[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 25.11.2010

KOM(2010) 692 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 3/2008 w sprawie działań informacyjnych i promocyjnych dotyczących produktów rolnych na rynku wewnętrznym i w krajach trzecich

{SEK(2010) 1434 wersja ostateczna}

SPIS TREŚCI

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 3/2008 w sprawie działań informacyjnych i promocyjnych dotyczących produktów rolnych na rynku wewnętrznym i w krajach trzecich 1

I. Wstęp 3

II. Realizacja polityki promocyjnej w latach 2006–2010 3

II.A Współfinansowane programy promocyjne 3

II.A.1 Zmiany wprowadzone od sprawozdania z 2006 r. 3

II.A.2 Aspekty budżetowe: zasoby i wykorzystanie dostępnych funduszy 4

II.A.3 Analiza programów promocyjnych 5

II.B Działania promocyjne zarządzane bezpośrednio przez DG AGRI 6

II.B.1 Wizyty na wysokim szczeblu 6

II.B.2 Kampania promocyjna na rzecz żywności ekologicznej i rolnictwa ekologicznego 6

II.B.3 Pozostałe wydatki w ramach zarządzania bezpośredniego 6

III. Ocena 6

III.A Sprawozdania z audytu wewnętrznego przeprowadzonego przez DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz z kontroli przeprowadzonej przez Trybunał Obrachunkowy 6

III.B Pozytywne i negatywne aspekty systemu promocji wskazane w sprawozdaniu Trybunału Obrachunkowego 6

III.C Ocena na szczeblu państw/obszarów lub sektorów produktów 6

III.D Ocena na szczeblu programów współfinansowanych 6

III.D.1 Elementy oceny wprowadzone po 2006 r. 6

III.D.2 Pierwsza ocena skutków programów 6

III.E. Ocena działań w ramach zarządzania bezpośredniego Komisji 6

III.E.1 Wizyty na wysokim szczeblu: ocena ich skutków 6

III.E.2 Ocena kampanii promocyjnej na rzecz rolnictwa ekologicznego w latach 2006-2009 6

IV. Wnioski ogólne 6

I. WSTęP

System promocji, ustanowiony na początku 2000 r., od początku swojego istnienia podlega regularnemu monitorowaniu poprzez sprawozdania przedstawiane przez Komisję Radzie i Parlamentowi Europejskiemu. Dwa sprawozdania przedstawiono już w latach 2004 i 2006. W art. 18 rozporządzenia Rady (WE) nr 3/2008 zobowiązuje się Komisję do przedstawienia trzeciego sprawozdania do końca 2010 r.[1].

Niniejsze sprawozdanie obejmuje funkcjonowanie systemu promocji od 2006 r.[2] do pierwszej połowy 2010 r. Dotyczy ono przede wszystkim poprawy zarządzania i oceny skutków oraz aspektów związanych z uproszczeniem (dwa oddzielne rozporządzenia dotyczące odpowiednio państw trzecich i rynków wewnętrznych połączono w jedno). W sprawozdaniu skupiono się na wszystkich decyzjach Komisji przyjętych od ostatniego sprawozdania i przeanalizowano dane dostępne w odniesieniu do promocji produktów rolnych.

II. REALIZACJA POLITYKI PROMOCYJNEJ W LATACH 2006-2010

Unijny system promocji stanowi politykę horyzontalną obejmującą prawie wszystkie sektory rolne i podkreślającą ogólne cechy i wartość dodaną WPR: jakość, bezpieczeństwo, aspekty zdrowotne, znakowanie, szczególne metody produkcji, dobrostan zwierząt, poszanowanie środowiska itd. Uzupełnia on krajowe inicjatywy wspierające lub pobudzające prywatne i publiczne działania na rzecz promocji na szczeblu państw członkowskich.

II.A Współfinansowane programy promocyjne

II.A.1 Zmiany wprowadzone od sprawozdania z 2006 r.

System promocji ulepszono w świetle zaleceń zawartych w ostatnim sprawozdaniu: wymaganą konsolidację przepisów prawa przeprowadzono poprzez połączenie dwóch istniejących rozporządzeń Rady w jedno (rozporządzenie Rady (WE) nr 3/2008) oraz dwóch rozporządzeń Komisji w jedno (rozporządzenie Komisji (WE) nr 501/2008)[3]. Ulepszono również zasady deklarowania wydatków przez państwa członkowskie, co umożliwiło regularne monitorowanie wykonywania budżetu. Utrzymano zalecenie dotyczące organu wykonawczego, a także, co niemniej ważne, opracowano i przyjęto przejrzyste i solidne wytyczne dotyczące przygotowywania programów promocyjnych. Departamenty Komisji zapoczątkowały podczas okresu sprawozdawczego wiele innych ulepszeń, zgodnie z zaleceniami Trybunału Obrachunkowego, przedstawionych w pkt III.B poniżej. Wszystkie te zmiany przedstawiono w załączniku 1 do dokumentu roboczego służb Komisji uzupełniającego niniejsze sprawozdanie.

II.A.2 Aspekty budżetowe: zasoby i wykorzystanie dostępnych funduszy

Tabela 1: Środki budżetowe na promocję produktów rolnych

w EUR |

Pozycja w budżecie | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |

Działania promocyjne: |

05 02 10 01 Zarządzanie dzielone | 42 000 000 | 38 000 000 | 45 000 000 | 56 000 000 | 56 000 000 |

Działania promocyjne: |

05 02 10 02 Zarządzanie bezpośrednie | 10 000 000 | 7 295 000 | 5 371000 | 2 119 000 | 1 210 000 |

Promocja razem | 52 000 000 | 45 295 000 | 50 371 000 | 58 119 000 | 57 210 000 |

Począwszy od 2007 r. można zaobserwować znaczny wzrost środków przyznanych przez władzę budżetową na programy informacyjne i promocyjne na rzecz produktów rolnych. Środki budżetowe na 2009 r., wyjątkowo wysokie, przyznano w celu uwzględnienia wyższych skumulowanych wydatków na wieloletnie programy promocyjne zatwierdzone w latach 2007 i 2008 (większy „wpływ przeszłości” w związku z wyższym budżetem programów przyjętych w tych latach). To samo odnosi się do 2010 r. Wspomniany wyżej wzrost kontrastuje ze spadkiem zasobów budżetowych na „zarządzanie bezpośrednie”. Do najważniejszych powodów ich spadku należy brak dobrowolnego wkładu w IOOC[4], zakończenie programu European Authentic Tastes (EAT) promującego oznaczenia jakości UE w Stanach Zjednoczonych Ameryki i w Chinach oraz zakończenie kampanii promocyjnej na rzecz rolnictwa ekologicznego.

Tabela 2: Wydatki budżetowe na promocję produktów rolnych

w EUR |

Pozycja w budżecie | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |

Działania promocyjne: |

05 02 10 01 Zarządzanie dzielone | 34 163 896 | 47 873 132 | 49 431 246 | 46 514 165 | b.d. |

Działania promocyjne: |

05 02 10 02 Zarządzanie bezpośrednie | 4 733 973 | 2 723 506 | 3 753 884 | 911 554 | b.d. |

Promocja razem | 38 897 869 | 50 596 638 | 53 185 130 | 47 425 719 | b.d. |

Wskaźnik wykonania (wydatki jako % środków)[5] | 75 % | 112 % | 106 % | 82 % | b.d. |

Należy podkreślić tendencję dotyczącą wskaźnika wykonania: należyte zarządzanie sektorem promocji pomogło powstrzymać niedostateczne wykorzystanie środków budżetowych, które było jedną z najważniejszych cech sektora do 2006 r. W roku budżetowym 2009 r. odnotowano jednak wpływ wyjątkowych i nieoczekiwanych zdarzeń: trzy programy promocyjne już zatwierdzone przez Komisję w 2008 r. nie zostały podpisane, a stowarzyszenie międzysektorowe zaangażowane we współfinansowanie kilku trwających programów promocyjnych musiało zaprzestać swojej działalności w 2009 r. w wyniku decyzji krajowego sądu najwyższego w jego państwie. Te zdarzenia doprowadziły do nieprzewidzianego zmniejszenia wydatków w tym roku oraz wskaźnika wykonania.

II.A.3 Analiza programów promocyjnych

- Programy promocyjne przyjęte i odrzucone

Podczas okresu objętego niniejszym sprawozdaniem wszystkie państwa członkowskie wzięły udział w działaniach promocyjnych i wykazały duże zainteresowanie systemem. W sumie departamenty Komisji otrzymały 430 wnioski w sprawie programów o całkowitym budżecie w wysokości 505,6 mln EUR po wstępnym wyborze przez władze krajowe; 183 z nich dopuszczono do współfinansowania wspólnotowego w wysokości 248,6 mln EUR. Wśród tych wniosków 134 dotyczyły rynku wewnętrznego, a 49 dotyczyło rynków państw trzecich.

Tabela 3: Programy zatwierdzone i odrzucone od lipca 2006 r. do lipca 2010 r.

[pic]

Jeżeli chodzi o czas trwania przyjętych programów, 150 (82 %) z nich trwa 3 lata (zob. wykres 1). Jak można stwierdzić na podstawie wykresu 2, 20 % programów posiada budżet w wysokości poniżej 1 mln EUR, 25 % – między 1 mln EUR a 2 mln EUR, 36 % – między 2 mln EUR a 4 mln EUR, a 19 % powyżej 4 mln EUR.

[pic] | [pic] |

Jak można stwierdzić na podstawie poniższej tabeli 4, prawie wszystkie produkty wymienione w załączniku 1 do rozporządzenia (WE) nr 501/2008 skorzystały z tych działań promocyjnych. Produkty mleczne należały do największych beneficjentów pod względem przyjętych programów (36), za nimi plasowały się produkty wysokiej jakości (CHNP, CHOG, ekologiczne, produkty z regionów najbardziej oddalonych: 32), owoce i warzywa świeże i przetworzone (30), produkty mięsne, w tym drób (23), wina i alkohole (20), oliwa z oliwek (8) itd.

Tabela 4

Programy przyjęte (rynek wewnętrzny i państwa trzecie) wg. sektora i budżetu

Produkty | Budżet całkowity (mln EUR) | Współfinansowanie UE (mln EUR) | % | Liczba programów zatwierdzonych |

Wołowina i wieprzowina (przetworzona lub nie) | 9,3 | 4,6 | 1,86 % | 5 |

Włókno lniane | 3,3 | 1,7 | 0,67 % | 1 |

Świeże owoce i warzywa | 89,0 | 44,6 | 17,93 % | 24 |

Miód i produkty pszczelarskie | 4,3 | 2,1 | 0,86 % | 8 |

Znakowanie jaj | 1,0 | 0,5 | 0,20 % | 1 |

Mleko i przetwory mleczne | 116,4 | 56,6 | 22,76 % | 36 |

Multiprodukty | 34,3 | 17,2 | 6,90 % | 14 |

Oliwa z oliwek i oliwki stołowe | 34,2 | 15,5 | 6,22 % | 8 |

Rolnictwo ekologiczne i produkty ekologiczne | 35,7 | 17,9 | 7,18 % | 15 |

Ogrodnictwo ozdobne | 14,9 | 7,4 | 2,99 % | 9 |

Regiony najbardziej oddalone | 16,1 | 7,5 | 3,03 % | 2 |

CHNP, CHOG i GTS | 39,4 | 19,7 | 7,93 % | 15 |

Mięso drobiowe | 13,3 | 6,6 | 2,67 % | 6 |

Przetworzone owoce i warzywa | 16,9 | 8,4 | 3,39 % | 6 |

Mięso wysokiej jakości | 30,2 | 15,1 | 6,08 % | 11 |

Mięso drobiowe wysokiej jakości | 1,7 | 0,8 | 0,34 % | 1 |

Oleje z nasion | 1,3 | 0,6 | 0,26 % | 1 |

Napoje spirytusowe | 4,2 | 2,1 | 0,84 % | 2 |

Wina | 39,1 | 19,6 | 7,87 % | 18 |

Ogółem | 504,6 | 248,6 | 100,00 % | 183 |

Do głównych powodów odrzucenia programów w okresie referencyjnym należą: niewystarczająco szczegółowy opis działań, aby zapewnić służbom Komisji jasny obraz programu; niewystarczająco szczegółowy opis budżetu, aby umożliwić ocenę stosunku wartości do ceny w sposób wymagany w art. 7 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 3/2008; brak uzasadnienia programu; brak elementów stanowiących dowód, że organ wykonawczy został odpowiednio wybrany. W ostatnich latach innym znaczącym powodem odrzucenia był brak celów zgodnych z zasadą SMART[6] lub metod stosowanych w ocenie programu i w ocenie skutków.

- Programy dotyczące państw trzecich

Pomimo zadeklarowanego przez Komisję zaangażowania do zwiększenia promocji w państwach trzecich w okresie referencyjnym programy te stanowiły jedynie 27 % wszystkich proponowanych programów (49/183). Otrzymały one 23 % środków wspólnotowych przyznanych na przyjęte programy promocyjne (57,6 mln EUR/250,5 mln EUR).

Do największych beneficjentów należą sektory świeżych i przetworzonych owoców i warzyw, win, produktów wysokiej jakości i produktów mlecznych. Stany Zjednoczone Ameryki (21), Rosja (20), Chiny (13) i Japonia (11) są najważniejszymi obszarami docelowymi pod względem liczby przyjętych programów.

[pic]

- Programy promocyjne dotyczące rynku wewnętrznego

W latach 2006–2010 liczba przyjętych programów dotyczących rynku wewnętrznego w ramach rocznego uruchomienia programów (z wyłączeniem programów związanych z kryzysem na rynku mleka przyjętych w 2009 r.) znacznie się zmniejszyła (zob. tabela 3). Wynika to z faktu, że departamenty Komisji stosowały bardziej surowe kryteria podczas oceny w ramach wyboru. Jak można stwierdzić na podstawie tabeli 3, nastąpił jednak wzrost wkładu wspólnoty, w szczególności w latach 2006–2009, kiedy wzrósł on o 50,1 %, z 30,4 mln EUR do 45,8 mln EUR. Dane liczbowe obejmują programy promujące w szczególności mięso drobiowe (1 program) i produkty mleczne (13 programów), przyjęte dwoma jednorazowymi decyzjami Komisji, w celu przeciwdziałania skutkom kryzysu w tych sektorach. Tendencja ta wynika przede wszystkim z faktu, że przyjęto zakrojone na szerszą skalę programy promujące co najmniej dwa produkty lub że co najmniej dwie organizacje z jednego państwa członkowskiego wspólnie zaproponowały jeden program.

[pic]Najwięksi beneficjenci pod względem liczby przyjętych programów pochodzą z Włoch (17), Francji (11), Niderlandów (10) i Niemiec (9). Jeżeli chodzi o produkty, produktów do największych beneficjentów należą produkty mleczne (48,3 mln EUR), świeże i przetworzone owoce i warzywa (45 mln EUR), produkty wysokiej jakości, włącznie z oznaczeniami ekologicznymi i regionów najbardziej oddalonych (35,8 mln EUR).

II.B Działania promocyjne zarządzane bezpośrednio przez DG AGRI

II.B.1 Wizyty na wysokim szczeblu

W ramach określonych w art. 2 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 3/2008 w latach 2007–2010 zorganizowano następujące wizyty na wysokim szczeblu lub inicjatywy promocyjne:

- wizyta handlowa na wysokim szczeblu w Indiach (6–10 marca 2007 r.)

- inicjatywa promocyjna w Chinach (14-16 maja 2008 r.)

- inicjatywa promocyjna w Kapsztadzie, Republika Południowej Afryki (8–10 września 2008 r.)

- wizyta handlowa na wysokim szczeblu w Chinach (18–22 maja 2009 r.)

- inicjatywa promocyjna w Hong Kongu (4–6 maja 2009 r.).

Podczas tych wizyt zrealizowano bardzo wypełniony plan działań, w tym seminaria, spotkania z prasą, uczestnictwo w targach, spotkania między przedsiębiorstwami i pokazy w lokalnych izbach handlowych. W każdym przypadku wizyty poparto systematycznymi działaniami w zakresie public relations , zarówno w trakcie, jak i po wizycie. W okresie sprawozdawczym środki budżetowe na wizyty na wysokim szczeblu wyniosły 1 mln EUR/rok. W 2010 r. zaplanowano wizytę promocyjną wysokiego szczebla w Moskwie w ramach targów World Food (14–17 września 2010 r.)

II.B.2 Kampania promocyjna na rzecz żywności ekologicznej i rolnictwa ekologicznego

Prace nad tą kampanią rozpoczęły się w 2006 r. w oparciu o przepisy ustanowione w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2826/2000 (później zastąpionym przez rozporządzenie Rady (WE) nr 3/2008) w celu kontynuacji działania 1 w ramach europejskiego planu działań na rzecz żywności ekologicznej i rolnictwa ekologicznego. Kampanię opracowano jako uzupełnienie krajowych działań promocyjnych z budżetem w maksymalnej wysokości 3 mln EUR na 3 lata i dla wszystkich 27 państw członkowskich. Rozpoczęto ją w dniu 25 lipca 2008 r.

II.B.3 Pozostałe wydatki w ramach zarządzania bezpośredniego

- Eksperci zewnętrzni odpowiedzialni za wybór programów promocyjnych

- Badania mające na celu dokonanie oceny

Szczegółowy opis wszystkich działań w ramach zarządzania bezpośredniego przez DG AGRI znajduje się w załączniku 2 do dokumentu roboczego służb Komisji uzupełniającego niniejsze sprawozdanie.

III. OCENA

III.A Sprawozdania z audytu wewnętrznego przeprowadzonego przez DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz z kontroli przeprowadzonej przez Trybunał Obrachunkowy

W 2009 r. system promocji produktów rolnych był przedmiotem dwóch sprawozdań, jednego z kontroli przeprowadzonej przez Trybunał Obrachunkowy, a drugiego z audytu przeprowadzonego przez Dział Audytu Wewnętrznego DG AGRI.

W sprawozdaniu z audytu wewnętrznego przeprowadzonego przez DG AGRI z dnia 13 maja 2009 r. zauważono m.in., że „istniejące systemy (...) wypełniają obowiązujące zasady i procedury w zadowalający sposób” i że „od 2005 r. następuje ciągły wzrost jakości procedury wyboru”.

W swoim specjalnym sprawozdaniu nr 10/09 opublikowanym w dniu 8 lipca 2009 r. Trybunał Obrachunkowy ocenił skutki różnych programów i stwierdził, że „dane na temat „podsumowania wykonanych prac” są w większości przypadków wystarczająco szczegółowe, aby umożliwić zrozumienie sposobu wydatkowania pieniędzy, a także to, jakie działania zostały zrealizowane, oraz upewnić się, że były one spójne z realizowanym celem promocyjnym”. Ponadto, jeżeli chodzi o monitorowanie wydatków, Trybunał stwierdził, że Komisja w ciągu poprzednich dwóch lat ustanowiła lub wzmocniła swoje procedury oraz narzędzia służące do bieżącego monitorowania programów i wniosków o płatność ze strony państw członkowskich.

W obu sprawozdaniach stwierdzono, że możliwa jest dalsza poprawa skuteczności, efektywności i oddziaływania na środowisko. Podkreślono również, że Komisja musi nadal ulepszyć kilka aspektów systemu promocji.

Trybunał Obrachunkowy wezwał również państwa członkowskie do zaangażowania się w ulepszanie procedury wyboru przez sprawdzenie zasadności wniosków i zwiększenie selektywności. Ponaglił również państwa członkowskie do przedstawienia Komisji informacji dotyczących istniejących krajowych i regionalnych działań promocyjnych. Ponadto zachęcono państwa członkowskie do ulepszenia procedur udzielania zamówień publicznych stosowanych do celów wyboru organów wykonawczych, w szczególności poprzez unikanie krótkich terminów i stosowanie formalnych procedur w bardziej systematyczny sposób, oraz do zapewnienia zgodności organizacji inicjujących z kryteriami wyboru.

III.B Pozytywne i negatywne aspekty systemu promocji wskazane w sprawozdaniu Trybunału Obrachunkowego

W swoim sprawozdaniu Trybunał Obrachunkowy przedstawia następujące wnioski i zalecenia podkreślające najważniejsze mocne i słabe strony systemu promocji, dotyczące okresu jego funkcjonowania objętego przez to sprawozdanie i nie tylko:

- Komisja od kilku lat ulepsza mechanizm zarządzania i kontroli wydatków związanych z działaniami informacyjnymi i promocyjnymi dotyczącymi produktów rolnych. Proces ten wymaga dalszego ugruntowania i pogłębienia;

- istniejący system nie pozwala zmierzyć skuteczności tej polityki. Oddziaływanie polityki, choć prawdopodobnie pozytywne, jest obecnie trudne do zmierzenia. Należy sprecyzować cele polityki i ustanowić odpowiednie wskaźniki wydajności, dbając jednocześnie o skorelowanie poczynionych założeń i przyznanych środków;

- należy ustanowić formalną procedurę konsultacji ze wszystkimi zainteresowanymi stronami w celu ułatwienia określenia ogólnej strategii i zapewnienia komplementarności w stosunku do różnych istniejących działań promocyjnych. W następstwie tego zalecenia w dniu 28 września 2009 r. z Komitetu Doradczego ds. Promocji wyłoniono specjalną grupę;

- Komisja stała się bardziej selektywna w kwestii zatwierdzania współfinansowanych programów. Należy kontynuować te ulepszenia, w szczególności w odniesieniu do wymogów w dziedzinie informacji na temat oczekiwanego oddziaływania programu oraz sposobu pomiaru tego oddziaływania. Państwa członkowskie również powinny coraz bardziej zwiększać swoją selektywność;

- w odniesieniu do realizacji programów oraz prawidłowości wydatków, działania powinny przede wszystkim dotyczyć nadal zbyt ograniczonych kontroli wyboru organów wykonawczych, które mają odegrać kluczową rolę. Komisja znacząco wzmocniła przeprowadzany w dalszej kolejności monitoring wydatków, jednak w niektórych państwach członkowskich nadal występują istotne uchybienia w zakresie kontroli. Uchybienia te należy monitorować w celu zapewnienia szybkiej naprawy tych niedociągnięć.

III.C Ocena na szczeblu państw/obszarów lub sektorów produktów

Oceny programów informacyjnych i promocyjnych współfinansowanych przez UE wymienionych w pkt II.B.3 przeprowadzone w latach 2006–2008 przez konsultantów zewnętrznych na podstawie umów ramowych.

Cztery z nich dotyczyły rynku wewnętrznego :

- sektor ekologiczny (listopad 2006 r.)

- sektor wina (kwiecień 2007 r.)

- owoce i warzywa (listopad 2007 r.)

- przetwory mleczne (wrzesień 2008 r.)

Cztery pozostałe dotyczyły różnych sektorów produktów w państwach trzecich/na obszarach trzecich :

- Stany Zjednoczone Ameryki i Kanada (listopad 2006 r.);

- Szwajcaria i Norwegia (maj 2007 r.);

- Rosja i Japonia (listopad 2007 r.);

- Indie, Chiny i Azja Południowo-Wschodnia (grudzień 2008 r.).

W ramach każdej oceny dokonano w szczególności oceny spójności, skuteczności, efektywności, oddziaływania i komplementarności programów informacyjnych i promocyjnych współfinansowanych przez UE wdrażanych od 2002 r.

Ponadto w każdej ocenie oparto się na próbie programów dobranej w różnych państwach członkowskich UE i w każdym przypadku odpowiadającej ponad połowie środków przyznanych na sektor. Informacje uzyskano z różnych źródeł, w szczególności z dostępnej dokumentacji i danych statystycznych, wywiadów i warsztatów z zainteresowanymi stronami oraz szczegółowych badań przeprowadzonych przez zespół.

Najważniejsze zalecenia dotyczące rynku wewnętrznego są następujące:

- programy powinny się opierać na analizach rynków zarówno ogólnych, jak i docelowych z uwzględnieniem ich rozmiaru i wyraźnego określenia hierarchii celów proponowanej kampanii informacyjnej lub promocyjnej w ujęciu ilościowym;

- należy określić zamierzone oddziaływanie, zarówno ogólne, jak i w podziale na grupy konsumentów, zgodnie ze szczególnymi cechami rynku i dostępnymi zasobami oraz z metodyką ich oceny podczas wdrażania i po jego zakończeniu zgodnie z najnowszymi wytycznymi;

- należy dodatkowo wyjaśnić rolę Komisji i państw członkowskich. Należy lepiej wyjaśnić procedury ostatecznego zatwierdzenia lub odrzucenia programów przez Komisję zarówno właściwym organom państw członkowskich, jak i potencjalnym organizacjom inicjującym;

- aby uzyskać optymalne wskaźniki kosztów i korzyści oparte na normach rynku krajowego należy kontynuować praktykę przetargową (zaproszenia do składania wniosków);

- oceny ex-post i śródokresowe lub ciągłe muszą stać się obowiązkowe w przypadku dużych programów i kampanii, a środki na pokrycie kosztów ocen powinny zostać włączone do budżetów tych programów;

- należy przewidzieć więcej zachęt na rzecz synergii i komplementarności: między współfinansowanymi programami różnych państw członkowskich i między programami współfinansowanymi przez UE i programami sektora prywatnego.

Najważniejsze zalecenia dotyczące państw trzecich są następujące:

- ogólne cele działań promocyjnych UE powinny dotyczyć w szczególności umożliwienia europejskim producentom i organizacjom handlowym wywozu do państw trzecich;

- działanie UE powinno przyczyniać się do synergii między producentami i programami;

- należy stworzyć przepisy szczegółowe w celu wspierania przedsiębiorstw wchodzących na rynek;

- działania w zakresie opracowywania programu oraz jego promocji powinny w większym stopniu uwzględniać specyfikę rynków wschodzących lub oddalonych;

- należy poprawić ogólne ramy działań UE w celu rozwiązania problemu dwuznaczności informacji o pochodzeniu geograficznym i markach;

- wymogi administracyjne należy dostosować do ograniczeń programów.

III.D Ocena na szczeblu współfinansowanych programów

III.D.1 Elementy oceny wprowadzone po 2006 r.

W pierwszych latach wdrażania systemu współfinansowane programy promocyjne uznawano za udane, jeżeli tylko zostały wdrożone zgodnie z planem zawartym w pierwotnym wniosku: nie wymagano żadnej formalnej oceny i w związku z tym żadne koszty oceny (jeżeli miała miejsce) nie były kwalifikowalne.

W celu odniesienia się do tej sytuacji podjęto kilka kroków:

- w październiku 2007 r. wśród organów krajowych rozpowszechniono dokument określający wytyczne dotyczące oceny programów skierowane do organizacji inicjujących. W dokumencie tym uwzględniono zalecenia pochodzące zarówno z audytu sektora, jak i od konsultantów. Następnie został on ponownie opracowany, a część dotycząca przepisów w zakresie oceny znajduje się obecnie w „Nocie wyjaśniającej dotyczącej programów promocyjnych współfinansowanych przez UE” załączonej do formularza wniosku. Druga część, dotycząca samej oceny, została załączona do „Podręcznika procedur oceny i przyjmowania proponowanych programów w zakresie promocji produktów rolnych”.

- Wzór umowy udostępniony organom krajowym został zmieniony w celu umożliwienia oceny wyników programów za pomocą organu zewnętrznego. Ponadto budżet przydzielony na ocenę programu zwiększono z 3 do 5 % (w przypadku jego ostatecznej oceny), a wszelkie niewykorzystane środki na koszty pośrednie można również włączyć jako dodatkowe środki na tę ocenę.

III.D.2 Pierwsza ocena skutków programów

Od 2008 r. ocenę skutków programów przeprowadza się po zakończeniu programów i włącza do ostatecznych sprawozdań analizowanych przez kierowników programów. W ocenie tej wykorzystuje się wskaźniki, takie jak wskaźnik wykonania budżetu lub zgodność wdrożonego programu z programem zaproponowanym. Działania włączone do programów są coraz bardziej skuteczne. Do chwili obecnej sprawozdania były często opracowywane przez same organizacje inicjujące. Począwszy od 2010 r. oceny będą przeprowadzane przez niezależne organy oceny.

Dobrym wskaźnikiem jakości narzędzi promocyjnych stworzonych podczas wdrażania programów promocyjnych oraz ich pozytywnego oddziaływania jest fakt, że po zakończeniu wielu programów organizacja inicjująca zgłasza wniosek o możliwość stworzenia na własny koszt dodatkowych narzędzi tego rodzaju w celu ich dalszego stosowania.

III.E. Ocena działań w ramach zarządzania bezpośredniego Komisji

III.E.1. Wizyty na wysokim szczeblu: ocena ich skutków

Wizyta handlowa na wysokim szczeblu do Indiach (marzec 2007 r.)

Wizyta spełniła swoją „pionierską” rolę przez otwarcie względnie nowego rynku indyjskiego na eksporterów europejskich przy jednoczesnym promowaniu jakości i różnorodności produktów europejskich. Wizytę bardzo dobrze przyjęto w indyjskich mediach (osiągnięta obecność w mediach szacowana na 1,25 mln EUR). W szczególności zwrócono uwagę na wymiar europejski. Wizyta odegrała istotną rolę w zmniejszeniu przez Indie ich olbrzymich ceł przywozowych na alkohol.

Kampania promocyjna w Chinach (maj 2008 r.)

Obecność w mediach wynikającą z tej misji pozwoliła na dotarcie do 25 mln osób, a jej szacunkowa wartość to 450 000 EUR. Kilka tysięcy gości odwiedziło stoisko UE znajdujące się w centrum innych europejskich pawilonów: swoje wizytówki zostawiło 967 gości, wypełniono 1 127 kwestionariuszy.

Inicjatywa promocyjna w Kapsztadzie, Republika Południowej Afryki (wrzesień 2008 r.)

Inicjatywa obejmowała przede wszystkim działanie w zakresie public relations skierowane zarówno do urzędników południowo-afrykańskich, jak i do eksporterów europejskich w celu wykazania wsparcia UE dla ich działań mających na celu zdobycie nowych światowych rynków.

Wizyta handlowa na wysokim szczeblu w Chinach (maj 2009 r.)

Wizytę delegacji europejskiej dobrze przyjęto w mediach; obecność w mediach wynikającą z tej wizyty, dzięki której dotarto do 49,6 mln osób, oszacowano na 1,5 mln EUR. Kilka tysięcy gości odwiedziło stoisko UE, które – tak jak w poprzednim roku – znajdowało się w centrum innych europejskich pawilonów.

Inicjatywa promocyjna w Hong Kongu (maj 2009 r.).

W seminarium uczestniczyło 50 osób, a w festiwalu 200 osób. Około 8 000 osób odwiedziło stoisko. Inicjatywa przyczyniła się do powstania 7 artykułów prasowych o szacowanej wartości 6 656 EUR i nakładzie 260 000 egzemplarzy.

III.E.2 Ocena kampanii promocyjnej na rzecz rolnictwa ekologicznego w latach 2006–2009

Wyniki kampanii promocyjnej na rzecz żywności ekologicznej i rolnictwa ekologicznego były bardzo pozytywne. Przy ograniczonym budżecie, w szczególności w porównaniu z innymi krajowymi lub prywatnymi kampaniami, kilku grupom docelowym zaproponowano proste i skuteczne narzędzia marketingowe i informacyjne. Ponadto stworzono i przetłumaczono ponad 150 stron tekstu zawierającego informacje dotyczące tego sektora i promującego go wśród różnych grup docelowych.

W ocenie wskazano, że narzędzia zostały przyjęte i są stosowane przez grupy docelowe, w szczególności w państwach, w których ten sektor jest mniej rozwinięty i w których istnieje mniej inicjatyw na szczeblu krajowym. Współfinansowane programy w zakresie promocji produktów ekologicznych wykorzystują te nowe materiały stworzone w ramach kampanii. Umożliwia to zarządzanie programami przy budżetach mniejszych niż budżety, które byłyby dostępne w innych okolicznościach, ponieważ nie muszą one finansować tworzenia nowych materiałów promocyjnych, w przypadku których istnieje już odpowiednik.

Dane statystyczne dotyczące ruchu na stronie internetowej są również bardzo zachęcające. Strona już stanowi najczęściej odwiedzaną stronę internetową ze wszystkich podstron DG AGRI na portalu Europa, ze średnio 70–80 000 odwiedzin w miesiącu i 15 000–30 000 przypadków pobrania materiałów. W 2008 r., przez pierwszych pięć miesięcy od rozpoczęcia kampanii, zarejestrowano 186 991 odwiedzin strony, co uznano za sukces. Przez cały 2009 r. stronę odwiedzono 1 070 000 razy (liczba ta stanowi 63 % wszystkich odwiedzin na wszystkich stronach internetowych DG AGRI). Dzięki wysokim wynikom w najważniejszych wyszukiwarkach strona stała się punktem odniesienia dla osób szukających informacji dotyczących żywności ekologicznej i rolnictwa ekologicznego.

IV. WNIOSKI OGÓLNE

W latach 2006–2010 nastąpiło kilka zmian w systemie współfinansowanych przez UE programów promocyjnych dotyczących produktów rolnych:

- uproszczenie: dwa rozporządzenia Rady połączono w jedno i dwa rozporządzenia Komisji również połączono w jedno;

- procedurę wyboru nowych programów na szczeblu Komisji ulepszono poprzez przyjęcie wytycznych i wprowadzenie ilościowych metod oceny (tabeli oceny) oraz kosztów referencyjnych dla różnych działań zawartych w programach;

- wprowadzono ulepszenia do oceny skutków programów w trakcie i po zakończeniu ich wdrażania;

- należyte zarządzanie: zarządzanie programami zostało konsekwentnie ulepszone; wskaźnik wykonania (wydatki/środki) w tym sektorze znacznie wzrósł, do prawie 100 %;

- ponadto w okresie sprawozdawczym system promocji stosowano również w celu walki ze skutkami kryzysu w dwóch przypadkach: grypy ptaków (2007 r.) i kryzysu na rynku mleka (2008 r.).

Niedawna kontrola przeprowadzona przez Trybunał Obrachunkowy i niedawny audyt Działu Audytu Wewnętrznego DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich potwierdziły te ulepszenia. Nadal należy jednak wprowadzić dodatkowe ulepszenia:

- należy dodatkowo poprawić jakość programów przesyłanych do departamentów Komisji; już przyjęte i zaktualizowane wytyczne z pewnością pomogą w osiągnięciu tego celu;

- należy dodatkowo ulepszyć wybór, monitorowanie i audyt programów prowadzone przez właściwe organy państw członkowskich; należy zwrócić większą uwagę na procedury przetargowe stosowane przy wybieraniu organów wykonawczych; w tym kontekście zarówno w art. 9 ust. 2 lit. e), jak i w art. 12 ust. 2 podkreślono zdolności techniczne i finansowe tych organów do zapewnienia jak najskuteczniejszego wdrażania działań promocyjnych;.

- obecnie istniejąca procedura zatwierdzania programów współfinansowanych jest stosunkowo uciążliwa; programy ocenia się podwójnie: na szczeblu państwa członkowskiego, a następnie na szczeblu UE. Cała procedura wyboru trwa siedem miesięcy. Jak można jednak stwierdzić na podstawie tabeli 3 na stronie 6 niniejszego sprawozdania, ponad 50 % otrzymanych programów zostaje odrzuconych.

Przegląd obecnej polityki informacyjnej i promocyjnej zostanie dokonany równolegle z dyskusją dotyczącą reformy WPR po 2013 r. Instrumenty promocyjne powinny zapewnić producentom unijnym skuteczne narzędzie, przy jednoczesnej próbie ograniczenia obciążeń administracyjnych.

[1] Rozporządzenie Rady (WE) nr 3/2008 z dnia 17 grudnia 2007 r., Dz.U. L 3 z 5.1.2008, s. 1.

[2] W niniejszym sprawozdaniu ujęto cały 2006 r.

[3] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 501/2008 z dnia 5 czerwca 2008 r., Dz.U. L 147 z 6.6.2008, s. 3.

[4] Międzynarodowa Rada ds. Oliwy z Oliwek.

[5] Przekroczenie kwoty dostępnych środków w latach 2007 i 2008 zbilansowano przy pomocy przeniesień środków.

[6] SMART (Specific, Measurable, Appropriate, Realistic, Time scheduled): konkretne, mierzalne, osiągalne, istotne i określone w czasie.