P6_TA(2005)0238

Stosunki Transatlantyckie

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie zapewnienia powodzenia nadchodzącego szczytu UE-USA w Waszyngtonie DC w dniu 20 czerwca 2005 r.

Parlament Europejski,

- uwzględniając Deklarację Transatlantycką w sprawie stosunków UE-USA z 1990 r. i Nową Agendę Transatlantycką z 1995 r.,

- uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej w Brukseli, z 16 i 17 grudnia 2004 r., w szczególności sekcje zatytułowane "Porządek międzynarodowy budowany w oparciu o skuteczny multilateralizm" i "Partnerska współpraca",

- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie stanu partnerstwa transatlantyckiego w przeddzień dublińskiego szczytu UE-USA w dniach 25- 26 czerwca 2004 r. [1],

- uwzględniając rezultaty szczytu UE-USA, który odbył się w dniach 25- 26 czerwca 2004 r. w Dublinie,

- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 13 stycznia 2005 r. w sprawie stosunków transatlantyckich [2],

- uwzględniając wcześniejsze swoje rezolucje: z dnia 17 maja 2001 r. w sprawie stanu zaawansowania dialogu transatlantyckiego, [3] z dnia 13 grudnia 2001 r. współpracy sądowej UE ze Stanami Zjednoczonymi przy zwalczaniu terroryzmu, [4] z dnia 15 maja 2002 r. w sprawie komunikatu Komisji dla Rady dotyczącego wzmocnienia partnerstwa transatlantyckiego: skoncentrowanie się na strategii i osiągnięcie rezultatów [5], z dnia 19 czerwca 2003 r. w sprawie odnowienia partnerstwa transatlantyckiego w trzecim tysiącleciu [6] oraz swoje zalecenie z dnia 10 marca 2004 r. w sprawie prawa więźniów przetrzymywanych w Guantanamo do sprawiedliwego procesu [7],

- uwzględniając projekt Rezolucji 77 Kongresu USA w sprawie stosunków transatlantyckich, przedstawiony 9 lutego 2005 r.

- uwzględniając oświadczenia po spotkaniu szefów państw i rządów Unii Europejskiej oraz Prezydenta Stanów Zjednoczonych w dniu 22 lutego 2005 r. w Brukseli,

- uwzględniając komunikat Komisji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie wzmocnienia partnerstwa między UE i USA oraz bardziej otwartego rynku w XXI wieku (COM(2005)0196),

- uwzględniając przesłuchanie Komisji Handlu Międzynarodowego z dnia 26 maja 2005 r. dotyczące transatlantyckich stosunków gospodarczych,

- uwzględniając dokument OECD, w którym przedstawiono korzyści płynące z liberalizacji rynków towarowych oraz zmniejszenia przeszkód w międzynarodowym handlu i inwestycjach dla USA i UE ("Preferencyjne Taryfy Handlowe na rynku rolnym i żywności, sprawa dotycząca USA i UE", opublikowana w marcu 2005 r.),

- uwzględniając art. 103 ust. 4 Regulaminu,

A. zważywszy, że demokracja, prawa człowieka, praworządność, zrównoważona gospodarka i zrównoważony rozwój stanowią wspólne wartości umożliwiające stworzenie solidnych podstaw zarówno partnerstwa transatlantyckiego, jak i integracji europejskiej, które wspólnie przyczyniły się w ostatnich 60 latach do stabilizacji, pokoju i dobrobytu naszych społeczeństw,

B. zważywszy, że jak stwierdzono w Europejskiej Strategii Bezpieczeństwa, partnerstwo transatlantyckie ma szczególną wagę,

C. zważywszy, ze nowe zagrożenia i konflikty na arenie międzynarodowej stanowią jednakże tak poważne wyzwanie dla tych wartości i osiągnięć w nowym środowisku międzynarodowym, że jedynie współpraca w ramach partnerstwa transatlantyckiego oparta na solidnej zinstytucjonalizowanej strukturze może przynieść jakąkolwiek nadzieję na powodzenie,

D. zważywszy, że Nowa Agenda Transatlantycka przyczyniła się do znacznego zwiększenia integracji i spójności gospodarki transatlantyckiej, ale okazała się również niewystarczająca do rozwiązania kwestii politycznych wysokiego szczebla, takich jak decyzje dotyczące użycia sił zbrojnych czy kwestie dotyczące porządku międzynarodowego,

E. zważywszy, że nadszedł moment pilnego dokonania rewizji Nowej Agendy Transatlantyckiej z 1995 roku, w celu uwzględnienia obecnych realiów i dalszego pogłębienia stosunków transatlantyckich, zgodnie z założeniem, że współpraca przynosi każdemu z partnerów więcej korzyści niż praca, która zmierza w rozbieżnych lub całkiem przeciwstawnych kierunkach,

F. zważywszy, że traktaty międzynarodowe stanowią podstawę skutecznych, wielostronnych ram współpracy oraz że w wielu obszarach polityki, szczególnie tych dotyczących Międzynarodowego Trybunału Karnego, Protokołu z Kioto w sprawie zmian klimatycznych, zasad dotyczących ochrony danych i wsparcia rozwoju rozbudowanych cywilnych sił powietrznych, między UE i USA istnieją rozbieżności w ocenie, rozpoznaniu i stosowaniu politycznych rozwiązań,

G. zważywszy, że trwająca od dłuższego czasu sytuacja w Zatoce Guantanamo stwarza klimat napięcia w stosunkach transatlantyckich,

H. mając na uwadze, że walka z terroryzmem może zakończyć się sukcesem, tylko wtedy, jeżeli działania prowadzone będą w ramach wzmocnionego partnerstwa transatlantyckiego, które w pełni zwróci uwagę na przyczyny terroryzmu oraz na szczere zaangażowanie na rzecz przestrzegania i promowania praw człowieka i praw podstawowych, prawa do ochrony danych oraz innych fundamentalnych wartości, na których opiera się partnerstwo;

I. zważywszy, że niniejsza rezolucja stanowi wstępną odpowiedź na niedawny komunikat Komisji w sprawie stosunków UE-USA;

1. z zadowoleniem przyjmuje poprawę stosunków transatlantyckich, czego dowodem jest obserwowane ostatnio podejście przywódców rządowych i parlamentarnych po obu stronach Atlantyku zarówno do zagadnień ogólnoświatowych, jak i dwustronnych; uważa, że ta sprzyjająca sytuacja dostarcza Unii Europejskiej i Stanom Zjednoczonym prawdziwą sposobność ścisłej współpracy w nadchodzących latach nad szeregiem wyzwań politycznych ważnych dla obu stron;

2. podkreśla, że Szczyt UE-USA w Waszyngtonie, który odbędzie się dnia 20 czerwca 2005 r., stosunkom transatlantyckim należy nadać nowy impuls poprzez aktualizację Nowej Agendy Transatlantyckiej (NAT) i zastąpienie jej Porozumieniem o Partnerstwie Transatlantyckim, które wejdzie w życie na początku 2007 r.;

3. stoi na stanowisku, że Porozumienie o Partnerstwie Transatlantyckim powinno poszerzać zawartą w Agendzie współpracę w zakresie politycznym, gospodarczym i w dziedzinie bezpieczeństwa, przy założeniu, że partnerstwo pozostanie przede wszystkim zobowiązaniem politycznym; uważa, że w zakresie stosunków gospodarczych, — które, według najnowszych badań OECD, mogłyby spowodować wzrost PKB na głowę mieszkańca w Europie o ok. 2-3 %, należy ustalić jakie bariery blokują transatlantycką wymianę handlową i inwestycje oraz opracować plan zawierający wytyczne co do działań, jakie powinny zostać podjęte, aby wzmocnić rynek transatlantycki, według jasnego harmonogramu i określając najważniejsze obszary działania oraz ustanawiając dialog w sprawie regulacji w poszczególnych obszarach, który towarzyszyłby całemu procesowi;

4. przyjmuje do wiadomości nową dyrektywę dotyczącą reasekuracji, która tworzy jednolity rynek przepisów i nadzoru; wzywa USA do zakończenia działań dyskryminacyjnych w stosunku do firm europejskich poprzez nakładanie kosztownych dodatkowych wymagań, które zniekształcają konkurencję na korzyść firm amerykańskich;

5. jest zdania, że poszerzenie ram współpracy pozwoli UE i Stanom Zjednoczonym na skuteczniejsze połączenie wysiłków w celu zachęcenia pozostałych krajów do zapewnienia podstawowych zasad demokracji, praw człowieka i praworządności na świecie;

6. przyjmuje z zadowoleniem powyższy Komunikat Komisji z 18 maja 2005 r., który stanowi znaczący pierwszy krok w kierunku ustanowienia Porozumienia o Partnerstwie Transatlantyckim, ale nie aprobuje zawartego w nim mało odważnego podejścia; uznaje, że proces, którego elementem jest szczyt UE-USA, powinien być podstawowym forum debaty na temat priorytetów o charakterze globalnym jak i z dziedziny stosunków dwustronnych, nadającym strategiczny impuls wzajemnym relacjom;

7. wzywa Stany Zjednoczone, aby w ramach współpracy zaakceptowały wspólną odpowiedzialność za równowagę gospodarczą w coraz bardziej współzależnym świecie, a także wyraża zaniepokojenie dużym deficytem w budżecie federalnym USA, który może mieć groźne skutki dla światowej gospodarki i dla równowagi na międzynarodowych rynkach walutowych;

8. ponownie odrzuca proponowane zniesienie embarga na eksport broni do Chin, dopóki nie poprawi się tam znacząco przestrzeganie praw człowieka; uważa, że pożyteczne byłoby powołanie grupy wysokiego szczebla na szczycie UE-USA dnia 20 czerwca 2005 r. w celu opracowania wspólnego stanowiska UE-USA w sprawie eksportu technologii;

9. zauważa, że polityka wizowa leży wyłącznie w gestii Wspólnoty, zwraca się w związku z tym do Komisji o niezwłoczne rozpoczęcie negocjacji z administracją Stanów Zjednoczonych, aby objęto programem bezwizowym wszystkich obywateli UE i zlikwidowano istniejącą obecnie dyskryminację, szczególnie wobec obywateli nowych Państw Członkowskich;

10. zaleca, aby projektowane Porozumienie o Partnerstwie Transatlantyckim ustanowiło transatlantycką "wspólnotę działań" dla współpracy regionalnej i globalnej oraz wyzwań skupiających się w szczególności na następujących wspólnych działaniach:

a) promowanie demokracji, praw człowieka i praworządności oraz wspieranie skutecznego multilateralizmu,

b) popieranie procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie w porozumieniu z rządami i ludnością tego regionu w oparciu o mapę drogową tzw. kwartetu bliskowschodniego,

c) dążenie do zapewnienia światowego bezpieczeństwa wspólnie pracując nad następującymi kwestiami:

i) zwalczanie międzynarodowego terroryzmu,

ii) opracowanie wspólnej strategii, w celu zastosowania wielostronnego podejścia do nierozprzestrzeniania broni masowego rażenia i zastosowania energii jądrowej,

iii) promowanie i opracowanie wspólnego stanowiska w stosunkach z największymi partnerami geopolitycznymi, jak Chiny, Indie, Japonia, Ameryka Łacińska i Rosja,

iv) odnowienie negocjacji w sprawie kontroli handlu bronią i rozbrojenia na poziomie kontaktów wielostronnych, w ramach systemu NZ, oraz na poziomie kontaktów dwustronnych,

v) szybka reakcja na nagłe i nieoczekiwane zmiany polityczne, takie jak mające ostatnio miejsce na Ukrainie, w Libanie i w Kirgistanie,

vi) aktywne zaangażowanie w reformę ONZ, a w szczególności Rady Bezpieczeństwa, włączając w to jej skład, w oparciu o pełne poszanowanie kompetencji Rady Bezpieczeństwa przy udzielaniu przyzwolenia na zastosowanie siły przy rozwiązywaniu międzynarodowych konfliktów, aby zwiększyć jej skuteczność i odpowiedzialność oraz zdolność do wdrażania decyzji,

d) zacieśnienie transatlantyckiego partnerstwa gospodarczego w ramach wyżej wymienionego Porozumienia o Partnerstwie Transatlantyckim, uzupełnionego przez Transatlantyckie Porozumienie o Ruchu Lotniczym oraz efektywny dialog w sprawie regulacji rynku finansowego;

11. przypomina, że zgodnie z konkluzjami wielostronnej Agendy Rozwoju z Doha WTO najważniejszym celem jest trwały wzrost gospodarczy na świecie, na którego osiągnięcie UE i USA powinny razem pracować; uważa, że dwustronne inicjatywy gospodarcze UE-USA będą uzupełnieniem tego procesu, szczególnie w dziedzinie regulacji;

12. oczekuje, że szczyt UE-USA poczyni znaczące postępy w celu ustanowienia wspólnej skutecznej reakcji i wyraźnego zobowiązania finansowego, w oparciu o wspólną podstawę Milenijnych Celów Rozwoju, w celu stawiania czoła globalnym wyzwaniom przekraczającym granice krajowe, szczególnie zmniejszenie ubóstwa, chorób zakaźnych i degradacji środowiska naturalnego poprzez wspieranie dialogu w sprawie ochrony klimatu i emisji związanych z transportem;

13. uważa za sprawę istotnej wagi, aby kwestie politycznie sporne, jak sprawa Guantanamo, lub poważne różnice opinii w kwestii niektórych instrumentów międzynarodowych, były dyskutowane przez obydwu partnerów w duchu współpracy; podkreśla znaczenie pełnego zrozumienia wartości, o które toczy się gra, jak ścisłe poszanowanie postanowień dotyczących praw człowieka oraz dążenie do skutecznego wielostronnego podejścia, które muszą leżeć u podstaw wspólnej dyskusji, tak jak były one charakterystyczne dla naszej demokratycznej postawy w stosunku do reszty świata w momencie wspólnego tworzenia systemu Narodów Zjednoczonych;

14. ponawia swoją opinię, że NATO powinno rozwijać swój potencjał jako forum równorzędnej debaty politycznej w duchu partnerstwa, gdzie instrumenty dotyczące prewencji, zarządzania kryzysowego i potencjału militarnego powinny znaleźć się w rozsądnej równowadze; w tym celu zaleca bliższą współpracę w dziedzinie bezpieczeństwa między NATO i Unią Europejską; uważa, że zacieśnienie partnerstwa UE-USA uzupełni, a nie podważy, tę współpracę;

15. zwraca się do obradujących na szczycie UE-USA o wzmocnienie wymiaru parlamentarnego Partnerstwa Transatlantyckiego poprzez przekształcenie Transatlantyckiego Dialogu Ustawodawczego (TDU) w Zgromadzenie Parlamentarne mające możliwość zwoływania szczytów ustawodawczych przed właściwymi szczytami UE-USA, w celu budowania współdziałania między dialogiem TDU i Nową Agendą Transatlantycką, między innymi poprzez stworzenie nowych wspólnych programów wymiany między prawnikami i poprzez utworzenie niewielkiego sekretariatu do obsługi TDU;

16. uważa, że należy ponownie oszacować rolę pozostałych dialogów odbywających się w ramach Nowej Agendy Transatlantyckiej; uważa przede wszystkim, że Transatlantycki Dialog Gospodarczy powinien zostać zmodyfikowany w celu zapewnienia w pełni reprezentatywnego wkładu ze strony kół gospodarczych w tych kwestiach w celu zacieśnienia partnerstwa gospodarczego;

17. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, parlamentom Państw Członkowskich, oraz Prezydentowi i Kongresowi Stanów Zjednoczonych Ameryki.

[1] Dz.U. C 104 E z 30.4.2004, str. 1043.

[2] Teksty Przyjęte w tym dniu, P6_TA(2005)0007.

[3] Dz.U. C 34 E z 7.2.2002 r., str. 359.

[4] Dz.U. C 177 E z 25.7.2002 r., str. 288.

[5] Dz.U. C 180 E z 31.7.2003, str. 392.

[6] Dz.U. C 69 E z 19.3.2004, str. 124.

[7] Dz.U. C 102 E z 28.4.2004, str. 640.

--------------------------------------------------