REZOLUCJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

z dnia 29 kwietnia 2015 r.

zawierająca uwagi stanowiące integralną część decyzji w sprawie udzielenia absolutorium z wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej za rok budżetowy 2013, sekcja X – Europejska Służba Działań Zewnętrznych

PARLAMENT EUROPEJSKI,

— uwzględniając swoją decyzję w sprawie udzielenia absolutorium z wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej za rok budżetowy 2013, sekcja X – Europejska Służba Działań Zewnętrznych,

— uwzględniając decyzję Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 26 lutego 2015 r. o zamknięciu dochodzenia z własnej inicjatywy OI/1/2014/PMC w sprawie informowania o nieprawidłowościach,

— uwzględniając art. 94 Regulaminu i załącznik V do Regulaminu,

— uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej oraz opinię Komisji Spraw Zagranicznych (A8-0109/2015),

1. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w odniesieniu do wykonania budżetu Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (ESDZ) w jej trzecim roku budżetowym Europejski Trybunał Obrachunkowy nie dopatrzył się poważniejszych błędów; dostrzega postępy w korygowaniu błędów zidentyfikowanych w minionych latach i popiera zalecenia dotyczące dalszych usprawnień, które Europejski Trybunał Obrachunkowy sformułował w swoim sprawozdaniu rocznym; z zadowoleniem przyjmuje sprawozdanie specjalne nr 11/2014 na temat powołania ESDZ, które zostało opublikowane przez Trybunał Obrachunkowy, jak i zawarte w tym sprawozdaniu liczne pożyteczne sugestie dotyczące usprawnień, które – jak można mieć nadzieję – zostaną wdrożone jak najszybciej;

2. wskazuje, że w sprawozdaniach rocznych za 2011, 2012 i 2013 r. Trybunał Obrachunkowy zawierał za każdym razem uwagi dotyczące ESDZ w odniesieniu do wypłaty wynagrodzenia, niedociągnięć w zarządzaniu dodatkami rodzinnymi, za jakie w imieniu ESDZ odpowiada PMO, świadczenia usług ochrony w delegaturach oraz umów na usługi informatyczne;

3. jest zaniepokojony faktem, że dodatki dla personelu były już problematyczną kwestią i były obarczone błędami w poprzednich latach; domaga się przeprowadzenia bardziej rygorystycznych kontroli w tym względzie, zwłaszcza regularnie przypominając pracownikom o deklarowaniu dodatków z innych źródeł;

4. wyraża zaniepokojenie, że w 2013 r. system PMO wciąż nie był w pełni funkcjonalny, co spowodowało nieprawidłowe wypłaty dodatków socjalnych członkom personelu, i zwraca się do ESDZ o rozszerzenie systemu na urzędników wszystkich państw członkowskich;

5. przypomina, że w siedzibie głównej ESDZ należy zwracać szczególną uwagę na wszelkie postępowania o udzielenie zamówienia na każdym etapie postępowania, zwłaszcza w delegaturach; uważa, że należy zapewniać pracownikom delegatur zajmującym się tymi postępowaniami nieustanne wsparcie w postaci wyraźnych wytycznych, aby ograniczyć ekspozycję na nieodłączne ryzyko, zwłaszcza w przypadku newralgicznych ofert i umów; z zadowoleniem przyjmuje utworzenie w siedzibie głównej ESDZ specjalnej grupy zadaniowej zajmującej się umowami na usługi ochroniarskie w delegaturach;

6. zauważa, że w odniesieniu do ramowych zamówień udzielanych przez ESDZ należy z należytą starannością podejść do identyfikowalności operacji poprzez rejestrowanie odpowiedniej dokumentacji w odniesieniu do każdego zamówienia, niezależnie od jego specjalnego charakteru; zwraca się do siedziby głównej ESDZ, aby dalej rozwijała umiejętności pracowników delegatur i zwiększała ich wiedzę na ten temat, a także bardziej ogólnie na temat skutecznego stosowania odnośnych standardów kontroli wewnętrznej; zwraca uwagę, że jakość informacji to jedno z najważniejszych niedociągnięć stwierdzonych podczas kontroli ex ante przeprowadzonych w 2013 r., i apeluje o szybkie naprawienie tej sytuacji w celu dysponowania dokładnymi i kompleksowymi informacjami administracyjnymi i z zakresu zarządzania;

7. zwraca się do ESDZ o umocnienie jej nowej strategii zwalczania nadużyć finansowych obejmującej państwa trzecie i z zadowoleniem przyjmuje ostateczne podpisanie w dniu 23 stycznia 2015 r. administracyjnego protokołu ustaleń z Europejskim Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF);

8. zwraca się do ESDZ o przedstawienie sprawozdania z postępów dotyczących nowej strategii zwalczania nadużyć finansowych dla delegatur Unii, której ukończenie planowano na 2013 r.;

9. jest zaniepokojony opóźnieniami w przyjmowaniu wewnętrznych zasad dotyczących informowania o nieprawidłowościach; apeluje do ESDZ o wdrożenie ich bez dalszej zwłoki;

10. wzywa ESDZ, aby w rocznych sprawozdaniach z działalności uwzględniała, zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi poufności i ochrony danych, wyniki i konsekwencje spraw zamkniętych przez OLAF, w których przedmiotem dochodzenia była instytucja lub jakakolwiek z pracujących dla niej osób;

11. zauważa, że ostateczny budżet na 2013 r. dla siedziby głównej ESDZ wyniósł 508,8 mln EUR, co stanowi wzrost o 4,09 %, przy czym budżet podzielony jest następująco: 195,81 mln EUR dla siedziby głównej ESDZ oraz 312,95 mln EUR dla delegatur Unii; zauważa, że oprócz własnego budżetu ESDZ dysponowała wkładem Komisji w wysokości 272,4 mln EUR;

12. odnotowuje, że w siedzibie ESDZ 69 % budżetu przeznaczone jest na wypłacanie wynagrodzeń i innych należności dla pracowników objętych regulaminem pracowniczym i pracowników zewnętrznych (tj. 134,59 mln EUR), zaś 10 % (czyli 19,92 mln EUR) na budynki i koszty powiązane; zauważa, że jeśli chodzi o delegatury Unii, kwota 106,6 mln EUR (34 %) odnosi się do wynagrodzeń dla pracowników objętych regulaminem pracowniczym, kwota 62,2 mln EUR (19,9 %) przeznaczona jest na pracowników zewnętrznych, a 99,6 mln EUR (31,8 %) na budynki i koszty powiązane;

13. jest zdania, że ESDZ nie jest jeszcze pełnoprawną służbą dyplomatyczną UE z powodu ograniczonych zasobów; uważa, że Komisja i państwa członkowskie powinny nawoływać do konsolidacji ESDZ;

14. wskazuje, że zasada neutralności budżetowej jest jak najbardziej pożądana, jednak nie należy jej postrzegać w oddzieleniu od oszczędności, jakie państwa członkowskie poczyniły dzięki ustanowieniu ESDZ;

15. jest zdania, że ESDZ nadal ma zbyt rozbudowaną administrację, którą należy usprawnić; uważa, że środki już wdrożone w celu zaradzenia temu problemowi idą w dobrym kierunku, i wzywa Komisję do intensywniejszego zaangażowania się w zacieśnianie współpracy między poszczególnymi służbami; zwraca się do instytucji o przedstawienie informacji na temat redukcji w kategoriach AD 15 i AD 16 w następnym rocznym sprawozdaniu z działalności; zauważa ponadto brak ram kompetencji dla kadry kierowniczej, które stanowiłyby podstawę do oceny wstępnie wybranych kandydatów; podkreśla, że kompetencje w dziedzinie spraw zagranicznych muszą pozostać głównym kryterium podczas podejmowania decyzji o zatrudnieniu;

16. nalega na konieczność racjonalizacji w obrębie kierownictwa wysokiego szczebla ESDZ oraz usprawnienia procesu podejmowania decyzji;

17. przyjmuje z zadowoleniem lepszą równowagę geograficzną, jeśli chodzi o liczbę pracowników ESDZ pochodzących z państw członkowskich, które weszły do UE od 2004 r., wynoszącą w chwili obecnej 18 % administratorów i 17,7 % szefów delegatur w stosunku do odsetka ludności tych państw wynoszącego 21 %; podkreśla konieczność zapewnienia równowagi geograficznej przy zatrudnianiu i mianowaniu personelu; jest zdania, że równa reprezentacja geograficzna w ESDZ jest ważnym elementem umożliwiającym ESDZ uzyskiwanie lepszych wyników, a także wzywa Komisję do kontynuowania prac w tym kierunku;

18. zauważa wysiłki włożone w poprawę równowagi płci i usunięcie potencjalnych przeszkód w rozwoju kariery zawodowej; wzywa ESDZ do kontynuowania prac nad zmniejszaniem nierównowagi w zakresie płci, zwłaszcza w kategorii pracowników wyższego szczebla;

19. wyraża jednak zaniepokojenie brakiem kobiet na stanowiskach w ESDZ, które wiążą się z odpowiedzialnością (204 mężczyzn i 55 kobiet w delegaturach, a na wyższych stanowiskach kierowniczych proporcja ta wynosi 42/4, tj. tylko 8,7 % kobiet); wzywa do uruchomienia planu na rzecz równości szans, w szczególności na stanowiskach kierowniczych, aby jak najszybciej rozwiązać ten brak równowagi;

20. zwraca uwagę, że oficjalny cel, zakładający, że przynajmniej jedna trzecia pracowników na stanowiskach administratorów (AD) w ESDZ będzie obsadzona dyplomatami z państw członkowskich, został osiągnięty w 2013 r.; zauważa jednakże stosunkowo dużą liczbę oddelegowanych ekspertów krajowych z państw członkowskich (397 w czerwcu 2014 r.) oraz zwraca się o dalsze wyjaśnienie ich statusu/uprawnień i odnośnych kosztów dla budżetu ESDZ;

21. ponawia zeszłoroczny wniosek o przedstawianie kompletnej tabeli wszystkich zasobów ludzkich, jakimi dysponuje ESDZ, z podziałem na grupy zaszeregowania, płeć i obywatelstwo; zwraca uwagę, że ta tabela powinna być automatycznie załączana do rocznego sprawozdania z działalności instytucji;

22. ubolewa jednak, że nie osiągnięto jeszcze lepszej równowagi geograficznej, i wzywa ESDZ do wzmocnienia równowagi geograficznej, zwłaszcza w odniesieniu do obsadzania stanowisk kierowniczych i stanowisk szefów delegatur; przypomina o potrzebie większej równowagi geograficznej państw członkowskich na wszystkich szczeblach administracji i wzywa ESDZ do wdrożenia środków, które przyczynią się do lepszej i bardziej zrównoważonej reprezentacji wszystkich państw członkowskich;

23. uważa, że zadania specjalnych przedstawicieli UE są bardzo niejasne, że nie zapewnia się ich właściwego monitorowania ani nie przeprowadza się analiz osiąganych wyników; proponuje włączenie ich do ESDZ, co pozwoli wypełnić tę lukę;

24. przypomina o znaczeniu przeniesienia budżetu na specjalnych przedstawicieli UE z pozycji przeznaczonych na działania operacyjne wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO) do budżetu ESDZ, aby lepiej wesprzeć ich włączenie do ESDZ;

25. odnotowuje zmiany dokonane w obszarze zasobów ludzkich, ale zgadza się z Trybunałem Obrachunkowym, że w delegaturach potrzebna jest tematyczna wiedza fachowa; wyraża zaniepokojenie, że delegaturom UE brakuje personelu w sekcjach politycznych i w zakresie planowania operacyjnego i realizacji misji wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB); zauważa też, że delegatury Unii mają praktyczne trudności w otrzymywaniu sprawozdawczości wywiadowczej i w pracy z nią; zwraca się do Komisji, by razem z ESDZ opracowała skoordynowane podejście w celu optymalizacji profilu personelu delegatur;

26. zauważa, że ESDZ w dalszym ciągu przeznacza niewystarczające zasoby na rzecz zewnętrznych aspektów wewnętrznych strategii politycznych oraz że brakuje jej pracowników, którzy w odpowiednim zakresie zajmowaliby się programowaniem instrumentów finansowych, co w rezultacie osłabia spójność działań zewnętrznych Unii;

27. uważa, że w czasach kryzysu i ogólnych cięć budżetowych koszty posiedzeń wyjazdowych pracowników instytucji Unii powinny zostać ograniczone oraz, w miarę możliwości, posiedzenia te powinny odbywać się w siedzibach instytucji, ponieważ wartość dodana tworzona dzięki tym wyjazdom nie uzasadnia tak wysokich kosztów;

28. wzywa ESDZ do lepszego kontrolowania kosztów ponoszonych w trakcie procedur rekrutacyjnych; apeluje do ESDZ o wykorzystywanie innowacyjnych rozwiązań, jak wideokonferencje podczas rozmów o pracę oraz o jak najczęstsze przedstawianie podobnych propozycji również w zakresie szkolenia personelu;

29. przypomina o konieczności wprowadzenia przez ESDZ wymogu, aby nowo mianowani pracownicy ESDZ składali oświadczenie potwierdzające, że w przeszłości nie pracowali dla służb wywiadowczych;

30. zachęca Komisję i państwa członkowskie do podejmowania działań promujących lepszą koordynację i współpracę między ich służbami zajmującymi się stosunkami zewnętrznymi a ESDZ, nie zapominając o horyzontalnych kwestiach tematycznych;

31. podkreśla, że znaczące oszczędności można wygenerować poprzez lepszą współpracę między państwami członkowskimi w zakresie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz poprzez aktywne określanie wspólnych starań, które może stopniowo przejmować ESDZ, tak aby UE była zarówno silniejszym, jak i bardziej skutecznym podmiotem globalnym;

32. podkreśla, że należy dalej rozwijać metody pracy w celu zapewnienia współpracy z DG ds. Rozwoju i Współpracy (DEVCO) oraz wspierania działów tematycznych (takich jak dyrekcja ds. zapobiegania konfliktom i polityki bezpieczeństwa);

33. podkreśla, że działy tematyczne należy angażować na wszystkich etapach programowania, aby uniknąć sytuacji, w której kwestie zapobiegania konfliktom, budowania pokoju, praw człowieka i problematyka płci będą dodawane w ostatniej chwili;

34. uważa, że obecna polityka zagraniczna Unii nadal pozostaje pod bardzo dużym wpływem polityki zagranicznej poszczególnych państw członkowskich; podkreśla, że polityka wykluczania państw dysponujących szczegółową wiedzą fachową na temat niektórych aktualnych konfliktów, zwłaszcza konfliktu ukraińsko-rosyjskiego, przeważa nad wynikami polityki zagranicznej Unii; zwraca się do ESDZ, aby konsekwentnie monitorowała sytuację i uwzględniała ewentualny wpływ polityki zagranicznej poszczególnych państw członkowskich na politykę zagraniczną Unii;

35. podkreśla znaczenia uznawania i wspierania ciężkiej pracy oddelegowanych pracowników cywilnych oraz personelu wojskowego w najbardziej niestabilnych i niebezpiecznych częściach świata, w których Unia musi być również reprezentowana i prowadzić swe działania; uważa dlatego za niezbędne, by ci pracownicy, którzy żyją i pracują pod ogromna presją, zarówno pod względem bezpieczeństwa i mobilności, jedności/rozdzielenia rodziny oraz czynników kulturowych i społecznych, mieli zapewniony najwyższy poziom ochrony i bezpieczeństwa oraz wystarczający stopień elastyczności; popiera zwiększenie budżetu przeznaczonego na pokrycie kosztów ochrony stosownych delegatur; uważa, że bardzo przydatne byłoby dysponowanie statystykami porównawczymi dotyczącymi personelu ESDZ i oddelegowanych pracowników państw członkowskich w takich okolicznościach;

36. nalega na konieczność uproszczenia schematu budżetu na rzecz wspierania delegatur; podkreśla trudne warunki, w jakich znajdują się delegatury mające najmniej liczny personel z powodu złożoności i sztywności przepisów dotyczących przekazywania uprawnień do płatności między pracownikami ESDZ a personelem Komisji; zachęca obie instytucje do rozpatrzenia opcji mogących ułatwić procedurę przyznawania środków z poszanowaniem zasad kontroli finansowej;

37. podkreśla, że przepisy finansowe stosowane obecnie w odniesieniu do delegatur Unii w dalszym ciągu stanowią poważne obciążenie administracyjne dla szefa delegatury, co odwraca jego uwagę od podstawowego obowiązku, jakim jest praca o charakterze politycznym; wzywa ESDZ i Komisję do rozwiązania tej kwestii, co może oznaczać konieczność wprowadzenia zmian do przepisów finansowych, o ile nie spowoduje to obniżenia jakości i dokładności rozliczeń delegatur dotyczących roku budżetowego; ponadto zwraca uwagę na stałe wykorzystywanie linii budżetowych, zarówno z budżetu ESDZ, jak i Komisji, na wydatki administracyjne, co niepotrzebnie komplikuje obieg środków finansowych;

38. wskazuje na nierówne traktowanie pracowników delegatur Unii w porównaniu z pracownikami misji Unii w ramach WPZiB w tych samych miejscach, jeżeli chodzi o wolne dni, przeloty, dodatki i inne świadczenia; domaga się przedstawienia szczegółowego porównania płatności i świadczeń dla pracowników delegatur Unii i pracowników misji Unii w ramach WPZiB na przykładzie Mogadiszu (Somalia) i Bangi (Republika Środkowoafrykańska) na dzień 1 stycznia 2014 r., a także nalega, by podać uzasadnienie w razie stwierdzenia nierównego traktowania;

39. podkreśla konieczność zapewnienia większej elastyczności finansowania misji WPBiO, aby zagwarantować wewnętrzne i zewnętrzne bezpieczeństwo Unii w związku z niebezpieczeństwem stwarzanym przez konflikty w krajach sąsiadujących z Unią oraz ze zwiększonym ryzykiem ewentualnych działań terrorystycznych;

40. podkreśla zasadnicze znaczenie utworzenia wspólnego centrum usług, które doprowadziłoby do znacznych oszczędności dzięki zapewnianiu misjom w zakresie WPBiO oraz specjalnym przedstawicielom Unii i ich biurom scentralizowanego wsparcia logistycznego, administracyjnego i z zakresu zamówień; wyraża ubolewanie z powodu znacznych opóźnień w tworzeniu centrum i wzywa wszystkie zaangażowane podmioty do wysiłku na rzecz pilnego osiągnięcia porozumienia w sprawie ambitnego wspólnego centrum usług zdolnego do skutecznego wspierania misji, zwłaszcza na początkowym etapie, do standaryzacji metod pracy oraz do zapewniania szybszych i bardziej oszczędnych zamówień;

41. domaga się, by ESDZ dążyła do zwiększenia korzyści płynących z ekonomii skali poprzez tworzenie nowej synergii w siedzibie głównej ESDZ i w delegaturach, a także we współpracy z państwami członkowskimi i krajowymi służbami dyplomatycznymi, w duchu prawdziwej unijnej polityki i służby zewnętrznej; z zadowoleniem zauważa, że coraz więcej delegatur Unii i przedstawicielstw dyplomatycznych państw członkowskich ma wspólne siedziby, nawet jeśli skala tego zjawiska wciąż jest ograniczona; zwraca się do ESDZ o dalsze działania na rzecz zwiększenia liczby wspólnych siedzib;

42. domaga się, aby polityka ESDZ w dziedzinie nieruchomości była uwzględniana w rocznym sprawozdaniu z działalności, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że istotne jest, aby koszty takiej polityki były odpowiednio uzasadnione i niewygórowane;

43. wzywa ESDZ do dostarczenia organowi udzielającemu absolutorium wykazu umów dotyczących nieruchomości zawartych w 2013 r., wraz ze szczegółami na temat umów, kraju zawarcia i czasu trwania umowy, jak uczyniono w rocznym sprawozdaniu z działalności ESDZ za 2011 r., i zwraca się do ESDZ o dostarczenie tych samych szczegółowych informacji na temat umów dotyczących nieruchomości w rocznym sprawozdaniu z działalności za 2014 r.;

44. zgadza się, że należy nadal podejmować działania w związku z usługami konsularnymi; podkreśla, że świadczenie usług konsularnych przez delegatury Unii może spowodować oszczędności; zwraca się do ESDZ o przygotowanie szczegółowej analizy skutków finansowych takiego rozwiązania, zaś do państw członkowskich o osiągnięcie porozumienia w tej sprawie, aby opracować zharmonizowane zasady i przepisy;