[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 6.4.2005

COM(2005) 119 końcowy

2005/0043 (COD)

2005/0044 (CNS)

Wniosek dotyczący

DECYZJI PARLAMENTU EUROPEJKIEGO I RADY

dotyczącej siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007 - 2013)

Wniosek dotyczący

DECYZJI RADY

dotyczącej siódmego programu ramowego Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Euratom) badań jądrowych i działań szkoleniowych (2007 - 2011)

(przedstawione przez Komisję) {SEC(2005) 430}{SEC(2005) 431}

UZASADNIENIE

1. Kontekst wniosku

Polityczny kontekst oraz cele niniejszego wniosku są określone w komunikacie „Budowa Europejskiej Przestrzeni Badawczej wiedzy na rzecz wzrostu”[1] przedstawionym w tym samym czasie przez Komisję.

Wiedza jest istotą Agendy Lizbońskiej i podstawą wszystkich jej elementów. Badania i technologia stanowią, wraz z kształceniem i innowacjami elementy „Trójkąta wiedzy”.

Aby stać się „najbardziej konkurencyjną i dynamiczną na świecie gospodarką opartą na wiedzy” przy jednoczesnym zachowaniu „modelu europejskiego”, Europa musi zwiększyć swoje wysiłki badawcze do 3 % PKB UE oraz wykorzystywać swoje możliwości w tej dziedzinie, przekształcając wyniki badań w nowe produkty, procesy i usługi.

Obok Państw Członkowskich i w ścisłej współpracy z nimi, UE musi zmobilizować swoje instrumenty prawne i finansowe zmierzając do tego celu, począwszy od programu ramowego badań.

2. Wcześniejsze konsultacje

W trakcie przygotowania obecnych wniosków Komisja wzięła pod uwagę opinie wyrażane przez inne instytucje UE, w szczególności Parlament Europejski oraz Państwa Członkowskie, jak również wiele zainteresowanych stron w konsultacjach prowadzonych na szeroką skalę, łącznie ze środowiskiem naukowym oraz przemysłem.

Niniejszy wniosek opiera się również na dogłębnej ocenie wpływu. Ocena ta oparta była na uwagach zainteresowanych stron, wewnętrznych i zewnętrznych ocenach oraz innych pracach badawczych, jak również uwagach ze strony uznanych europejskich ekspertów w zakresie oceny i oceny wpływu. Z oceny wynika, że Europa stoi przed wieloma wyzwaniami natury gospodarczej, społecznej i środowiskowej, oraz że nauka i technologia pomogą im sprostać, europejski system naukowy i technologiczny posiada tymczasem wady oraz że UE z powodzeniem wspierała w przeszłości badania poprzez programy ramowe.

3. ASPEKTY PRAWNE

Wniosek dotyczący programu ramowego WE, obejmującego lata 2007 – 2013 opiera się na rozdziale XVIII Traktatu, art. 163 do 171, który ustanawia politykę w dziedzinie badań UE oraz instrumenty finansowe, w szczególności wieloletni program ramowy w dziedzinie badań.

W celu wzmocnienia doskonałości oraz podniesienia średniego poziomu badań w Europie, podstawową zasadą jest stymulowanie, organizowanie i wykorzystywanie wszystkich form współpracy w dziedzinie badań, począwszy od współpracy we wspólnych projektach i sieciach, a skończywszy na koordynacji krajowych programów badawczych, konkurencji na poziomie europejskim, jak również wspólnego wdrażania obszernych inicjatyw technologicznych oraz wspólnego rozwoju infrastruktur o wymiarze i znaczeniu europejskim.

Skala działań jest proporcjonalna do potrzeb 25 państw UE i uwzględnia rosnące koszty badań, potrzebę 63 - 2011)połączenia krytycznej masy zasobów ludzkich i materialnych, jak również odpowiedź na powstające potrzeby lub potrzeby w najlepszym stopniu zaspakajane na poziomie europejskim.

W celu maksymalnego zwiększenia wpływu wsparcia finansowego UE, w ramach siódmego programu ramowego zostaną wzmocnione powiązania i komplementarności pomiędzy zarówno działaniami i politykami na poziomie krajowym, jak i innymi działaniami i źródłami finansowymi na poziomie UE.

4. IMPLIKACJE BUDżETOWE

„Legislacyjne sprawozdanie finansowe” załączone do niniejszej decyzji ustanawia implikacje budżetowe oraz kwestie dotyczące zasobów ludzkich i administracyjnych.

5. UPROSZCZENIE

Siódmy program ramowy różni się od poprzednich programów znaczącym uproszczeniem jego działań. Środki przewidziane w tym względzie zostały opisane w towarzyszącym wnioskowi dokumencie roboczym na temat wdrażania i zarządzania programem. Dotyczyć one będą całego cyklu finansowania, łącznie z uproszczeniem systemów finansowania, zasad i procedur administracyjnych i finansowych, jak również czytelności i przystępności dla użytkownika dokumentów. Komisja zamierza uzewnętrznić, pod własnym nadzorem, działania charakteryzujące się dużą ilością małych operacji. Agencja wykonawcza będzie kierowała działaniami, w szczególności „Marie Curie”, wsparciem udzielanym małym i średnim przedsiębiorstwom, jak również zadaniami administracyjnymi związanymi z innymi projektami badawczymi, w tym projektami badawczymi realizowanymi w ramach współpracy. Takie podejście zostanie również zastosowane przy realizowaniu działań Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC).

6. ZAWARTOść

Siódmy program ramowy składać się będzie z czterech programów szczegółowych, odpowiadających czterem głównym celom polityki UE w dziedzinie badań:

- Współpraca

Wsparcie zostanie udzielone szerokiemu zakresowi działań badawczych prowadzonych w ramach współpracy międzynarodowej, począwszy od projektów i sieci realizowanych w ramach współpracy, a skończywszy na koordynacji programów badawczych. Międzynarodowa współpraca pomiędzy UE a krajami trzecimi stanowi integralną część tego działania.

- Pomysły

W celu wspierania inspirowanych przez naukowców „badań odkrywczych” i prowadzonych we wszystkich dziedzinach nauki i technologii, łącznie z inżynierią, naukami społeczno-ekonomicznymi i humanistycznymi przez pojedyncze zespoły rywalizujące na poziomie europejskim, zostanie utworzona autonomiczna Europejska Rada ds. Badań Naukowych.

- Ludzie

Działania wspierające szkolenie i rozwijanie kariery naukowców, określane mianem działań „Marie Curie” zostaną wzmocnione i większy nacisk zostanie położony na kluczowe aspekty rozwijania umiejętności i kariery oraz ściślejszych powiązań z systemami krajowymi.

- Możliwości

Wsparcie zostanie udzielone kluczowym aspektom europejskich możliwości w dziedzinie badań i innowacji, jakimi są: infrastruktury badawcze, badania na rzecz średnich i małych przedsiębiorstw, regionalne zespoły projektów badawczych, uwolnienie pełnego potencjału badawczego w regionach „konwergencji” UE, zagadnienia „Nauki w społeczeństwie”, „horyzontalne” działania w zakresie międzynarodowej współpracy.

Poprzez wyżej wymienione cztery programy szczegółowe powinny zostać utworzone europejskie bieguny doskonałości.

Ponadto Wspólne Centrum Badawcze przygotuje program szczegółowy w dziedzinie działań nienależących do obszaru badań jądrowych.

Program dotyczący współpracy zostanie podzielony na podprogramy operacyjnie autonomiczne w najbardziej możliwym stopniu, a jednocześnie charakteryzujące się spójnością i jednolitością, jak również pozwalające na wspólne, interdyscyplinarne podejście do przedmiotów badań będących kwestiami wspólnego zainteresowania.

W części „Współpraca” zostało wyodrębnione dziewięć następujących tematów:

- Zdrowie

- Żywność, rolnictwo i biotechnologia

- Technologie informacyjne i komunikacyjne

- Nanonauki, nanotechnologie, materiały i nowe technologie produkcyjne

- Energia

- środowisko (łącznie ze zmianami klimatycznymi)

- Transport (łącznie z aeronautyką)

- Nauki społeczno-ekonomiczne i humanistyczne

- Bezpie czeństwo i przestrzeń kosmiczna

2005/0043 (COD)

Wniosek dotyczący

DECYZJI PARLAMENTU EUROPEJKIEGO I RADY

dotyczącej siódmego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej badań, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007 - 2013)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 166 ust. 1,

uwzględniając wniosek Komisji[2],

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[3],

uwzględniając opinię Komitetu Regionów[4],

stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 251 Traktatu[5],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Celem Wspólnoty jest wzmacnianie naukowych i technologicznych podstaw przemysłu wspólnotowego oraz zapewnianie wysokiego poziomu konkurencyjności. Aby ten cel osiągnąć, Wspólnota powinna promować wszystkie działania badawcze uważane za konieczne, w szczególności poprzez zachęcanie przedsiębiorstw, w tym małych i średnich przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uniwersytetów do podejmowania badań i działań na rzecz rozwoju technologicznego.

(2) Główna rola badań w kwestii zapewniania konkurencyjności i wzrostu gospodarczego została uznana przez Radę Europejską w Lizbonie, która określiła wiedzę i innowacje jako najważniejsze elementy postępu gospodarczego, łącznie ze wzrostem zatrudnienia w Europie.

(3) Zgodnie ze Strategią Lizbońską, Rada Europejska w Barcelonie postawiła za cel podniesienie europejskich wydatków badawczych do 3% PKB UE, z których dwie trzecie powinny pochodzić z prywatnych inwestycji.

(4) Parlament Europejski nieustannie podkreślał znaczenie badań, rozwoju technologicznego oraz rosnącej roli wiedzy na rzecz wzrostu gospodarczego, ostatnio w wytycznych przyszłej polityki UE na rzecz badań z marca 2005 r.[6]

(5) Biorąc pod uwagę potrzeby badawcze wszystkich obszarów polityki Wspólnoty oraz opierając się na szerokim poparciu ze strony europejskiego przemysłu, środowiska naukowego, uniwersytetów i innych zainteresowanych środowisk, Wspólnota musi ustanowić naukowe i technologiczne cele, które mają zostać osiągnięte w ramach siódmego programu ramowego w okresie 2007 - 2013 r.

(6) Cele te powinny opierać się na osiągnięciach szóstego programu ramowego, którego celem było utworzenie Europejskiej Przestrzeni Badawczej, popychając je dalej w kierunku rozwoju w Europie gospodarki i społeczeństwa wiedzy. Szczególnie ważne są następujące cele:

(7) Wspieranie międzynarodowej współpracy na wszystkich płaszczyznach UE.

(8) Wzmacnianie dynamizmu, kreatywności i doskonałości europejskich badań z pogranicza nauki.

(9) Wzmacnianie ilościowe i jakościowe potencjału ludzkiego w zakresie badań i technologii w Europie.

(10) Wzmacnianie i zapewnianie optymalnego wykorzystywania potencjału badawczego i innowacyjnego w Europie.

(11) Aby zrealizować powyższe cele, konieczne jest promowanie czterech rodzajów działań: międzynarodowej współpracy w określonych dziedzinach tematycznych („Współpraca”), badań inspirowanych przez naukowców opartych na inicjatywach środowiska badawczego („Pomysły”), wspieranie indywidualnych naukowców („Ludzie”) oraz wspieranie możliwości badawczych („Możliwości”).

(12) W części „Współpraca” wsparcie powinno zostać udzielone międzynarodowej współpracy na każdej płaszczyźnie w Unii Europejskiej i poza nią, obejmujące kilka dziedzin tematycznych odpowiadających głównym dziedzinom postępu wiedzy i technologii, w których konieczne jest wspieranie i umacnianie badań mających na celu sprostanie wyzwaniom natury społecznej, gospodarczej, środowiskowej oraz przemysłowej w Europie.

(13) W części „Pomysły” Europejska Rada ds. Badań Naukowych („ERC”) podejmie działania, które powinny być w znacznym stopniu autonomiczne.

(14) W części „Ludzie” powinno zachęcać się do zainteresowania się zawodem naukowca. Należy zachęcać europejskich naukowców do pozostania w Europie, a naukowcy z całego świata powinni być przyciągani do Europy, która powinna stać się bardziej atrakcyjnym miejscem dla najlepszych z nich.

(15) W części „Możliwości” należy zoptymalizować wykorzystanie i rozwój infrastruktur badawczych, wzmocnić możliwości innowacyjne małych i średnich przedsiębiorstw oraz ich zdolność do korzystania z badań, wspierać rozwój regionalnych zespołów projektów badawczych, uwolnić potencjał badawczy we wspólnotowych regionach konwergencji i regionach peryferyjnych, zbliżyć naukę i społeczeństwo w celu harmonijnej integracji nauki i technologii w europejskim społeczeństwie oraz podjąć horyzontalne działania i środki wspierające międzynarodową współpracę.

(16) Wspólne Centrum Badawcze powinno przyczynić się do osiągnięcia powyżej ustalonych celów poprzez przeprowadzanie bezpośrednich działań oraz zapewnianie wsparcia nastawionego na potrzeby klienta na rzecz wdrażania polityk UE.

(17) Siódmy program ramowy uzupełnia działania prowadzone w Państwach Członkowskich, jak również inne działania wspólnotowe, które są konieczne dla ogólnych wysiłków strategicznych na rzecz realizacji celów Strategii Lizbońskiej, w szczególności dotyczących funduszy strukturalnych, rolnictwa, edukacji, szkolenia, konkurencyjności oraz innowacji, przemysłu, zatrudnienia i środowiska.

(18) Działania związane z innowacją oraz małymi i średnimi przedsiębiorstwami wspierane przez niniejszy program ramowy powinny uzupełniać działania podejmowane w ramach programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji.

(19) Ze względu na duże poparcie dla zakresu działań programu ramowego, efekt dźwigni środków finansowych programu wspierających krajowe i prywatne inwestycje, potrzebę umożliwienia Wspólnocie sprostania nowym wyzwaniom naukowym i technologicznym, istotną rolę, jaką pełni pomoc wspólnotowa w tworzeniu skuteczniejszego i wydajniejszego europejskiego systemu badań, wkład poszerzonego siódmego programu ramowego do ponownego orzeźwienia Strategii Lizbońskiej, istnieje paląca potrzeba podwojenia budżetu UE w dziedzinie badań[7].

(20) Biorąc pod uwagę przegląd śródokresowy dotyczący wykorzystania nowych instrumentów w ramach szóstego programu ramowego oraz pięcioletnią ocenę programu ramowego, zostało określone nowe podejście, które powinno umożliwić łatwiejsze, skuteczniejsze oraz w sposób bardziej elastyczny osiągnięcie celów polityki UE w dziedzinie badań. W tym celu należy korzystać z mniejszego i prostszego zestawu „systemów finansowania”, pojedynczo lub w połączeniu, oferującego więcej elastyczności i możliwości.

(21) W związku z tym, że cel działań, które należy podjąć zgodnie z art. 163 Traktatu, mając na celu przyczynienie się do utworzenia w Europie społeczeństwa i gospodarki opartych na wiedzy, nie może zostać osiągnięty w wystarczający sposób przez Państwa Członkowskie, natomiast może być osiągnięty w lepszy sposób na poziomie wspólnotowym, Wspólnota może podjąć działania, zgodnie z zasadą pomocniczości, jak przewiduje art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, ustanowioną w tym artykule, niniejszy siódmy program ramowy nie wykracza poza działania konieczne do osiągnięcia powyższych celów.

(22) Wdrażanie siódmego programu ramowego może dać początek uzupełniającym programom, w których biorą udział tylko niektóre Państwa Członkowskie, udziałowi Wspólnoty w programach podejmowanych przez kilka Państw Członkowskich lub ustanawianiu wspólnych przedsiębiorstw lub innych struktur w rozumieniu art. 168, 169 i 171 Traktatu.

(23) Wspólnota zawarła kilka umów międzynarodowych w dziedzinie badań. Należy podjąć wysiłki w celu wzmocnienia międzynarodowej współpracy w dziedzinie badań mając na względzie dalszą integrację Wspólnoty do światowej społeczności badawczej.

(24) Siódmy program ramowy powinien przyczynić się do promowania zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska.

(25) Działalność badawcza wspierana poprzez niniejszy program ramowy powinna być zgodna z podstawowymi zasadami etycznymi, łącznie z tymi, które znalazły swój wyraz w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Opinie Europejskiej Grupy ds. Etyki w Nauce i Nowych Technologiach są oraz będą brane pod uwagę.

(26) W ramach siódmego programu ramowego stosowna uwaga będzie poświęcona roli kobiet w nauce i badaniach z myślą dalszego wzmacniania ich aktywnej roli w badaniach.

(27) Niniejsza decyzja ustanawia ramy finansowe na cały okres trwania programu, które stanowią dla władzy budżetowej najważniejsze odniesienie, w rozumieniu pkt […] porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia […] r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i ulepszenia procedury budżetowej.

(28) Należy także podjąć stosowne środki w celu zapobieżenia nieprawidłowościom i nadużyciom jak również należy podjąć odpowiednie kroki w celu odzyskania straconych, niewłaściwie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych środków, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich[8], rozporządzeniem (Euratom, WE) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami[9] oraz rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF)[10].

(29) Istotnym jest zapewnienie należytego zarządzania finansami siódmego programu ramowego oraz jego wdrażania w sposób możliwie najbardziej efektywny i przyjazny dla użytkownika, jak również łatwego dostępu dla wszystkich uczestników. Koniecznym jest zapewnienie zgodności z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich, oraz z wymaganiami uproszczenia i lepszego zarządzania.

STANOWIą, CO NASTęPUJE:

Artykuł 1

Ustanowienie programu ramowego

Niniejszym ustanawia się program ramowy dla działań Wspólnoty w dziedzinie badań i rozwoju technologicznego, łącznie z demonstracją, zwany dalej „siódmym programem ramowym”, na okres od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.

Artykuł 2

Cele i działania

1. Siódmy program ramowy wspiera działania ustalone w ust. 2 - 5. Cele i ogólne kierunki tych działań zostały ustalone w załączniku I.

2. Współpraca: wspieranie szerokiego zakresu działań badawczych prowadzonych w ramach współpracy międzynarodowej w następujących dziedzinach tematycznych:

3. Zdrowie

4. Żywność, rolnictwo i biotechnologia

5. Technologie informacyjne i komunikacyjne

6. Nanonauki, nanotechnologie, materiały i nowe technologie produkcyjne

7. Energia

8. środowisko (łącznie ze zmianami klimatycznymi)

9. Transport (łącznie z aeronautyką)

10. Nauki społeczno-ekonomiczne i humanistyczne

11. Bezpieczeństwo i przestrzeń kosmiczna

12. Pomysły: wspieranie badań inspirowanych przez naukowców prowadzonych we wszystkich dziedzinach przez pojedyncze zespoły rywalizujące na poziomie europejskim.

13. Ludzie: wzmacnianie ilościowe i jakościowe potencjału ludzkiego w zakresie badań i technologii w Europie.

14. Możliwości: wspieranie kluczowych aspektów europejskich możliwości w dziedzinie badań i innowacji, takich jak infrastruktury badawcze, regionalne zespoły projektów badawczych, rozwój pełnego potencjału badawczego we wspólnotowych regionach konwergencji i regionach peryferyjnych, badania na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw, zagadnienia programu „Nauka w społeczeństwie”, horyzontalne działania w zakresie międzynarodowej współpracy.

15. Siódmy program ramowy wspiera także bezpośrednie działania naukowe i techniczne nienależące do obszaru badań jądrowych prowadzone przez Wspólne Centrum Badawcze (JRC), jak określono w załączniku I.

Artykuł 3

Siódmy program ramowy jest wdrażany poprzez programy szczegółowe. Programy te ustalają dokładne cele oraz szczegółowe zasady wykonania.

Artykuł 4

Ogólna maksymalna kwota i podział na poszczególne programy

1. Ogólna maksymalna kwota udziału finansowego Wspólnoty w niniejszym siódmym programie ramowym wynosi 72 726 mln EUR. Kwota ta jest podzielona w następujący sposób (w mln EUR) pomiędzy działalność i działania, o których mowa w art. 2 ust. 2 - 6:

Współpraca | 44432 |

Pomysły | 11826 |

Ludzie | 7129 |

Możliwości | 7486 |

Działania Wspólnego Centrum Badawczego (JRC) nienależące do obszaru badań jądrowych | 1817 |

2. Indykatywny podział wydatków pomiędzy dziedziny tematyczne każdej działalności, o których mowa w ust. 1 jest ustalony w załączniku II.

3. Szczegółowe zasady udziału finansowego Wspólnoty w niniejszym programie ramowym są ustalone w załączniku III.

Artykuł 5

Ochrona interesów finansowych Wspólnot

W odniesieniu do działań Wspólnoty finansowanych zgodnie z niniejszą decyzją stosuje się rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95 i rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2185/96 do jakiegokolwiek naruszenia przepisów prawa Wspólnoty, naruszeń powstałych w następstwie umownych zobowiązań przewidzianych na podstawie programu, wynikających z działania lub zaniechania działania przez podmiot prawny, które wywiera lub może wywierać negatywny skutek na ogólny budżet Wspólnot Europejskich lub budżet przez nie zarządzany, poprzez nieuzasadnione wydatki.

Artykuł 6

Wszelka działalność badawcza prowadzona w ramach siódmego programu ramowego jest prowadzona zgodnie z podstawowymi zasadami etycznymi.

Artykuł 7

Monitorowanie, ocena i przegląd

1. Nie później niż w 2010 r., Komisja przeprowadza z pomocą zewnętrznych ekspertów, tymczasową ocenę niniejszego programu ramowego oraz jego programów szczegółowych dotyczącą jakości prowadzonej działalności badawczej oraz poczynionych postępów na rzecz wyznaczonych celów.

2. W ciągu dwóch lat po zamknięciu niniejszego programu ramowego Komisja przeprowadza ocenę zewnętrzną z pomocą niezależnych ekspertów dotyczącą jego racjonalności, wdrażania oraz osiągnięć.

Komisja przekazuje wnioski z tej oceny wraz z uwagami Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów.

Sporządzono w Brukseli, dnia […] r.

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodniczący Przewodniczący

ZAŁĄCZNIK I

CELE NAUKOWE I TECHNOLOGICZNE, OGÓLNE KIERUNKI TEMATÓW I DZIAŁAń

Siódmy program ramowy będzie przeprowadzony, aby osiągnąć ogólne cele określone w art. 163 Traktatu poprzez przyczynianie się do stworzenia społeczeństwa opartego na wiedzy, bazując na Europejskiej Przestrzeni Badawczej. Program wzmocni doskonałość w zakresie badań naukowych i technologicznych poprzez następujące cztery programy: współpraca, pomysły, ludzie i możliwości.

I. WSPÓŁPRACA

W tej części siódmego programu ramowego wsparcie zostanie udzielone międzynarodowej współpracy na wszystkich poziomach na obszarze Unii Europejskiej i poza nią, obejmujące kilka dziedzin tematycznych odpowiadających głównym dziedzinom postępu wiedzy i technologii, w których konieczne jest wspieranie i umacnianie badań w celu sprostania wyzwaniom natury społecznej, gospodarczej, środowiskowej oraz przemysłowej w Europie.

Nadrzędnym celem jest przyczynianie się do zrównoważonego rozwoju.

W ramach działań UE określono dziewięć następujących tematów:

16. Zdrowie

17. Żywność, rolnictwo i biotechnologia

18. Technologie informacyjne i komunikacyjne

19. Nanonauki, nanotechnologie, materiały i nowe technologie produkcyjne

20. Energia

21. środowisko (łącznie ze zmianami klimatycznymi)

22. Transport (łącznie z aeronautyką)

23. Nauki społeczno-ekonomiczne i humanistyczne

24. Bezpieczeństwo i przestrzeń kosmiczna

Powyższe tematy zostały określone ogólnie na stosunkowo wysokim poziomie podziału, tak aby mogły zostać dostosowane do zmieniających się potrzeb i możliwości powstających podczas trwania siódmego programu ramowego. Dla każdego z tematów zostały ustalone grupy działań, które określają ogólne kierunki przewidziane w odniesieniu do pomocy Wspólnoty. Grupy działań zostały ustalone na podstawie ich wkładu do celów UE, łącznie z przejściem do społeczeństwa wiedzy, odpowiedniego europejskiego potencjału badawczego oraz wartości dodanej uzyskanej poprzez działania w tych dziedzinach na poziomie UE.

Szczególną uwagę zwróci się na priorytetowe dziedziny naukowe dotyczące kilku tematów, takie jak nauki i technologie morskie.

Wspólne przekrojowe podejście do przedmiotów badań i technologii odnoszących się do więcej niż jednego tematu będzie sprzyjać wielodyscyplinarności.

Szczególnie w przypadku dziedzin związanych z przemysłem, tematy zostały ustalone – obok innych źródeł – na podstawie pracy różnych „Europejskich Platform Technologicznych” zorganizowanych w dziedzinach, w których europejska konkurencyjność, wzrost gospodarczy oraz dobrobyt zależą średnio- i długoterminowo od istotnych postępów w zakresie badań i technologii. Europejskie Platformy Technologiczne skupiają pod przewodnictwem przemysłu zainteresowane strony w celu określenia i wdrażania Programu Badań Strategicznych. Niniejszy program ramowy przyczyni się do realizacji wspomnianych Programów Badań Strategicznych, jeśli stanowią one rzeczywistą wartość dodaną dla Europy.

Dziewięć tematów obejmuje również badania konieczne do sformułowania, wdrażania oraz oceny polityk UE, takich jak w dziedzinach zdrowia, bezpieczeństwa, ochrony konsumentów, energii, środowiska, pomocy rozwojowej, rybołówstwa, gospodarki morskiej, rolnictwa, dobrostanu zwierząt, transportu, kształcenia i szkolenia, zatrudnienia, spraw społecznych, spójności oraz wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, razem z badaniami prenormatywnymi oraz konormatywnymi istotnymi dla podnoszenia jakości norm oraz ich wdrażania.

W ramach każdego z tematów, oprócz wspomnianych działań, będzie istniała sposobność zajęcia się dwoma rodzajami możliwości i potrzeb w sposób otwarty i elastyczny:

- Powstające potrzeby : określenie i dalsze zbadanie nowych możliwości w zakresie nauki i technologii w danej dziedzinie i/lub na skrzyżowaniu kilku dyscyplin, w szczególności związanych z potencjałem do znaczących przełomów, poprzez szczególne wspieranie spontanicznych propozycji badawczych;

- Nieprzewidziane potrzeby polityczne : elastyczny sposób reagowania na nowe potrzeby polityczne powstające w trakcie programu ramowego, takie jak nieprzewidziany rozwój wypadków wymagający szybkiej reakcji, na przykład wystąpienie nowej epidemii, pojawiające się wątpliwości w zakresie bezpieczeństwa żywności lub reagowanie na wypadek klęsk żywiołowych.

W celu wzmocnienia rozpowszechniania i wykorzystywania wyników badań UE, rozpowszechnianie wiedzy oraz transfer wyników – również w gronie decydentów – zostaną wsparte we wszystkich dziedzinach tematycznych poprzez finansowanie inicjatyw sieciowych, seminariów i imprez, pomoc ze strony zewnętrznych ekspertów oraz usługi informacyjne i elektroniczne, w szczególności CORDIS. W ramach programu na rzecz konkurencyjności i innowacji zostaną podjęte działania wspierające innowacje. Wsparcie zostanie udzielone również inicjatywom mającym na celu zapoczątkowanie dialogu w kwestiach naukowych oraz wyników badań z szerszą grupą odbiorców spoza środowiska badawczego oraz w dziedzinach komunikacji i kształcenia naukowego. Zasady etyczne oraz aspekty związane z płcią kulturową zostaną wzięte pod uwagę.

Międzynarodowa współpraca w ramach wszystkich tematów będzie wspierana poprzez:

- Badania realizowane w ramach współpracy

- Wspólne inicjatywy technologiczne

- Koordynowanie programów badawczych

- Współpracę międzynarodową

Badania realizowane w ramach współpracy

Badania realizowane w ramach współpracy będą stanowić znaczną część oraz główny element finansowania badań UE. Ich celem jest ustalenie, w zakresie głównych dziedzin rozwoju wiedzy, doskonałych projektów badawczych oraz sieci będących w stanie przyciągać naukowców i inwestycje z Europy oraz całego świata.

Cel ten zostanie osiągnięty poprzez wspieranie badań realizowanych w ramach współpracy przy pomocy licznych systemów finansowania: wspólnych projektów, sieci doskonałości, działań koordynacyjnych/wspierających (por. załącznik III).

Wspólne Inicjatywy Technologiczne

W odniesieniu do ograniczonej liczby przypadków zakres celu badań i rozwoju technologicznego (RTD) oraz skala angażowanych zasobów uzasadniają ustanawianie długookresowych partnerstw publiczno-prywatnych mających formę Wspólnych Inicjatyw Technologicznych. Inicjatywy te, będące głównie wynikiem pracy Europejskich Platform Technologicznych oraz obejmujące jeden lub niewielką liczbę wybranych aspektów badawczych w obrębie własnej dziedziny, połączą inwestycje sektora prywatnego z krajowym i europejskim finansowaniem publicznym, łącznie z dotacjami pochodzącymi z programu ramowego badań oraz finansowaniem pożyczek Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Wspólne Inicjatywy Technologiczne mogą być ustalane na podstawie art. 171 Traktatu (może to dotyczyć utworzenia wspólnego przedsiębiorstwa) lub na podstawie decyzji o programach szczegółowych zgodnie z art. 166 Traktatu.

Potencjalne Wspólne Inicjatywy Technologiczne zostaną określone na podstawie kilku kryteriów obejmujących:

- Wartość dodaną uzyskaną poprzez działania na poziomie europejskim

- Szczegółowość i jasność określenia celu do osiągnięcia

- Intensywność zobowiązań finansowych i dotyczących zasobów ze strony przemysłu

- Rozmiar wpływu na konkurencyjność i rozwój przemysłu

- Znaczenie wkładu do szerzej pojmowanych celów politycznych

- Zdolność przyciągania dodatkowego wsparcia krajowego oraz zdolność skutecznego wywierania nacisku na, obecnie lub w przyszłości, finansowanie przez przemysł

- Niemożność osiągnięcia celu przy pomocy istniejących instrumentów

Szczególna uwaga zostanie zwrócona na ogólną spójność oraz koordynację pomiędzy Wspólnymi Inicjatywami Technologicznymi a krajowymi programami i projektami w tych samych dziedzinach.

Koordynowanie pozawspólnotowych programów badawczych

Działania podjęte w tej dziedzinie posłużą się dwoma głównymi instrumentami: systemem ERA-NET oraz uczestnictwem Wspólnoty we wspólnie wdrażanych krajowych programach badawczych (Artykuł 169 Traktatu). Działania mogą obejmować dziedziny, które nie są bezpośrednio związane z dziewięcioma tematami, jeśli stanowią one wystarczającą wartość dodaną dla UE. Działania posłużą również wzmocnieniu komplementarności i synergii pomiędzy programem ramowym a działaniami przeprowadzanymi w ramach struktur międzyrządowych, takich jak EUREKA lub COST[11].

System ERA-NET rozwinie i wzmocni koordynację krajowych i regionalnych działań badawczych poprzez:

- ustanowienie ram dla podmiotów wdrażających publiczne programy badawcze w celu polepszenia koordynacji ich działań. Obejmie ono wspieranie nowych systemów ERA-NET, jak również rozszerzenie i pogłębienie zakresu istniejących systemów ERA-NET, np. poprzez poszerzanie partnerstwa oraz wzajemną otwartość ich programów.

- zapewnienie dodatkowego wsparcia finansowego ze strony UE dla uczestników tworzących wspólne fundusze w celu wspólnych zaproszeń do składania wniosków w ramach krajowych i regionalnych programów („ERA-NET PLUS”).

Udział Wspólnoty w krajowych programach badawczych wdrażanych wspólnie na podstawie art. 169 odnosi się w szczególności do europejskiej współpracy na szeroką skalę odbywającej się ramach tzw. „zmiennej geometrii” pomiędzy Państwami Członkowskimi o wspólnych potrzebach i/lub interesach. Tego rodzaju inicjatywy opierające się na art. 169 będą podejmowane w dziedzinach, które zostaną określone w ścisłej współpracy z Państwami Członkowskimi na podstawie kilku kryteriów, łącznie z możliwością współpracy z programami międzyrządowymi:

- Związek z celami UE

- Jasne zdefiniowanie celu mającego być osiągniętym oraz jego związek z celami niniejszego programu ramowego

- Obecność istniejących uprzednio podstaw (istniejące lub planowane krajowe programy badawcze)

- Europejska wartość dodana

- Masa krytyczna, z uwzględnieniem rozmiaru oraz liczby zastosowanych programów oraz stopnia podobieństwa działań nimi objętych

- Skuteczność art. 169 jako najbardziej odpowiedniego środka do osiągnięcia celów.

Współpraca międzynarodowa

Niniejsza część programu ramowego obejmie następujące działania współpracy międzynarodowej:

- Udostępnienie wszystkich działań prowadzonych w dziedzinach tematycznych naukowcom i instytucjom badawczym we wszystkich krajach trzecich, przy czym należy podjąć wysiłek w celu zachęcenia ich do wykorzystania istniejących możliwości.

- Szczególne działania współpracy w każdej z dziedzin tematycznych poświęcone krajom trzecim w przypadku wzajemnego zainteresowania współpracą w kwestii poszczególnych tematów. Działania te, ściśle związane z umowami o współpracy dwustronnej lub wielostronnymi dialogami pomiędzy UE a wyżej wymienionymi krajami lub grupami krajów, będą pełnić rolę uprzywilejowanego instrumentu realizowania współpracy między UE i tymi krajami. Działaniami tymi są w szczególności działania mające na celu wzmocnienie możliwości badawczych krajów kandydujących oraz sąsiadujących, działania realizowane w ramach współpracy ukierunkowane na kraje rozwijające się oraz nowo powstałe, skupiające się na ich specyficznych potrzebach w dziedzinach takich jak zdrowie, rolnictwo, rybołówstwo oraz środowisko i realizowane w warunkach finansowych dostosowanych do możliwości tych krajów.

Niniejsza część programu ramowego obejmuje działania współpracy międzynarodowej w każdej dziedzinie tematycznej oraz będące przedmiotem różnych dziedzin. Zostaną one zrealizowane wspólnie z działaniami objętymi przez części programu ramowego „Ludzie” i „Możliwości”.

TEMATY

1. Zdrowie

Cel

Polepszanie stanu zdrowia obywateli Europy oraz podnoszenie konkurencyjności sektorów przemysłu europejskiego i przedsiębiorstw związanych ze zdrowiem, przy jednoczesnym zajęciu się zagadnieniami zdrowotnymi na świecie, w tym powstającymi epidemiami. Nacisk zostanie położony na badania mające praktyczne przełożenie (przełożenie podstawowych odkryć na zastosowania kliniczne), rozwój i zatwierdzanie nowych terapii i metod promowania zdrowia oraz zapobiegania chorobom, narzędzia i technologie diagnostyczne, jak również zrównoważone i sprawnie działające systemy opieki zdrowotnej.

Uzasadnienie

Rozszyfrowanie ludzkiego genomu oraz najnowsze postępy w dziedzinie postgenomiki zrewolucjonizowały badania w zakresie zdrowia ludzkiego i chorób. Połączenie dużej ilości danych oraz zrozumienie podstawowych procesów biologicznych wymaga połączenia mas krytycznych różnorodnych kompetencji i zasobów, które nie są dostępne na poziomie krajowym. Osiągnięcie znaczących postępów w badaniach w zakresie zdrowia mających praktyczne przełożenie, pełniących zasadniczą rolę w celu zapewnienia wyciągnięcia praktycznych korzyści z badań biomedycznych, również wymaga wielodyscyplinarnego oraz ogólnoeuropejskiego podejścia przy udziale różnych zainteresowanych stron. Takie podejście pozwoli Europie na skuteczniejsze przyczynianie się do międzynarodowych wysiłków mających na celu zwalczanie chorób o światowym znaczeniu.

Badania kliniczne nad wieloma chorobami (np. chorobami nowotworowymi, układu sercowo-naczyniowego, psychicznymi i neurologicznymi, w szczególności związanymi z procesem starzenia się, takimi jak choroba Alzheimera czy Parkinsona) w celu uzyskania potrzebnej ilości pacjentów w krótkim okresie czasu, są uzależnione od prób przeprowadzanych w międzynarodowych ośrodkach. Badania epidemiologiczne wymagają dużej różnorodności populacji oraz międzynarodowych sieci w celu osiągnięcia znaczących wyników. Opracowanie nowych metod diagnostyki oraz leczenia rzadkich zaburzeń również wymaga międzynarodowego podejścia w celu zwiększenia liczby pacjentów obejmowanych każdym badaniem. Natomiast prowadzenie badań ukierunkowanych na politykę zdrowotną na poziomie europejskim umożliwia dokonywanie porównań modeli, systemów, danych oraz próbek materiału pobranego od pacjentów, zgromadzonych w krajowych bazach danych oraz biobankach.

Intensywne badania biomedyczne prowadzone w Europie przyczynią się do podniesienia konkurencyjności europejskiej biotechnologii na rzecz ochrony zdrowia, technologii medycznej oraz przemysłu farmaceutycznego. UE powinna również pełnić aktywną rolę w procesie tworzenia warunków sprzyjających innowacji w sektorze farmaceutycznym, w szczególności w celu maksymalnego zwiększenia powodzenia badań klinicznych. Małe i średnie przedsiębiorstwa prowadzące badania stanowią główną ekonomiczną siłę napędową biotechnologii na rzecz ochrony zdrowia i technologii medycznej. Pomimo że w Europie działa więcej przedsiębiorstw biotechnologicznych, niż w Stanach Zjednoczonych, większość z nich to przedsiębiorstwa małe i mniej dojrzałe od swych konkurentów. Połączone prywatno-publiczne wysiłki badawcze na poziomie UE ułatwią ich rozwój. Badania na poziomie UE przyczynią się także do opracowania nowych norm i standardów w celu ustanowienia stosownych ram prawnych dla nowych technologii medycznych (takich jak np. medycyna odnowy).

Poniżej przedstawiono działania, które zostaną podjęte, obejmujące badania istotne dla wymagań politycznych. Dwa strategiczne zagadnienia: zdrowie dzieci oraz zdrowie starzejącego się społeczeństwa zostaną w szczególności objęte działaniami. Programy badań ustalone przez Europejskie Platformy Technologiczne, takie jak w zakresie innowacyjnej medycyny, będą w miarę potrzeby wspierane. W celu ich uzupełnienia oraz w odpowiedzi na nowe potrzeby polityczne, mogą zostać wspierane dodatkowe działania, na przykład w dziedzinie polityki zdrowotnej oraz bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w wymiarze zawodowym.

Działania

- Biotechnologia, ogólne instrumenty i technologie na rzecz ludzkiego zdrowia

- Badania o dużej wydajności. Pobudzanie postępów eksperymentalnych w badaniach biomedycznych poprzez wytwarzanie, standaryzację, nabywanie oraz analizowanie danych.

- Wykrywanie, diagnozowanie i monitorowanie. Nacisk zostanie położony na nieinwazyjne lub małoinwazyjne metody.

- Przewidywanie adekwatności, bezpieczeństwa i skuteczności terapii. Opracowanie i weryfikacja markerów biologicznych, metod i modeli in vivo i in vitro, łącznie z symulacją, farmakogenomiką, oraz sposobów podejścia i alternatyw dla testów przeprowadzanych na zwierzętach.

- Innowacyjne podejścia terapeutyczne i interwencja medyczna . Umacnianie i zapewnianie dalszego rozwoju w zakresie nowoczesnych terapii i technologii mogących znaleźć zastosowanie w leczeniu wielu chorób i zaburzeń.

- Badania na rzecz ludzkiego zdrowia mające praktyczne przełożenie

- Łączenie danych i procesów biologicznych: gromadzenie danych na szeroką skalę, biologia systemów. Wytwarzanie i analiza dużej ilości danych potrzebnych do lepszego zrozumienia złożonych sieci regulacyjnych tysięcy genów i produktów genowych sterujących ważnymi procesami biologicznymi.

- Badania nad chorobami mózgu i pokrewnymi chorobami, rozwój człowieka i proces starzenia się. Badanie procesu zdrowego starzenia się oraz sposobu wzajemnego oddziaływania genów i środowiska oraz aktywności mózgu w normalnych warunkach, jak również w przypadku chorób mózgu.

- Badania nad chorobami zakaźnymi mające praktyczne przełożenie. Zajmowanie się zagadnieniem odporności na leki przeciwbakteryjne, światowym zagrożeniem HIV/AIDS, malarią i gruźlicą, jak również powstającymi epidemiami (np. SARS, wysoce patogenetyczna odmiana grypy).

- Badania mające praktyczne przełożenie nad głównymi chorobami: chorobami nowotworowymi, sercowo-naczyniową, cukrzycą/otyłością, rzadkimi chorobami i chorobami chronicznymi (np. zapalenie kości i stawów). Opracowanie strategii ukierunkowanych na pacjenta obejmujących zapobieganie, diagnozowanie i leczenie, łącznie z badaniami klinicznymi.

- Zoptymalizowanie zapewniania opieki zdrowotnej obywatelom Europy

- Przełożenie wyników badań klinicznych na praktyczne zastosowania kliniczne. Zrozumienie procesu podejmowania decyzji dotyczących leczenia klinicznego oraz kwestii w jaki sposób należy przekładać wyniki badań klinicznych na praktyczne zastosowania kliniczne, dotyczące w szczególności dzieci, kobiet i osób starszych.

- Jakość, skuteczność i solidarność systemów opieki zdrowotnej, łącznie z systemami obecnie reformowanymi. Przekładanie skutecznych interwencji na decyzje dotyczące zarządzania, zapewnianie odpowiedniego dopływu zasobów ludzkich, analizowanie czynników wpływających na równy dostęp do opieki zdrowotnej wysokiej jakości, łącznie z analizami dotyczącymi zmian zachodzących w społeczeństwie (np. proces starzenia się, mobilność i migracja oraz zmiana miejsca pracy).

- Intensywniejsze zapobieganie chorobom i lepsze wykorzystywanie leków. Opracowanie skutecznych interwencji dotyczących zdrowia publicznego zajmujących się szerzej pojętymi czynnikami wpływającymi na zdrowie (takimi jak stres, pożywienie, lub czynniki środowiskowe). Określenie pomyślnych interwencji w różnych obszarach opieki zdrowotnej w celu ulepszenia sposobu przepisywania leków oraz ich użycia przez pacjentów (łącznie z aspektami niepożądanej reakcji na środki medyczne).

- Stosowne korzystanie z nowych terapii i technologii zdrowotnych. Aspekty dotyczące długookresowego bezpieczeństwa i monitorowania korzystania z nowych technologii medycznych na szeroką skalę (łącznie z urządzeniami) i nowoczesnych terapii zapewniających wysoki poziom ochrony zdrowia publicznego.

2. Żywność, rolnictwo i biotechnologia

Cel

Budowa europejskiej ekologicznej gospodarki opartej na wiedzy[12] poprzez połączenie nauki, przemysłu i innych zainteresowanych stron w celu wykorzystania nowych i powstających możliwości badawczych zajmujących się wyzwaniami natury społecznej i ekonomicznej: rosnącym popytem na bezpieczniejszą, zdrowszą i lepszej jakości żywność oraz zrównoważone korzystanie z odnawialnych zasobów ekologicznych oraz ich wytwarzanie; wzrastającym ryzykiem wystąpienia chorób epizootycznych i odzwierzęcych oraz zaburzeń pochodzenia żywieniowego; zagrożeniem zrównoważonego stanu i bezpieczeństwa produkcji rolnej i rybołówstwa spowodowanego w szczególności zmianami klimatycznymi; oraz rosnącym popytem na żywność wysokiej jakości, przy uwzględnieniu dobrostanu zwierząt i aspektów rozwoju wsi.

Uzasadnienie

Innowacje i postęp wiedzy w zakresie zrównoważonego zarządzania, produkcji i wykorzystania zasobów biologicznych (mikroorganizmów, roślin, zwierząt) stanowić będą podstawę nowych, zrównoważonych, wydajnych ekologicznie i konkurencyjnych produktów w sektorze rolnictwa, rybołówstwa, przemysłu spożywczego, sektorów przemysłu związanych ze zdrowiem, leśnictwem oraz pokrewnych sektorów przemysłu. Zgodnie z europejską strategią w dziedzinie nauk o życiu i biotechnologii[13], przyczyni się to do wzrostu konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw zajmujących się biotechnologią i produkcją żywności, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw z sektora high tech, przy jednoczesnej poprawie pomocy społecznej i dobrobytu. Badania nad bezpieczeństwem żywności i łańcuchów pokarmowych, chorobami pochodzenia żywieniowego, wyborem żywności oraz wpływem pożywienia na zdrowie przyczynią się do zwalczania zaburzeń pochodzenia żywieniowego (np. otyłości, alergii) i chorób zakaźnych (np. zakaźnych encefalopatii gąbczastych, grypy ptasiej) oraz będą stanowić ważny wkład do wdrażania istniejącej i definiowania przyszłych polityk i ustawodawstwa w zakresie zdrowia publicznego, zdrowia świata roślin i zwierząt oraz ochrony konsumentów.

Różnorodność przedsiębiorstw europejskich w tych dziedzinach jest wprawdzie jednym z atutów i szans dla Europy, powoduje ona jednak, że podejście do podobnych problemów jest selektywne. Problemami tymi można się lepiej zająć poprzez wzmożoną współpracę i wymianę wiedzy, na przykład w zakresie nowych metodologii, procesów i norm będących wynikiem zmian w prawodawstwie UE.

Kilka Europejskich Platform Technologicznych przyczynia się do ustalenia wspólnych priorytetów badawczych w dziedzinach takich jak genomika roślin i biotechnologia, leśnictwo i oparte na nim sektory przemysłu, ogólne zdrowie zwierząt, hodowla zwierząt, biotechnologia żywności i przemysłowa. Badania będą również stanowić podstawę wiedzy w celu wsparcia[14]: wspólnej polityki rolnej, zagadnień rolniczych i handlowych, prawodawstwa w zakresie bezpieczeństwa żywności, zdrowia zwierząt, kontroli chorób i norm w zakresie dobrobytu we Wspólnocie, jak również reformy wspólnej polityki rybołówstwa mającej na celu zapewnienie zrównoważonego rozwoju rybołówstwa i akwakultury. Ponadto przewidziano również elastyczny sposób podejścia do nowych potrzeb politycznych, zwłaszcza w odniesieniu do nowych trendów społecznych i ekonomicznych.

Działania

- Zrównoważona produkcja i zarządzanie zasobami biologicznymi środowiska lądowego, leśnego i wodnego : umożliwianie badań, łącznie z tzw. technologiami „omika”, takimi jak genomika, proteomika, metabolomika, biologia systemów, oraz technologiami konwergencyjnymi w odniesieniu do mikroorganizmów, roślin i zwierząt, w tym wykorzystywanie ich bioróżnorodności; ulepszone rośliny uprawne i systemy produkcyjne, łącznie z rolnictwem ekologicznym, programami produkcji rolnej wysokiej jakości oraz wpływem organizmów genetycznie zmodyfikowanych (GMO); zrównoważone, konkurencyjne i wielofunkcyjne rolnictwo oraz leśnictwo; rozwój obszarów wiejskich; dobrostan zwierząt, ich hodowla i produkcja; zdrowie roślin; zrównoważone i konkurencyjne rybołówstwo oraz akwakultura; choroby zakaźne zwierząt, łącznie z chorobami odzwierzęcymi; bezpieczne usuwanie padłych zwierząt; ochrona, zarządzanie i wykorzystywanie żywych zasobów wodnych, opracowanie instrumentów potrzebnych decydentom i innym podmiotom w zakresie rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich (kształtowanie krajobrazu, metody zarządzania gruntami, itp.)

- „Od stołu do gospodarstwa”: żywność, zdrowie i dobre samopoczucie : społeczne, przemysłowe i zdrowotne, jak również związane z konsumentami aspekty żywności i paszy, w tym nauki o zachowaniu i poznawcze; żywienie, choroby i zaburzenia pochodzenia żywieniowego, w tym otyłość; innowacyjne technologie obróbki żywności i paszy (łącznie z pakowaniem); podnoszenie chemicznej i mikrobiologicznej jakości i bezpieczeństwa żywności, napojów i paszy; integralność (i kontrole) łańcucha pokarmowego; wpływ środowiska na łańcuch pokarmowy/paszowy; koncepcja ogólnego łańcucha pokarmowego (obejmującego żywność pochodzenia morskiego); możliwość odtworzenia historii produktu.

- Nauki o życiu i biotechnologia na rzecz zrównoważonych produktów i procesów nieżywnościowych : ulepszone rośliny uprawne, pasze, produkty pochodzenia morskiego i biomasa (łącznie z zasobami morskimi) na rzecz energii, środowiska oraz wytwarzanie produktów o wysokiej wartości dodanej, takich jak materiały i chemikalia, w tym nowoczesne systemy hodowli, bioprocesy i biorafinerie; biokataliza; leśnictwo oraz produkty i procesy leśne; odtworzenie środowiska i czystość procesów przetwarzania.

3. Technologie informacyjne i komunikacyjne

Cel

Umożliwienie opanowania i ukształtowania przyszłego rozwoju technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT) w Europie w celu zaspokojenia potrzeb społecznych i ekonomicznych. Działania te wzmocnią europejskie podstawy naukowe i technologiczne w dziedzinie ICT, poprzez wykorzystywanie technologii ICT pobudzą innowacje, a także zapewnią sprawne przekształcenie postępów w dziedzinie ICT na korzyść obywateli, przedsiębiorstw, przemysłu oraz rządów Europy.

Uzasadnienie

Technologie informacyjne i komunikacyjne mają decydujące znaczenie dla przyszłości Europy i stanowią podstawę dla realizacji Agendy Lizbońskiej. Połowa przyrostu wydajności w naszych gospodarkach jest uzależniona od wpływu technologii ICT na produkty, usługi i procesy gospodarcze. Technologie ICT są głównym czynnikiem pobudzania innowacji i kreatywności oraz opanowywania zmian zachodzących w łańcuchach wartości w różnych sektorach przemysłu i usług. Technologie ICT mają istotne znaczenie w zakresie zaspakajania rosnących potrzeb dotyczących zdrowia i opieki społecznej oraz modernizowania usług w dziedzinach publicznych, takich jak kształcenie, nauczanie, bezpieczeństwo, energia, transport i środowisko. Ponadto technologie ICT są katalizatorami postępu w innych dziedzinach nauki i technologii, ponieważ odmieniają one sposób, w jaki naukowcy prowadzą badania, współpracują oraz wprowadzają innowacje.

Rosnące wymagania gospodarcze i społeczne, w powiązaniu z ciągłym przenikaniem technologii ICT do życia codziennego oraz potrzeba przesuwania granic technologicznych ustalają coraz obszerniejszy program badań. Przybliżenie technologii ludziom oraz ich potrzebom organizacyjnym oznacza: zamaskowanie złożoności technologicznej, a podkreślenie funkcjonalności odpowiadającej potrzebom; uczynienie technologii bardzo łatwej w stosowaniu, dostępnej oraz taniej; zapewnienie nowych zastosowań, rozwiązań i usług opartych na technologiach ICT, będących godnymi zaufania, niezawodnymi oraz dającymi się dostosować do preferencji i potrzeb użytkownika. Kierowani wymaganiem „more-for-less”, naukowcy technologii ICT biorą udział w światowym wyścigu w celu osiągnięcia dalszej miniaturyzacji, doprowadzenia do zbieżności informatyki, technologii komunikacyjnych i medialnych oraz zbieżności z innymi odpowiednimi naukami i dyscyplinami, jak również w celu stworzenia systemów będących w stanie uczyć się i rozwijać. Z tych różnorodnych wysiłków wyłania się nowa fala technologii. Działania badawcze ICT wykorzystają również szerszy zakres dyscyplin naukowych i technologicznych, w tym nauki przyrodnicze, nauki o życiu, psychologię, pedagogikę, nauki o postrzeganiu oraz nauki społeczne.

Sektor technologii ICT jest jednym z najbardziej aktywnych sektorów w zakresie intensywności badań. Wysiłki badawcze technologii ICT, zarówno publiczne, jak i prywatne stanowią jedną trzecią wszystkich wysiłków badawczych we wszystkich znaczniejszych gospodarkach. Europa posiada już wprawdzie znaczną przewagę przemysłową i technologiczną w kluczowych dziedzinach ICT, pozostaje ona jednak w tyle za głównymi konkurentami w zakresie inwestycji na rzecz badań. Jedynie poprzez wznowienie i zintensyfikowanie wysiłków na poziomie europejskim będziemy mogli w pełni wykorzystać możliwości oferowane przez postępy w dziedzinie ICT.

Działania badawcze w zakresie ICT będą ściśle związane z działaniami politycznymi mającymi na celu wprowadzanie technologii ICT oraz ze środkami wykonawczymi w ramach wszechstronnej i całościowej strategii. Priorytety zostały ustalone na podstawie obszernych konsultacji, jak również wkładu ze strony kilku Europejskich Platform Technologicznych oraz inicjatyw przemysłowych w dziedzinach takich jak: nanoelektronika, systemy wbudowane, komunikacja bezprzewodowa, media elektroniczne, robotyka i oprogramowanie, usługi i siatki obliczeniowe.

Działania

- Filary technologii ICT :

- Nanoelektronika, fotonika i zintegrowane mikro/nanosystemy: przesuwanie granic miniaturyzacji, integracji, różnorodności i zagęszczenia; wzrost wydajności i zdolności produkcyjnych przy niższych nakładach; ułatwianie włączenia technologii ICT do licznych zastosowań; interfejsy; badania eksperymentalne wymagające rozważenia nowych koncepcji.

- Wszechobecne sieci komunikacyjne o nieograniczonych możliwościach : bezwzględny dostęp do heterogenicznych sieci – stacjonarnych, ruchomych, bezprzewodowych i nadawczych sięgających od osobistego otoczenia do strefy regionalnej i globalnej – pozwalających na bezszwowe dostarczanie jeszcze większej ilości danych i usług bez względu na miejsce i czas.

- Systemy wbudowane, informatyka i kontrola : silne, bezpieczne i rozproszone systemy komputerowe i komunikacyjne wbudowane w przedmioty i infrastruktury fizyczne oraz będące w stanie kontrolować i dostosowywać się do otoczenia.

- Oprogramowanie, siatki obliczeniowe, bezpieczeństwo i niezawodność : dynamiczne, o cechach przystosowawczych, niezawodne i godne zaufania oprogramowanie i usługi oraz nowe struktury przetwarzania, w tym ich użyteczność.

- Wiedza, systemy poznawcze i nauczania : zdobywanie i wykorzystywanie wiedzy osadzonej w sieci i treściach multimedialnych; sztuczne systemy stworzone na podobieństwo systemów naturalnych, będące w stanie postrzegać, rozumieć, uczyć się i rozwijać, a także działać niezależnie; uczenie się przez maszyny i ludzi na podstawie lepszego zrozumienia procesów ludzkiego postrzegania.

- Symulacja, wizualizacja, interakcja i tzw. „mixed realities” : narzędzia innowacyjnego projektowania i kreatywności w odniesieniu do produktów, usług i mediów cyfrowych, jak również naturalnej, zdolnej do wytwarzania mowy interakcji i komunikacji o bogatym kontekście.

Nowe perspektywy dla technologii ICT wykorzystujące inne nauki i dyscypliny technologiczne , łącznie z elementami fizyki, biotechnologii, nauk o życiu i materiałach w odniesieniu do miniaturyzacji narzędzi wykorzystywanych przez technologie ICT do rozmiarów odpowiednich dla interakcji z organizmami żywymi, jak również w celu osiągnięcia poprawy wyników inżynierii systemów i przetwarzania informacji, oraz modelowania i symulacji świata żywego.

- Integracja technologii :

- Osobiste otoczenie : urządzenia do komunikacji osobistej i urządzenia informatyczne, akcesoria, urządzenia wbudowane w ubranie (wearables), implanty; ich interfejsy i połączenia do systemów usług i zasobów.

- Otoczenie domowe : komunikacja, monitorowanie, kontrola, pomoc; bezszwowa interoperacyjność i wykorzystywanie wszystkich urządzeń; interaktywne cyfrowe treści i usługi.

- Systemy robotyczne : nowoczesne systemy autonomiczne; postrzeganie, sterowanie, zdolności manualne, naturalna interakcja; miniaturyzacja.

- Inteligentne infrastruktury : narzędzia sprawiające, że infrastruktury niezbędne do codziennego funkcjonowania stają się bardziej sprawne, łatwiejsze do przystosowania i utrzymania, bardziej wytrzymałe i w większym stopniu odporne na awarie.

- Badania nad zastosowaniami:

- Technologie ICT w zetknięciu z wyzwaniami społecznymi : nowe systemy i usługi w dziedzinach interesu publicznego poprawiające jakość, sprawność, dostęp i łączność; zastosowania przyjazne dla użytkownika, integracja nowych technologii i inicjatyw, takich jak tzw. „ambient assisted living”.

- na rzecz zdrowia: skuteczniejsze zapobieganie chorobom, wczesna diagnostyka i personalizacja; niezależność, bezpieczeństwo i mobilność pacjentów; systemy i usługi gromadzące informacje na temat zdrowia w celu zdobycia wiedzy.

- poprawa społecznej asymilacji i równego udziału, jak również zapobieganie tworzeniu się przepaści cyfrowej; technologia wspierająca; projektowanie dla wszystkich („design-for-all”).

- na rzecz mobilności : inteligentne systemy transportu oparte na technologiach ICT oraz pojazdy umożliwiające bezpieczny, wygodny i sprawny transport ludzi i towarów.

- na rzecz wspierania środowiska i zrównoważonego rozwoju: zmniejszanie podatności na zanieczyszczenia oraz łagodzenie skutków klęsk żywiołowych i awarii przemysłowych.

- na rzecz rządów : skuteczność, otwartość i przejrzystość na rzecz administracji publicznej światowej klasy oraz łączność z obywatelami i przedsiębiorstwami, wspieranie demokracji.

- Technologie ICT na rzecz treści, kreatywności i indywidualnego rozwoju:

- nowe modele mediów i nowe formy treściowe; tworzenie interaktywnych treści cyfrowych; bogatsze doświadczenia użytkowników; opłacalne dostarczanie treści.

- nauczanie wspomagane technologią; adaptacyjne i dostosowane do kontekstu rozwiązania edukacyjne; aktywne uczenie.

- systemy oparte na technologiach ICT w celu zwiększenia dostępności i użytkowania na długą metę kulturalnych cyfrowych zasobów i możliwości w środowisku wielojęzycznym.

- Technologie ICT wspierające przedsiębiorstwa i przemysł:

- nowe formy dynamicznych, połączonych siecią, kooperacyjnych procesów przemysłowych , cyfrowe ekosystemy; zoptymalizowana organizacja pracy oraz wspólne środowiska pracy.

- Produkcja przemysłowa : szybkie i adaptacyjne projektowanie, wytwarzanie i dostarczania towarów w wysokim stopniu dostosowanych do indywidualnych potrzeb; produkcja cyfrowa i wirtualna; narzędzia modelowania, symulacji i prezentacji; miniaturowe i wbudowane produkty ICT;

- Technologie ICT na rzecz zaufania : zarządzanie tożsamością; potwierdzenie autentyczności i autoryzacja; technologie na rzecz ochrony sfery prywatnej; zarządzanie prawami i własnością; ochrona przed zagrożeniami sieciowymi.

- Przyszłe i powstające technologie : wspieranie badań na granicy wiedzy w podstawowych technologiach ICT oraz w połączeniu z innymi odpowiednimi dziedzinami i dyscyplinami; pielęgnowanie nowatorskich idei oraz radykalnie nowych zastosowań, jak również badanie nowych możliwości „map drogowych” w zakresie technologii ICT.

4. Nanonauki, nanotechnologie, materiały i nowe technologie produkcyjne

Cel

Podnoszenie konkurencyjności przemysłu europejskiego oraz zapewnianie jego przekształcenia z przemysłu wykorzystującego zasoby na przemysł wykorzystujący wiedzę, poprzez przełom wiedzy na rzecz nowych zastosowań na granicy różnych technologii i dyscyplin.

Uzasadnienie

Wydaje się, że spadek działalności przemysłowej nie ogranicza się już tylko do tradycyjnych sektorów o wysokiej intensywności pracy, lecz również staje się zauważalny w sektorach pośrednich – będących uznanym atutem przemysłu europejskiego – a nawet w niektórych sektorach high-tech. Ta tendencja może i musi zostać odwrócona poprzez budowanie w Europie silnego przemysłu opartego na wiedzy i ją wykorzystującego. Proces ten obejmie modernizację istniejących małych i średnich przedsiębiorstw (SME) oraz utworzenie nowych przedsiębiorstw ukierunkowanych na wiedzę poprzez rozpowszechnianie wiedzy i doświadczenia poprzez programy realizowane w ramach współpracy.

Należy wzmocnić uznane przewodnictwo UE w dziedzinach takich jak nanotechnologie, materiały i technologie produkcyjne w celu zapewnienia i umocnienia pozycji UE w wysoce konkurencyjnym kontekście globalnym.

Europejskie Platformy Technologiczne w dziedzinach takich jak nanoelektronika, produkcja przemysłowa, hutnictwo, chemia, transport, budownictwo, bezpieczeństwo przemysłowe, przemysł włókienniczy, celulozowy i papierniczy pomagają w ustaleniu wspólnych priorytetów i celów badawczych. W uzupełnieniu do priorytetów mających znaczenie dla przemysłu oraz ich integracji do zastosowań sektorowych, zostaną uwzględnione kwestie odpowiedniej polityki, przepisów i norm, jak również wpływu, przy zapewnieniu elastycznego sposobu reakcji na powstające nowe potrzeby polityczne.

Działania

- Nanonauki, nanotechnologie

- Tworzenie nowej wiedzy w zakresie interfejsów oraz zjawisk zależnych od rozmiaru; nanoskopijna kontrola właściwości materiału służącego nowym zastosowaniom; integracja technologii nanometrycznych; właściwości samoskładania; nanomotory; nanomaszyny i nanosystemy; metody i narzędzia służące do pomiarów i operowania w nanoskopijnej skali; nanotechnologie oraz wysoce precyzyjne technologie wykorzystywane w chemii; wpływ na bezpieczeństwo człowieka, zdrowie i środowisko; metrologia, nazewnictwo i normy; badania nowych koncepcji i podejść dla zastosowań sektorowych, łącznie z integracją i konwergencją powstających technologii.

- Materiały

- Tworzenie nowej wiedzy w zakresie materiałów o wysokich parametrach technologicznych wykorzystywanych do nowych produktów i procesów; materiały oparte na wiedzy o właściwościach odpowiadających ich zastosowaniu; większa niezawodność projektowania i symulacji; większa złożoność; znośność dla środowiska; włączenie nano-, molekuło-, makro- poziomów do technologii chemicznej oraz sektorów przemysłu zajmujących się przetwarzaniem materiałów; nowe nanomateriały, biomateriały oraz materiały hybrydowe, łącznie z projektowaniem i kontrolą ich wytwarzania.

- Nowa produkcja

- Tworzenie warunków i możliwości dla produkcji wykorzystującej wiedzę, w tym konstruowanie, opracowywanie i weryfikacja nowych modeli odpowiadających na pojawiające się potrzeby przemysłu; rozwój ogólnych zdolności produkcyjnych na rzecz adaptacyjnej, połączonej siecią i opartej na wiedzy produkcji; opracowanie nowych koncepcji inżynieryjnych wykorzystujących zbieżność technologii (np. nano- i biotechnologii, technologii informacyjnej i poznawczej oraz ich wymagań technicznych) na rzecz przyszłej generacji produktów i usług o wysokiej wartości dodanej oraz w celu dostosowania się do zmieniających się potrzeb.

- Integracja technologii na rzecz zastosowań przemysłowych

- Integracja nowych osiągnięć wiedzy i technologii w zakresie nanotechnologii, materiałów i produkcji w zastosowaniach sektorowych i międzysektorowych, takich jak: zdrowie, budownictwo, transport, energia, chemia, środowisko, przemysł włókienniczy, celulozowy i papierniczy, technologia budowy maszyn.

5. Energia

Cel

Przekształcenie obecnego systemu energetycznego opartego na paliwach kopalnych na bardziej zrównoważony system oparty na różnorodnych źródłach i dostawcach energii w połączeniu ze wzmacnianiem wydajności energetycznej, w odpowiedzi na pilne wyzwania w zakresie bezpieczeństwa dostaw i zmian klimatycznych, przy jednoczesnym wzmocnieniu konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw należących do sektora energetycznego.

Uzasadnienie

Systemy energetyczne stoją przed znacznymi wyzwaniami. Potrzeba znalezienia w porę odpowiednich rozwiązań jest podyktowana alarmującymi tendencjami w zakresie światowego zapotrzebowania na energię (którego prognozowany wzrost wynosi 60 % w ciągu najbliższych 30 lat), potrzebą znacznego obniżenia emisji gazów cieplarnianych w celu złagodzenia druzgocących skutków zmian klimatycznych, szkodliwą nieprzewidywalnością cen ropy naftowej (w szczególności dla sektora transportowego, w znacznym stopniu od niej zależnego) oraz geopolityczną niestabilnością w regionach dostarczających ropę. Badania i demonstracja są potrzebne, aby zapewnić najbardziej opłacalne i przyjazne dla środowiska technologie i środki umożliwiające UE osiągnięcie celów w ramach Protokołu z Kioto oraz innych, jak również wdrożyć zobowiązania dotyczące jej polityki energetycznej, które przedstawiono w Zielonej Księdze „Na rzecz strategii europejskiej dla zabezpieczenia dostaw energii” z 2002 r.[15]

Europa uzyskała światową przewagę w niektórych technologiach energetycznych. Jest ona pionierem w zakresie nowoczesnych odnawialnych technologii energetycznych, takich jak bioenergia oraz energia wiatrowa. UE jest również światowym konkurentem w zakresie produkcji energii i technologii dystrybucyjnych oraz posiada rozwinięte zdolności badawcze w zakresie wychwytywania dwutlenku węgla i jego sekwestracji. Jej pozycja jest jednak poważnie zagrożona przez konkurentów (w szczególności Stany Zjednoczone i Japonię).

Radykalne przekształcenie systemu energetycznego wymaga zastosowania nowych technologii wiążących się ze zbyt dużym ryzykiem i niepewnymi korzyściami, w związku z czym sektor prywatny nie jest w stanie zapewnić wszystkich potrzebnych inwestycji w zakresie badań, rozwoju, demonstracji i wprowadzania technologii. Pomoc publiczna powinna zatem odgrywać kluczową rolę w mobilizowaniu prywatnych inwestycji, a europejskie wysiłki i zasoby powinny zostać połączone w spójny i bardziej skuteczny sposób w celu konkurowania z gospodarkami znacząco i konsekwentnie inwestującymi w podobne technologie. Europejskie Platformy Technologiczne odgrywają decydującą rolę w tym względzie, ponieważ mobilizują one potrzebne wysiłki badawcze w skoordynowany sposób. Działania potrzebne do osiągnięcia celu zostały przedstawione poniżej. Jedno z nich to działanie szczegółowe dotyczące wiedzy na rzecz polityki energetycznej, które może również wzmocnić nowe powstające potrzeby polityczne, na przykład odnoszące się do roli europejskiej polityki energetycznej w działaniach międzynarodowych na rzecz zmian klimatycznych, niestabilności i przerw w dostawie energii i jej cen.

Działania

- Wodór i ogniwa paliwowe

Zintegrowane działania w celu zapewnienia trwałych technologicznych podstaw na rzecz konkurencyjnego europejskiego przemysłu ogniw paliwowych i wodoru oraz stacjonarnych i przenośnych zastosowań, jak również zastosowań w transporcie. Europejska Platforma Technologiczna „technologie wodorowe i ogniwa paliwowe” wspiera przedmiotowe działania poprzez zaproponowanie zintegrowanej strategii badawczej oraz strategii wprowadzania technologii.

- Wytwarzanie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii

Technologie mające na celu wzrost ogólnej wydajności przetwarzania poprzez zmniejszenie kosztów produkcji energii elektrycznej z dostępnych na danym terenie odnawialnych źródeł energii oraz opracowanie i demonstracja technologii dopasowanych do różnych warunków regionalnych.

- Wytwarzanie odnawialnych paliw

Zintegrowane technologie przetwarzania: udoskonalanie i redukcja jednostkowych kosztów paliw stałych, płynnych i gazowych (łącznie z wodorem) otrzymywanych z odnawialnych źródeł energii mające na celu opłacalną produkcję oraz wykorzystywanie paliw niezawierających dwutlenku węgla, w szczególności płynnych biopaliw wykorzystywanych w transporcie.

- Paliwa odnawialne wykorzystywane do ogrzewania i chłodzenia

Technologie mające na celu wzrost wydajności oraz redukcję kosztów ogrzewania i chłodzenia wykorzystujące odnawialne źródła energii oraz zapewniające ich wykorzystywanie w warunkach panujących w danym regionie.

- Technologie wychwytywania i przechowywania CO 2 w celu wytwarzania energii o znikomej emisji zanieczyszczeń

Znaczna redukcja wpływu używania paliw kopalnych na środowisko mająca na celu powstanie wysoce wydajnych elektrowni emitujących znikome ilości zanieczyszczeń, opierających się na technologiach wychwytywania i przechowywania CO2.

- Technologie korzystne dla środowiska pod względem emisji dwutlenku węgla

Osiągnięcie znacznej poprawy wydajności elektrowni, ich niezawodności oraz kosztów produkcji poprzez rozwój i demonstrację technologii czystej konwersji węgla.

- Inteligentne sieci energetyczne

Wzrost wydajności, bezpieczeństwa i niezawodności europejskich systemów i sieci energetycznych i gazowych, np. poprzez przekształcenie obecnych sieci energetycznych w interaktywne (odbiorcy/dostawcy) sieci usługowe oraz usuwanie przeszkód na drodze do wprowadzania i skutecznej integracji na szeroką skalę rozproszonych i odnawialnych źródeł energii.

- Wydajność energetyczna i oszczędzanie energii

Nowe koncepcje i technologie w celu poprawy wydajności energetycznej i oszczędzania energii dla budynków, usług i przemysłu. Działanie to obejmuje integrację strategii i technologii na rzecz wydajności energetycznej, wykorzystywanie nowych i odnawialnych technologii energetycznych oraz zarządzanie potrzebami energetycznymi.

- Wiedza na rzecz polityki energetycznej

Rozwój narzędzi, metod i modeli w celu dokonania oceny najważniejszych ekonomicznych i społecznych kwestii związanych z technologiami energetycznymi, jak również zapewnienie wymiernych celów i scenariuszy średnio- i długookresowej perspektywy.

6. środowisko (łącznie ze zmianami klimatycznymi)

Cel

Zrównoważone zarządzanie środowiskiem i jego zasobami poprzez pogłębianie wiedzy na temat interakcji pomiędzy biosferą, ekosystemami i działalnością człowieka, jak również opracowanie nowych technologii, narzędzi i usług w celu zajęcia się ogólnoświatowymi kwestiami środowiska w sposób zintegrowany. Nacisk zostanie położony na prognozy klimatyczne, i dotyczące zmian systemów ekologicznego, lądowego i morskiego, oraz na narzędzia i technologie służące obserwacji, zapobieganiu i łagodzeniu niekorzystnych wpływów na środowisko i ryzyka, łącznie z ryzykiem dla zdrowia, jak również ochronę środowiska naturalnego i będącego wytworem człowieka.

Uzasadnienie

Problemy środowiska wykraczają poza granice krajów i wymagają skoordynowanego podejścia na poziomie ogólnoeuropejskim, a często światowym. Zasoby naturalne Ziemi i środowisko stworzone przez człowieka narażone są na obciążenia spowodowane wzrostem populacji świata, urbanizacją, stałą ekspansją sektorów rolnictwa, transportu i energii, jak również zmiennością klimatu oraz globalnym, regionalnym i lokalnym ociepleniem. Europa powinna wykształcić nowe, zrównoważone relacje ze środowiskiem, poprawiając jednocześnie konkurencyjność i wzmacniając europejski przemysł. Ze względu na rozmiar, zakres i znaczną złożoność badań środowiska, w celu osiągnięcia masy krytycznej potrzebna jest współpraca obejmująca całą UE. Współpraca ta ułatwia wspólne planowanie, wykorzystywanie połączonych baz danych oraz stworzenie spójnych systemów obserwacyjnych i prognostycznych działających w dużej skali.

Badania na poziomie UE są potrzebne w celu wdrażania międzynarodowych zobowiązań, takich jak Protokół z Kioto, Konwencja o różnorodności biologicznej ONZ, celów Szczytu Światowego na Temat Zrównoważonego Rozwoju 2002, łącznie z Inicjatywą Wodną UE oraz wkładem do Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu i inicjatywy Obserwacji Ziemi. Ponadto istnieją znaczne potrzeby badawcze wynikające z obecnych i powstających polityk na poziomie UE, procesu wdrażania szóstego Programu Działań na Rzecz Środowiska oraz związanych z nim tematycznych strategii, programów działań na rzecz technologii środowiskowych, środowiska i zdrowia oraz dyrektyw takich jak Ramowa Dyrektywa Wodna.

UE powinna wzmocnić swoją pozycję na światowych rynkach technologii na rzecz środowiska. Technologie te przyczyniają się do zrównoważonego wzrostu poprzez dostarczanie skutecznych ekologicznie rozwiązań dotyczących problemów środowiska na różnych poziomach oraz ochrony dziedzictwa kulturowego. Wymagania środowiskowe spełniają rolę bodźca dla innowacji i mogą również dostarczać możliwości dla przedsiębiorstw. Europejskie Platformy Technologiczne „zaopatrzenie w wodę i kwestie sanitarne” oraz „zrównoważona chemia” potwierdzają potrzebę podjęcia działań na poziomie UE, a ich programy badawcze zostały uwzględnione w działaniach przedstawionych poniżej. Inne Platformy (np. „budownictwo” i „leśnictwo”) zajmują się częściowo kwestiami technologii na rzecz środowiska i zostały również wzięte pod uwagę.

Poniżej przedstawiono grupę działań[16], z których wiele jest bezpośrednio związanych z potrzebami politycznymi. Jednakże dodatkowe wsparcie może zostać udzielone powstającym nowym potrzebom politycznym, na przykład odnoszącym się do ocen wpływu na zrównoważony rozwój w różnych obszarach polityk UE, działań będących wynikiem postanowień z Kioto dotyczących zmian klimatycznych oraz nowych polityk środowiskowych, takich jak polityka dotycząca środowiska morskiego, norm i przepisów.

Działania

- Zmiany klimatyczne, zanieczyszczenie środowiska i zagrożenia

- Niekorzystne wpływy na środowisko i klimat: funkcjonowanie klimatu i systemu ziemskiego; środki adaptacyjne i łagodzące; zanieczyszczenia powietrza, gleby i wody; zmiany w składzie atmosfery i obiegu wody; interakcje pomiędzy klimatem, powierzchnią lądu i oceanem; wpływ na bioróżnorodność i ekosystemy.

- środowisko i zdrowie : interakcja środowiskowych czynników stresogennych ze zdrowiem człowieka, łącznie z określeniem ich źródeł, związków z wewnętrznym środowiskiem oraz wpływem i powstawaniem nowych czynników ryzyka; zintegrowane metody oceny ryzyka wywoływanego przez substancje toksyczne łącznie z poszukiwaniem alternatyw dla testów przeprowadzanych na zwierzętach; kwantyfikacja oraz analiza kosztów i korzyści ryzyka dla zdrowia w zakresie środowiska, jak również wskazówki dla strategii zapobiegania.

- Zagrożenia ze strony przyrody : polepszenie przewidywania oraz zintegrowanej oceny zagrożeń i podatności na nie oraz ryzyka wystąpienia katastrof związanych z geologicznymi zagrożeniami (takimi jak trzęsienia ziemi, wybuchy wulkanów, tsunami) oraz klimatem (takimi jak sztormy i powodzie); opracowanie systemów wczesnego ostrzegania i polepszenie strategii zapobiegania i łagodzenia skutków katastrof.

- Zrównoważone zarządzanie zasobami

- Ochrona i zrównoważone zarządzanie zasobami naturalnymi oraz wytworzonymi przez człowieka : ekosystemy; zarządzanie zasobami wodnymi; gospodarka odpadami i zapobieganie ich powstawaniu; ochrona i zarządzanie bioróżnorodnością, ochrona gleby, dna morskiego i strefy brzegowej, działania zapobiegające pustynnieniu i degradacji gleby; gospodarka leśna; zrównoważone zarządzanie i projektowanie środowiska miejskiego, zarządzanie danymi oraz usługi informacyjne; ocena i przewidywanie w zakresie procesów natury.

- Rozwój środowisk morskich : wpływ działalności człowieka na środowisko morskie i jego zasoby; zanieczyszczenie i eutrofizacja mórz i strefy brzegowej; ekosystemy głębinowe; ocena tendencji w bioróżnorodności środowiska morskiego, procesów zachodzących w ekosystemie i cyrkulacji oceanu; geologia dna morskiego.

- Technologie na rzecz środowiska

- Technologie dla środowiska mające na celu obserwację, zapobieganie zagrożeniom, łagodzenie skutków katastrof, dostosowanie, naprawę i odtworzenie środowiska naturalnego i stworzonego przez człowieka : w odniesieniu do wody, klimatu, powietrza, środowiska morskiego oraz miejskiego i wiejskiego, gleby, przetwarzania odpadów, recyklingu, procesów produkcyjnych korzystnych dla środowiska, ochrony przed chemikaliami, ochrony dziedzictwa kulturowego i środowiska architektonicznego.

- Ocena, weryfikacja i testowanie technologii : metody i narzędzia oceny ryzyka środowiskowego i cyklu życiowego w odniesieniu do procesów, technologii i produktów; wsparcie dla platform „zrównoważona chemia” oraz „zaopatrzenie w wodę i kwestie sanitarne”[17], naukowe i technologiczne aspekty przyszłego europejskiego programu weryfikacji i testowania technologii dla środowiska.

- Narzędzia obserwacji i oceny powierzchni Ziemi

- Obserwacja Ziemi : Wkład w rozwój i integrację systemów obserwacji w zakresie kwestii środowiskowych i kwestii zrównoważonego stanu w ramach GEOSS; interoperacyjność systemów oraz optymalizacja informacji w celu zrozumienia, modelowania i przewidywania zjawisk środowiskowych.

- Metody prognozowania oraz narzędzia oceny : modelowanie powiązań pomiędzy gospodarką/środowiskiem/społeczeństwem, łącznie z instrumentami ukierunkowanymi na rynek, zewnętrznymi efektami, progami, jak również rozwój podstawy wiedzy i metodologii na rzecz oceny wpływu zrównoważonego rozwoju na kluczowe kwestie, takie jak eksploatacja ziemi i zagadnienia morskie; społeczne i ekonomiczne napięcia związane ze zmianami klimatycznymi.

7. Transport (łącznie z aeronautyką)

Cel

Budowa zintegrowanego „bardziej przyjaznego dla środowiska” i „inteligentniejszego” ogólnoeuropejskiego systemu transportowego w oparciu o postępy technologiczne, na korzyść obywateli i społeczeństwa, przy poszanowaniu środowiska i zasobów naturalnych; zapewnienie i dalsze umocnienie wiodącej roli zajmowanej przez europejski przemysł na światowym rynku.

Uzasadnienie

Transport jest jednym z autów Europy – udział sektora transportu lotniczego w PKB UE wynosi 2,6% (3,1 mln miejsc pracy), natomiast transport powierzchniowy wytwarza 11% PKB UE (zatrudniając około 16 mln osób). Jednakże, transport ponosi odpowiedzialność za 25% całkowitej emisji CO2 w UE, w związku z czym istnieje konieczność przekształcenia systemu transportowego na przyjazny dla środowiska i zapewnienia bardziej zrównoważonych modeli transportu oraz zgodności ze stopami wzrostu, jak określono w Białej Księdze na temat „Europejska polityka transportowa do 2010 r.: czas decyzji”.[18]

Rozwój gospodarczy i rozszerzenie UE, w wyniku którego jej powierzchnia wzrosła o 25%, a ludność o 20%, oraz stanowią nowe wyzwania dla skutecznego, opłacalnego i odpowiedniego transportu osób i towarów. Transport wiąże się również bezpośrednio z głównymi dziedzinami polityki, takimi jak handel, konkurencja, zatrudnienie, polityka spójności, energia, bezpieczeństwo i rynek wewnętrzny. Inwestycje w zakresie RTD w przemyśle transportowym UE są niezbędne dla zapewnienia konkurencyjnej korzyści technologicznej na rynkach światowych.[19] Działania na poziomie europejskim pobudzą również restrukturyzację przemysłu, łącznie z integracją łańcucha dostaw, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw.

Programy badawcze opracowane przez Europejskie Platformy Technologiczne[20] wspierają potrzebę nowej perspektywy w odniesieniu do systemów transportu, która dotyczy interakcji pojazdów, sieci transportowych oraz korzystania z usług transportowych i która może zostać opracowana wyłącznie na poziomie europejskim. Koszty RTD we wszystkich tych dziedzinach znacznie wzrastają, w związku z czym działania realizowane w ramach współpracy na poziomie UE są niezbędne dla umożliwienia oferującym w zakresie RTD osiągnięcia „masy krytycznej”, dzięki której mogą w sposób opłacalny sprostać wielodyscyplinarnym wyzwaniom, jak również wyzwaniom politycznym, technologicznym i społeczno-ekonomicznym w kwestiach takich jak „korzystne dla środowiska i bezpieczne pojazdy” przyszłości, interoperacyjność i intermodalność ze szczególnym uwzględnieniem transportu kolejowego, przystępność, bezpieczeństwo, możliwości oraz wpływ na środowisko w rozszerzonej Unii. We wdrażaniu europejskich polityk istotne będzie również rozwijanie technologii wspierających system Galileo oraz jego zastosowania.

Tematy i działania przedstawione poniżej mają istotne znaczenie dla przemysłu, jak również uwzględniają w sposób zintegrowany potrzeby decydentów politycznych obejmujące aspekty gospodarcze, społeczne i środowiskowe polityki transportowej. Dodatkowo wsparcie zostanie udzielone w celu sprostania zarówno istniejącym, jak i nowym potrzebom politycznym, na przykład dotyczącym rozwoju polityki transportu morskiego.

Działania

- Aeronautyka i transport lotniczy

- Transport lotniczy przyjazny dla środowiska : redukcja emisji zanieczyszczeń i uciążliwości hałasu poprzez włączenie prac badawczych nad silnikami i alternatywnymi paliwami, strukturami i nowymi projektami samolotów, funkcjonowaniem lotnisk i zarządzaniem ruchem.

- Podnoszenie efektywności czasowej : poprawa efektywności rozkładów lotów poprzez koncentrowanie się na innowacyjnych systemach zarządzania ruchem powietrznym w zgodzie ze skutecznym wdrażaniem tzw. „Single Sky policy” łączącej składniki w powietrzu, na powierzchni ziemi i w przestrzeni, w tym przepływ ruchu i większa autonomia samolotów.

- Zapewnianie zadowolenia i bezpieczeństwa klientów : poprawa komfortu pasażerów, innowacyjne usługi pokładowe i bardziej sprawna odprawa pasażerów; poprawa wszystkich aspektów bezpieczeństwa transportu lotniczego; większy wybór statków powietrznych, od szerokokadłubowych do małych samolotów.

- Poprawa rentowności : redukcja kosztów związanych z rozwojem produktu oraz kosztów produkcji i operacyjnych poprzez skupianie się na samolotach o minimalnej potrzebie remontu, wzmożone wykorzystywanie automacji i symulacji.

- Ochrona samolotu i pasażerów : wzmocnienie środków ochrony podróżujących, załogi, samolotu i systemu transportu lotniczego, takich jak ulepszone metody zapisu danych i identyfikacji, ochrona samolotu na wypadek ataku, automatyczne doprowadzenie samolotu do bezpiecznego stanu oraz projektowanie bezpiecznych samolotów.

- Transport lotniczy w przyszłości : sprostanie długoterminowym wyzwaniom lotnictwa poprzez bardziej radykalne, efektywne dla środowiska i innowacyjne kombinacje technologii, które prowadziłyby do znacznych postępów w dziedzinie transportu lotniczego.

- Transport powierzchniowy (kolejowy, drogowy i wodny)

- Transport powierzchniowy przyjazny dla środowiska : redukcja zanieczyszczenia środowiska i uciążliwości hałasu; opracowanie korzystnych dla środowiska i wydajnych silników, przy zastosowaniu technologii hybrydowej oraz wykorzystywanie paliw alternatywnych w transporcie; strategie utylizacji pojazdów i statków.

- Pobudzanie zmian metod transportu i zwalczanie zatorów w korytarzach transportowych : rozbudowa innowacyjnych, intermodalnych i interoperacyjnych regionalnych i krajowych sieci, infrastruktur i systemów transportowych w Europie; internalizacja kosztów; wymiana informacji pomiędzy pojazdem/statkiem a infrastrukturą transportową; optymalizacja wydajności infrastruktury.

- Zapewnienie zrównoważonej mobilności miejskiej : innowacyjne systemy organizacyjne, łącznie z korzystnymi dla środowiska i bezpiecznymi pojazdami i niezanieczyszczającymi środkami transportu, nowe środki transportu publicznego i racjonalizacja prywatnego transportu, infrastruktura komunikacyjna, zintegrowane miejskie planowanie przestrzenne i planowanie transportu.

- Poprawa bezpieczeństwa i zabezpieczenia : w odniesieniu do systemu transportowego, transportu w odniesieniu do kierowców, pasażerów, załogi, rowerzystów i pieszych, projektowania pojazdów, statków i całego systemu transportowego.

- Wzmacnianie konkurencyjności : poprawa procesów projektowania; opracowanie nowoczesnych technologii napędowych i technologii w zakresie produkcji pojazdów; innowacyjne i opłacalne systemy produkcyjne i tworzenie infrastruktury; integrujące architektury.

- Wspieranie europejskiego globalnego systemu nawigacji satelitarnej Galileo : precyzyjne usługi nawigacyjne i synchronizacyjne wykorzystywane w kilku sektorach; wydajne wykorzystywanie nawigacji satelitarnej i pomoc w określeniu technologii drugiej generacji.

8. Nauki społeczno-ekonomiczne i humanistyczne

Cel

Wytworzenie głębokiego, wspólnego zrozumienia złożonych i wzajemnie powiązanych wyzwań społeczno-ekonomicznych, przed którymi stoi Europa, takich jak wzrost, zatrudnienie i konkurencyjność, spójność społeczna i zrównoważony rozwój, jakość życia i globalna współzależność, w szczególności w obliczu przygotowania podstawy naukowej dla polityk w dziedzinach, o których mowa.

Uzasadnienie

Europa posiada mocne i wysokiej jakości podstawy badawcze w zakresie nauk społeczno-ekonomicznych oraz humanistycznych. Różnorodność sposobu podejścia w dziedzinach ekonomicznej, społecznej, politycznej i kulturalnej w UE stanowi bardzo podatny grunt dla badań w tych dziedzinach na poziomie europejskim. Europejska wartość dodana badań realizowanych w ramach współpracy dotyczącej europejskich kwestii społeczno-ekonomicznych we wspomnianych dziedzinach jest wysoka. Po pierwsze, kwestie i wyzwania, o których mowa stanowią wysoki priorytet na poziomie UE i są przedmiotem jej polityk. Po drugie, badania porównawcze obejmujące kilka lub wszystkie państwa UE są szczególnie skutecznym narzędziem, jak również ważną możliwością zdobywania wiedzy dla krajów i regionów.

Po trzecie, badania na poziomie UE są w szczególności korzystne, ponieważ umożliwiają gromadzenie danych na skalę europejską oraz wykorzystanie wielu perspektyw, potrzebnych do zrozumienia złożonych kwestii. Wreszcie, stworzenie autentycznie europejskich społeczno-ekonomicznych podstaw naukowych w zakresie tych kluczowych wyzwań przyczyni się znacząco do promowania ich wspólnego zrozumienia w całej Unii Europejskiej oraz, co ważniejsze, przez obywateli Europy.

Działania, którym zostanie udzielone wsparcie przedstawiono poniżej i oczekuje się, że przyczynią się one znacząco do sformułowania, wdrażania, wpływów i ocen polityki w szerokim zakresie dziedzin, takich jak ekonomia, polityka społeczna, kształcenie i szkolenia, polityka przedsiębiorstw, handel międzynarodowy, polityka dotycząca konsumentów, stosunki zewnętrzne, sprawiedliwość i sprawy wewnętrzne oraz polityki zajmujące się statystykami urzędowymi. Dodatkowo udostępnione zostaną możliwości w celu zajęcia się powstającymi wyzwaniami społeczno-ekonomicznymi, jak również w celu podjęcia badań w związku z nowymi lub nieprzewidzianymi potrzebami politycznymi.

Działania

- Wzrost, zatrudnienie i konkurencyjność w społeczeństwie wiedzy : rozwój i integracja badań w kwestiach wpływających na wzrost, zatrudnienie i konkurencyjność, począwszy od innowacji, kształcenia, w tym kształcenia ustawicznego oraz roli wiedzy naukowej, lub innego rodzaju, a skończywszy na krajowych kontekstach instytucjonalnych.

- Łączenie ekonomicznych, społecznych i środowiskowych celów w perspektywie europejskiej : zajęcie się dwoma kluczowymi i w wysokim stopniu powiązanymi kwestiami dotyczącymi stałej ewolucji europejskich modeli społeczno-ekonomicznych oraz spójności gospodarczej i społecznej w rozszerzonej UE, z uwzględnieniem ochrony środowiska.

- Główne tendencje w społeczeństwie i ich konsekwencje : zmiany demograficzne łącznie ze starzeniem się społeczeństwa i migracją; style życia, praca, rodzina, kwestie płci kulturowej, zdrowie i jakość życia; przestępczość; rola przedsiębiorstw w społeczeństwie i zróżnicowaniu populacji, interakcje kulturowe oraz kwestie związane z ochroną podstawowych praw człowieka oraz zwalczaniem rasizmu i nietolerancji.

- Europa w świecie : rozumienie zmieniających się interakcji i współzależności pomiędzy regionami świata i ich konsekwencje dla przedmiotowych regionów, zwłaszcza Europy; zajmowanie się powstającymi zagrożeniami i ryzykiem bez naruszania praw człowieka, wolności i dobrobytu.

- Obywatel w Unii Europejskiej : w kontekście przyszłego rozwoju UE zajmowanie się kwestiami osiągnięcia poczucia demokratycznej współodpowiedzialności i aktywnego uczestnictwa narodów Europy; skuteczne i demokratyczne rządy, łącznie z zarządzaniem gospodarczym; budowanie wspólnego zrozumienia i respektowania europejskiej różnorodności i podobieństw w zakresie kultury, instytucji, historii, języków i wartości.

- Wskaźniki społeczno-ekonomiczne i naukowe : ich wykorzystanie w polityce i jej wdrażaniu oraz monitorowaniu, poprawa istniejących oraz opracowanie nowych wskaźników służących temu celowi, jak również ocenie programów badawczych, łącznie ze wskaźnikami opierającymi się na urzędowych statystykach.

- Działania na dalszą perspektywę dotyczące głównych kwestii naukowych, technologicznych i związanych z nimi kwestii społeczno-ekonomicznych, takich jak przyszłe tendencje demograficzne, globalizacja wiedzy i ewolucja systemów badawczych, jak również przyszłych postępów w głównych dziedzinach badawczych i dyscyplinach naukowych.

9. Bezpieczeństwo i przestrzeń kosmiczna

Cel

Rozwój technologii i wiedzy w celu budowania zdolności potrzebnych do zapewnienia bezpieczeństwa obywatelom przed zagrożeniami takimi jak terroryzm i przestępczość, przy jednoczesnym respektowaniu podstawowych praw człowieka; zapewnienie optymalnego i zgodnego wykorzystywania dostępnych technologii na korzyść bezpieczeństwa europejskiego oraz pobudzanie współpracy dostawców i użytkowników rozwiązań w zakresie bezpieczeństwa.

Wspieranie Europejskiego Programu Kosmicznego skupiającego się na zastosowaniach takich jak GMES (Globalny monitoring środowiska i bezpieczeństwa) niosących korzyść dla obywateli i konkurencyjności europejskiego przemysłu kosmicznego. Przyczyni się to do rozwoju Europejskiej Polityki Kosmicznej, uzupełniając wysiłki Państw Członkowskich oraz innych kluczowych uczestników, w tym Europejskiej Agencji Kosmicznej.

9.1 Bezpieczeństwo

Uzasadnienie

Bezpieczeństwo Europy jest koniecznym warunkiem dobrobytu i wolności. Europejska Strategia Bezpieczeństwa: „Bezpieczna Europa w lepszym świecie” przyjęta przez Radę Europejską zajmuje się potrzebą rozległej strategii bezpieczeństwa obejmującej środki bezpieczeństwa cywilnego, jak i związane z obroną.

Badania w zakresie bezpieczeństwa stanowią ważną część składową w kwestii wspierania wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, jak również osiągnięcia wysokiego poziomu bezpieczeństwa w europejskiej przestrzeni sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa[21], którego podstawą jest Program Haski. Przyczynią się one również do rozwoju technologii i zdolności wspierających inne polityki UE w dziedzinach takich jak transport, ochrona ludności, energia i środowisko.

Istniejące działania badawcze związane z kwestiami bezpieczeństwa w Europie ponoszą stratę z powodu fragmentaryczności wysiłków, braku krytycznej masy w odniesieniu do rozmiaru i zakresu oraz braku powiązań i interoperacyjności. Europa musi polepszyć spójność swych wysiłków poprzez rozwój skutecznych uregulowań instytucjonalnych oraz poprzez nakłanianie różnych krajowych i międzynarodowych podmiotów do współpracy i koordynacji w celu uniknięcia powielania działań oraz badać synergie, gdzie to tylko możliwe. Badania nad bezpieczeństwem na poziomie Wspólnoty skoncentrują się na działaniach, które w porównaniu z działaniami krajowymi osiągną wyraźną wartość dodaną. W konsekwencji, badania nad bezpieczeństwem na poziomie Wspólnoty wzmocnią konkurencyjność europejskiego przemysłu związanego z bezpieczeństwem.

Przedstawione poniżej działania uzupełnią i zintegrują badania ukierunkowane na technologię i systemy odnoszące się do kwestii bezpieczeństwa, które są przeprowadzane w innych obszarach tematycznych. Działania te będą ukierunkowane na zadania i będą rozwijać technologie oraz możliwości, które są potrzebne do przeprowadzania określonych misji bezpieczeństwa. Są one uformowane w sposób elastyczny, tak aby mogły dostosować się do jeszcze nieznanych przyszłych zagrożeń bezpieczeństwa i związanych z nimi potrzeb politycznych, które mogą się pojawić, jak również aby sprzyjały owocnej wymianie i przejęciu istniejących technologii przez sektor bezpieczeństwa cywilnego. Europejskie badania nad bezpieczeństwem pobudzą również rozwój wieloczynnościowych technologii w celu maksymalnego zwiększenia zakresu ich zastosowań.

Działania

- Ochrona przed terroryzmem i przestępczością : dostarczanie rozwiązań technologicznych w celu rozpoznawania zagrożenia (np. poprzez CBRN), wykrywanie, zapobieganie, identyfikacja, ochrona, neutralizowanie i powstrzymywanie skutków ataków terrorystycznych i przestępczości.

- Bezpieczeństwo infrastruktur i obiektów użyteczności publicznej : analiza i zabezpieczanie istniejącej i przyszłej publicznej oraz prywatnej infrastruktury o decydującym znaczeniu/powiązanej siecią (np. transport, energia, ICT), systemów i usług (łącznie z usługami finansowymi i administracyjnymi).

- Bezpieczeństwo granic : skupianie się na technologiach i zdolnościach mających na celu wzmocnienie skuteczności i sprawności wszystkich systemów, wyposażenia, narzędzi i procesów koniecznych do poprawy bezpieczeństwa europejskich granic lądowych i morskich, łącznie z kwestiami kontroli i obserwacji granic.

- Przywracanie bezpieczeństwa w stanie kryzysu : skupianie się na technologiach wspierających różne operacje zarządzania w sytuacjach kryzysowych (takie jak ochrona ludności, zadania ratownicze i akcje humanitarne, wspieranie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa) oraz na kwestiach takich jak koordynacja i komunikacja między organizacjami, rozproszona architektura i czynnik ludzki.

Powyższe cztery dziedziny zostaną wsparte przez następujące tematy o bardziej przekrojowym charakterze:

- Integracja i interoperacyjność systemów bezpieczeństwa : koncentrowanie się na technologiach mających na celu wzmocnienie interoperacyjności systemów, wyposażenia, usług i procesów, łącznie z infrastrukturami informacyjnymi służącymi egzekwowaniu prawa, jak również na niezawodności, aspektach organizacyjnych, ochronie poufności i integralności informacji oraz możliwości śledzenia wszystkich transakcji i procesów przetwarzania.

- Bezpieczeństwo i społeczeństwo : badania ukierunkowane na zadania, które skupią się na analizach społeczno-ekonomicznych, tworzeniem scenariuszy i działaniach związanych z przestępczością, poczuciem bezpieczeństwa obywateli, etyką, ochroną prywatności i społecznym prognozowaniem. Badania dotyczyć będą również technologii, które w lepszy sposób chronią prywatność i wolności, jak również podatności i nowych zagrożeń oraz zarządzania i oceny wpływu możliwych skutków.

- Koordynacja i kształtowanie badań nad bezpieczeństwem : koordynowanie europejskich i międzynarodowych wysiłków badawczych w zakresie bezpieczeństwa oraz rozwój synergii pomiędzy badaniami nad bezpieczeństwem i obroną, poprawa warunków prawnych i zachęcanie do optymalnego wykorzystywania istniejących infrastruktur.

9.2 Przestrzeń kosmiczna

Uzasadnienie

W tej dziedzinie UE może przyczynić się do lepszego określenia wspólnych celów opartych na wymaganiach użytkownika i celach politycznych; do koordynacji działań, uniknięcia ich powielania i maksymalnego zwiększenia interoperacyjności, jak również do określenia norm. Władze publiczne i decydenci są istotnymi potencjalnymi użytkownikami, natomiast przemysł europejski również skorzysta z dobrze określonej Europejskiej Polityki Kosmicznej wdrożonej poprzez Europejski Program Kosmiczny, wspierany częściowo przez proponowane działania w zakresie badań i rozwoju technologicznego. Działania na poziomie europejskim są potrzebne również po to, aby wspierać cele polityki UE, na przykład w dziedzinie rolnictwa, rybołówstwa, środowiska, telekomunikacji, bezpieczeństwa, transportu, jak również w celu zapewnienia Europie pozycji uznanego partnera w regionalnej i międzynarodowej współpracy.

W ciągu ostatnich 40 lat Europa rozwinęła doskonałe kompetencje technologiczne. Utrzymanie konkurencyjnego przemysłu (w tym wytwórców, świadczących usługi i operatorów) wymaga nowych badań i technologii. Zastosowania kosmiczne przynoszą istotne korzyści dla obywateli.

Działania przedstawione poniżej mają na celu: wykorzystywanie potencjału kosmicznego na rzecz wprowadzania zastosowań, mianowicie GMES (Globalny monitoring środowiska i bezpieczeństwa) oraz wywieranie wpływu na egzekwowanie prawa w politykach UE; badania kosmosu umożliwiające międzynarodową współpracę oraz dokonywanie przełomowych odkryć technologicznych; wykorzystywanie i badanie przestrzeni kosmicznej wspierane przez badania zapewniające Unii Europejskiej strategiczną rolę. Działania te zostaną uzupełnione innymi działaniami zawartymi w programie ramowym na rzecz konkurencyjności i innowacji oraz programie na rzecz edukacji i szkolenia. Korzyści polityki publicznej z poniżej przedstawionych działań zostaną również maksymalnie zwiększone, łącznie z dodatkowym wsparciem nowych potrzeb politycznych, na przykład: rozwiązania oparte na badaniach kosmicznych na rzecz wspierania krajów rozwijających się oraz wykorzystywanie narzędzi i metod obserwacji przestrzeni kosmicznej w celu wspierania rozwoju polityk wspólnotowych.

Działania

- Zastosowania oparte na badaniach przestrzeni kosmicznej w służbie społeczeństwa Europy

- GMES: rozwój satelitarnych systemów monitorowania i technik związanych z zarządzaniem środowiskiem i bezpieczeństwem oraz ich integracja z powierzchniowymi, wodnymi i powietrznymi składnikami; wspieranie wykorzystywania i dostarczania danych i usług w ramach GMES.

- Innowacyjne usługi łączności satelitarnej bezszwowo zintegrowane z globalnymi sieciami łączności elektronicznej, służące obywatelom i przedsiębiorstwom w sektorach zastosowań obejmujących ochronę ludności, e-rząd, telemedycynę, teleedukację i ogólne zastosowania.

- Rozwój technologii na rzecz zmniejszania podatności na zagrożenia usług opartych na badaniach przestrzeni kosmicznej oraz przyczyniania się do obserwowania przestrzeni kosmicznej.

- Badania przestrzeni kosmicznej

- Wkład do międzynarodowych inicjatyw w zakresie badania przestrzeni kosmicznej.

- RTD na rzecz wzmocnienia podstaw transportu kosmicznego

- Technologia transportu kosmicznego: badania mające na celu podnoszenie konkurencyjności europejskiego sektora transportu kosmicznego.

- Nauki o kosmosie, w tym na temat życia w przestrzeni kosmicznej.

II POMYSłY

Cel

Program ten ma zwiększyć dynamikę, kreatywność i doskonałość europejskich badań naukowych w pionierskich dziedzinach wiedzy. Nastąpi to poprzez wspieranie projektów badawczych inspirowanych przez naukowców, przeprowadzanych we wszystkich dziedzinach przez pojedyncze zespoły rywalizujące na poziomie europejskim. Projekty będą finansowane na podstawie przedłożonych przez naukowców wniosków dotyczących swobodnie wybranego przez nich przedmiotu badań i oceniane wyłącznie na podstawie kryterium doskonałości, w drodze wzajemnej weryfikacji.

Uzasadnienie

Inspirowane przez naukowców badania w pionierskich dziedzinach wiedzy są główną siłą napędową dobrobytu i postępu społecznego, ponieważ otwierają one nowe perspektywy dla postępu naukowego i technologicznego oraz mają decydujące znaczenie w generowaniu nowej wiedzy prowadzącej do przyszłych zastosowań i rynków.

Mimo wielu sukcesów i wysokiego poziomu osiągnięć w wielu dziedzinach, Europa nie wykorzystuje w pełni swoich zasobów i potencjału badawczego i pilnie potrzebuje większych możliwości generowania wiedzy.

Ogólnoeuropejski, oparty na zasadach konkurencji mechanizm finansowania pionierskich badań przeprowadzanych przez pojedyncze zespoły jest kluczowym elementem Europejskiej Przestrzeni Badawczej i uzupełnia inne działania krajowe oraz na poziomie UE. Umożliwi on wzmocnienie dynamiki oraz atrakcyjności Europy dla najlepszych naukowców zarówno z państw europejskich jak i z krajów trzecich, a także dla inwestycji przemysłowych.

Działania

Działanie to jest przeznaczone dla najbardziej obiecujących i produktywnych obszarów badań oraz najlepszych możliwości osiągnięcia postępu naukowego i technologicznego, w obrębie poszczególnych dyscyplin oraz w badaniach interdyscyplinarnych, łącznie z naukami inżynieryjnymi, społecznymi i humanistycznymi. Zostanie ono wdrożone niezależnie od tematycznego ukierunkowania pozostałych części programu ramowego i skierowane jest zarówno do młodych naukowców i nowych grup, jak też do zespołów o ustalonej pozycji.

Działania UE w zakresie badań pionierskich będą realizowane przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych (ERC), składającą się z rady naukowej wspieranej przez specjalną jednostkę ds. realizacji.

Rada naukowa składa się z najwyższej rangi przedstawicieli europejskiego środowiska naukowego, działających we własnym imieniu, niezależnie od politycznych lub innych interesów. Jej członkowie są mianowani przez Komisję, po tym jak zostali wyznaczeni w drodze niezależnej procedury. Rada naukowa będzie między innymi nadzorować decyzje określające rodzaj badań, które mają być finansowane oraz gwarantować jakość działania z punktu widzenia nauki.

Do jej zadań należy w szczególności opracowywanie rocznego programu pracy, ustanowienie procedury wzajemnej weryfikacji, a także monitorowanie i kontrola jakości wdrożenia programu z punktu widzenia nauki. Specjalna jednostka ds. realizacji jest odpowiedzialna za wszystkie aspekty wdrożenia i realizacji programu, które przewidziano w rocznym programie pracy. Będzie ona w szczególności przeprowadzać procedurę wzajemnej weryfikacji oraz procedurę wyboru zgodnie z zasadami ustanowionymi przez radę naukową oraz zapewniać finansowe i naukowe zarządzanie dotacjami.

Wdrożenie działania i zarządzanie nim są poddawane przeglądowi oraz ocenie w stosownych odstępach czasu w celu oceny osiągnięć oraz dostosowania i poprawy procedur na podstawie zdobytych doświadczeń.

Komisja Europejska będzie gwarantować pełną autonomię i integralność Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych.

III LUDZIE

Cel

Ilościowe i jakościowe wzmocnienie potencjału ludzkiego w zakresie badań i technologii w Europie, poprzez: wzbudzenie zainteresowania zawodem naukowca, zachęcenie europejskich naukowców do pozostania w Europie i przyciągnięcie naukowców z całego świata, zwiększenie atrakcyjności Europy dla najlepszych naukowców. Nastąpi to w drodze uruchomienia spójnego zestawu działań „Marii Curie”, skierowanego do naukowców na wszystkich szczeblach kariery, od początkowego kształcenia naukowców do kształcenia ustawicznego i rozwoju kariery.

Uzasadnienie

Duża liczba wysoko wykwalifikowanych naukowców jest niezbędnym warunkiem postępu w nauce i stworzenia podstaw dla innowacji, ale także istotnym czynnikiem wpływającym na przyciągnięcie i utrzymanie nakładów na badania naukowe przez instytucje publiczne i prywatne. W obliczu rosnącej światowej konkurencji, stworzenie w Europie otwartego rynku pracy dla naukowców oraz dywersyfikacja ich umiejętności i ścieżek kariery mają decydujące znaczenie dla wspierania przynoszącego korzyści „krążenia” naukowców i ich wiedzy, zarówno w Europie jak i w skali światowej.

Mobilność, rozumiana jako przekraczanie granic zarówno państwowych jak i sektorowych, włącznie z pobudzaniem udziału przemysłu oraz otwarciem karier naukowych i stanowisk akademickich w skali europejskiej, jest kluczowym składnikiem Europejskiej Przestrzeni Badawczej, niezbędnym dla zwiększenia europejskich możliwości i osiągnięć w zakresie badań.

Działania

- Początkowe kształcenie naukowców w celu poprawy ich perspektyw zawodowych w sektorze publicznym i prywatnym, między innymi poprzez poszerzenie ich kwalifikacji ogólnych i naukowych, ora