Celem niniejszego wniosku dotyczącego rozporządzenia jest zagwarantowanie, by wszystkie państwa członkowskie dysponowały odpowiednimi narzędziami na potrzeby zapobiegania sytuacjom kryzysu elektroenergetycznego, przygotowania się na nie i zarządzania nimi. Mimo że rynki i systemy funkcjonują właściwie, nie można wykluczyć ryzyka kryzysu elektroenergetycznego w wyniku różnych okoliczności (np. ekstremalnych warunków pogodowych, celowych ataków, w tym cyberataków, niedoboru paliwa). Co więcej, z uwagi na zintegrowany charakter systemów elektroenergetycznych, w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych ich skutki są często transgraniczne. Pewne okoliczności (np. długotrwałe mrozy lub fala upałów) mogą dotknąć kilka państw członkowskich jednocześnie, a incydenty o początkowo lokalnym zasięgu mogą szybko rozprzestrzenić się poza granice państw.

Proponowane rozporządzenie jest zgodne z istniejącym prawodawstwem w dziedzinie bezpieczeństwa cybernetycznego i infrastruktury krytycznej. Jeśli chodzi o kwestię bezpieczeństwa cybernetycznego, zasady ogólne ustanowiono dyrektywą (UE) 2016/1148 (dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji), natomiast opracowanie szczegółowych zasad stanowi priorytet w ramach kodeksu sieci, jak przewidziano w zmienionym rozporządzeniu w sprawie energii elektrycznej, które uwzględni nowe zagrożenia wynikające z cyfryzacji systemów energetycznych. Proponowane rozporządzenie uzupełnia dyrektywę w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji poprzez zagwarantowanie należytego identyfikowania zagrożenia wynikającego z incydentów cybernetycznych oraz podejmowania środków zaradczych odpowiednio odzwierciedlonych w planach gotowości na wypadek zagrożeń. Proponowane rozporządzenie uzupełnia również dyrektywę Rady 2008/114/WE, która ustanowiła wspólną procedurę identyfikacji europejskiej infrastruktury krytycznej, jak np. infrastruktura i urządzenia do wytwarzania i przesyłu energii oraz do ich ochrony przed atakami terrorystycznymi i innymi rodzajami ryzyka fizycznego. W szerszej perspektywie proponowane rozporządzenie koncentruje się na sposobach zapewnienia odporności całego systemu elektroenergetycznego oraz zarządzania sytuacjami kryzysowymi w przypadku ich wystąpienia.

Kodeksy sieciowe i wytyczne przyjęte na podstawie art. 6 rozporządzenia (WE) nr 714/2009 określają zharmonizowane zasady dotyczące planowania operacyjnego i procesów grafikowania, co jest niezbędne do przewidywania zagrożeń bezpieczeństwa pracy w czasie rzeczywistym. Projekt rozporządzenia uzupełnia te przepisy techniczne, zapewniając mechanizmy administracyjne i polityczne, które pomogą organom krajowym zapobiegać sytuacjom kryzysowym i zarządzać nimi w ramach wzajemnej współpracy, przy jednoczesnym unikaniu zbędnej ingerencji w rynek i zadania OSP.

Proponowane rozporządzenie zastępuje dyrektywę 2005/89/WE (dyrektywa o bezpieczeństwie dostaw), która określała bardzo szerokie ramy celów do osiągnięcia przez państwa członkowskie w obszarze bezpieczeństwa dostaw, ale miała małą wartość operacyjną. Dyrektywa ta zostanie uchylona, podobnie jak niektóre przepisy obecnego trzeciego pakietu dotyczące bezpieczeństwa dostaw, w szczególności art. 4 (który nakazuje państwom członkowskim monitorować bezpieczeństwo dostaw za pośrednictwem sprawozdań krajowych) oraz art. 42 (który upoważnia państwa członkowskie do podejmowania „środków zabezpieczających” w przypadku nagłego kryzysu w sektorze energii elektrycznej) dyrektywy w sprawie energii elektrycznej.

Zacieśnienie współpracy regionalnej pozwoli również państwom członkowskim na wypracowanie synergii, wzajemne uczenie się i wspólne opracowywanie najlepszych praktyk. Z czasem powinno to doprowadzić do zmniejszenia skutków administracyjnych.

Wniosek może doprowadzić do zwiększenia obciążeń administracyjnych, lecz tylko w ograniczonym zakresie. W szczególności organy krajowe będą musiały dokonać wstępnych uzgodnień części ich planów gotowości na wypadek zagrożeń na szczeblu regionalnym. Doświadczenie pokazuje jednak, że bardziej regionalne podejście do oceny ryzyka i gotowości na wypadek zagrożeń – technicznie i prawnie wykonalne – niesie ze sobą istotne korzyści dla konsumentów i całej gospodarki. Ponieważ związane z poszczególnymi regionami części planów byłyby w praktyce opracowywane przez regionalne centra koordynacji między operatorami systemów przesyłowych, całkowite dodatkowe obciążenie dla administracji państw członkowskich byłoby ograniczone i znacząco zrekompensowane praktycznymi korzyściami płynącymi z takiej współpracy.

Środki będą miały także pozytywny wpływ na środowisko biznesu, ponieważ wzrośnie poziom przejrzystości i porównywalności co do sposobu, w jaki państwa członkowskie przygotowują się na sytuacje kryzysowe i zamierzają nimi zarządzać. Zwiększy to pewność prawa dla inwestorów, wytwórców energii i giełd energii, ale też dla operatorów systemów przesyłowych, którzy zarządzają krótkotrwałymi sytuacjami kryzysowymi.

Lepsza koordynacja zmniejszyłaby ogólne koszty systemu i mogłaby mieć pozytywny wpływ na ceny dla odbiorców. Natomiast brak koordynacji w zakresie zapobiegania sytuacjom kryzysowym i zarządzania nimi wiązałby się z istotnymi kosztami alternatywnymi. Niedawne badanie wykazało, że integracja europejskiego rynku energii elektrycznej mogłaby przynieść znaczące korzyści (12,5–40 mld EUR w okresie do roku 2030). Jeżeli jednak w dążeniu do osiągnięcia celów bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej państwa członkowskie postawią na rozwiązania indywidualne, kwota ta spadnie do 3–7,5 mld EUR.

Co najważniejsze, podejście na poziomie krajowym pomija wkład sąsiednich państw w sytuacji kryzysowej, a podejście regionalne prowadzi do lepszego wykorzystywania elektrowni i zwiększa prawdopodobieństwo uniknięcia strat obciążeniowych. Jest to mierzone za pomocą wskaźnika bezpieczeństwa dostaw energii EENS (oczekiwanej ilości energii niedostarczonej), tj. wartości energii elektrycznej, która nie dotarła do odbiorców ze względu na przerwy w dostawach, wyrażonej jako odsetek rocznego popytu. Jeżeli państwa członkowskie współpracują ze sobą, odsetek niedostarczonej energii elektrycznej znacznie się zmniejsza (EENS spada z 0,36 % przy scenariuszu braku współpracy do 0,02 % w przypadku realizacji współpracy regionalnej).

Wariant 0+ został odrzucony, gdyż niemożliwe jest lepsze wdrożenie i egzekwowanie obecnych ram prawnych, ponieważ określają one jedynie ogólne zasady i zostawiają bardzo szeroki margines swobody państwom członkowskim co do sposobu ich realizacji.

·plany te powinny obejmować środki mające na celu zagwarantowanie właściwego zapobiegania wystąpieniu sytuacji jednoczesnego kryzysu i zarządzania nimi. Muszą one być uzgodnione w kontekście regionalnym i obejmować co najmniej:

·wszystkie środki przewidziane w planach powinny być jasno określone, przejrzyste, proporcjonalne, niedyskryminujące i weryfikowalne. Nie mogą one zagrażać bezpieczeństwu dostaw energii elektrycznej w odniesieniu do innych państw członkowskich lub Unii jako całości; oraz

·przed przyjęciem planu właściwy organ winien przedłożyć jego projekt do konsultacji właściwym organom w danym regionie oraz Grupie Koordynacyjnej ds. Energii Elektrycznej. Po konsultacjach ostateczny plan należy przesłać Komisji, podać do wiadomości publicznej i aktualizować co trzy lata, chyba że okoliczności wymagają częstszej aktualizacji;

·ENTSO-E powinna również opracować metodę oceny wystarczalności krótkoterminowej, a mianowicie wystarczalności sezonowej, a także sporządzać prognozy wystarczalności mocy wytwórczych w przedziale od następnego tygodnia do dnia bieżącego. Po zatwierdzeniu przez ACER plan powinien być wykorzystywany przez państwa członkowskie i ENTSO-E do ocen krótkoterminowych. Proponowane krótkoterminowe oceny wystarczalności stanowią uzupełnienie długoterminowej oceny wystarczalności proponowanej w zmienionej dyrektywie w sprawie energii elektrycznej, co zapewni skoordynowaną europejską ocenę wystarczalności w celu oszacowania potrzeb w zakresie mechanizmów zdolności wytwórczych.

·państwa członkowskie zobowiązuje się do zawiadamiania Komisji i Grupy Koordynacyjnej ds. Energii Elektrycznej w przypadkach, gdy dysponują konkretnymi, poważnymi i wiarygodnymi informacjami, że może dojść do zdarzenia, które prawdopodobnie spowoduje znaczne pogorszenie sytuacji w zakresie dostaw energii elektrycznej;

·rozporządzenie nakłada na państwa członkowskie obowiązek niezwłocznego informowania sąsiednich państw członkowskich i Komisji w razie wystąpienia sytuacji kryzysu elektroenergetycznego. Są one również zobowiązane do przekazania informacji na temat przyczyn kryzysu, podjętych i planowanych środków służących jego złagodzeniu oraz ewentualnej potrzeby uzyskania pomocy od innych państw członkowskich;

(10)Aby ułatwić zapobieganie kryzysom elektroenergetycznym, wymianę informacji na ich temat i ocenę ex post tych kryzysów, państwa członkowskie wyznaczają jeden właściwy organ, który pełni rolę punktu kontaktowego Może to być podmiot istniejący lub powołany do tego celu.

(8)Dyrektywa Rady 2008/114/WE określa procedurę prowadzącą do poprawy bezpieczeństwa wyznaczonej europejskiej infrastruktury krytycznej, w tym określonej infrastruktury energii elektrycznej w Unii. Wraz z niniejszym rozporządzeniem dyrektywa 2008/114/WE przyczynia się do wypracowania kompleksowego podejścia do bezpieczeństwa energetycznego Unii.

(5)Wytyczne dotyczące pracy systemu oraz kodeks sieci dotyczący stanu zagrożenia i stanu odbudowy systemów stanowią zbiór szczegółowych przepisów określających sposób, w jaki operatorzy systemów przesyłowych i inne właściwe podmioty powinni działać i współpracować na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa systemu. Wspomniane przepisy techniczne powinny zagwarantować skuteczne reagowanie na większość incydentów związanych z energią elektryczną na poziomie operacyjnym. Niniejsze rozporządzenie skupia się na kryzysach elektroenergetycznych, które mogą mieć większą skalę i skutki. Określa ono, co państwa członkowskie powinny zrobić, aby zapobiegać takim sytuacjom oraz jakie środki mogą podejmować w przypadkach, gdy same przepisy operacyjne nie wystarczają. Jednak nawet w sytuacjach kryzysowych należy w pełni przestrzegać zasad dotyczących pracy systemu.

(4)Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/89/WE ustanawia niezbędne środki, jakie państwa członkowskie powinny podjąć w celu zapewnienia ogólnego bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej. Przepisy tej dyrektywy zostały w dużej mierze zastąpione późniejszymi aktami prawnymi, w szczególności w odniesieniu do: sposobu, w jaki rynki powinny być zorganizowane, aby zapewnić dostępność wystarczającego potencjału; sposobu, w jaki operatorzy systemów przesyłowych powinni współpracować w celu zagwarantowania stabilności systemu; a także odnośnie do potrzeby zapewnienia istnienia odpowiedniej infrastruktury. Niniejsze rozporządzenie dotyczy kwestii zapobiegania kryzysom i zarządzania kryzysowego w sektorze energii elektrycznej.

(1)Sektor energii elektrycznej w Unii przechodzi głęboką transformację, który to proces charakteryzuje się większym stopniem decentralizacji rynku, większą liczbą podmiotów, lepiej powiązanymi systemami i wyższym udziałem energii ze źródeł odnawialnych. W odpowiedzi na powyższe dyrektywa xxx/rozporządzenie xxx [Reference to the proposed Electricity Directive and Electricity Regulation] mają zmierzać do poprawy ram prawnych regulujących unijny wewnętrzny rynek energii, tak aby zapewnić optymalne funkcjonowanie rynków i sieci, z korzyścią dla przedsiębiorstw i konsumentów.

(11)Wspólne podejście do kwestii zapobiegania kryzysom i zarządzania kryzysowego wymaga przede wszystkim, by na potrzeby identyfikacji zagrożeń dotyczących bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej państwa członkowskie stosowały takie same metody i definicje i były w stanie skutecznie porównywać swoje wyniki oraz wyniki swoich sąsiadów w tym zakresie. Rozporządzenie określa dwa wskaźniki monitorowania bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej w Unii: „oczekiwaną ilość niedostarczonej energii” (EENS), wyrażoną w GWh/rok, i „oczekiwany czas niepokrycia zapotrzebowania” (LOLE), wyrażony w godz./rok. Wskaźniki te są częścią oceny wystarczalności zasobów na poziomie europejskim, przeprowadzanej przez europejską sieć operatorów systemów przesyłowych energii elektrycznej (ENTSO-E), zgodnie z [Article 19 of the proposed Electricity Regulation]. Grupa Koordynacyjna ds. Energii Elektrycznej regularnie monitoruje bezpieczeństwo dostaw w oparciu o wyniki tych wskaźników. Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) również powinna stosować te wskaźniki przy składaniu sprawozdań dotyczących wyników państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej w ramach swoich rocznych sprawozdań z monitorowania rynku, zgodnie z [Article 16 of the proposed ACER Regulation].

(12)W celu zapewnienia spójności ocen ryzyka, które budują zaufanie między państwami członkowskimi w sytuacjach kryzysowych, potrzebne jest wspólne podejście do kwestii ustalania scenariuszy ryzyka. Dlatego też ENTSO-E powinna we współpracy z ACER opracować wspólną metodę identyfikacji zagrożeń, przy czym ENTSO-E powinna zaproponować tę metodę, a ACER powinna ją zatwierdzić.

(13)Na podstawie wspomnianej wyżej wspólnej metody ENTSO-E powinna regularnie sporządzać i aktualizować regionalne scenariusze kryzysowe oraz określać w odniesieniu do każdego regionu najbardziej istotne rodzaje ryzyka, takie jak: ekstremalne warunki pogodowe, klęski żywiołowe, niedobory paliwa lub celowe ataki. Rozważając scenariusz kryzysowy związany z zakłóceniami w dostawach gazu, ryzyko zakłóceń w dostawach gazu należy oceniać na podstawie scenariuszy zakłóceń w infrastrukturze i dostawach gazu opracowanych przez europejską sieć operatorów systemów przesyłowych gazu zgodnie z art. 6 ust. 6 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa dostaw gazu [proposed Gas Security of Supply Regulation]. Państwa członkowskie powinny ustanowić i aktualizować krajowe scenariusze kryzysowe na tej podstawie i zasadniczo co trzy lata. Scenariusze te powinny stanowić podstawę planów gotowości na wypadek zagrożeń. Przy identyfikacji ryzyka na szczeblu krajowym państwa członkowskie powinny również opisywać możliwe zagrożenia, jakie dostrzegają w odniesieniu do własności infrastruktury istotnej dla bezpieczeństwa dostaw, oraz ewentualne środki podjęte w celu wyeliminowania takiego ryzyka (takie jak ogólne lub sektorowe przepisy dotyczące kontrolowania inwestycji, specjalne uprawnienia niektórych udziałowców itp.), ze wskazaniem powodów, dla których ich zdaniem środki te są uzasadnione.

(14)Regionalne podejście do kwestii ustalania scenariuszy ryzyka oraz przyjęcie środków zapobiegawczych i łagodzących powinno przynieść istotne korzyści w zakresie skuteczności środków i optymalnego wykorzystania zasobów. Ponadto, w sytuacji jednoczesnego kryzysu elektroenergetycznego, uzgodnione i skoordynowane podejście zapewni spójną reakcję i zmniejszy ryzyko negatywnych skutków ubocznych, jakie mogłoby mieć dla sąsiednich państw członkowskich zastosowanie wyłącznie środków krajowych. W związku z tym niniejsze rozporządzenie nakłada na państwa członkowskie obowiązek współpracy w kontekście regionalnym.

(15)Jak stwierdzono w [proposed Electricity Regulation], regionalne centra operacyjne powinny regularnie oceniać odpowiednie rodzaje ryzyka, ponieważ powierzono im zadanie zarządzania operacyjnego takimi sytuacjami. Aby mogły one skutecznie wykonywać swoje zadania oraz działać w ścisłej współpracy z właściwymi organami krajowymi w celu zapobiegania incydentom o większej skali i ich łagodzenia, współpracę regionalną wynikającą z niniejszego rozporządzenia należy oprzeć na strukturach współpracy regionalnej stosowanych na szczeblu technicznym, a mianowicie grupach państw członkowskich przypisanych do tego samego regionalnego centrum operacyjnego.

(16)[proposed Electricity Regulation] przewiduje używanie wspólnej metody oceny wystarczalności zasobów na poziomie europejskim w perspektywie średnio- i długoterminowej (w przedziale od następnego roku do następnych 10 lat) w celu zapewnienia podejmowania przez państwa członkowskie decyzji dotyczących ewentualnych potrzeb inwestycyjnych w przejrzysty i wspólnie uzgodniony sposób. Ocena ta służy innym celom niż krótkoterminowe oceny wystarczalności, które są stosowane w celu wykrycia ewentualnych problemów związanych z wystarczalnością w krótkich przedziałach czasowych, tj. prognozy sezonowe (na następne sześć miesięcy) oraz oceny wystarczalności w przedziale od następnego tygodnia do dnia bieżącego. Jeśli chodzi o oceny krótkoterminowe, istnieje potrzeba opracowania wspólnego podejścia do sposobu wykrywania ewentualnych problemów związanych z wystarczalnością. ENTSO-E planuje wydawanie zimowych i letnich prognoz mających na celu ostrzeganie państw członkowskich i operatorów systemów przesyłowych o zagrożeniach w zakresie bezpieczeństwa dostaw, jakie mogą wystąpić w okresie następnych sześciu miesięcy. W celu udoskonalenia tych prognoz należy oprzeć je na wspólnej probabilistycznej metodzie zaproponowanej przez ENTSO-E i zatwierdzonej przez Agencję. Aby wzmocnić regionalne podejście do ocen ryzyka, ENTSO-E powinna mieć możliwość przekazywania regionalnym centrom operacyjnym zadań związanych z prognozami sezonowymi.

(17)Operatorzy systemów przesyłowych i regionalne centra operacyjne powinni stosować metodę wykorzystywaną na potrzeby przygotowania prognoz sezonowych przy wykonywaniu wszelkich innych ocen ryzyka krótkoterminowego, tzn. prognoz wystarczalności mocy wytwórczych w przedziale od następnego tygodnia do dnia bieżącego, przewidzianych w rozporządzeniu Komisji ustanawiającym wytyczne dotyczące pracy systemu przesyłowego energii elektrycznej.

(18)W celu zapewnienia wspólnego podejścia do kwestii zapobiegania sytuacjom kryzysowym i zarządzania nimi właściwy organ każdego państwa członkowskiego powinien sporządzić – po konsultacji z zainteresowanymi stronami – plan gotowości na wypadek zagrożeń. Plany powinny określać skuteczne, proporcjonalne i niedyskryminacyjne środki dla wszystkich ustalonych scenariuszy kryzysowych. Plany powinny zapewniać przejrzystość, zwłaszcza jeśli chodzi o warunki, w których można podjąć środki nierynkowe w celu złagodzenia sytuacji kryzysowych. Wszystkie planowane środki nierynkowe powinny być zgodne z zasadami określonymi w niniejszym rozporządzeniu.

(19)Plany powinny składać się z dwóch części, określając środki krajowe i środki regionalne uzgodnione między państwami członkowskimi w regionie. Środki regionalne są niezbędne zwłaszcza w przypadku wystąpienia jednoczesnego kryzysu, gdy uzgodnione i skoordynowane podejście zapewni spójną reakcję i zmniejszy ryzyko negatywnych skutków ubocznych. Plany powinny uwzględniać specyfikę danego państwa członkowskiego i w jasny sposób określać rolę i obowiązki właściwych organów. Środki krajowe powinny w pełni uwzględniać uzgodnione środki regionalne oraz w pełni wykorzystywać możliwości, jakie daje współpraca regionalna. Plany powinny mieć techniczny i operacyjny charakter, a ich celem ma być uniknięcie wystąpienia lub eskalacji kryzysu elektroenergetycznego i łagodzenie jego skutków.

(20)Plany powinny być regularnie aktualizowane. Aby zapewnić ciągłą aktualność i skuteczność planów, właściwe organy każdego regionu powinny organizować, we współpracy z regionalnymi centrami operacyjnymi, coroczne symulacje w celu sprawdzenia ich adekwatności.

(21)Wzory planów powinny ułatwiać ich przygotowanie i konsultacje z innymi państwami członkowskimi w danym regionie oraz w ramach Grupy Koordynacyjnej ds. Energii Elektrycznej. Konsultacje prowadzone w ramach regionu i za pośrednictwem Grupy Koordynacyjnej ds. Energii Elektrycznej powinny zapewnić, aby środki podejmowane w jednym państwie członkowskim lub regionie nie stwarzały zagrożenia dla bezpieczeństwa dostaw w odniesieniu do innych państw członkowskich lub regionów.

(22)Wymiana informacji w przypadku sytuacji kryzysowej ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia skoordynowanych działań i ukierunkowanej pomocy. Dlatego też niniejsze rozporządzenie nakłada na państwa członkowskie obowiązek niezwłocznego informowania sąsiednich państw członkowskich i Komisji w obliczu kryzysu elektroenergetycznego. Powinny one również przekazywać informacje na temat przyczyn kryzysu, podjętych i planowanych środków służących jego złagodzeniu oraz ewentualnej potrzeby uzyskania pomocy od innych państw członkowskich. Jeżeli wspomniana pomoc wykracza poza kwestie bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, Unijny Mechanizm Ochrony Ludności powinien nadal stanowić obowiązujące ramy prawne.

(23)Ważną kwestią jest ułatwienie każdorazowej wymiany informacji i wiedzy między państwami członkowskimi w przypadkach, gdy mają one konkretne, poważne i wiarygodne informacje, że może dojść do zdarzenia, które prawdopodobnie doprowadzi do znacznego pogorszenia sytuacji w zakresie dostaw energii elektrycznej. W takich przypadkach państwa członkowskie powinny niezwłocznie informować Komisję oraz Grupę Koordynacyjną ds. Energii Elektrycznej, przekazując w szczególności informacje na temat przyczyn pogorszenia sytuacji, planowanych środków służących zapobieżeniu kryzysowi elektroenergetycznemu oraz ewentualnej potrzeby uzyskania pomocy od innych państw członkowskich.

(24)W przypadku wystąpienia kryzysu elektroenergetycznego państwa członkowskie powinny pomagać sobie wzajemnie w duchu solidarności i zagwarantować dostawy energii elektrycznej tam, gdzie jest ona najbardziej potrzebna. Wspomniana współpraca powinna opierać się na uzgodnionych środkach określonych w planach gotowości na wypadek zagrożeń. Uzgadniając szczegóły współpracy, państwa członkowskie powinny wziąć pod uwagę czynniki społeczne i gospodarcze, w tym bezpieczeństwo obywateli, a także kwestię proporcjonalności. Zachęca się je również do wymiany najlepszych praktyk i wykorzystania Grupy Koordynacyjnej ds. Energii Elektrycznej jako platformy dyskusyjnej na potrzeby identyfikowania dostępnych wariantów rozwiązań dotyczących współpracy i solidarności, w tym mechanizmów kompensacji. Komisja może ułatwić przygotowanie w danym regionie środków koordynowanych na szczeblu regionalnym.

(25)Niniejsze rozporządzenie powinno umożliwiać przedsiębiorstwom energetycznym i odbiorcom energii elektrycznej stosowanie przy opanowywaniu sytuacji kryzysu elektroenergetycznego – tak długo, jak jest to możliwe – mechanizmów rynkowych określonych w [proposed Electricity Directive and Electricity Regulation]. Nawet w sytuacjach kryzysowych należy przestrzegać zasad regulujących rynek wewnętrzny oraz zasad dotyczących pracy systemu. Oznacza to, że środki nierynkowe, takie jak przymusowe odłączenie odbioru bądź udostępnienie dodatkowych dostaw wykraczające poza normalne funkcjonowanie rynku, powinny być stosowane wyłącznie w ostateczności, gdy wszystkie możliwości oferowane przez rynek zostały wyczerpane. W związku z tym przymusowe odłączenie odbioru można wprowadzić tylko wtedy, gdy wszystkie możliwości dobrowolnego odłączenia odbioru zostały wyczerpane. Ponadto wszelkie środki nierynkowe powinny być konieczne, proporcjonalne i niedyskryminacyjne oraz mieć tymczasowy charakter.

(26)W celu zapewnienia przejrzystości po kryzysie elektroenergetycznym państwa członkowskie powinny przeprowadzić ocenę ex post kryzysu i jego skutków z należytym udziałem swoich krajowych organów regulacyjnych. W tego rodzaju ocenie należy uwzględnić, między innymi, skuteczność i proporcjonalność podjętych środków, a także ich koszt ekonomiczny. Powinna ona również obejmować aspekty transgraniczne, takie jak wpływ środków na inne państwa członkowskie oraz poziom uzyskanej od nich pomocy.

(27)Obowiązki dotyczące przejrzystości powinny zapewnić, aby wszelkie środki służące zapobieganiu sytuacjom kryzysowym lub zarządzaniu nimi były podejmowane z poszanowaniem zasad rynku wewnętrznego i były zgodne z zasadami współpracy i solidarności, które leżą u podstaw unii energetycznej.

(28)W 2012 r. utworzono Grupę Koordynacyjną ds. Energii Elektrycznej jako forum wymiany informacji oraz w celu wspierania współpracy między państwami członkowskimi, w szczególności w dziedzinie bezpieczeństwa dostaw. Za pomocą niniejszego rozporządzenia dokonuje się wzmocnienia tej roli. Grupa ta powinna wykonywać konkretne zadania, związane mianowicie z przygotowaniem planów na wypadek zagrożeń, i będzie odgrywać zasadniczą rolę w monitorowaniu skuteczności działania państw członkowskich w dziedzinie bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, a także w opracowywaniu na tej podstawie najlepszych praktyk.

(29)Kryzys elektroenergetyczny może wykroczyć poza granice Unii, obejmując również państwa należące do Wspólnoty Energetycznej. Aby zapewnić skuteczne zarządzanie kryzysowe na granicach między państwami członkowskimi a umawiającymi się stronami, Unia powinna ściśle współpracować z umawiającymi się stronami Wspólnoty Energetycznej w zakresie zapobiegania kryzysom elektroenergetycznym, przygotowania się na nie oraz postępowania w razie ich wystąpienia.

(30)W celu umożliwienia Unii szybkiego reagowania na zmianę okoliczności odnośnie do gotowości na wypadek zagrożeń w sektorze energii elektrycznej należy powierzyć Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej dotyczących zmian wzorów planów gotowości na wypadek zagrożeń. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów. Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić, by stosowne dokumenty były jednocześnie przekazywane Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, w odpowiednim czasie i we właściwy sposób.