PL   PL 
 
 
 KOMISJA  
EUROPEJSKA  WYSOKI PRZEDSTAWICIEL UNII  
DO SPRAW ZAGRANICZNYCH I  
POLITYKI BEZPIECZEŃSTWA  
Strasburg, dnia 15.2.2022 r.  
JOIN(2022) 4 final  
 
WSPÓLNY KOMUNIKAT DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY  
Unijne podejście do zarządzania ruchem w przestrzeni kosmicznej   
Wkład UE w działania służące przezwyciężeniu globalnego wyzwania   
 
1 
 
 1 WPROWADZENIE  
Nieustannie rosnąca ilość śmieci kosmicznych  i wykładniczy wzrost natężenia ruchu  
w przestrzeni kosmicznej sprawiają, że  w kosmosie pojawia się coraz więcej zatorów 
komunikacyjnych, co stanowi zagrożenie dla rentowności  i bezpieczeństwa infrastruktury 
kosmicznej  i operacji kosmicznych. Ta bezprecedensowo duża liczba obiektów  w przestrzeni 
okołoziemskiej stanowi realne, konkretne zagroż enie dla rutynowych operacji 
przeprowadzanych na orbicie każdego dnia,  a tym samym  stwarza bezpośrednie zagrożenie 
dla bezpieczeństwa ruchu na orbicie  i zrównoważonego charakteru działalności 
związanej  z przestrzenią kosmiczną.  Stoimy obecnie na rozstaju d róg: jeżeli nie znajdziemy 
sposobu na skuteczne zarządzanie ruchem  w przestrzeni kosmicznej, nasze przeszłe  i obecne 
działania  w kosmosie mogą uniemożliwić prowadzenie takich działań  w przyszłości  w sposób 
bezpieczny  i zrównoważony,  a tym samym wykorzystyw anie przez nas kosmosu do 
świadczenia ważnych usług dla dobra całej ludzkości.  
Bliskie przejścia stają się coraz powszechniejsze na niskiej orbicie okołoziemskiej  z powodu 
coraz większej liczby satelitów spowodowanej rosnącą liczbą megakonstelacji . W ostatnim 
czasie dochodziło do coraz większej liczby incydentów, których skutki mogły okazać się 
katastrofalne. Sama liczba możliwych  i niemożliwych do namierzenia obiektów kosmicznych  
i szybkie tempo przeprowadzania operacji kosmicznych sprawiają, że ryzyko w ystąpienia 
incydentów tego rodzaju  w przyszłości wzrasta wykładniczo. Ich ewentualne reperkusje 
mogą sprawić, że niektóre orbity staną się niezdatne do użytku na całe dziesięciolecia;  
bezpośrednim następstwem takiego stanu rzeczy będzie bardzo poważne utru dnienia  
w prowadzeniu operacji kosmicznych czy wręcz ich niepowodzenie . Biorąc pod uwagę 
coraz większą zależność od danych  i usług satelitarnych, ta druga sytuacja może wiązać się  
z wysokim poziomem ryzyka strategicznego  i powodować zakłócenia  w świadczeni u 
kluczowych usług, takich jak komunikacja, ochrona ludności  i reagowanie kryzysowe. Na 
przykład jeżeli doszłoby w UE do przerwania lub poważnego ograniczenia przekazywania 
globalnych danych  w zakresie pozycjonowania, nawigacji  i synchronizacji czasu (PNT)  
i danych z obserwacji Ziemi lub świadczenia globalnych usług PNT  i usług związanych  
z obserwacją Ziemi, taka sytuacja wywarłaby bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo, 
gospodarkę  i dobrostan obywateli Unii, ograniczając tym samym naszą swobodę działania.  
W w arunkach,  w których środowisko kosmiczne staje się polem coraz bardziej zażartej 
konkurencji, rozwiązania  w zakresie zarządzania ruchem  w przestrzeni kosmicznej (STM) 
przyczynią się do poprawy pozycji UE, jeżeli chodzi  o wym iar bezpieczeństwa  i obronności  
w kosmosie. Usługi kosmiczne stanowią kluczowe czynniki sprzyjające rozwojowi zdolności 
obronnych  i cywilnych. Ze względu na ich strategiczny charakter aktywa kosmiczne stają się 
celami różnego rodzaju zagrożeń. Zakłócenie ich prawidłowego działania mogłob y wywrzeć 
poważny wpływ na zdolność UE  i jej państw członkowskich do skutecznej obrony. Ponadto 
ograniczenie ryzyka kolizji na orbicie przyczyni się do zwiększenia odporności infrastruktury 
kosmicznej,  w tym odporności satelitów wykorzystywanych do zastoso wań związanych  
z bezpieczeństwem  i obronnością. Dlatego też kluczowe znaczenie dla wsparcia STM ma 
zwiększanie autonomicznych unijnych zdolności  w zakresie obserwacji  i śledzenia obiektów 
kosmicznych, które będą jednak interoperacyjne ze zdolnościami naszy ch głównych partnerów. 
Globalne starania  w obszarze STM przyczyniłyby się również – w ujęciu ogólnym – do 
 
2 
 
 poprawy przejrzystości  i zwiększenia poziomu pewności,  a także pozwoliłyby uniknąć 
nieporozumień  i umożliwiłyby deeskalację napięć  w przypadku incydentów.  
Ponieważ środowisko orbitalne stanowi wspólny zasób globalny, operatorzy prowadzący 
działalność  w przestrzeni kosmicznej na całym świecie są ze sobą  w różnym stopniu powiązani . 
W rezultacie ustanowienie STM wiąże się  z koniecznością uzyskania a kceptacji wszystkich 
podmiotów działających  w sektorze lotów kosmicznych.  
UE jest jednym  z głównych międzynarodowych podmiotów działających  w sektorze lotów 
kosmicznych, który prowadzi swoją własną europejską politykę kosmiczną  i realizuje swój 
własny prog ram kosmiczny,  w którego skład wchodzi komponent dotyczący pozycjonowania, 
nawigacji  i synchronizacji czasu (PNT) oraz komponent obserwacji Ziemi. UE ma zatem 
obowiązek  i uzasadniony interes  w tym, aby aktywnie uczestniczyć  w globalnej debacie  
w zakresie z arządzania ruchem  w przestrzeni kosmicznej  i aby nadawać kierunek niezbędnym 
działaniom  w tej dziedzinie. UE wspiera już wielostronne podejście służące zapewnieniu 
zachowania długoterminowego bezpieczeństwa  i zrównoważonego charakteru działań 
prowadzonych  w przestrzeni kosmicznej, aby ograniczyć zagrożenia  i ryzyko dla 
wszystkich systemów kosmicznych.  UE od dziesięcioleci angażuje się  w działania 
przyczyniające się do utrzymania bezpieczeństwa, zrównoważonego charakteru, stabilności  
i odpowiedniego poziomu ochrony kosmosu  i nieustannie dąży do zagwarantowania 
korzystania  z przestrzeni kosmicznej  w pokojowy sposób.  
W szeregu dokumentów programowych wysokiego szczebla wzywających do podjęcia pilnych 
działań Rada, Komisja  i Wysoki Przedstawiciel potwierdzili po trzebę wypracowania unijnego 
podejścia do STM, aby odnieść się do tych globalnych, wieloaspektowych wyzwań 
zagrażających bezpieczeństwu  i zrównoważonemu charakterowi operacji kosmicznych1. 
Wobec braku międzynarodowych ram regulacyjnych za pomocą szeregu inicjatyw publicznych  
i prywatnych podjęto próbę uregulowania kwestii bezpieczeństwa operacji kosmicznych . 
W wyścigu, którego celem jest ustanowienie bezpiecznego środowiska  w przestrzeni 
kosmicznej gwarantującego bezpieczeństwo na Ziemi, UE musi już teraz  rozpocząć 
podejmowanie niezwłocznych, wspólnych  i dobrze przemyślanych działań .  
Celem niniejszego wspólnego komunikatu jest przedstawienie konkretnego unijnego 
podejścia do STM , aby zagwarantować bezpieczne  i zrównoważone korzystanie  
z przestrzeni kosmic znej oraz zapewnić zachowanie interesów UE przy pełnym 
poszanowaniu odpowiednich kompetencji UE  i jej państw członkowskich . 
 
2 KONIECZNOŚĆ WYPRACOWANIA UNIJNEGO PODEJŚCIA DO STM  
Konieczność kontynuowania przez UE procesu kształtowania polityki  i podejmowania  działań  
w dziedzinie STM – wobec braku międzynarodowych norm  i standardów – opiera się na 
pewnych kluczowych zagadnieniach: granicach tej szybko rozwijającej się dziedziny polityki 
publicznej, głównych czynnikach zachęcających do podejmowania działań oraz  możliwych 
                                                 
1 W dniu 22 lutego 2021  r. Komisja przyjęła Plan działania na rzecz synergii między przemysłem  cywilnym, obronnym  i kosmicznym,  
w ramach którego ogłoszono rozpoczęcie wzmożonego dialogu  i zintensyfikowanie działań na rzecz wdrożenia projektu przewodniego  
w dziedzinie STM . W konkluzjach Rady ds. Konkurencyjności  z maja 2021  r. pt. „New Space dla wsz ystkich” podkreślono „wagę 
opracowania  w przyszłości europejskiego podejścia do zarządzania ruchem  w przestrzeni kosmicznej oraz przewodnich, globalnych norm” . 
W ramach procesu Strategicznego kompasu – będącego obecnie przedmiotem debaty prowadzonej  w Radzie – potwierdzono znaczenie 
opracowania unijnego podejścia do STM jako wartościowego wkładu  w realizację celów wspólnej polityki zagranicznej  i bezpieczeństwa UE.  
 
3 
 
 reakcjach UE na przypadki wystąpienia pilnej potrzeby stawienia czoła temu globalnemu 
wyzwaniu.  
2.1 Definicja STM  
Pierwszą kwestią, do jakiej należy się odnieść, jest brak konsensusu  co do uzgodnionej na 
szczeblu międzynarodowym, jednoznacznej defin icji zarządzania ruchem  w przestrzeni 
kosmicznej oraz głównych celów tego zarządzania2. Choć powszechnie uznawana definicja 
tego pojęcia nie została jeszcze przyjęta na szczeblu międzynarodowym, nie można dłużej 
czekać  z uregulowaniem kwestii związanych  z ochroną infrastruktury kosmicznej  
i koniecznością zagwarantowania bezpiecznego  i zrównoważonego sposobu korzystania  
z przestrzeni kosmicznej  w perspektywie długoterminowej, szczególnie  z uwagi na coraz 
większą liczbę podmiotów działających  w przestrzeni  kosmicznej  i znajdujących się  w tej 
przestrzeni obiektów.  
Na podstawie wyników wyczerpującego badania definicji  i podejść3, a także aby poczynić 
postępy na szczeblu UE,  w niniejszym komunikacie STM  definiuje się  jako środki  i zasady 
w zakresie bezpieczne go i zrównoważonego uzyskiwania dostępu do przestrzeni 
kosmicznej, prowadzenia działań  w tej przestrzeni oraz powrotu  z niej na Ziemię .  
Zarządzanie ruchem  w przestrzeni kosmicznej jest związane  z następującymi elementami:  
a) działaniami  w zakresie orientacji  sytuacyjnej  w przestrzeni kosmicznej (SSA), 
uwzględniając obserwację  i śledzenie obiektów kosmicznych (SST) oraz  
b) działaniami  w zakresie unieszkodliwiania  i remediacji śmieci kosmicznych;  
c) zarządzaniem orbitami kosmicznymi  i widmem radiowym;  
d) całym cyklem ży cia operacji kosmicznych, począwszy od fazy wynoszenia statku 
kosmicznego  w przestrzeń, przez operacje na orbicie,  a skończywszy na operacjach 
deorbitacji po zakończeniu eksploatacji obiektów;  
e) ponownym wchodzeniem statku kosmicznego  w atmosferę (zarówno  w warunkach 
kontrolowanych, jak  i w warunkach niekontrolowanych).  
Charakter tej roboczej definicji pozostaje dynamiczny  i może ulec ona dalszym zmianom  
w toku nadchodzących dyskusji poświęconych STM prowadzonych na szczeblu UE i na 
szczeblu międzynarodowym – wspomniane zmiany mogą przejawiać się bardziej 
szczegółowym omówieniem poszczególnych etapów działań,  o których mowa powyżej,  a także 
ich uzupełnieniem.  
2.2 Pilna potrzeba działania  
Po 50 latach wykorzystywania systemów kosmicznych do celów komercyjnych konie czność 
wypracowania unijnego podejścia do STM jest pilniejsza  niż kiedykolwiek wcześniej.  
                                                 
2 Na szeregu różnych forów politycznych, akademickich  i międzynarodowych proponowano różne de finicje tego pojęcia. Jednocześnie 
opracowanie definicji STM staje się coraz bardziej skomplikowane  w miarę pojawiania się nowych koncepcji takich jak bezpieczeństwo ruchu  
w przestrzeni kosmicznej (STS), koordynowanie ruchu  w przestrzeni kosmicznej (STC),  a także – w ostatnim czasie – koordynowanie ruchu  
w przestrzeni kosmicznej  i zarządzanie tym ruchem (STCM).  
3 Projekt pilotażowy  w sprawie zarządzania ruchem  w przestrzeni kosmicznej – Wzrost znaczenia zarządzania ruchem  w przestrzeni 
kosmicznej (STM) . 
 
4 
 
 Wspomniana pilność wynika  z czterech zmian, jakie zaszły kolejno  w sektorze kosmicznym. 
Te cztery czynniki  – w tym m.in. wzrost natężenia ruchu  w przestrzeni kosmicznej  
i poszerzenie spektrum podmiotów prowadzących działalność  w środowisku kosmicznym – 
sprawiają, że wprowadzenie rozwiązań  w zakresie zarządzania ruchem  w przestrzeni 
kosmicznej staje się konieczne,  i inicjują globalną reakcję  w dziedzinie kształt owania polityki.  
Po pierwsze, aspekty ekonomiczne związane  z przestrzenią kosmiczną zmieniają się wraz  
z nadejściem epoki „New Space”4. Koszt wysłania satelity  w przestrzeń kosmiczną 
nieustannie maleje,  w szczególności dzięki stosowaniu rakiet nośnych wiel okrotnego użytku 
oraz dzięki rozwojowi mikrowyrzutni. Jednocześnie rozwój segmentu małych satelitów obniża 
cenę wyniesienia ładunków użytkowych  w kosmos. Wzrost potencjalnego zwrotu  z inwestycji 
przyciągnął kapitał wysokiego ryzyka do sektora kosmicznego.  
Konsekwencją zmieniającego się otoczenia gospodarczego działań prowadzonych  
w przestrzeni kosmicznej jest znaczny wzrost liczby satelitów na orbicie , w szczególności  
w wyniku pojawienia się tzw. megakonstelacji. Od początku wyścigu kosmicznego  w wyniku 
około 6 000 wyniesień na orbicie umieszczono 11 800 satelitów,  z których 4 550 pozostaje 
obecnie  w użyciu5. Szacuje się, że na przestrzeni nadchodzących dziesięciu lat wyniesionych 
zostanie ponad 20 000 kolejnych satelitów6. Ta rosnąca liczba satelitów zwięk sza złożoność 
operacji kosmicznych  i uniemożliwia ich bezpieczne wykonywanie bez odpowiedniego 
monitorowania położenia innych statków kosmicznych.  
Po drugie, wzrost liczby satelitów  i zwiększenie natężenia ruchu  w przestrzeni kosmicznej 
zwiększa ilość wytwarzanych śmieci kosmicznych oraz ryzyko kolizji  (zob. tabela 1). 
Obecnie na orbicie okołoziemskiej znajduje się już około 128 mln będących śmieciami 
obiektów  o średnicy mniejszej niż 1 cm  i około 900 000 tego rodzaju obiektów  o średnicy 
mieszczącej się  w przedziale od  1 do  10 cm. Aktualnie szacuje się, że liczba obiektów 
klasyfikowanych jako duże śmieci (o średnicy 10 cm lub większej) wynosi 34 0007. 
                                                 
4 Definicja New Space: przedsiębiorstwa prywatne, MŚP  i przedsiębiorstwa typu start -up, które opracowują nowatorskie technologie 
kosmiczne  i ich zastosowania.  
5 Źródło: Eurospace . W latach 2017, 2018  i 2019 każdego roku na orbitę wynoszono ponad 470 statków kosmicznych, podczas gdy  w latach 
2000 –2013 liczba ta wynosiła średnio 110 statków kosmicznych rocznie.  
6 Orientacyjny wykaz: Space X Starlink, Amazon Kuiper, pomyślnie wyniesiony na orbitę satelita One Web, Boeing -V-band, Iceye, Kepler, 
satelita Telesat p oruszający się po niskiej orbicie okołoziemskiej, Spire, Theia itp.  
7 Źródło: ESA.  
 
5 
 
  
Tabela 1: Zdarzenia = ryzyko lub wysokie ryzyko kolizji między dwoma obiektami kosmicznymi wykrytymi 
przez unijny system obserwacji  i śledzenia obiektów kosmicznych.  
Po trzecie, kosmos staje się  w coraz większym stopniu przestrzenią sporną, co zagraża 
bezpieczeństwu  i trwałości  aktywów kosmicznych UE  i państw członkowskich  i skutkuje 
pilną potrzebą rozpocz ęcia dyskusji na szczeblu międzynarodowym  w celu uzgodnienia  
i wdrożenia norm odpowiedzialnych zachowań podmiotów państwowych  i niepaństwowych  
w przestrzeni kosmicznej . W szczególności niska orbita okołoziemska – część przestrzeni 
kosmicznej wokół Ziemi ob ejmująca wszystkie orbity poniżej 2 000 km, gdzie znajduje się 
Międzynarodowa Stacja Kosmiczna  i tysiące innych satelitów – w bardzo szybkim tempie 
przekształca się  w strefę niebezpieczną  z powodu poruszających się po niej  z bardzo wysoką 
prędkością śmieci  kosmicznych  i nienadających się do użytku statków kosmicznych. 
Możliwość wystąpienia reakcji łańcuchowej,  w ramach której każda kolizja będzie zwiększała 
prawdopodobieństwo wystąpienia kolejnych kolizji, staje się coraz bardziej realnym 
zagrożeniem dla fu nkcjonalności niskiej orbity okołoziemskiej. 8 
Po czwarte, podczas gdy te trzy wzajemnie ze sobą powiązane czynniki wywierają wpływ na 
sytuację  w kosmosie, na chwilę obecną przyjęto jedynie bardzo ograniczone globalne 
„zasady ruchu drogowego” regulujące za chowanie podmiotów podejmujących działania  
w przestrzeni kosmicznej . Pomimo pewnych godnych odnotowania osiągnięć na poziomie 
Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ)9 próby wypracowania kompleksowego podejścia 
na szczeblu międzynarodowym spotykają się ze z nacznymi utrudnieniami  o charakterze 
dyplomatycznym  i politycznym, co sprawia, że podjęcie odpowiednich działań  w tej dziedzinie 
staje się coraz pilniejsze.  
                                                 
8 Reakcja łańcuchowa,  w ramach której każda kolizja prowadzi do wytworzenia śmieci kosmicznych.  
9 W 2018  r. COPUOS opracował 21 wytycznych dotyczących trwałego zrównoważonego charakteru działań prowadzonych  w przestrzeni 
kosmicznej.  
131 135174207191218290260315362
5914
7 781091355
1273138173206246
129
97322
128
110100
II kw.
2019III kw.
2019IV kw.
2019I kw.
2020II kw.
2020III kw.
2020IV kw.
2020I kw.
2021II kw.
2021III kw.
2021Liczba zdarzeń (skala logarytmiczna)Zmiany liczby zdarzeń w ostatnich latach
Niska orbita okołoziemska Średnia orbita okołoziemska Orbita geostacjonarna
 
6 
 
 W świetle powyższych zmian należy stwierdzić, że istnieje pilna potrzeba podjęcia przez 
UE stosownych działań oraz opracowania unijnego podejścia do STM.  
2.3 Potrzeba wspólnego działania  
Ponieważ kosmos ma charakter globalny  i nie podlega krajowej jurysdykcji terytorialnej , 
zdolność poszczególnych państw do nakładania opracowywanych przez siebie zob owiązań 
prawnych  w dziedzinie przestrzeni kosmicznej na inne państwa pozostaje ograniczona, nawet 
wówczas, gdy państwa wiodące prym  w zakresie lotów kosmicznych zdecydują się podjąć 
próbę rozwiązania problemu STM poprzez przyjęcie wytycznych krajowych regu lujących 
kwestie związane z STM, jak miało to miejsce na przykład  w przypadku przyjęcia przez Stany 
Zjednoczone trzeciej dyrektywy  w sprawie polityki kosmicznej  w 2018 r.10  
Jeżeli państwa członkowskie i UE chcą ochronić swoje aktywa kosmiczne, muszą wypracować 
wspólne podejście  z udziałem wszystkich unijnych zainteresowanych stron. Przełoży się to na 
poprawę odporności UE dzięki uniknięciu zależności technologicznych, zapewni strategiczną 
autonomię poprzez zwiększenie zdolności Unii oraz zagwarantuje możliwość współpracy  
z partnerami,  w szczególności  w ramach podziału obciążenia.  
UE znajduje się  w dobrej pozycji do podjęcia działań  w tym zakresie, ponieważ jest  
w stanie identyfikować potrzeby, gromadzić wymogi, dokonywać syntezy opinii 
zainteresowanych  stron, wykorzystywać technologię  i koordynować kwestie związane  
z angażowaniem podmiotów trzecich.  Unijne podejście do STM będzie opierało się na 
czterech rozwijanych równolegle filarach : 1) ocenie wymogów związanych z STM  i jego 
wpływu na UE, 2) zwiększa niu zdolności operacyjnych UE  w zakresie obsługi STM, 3) 
tworzeniu warunków sprzyjających rozwojowi aspektów regulacyjnych STM oraz 4) 
propagowaniu unijnego podejścia do STM na szczeblu międzynarodowym.  
 
3 OCENA WYMOGÓW ZWIĄZANYCH Z STM I JEGO WPŁYWU NA UE  
UE musi dysponować precyzyjną wiedzą na temat wymogów związanych ze zmianami  
w obszarze STM i na temat potencjalnego wpływu tych  zmian  na różne zainteresowane 
strony na szczeblu europejskim. Poza zdolnością do identyfikowania potrzeb  i ustanawiania 
wymogów,  wiąże się to również  z koniecznością zmobilizowania poszczególnych 
zainteresowanych stron ze środowisk cywilnych  i wojskowych oraz zagwarantowania 
konwergencji na wspólnej płaszczyźnie.  
Komisja  i Wysoki Przedstawiciel, działając  w zakresie przysługujących  im kompetencji, 
ustanowią procedurę konsultacji  i dialogu ze wszystkimi odpowiednimi zainteresowanymi 
stronami w UE  do celów oceniania potrzeb  w zakresie STM oraz wpływu STM na 
poszczególne obszary polityki Unii. Jednym  z takich obszarów jest np. obszar t ransportu – 
w szczególności obszar transportu lotniczego, gdzie zagwarantowanie bezpieczeństwa  
i zrównoważonego charakteru ruchu lotniczego wiąże się  z koniecznością zapewnienia 
spójności między procesem zarządzania ruchem  w przestrzeni kosmicznej  a procesem 
zarządzania ruchem lotniczym  z uwagi na coraz większe natężenie ruchu obiektów wysyłanych  
w przestrzeń kosmiczną  i powracających  z tej przestrzeni,  a także z uwagi na niekontrolowane 
przenikanie śmieci kosmicznych do przestrzeni powietrznej. Dlatego też  należy wspierać 
                                                 
10 https://trumpwhitehouse.archives.gov/presidential -actions/space -policy -directive -3-national -space -traffic -management -policy/  
 
7 
 
 współpracę między poszczególnymi podmiotami  a właściwymi organami . W tym celu planuje 
się utworzyć inkluzywny  i przejrzysty mechanizm konsultacyjny  służący do gromadzenia 
stanowisk zainteresowanych stron zaangażowanych  w prowadzone działan ia, w tym 
przedstawicieli unijnego przemysłu kosmicznego. Prowadzenie regularnego dialogu  
w kwestiach dotyczących STM pozwoli m.in. zaspokoić specyficzne potrzeby europejskiego 
ekosystemu kosmicznego.  
Uznając zasadę, zgodnie  z którą cywilny system STM pow inien pozostać pod kontrolą cywilną, 
unijne podejście do STM powinno również uwzględniać specyficzne potrzeby związane  
z obronnością  i bezpieczeństwem , traktując je jako nieodzowny element wspólnej kultury 
strategicznej na rzecz dziedziny przestrzeni kosmi cznej.  Spoczywające na STM wymogi  
i ograniczenia związane  z obronnością mogłyby być związane  z obsługą satelitów wojskowych 
oraz wojskowych ładunków użytkowych lub satelitów  i usług cywilnych wykorzystywanych 
przez użytkowników wojskowych, takich jak np. usługa publiczna  o regulowanym dostępie 
(PRS) systemu Galileo. Organy wojskowe mogłyby również ustanowić wymogi powiązane  
z określonymi obszarami operacji takimi jak misje  i operacje realizowane  w ramach wspólnej 
polityki bezpieczeństwa  i obrony. 
Odpowiedz ialność za uwzględnienie zarówno potrzeb sektora cywilnego, jak  i potrzeb sektora 
wojskowego oraz za analizowanie wpływu STM na poszczególne obszary polityki Unii będzie 
spoczywała na Komisji  i Wysokim Przedstawicielu, którzy przy konsolidowaniu specyficzn ych 
potrzeb związanych  z wojskowością będą korzystali ze wsparcia Europejskiej Agencji Obrony 
(EDA) pełniącej funkcję organu pośredniczącego  w kontaktach  w kwestiach dotyczących 
wojskowych aspektów związanych  z korzystaniem  z systemu STM.  
Działanie nr  1: 
Do połowy 2022  r. Komisja  i Wysoki Przedstawiciel ustanowią mechanizm służący do 
prowadzenia konsultacji ze wszystkimi właściwymi zainteresowanymi stronami na szczeblu 
UE. Do początku 2023  r. wspomniany mechanizm doprowadzi do zebrania wymogów 
wojskowych  i cywilnych dotyczących unijnego podejścia do STM  i zapewni możliwość 
prowadzenia regularnego dialogu  w kwestiach dotyczących istotnych  z punktu widzenia STM 
zmian wywierających wpływ zarówno na potrzeby podmiotów  z sektora cywilnego, jak i na 
potrzeby podmi otów  z sektora wojskowego . W ramach tego mechanizmu EDA będzie 
współpracowała  z państwami członkowskimi  w zakresie konsolidacji potrzeb sektora 
wojskowego . 
 
4 ZWIĘKSZANIE ZDOLNOŚC I OPERACYJNYCH UE W ZAKRESIE 
OBSŁUGI STM  
Podejmowanie działań dotyczących STM wiąże się  z koniecznością ciągłej obserwacji ruchu  
w przestrzeni kosmicznej. Wdrażane przez UE środki  w zakresie obserwacji  i śledzenia 
obiektów kosmicznych (SST) stanowią filar operacyjny , na którym opiera się unijne 
podejście do STM. Unijne konsorcjum na  rzecz SST11 zapewnia dane, informacje  i usługi 
związane  z obserwacją  i śledzeniem obiektów kosmicznych orbitujących wokół Ziemi. 
                                                 
11 Unijne konsorcjum na rzecz SST ustanowione decyzją nr  541/2014/UE jest podmiotem odpowiedzialnym za świadczenie usług  w zakresie 
SST w UE. Bierze  w nim udział siedem państw członkowskich: Francja, Niemcy, Włochy, Polska, Portugalia, Rumunia  i Hiszpania.  
 
8 
 
 Wspomniane konsorcjum zostanie zastąpione unijnym partnerstwem ds. SST zgodnie  
z rozporządzeniem ustanawiającym unijny program kosmiczny („rozporządzenie  w sprawie 
przestrzeni kosmicznej”)12. To nowe partnerstwo będzie zrzeszało więcej chętnych do niego 
dołączyć państw członkowskich  i będzie świadczyło dodatkowe usługi na rzecz użytkowników 
na szczeblu europejskim  i międzynarodowym13. 
4.1 Ku autonomicznemu unijnemu systemowi obserwacji  i śledzenia obiektów 
kosmicznych  
Działania podejmowane przez unijne konsorcjum na rzecz SST od 2014  r. przygotowały grunt 
pod opracowanie skutecznego  i wiarygodnego systemu ochrony aktywów kosmicznych UE,  
a w szczególności satelitów objętych programem kosmicznym Unii Europejskiej, 
satelitów państw członkowskich Unii  i satelitów innych operatorów prowadzących 
działalność  w przestrzeni kosmicznej , którzy zarejestrowali się jako użytkownicy usług 
oferowanych  w tym zakresie.  
Obecnie unijny komponent SST świadczy usługi  w zakresie zapobiegania kolizjom14 
względem ponad 260 satelitów rozmieszczonych na niskiej orbicie okołoziemskiej, średniej 
orbicie okołoziemskiej  i orbicie geostacjonarnej, korzystając  z aktywów  cywilnych  
i wojskowych państw członkowskich, które pozostają pod kontrolą tych państw oraz UE 
zgodnie  z przepisami rozporządzenia  w sprawie przestrzeni kosmicznej. Unijny system SST 
wchodzący  w skład komponentu unijnego programu kosmicznego dotyczącego św iadomości 
sytuacyjnej  w przestrzeni kosmicznej stanowi kluczową zdolność operacyjną  z punktu 
widzenia przyszłych działań  w zakresie STM. Wspiera on również realizację innych polityk 
UE wiążących się  z koniecznością autonomicznego podejmowania decyzji15.  
Aby przezwyciężyć wyzwania związane z STM, UE musi rozwijać zdolności  w zakresie SST 
aż do osiągnięcia wystarczającego poziomu autonomii, biorąc jednocześnie pod uwagę 
działania  w tym zakresie podejmowane równolegle przez państwa członkowskie, m.in.  
w ramach Europejskiego Funduszu Obronnego (EFO). To  z kolei wymaga:  
- usprawnienia procesu świadczenia unijnych usług  w zakresie SST  i opracowania 
dodatkowych usług  w zakresie SST – należy zapewnić możliwość sprawniejszego 
wykorzystywania zdolności operacyjnych, aby  skutecznie stawiać czoła przyszłym 
wyzwaniom operacyjnym związanym z STM; należy opracować nowe usługi 
pozwalające UE przygotować się na wyzwania operacyjne związane z STM oraz  
- korzystania  z nowych technologii – nowe technologie są już obecnie  w użyciu, n ależy 
jednak usprawnić sposób ich wykorzystywania, aby należycie przygotować się na nowe 
wyzwania związane z STM;  
- zaangażowania ekosystemu przemysłowego UE – podmioty  z sektora przemysłu Unii 
wnoszą już wkład we wdrażanie unijnego komponentu SST; potencjał  tych podmiotów 
                                                 
12 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego  i Rady (UE) 20 21/696  z dnia 28 kwietnia 2021  r. ustanawiające Unijny program kosmiczny  
i Agencję Unii Europejskiej ds. Programu Kosmicznego oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr  912/2010, (UE) nr  1285/2013 i (UE) 
nr 377/2014 oraz decyzję nr  541/2014/UE, Dz.U. L 170  z 12.5.2021, s. 69.  
13 W rozporządzeniu  w sprawie przestrzeni kosmicznej na działania  w obszarze SST przewidziano budżet  w wysokości 200 mln EUR.  
14 W art.  55 ust.  1 lit.  a) rozporządzenia  w sprawie przestrzeni kosmicznej zawarto następującą definicję usługi z apobiegania kolizjom 
świadczonej  w ramach unijnego komponentu SST: ocena ryzyka kolizji między statkami kosmicznymi lub między statkami kosmicznymi  
a śmieciami kosmicznymi oraz ewentualne wydawanie ostrzeżeń  o możliwości kolizji  w fazach: wynoszenia na orb itę, wczesnych operacji na 
orbicie, operacji zwiększania wysokości orbity  i operacji orbitalnych oraz  w fazach unieszkodliwiania fizycznych pozostałości po misjach 
kosmicznych.  
15 Na przykład ochrona ludności  w przypadku ryzykownych ponownych wejść obiektów  kosmicznych  w atmosferę,  a także WPZiB/WPBiO 
zgodnie  z postanowieniami Strategicznego kompasu . 
 
9 
 
 mógłby jednak zostać lepiej wykorzystany, jeśli chodzi o MŚP  i przedsiębiorstwa typu 
start-up, jako uzupełnienie usług publicznych świadczonych  w ramach unijnego 
komponentu SST.  
4.2 Udoskonalenie unijnych usług SST  i rozszerzenie ich zakresu  
Unijny komponent SST świadczy stosowne usługi głównie  w oparciu o katalog obiektów 
kosmicznych opracowany przez Stany Zjednoczone (USA), uzupełniając go  w coraz większym 
stopniu  o własne dane  i katalogi krajowe. Główną wartością dodaną unijnego komponentu SST 
jest pełnienie funkcji pośredniczących  w przypadku wystąpienia zdarzeń wzbudzających duże 
zainteresowanie, na przykład generowanie aktualniejszych  i precyzyjniejszych danych poprzez 
zlecanie zadań do wykonania unijnym aktywom SST, jak również poprzez p rzetwarzanie tych 
danych.  
Jak dotąd USA przekazywały dane dotyczące obiektów kosmicznych  o średnicy większej niż 
10 cm  i kontynuują udoskonalanie swojego katalogu tych obiektów. Aby zwiększyć swoją 
odporność poprzez dywersyfikację źródeł informacji, zapewn ić osiągnięcie strategicznej 
autonomii  i wspierać współpracę ze swoimi partnerami,  w szczególności poprzez podział 
obciążenia, UE musi zwiększyć stopień wykorzystania swoich zdolności operacyjnych  
w zakresie SST . W tym celu UE musi zagwarantować, aby:  
 unijne partnerstwo ds. SST podejmowało działania konieczne do zapewnienia 
możliwości wykrywania wszystkich obiektów  o średnicy 10 cm  i większej.  
Działania na rzecz opracowywania nowych aktywów  mogłyby obejmować np. 
opracowywanie czujników  w przestrzeni kosmicz nej w kontekście programu 
bezpiecznej łączności,  a także wydajniejszych systemów radarowych  i teleskopowych. 
Przy opracowywaniu nowych technologii  i czujników należy  w maksymalnym 
możliwym stopniu wykorzystywać synergie między sektorem cywilnym  a sektorem 
obronności;  
 unijne partnerstwo ds. SST dysponowało dostępem do większej liczby aktywów SST 
zlokalizowanych poza terytorium Europy kontynentalnej.  
Zdolność skutecznej obserwacji obiektów kosmicznych jest bezpośrednio powiązana  
z położeniem geograficznym aktywów (radarów, teleskopów  i laserów). Do tej pory 
większość aktywów unijnych znajdowała się  w Europie kontynentalnej.  Należy – 
w zakresie,  w jakim będzie to możliwe – zwiększyć stopień pokrycia nieba przy 
wykorzystaniu kontrolowanych przez UE aktywów zl okalizowanych poza 
terytorium kontynentu europejskiego.  
Ponadto można zaobserwować gwałtowny wzrost liczby satelitów wynoszonych na orbitę oraz 
tempa ich wynoszenia, co automatycznie przekłada się na zwiększenie liczby ostrzeżeń 
związanych  z funkcją zapobi egania kolizjom oraz  z przypadkami wejścia obiektu  w atmosferę. 
Unijne konsorcjum na rzecz SST świadczy trzy usługi: usługę zapobiegania kolizjom, która 
wspiera operatorów statków kosmicznych  w zarządzaniu koniunkcjami ich satelitów  w trakcie 
operacji ruty nowych  i specjalnych,  a także usługę analizy procesu wchodzenia  w atmosferę 
oraz usługę analizy fragmentacji . W  rozporządzeniu  w sprawie przestrzeni kosmicznej 
 
10 
 
 wprowadzono dwie dodatkowe usługi: usługę unieszkodliwiania śmieci kosmicznych  i usługę 
remediac ji tych śmieci16.  
Te nowe dodatkowe usługi oraz poprawa funkcjonalności istniejących usług będą konieczne, 
abyśmy mogli sprostać nowym wyzwaniom związanym  z przestrzenią kosmiczną, takim jak 
megakonstelacje. Bazując na działaniach, które zostały już przepr owadzone przez unijne 
konsorcjum na rzecz SST, przyszłe unijne partnerstwo ds. SST powinno opracować nowe, 
dodatkowe usługi powiązane  z unijnym podejściem do STM. Wspomniane usługi mogłyby 
wspierać operacje związane  z unieszkodliwianiem oraz uzupełniać ope racje  w zakresie 
remediacji  i operacje obsługi na orbicie  dzięki poprawie bezpieczeństwa operacji 
krytycznych, rozwijaniu platform komunikacji  i koordynacji działań przeznaczonych dla 
operatorów satelitów zarejestrowanych jako użytkownicy unijnego komponentu SST, 
zapewnianiu możliwości podejmowania działań  w przypadku wystąpienia zdarzeń losowych 
na orbicie, udzielaniu wsparcia na wypadek anomalii itp.  
4.3 Opracowanie nowych technologii, aby spełnić wymogi związane z STM  
Należy przyspieszyć tempo rozwoj u usług automatycznego zapobiegania kolizjom oraz 
zwiększyć stopień wykorzystania sztucznej inteligencji  i technologii kwantowej , aby 
poradzić sobie  z coraz większą liczbą obiektów kosmicznych  i użytkowników unijnego 
komponentu SST. Ponadto ogólny wzrost l iczby podmiotów działających  w przestrzeni 
kosmicznej sprawi, że UE będzie zobowiązana zapewnić zmniejszenie wskaźnika fałszywych 
alarmów (liczby fałszywych ostrzeżeń antykolizyjnych), aby skoncentrować się na najbardziej 
problematycznych koniunkcjach. UE odniesie się do tych wyzwań technologicznych, 
podejmując działania  w obszarze badań  i rozwoju, które mają kluczowe znaczenie dla poprawy 
jakości oferowanych usług SST.  
Będzie wiązało się to  z koniecznością uruchomienia źródeł finansowania dostępnych na 
szczeblu Komisji i na szczeblu państw członkowskich , uwzględniając  finansowanie bazujące 
na synergii lub łączenie funduszy unijnych  z funduszami krajowymi. Wspomniane 
finansowanie może zostać potencjalnie uzupełnione środkami przekazywanymi przez 
Europejską Agencję Kosmiczną (ESA)  w celu wsparcia realizacji polityki UE,  o ile ochrona 
interesów UE  i państw członkowskich  w dziedzinie bezpieczeństwa zostanie zapewniona.  
Ponadto należy zapewnić synergie między działalnością badawczą wspieraną  w ramach 
programu „H oryzont Europa”17 a działaniami podejmowanymi  w ramach Europejskiego 
programu rozwoju przemysłu obronnego (EDIDP) oraz Europejskiego Funduszu 
Obronnego (EFO) . 
4.4 Pełne wykorzystanie unijnego ekosystemu przemysłowego  
Przemysł UE jest bezpośrednio zaangażowany  w proces rozwijania aktualnych zdolności 
operacyjnych  w zakresie SST: przedsiębiorstwa UE biorą udział  w zaproszeniach do składania 
ofert publikowanych przez członków unijnego konsorcjum na rzecz SST . W rezultacie nawet 
                                                 
16 Działania  w zakresie unieszkodliwiania śmieci kosmicznych mają na celu ograniczenie ilości śmieci kosmicznych generowanych  
w przyszłości, natomiast działania  w zakresie remediacji śmieci kosmicznych służą wypracowaniu metod gospodarowania już istniejącymi 
śmieciami kosmicznymi.  
17 Termin „Horyzont Europa” stosowany  w niniejszym dokumencie odnosi się do programu szczegółowego służącego realizacji programu 
„Horyzo nt Europa” oraz Europejskiego Instytutu Innowacji  i Technologii; działania podejmowane  w ramach tych programów koncentrują się 
wyłącznie na zastosowaniach cywilnych.  
 
11 
 
 75 % funduszy, które UE przekazuje konsorcjum na rzecz SST, trafia następnie do 
przemysłu UE  w formie umów  o podwykonawstwo18. Ta sytuacja doprowadziła już do 
utworzenia europejskiego ekosystemu przemysłowego wokół SST, który powinien być  
w stanie wnieść wkład we wdrażanie unijnego podejścia  do STM.   
Należy zapewnić pełne wykorzystanie potencjału przemysłu UE, uwzględniając potencjał 
idei New Space,  w oparciu o usługi publiczne świadczone  w ramach unijnego komponentu 
SST. Dane SST powinny stanowić realną szansę dla przemysłu UE . W rozporządzeniu  
w sprawie przestrzeni kosmicznej przewiduje się opracowanie unijnego katalogu SST19 
do końca 2024  r. przy wykorzystaniu unijnych czujników SST.  Wspomniany katalog20 
zostanie sporządzony  w oparciu o rezultaty działań prowadzonych na przestrzeni os tatnich lat  
w wyniku ustanowienia unijnej platformy wymiany danych SST (unijnej bazy danych SST21). 
Rozwój udoskonalonych zdolności operacyjnych SST oraz zapewnienie dostępności 
dodatkowych aktywów zlokalizowanych poza terytorium Europy kontynentalnej przeł oży się 
na jeszcze lepszą jakość przyszłego katalogu unijnego. Niektóre elementy tego katalogu  
i powiązanej  z nim platformy wymiany danych zostaną udostępnione przedsiębiorstwom 
unijnym na potrzeby prowadzenia działalności badawczej mającej na celu rozwija nie 
pochodnych usług STM wnoszących wartość dodaną  w Europie i na szczeblu 
międzynarodowym.  
Ponadto należy zintensyfikować dialog  z podmiotami działającymi  w sektorach przemysłu 
unijnego powiązanych z SST. Celem tego dialogu jest pełne wykorzystanie zdoln ości UE  
oraz innowacji  w dziedzinie SST . Środki  w tym zakresie powinny przyjmować formę 
inicjowanych przez unijne partnerstwo ds. SST działań służących zapewnieniu możliwości 
czerpania korzyści wynikających  z potencjału innowacyjnego przemysłu UE. Konkretne środki 
mogłyby obejmować na przykład regularne organizowanie dni przemysłu , w trakcie których 
przedsiębiorstwa mogą prezentować nowe technologie  i innowacje, lub organizowanie 
specjalnych hakatonów dla MŚP  i przedsiębiorstw typu start -up, publikowanie zaproszeń do 
składania wniosków, przyznawanie dotacji  i nagród itp., podobnie jak ma to miejsce  w ramach 
inicjatywy CASSINI22.  
Powyższe środki – poza stymulowaniem innowacji – zapewnią unijnemu partnerstwu ds. SST 
dostęp do najnowszych zdobyczy technologicznych.  
                                                 
18 Pozostałe 25  % tych funduszy wykorzystują podmioty krajowe będące członkami samego unijn ego konsorcjum na rzecz SST.  
19 Spójny rejestr  i historia identyfikowalnych danych (np. informacji  o obiektach, danych pomiarowych, danych dotyczących orbity, informacji  
o poziomie niepewności) prowadzone  w ramach unikalnego systemu.  
20 Unijny katalog SST powinien zostać udostępniony do końca 2024  r.  
21 Unijna baza danych SST to platforma służąca do wymieniania się danymi  i informacjami, ich przechowywania  i rozpowszechniania  
w ramach unijnego komponentu SST (chodzi tu np.  o informacje  o obiektach, dane pomiarowe, dane dotyczące orbity, wnioski  o wykonanie 
zadań, krajowe  i unijne katalogi SST) połączona  z centrami operacyjnymi państw członkowskich.  
22 https://ec.europa.eu/defence -industry -space/eu -space -policy/space -research -and-innovation/cassini -space -entrepreneurship -initiative_en   
 
12 
 
 Działanie nr  2: Korzystając ze wsparcia unijnego partnerstwa ds. SST, Komisja:  
a) zwiększy wydajność istniejących usług:  
– do połowy 2023  r. (etap przygotowawczy) przeprowadzi analizę architektury  w celu 
oszacowania przyszłych potrzeb  w zakresie STM,  w ramach której zidentyfikuje m.in. zasoby 
niezbędne do zapewnienia większej wydajności  i skuteczności unijnego systemu SST zdolnego 
do wykrywania wszystkich obiektów  o średnicy większej niż 10 cm oraz  
– przys tąpi do rozmieszczania dodatkowych aktywów do  2025  r. (etap wdrażania);  
b) opracuje nowe usługi:  
– do połowy 2023  r. zaproponuje nowe usługi mające na celu przezwyciężenie nadchodzących 
wyzwań związanych z STM;  
– do 2025  r. zatwierdzi nowe usługi, które z aczną być wykorzystywane  w praktyce;  
c) będzie wspierała rozwój technologiczny:  
– do końca 2023  r. będzie współpracowała  z przemysłem UE na rzecz ustanowienia forum 
poświęconego  w szczególności wzajemnemu inspirowaniu się innowacyjnymi rozwiązaniami 
techno logicznymi;  
– do końca 2023  r. przygotuje szczegółowy plan badań naukowych ukierunkowany na nowe 
technologie oraz  
– do końca 2025  r. oceni postępy  w realizacji procesu jego wdrażania.  
Działanie nr  3: Komisja podejmie określone działania  w ramach inicjatywy CASSINI, aby 
zapewnić pełne wykorzystanie potencjału innowacyjnego przedsiębiorstw typu start -up.  
Działanie nr  4: Działając we współpracy  z unijnym partnerstwem ds. SST, Komisja udostępni 
przemysłowi:  
– elementy platformy wymiany danych do  2023  r. oraz  
– elementy przyszłego unijnego katalogu SST do  2025  r. 
 
5 TWORZENIE WARUNKÓW SPRZYJAJĄCYCH ROZWOJOWI 
ASPEKTÓW REGULACYJNYCH STM  
Unijne podejście do STM odnosi się również do aspektów regulacyjnych STM. Będzie ono 
obejmowało środki  o charakterze  niewiążącym (normy  i wytyczne), jak również wiążące 
zobowiązania (prawodawstwo) ustanowione na szczeblu UE.  
5.1 Monitorowanie procesu opracowywania norm  i wytycznych  w zakresie 
STM  
Ustanowienie norm wiąże się  z szerokimi korzyściami  dla europejskiego przemys łu23. Celem 
norm  w zakresie STM opracowywanych przez zainteresowane strony  w sektorze kosmicznym 
                                                 
23 W dniu 2 lutego 2022  r. Komisja przyjęła strategię UE  w zakresie normalizacji: Ustanowienie światowych norm na rzecz odpornego, 
ekologicznego  i cyfrowego jednolitego rynku UE, COM(2022) 31 final,  w której podkreślono związek normalizacji  z projekcją wartości, 
wiodącą pozycją  w przemyśle, zmieniającym się krajob razem geopolitycznym oraz rolą UE jako zaufanego podmiotu  w opracowywaniu 
globalnych norm.  
 
13 
 
 jest zapewnienie interoperacyjności  i bezpieczeństwa, zmniejszenie kosztów  i stworzenie 
warunków ułatwiających manewrowanie  w przestrzeni kosmicznej. Dzięki nor mom 
producentom łatwiej jest ograniczać koszty, antycypować wymogi techniczne oraz zwiększać 
produktywność, innowacyjność  i wydajność.  
Sektor kosmiczny jest wysoce techniczny  i wym aga korzystania  z norm na każdym etapie 
łańcucha wartości. Odpowiedzialność  za przyjmowanie norm związanych  z przestrzenią 
kosmiczną spoczywa na krajowych, europejskich  i międzynarodowych organizacjach 
normalizacyjnych. Inne agencje techniczne ONZ odgrywają istotną rolę  w procesie 
przyjmowania globalnych norm sektorowych. Poza tr adycyjnymi organizacjami 
normalizacyjnymi24, w sektorze kosmicznym działa szereg szczególnego rodzaju 
podmiotów25. Wytyczne związane  z przestrzenią kosmiczną są również opracowywane  
w ramach ONZ – najnowszym przykładem takich wytycznych są „wytyczne dotyczące 
trwałego zrównoważonego charakteru”26. Normy  i wytyczne  w zakresie STM wywierają 
bezpośredni wpływ na możliwość korzystania  z przestrzeni kosmicznej  w bezpieczny  
i zrównoważony sposób.  
UE powinna wspierać działania przyczyniające się do wypracowa nia wspólnego unijnego 
podejścia do norm, ponieważ wywierają one wymierny wpływ na proces kształtowania 
przyszłego globalnego systemu STM. UE planuje stworzyć specjalne forum  służące 
zapewnieniu wypracowania holistycznego unijnego podejścia do STM na międz ynarodowych 
forach normalizacyjnych  w ścisłej współpracy  z państwami członkowskimi. Wszystkie inne 
podmioty na szczeblu UE – takie jak unijne partnerstwo ds. SST, przemysł UE itp. – będą miały 
możliwość dołączenia do tego forum.  
5.2 Opracowywanie  i propagowani e norm  i wytycznych  w zakresie STM  
UE powinna wspierać proces opracowywania norm  i wytycznych  w zakresie STM, które służą 
zagwarantowaniu możliwości korzystania  z przestrzeni kosmicznej  w bezpieczny  
i zrównoważony sposób.  
Z tego względu UE powinna pełnić rolę lidera  w procesie opracowywania wytycznych  
i norm w zakresie STM . UE powinna aktywnie  dążyć do zapewnienia opracowania norm 
międzynarodowych  w przypadkach,  w których będzie to wykonalne  i konieczne,  a także – 
w stosownych przypadkach – opracowywać wła sne normy na szczeblu unijnym. Unia powinna 
ponadto priorytetowo traktować normy  i wytyczne wywierające największy wpływ na 
rzeczywistość oraz propagować ich wdrażanie  za pośrednictwem zestawu narzędzi  i zaleceń.  
Komisja zamierza opracować zestaw narzędzi  w oparciu o zidentyfikowane normy  
i wytyczne  w zakresie STM, który mógłby posłużyć państwom członkowskim jako wsparcie 
przy udzielaniu koncesji na świadczenie usług przez operatorów satelitów na ich terytorium. 
Celem tego zestawu narzędzi jest zagwarantowa nie możliwości identyfikowania  i ograniczania 
ryzyka związanego  z ruchem w przestrzeni kosmicznej (w szczególności jeżeli chodzi  
o interferencję  i zapobieganie kolizjom). Powyższe podejście byłoby zbliżone do podejścia 
                                                 
24 Krajowe jednostki normalizacyjne, CEN/CENELEC  i Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna . 
25 Takich jak europejska współpraca  w zakresie normalizacji związanej  z przestrzenią kosmiczną (ECSS), Komitet Konsultacyjny ds. Danych  
i Systemów Satelitarnych (CCSDS) oraz Międzynarodowy Komitet Koordynacyjny ds. Śmieci Kosmicznych (IADC).  
26 Wytyczne dotyczące trwałego zrównoważonego charakteru działań prowadzonych  w przestrzeni kosmicznej, A/AC.105/2018/CRP.20, 27 
czerwca 2018  r. 
 
14 
 
 przyjętego  w odniesieniu do unijnego zestawu narzędzi na potrzeby cyberbezpieczeństwa sieci 
5G27. 
Współpracując blisko  z państwami członkowskimi  w dziedzinie normalizacji, Komisja 
mogłaby wspierać procedurę wyboru norm  i wytycznych  w zakresie STM, które powinny być 
propagowane na szczeblu UE.  Normy te mogłyby dotyczyć np. wykorzystywania urządzeń 
aktywnych do usprawnienia procesu śledzenia satelitów, ostrzegania przed wszelkimi 
poważnymi incydentami lub sytuacjami,  w których dochodzi do wejścia obiektów  w atmosferę 
ziemską,  a także opracowywani a wytycznych dotyczących szczególnych przypadków 
związanych z STM takich jak satelity lub konstelacje niepoddające się żadnego rodzaju 
manewrom.  
5.3 Zachęcanie do opracowywania norm  i wytycznych  w zakresie STM  
Aby skłonić operatorów unijnych do stosowania wytycznych  i norm zalecanych na szczeblu 
UE, wdrożone zostaną określone zachęty . UE rozważy na przykład:  
 stosowanie oznakowania „bezpieczny kosmos”  pełniącego funkcję koncepcyjnie 
zbliżoną do oznakowania ekologicznego. Przedsiębiorstwa  i operatorzy posługu jący się 
tym oznakowaniem mogliby zwiększyć swój udział  w rynku, przyciągając do siebie 
klientów wrażliwych na problematykę bezpieczeństwa  i zrównoważonego charakteru 
operacji kosmicznych;  
 dostosowanie kryteriów udzielania zamówień  w taki sposób, aby  propa gować 
korzystanie  z zalecanych wytycznych  i norm w ramach odpowiednich instrumentów 
UE (program „Horyzont Europa”, rozporządzenie  w sprawie programu kosmicznego, 
InvestEU, Europejski Fundusz Obronny, inne inicjatywy związane  z kosmosem itd.);  
 sporządzenie wykazu przedsiębiorstw  i operatorów , którzy wdrażają wytyczne lub 
normy  w zakresie STM.  
Wprowadzenie jakiegokolwiek instrumentu zachęcającego wiązałoby się  z koniecznością 
ustanowienia mechanizmu służącego do monitorowania procesu wdrażania zalecanych 
wytycznych  i norm. UE – działając  w ścisłej współpracy  z państwami członkowskimi – 
rozważy możliwość opracowania mechanizmu certyfikacji na potrzeby STM , aby umożliwić 
weryfikowanie, czy określone przedsiębiorstwa stosują się do zalecanych wytyc znych  i norm.  
5.4 W kierunku obowiązków  w zakresie STM  
W krótkim terminie należy zastanowić się nad nałożeniem na podmioty  z sektora 
przemysłu określonych ograniczonych obowiązków wiążących się  z koniecznością 
poniesienia przez te podmioty pewnych nieznacznyc h kosztów. Znaczne nasilenie operacji 
wynoszenia  i operacji powrotu  z przestrzeni, nagły wzrost liczby satelitów na poszczególnych 
orbitach  w przestrzeni kosmicznej oraz konieczność przeciwdziałania wytwarzaniu śmieci 
kosmicznych  w rezultacie kolejnych kol izji wymagają nałożenia określonych obowiązków na 
wszystkich operatorów satelitów. Dlatego też należy przyjąć wniosek dotyczący aktu prawnego 
zobowiązującego wszystkich operatorów satelitów świadczących usługi na terytorium UE do 
zarejestrowania się jako u żytkownicy usługi zapobiegania kolizjom  o skuteczności 
przynajmniej zbliżonej do skuteczności usług oferowanych obecnie przez unijny komponent 
SST.  
                                                 
27 Unijny zestaw narzędzi na potrzeby cyberbezpieczeństwa sieci 5G | Kształtowanie cyfrowej przyszłości Europy (europa.eu).  
 
15 
 
 Ponadto podmioty odpowiedzialne za świadczenie usług zapobiegania kolizjom powinny 
dysponować mechanizmami komunikacyjnymi  i siecią kontaktów (tj. katalogiem operatorów) 
umożliwiającymi im zarządzanie przypadkami koniunkcji wspólnie  z innymi dostawcami 
usług, aby zapewnić możliwość terminowego reagowania na takie przypadki  i przeprowadzania 
skoordynowanych manewrów służących zapobieganiu kolizjom.  
W średnim terminie  – działając  w porozumieniu  z państwami członkowskimi – należy 
wypracować bardziej kompleksowe podejście regulacyjne do problematyki STM, aby 
zidentyfikować obszary wymagające uregulowania poprzez  przyjęcie odpowiednich przepisów 
przy jednoczesnym zachowaniu konkurencyjności przemysłu UE  i zapewnieniu poszanowania 
odpowiednich kompetencji UE oraz jej państw członkowskich.  
Niektóre państwa członkowskie przyjęły przepisy krajowe dotyczące STM. Inne rozważają 
możliwość przyjęcia środków krajowych  w tym zakresie. Fragmentaryczne podejście do 
przestrzeni kosmicznej na szczeblu UE nie tylko uniemożliwia powstanie dobrze 
funkcjonującego rynku wewnętrznego istotnego dla rozwoju unijnych towarów  i usług 
związanych  z korzystaniem  z przestrzeni kosmicznej, ale może również mieć negatywny 
wpływ na inne obszary polityki Unii, takie jak klimat, środowisko  i transport,  
a w szczególności lotnictwo, gdzie podejmowane są wysiłki na rzecz zmniejszenia 
fragmentacji eur opejskiej przestrzeni powietrznej. Wypracowanie spójnego podejścia na 
szczeblu UE wydaje się niezbędne . W tym celu,  w oparciu o potrzeby zainteresowanych stron 
na szczeblu UE  oraz ustalone zasady  i normy, a także po należytym zaangażowaniu państw 
członkows kich w proces konsultacyjny, UE powinna przedstawić wniosek ustawodawczy 
dotyczący przepisów  w zakresie STM .  
Wspomniany wniosek ustawodawczy powinien przyczynić się do zapewnienia równych 
warunków działania na szczeblu UE, co pozwoliłoby zagwarantować nie obejmowanie 
sankcjami tych operatorów, którzy najściślej przestrzegają obowiązujących przepisów. Taki 
wniosek powinien również zagwarantować, aby operatorzy unijni nie byli narażeni na 
zakłócenie konkurencji ze strony operatorów mających swoją siedzibę poz a granicami UE, 
którzy podlegają mniej rygorystycznym normom, na przykład poprzez przyjęcie zasady 
równego traktowania  w odniesieniu do operatorów unijnych  i wszelkich innych operatorów 
satelitów zamierzających świadczyć usługi na terytorium UE.  
Co do zasa dy, zakres potencjalnego wniosku mógłby ograniczać się do ustanowienia 
kluczowych wymogów  w zakresie STM, biorąc pod uwagę wymogi dotyczące zarządzania 
ruchem lotniczym, które obowiązują już na szczeblu unijnym. Następnie europejskie 
organizacje normalizac yjne mogłyby opracować odpowiednie wymogi techniczne związane z 
STM  w formie norm zharmonizowanych lub wytycznych, co  z kolei pozwoliłoby producentom  
i operatorom wykazywać zgodność  z tymi kluczowymi wymogami.  
 
16 
 
 Działanie nr  5: Komisja  i Wysoki Przedstawiciel,  w zależności od zakresu uprawnień 
przysługujących UE  w danej dziedzinie  i w ścisłej współpracy  z państwami członkowskimi:  
– ustanowią do końca 2023  r. forum niezbędne do zagwarantowania wdrożenia na szczeblu UE 
środków zapewniających skutec zną wymianę informacji  i koordynację działań  w zakresie 
norm  i wytycznych opracowywanych na szczeblu międzynarodowym.  
Korzystając ze wsparcia unijnego partnerstwa ds. SST, przemysłu UE i ESA, wspomniane 
forum:  
 a) będzie opracowywało nowe normy na szczeblu europejskim  i międzynarodowym;  
 b) będzie propagowało wybrane normy  i wytyczne na szczeblu UE oraz  
 c) opracuje zestaw narzędzi służący zapewnieniu państwom członkowskim wsparcia  
w procesie rozpatrywania wniosków  o udzielenie koncesji składanych p rzez operatorów 
satelitów.  
Działanie nr  6: Komisja, działając  w ścisłej współpracy  z państwami członkowskimi:  
– zidentyfikuje do końca 2023  r. potencjalne zachęty  i mechanizm certyfikacji na potrzeby 
wdrażania norm  i wytycznych  w zakresie STM oraz  
– ustanowi wspomniany mechanizm certyfikacji  i wdroży powyższe zachęty do końca 2024  r. 
Działanie nr  7: Komisja, działając  w ścisłej współpracy  z państwami członkowskimi:  
– do końca 2023  r. zaproponuje wstępny, ograniczony zbiór obowiązków;  
– do połowy 2024  r. zidentyfikuje potencjalne obszary, które powinny zostać uregulowane  
w unijnych przepisach  w zakresie STM oraz  
– do końca 2024  r. przedstawi wniosek dotyczący unijnych przepisów  w zakresie STM.  
 
6 PROPAGOWANIE UNIJNEGO PODEJŚCIA DO STM  NA SZCZEBLU 
GLOBALNYM  
Celem unijnego podejścia do STM jest wniesienie wkładu  w realizację globalnego 
przedsięwzięcia  poprzez połączenie zdolności  i narzędzi istniejących na szczeblu regionalnym  
z ogólną ambicją dotyczącą współpracy na szczeblu globalnym. Działania  w tym zakresie 
stanowią „ścieżkę zewnętrzną” unijnego podejścia do STM,  w ramach której planuje się 
propagować bardziej pragmatyczne  i konkretne rozwiązania sprzyjające budowaniu STM  
o bardziej globalnym charakterze. Pozwoliłoby to zapewnić zgodn ość z podstawowymi 
zasadami  i wartościami UE dotyczącymi przestrzeni kosmicznej przy jednoczesnym 
zachowaniu jej interesów dyplomatycznych, gospodarczych  i politycznych,  a także interesów 
jej państw członkowskich  w tym obszarze.  
6.1 Propagowanie wielostronneg o podejścia do STM  
Celem unijnego podejścia do STM jest wniesienie wkładu  w budowę globalnego systemu STM, 
który będzie zarządzany na szczeblu międzynarodowym. Już  w tej chwili UE:  
 
17 
 
  wspiera działania przyczyniające się do zapewnienia bezpiecznego  
i zrównowa żonego środowiska kosmicznego  i propaguje bezpieczne korzystanie  
z przestrzeni kosmicznej na sprawiedliwych  i wzajemnie uznawanych zasadach;  
 podkreśla znaczenie środków budowy przejrzystości  i zaufania  oraz  
 opowiada się za odpowiedzialnym zachowaniem  w przestrzeni kosmicznej  
w ramach wyznaczonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych.  
W oparciu o te zasady unijne podejście do STM będzie sprzyjało wielostronnemu podejściu 
do STM  w ramach ONZ . W ramach unijnego podejścia do STM Unia będzie stwarzała 
warunki sprzyjające prowadzeniu dyskusji poświęconych STM na odpowiednich forach ONZ,  
w szczególności na forum Komitetu ds. Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej 
(COPUOS), ale również na forum Konferencji Rozbrojeniowej, aby doprowadzić do 
zainicj owania dyskusji na ten temat podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ. UE zidentyfikuje 
odpowiednie organy ONZ, które mogłyby wesprzeć takie działania lub wnieść wkład  w ich 
realizację,  i nawiąże z nimi współpracę. Na przykład Międzynarodowy Związek 
Telekomunikac yjny bierze już udział  w procesie zarządzania orbitami  i porządkowania 
częstotliwości  i przeprowadza rutynowe działania normalizacyjne  w różnych obszarach. 
Organizacja Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego również angażuje się  w proces 
opracowywania norm  w dziedzinach,  w których operacje kosmiczne wchodzą  w interakcję  
z lotnictwem cywilnym.  
Przyjęcie przez UE odpowiednich traktatów  i konwencji ONZ dotyczących przestrzeni 
kosmicznej, do czego państwa członkowskie wielokrotnie ją wzywały, przyczyniłoby się do 
zwiększenia wiarygodności UE  w kwestii propagowania zrównoważonego sposobu 
korzystania  z przestrzeni kosmicznej oraz odpowiedzialnego zachowania  w tej przestrzeni,  
a także wzmocniłoby jej pozycję  i legitymację na szczeblu międzynarodowym. Przepisy 
międzyna rodowe mające zastosowanie do działań prowadzonych  w przestrzeni kosmicznej 
zostały zawarte  w pięciu konwencjach międzynarodowych określanych powszechnie mianem 
„pięciu traktatów Organizacji Narodów Zjednoczonych poświęconych przestrzeni kosmicznej” 
– organizacje międzynarodowe nie mogą obecnie przystąpić do tych traktatów. Choć 
organizacje międzynarodowe mogą przystąpić do umowy  o ratowaniu kosmonautów, 
Konwencji  o międzynarodowej odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez obiekty 
kosmiczne  i Konwencji  o rejestracji obiektów wypuszczonych  w przestrzeń kosmiczną, 
uprawnienia takich organizacji nie będą odpowiadały uprawnieniom przysługującym 
państwom -stronom. Biorąc pod uwagę równoległe kompetencje Unii  i jej państw 
członkowskich  w dziedzinie przestrzeni  kosmicznej, należy podjąć działania, aby zbadać 
możliwość przystąpienia UE do umowy  o ratowaniu kosmonautów, Konwencji  
o międzynarodowej odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez obiekty kosmiczne  
i Konwencji  o rejestracji obiektów wypuszczonych  w przestrzeń kosmiczną, dbając 
jednocześnie  o odpowiednie zabezpieczenie określonych interesów Unii związanych  
z wdrażaniem programu kosmicznego.  
6.2 Dążenie do zapewnienia wkładu regionalnych systemów STM  w wysiłki 
podejmowane na szczeblu globalnym  
W idealnych war unkach przyszły system STM powinien zostać zorganizowany na szczeblu 
globalnym. Obecnie bardzo niewielka liczba państw na świecie jest  w stanie samodzielnie 
 
18 
 
 wdrożyć sprawnie działający system SST zdolny do przetwarzania usług niezbędnych do 
zapewnienia fun kcji STM opisanej  w rozdziale 4 lub zdefiniować aspekty regulacyjne 
związane z STM,  o których mowa  w rozdziale 5, oraz sprawować nad nimi nadzór. Dlatego też 
zawiązywanie partnerstw  i dzielenie się obciążeniem związanym z STM przy wykorzystaniu 
uzupełniają cych zdolności  i norm stanowi praktyczne rozwiązanie leżące  w interesie 
wszystkich zainteresowanych stron.  
Ponadto STM opiera się na pewnym poziomie zaufania między państwami wiodącymi prym  
w zakresie lotów kosmicznych  i wiąże się  z koniecznością zapewnien ia dostępności systemów 
redundantnych. Podejście bazujące na wkładzie wnoszonym na szczeblu regionalnym 
stanowi pragmatyczną, oddolną metodę  budowania zaufania  i zapewniania niezbędnego 
poziomu redundancji. Po osiągnięciu odpowiedniej dojrzałości przez pos zczególne regionalne 
komponenty systemu STM i po zapewnieniu ich wystarczającej konwergencji,  a także po 
wypracowaniu dostatecznego konsensusu  w kwestii poszczególnych zasad  i norm opisanych  
w rozdziale 4, regionalne komponenty STM mogłyby stać się częścią  globalnego systemu 
STM, którego struktura zarządzania nie została jeszcze precyzyjnie określona.  
Wypracowanie unijnego podejścia do STM na terytorium Unii jest tylko pierwszym etapem 
procesu  o bardziej ogólnym charakterze. Celem tych działań będzie rozsz erzenie unijnego 
podejścia do STM  z poziomu UE  i jej państw członkowskich na poziom ogólnoeuropejski  
i zainicjowanie tym samym odpowiedniego procesu na szczeblu międzynarodowym zarówno  
w ramach ONZ, jak  i w kontekście stosunków dwustronnych. Dlatego też należy propagować 
wśród partnerów zewnętrznych koncepcję podejścia wielostronnego bazującego na wkładzie 
regionalnym.  
6.3 Dyskusja z USA prowadzona na uprzywilejowanych warunkach  
USA są podmiotem, który poczynił na jwiększe postępy we wdrażaniu systemu STM – dzięki 
zainwestowaniu miliardów dolarów  w zdolności  w zakresie SST na przestrzeni ostatnich 20 lat . 
W konsekwencji Stany Zjednoczone dysponują najwydajniejszym systemem SST na świecie  
i udostępniają dane gromadzo ne w ramach tego systemu na całym świecie. Wraz  z przyjęciem 
trzeciej dyrektywy  w sprawie polityki kosmicznej USA przystąpiły do rozwijania specjalnego 
podejścia  w dziedzinie STM.  
Choć UE powinna  w pierwszej kolejności wypracować własne podejście do STM, m usi 
podejmować działania  w tym zakresie  w ścisłej współpracy ze Stanami Zjednoczonymi. 
Podczas szczytu UE –USA zorganizowanego  w czerwcu 2021  r. obydwie strony uzgodniły, że 
będą wymieniały się informacjami na temat swoich indywidualnych podejść do STM . 
W tym względzie  i w kontekście coraz większej aktywności Stanów Zjednoczonych  
w dziedzinie STM Komisja  i Wysoki Przedstawiciel zbadają możliwość zacieśnienia 
współpracy z USA  oraz zapewnienia wzajemnej interoperacyjności  i komplementarności 
działań  w kwestiach związanych z STM.  
6.4 Dialog  z innymi państwami trzecimi  
UE będzie prowadziła aktywną działalność dyplomatyczną  w kwestiach dotyczących STM . 
Dyskusje  z partnerami na szczeblu międzynarodowym powinny koncentrować się na 
zagadnieniach  o charakterze cywilnym (np. operacjach, normalizacji itp.), przy czym  w ich 
trakcie należy zwracać uwagę również na powiązaną z STM problematykę bezpieczeństwa  
i obronności. Działania  w tym zakresie powinny koncentrować się  w szczególności na 
 
19 
 
 propagowaniu unijnego podejścia do S TM w kontekście odpowiednich perspektyw takich 
jak bezpieczeństwo operacyjne  i trwały zrównoważony charakter  środowiska orbitalnego,  
w tym również poprzez zachęcanie do większego zainteresowania usługami UE  
udostępnianymi szerzej rozumianej społeczności gl obalnej (np. unijny komponent SST).  
Działanie nr  8: Komisja  i Wysoki Przedstawiciel,  w zależności od zakresu uprawnień 
przysługujących UE  w danej dziedzinie i we współpracy  z państwami członkowskimi, będą 
podejmowali działania wspólnie z ONZ, aby zidentyfikować specjalne organy ds. STM lub 
przyczynić się do utworzenia takich organów  z myślą o wdrażaniu konkretnych rozwiązań  
w zakresie STM na szczeblu globalnym.  
Działanie nr  9: Do połowy 2022  r. Komisja zbada możliwości przystąpienia UE do umowy  
o ratowaniu kosmonautów, Konwencji  o międzynarodowej odpowiedzialności za szkody 
wyrządzone przez obiekty kosmiczne  i Konwencji  o rejestracji obiektów wypuszczonych  
w przestrzeń kosmiczną ONZ, przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony interesów Unii . 
W tym celu Komisja przeprowadzi stosowną analizę  i podejmie działania na rzecz przyjęcia 
potencjalnych środków niezbędnych do wywiązania się ze zobowiązań przewidzianych we 
wspomnianych konwencjach.  
Działanie nr  10: Komisja  i Wysoki Przedstawiciel,  w zależnośc i od zakresu uprawnień 
przysługujących UE  w danej dziedzinie,  w ścisłej współpracy  z państwami członkowskimi 
będą:  
– propagować regionalne podejście do STM wśród partnerów  z państw trzecich i na 
odpowiednich forach na szczeblu regionalnym, aby przygotować grunt pod ustanowienie 
globalnego systemu STM bazującego na wkładzie wnoszonym na poziomie regionalnym  
w przyszłości;  
– dalej zacieśniać kontakty z USA  w celu zapewnienia ściślejszej współpracy  i wzajemnej 
interoperacyjności  w kwestiach związanych z STM;  
– systematycznie poruszać problematykę STM  w ramach prowadzonego  z państwami trzecimi 
dialogu na temat przestrzeni kosmicznej.  
  
 
20 
 
 7 WNIOSKI  
Niniejszy wspólny komunikat postrzegany jako wkład UE  w działania służące przezwyciężeniu 
globalnego wyzwania politycznego ma na celu zainicjowanie wyrazistego, spójnego  
i skoordynowanego unijnego podejścia do STM dla UE  i jej państw członkowskich oraz 
propagowanie stanowiska UE  w kwestii STM na forach międzynarodowych  i wielostronnych.  
UE musi wdrożyć stosowne ś rodki już teraz – działając szybko, wspólnie  i rozważnie – aby 
zapewnić korzystanie  z przestrzeni kosmicznej  w bezpieczny  i zrównoważony sposób . 
W niniejszym wspólnym komunikacie zaproponowano przyjęcie dynamicznego  
i ewoluującego podejścia unijnego bazują cego na szeregu konkretnych działań  w dziedzinie 
STM, którego celem jest zabezpieczenie interesów UE  i państw członkowskich przy pełnym 
poszanowaniu przysługujących im kompetencji.  
Wspomniane działania obejmują ocenę wymogów związanych z STM spoczywających  na UE  
w sektorze cywilnym  i w sektorze obrony, zwiększenie zdolności operacyjnej UE  w celu 
zapewnienia wsparcia na rzecz STM  w postaci usług  i technologii, propagowanie aspektów 
regulacyjnych związanych z STM prowadzących do przyjęcia odpowiednich przepis ów oraz 
promowanie unijnego podejścia do STM na szczeblu globalnym.   
Wysiłki  w tym zakresie doprowadzą do zwiększenia odporności infrastruktury kosmicznej UE  
i państw członkowskich, na której polegają nasze społeczeństwa i od której uzależniona są 
nasze go spodarki, zapewnią operatorom większy poziom pewności, wzmocnią 
konkurencyjność europejskiego przemysłu,  a także– dzięki wsparciu naszych partnerów – 
wniosą istotny wkład  w podejmowane na szczeblu globalnym działania służące zapewnieniu 
możliwości dalszego  świadczenia usług kosmicznych  i zagwarantowaniu dostępności 
rozwiązań kosmicznych  w nadchodzących dziesięcioleciach.