[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia […] r.

COM(2008)

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY

dotyczący rozpoczęcia konsultacji z Mauretaniąna mocy art. 96 umowy z Kotonu

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY

dotyczący rozpoczęcia konsultacji z Mauretaniąna mocy art. 96 umowy z Kotonu

1. Geneza

Historia Mauretanii[1] od lat osiemdziesiątych naznaczona jest wieloma próbami dokonania zamachu stanu. W ten właśnie sposób w 1984 r. pułkownik Ould Taya przejął władzę, obalając prezydenta Oulda Haidallahiego. Prezydent Taya pozostał przy władzy przez prawie dwadzieścia lat. Dla rządów prezydenta Tayi charakterystyczne były takie wydarzenia, jak przeprowadzenie serii wyborów, których prawidłowość podawana była w wątpliwość, oraz przede wszystkim dokonanie pod koniec lat osiemdziesiątych i na początku lat dziewięćdziesiątych „oczyszczenia” administracji w oparciu o kryteria etniczne. Zarówno te, jak i inne działania o charakterze etnicznym stały się przyczyną opuszczenia kraju przez tysiące obywateli mauretańskich, którzy udali się do Senegalu i do Mali.

W takich właśnie okolicznościach w dniu 3 sierpnia 2005 r. żołnierze z bardzo bliskiego otoczenia byłego prezydenta Oulda Tayi przeprowadzili zamach stanu bez rozlewu krwi oraz powołali radę wojskową, na której czele stanął pułkownik Ely Ould Mohamed Vall. Ukonstytuowana w ten sposób władza tymczasowa przy wsparciu ze strony wspólnoty międzynarodowej, a w szczególności Unii Europejskiej, skutecznie przeprowadziła przykładowy proces przemian demokratycznych. Po przeprowadzeniu referendum konstytucyjnego oraz demokratycznych wyborów parlamentarnych i prezydenckich, w marcu 2007 r. objął urząd pierwszy demokratycznie wybrany prezydent w historii Mauretanii.

W dniu 6 sierpnia 2008 r. generalicja armii mauretańskiej, byli członkowie rady wojskowej, którzy kierowali od 2005 do 2007 roku procesem przemian demokratycznych w kraju, ponownie dokonali bezkrwawego zamachu stanu. Dokonali zatrzymania prezydenta Sidi Oulda Cheikha Abdallahiego oraz premiera Yahya Oulda Ahmeda Waghfa (którego zwolniono kilka dni później). Tego samego dnia prezydencja Unii Europejskiej oraz Komisja potępiły zamach i wezwały do poszanowania zasad demokracji oraz praworządnego porządku instytucjonalnego ustanowionego w 2007 r., żądając jednocześnie uwolnienia prezydenta i premiera oraz przywrócenia ich w pełnieniu funkcji. Jeden z generałów biorących udział w przewrocie, Mohamed Ould Abdel Aziz, proklamował się przewodniczącym „Wysokiej Rady Państwa Sił Zbrojnych i Bezpieczeństwa” (junty), złożonej z 11 wojskowych. Wedle jego słów Rada ta ma „podjąć środki konieczne do zagwarantowania ciągłości państwowości oraz nadzorowania – wraz z instytucjami, siłami politycznymi i społeczeństwem obywatelskim – przebiegu nowych wyborów prezydenckich”. Zamach stanu został szeroko potępiony przez społeczność międzynarodową, w tym przez Stany Zjednoczone oraz Unię Afrykańską, która, podobnie jak Unia Maghrebu Arabskiego, skierowała na miejsce wysłannika w osobie komisarza ds. pokoju i bezpieczeństwa, ambasadora Ramtane’a Lamamry, w celu uzyskania wiadomości na temat rozwoju sytuacji i propagowania pokojowego rozwiązania zaistniałego kryzysu.

Opisywane wydarzenia stanowią kulminację trwającego od 3 miesięcy kryzysu politycznego, który niemniej jednak do momentu zamachu nie naruszał porządku konstytucyjnego. W dniu 6 maja 2008 r. mauretański prezydent zastąpił premiera Zeina Oulda Zeidana, pełniącego swą funkcję od momentu rozpoczęcia przemian demokratycznych, swoim bliskim współpracownikiem i jednocześnie szefem partii sprawującej władzę – Yahyą Ahmedem el Waghfem. Stworzony przez nowego premiera rząd stał się dość szybko przedmiotem krytyki, głównie za włączenie do swych szeregów osób związanych z byłą dyktaturą Tayi oraz „umiarkowanych islamistów”. Pod groźbą wotum nieufności złożonego przez dysydenckich posłów z partii prezydenckiej – Paktu narodowego na rzecz demokracji i rozwoju – w dniu 3 lipca 2008 r., sześć tygodni po jego powołaniu, premier podał rząd do dymisji. Prezydent potwierdził premiera w pełnieniu funkcji i w dniu 15 lipca 2008 r. powołano nowy rząd, z którego wykluczono islamistów. Niemniej jednak nowy kształt rządu również nie okazał się zadowalający dla większości parlamentarnej ani dla wojskowych, których zawsze podejrzewano o chęć wzniecenia buntu w parlamencie.

Kilka dni przed zamachem stanu 25 posłów i 23 senatorów ogłosiło swoje wystąpienie z partii prezydenckiej – Paktu narodowego na rzecz demokracji i rozwoju. Oficjalnym powodem dymisji były domniemane autorytarne dążenia szefa państwa, „machinacje”, oraz odmowa zwołania nadzwyczajnej sesji parlamentu, której zadaniem byłoby zbadanie sprawy domniemanych malwersacji i korupcji. Rano w dniu przewrotu mauretański prezydent podpisał dekret o dymisji dowództwa armii, żandarmerii oraz gwardii prezydenckiej. To właśnie dowódca gwardii, generał Mohamed Ould Abdel Aziz, objął dowództwo przewrotu i powołał Najwyższą Radę Państwa pod swym własnym przewodnictwem.

Następnego dnia po zamachu stanu generał Mohamed Ould Abdel Aziz wygłosił przemówienie, w którym wezwał do jedności narodowej i zapewnił, że zobowiązuje się do „rozwiązania wszystkich problemów, z którymi boryka się państwo oraz do zaprowadzenia sprawiedliwości i równości”. Generał, otoczony członkami Najwyższej Rady Państwa, zapewnił następnie, iż „siły zbrojne pozostaną po stronie ludu w celu umocnienia demokracji; demokracja zaprowadzona została dzięki siłom zbrojnym, a więc zobowiązują się one stać na jej straży”. „Zajmiemy się kwestią dobrych rządów krajem, reorganizacją administracji, wzmocnieniem fundamentów państwa oraz zachowaniem zasady państwa prawa”, oznajmił generał, ogłaszając jednocześnie przeprowadzenie nowych wyborów prezydenckich w najbliższym czasie. Zarówno wojskowi, jak i inni wysocy urzędnicy, którzy udzielili wsparcia generałowi, twierdzą, iż przeprowadzenie zamachu stanu było jedynym możliwym rozwiązaniem w związku z paraliżem instytucjonalnym i pogarszającą się stopniowo sytuacją w kraju, jakie zaobserwowano w ostatnich miesiącach.

2. Wniosek Komisji

Komisja potępia każde rozwiązanie, które przeczy ustanowionemu porządkowi konstytucyjnemu w kraju. Zdaniem Komisji istniała możliwość – nawet jeśli było to trudne – znalezienia wyjścia z sytuacji w ramach obowiązującego porządku prawnego. Takie rozwiązanie z pewnością byłoby korzystniejsze niż zupełne wstrzymanie procesu demokratycznego, który został wprowadzony w życie przy znacznym zaangażowaniu politycznym i finansowym ze strony społeczności międzynarodowej, a w szczególności Unii Europejskiej.

Artykuł 9 ust. 2 Umowy o partnerstwie AKP-WE podpisanej w Kotonu w dniu 23 czerwca 2000 r. i zmienionej w Luksemburgu w dniu 25 czerwca 2005 r. określa zasadnicze elementy, na których opiera się to partnerstwo. Polityka wewnętrzna i międzynarodowa stron kieruje się poszanowaniem zasad demokratycznych i państwa prawa, które stanowią zasadnicze elementy umowy. Uwzględniając treść przywołanego artykułu i okoliczności, w jakich junta wojskowa przejęła władzę w Mauretanii, Komisja stwierdza poważne i skrajne naruszenie zasadniczych elementów umowy i uznaje, że zaistniały stan rzeczy stanowi wyjątkowo nagły przypadek w rozumieniu art. 96 ust. 2 lit. b) Umowy o Partnerstwie AKP - WE. Komisja uznaje więc, iż konieczne jest otwarcie procesu konsultacji z organami sprawującymi władzę w Mauretanii w celu zbadania możliwości rozwiązania kryzysu i przywrócenia porządku konstytucyjnego. Wspomniane konsultacje zostaną przeprowadzone zgodnie z art. 96 zmienionej umowy z Kotonu. W trakcie konsultacji uwzględnione zostaną w szczególności wyniki mediacji i konsultacji prowadzonych przez Unię Europejską i inne instytucje międzynarodowe, przede wszystkim przez Unię Afrykańską.

Przewidywany dialog umożliwi juncie wojskowej w Mauretanii wyjaśnienie swoich zamiarów i zaproponowanie możliwości wyjścia z kryzysu, zaś Unii Europejskiej dokonanie oceny, w jakim stopniu na podstawie tego dialogu mogłaby wesprzeć inicjatywy zmierzające w stronę przestrzegania zasad zawartych w art. 9 ust. 2 zmienionej umowy z Kotonu.

Z powyższych względów Komisja proponuje Radzie, aby zaprosiła Islamską Republikę Mauretańską do podjęcia konsultacji na mocy art. 96 zmienionej umowy z Kotonu, zgodnie z projektem załączonego listu.

Komisja proponuje, aby w okresie konsultacji ograniczyć obecną współpracę do działań o charakterze humanitarnym i skierowanych bezpośrednio do ludności (w tym wsparcie przewidziane w ramach przydziału B 9. EFR na pomoc w usuwaniu skutków powodzi) oraz do dokonywania jedynie tych płatności, które związane są z już realizowanymi umowami (w tym na prace drogowe i infrastrukturę), w zakresie dozwolonym przez szczególne warunki konwencji o finansowaniu. Do działań o charakterze humanitarnym będzie można również zaliczyć ewentualną pomoc dla ofiar handlu ludźmi, dla osób ubiegających się o azyl, uchodźców oraz migrantów, którzy znajdują się w sytuacji zagrożenia życia i zdrowia. W związku z faktem, iż przygotowanie nowych programów w ramach podpisanego ostatnio 10. EFR wymaga stałych kontaktów z władzami krajowymi, działania przygotowawcze zostaną ograniczone, za wyjątkiem działań o charakterze humanitarnym lub działań skierowanych bezpośrednio do ludności. Jeśli chodzi o działania związane z instrumentami wspólnotowymi poświęconymi pomocy zewnętrznej, Komisja proponuje postąpić podobnie, jak w przypadku działań opartych na umowie z Kotonu, przy jednoczesnym poszanowaniu postanowień rozporządzeń w sprawie tych instrumentów oraz rozporządzenia finansowego.

Ponadto Komisja przeprowadza obecnie proces sprawdzający, czy warunki wdrażania umowy o partnerstwie w sprawie połowów i ostatnio zmienionego protokołu do tej umowy nadal pozostają spełnione i w oparciu o wyniki tej kontroli zastrzega sobie prawo do wyciągnięcia odpowiednich konsekwencji przewidzianych w umowie o partnerstwie w sprawie połowów z Mauretanią.

ZAŁĄCZNIK

Bruksela, dnia … r.

Premier Tymczasowego RząduIslamskiej Republiki MauretańskiejNawakszutMauretania

PROJEKT

Szanowny Panie Premierze!

W oświadczeniu złożonym w dniu 6 sierpnia 2008 r. w sprawie zamachu stanu w Mauretanii, prezydencja Unii Europejskiej z całą surowością potępiła przeprowadzony zamach stanu i przypominając, że napięcia polityczne powinny być rozwiązywane w ramach porządku instytucjonalnego ustanowionego w wyniku przemian demokratycznych, wezwała do jak najszybszego przywrócenia porządku konstytucyjnego.

Tego samego dnia zamach stanu potępiła w swym oświadczeniu Komisja Europejska, która wezwała do poszanowania zasad demokracji i porządku instytucjonalnego prawnie obowiązującego w Mauretanii od 2007 r. oraz przypomniała, że zaistniały stan rzeczy może negatywnie wpłynąć na przebieg wspólnotowej współpracy z Mauretanią. W oświadczeniu wskazano również, iż we właściwym czasie Komisja oceni sytuację w świetle stosownych postanowień umowy z Kotonu, której Mauretania jest sygnatariuszem.

Zgodnie z art. 96 ust. 2 lit. b) umowy z Kotonu, uznając, iż nastąpiło poważne i skrajne naruszenie zasadniczych elementów, o których mowa w art. 9 tej umowy, pragniemy w imieniu Wspólnoty i państw członkowskich Unii Europejskiej zaprosić Pański kraj do podjęcia konsultacji, które zgodnie ze wspomnianą umową będą miały na celu dogłębne zbadanie zaistniałej sytuacji i ewentualne znalezienie rozwiązań.

Sugerujemy, aby konsultacje te odbyły się w niedługim czasie, w terminie do uzgodnienia między stronami, w budynku Rady Unii Europejskiej w Brukseli.

Z wyrazami należnego poważania,

W imieniu Rady W imieniu Komisji

Do wiadomości: Prezydencja Rady Ministrów AKP-WE Prezydencja Komitetu Ambasadorów AKP Sekretariat Generalny Grupy Państw AKP

[1] Mauretania nie jest członkiem Wspólnoty Gospodarczej Afryki Zachodniej (którą opuściła w 2000 r.) ani Wspólnoty Gospodarczo-Monetarnej Afryki Zachodniej, ale za to należy do Ligi Państw Arabskich i Unii Maghrebu Arabskiego. Kraj ten jest od listopada 2007 r. pełnoprawnym uczestnikiem procesu barcelońskiego. Jest także członkiem Unii na rzecz regionu Morza Śródziemnego.