I. WPROWADZENIE

Niniejsze sprawozdanie wynika z nałożonego na Komisję obowiązku złożenia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdania oceniającego skuteczność mechanizmu zawieszającego zwolnienie z obowiązku wizowego oraz sprawozdania dotyczącego stosowania aktów delegowanych w ramach tego mechanizmu. Rozporządzenie wizowe nakłada na Komisję obowiązek przedstawienia, w razie potrzeby, wniosku ustawodawczego dotyczącego zmiany mechanizmu zawieszającego.

Harmonogram przyjęcia niniejszych sprawozdań dostosowano tak, aby uwzględnić ustalenia zawarte w czwartym sprawozdaniu w ramach mechanizmu zawieszającego zwolnienie z obowiązku wizowego.

II. SPRAWOZDANIE OCENIAJĄCE SKUTECZNOŚĆ MECHANIZMU ZAWIESZAJĄCEGO ZWOLNIENIE Z OBOWIĄZKU WIZOWEGO

1. Cel i funkcjonowanie mechanizmu zawieszającego

W rozporządzeniu wizowym przewiduje się mechanizm umożliwiający tymczasowe ponowne wprowadzenie obowiązku wizowego w sytuacjach nadzwyczajnych, gdy zajdzie pilna potrzeba zareagowania w celu zaradzenia trudnościom co najmniej jednego państwa członkowskiego, z uwzględnieniem ogólnego wpływu tej sytuacji nadzwyczajnej na całą Unię.

Mechanizm zawieszający może zostać uruchomiony, jeżeli jedno lub więcej państw członkowskich powiadomi Komisję o wystąpieniu co najmniej jednej z następujących okoliczności:

a)znaczny wzrost (o ponad 50 %) liczby nielegalnych pobytów lub odmów wjazdu;

b)znaczny wzrost (o ponad 50 %) liczby wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej przy niskim odsetku uznawalności (około 3–4 %);

c)pogorszenie się współpracy w zakresie readmisji, zwłaszcza w przypadku rosnącego wskaźnika odrzucenia wniosków o readmisję; lub

d)wzrost zagrożenia lub bezpośredniej groźby dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa wewnętrznego państw członkowskich, w szczególności znaczny wzrost (o ponad 50 %) poważnych przestępstw związanych z obywatelami tego państwa trzeciego.

Komisja może również uruchomić ten mechanizm z własnej inicjatywy, jeżeli spełnione są wyżej wymienione warunki lub jeżeli w sprawozdaniu sporządzonym w ramach mechanizmu zawieszającego stwierdzono, że niektóre kryteria liberalizacji reżimu wizowego nie są już spełniane.

2. Stosowanie mechanizmu zawieszającego

Chociaż mechanizm zawieszający został uruchomiony jeden raz, nie doprowadził on do zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego. Istnienie mechanizmu zawieszającego skutecznie przyczyniło się do przestrzegania przez zwolnione z obowiązku wizowego państwa trzecie kryteriów określonych w art. 1 rozporządzenia wizowego, które wykorzystano do oceny zasadności przyznania zwolnienia z obowiązku wizowego.

W dniu 2 czerwca 2019 r. Niderlandy powiadomiły Komisję, że napotkały okoliczności, które mogłyby skutkować zawieszeniem zwolnienia z obowiązku posiadania wizy krótkoterminowej w odniesieniu do Albanii. Obawy przedstawione w powiadomieniu dotyczyły głównie porządku i bezpieczeństwa publicznego, a także migracji nieuregulowanej i bezzasadnych wniosków o udzielenie azylu składanych przez obywateli albańskich.

Zgodnie z rozporządzeniem wizowym Komisja dokładnie przeanalizowała treść powiadomienia. Na podstawie dostępnych informacji i odpowiednich danych Komisja uznała, że nie zostały spełnione warunki zawieszenia zwolnienia z obowiązku wizowego określone w rozporządzeniu wizowym. W dniu 1 lipca 2019 r. Komisja udzieliła Niderlandom odpowiedzi, a w dniu 5 lipca 2019 r. poinformowała Parlament Europejski i Radę o wynikach swojej analizy.

Powiadomienie z czerwca 2019 r. stanowiło pierwszy test początkowych etapów proceduralnych mechanizmu, w tym w odniesieniu do testu merytorycznego, metodyki ustalania faktów i przewidzianych prawem terminów. Komisja przeanalizowała powiadomienie, udzieliła odpowiedzi Niderlandom i poinformowała Parlament Europejski i Radę o wynikach swojej analizy w ciągu jednego miesiąca od otrzymania powiadomienia.

Procedura ta wykazała, że termin jednego miesiąca określony w rozporządzeniu wizowym jest bardzo krótki, biorąc pod uwagę wymaganą dokładną analizę i możliwość przyjęcia aktu wykonawczego w tym samym okresie. Termin ten jest jednak uzasadniony charakterem i celem mechanizmu, który ma służyć rozwiązywaniu problemów w sytuacjach nadzwyczajnych.

3. Wpływ mechanizmu zawieszającego na ruch bezwizowy