KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 22.6.2018 COM(2018) 488 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY Czternaste sprawozdanie w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 866/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. oraz skutków jego stosowania, obejmujące okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2017 r. {SWD(2018) 352 final}



SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY Czternaste sprawozdanie w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 866/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. oraz skutków jego stosowania, obejmujące okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2017 r. Rozporządzenie Rady (WE) nr 866/2004 w sprawie systemu na podstawie art. 2 Protokołu 10 do Aktu Przystąpienia (dalej „rozporządzenie w sprawie zielonej linii”) weszło w życie dnia 1 maja 2004 r. Rozporządzenie to określa, na jakich warunkach przepisy prawa UE stosują się do przepływu osób, towarów i usług przez linię oddzielającą obszary Republiki Cypryjskiej, na których faktyczną kontrolę sprawuje rząd, od tych, na których nie sprawuje on takiej kontroli. Aby zapewnić skuteczność tych przepisów, ich stosowanie rozszerzono również na obszar graniczny między tymi dwoma obszarami oraz na teren wschodniej strefy suwerennej Zjednoczonego Królestwa („wschodnia strefa suwerenna”) . Niniejsze sprawozdanie obejmuje okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2017 r. W okresie sprawozdawczym Komisja prowadzi konstruktywny dialog dotyczący wdrażania rozporządzenia z odpowiednimi władzami Republiki Cypryjskiej, administracją strefy suwerennej, a także Izbą Handlową Turków Cypryjskich. 1. RUCH OSOBOWY 1.1. Przekraczanie linii na uznanych przejściach granicznych Przedmiotowe rozporządzenie zapewnia stabilne ramy prawne dla przekraczania zielonej linii (dalej „linia”) przez Cypryjczyków, innych obywateli UE oraz obywateli państw trzecich na uznanych przejściach granicznych. W 2017 r. – w porównaniu z latami poprzednimi – nastąpił wzrost liczby Turków cypryjskich oraz liczby Greków cypryjskich przekraczających linię. Według danych policji Republiki Cypryjskiej (dalej „CYPOL”) w okresie sprawozdawczym 646 569 Greków cypryjskich (poprzednio: 613 111) oraz 267 467 pojazdów należących do Greków cypryjskich (poprzednio: 244 929) przekroczyło linię, przemieszczając się z obszarów znajdujących się pod kontrolą rządu na tereny północnej części Cypru, a 1 140 682 Turków cypryjskich (poprzednio: 1 138 670) oraz 435 882 pojazdów należących do Turków cypryjskich (poprzednio: 413 208) przekroczyło linię, przemieszczając się z terenów północnej części Cypru na obszary znajdujące się pod kontrolą rządu . Liczba obywateli UE spoza Cypru oraz obywateli państw trzecich przekraczających linię znacznie wzrosła. W okresie sprawozdawczym liczba obywateli UE spoza Cypru oraz obywateli państw trzecich przekraczających linię wyniosła 822 318 (poprzednio 385 426). Uznano, że znaczny wzrost liczby obywateli Unii spoza Cypru oraz obywateli państw trzecich przekraczających linię wynika z ogólnego wzrostu turystyki na wyspie. Wyżej wspomniane dane zebrane przez CYPOL nie obejmują osób i pojazdów przekraczających linię z terenów północnej części Cypru na przejściach granicznych w Pergamos i Strovilii, które podlegają władzom wschodniej strefy suwerennej Zjednoczonego Królestwa. W odniesieniu do tych przejść administracja wschodniej strefy suwerennej poinformowała, że 140 913 Greków cypryjskich (poprzednio: 125 457) oraz 59 852 pojazdów należących do Greków cypryjskich (poprzednio: 49 694) przeszło na teren północnej części Cypru. Jednocześnie w drugą stronę linię przekroczyło 457 314 Turków cypryjskich (poprzednio: 429 807) oraz 272 090 pojazdów należących do Turków cypryjskich (poprzednio: 246 474). Ponadto linię przekroczyło 415 051 (poprzednio: 295 042) obywateli UE spoza Cypru oraz obywateli państw trzecich. W 2017 r. liczba pracowników CYPOL pracujących na przejściach granicznych utrzymała się na poziomie 69 osób, jak w 2016 r. Dane zgromadzone przez turecką wspólnotę cypryjską wskazują na wzrost liczby przekroczeń przez Greków cypryjskich w 2017 r. do 1 066 284 (poprzednio: 980 724) oraz wzrost liczby przekroczeń przez pojazdy Greków cypryjskich do 392 300 (poprzednio: 346 609) z obszarów kontrolowanych przez rząd do północnej części Cypru. Ponadto dane te wskazują na wzrost liczby przekroczeń linii przez Turków cypryjskich do 1 796 353 (poprzednio: 1 762 498) oraz przez pojazdy Turków cypryjskich do 782 656 (poprzednio: 728 049) w przeciwnym kierunku. Z przedstawionych statystyk wynika, że z obszarów kontrolowanych przez rząd na tereny północnej części Cypru linię przekroczyło 1 546 475 obywateli Unii spoza Cypru oraz obywateli państw trzecich (poprzednio: 1 253 446). W 2017 r. nie odnotowano incydentów dotyczących przekroczeń linii. Władze Republiki Cypryjskiej nadal nie zezwalają jednak autobusom należącym do Turków cypryjskich, przewożącym obywateli UE na przejechanie na obszary kontrolowane przez rząd. Kontynuowano prace nad budową infrastruktury umożliwiającej otwarcie dwóch nowych przejść granicznych w Lefka–Apliki i Deryneia. Siły Pokojowych Organizacji Narodów Zjednoczonych na Cyprze w dalszym ciągu ułatwiały stosowanie praktyk kultu religijnego przez obie społeczności . Siły te z niepokojem odnotowały jednak spadek liczby wniosków o ułatwienie uroczystości religijnych na terenie północnej części Cypru oraz spadek liczby zatwierdzeń takich uroczystości w porównaniu z tym samym okresem w 2016 r. 1.2. Migracja nieuregulowana przez zieloną linię i azyl Dane CYPOL za 2017 r. wskazują na wzrost liczby migrantów, którzy w sposób nieuregulowany przekroczyli linię z północnej części Cypru na obszary kontrolowane przez rząd. W 2017 r. w ten sposób linię przekroczyło 1 686 migrantów o nieuregulowanym statusie, przy czym w 2016 r. liczba ta wynosiła 1 499, a w 2015 r. – 1 290. Najwięcej migrantów o nieuregulowanym statusie zatrzymanych po przekroczeniu linii pochodziło z Syrii (753), Pakistanu (119), Somalii (111), Kamerunu (98) i Turcji (74). Spośród 1 686 wykrytych migrantów o nieuregulowanym statusie 90 % (1 519) złożyło wnioski o objęcie ochroną międzynarodową w Republice Cypryjskiej. Najliczniejszą grupę wśród tych wnioskodawców stanowili Syryjczycy (744). Migranci o nieuregulowanym statusie są zazwyczaj zatrzymywani podczas kontroli prowadzonych wzdłuż linii lub na lotniskach, podczas próby opuszczenia Cypru. W niektórych przypadkach migranci o nieuregulowanym statusie zgłaszają się na posterunkach policji, aby złożyć wniosek o objęcie ochroną międzynarodową.

CYPOL zdołał zidentyfikować osoby, które przedostały się na obszary kontrolowane przez rząd przekraczając linię w sposób nieuregulowany, opierając się na tych samych kryteriach, co w poprzednich latach, wykorzystując głównie informacje zawarte w ich dokumentach podróży i oświadczeniach samych migrantów. Zgodnie ze wspomnianą analizą niemal wszyscy migranci zatrzymani na obszarach kontrolowanych przez rząd po przekroczeniu linii w sposób nieuregulowany przybyli wcześniej do północnej części Cypru z Turcji. Komisja została ponownie zapewniona przez turecką wspólnotę cypryjską, że w północnej części Cypru podejmowane są starania, aby zapobiegać migracji nieuregulowanej. W 2017 r. odmówiono wjazdu do północnej części Cypru 2 858 osobom , a 645 osób zatrzymanych w północnej części Cypru wydalono na terytorium Turcji, która była ostatnim państwem ich pobytu przed przybyciem na wyspę. Przedstawiciele obu społeczności spotykają się regularnie w ramach komitetu technicznego ds. przestępstw i spraw karnych działającego pod egidą ONZ. Jako rozszerzenie działalności wspomnianego komitetu obie społeczności nadal stosowały tzw. obszar wspólnej komunikacji („Joint Communications Room”), który stanowi forum wymiany informacji w sprawach karnych. W ocenie CYPOL współpraca z innymi właściwymi jednostkami rządowymi Republiki Cypryjskiej oraz administracją wschodniej strefy suwerennej przebiega bardzo dobrze. Wschodnia strefa suwerenna Ogólnie rzecz biorąc, nastąpił nieznaczny spadek migracji nieuregulowanej z północnej części Cypru przez wschodnią strefę suwerenną. W 2017 r. zatrzymano 2 migrantów o nieuregulowanym statusie, którzy przekroczyli linię niezgodnie z prawem . Zgody na przekroczenie linii nie otrzymały 1 263 osoby, przy czym znaczną część tej grupy stanowili obywatele Turcji (379). Ponadto władze wschodniej strefy suwerennej nie udzieliły zgody na przekroczenie zielonej linii przez cudzoziemców pochodzących ze Stanów Zjednoczonych, z Ukrainy, Rosji, Iranu i Gruzji , którzy przybyli przez północną część Cypru. Osoby te zostały skierowane na przejście graniczne w Agios Dhometios celem poddania ich kontroli wynikających z wymogów dotyczących wjazdu na teren Republiki Cypryjskiej. Funkcjonariusze strefy suwerennej podtrzymywali opinię, że ich współpraca z Republiką Cypryjską przebiega doskonale. Aby zapobiegać migracji nieuregulowanej w oddaleniu od przejść granicznych, policja strefy suwerennej prowadzi patrole w oparciu o ocenę ryzyka i dane wywiadowcze. Oprócz nich tereny patrolowane są przez Wydział Celny strefy suwerennej oraz wojsko. Cztery niedozwolone przejścia graniczne znajdujące się w wiosce Pergamos lub w jej pobliżu, z których korzystają lokalni mieszkańcy i rolnicy, są szczególnie trudne do kontrolowania. Jak wspomniano w poprzednich sprawozdaniach, te niedozwolone przejścia graniczne wciąż budzą zaniepokojenie, a zatem należy znaleźć właściwe rozwiązanie tej kwestii zgodnie z art. 5 ust. 2 Protokołu nr 3 do Aktu Przystąpienia z 2003 r. Przedstawiciele strefy suwerennej poinformowali, że w razie potrzeby możliwe jest szybkie rozmieszczenie pracowników w okolice tych niedozwolonych przejść granicznych. 2. PRZEPŁYW TOWARÓW 2.1. Wartość wymiany handlowej Na podstawie art. 4 rozporządzenia w sprawie zielonej linii towary mogą być wprowadzane na obszary kontrolowane przez rząd z obszarów niekontrolowanych przez rząd, pod warunkiem że towary te spełniają kryteria określone w art. 4 i towarzyszą im dokumenty wystawione przez Izbę Handlową Turków Cypryjskich. Zgodnie z art. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1480/2004 Izba Handlowa Turków Cypryjskich oraz władze Republiki Cypryjskiej co miesiąc przekazywały Komisji dane dotyczące rodzaju, ilości oraz wartości towarów, dla których wystawiono dokumenty towarzyszące. Obie strony donosiły w swoich sprawozdaniach o towarach wwożonych na obszary kontrolowane przez rząd przez przejścia graniczne Pergamos i Strovilia, znajdujące się pod zwierzchnictwem administracji strefy suwerennej. Według Izby Handlowej Turków Cypryjskich łączna wartość towarów, dla których wystawiono dokumenty towarzyszące, wyniosła 5 697 695 EUR (poprzednio: 5 017 714 EUR). Liczby te wskazują na wzrost o 13,55 % łącznej wartości towarów, dla których wystawiono dokumenty towarzyszące, w porównaniu z 2016 r. Według sprawozdań przedstawionych przez Republikę Cypryjską łączna wartość wymiany handlowej obejmującej towary, które przekroczyły linię i dla których wystawiono dokumenty towarzyszące, wzrosła, o 9,5 %, do kwoty 4 790 964 EUR (poprzednio: 4 374 968,06 EUR). Wzrost ten w głównej mierze dotyczył materiałów budowlanych. Ogólny wzrost przypisano trwającemu ożywieniu gospodarczemu. Chociaż handel z obszarów kontrolowanych przez rząd do północnej części Cypru nie jest objęty zakresem stosowania rozporządzenia w sprawie zielonej linii, to według danych liczbowych Cypryjskiej Izby Handlowo-Przemysłowej jego wartość zmalała nieznacznie o ok. 0,8 %, z 1 354 947 EUR w 2016 r. do 1 343 524 EUR w 2017 r. Handel z obszarów kontrolowanych przez rząd do północnej części Cypru stanowi 28,04 % wymiany handlowej odbywającej się w przeciwnym kierunku (w 2016 r. odsetek ten wynosił 30,97 %). Turecka wspólnota cypryjska nadal stosowała system handlu, który zasadniczo stanowi lustrzane odbicie ograniczeń przewidzianych w rozporządzeniu w sprawie zielonej linii. Jako główny powód takiej sytuacji przedstawiciele tureckiej wspólnoty cypryjskiej podają ochronę lokalnych przedsiębiorstw. System ten nie zawsze jest jednak konsekwentnie stosowany. 2.2. Rodzaje towarów W 2017 r. najczęstszym przedmiotem wymiany handlowej były wyroby z tworzyw sztucznych, a następnie materiały budowlane, świeże ryby, odpady lub złom oraz ziemniaki . Wprowadzono nowe produkty, takie jak: wyka, drukowane katalogi, gotowe materiały włókiennicze na tenty oraz oliwki. Cały handel przez linię stanowił wymianę w obrębie wyspy. 2.3. Nieprawidłowości

W okresie sprawozdawczym Republika Cypryjska zwróciła uwagę Komisji na jeden szczególny przypadek nieprawidłowości dotyczący ładunku pomidorów, których próbki zostały zbadane przez główne laboratorium państwowe, w wyniku czego potwierdzono, że dopuszczalny poziom zawartości pirymifosu metylowego został przekroczony. Komisja poinformowała o tym Izbą Handlową Turków Cypryjskich, która niezwłocznie zażądała, aby producent zastosował wszystkie niezbędne środki w celu zapewnienia pełnej zgodności z wymogami wspólnotowego dorobku prawnego, a także przypomniała o tych wymogach wszystkim przedsiębiorcom zajmującym się handlem warzywami i owocami. 2.4. Przeszkody i utrudnienia w przepływie towarów Bariery w handlu ponad linią nadal istnieją, co – zdaniem Komisji i podmiotów gospodarczych należących do Turków cypryjskich – jest przyczyną niskiego poziomu wymiany handlowej. Jak wspomniano w poprzednich sprawozdaniach , nadal nie rozwiązano kwestii pojazdów użytkowych Turków cypryjskich przejeżdżających na obszary kontrolowane przez rząd i jak dotąd żadne pojazdy użytkowe powyżej 7,5 tony należące do Turków cypryjskich nie mogą przekraczać linii, chyba że posiadają oni dokumenty w pełni zgodne ze wspólnotowym dorobkiem prawnym, wydane przez Republikę Cypryjską. Władze Republiki Cypryjskiej poinformowały Komisję, że wprowadziły przepisy ułatwiające procedurę uzyskiwania świadectw zdatności do ruchu drogowego i zawodowych praw jazdy przez Turków cypryjskich. Komisja jest przekonana, że rozwiązanie tego problemu znacznie przyczyniłoby się do podniesienia poziomu wymiany handlowej, gdyż ułatwiłoby przewóz towarów. Wzmocniłoby też kontakty między cypryjskimi podmiotami gospodarczymi, znacząco przyczyniając się do wzrostu wzajemnego zaufania między obiema wspólnotami. W związku z powyższym Komisja przygotowała koncepcję projektu dotyczącego bezpieczeństwa transportu. Jak przedstawiano w sprawozdaniach z poprzednich lat, władze Republiki Cypryjskiej nadal nie pozwalają na przewożenie przetworzonych produktów spożywczych ze względu na obawy służby ds. zdrowia dotyczące procesów produkcyjnych stosowanych w północnej części Cypru. Podobnie jak w poprzednich sprawozdaniach Komisja nadal deklaruje, że na mocy rozporządzenia w sprawie zielonej linii nie ma podstaw do kontroli przedsiębiorstw położonych w północnej części Cypru w celu stwierdzenia, czy proces produkcji przebiega zgodnie z przepisami unijnymi . Władze Republiki Cypryjskiej mogą pobierać próbki produktów do dalszej analizy w ramach stosowania rozporządzenia w sprawie zielonej linii, ale nie mogą blokować całego przewozu przetworzonych produktów spożywczych. W okresie sprawozdawczym nie nastąpiły w tej kwestii żadne zmiany. W okresie sprawozdawczym władze Republiki Cypryjskiej nadal stosowały względem handlu materiałami przeznaczonymi do kontaktu z żywnością takie same wymogi jak w przypadku żywności przetworzonej. Komisja nadal analizuje tę kwestię. Podobnie jak w poprzednich latach Turcy cypryjscy zajmujący się handlem nadal zgłaszali trudności z zaopatrywaniem sklepów w swoje produkty i reklamowaniem tych produktów oraz usług na obszarach kontrolowanych przez rząd, co utrudnia wymianę handlową. Przedsiębiorcy nadal informują o niechęci Greków cypryjskich do zakupu produktów Turków cypryjskich. Stwierdzono ponadto, że przedsiębiorcy z obu społeczności, którzy chcą rozpocząć współpracę ze wspólnotą po drugiej stronie linii, napotykają wiele problemów administracyjnych. Podmioty gospodarcze z obu stron muszą mieć swobodę nawiązywania stosunków handlowych, zależnie od wymogów biznesowych. 2.5. Przemyt towarów Przemyt towarów w dalszym ciągu jest rozpowszechniony, co świadczy o trudności, jaką sprawia kontrola nielegalnego przekraczania linii. W 2017 r. Republika Cypryjska dokonała zajęcia towarów w 1 334 przypadkach (poprzednio: 1 852). W 2017 r. nastąpił spadek liczby papierosów oraz wzrost ilości tytoniu przeznaczonego do samodzielnego skręcania papierosów skonfiskowanych przez Republikę Cypryjską: 203 290 papierosów i 440 259 g tytoniu przeznaczonego do samodzielnego skręcania (poprzednio: odpowiednio 257 785 papierosów i 374 133 g tytoniu). Odnotowano, że w większości przypadków przemyt dotyczył małych ilości. Przemyt stanowi efekt różnic w cenach oraz wyższego podatku od wyrobów tytoniowych na obszarach kontrolowanych przez rząd. Odnotowano wzrost w zakresie przemytu alkoholu i produktów rolnych. Inne skonfiskowane towary to towary naruszające prawa własności intelektualnej, pestycydy, a także produkty pochodzenia zwierzęcego i produkty mleczne. W sądzie rejonowym wszczęto jedno postępowanie dotyczące przemytu. Zazwyczaj w przypadkach przemytu niewielkich ilości papierosów nakładane są kary administracyjne, a papierosy podlegają konfiskacie. W 2017 r. wzrosła liczba przypadków zajęcia przemycanych towarów na obszarze wschodniej strefy suwerennej – towary zajęto w 432 przypadkach w porównaniu z 277 przypadkami w 2016 r. Podobnie jak w 2016 r. najczęściej konfiskowano papierosy i tytoń przeznaczony do samodzielnego skręcania. Jeśli chodzi o tradycyjne dostawy dla społeczności Turków cypryjskich z wioski Pyla, usytuowanej w strefie buforowej (art. 4 ust. 10 rozporządzenia w sprawie zielonej linii), administracja wschodniej strefy suwerennej kontrolowała i rejestrowała ilość przekazywanych materiałów budowlanych, ryb, papierosów itp.



2.6. Ułatwienie wymiany handlowej Komisja nadal dążyła do znalezienia sposobów na wzmożenie wymiany handlowej przez linię. W lipcu 2015 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia w sprawie zielonej linii. Celem tego wniosku jest ustanowienie sposobu stosowania mechanizmu kontroli towarów objętych nazwą zarejestrowaną na mocy rozporządzenia (UE) nr 1151/2012 na obszarach Republiki Cypryjskiej, nad którymi rząd Republiki Cypryjskiej nie sprawuje faktycznej kontroli . Pod koniec okresu sprawozdawczego wniosek ten był nadal rozpatrywany. Wniosek opiera się na porozumieniu w sprawie tymczasowego rozwiązania dotyczącego sera halloumi/hellim, które ma zostać wdrożone w oczekiwaniu na ponowne zjednoczenie Cypru, osiągniętego pod kierownictwem przewodniczącego Jeana-Claude’a Junckera podczas jego wizyty na Cyprze w dniu 16 lipca 2015 r. . Izba Handlowa Turków Cypryjskich w dalszym ciągu wyrażała ogólne zainteresowanie zniesieniem zakazu handlu wszystkimi żywymi zwierzętami i produktami pochodzenia zwierzęcego w zakresie, w jakim towary te są zgodne z unijnymi przepisami i uregulowaniami. Komisja nadal rozpatruje wniosek o zezwolenie na handel rybami utrzymywanymi w gospodarstwie rybackim. Republika Cypryjska wielokrotnie wyrażała wolę przeanalizowania możliwości rozszerzenia wykazu towarów dopuszczonych do przewozu na obszary kontrolowane przez rząd. Komisja zachęca podmioty gospodarcze do korzystania z możliwości rynkowych i z zadowoleniem przyjmuje nasilone starania podejmowane przez Cypryjską Izbę Handlowo-Przemysłową i Izbę Handlową Turków Cypryjskich.