrowych wciąż jeszcze pozostaje w tej kwestii wiele wyzwań . Pełne wdrożenie systemu elektronicznego składania dokumentów utrudniają opóźnienia, a jego dostępność nadal jest częściowa, niespójna i ograniczona w dużej mierze do określonych sądów. Nawet w tych sądach zakres faktycznego wykorzystania systemu elektronicznego składania dokumentów jest nadal minimalny, częściowo ze względu na fakt, że zainteresowane strony nie są zaznajomione z tymi nowymi narzędziami . Stopniowo wprowadzany jest nowy elektroniczny system rejestracji w postępowaniach w sprawach karnych, poczynając od projektu pilotażowego w sądzie pierwszej instancji w Atenach, który to system wprowadzono w 21 sądach. Inne istotne działania dotyczą wydawania w formie elektronicznej pewnych kategorii zaświadczeń sądowych, w tym ostatnio udostępnionych wielofunkcyjnych sądowych zaświadczeń o wypłacalności. Funkcjonuje elektroniczny rejestr upadłości i jest on powiązany z innymi rejestrami unijnymi. Zmodernizowano e-platformę do prowadzenia aukcji elektronicznych. Wnioskodawcom wydaje się wyciągi z rejestru karnego w formie elektronicznej, a zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa są również przetwarzane w tej formie . Czynione są postępy w obszarze systemu statystyk dotyczących wymiaru sprawiedliwości. Pod koniec 2020 r. ustanowiono w Ministerstwie Sprawiedliwości biuro ds. gromadzenia i przetwarzania statystyk dotyczących wymiaru sprawiedliwości w celu zapewnienia systematycznego gromadzenia jakościowych i ilościowych danych statystycznych. Opracowywane są przepisy wykonawcze i przygotowywane jest zaproszenie do składania ofert w przetargu na zakup odpowiedniej infrastruktury i usług . W dniu 24 kwietnia 2021 r. przyjęto nowy kodeks pracowników wymiaru sprawiedliwości. Po zakończeniu w dniu 21 stycznia 2021 r. konsultacji publicznych w sprawie projektu kodeksu parlament przyjął ten akt prawny . Akt ten wprowadza nowe przepisy dotyczące karier i procedur dyscyplinarnych mające zastosowanie do urzędników sądowych. Rząd traktuje priorytetowo reformę mapy sądownictwa. W badaniu opublikowanym w 2021 r. przedstawiono szczegółową analizę niedociągnięć obecnej mapy sądownictwa i zaproponowano zmiany , uwzględniając aktualną sytuację w zakresie demografii i rozwoju technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz inne istotne parametry . W ramach przygotowań greckiego planu odbudowy i zwiększania odporności Ministerstwo Sprawiedliwości wyraziło zamiar przeprowadzenia takiej reformy i potraktowania jej priorytetowo, w oparciu o dane, które mają być gromadzone przez biuro ds. gromadzenia i przetwarzania statystyk dotyczących wymiaru sprawiedliwości. Pod koniec 2020 r. Rada Stanu rozpoczęła przegląd mapy sądownictwa dotyczący sądów administracyjnych w całym kraju . Jeżeli chodzi o sądy cywilne i karne, Ministerstwo Sprawiedliwości zamierza rozpocząć przegląd mapy sądownictwa przy wsparciu konsultanta. Istotne jest, aby w reformie tej uwzględniono odnośne normy europejskie. W czasie pandemii COVID-19 nadal przeprowadzano rozprawy sądowe i wydawano orzeczenia w sprawach należących do określonych kategorii. W czasie obowiązywania obostrzeń w 2020 r. i 2021 r. regularnie wydawano orzeczenia sądowe, w szczególności w większości spraw cywilnych prowadzonych w sądach drugiej instancji lub na wyższym szczeblu jurysdykcji. Ponadto w czasie drugiego okresu obowiązywania obostrzeń (który rozpoczął się w dniu 7 listopada 2020 r.) zezwolono na rozpatrywanie, w tym z wykorzystaniem telekonferencji lub konferencji na odległość, szeregu kategorii spraw przed sądami karnymi, cywilnymi i administracyjnymi. Na podstawie wniosku Ministerstwa Sprawiedliwości, zatwierdzonego przez przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości, rozprawy odroczone podczas pandemii COVID-19 zostaną przeniesione na nowe terminy w niedalekiej przyszłości bez obciążania stron żadnymi dodatkowymi opłatami. Wszystkie postępowania egzekucyjne, w tym licytacje, były zawieszone przez większą część 2020 r. i pozostały zawieszone do początku kwietnia 2021 r. na podstawie kolejnych wspólnych decyzji ministerialnych .

Efektywność System wymiaru sprawiedliwości nadal stoi w obliczu wyzwań w zakresie ogólnej efektywności. Ze statystyk dotyczących wymiaru sprawiedliwości wynika, że problemy z efektywnością występują szczególnie w systemie sądów cywilnych, ponieważ czas potrzebny na rozstrzygnięcie procesowych spraw cywilnych i handlowych w pierwszej instancji nadal się wydłużał (637 dni w 2019 r. w porównaniu z 559 dniami w 2018 r.) . Ponadto produktywność sądów pierwszej instancji w zakresie wskaźnika zamykanych procesowych spraw cywilnych i gospodarczych nie uległa poprawie (86,2 % w 2019 r. w porównaniu z 86,3 % w 2017 r.) , co oznacza, że w Grecji istnieje wyraźne ryzyko przybywania dodatkowych zaległości, dodatkowo spotęgowane przez skutki częściowych przerw w pracy związanych z pandemią COVID-19 . Odroczenia spowodowały istotne opóźnienia i zaległości, przy czym terminy rozpraw dotyczących niektórych spraw wyznaczono na odległe daty w przyszłości, aż do 2026 r. lub nawet jeszcze później. Zainteresowane strony nadal wskazują szereg wyzwań proceduralnych, którym miały zaradzić poprzednie reformy kodeksu postępowania cywilnego, lecz które utrzymują się do dnia dzisiejszego. Podejmowane są działania w celu przeprowadzenia przeglądu kodeksu postępowania cywilnego. Władze pracują nad ukończeniem projektu zmian w kodeksie postępowania cywilnego, które będą obejmowały usprawnienia w zakresie postępowań sądowych we wszystkich instancjach oraz w zakresie wykonywania wyroków sądowych w ramach e-aukcji. Kodeks ma zostać przyjęty do lipca 2021 r., aby mógł wejść w życie na początku nowego roku sądowego, tj. we wrześniu 2021 r. II.Ramy antykorupcyjne W Grecji obowiązują kompleksowe strategiczne ramy w zakresie zwalczania korupcji zwane krajowym planem działania na rzecz walki z korupcją. Krajowy Urząd ds. Przejrzystości, który nadzoruje realizację tego planu, został utworzony w 2019 r. z myślą o zapewnieniu lepszej współpracy i koordynacji między różnymi instytucjami audytowymi i organami kontroli podlegającymi jego jurysdykcji. Opracowywana jest nowa strategia antykorupcyjna na lata 2022–2025. Opierając się na doświadczeniach z poprzednich krajowych planów działania na rzecz walki z korupcją, nowa strategia ma być ukierunkowana na sektory i działania wysokiego ryzyka. W opinii ekspertów i pracowników na stanowiskach kierowniczych w przedsiębiorstwach korupcja w sektorze publicznym utrzymuje się na stosunkowo wysokim poziomie . W opublikowanym przez Transparency International wskaźniku postrzegania korupcji w 2020 r. Grecja uzyskała wynik 50/100, plasując się na 16. miejscu w Unii Europejskiej i 59. na świecie . Wskaźnik ten poprawił się w ciągu ostatnich pięciu lat . Zdolności administracyjne organów antykorupcyjnych ulegają stopniowej poprawie. Ustanowiony w sierpniu 2019 r. Krajowy Urząd ds. Przejrzystości jest niezależnym organem odpowiedzialnym za koordynację planu antykorupcyjnego, a także za zapobieganie nadużyciom finansowym i korupcji w sektorze publicznym oraz, w określonych okolicznościach, wśród podmiotów sektora prywatnego, a także za ujawnianie tych nadużyć i przypadków korupcji oraz ich zwalczanie. Krajowy Urząd ds. Przejrzystości kontynuował nabór dodatkowych pracowników i obecnie zatrudnia łącznie 390 urzędników (w tym 260 śledczych i audytorów, 70 ekspertów i 60 pracowników pomocniczych). Krajowy Urząd ds. Przejrzystości udostępnił niedawno narzędzie do zarządzania ryzykiem nadużyć finansowych, służące do mapowania ryzyka w instytucjach publicznych. Urząd prokuratora ds. przestępstw gospodarczych połączono z regionalnymi urzędami prokuratorów ds. przestępstw korupcyjnych w Atenach i Salonikach. Nadal występują niedociągnięcia w zakresie skuteczności działań przeciwko korupcji na wysokim szczeblu. Wyzwania stojące przed prokuraturą dotyczą w szczególności niedoboru personelu administracyjnego i asystentów prawnych oraz wysoko wykwalifikowanych śledczych; ogólnego braku narzędzi cyfrowych do wykrywania wyrafinowanych przestępstw finansowych oraz opóźnień w ich wprowadzaniu oraz braku systemu zarządzania sprawami . W następstwie oceny zawartej w ubiegłorocznym sprawozdaniu dotyczącej skutków kolejnych zmian definicji przekupstwa czynnego oraz obowiązujących kar zgłoszono, że mimo braku danych o liczbie i rodzaju spraw dotyczących korupcji, na które te kolejne zmiany miały wpływ, w 2020 r., w co najmniej jednej sprawie na wysokim szczeblu, obejmującej polityków , zastosowano zasadę lex mitior („ustawy korzystniejszej”). Przepisy dotyczące immunitetu zostały niedawno zaktualizowane. Ustalenia z kontroli zgodności z konstytucją z 2019 r. dotyczącej systemu nadawania immunitetów parlamentarzystom i ministrom weszły w życie w 2020 r. i w ich wyniku wydłużono ustawowy termin prowadzenia dochodzeń przeciwko tym urzędnikom wysokiego szczebla oraz zniesiono immunitet w sprawach dotyczących korupcji . Podejmowane są działania legislacyjne w celu zreformowania ram prawnych dotyczących ujawniania informacji majątkowych, lecz, mimo pewnych poczynionych postępów, nadal istnieją wyzwania w zakresie weryfikacji i publikacji oświadczeń o stanie majątkowym urzędników i parlamentarzystów. Obecnie przygotowywany jest projekt ustawy mającej na celu zreformowanie ram dotyczących ujawniania informacji majątkowych. System oświadczeń o stanie majątkowym podzielony jest między cztery organy nadzoru . Audyty przeprowadzone w 2020 r. przez Krajowy Urząd ds. Przejrzystości, który odpowiada również za oświadczenia o stanie majątkowym urzędników służby cywilnej, audytorów i inspektorów, ujawniły szereg naruszeń, w szczególności 15 przypadków niezgłoszonych dochodów i dwa przypadki możliwego konfliktu interesów. Publikowane są dostępne do celów publikacji dane dotyczące oświadczeń o stanie majątkowym członków parlamentu i partii politycznych oraz pracowników wymiaru sprawiedliwości. Komisja Parlamentu ds. Badania Oświadczeń o Stanie Majątkowym (CIDA) posiada kompetencje w zakresie dokonywania przeglądu oświadczeń o stanie majątkowym członków parlamentu i partii politycznych oraz pracowników wymiaru sprawiedliwości. CIDA wspierana jest przez sekretariat (dyrekcję składającą się z 21 urzędników), indywidualnych księgowych oraz prokuratora. Sekretariat CIDA przetwarza kilka tysięcy oświadczeń. Organy zgłosiły, że na początku 2021 r. CIDA miała zaległości w liczbie około 20 000 oświadczeń oczekujących na kontrolę. Praktyka wykazuje, że oświadczenia o stanie majątkowym członków parlamentu nie są publikowane w formacie nadającym się do odczytu maszynowego. Partie polityczne zobowiązane są do przedstawiania CIDA swoich sprawozdań finansowych, wskazując kwoty i źródła przychodów i kosztów, z uwzględnieniem zobowiązań finansowych lub długów. W wyniku przeprowadzonych audytów CIDA stwierdziła naruszenia finansowe w 11 partiach politycznych . Powtarzające się naruszenia dotyczą niewłaściwie wydanych dotacji państwowych (tj. wydanych nieterminowo lub nie na podany cel) oraz płatności, które nie są dokonywane z oficjalnego rachunku bankowego partii. Partiom, w przypadku których ustalono, że naruszyły przepisy finansowe, obniżono odpowiednio dotacje państwowe. Nie ma dostępnych danych dotyczących oświadczeń o stanie majątkowym pracowników wymiaru sprawiedliwości. CIDA publikuje swoje coroczne sprawozdanie w internecie. Ogólnodostępne sprawozdanie nie zawiera informacji na temat wyników kontroli przeprowadzonych przez CIDA ani na temat naruszeń czy nałożonych kar. Wydział Spraw Wewnętrznych Policji ma kompetencje w zakresie monitorowania środków antykorupcyjnych w policji i innych służbach bezpieczeństwa publicznego . Komisja audytowa, składająca się z 20 urzędników, która jest odpowiedzialna za kontrolę złożonych oświadczeń, jest w stanie zweryfikować jedynie 15–20 % składanych co roku oświadczeń . Nie są dostępne przejrzyste dane dotyczące obciążenia pracą i skuteczności Wydziału. Nie ma też dowodów świadczących o przeprowadzaniu w ramach Wydziału Spraw Wewnętrznych specjalnych szkoleń antykorupcyjnych lub działań edukacyjnych mających na celu zwiększenie świadomości funkcjonariuszy w zakresie tej tematyki. W porównaniu z poprzednim okresem sprawozdawczym nie nastąpiła żadna zmiana w zakresie uregulowania kwestii lobbingu. Krajowy Urząd ds. Przejrzystości opracował we współpracy z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych projekt ustawy w sprawie uregulowania tej kwestii. Celem jest ustanowienie jasnych przepisów oraz powszechnie dostępnego rejestru lobbystów i działalności lobbingowej . Projekt ustawy jest obecnie przedmiotem konsultacji publicznych. Przygotowywane są przepisy dotyczące ochrony prawnej sygnalistów. Rząd powołał komisję (w której skład wchodzą sędzia, prawnicy, profesorowie prawa oraz przedstawiciele Krajowego Urzędu ds. Przejrzystości, Ministerstwa Sprawiedliwości i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych), która ma za zadanie przygotowanie projektu ustawy o ochronie sygnalistów . Na chwilę obecną ochronę sygnalistów przewidziano w prawie administracyjnym na potrzeby ochrony urzędników służby cywilnej przed działaniami odwetowymi oraz w prawie karnym na potrzeby ochrony „świadków działających w interesie publicznym” w sprawach karnych. W związku z pandemią COVID-19 wprowadzono pewne zmiany w procedurach udzielania zamówień publicznych. Od czasu wybuchu pandemii COVID-19 Grecki Centralny Urząd ds. Zamówień Publicznych – grecki organ odpowiedzialny za skuteczne i jednolite wdrażanie ram zamówień publicznych – oświadczył, że procedury nadzwyczajne należy stosować tylko w niezbędnym zakresie i zawsze w obrębie ram prawnych . W odpowiedzi na zwiększone ryzyko korupcji związane z pandemią COVID-19 Krajowy Urząd ds. Przejrzystości przeprowadził od maja do grudnia 2020 r. 10 678 kontroli i nałożył grzywny na kwotę 954 950 EUR oraz wydał decyzje o zawieszeniu działalności 109 podmiotów gospodarczych . III.Pluralizm mediów i wolność mediów Greckie ramy prawne dotyczące pluralizmu mediów oparte są na zbiorze gwarancji konstytucyjnych i środków legislacyjnych. Konstytucja zapewnia ochronę wolności wypowiedzi oraz prawo dostępu do informacji publicznych oraz gwarantuje prawo dostępu do dokumentów będących w posiadaniu organów publicznych. Przyjęto ustawodawstwo w celu transpozycji zmienionej dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (NCRTV) nadzoruje i reguluje rynki radiowe i telewizyjne. Jej niezależność jest zapisana w konstytucji , a jej ramy prawne są określone w ustawie o mediach . Grecja wzmocniła niezależność organu regulacyjnego ds. mediów, lecz jego zasoby finansowe nadal budzą zastrzeżenia. Nowa ustawa transponująca zmienioną dyrektywę o audiowizualnych usługach medialnych zawiera przepisy mające na celu zwiększenie niezależności NCRTV od rządu i innych podmiotów państwowych. Rząd grecki nie przewidział jednak żadnego wzmocnienia zdolności finansowej NCRTV ani nie zapewnił odpowiednich zasobów umożliwiających jej wykonywanie nowych zadań określonych w dyrektywie o audiowizualnych usługach medialnych. W tej kwestii rząd grecki zwrócił się do NCRTV o przedłożenie planu działania określającego zasoby i sprzęt techniczny niezbędne do realizacji nowych rozszerzonych zadań. Nowe ustawodawstwo ma na celu zwiększenie przejrzystości własności mediów i publicznej dostępności informacji na temat własności mediów. Nowa ustawa wprowadza obowiązek dokonania przez dostawców usług medialnych, linearnych i nielinearnych, abonamentowych i ogólnodostępnych, wpisu do rejestru przedsiębiorstw prowadzonego przez NCRTV. Informacje wprowadzane do rejestru obejmują nazwę i siedzibę dostawcy usług medialnych, szczegółowe dane jego przedstawicieli prawnych, pełne dane kontaktowe oraz informacje dotyczące statusu własnościowego dostawcy usług. Pewne obawy nadal budzi brak systematycznego podawania do wiadomości publicznej informacji o własności przez media informacyjne . Przepisy dotyczące mediów obejmują zabezpieczenia przed wysoką koncentracją poziomą na rynkach mediów informacyjnych (telewizja, radio, gazety i czasopisma) oraz koncentracją pod względem powiązań właścicielskich w mediach. Rząd przyjął pewne środki mające na celu złagodzenie skutków pandemii COVID-19. Środki te dotyczyły głównie ułatwień płatniczych w zakresie opłat licencyjnych i opłat za retransmisję, obniżenia czynszu dla kin oraz niewielkiego funduszu wspierającego produkcję filmów dokumentalnych. Co więcej, przyjęto dodatkowe środki obejmujące m.in. zwolnienia z płatności składki reklamowej i opłaty za wyświetlanie reklam oraz ułatwienia dotyczące opłacania przez dziennikarzy składek na rzecz ich funduszu zabezpieczenia społecznego. Nadal mają miejsce ataki wymierzone w dziennikarzy i pojawiają się zagrożenia dla ich fizycznego bezpieczeństwa. Po opublikowaniu zastrzeżeń opisanych w ostatnim sprawozdaniu dotyczących warunków pracy i bezpieczeństwa dziennikarzy doszło do kolejnych ataków wymierzonych w dziennikarzy, w następstwie których władze natychmiast zareagowały. Opublikowano cztery nowe wpisy na platformie Rady Europy propagującej ochronę dziennikarstwa i bezpieczeństwa dziennikarzy . Najnowszy wpis odnosi się do zabójstwa greckiego dziennikarza śledczego, Giorgosa Karaivaza, które uwydatniło obawy związane z bezpieczeństwem dziennikarzy i konieczność wzmocnienia ich ochrony . Rząd potępił zabójstwo i natychmiast wszczęto dochodzenie. Inny wpis dotyczy ataku funkcjonariuszy policji na dziennikarza relacjonującego protesty. W odpowiedzi na ten wpis rząd grecki poinformował, że zarządzono dochodzenie w tej sprawie. Kolejny wpis dotyczy napadu na biura stacji telewizyjnej przez osoby protestujące w obronie skazanego terrorysty. Rząd w oświadczeniu potępił to „niedopuszczalne zastraszanie”, nazywając atak „kolejnym ciosem wymierzonym w wolną prasę i Republikę przez zwolenników skazanego terrorysty”. Ostatni wpis dotyczy nakazu aresztowania wydanego wobec dziennikarza i wydawcy gazety w związku z domniemanym naruszeniem prawa do ochrony danych. Nakazu aresztowania nigdy nie wykonano, lecz skarga funkcjonariuszy policji dotycząca domniemanego naruszenia prawa do ochrony danych jest nadal otwarta. W monitorze pluralizmu mediów z 2021 r. (MPM 2021) wskazano również, że dziennikarze są narażeni na ataki i zagrożenia dla ich bezpieczeństwa fizycznego.

IV.Inne kwestie instytucjonalne związane z mechanizmami kontroli i równowagi W Grecji panuje ustrój demokracji parlamentarnej z jednoizbowym parlamentem. Zasadę podziału władzy usankcjonowano w konstytucji. Uprawnienia ustawodawcze przysługują parlamentowi i Prezydentowi, zaś inicjatywa ustawodawcza przysługuje parlamentowi i rządowi . Wdrożono kolejne środki służące poprawie jakości procesu legislacyjnego. Trwa wdrażanie ustawy o władzy wykonawczej w państwie mającej na celu standaryzację i usprawnienie etapu przygotowawczego procesu legislacyjnego oraz poprawę jego jakości. Ustawa ta wprowadziła nową służbę publiczną o charakterze wykonawczym, Prezydium Rządu, które odgrywa bardziej aktywną rolę w procesie legislacyjnym za pośrednictwem Sekretariatu Generalnego ds. Prawnych i Parlamentarnych. Pod koniec 2020 r. Sekretariat Generalny ds. Prawnych i Parlamentarnych wydał wytyczne dla wszystkich ministerstw dotyczące sporządzania sprawozdań z oceny skutków towarzyszących projektom ustaw oraz metodyki opracowywania i kodyfikacji przepisów. Ustanowiono organ interdyscyplinarny, komisję ds. oceny jakości stanowienia prawa na potrzeby przeprowadzania kontroli jakości każdego projektu ustawy na podstawie zasad stanowienia prawa, a także zgodności przepisów projektu ustawy z konstytucją. Utworzono centralną komisję kodyfikacyjną w celu koordynacji procesu kodyfikacji przepisów oraz opracowania rocznego planu kodyfikacji. We wrześniu 2020 r. Rada Ministrów zatwierdziła pierwszy roczny plan i prace postępują. W opinii krajowych zainteresowanych stron te inicjatywy reformatorskie przyczyniły się do poprawy jakości projektów ustaw przedkładanych parlamentowi oraz do znacznego ograniczenia zmian wprowadzanych „w ostatniej chwili” zawierających przepisy niezwiązane z podstawowymi przepisami danej ustawy. Zainteresowane strony, a w szczególności Rzecznik Praw Obywatelskich, często jednak nie otrzymują projektów ustaw dostatecznie wcześnie, a czasem dopiero wtedy, gdy projekt ustawy zostanie podany do wiadomości publicznej . Konsultacje z Rzecznikiem Praw Obywatelskich i zainteresowanymi stronami odbywają się w odniesieniu do około połowy proponowanych aktów prawnych. Rząd zaangażował ponadto organizacje pozarządowe do udziału w różnych inicjatywach, takich jak krajowy plan na rzecz osób z niepełnosprawnościami czy reformy prawa rodzinnego. W czasie pandemii COVID-19 Grecja nie wprowadziła stanu nadzwyczajnego. Wszystkie odnośne działania podejmowano zgodnie z normalną procedurą ustawodawczą. Jak dotąd nie poinformowano o wydaniu przez jakikolwiek sąd orzeczenia w sprawie któregokolwiek ze środków wdrożonych w tym kontekście. W tym okresie parlament zezwolił, pod pewnymi warunkami, na oddawanie głosów przed sesjami parlamentarnymi drogą listowną lub faksem, w przypadku braku bardziej rozwiniętych systemów cyfrowych, z podpisem członka parlamentu i wskazaniem kwestii poddanej głosowaniu. Chociaż okoliczności, w których można korzystać z tej możliwości są ograniczone, parlament postanowił przyjąć elastyczną wykładnię swoich przepisów wewnętrznych i zaakceptować brak obecności fizycznej swoich członków, aby dostosować się do sytuacji związanej z pandemią COVID-19. Wzmocniono uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich. Zgodnie z nowymi przepisami prawnymi przyjętymi pod koniec 2020 r. Rzecznik Praw Obywatelskich został wyznaczony jako Krajowy Mechanizm ds. Badania Przypadków Arbitralności, którego zadaniem jest gromadzenie, rejestrowanie, ocena i badanie skarg dotyczących działania lub braku działania funkcjonariuszy organów ścigania. Nowe przepisy zapewniły Rzecznikowi Praw Obywatelskich nowy zestaw narzędzi i mechanizmów, a także niezbędne dodatkowe zasoby ludzkie. Rzecznik Praw Obywatelskich stale monitoruje poziom przestrzegania jego zaleceń przez administrację publiczną . W kontekście pandemii COVID-19 żaden organ państwowy nie zwrócił się formalnie do Rzecznika Praw Obywatelskich, ale z własnej inicjatywy przedstawił on zestaw zaleceń dotyczących głównie grup szczególnie wrażliwych. W ramach rocznego sprawozdania dla ONZ Rzecznik Praw Obywatelskich przekazał informacje opisujące restrykcje związane z COVID-19. Biorąc pod uwagę znaczenie kwestii migracji i azylu w Grecji, Rzecznik Praw Obywatelskich interweniuje w tych sprawach i niedawno opublikował własne sprawozdanie w sprawie zarzutów dotyczących praktyk zawracania migrantów. Wymogi dotyczące rejestru organizacji pozarządowych działających w obszarze azylu, migracji i włączenia społecznego nadal budzą zastrzeżenia. Te zastrzeżenia dotyczące zdolności organizacji pozarządowych do działania w Grecji i otrzymywania wsparcia finansowego w świetle przepisów dotyczących rejestru i certyfikacji wprowadzonych w 2020 r. zostały podkreślone w opublikowanym niedawno sprawozdaniu działającej przy Radzie Europy Rady Ekspertów ds. Prawa dotyczącego Organizacji Pozarządowych przez trzech specjalnych sprawozdawców ONZ, Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz organizację pozarządową specjalizującą się w kwestiach azylu, migracji i włączenia społecznego . Cel przepisów, jakim jest zapewnienie przejrzystości rejestracji, można uznać za prawnie uzasadniony. Wymogi dotyczące rejestracji nie powinny wykraczać poza to, co jest ściśle niezbędne i proporcjonalne, a w szczególności nie powinny być nadmiernie obciążające. Przed Radą Stanu toczy się postępowanie odwoławcze dotyczące pewnych aspektów tych przepisów, a organizacje pozarządowe, którym odmówiono rejestracji z powodu niespełnienia kryteriów formalnych lub merytorycznych, złożyły w tej sprawie skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich. Załącznik I: Wykaz źródeł w porządku alfabetycznym* * Wykaz odpowiedzi otrzymanych w kontekście konsultacji dotyczących sprawozdania na temat praworządności z 2021 r. można znaleźć na stronie internetowej https://ec.europa.eu/info/policies/justice-and-fundamental-rights/upholding-rule-law/rule-law/rule-law-mechanism/2021-rule-law-report-targeted-stakeholder-consultation . Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA), uwagi przekazane przez Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2021 r. Amnesty International (2020), „Greece: Regulation of NGOs working on migration and asylum threatens civic space” . Amnesty International (2020), „Greece: Worrying legal developments for asylum-seekers and NGOs” Biuro Analiz Parlamentu Europejskiego (2020), „Parliaments in emergency mode: How Member States' parliaments are continuing with business during the pandemic ( https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document.html?reference=EPRS_BRI(2020)649396 ). Centrum ds. Pluralizmu i Wolności Mediów (2021), monitor pluralizmu mediów z 2021 r. (link zostanie dodany, gdy będzie dostępny). Dianeosis (2019), „System sądownictwa w Grecji: propozycje dotyczące nowoczesnego system sądowego” ( https://www.dianeosis.org/wp-content/uploads/2019/02/justice_study.pdf ). Dyrekcja Generalna ds. Komunikacji (2019), badanie Eurobarometr Flash 482:opinia przedsiębiorców na temat korupcji w UE. Dyrekcja Generalna ds. Komunikacji (2020), specjalne badanie Eurobarometr 502: korupcja. Grecka Rada Stanu (2021), informacje przekazane przez grecką Radę Stanu na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2021 r. Grecki Centralny Urząd ds. Zamówień Publicznych (2020), „COVID-19 and Public Procurement” ( https://www.eaadhsy.gr/index.php/en/51-english-version/523-covid-19-and-public-procurement ). Grecki Rzecznik Praw Obywatelskich, sprawozdania roczne ( https://www.synigoros.gr/?i=stp.el.annreports ). GRECO (2015), Fourth evaluation round – Evaluation Report on Greece on corruption prevention in respect of members of parliament, judges and prosecutors.

GRECO (2020), Fourth Evaluation Round – Second Compliance Report on Greece on corruption prevention in respect of members of parliament, judges and prosecutors ( https://rm.coe.int/fourth-evaluation-round-corruption-prevention-in-respect-of-members-of/1680a06121 ). Komisja Europejska (2020), sprawozdanie na temat praworządności, rozdział dotyczący sytuacji w zakresie praworządności w Grecji. Komisja Europejska (2021), „Enhanced Surveillance Report for Greece” ( ttps://ec.europa.eu/info/sites/info/files/economy-finance/ip145_en.pdf ). Panagiotis Pikramenos (2021), „Μεταρρύθμιση σε Τρεις Κρίσιμους Τομείς του Δικαστικού Συστήματος”. Rada Ekspertów ds. Prawa dotyczącego Organizacji Pozarządowych Konferencji Międzynarodowych Organizacji Pozarządowych Rady Europy (2020), „Opinion on the compatibility with European standards of recent and planned amendments to the Greek legislation on NGO registration” ( https://rm.coe.int/expert-council-conf-exp-2020-4-opinion-ngo-registration-greece/16809ee91d ). Rada Ekspertów ds. Prawa dotyczącego Organizacji Pozarządowych, „Addendum to the opinion on the compatibility with European standards of recent and planned amendments to the Greek legislation on NGO registration” ( https://rm.coe.int/expert-council-conf-exp-2020-5-addendum-to-the-opinion-on-the-compatib/1680a076f2 ). Rada Europy, platforma propagująca ochronę dziennikarstwa i bezpieczeństwa dziennikarzy – Grecja, ( https://www.coe.int/en/web/media-freedom/greece ). Refugee Support Aegean (2021), informacje przekazane przez Refugee Support Aegean na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2021 r. Reporterzy bez Granic (2021), 2021 World Press Freedom Index – Greece ( https://rsf.org/en/greece ). Rząd Grecji (2021), informacje przekazane przez Grecję na potrzeby sprawozdania na temat praworządności z 2021 r. Specjalny sprawozdawca ONZ ds. prawa do wolności pokojowego zgromadzania się i zrzeszania się, specjalny sprawozdawca ds. obrońców praw człowieka oraz specjalny sprawozdawca ds. praw człowieka w odniesieniu do migrantów (2021), pismo z dnia 31 marca 2021 r., OL GRC 1/2021. Transparency International (2021), wskaźnik postrzegania korupcji w 2020 r. Załącznik II: Wizyta w Grecji W marcu 2021 r. służby Komisji odbyły spotkania wirtualne z następującymi podmiotami: ·Centralna komisja kodyfikacyjna ·Grecki Rzecznik Praw Obywatelskich ·Izba Adwokacka ·Izba Obrachunkowa ·Komisja ds. oceny jakości procesu stanowienia prawa ·Komisja Parlamentu ds. Badania Oświadczeń o Stanie Majątkowym (CIDA lub Komisja 3-A)

·Krajowy Organ Regulacyjny ds. Mediów Audiowizualnych ·Krajowy Urząd ds. Przejrzystości ·Ministerstwo Sprawiedliwości ·PRAKSIS ·Prokuratura ds. przestępstw finansowych oraz wydział policji finansowej ·Prokuratura przy Sądzie Najwyższym ·Rada Stanu ·Refugee Support Aegean ·Sąd Najwyższy ·Stowarzyszenie Sędziów ·Szkoła Sędziów ·Transparency International ·Wydział Spraw Wewnętrznych Organów Ścigania ·Związek Dziennikarzy ESIEMTH * Komisja spotkała się również z następującymi organizacjami podczas szeregu spotkań horyzontalnych: ·Amnesty International ·Center for Reproductive Rights ·CIVICUS ·Civil Liberties Union for Europe

·EuroCommerce ·European Partnership for Democracy ·Europejska Federacja Dziennikarzy ·Europejska Sieć Międzynarodowej Federacji Planowanego Rodzicielstwa (IPPF EN) ·Europejskie Centrum na rzecz Prawa Organizacji Pozarządowych ·Europejskie Centrum Wolności Prasy i Mediów ·Europejskie Forum Młodzieży ·Europejskie Forum Obywatelskie ·Front Line Defenders ·Human Rights House Foundation ·Human Rights Watch ·ILGA-Europe ·Konferencja Kościołów Europejskich ·Międzynarodowa Federacja Praw Człowieka ·Międzynarodowa Komisja Prawników ·Międzynarodowy Instytut Prasowy ·Niderlandzki Komitet Helsiński ·Open Society European Policy Institute ·Philanthropy Advocacy ·Protection International