P9_TA(2019)0055

Genetycznie zmodyfikowana soja MON 89788 (MON-89788-1)

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 14 listopada 2019 r. w sprawie projektu decyzji wykonawczej Komisji dotyczącej odnowienia zezwolenia na wprowadzenie do obrotu, na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1829/2003, produktów zawierających genetycznie zmodyfikowaną soję MON 89788 (MON-89788-1), składających się z niej lub z niej wyprodukowanych (D061871/04 – 2019/2857(RSP))

(2021/C 208/02)

Parlament Europejski,

— uwzględniając projekt decyzji wykonawczej Komisji dotyczącej odnowienia zezwolenia na wprowadzenie do obrotu, na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1829/2003, produktów zawierających genetycznie zmodyfikowaną soję MON 89788 (MON-89788-1), składających się z niej lub z niej wyprodukowanych (D061871/04,

— uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1829/2003 z dnia 22 września 2003 r. w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy (1), w szczególności jego art. 11 ust. 3 i art. 23 ust. 3,

— uwzględniając głosowanie Stałego Komitetu ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt, o którym mowa w art. 35 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003, w dniu 30 kwietnia 2019 r., w wyniku którego nie wydano opinii, oraz głosowanie komitetu odwoławczego w dniu 5 czerwca 2019 r., w wyniku którego również nie wydano opinii,

— uwzględniając art. 11 i 13 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającego przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję (2),

— uwzględniając opinię Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności z dnia 2 lipca 2008 r. opublikowaną w dniu 11 lipca 2008 r. (3),

— uwzględniając opinię Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności z dnia 17 października 2018 r. w sprawie odnowienia zezwolenia, opublikowaną w dniu 16 listopada 2018 r. (4),

— uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje zawierające sprzeciw wobec zatwierdzania organizmów zmodyfikowanych genetycznie (GMO) (5),

— uwzględniając art. 112 ust. 2 i 3 Regulaminu,

— uwzględniając projekt rezolucji Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności;

A. mając na uwadze, że decyzją Komisji 2008/933/WE (6) zezwolono na wprowadzenie do obrotu żywności i paszy zawierających genetycznie zmodyfikowaną soję MON 89788 („soja MON 89788”), składających się z niej lub z niej wyprodukowanych;

B. mając na uwadze, że 20 listopada 2017 r. posiadacz zezwolenia Monsanto Europe S.A./N.V., w imieniu Monsanto Company, złożył do Komisji wniosek, zgodnie z art. 11 i 23 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003, o odnowienie tego zezwolenia;

C. mając na uwadze, że w dniu 17 października 2018 r. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) przyjął pozytywną opinię (7) w sprawie odnowienia tego zezwolenia, którą opublikowano dnia 16 listopada 2018 r.;

D. mając na uwadze, że rozporządzenie (WE) nr 1829/2003 stanowi, że genetycznie zmodyfikowana żywność lub pasza nie mogą mieć szkodliwego wpływu na zdrowie ludzi, zdrowie zwierząt lub środowisko, oraz wymaga, by przy sporządzaniu decyzji Komisja brała pod uwagę wszelkie odnośne przepisy prawa unijnego, a także inne uzasadnione czynniki istotne dla rozpatrywanej sprawy;

E. mając na uwadze, że soi MON 89788 nadano odporność na herbicydy na bazie glifosatu; mając na uwadze, że soję MON 89788 stworzono w celu uzyskania odporności na glifosat dzięki ekspresji białka CP4 EPSPS (8);

Brak oceny pozostałości i metabolitów glifosatu

F. mając na uwadze, że w wielu badaniach wykazano, iż uprawa roślin genetycznie zmodyfikowanych odpornych na herbicydy prowadzi do większego zużycia tych herbicydów, w dużej mierze z powodu pojawiania się chwastów odpornych na herbicydy (9); mając na uwadze, że należy się w związku z tym spodziewać, iż uprawy soi MON 89788 będą narażone na wyższe i powtarzające się dawki glifosatu, co może doprowadzić do zwiększenia ilości pozostałości w zbiorach;

G. mając na uwadze, że utrzymują się wątpliwości co do rakotwórczości glifosatu; mając na uwadze, że EFSA stwierdziła w listopadzie 2015 r., iż jest mało prawdopodobne, aby glifosat był rakotwórczy, a Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) stwierdziła w marcu 2017 r., że nie ma podstaw do takiej klasyfikacji; mając na uwadze, że w 2015 r. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem – wyspecjalizowana agencja Światowej Organizacji Zdrowia ds. raka – zaklasyfikowała natomiast glifosat jako substancję prawdopodobnie rakotwórczą dla ludzi; mając na uwadze, że szereg najnowszych recenzowanych badań naukowych potwierdza możliwe działanie rakotwórcze glifosatu (10);

H. mając na uwadze, że w roślinach zmodyfikowanych genetycznie sposób, w jaki herbicydy uzupełniające są rozkładane przez roślinę, oraz skład, a tym samym toksyczność produktów rozpadu (metabolitów), mogą wynikać z samej modyfikacji genetycznej (11); mając na uwadze, że według EFSA brakuje danych toksykologicznych umożliwiających przeprowadzenie oceny ryzyka dla konsumentów w odniesieniu do szeregu produktów rozpadu glifosatu istotnych w przypadku upraw zmodyfikowanych genetycznie odpornych na działanie glifosatu (12);

Brak najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości i odnośnych kontroli

I. mając na uwadze, że zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady (13), którego celem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów, należy określić specyficzne najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości dla żywności i pasz produkowanych w państwach trzecich, jeżeli skutkiem stosowania pestycydów są poziomy pozostałości inne niż te wynikające z praktyk rolniczych stosowanych w Unii (14); mając na uwadze, że ma to istotnie miejsce w przypadku importowanych genetycznie zmodyfikowanych roślin uprawnych tolerujących herbicydy z powodu zwiększonej ilości stosowanych herbicydów w porównaniu z uprawami niezmodyfikowanymi genetycznie;

J. mając jednak na uwadze, że według przeprowadzonego przez EFSA w 2018 r. przeglądu obowiązujących najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości glifosatu dostępne dane były niewystarczające do określenia tych poziomów i wartości oceny ryzyka w odniesieniu do glifosatu w odniesieniu do szeregu zmodyfikowanych genetycznie roślin uprawnych, w tym soi, w której dokonano modyfikacji EPSPS (15);

K. mając na uwadze, że ocenę pozostałości herbicydów i ich metabolitów na roślinach zmodyfikowanych genetycznie uznaje się za niewchodzącą w zakres kompetencji panelu EFSA ds. organizmów modyfikowanych genetycznie, w związku z czym nie dokonuje się jej w ramach procedury zatwierdzania GMO;

L. mając na uwadze, że w swoich uwagach dotyczących dokonanej przez EFSA oceny ryzyka (16) wiele właściwych organów państw członkowskich zwróciło uwagę na brak analizy pozostałości herbicydów w uprawach zmodyfikowanych genetycznie i związane z tym zagrożenia dla zdrowia;

Inne uwagi

M. mając na uwadze, że wiele państw członkowskich wyraziło zaniepokojenie jakością planu monitorowania środowiska po wprowadzeniu do obrotu, stwierdzając między innymi, że nie w pełni realizuje on cele określone w załączniku VII do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE (17) lub odpowiednie dodatkowe wytyczne; Państwa członkowskie stwierdzały również ogólnie, że monitorowanie soi MON 89788 jest niedostateczne, nie zapewnia żadnych solidnych danych na poparcie wniosku, iż przywóz i stosowanie tej soi nie wywiera niekorzystnego wpływu na zdrowie lub środowisko, a ponadto że monitorowanie nie umożliwia wyciągnięcia wniosków istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa spożycia tej rośliny przez zwierzęta lub ludzi (18);

N. mając na uwadze, że w reakcji na uwagi państw członkowskich EFSA wielokrotnie stwierdzała, iż uważa za niezbędne dalsze rozmowy z wnioskodawcami i Komisją jako podmiotem zarządzającym ryzykiem na temat praktycznych aspektów wdrażania planu monitorowania środowiska po wprowadzeniu do obrotu roślin zmodyfikowanych genetycznie z myślą o ich przywozie i przetwarzaniu;

O. mając na uwadze, że według grupy roboczej ds. biotechnologii francuskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa Sanitarnego Żywności, Środowiska i Pracy (ANSES) nie można przedstawić żadnych wniosków dotyczących bezpieczeństwa soi MON 89788, ponieważ przeprowadzony przez wnioskodawcę przegląd badań naukowych opublikowanych po dopuszczeniu tej soi do obrotu był zbyt restrykcyjny;

P. mając na uwadze, że uprawa zmodyfikowanej genetycznie soja w takich krajach jak Brazylia czy Argentyna jest jednym z kluczowych czynników napędzających wylesianie na dużą skalę; mając na uwadze, że w procesie wydawania zezwoleń nie uwzględniono tego aspektu, w uzupełnieniu zobowiązań Unii wynikających z celów zrównoważonego rozwoju ONZ, porozumienia klimatycznego z Paryża i innych międzynarodowych celów w zakresie różnorodności biologicznej;

Niedemokratyczny proces decyzyjny

Q. mając na uwadze, że Stały Komitet ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt, o którym mowa w art. 35 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003, nie wydał opinii w wyniku głosowania 30 kwietnia 2019 r., co oznacza, że kwalifikowana większość państw członkowskich nie poparła wydania zezwolenia; mając na uwadze, że w wyniku głosowania 5 czerwca 2019 r. komitet odwoławczy również nie wydał opinii;

R. mając na uwadze, że zdaniem Komisji problemem jest to, iż decyzje dotyczące wydawania zezwoleń na uprawę GMO są nadal przyjmowane przez Komisję bez kwalifikowanej większości państw członkowskich opowiadającej się za taką decyzją, co zdecydowanie stanowi wyjątek w odniesieniu do wszystkich zezwoleń na produkty, lecz stało się normą w procesie decyzyjnym dotyczącym genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy (19); mając na uwadze, że przewodniczący Komisji kilkakrotnie uznał tę praktykę za niedemokratyczną (20);

S. mając na uwadze, że w trakcie ósmej kadencji Parlament Europejski przyjął łącznie 36 rezolucji, w których sprzeciwił się wprowadzaniu do obrotu GMO z przeznaczeniem na żywność i paszę (33 rezolucje) oraz uprawie GMO w Unii (trzy rezolucje); mając na uwadze, że większość kwalifikowana państw członkowskich nie opowiedziała się za zatwierdzeniem żadnego z tych GMO; mając na uwadze, że Komisja nadal wydaje zezwolenia na GMO mimo stwierdzenia przez nią samą braków demokratycznych, a także mimo braku poparcia ze strony państw członkowskich i zastrzeżeń Parlamentu;

T. mając na uwadze, że nie jest wymagana żadna zmiana prawa, aby Komisja mogła nie zatwierdzić GMO, jeżeli w komitecie odwoławczym nie ma większości kwalifikowanej państw członkowskich opowiadających się za wydaniem zezwolenia (21);

1. uważa, że projekt decyzji wykonawczej Komisji przekracza uprawnienia wykonawcze przewidziane w rozporządzeniu (WE) nr 1829/2003;

2. uważa, że projekt decyzji wykonawczej Komisji jest niespójny z prawem Unii, gdyż nie odpowiada celowi rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 zakładającemu – zgodnie z zasadami ogólnymi określonymi przez Parlament Europejski i Radę w rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 ( 22 ) – stworzenie podstawy do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony życia i zdrowia ludzkiego, zdrowia i dobrostanu zwierząt, środowiska naturalnego oraz interesów konsumentów w związku z genetycznie zmodyfikowaną żywnością i paszą, przy jednoczesnym zapewnieniu skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego;

3. wzywa Komisję do wycofania projektu decyzji wykonawczej;

4. ponownie podkreśla, że zobowiązał się do przyspieszenia prac nad wnioskiem Komisji w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) nr 182/2011; apeluje do Rady, aby w trybie pilnym kontynuowała prace nad wspomnianym wnioskiem Komisji;

5. wzywa Komisję, aby w międzyczasie zaprzestała wydawania zezwoleń na GMO w przypadku braku opinii państw członkowskich w komitecie odwoławczym, zarówno w odniesieniu do upraw, jak i do zastosowań w żywności i paszach, zgodnie z art. 6 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 182/2011;

6. wzywa Komisję, aby nie zezwalała na uprawy zmodyfikowane genetycznie tolerujące herbicydy, dopóki nie zostaną szczegółowo zbadane w poszczególnych przypadkach zagrożenia dla zdrowia związane z pozostałościami, co wymaga pełnej oceny pozostałości po opryskiwaniu upraw zmodyfikowanych genetycznie herbicydami uzupełniającymi, ich metabolitów i wszelkich efektów skojarzonych;

7. wzywa Komisję, aby w pełni uwzględniała ocenę ryzyka stosowania herbicydów uzupełniających i ryzyka ich pozostałości w ocenie ryzyka zmodyfikowanych genetycznie roślin tolerujących herbicydy, niezależnie od tego, czy dana roślina zmodyfikowana genetycznie jest przeznaczona do uprawy w Unii, czy też ma być importowana do Unii z przeznaczeniem na żywność i paszę;

8. ponownie wyraża obawę, że duże uzależnienie Unii od przywozu pasz w postaci nasion soi powoduje wylesianie w państwach trzecich, i przypomina, że cele zrównoważonego rozwoju ONZ uda się zrealizować tylko dzięki zapewnieniu zrównoważonego charakteru łańcuchów dostaw i tworzeniu synergii między strategiami politycznymi ( 23 )

9. apeluje do Komisji o niewydawanie zezwoleń na przywóz nasion soi zmodyfikowanej genetycznie, chyba że wyraźnie wykazano, iż ich uprawa nie przyczyniła się bezpośrednio ani pośrednio do wylesiania;

10. wzywa Komisję, aby traktowała zobowiązania Unii wynikające z porozumień międzynarodowych, takich jak porozumienie klimatyczne z Paryża, Konwencja ONZ o różnorodności biologicznej i cele ONZ w zakresie zrównoważonego rozwoju, jako „istotne przepisy prawa Unii” lub „istotne czynniki” na mocy rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 oraz aby nadała im należną rangę, a także informowała o tym, w jaki sposób zostały one uwzględnione w procesie decyzyjnym;

11. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.

(1) Dz.U. L 268 z 18.10.2003, s. 1.

(2) Dz.U. L 55 z 28.2.2011, s. 13.

(3) Opinion of the Scientific Panel on Genetically Modified Organisms on application (reference EFSA-GMO-NL-2006-36) for the placing on the market of the glyphosate tolerant genetically modified soybean MON89788, for food and feed uses, import and processing under Regulation (EC) No 1829/2003 from Monsanto [Opinia panelu ds. organizmów modyfikowanych genetycznie dotycząca wniosku przedłożonego na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 przez Monsanto (nr ref. EFSA-GMO-NL-2006-36) o wydanie zezwolenia na wprowadzenie do obrotu genetycznie zmodyfikowanej soi MON 89788 odpornej na glifosat, z przeznaczeniem na żywność i pasze, oraz na jej przywóz i przetwarzanie], Dziennik EFSA (2008) 758, 1-23, https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2008.758.

(4) Scientific opinion on the Assessment of genetically modified soybean MON 89788 for renewal of authorisation under Regulation (EC) No 1829/2003 (application EFSA-GMO-RX-011) [Opinia naukowa w sprawie oceny genetycznie zmodyfikowanej soi MON 89788 na potrzeby odnowienia zezwolenia na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 (wniosek EFSA-GMO-RX-011)], Dziennik EFSA 2018; 16(11):5468, https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2018.5468.

(5) W ósmej kadencji Parlament Europejski przyjął 36 rezolucji zawierających sprzeciw wobec zatwierdzania GMO. Ponadto w dziewiątej kadencji Parlament przyjął następujące rezolucje:

— Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 października 2019 r. w sprawie projektu decyzji wykonawczej Komisji zezwalającej na wprowadzenie do obrotu, na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady, produktów zawierających genetycznie zmodyfikowaną kukurydzę MZHG0JG (SYN-ØØØJG-2), składających się z niej lub z niej wyprodukowanych (Teksty przyjęte, P9_TA(2019)0028).

— Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 października 2019 r. w sprawie projektu decyzji wykonawczej Komisji dotyczącej odnowienia zezwolenia na wprowadzenie do obrotu, na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1829/2003, produktów zawierających genetycznie zmodyfikowaną soję A2704-12 (ACS-GMØØ5-3), składających się z niej lub z niej wyprodukowanych (Teksty przyjęte, P9_TA(2019)0029).

— Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 października 2019 r. w sprawie projektu decyzji wykonawczej Komisji zezwalającej na wprowadzenie do obrotu, na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady, produktów zawierających zmodyfikowaną genetycznie kukurydzę MON 89034 × 1507 × MON 88017 × 59122 × DAS-40278-9 oraz rodzaje zmodyfikowanej genetycznie kukurydzy łączące dwie, trzy lub cztery modyfikacje MON 89034, 1507, MON 88017, 59122 i DAS-40278-9 i produktów składających się z wymienionych rodzajów zmodyfikowanej genetycznie kukurydzy lub z niej wyprodukowanych (Teksty przyjęte P9_TA(2019)0030).

(6) Decyzja Komisji 2008/933/WE z dnia 4 grudnia 2008 r. zezwalająca na wprowadzenie do obrotu na mocy rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady produktów zawierających genetycznie zmodyfikowaną soję MON89788 (MON-89788-1), składających się z niej lub z niej wyprodukowanych ( Dz.U. L 333 z 11.12.2008, s. 7 ).

(7) Scientific opinion on the Assessment of genetically modified soybean MON 89788 for renewal of authorisation under Regulation (EC) No 1829/2003 (application EFSA-GMO-RX-011) [Opinia naukowa w sprawie oceny genetycznie zmodyfikowanej soi MON 89788 na potrzeby odnowienia zezwolenia na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 (wniosek EFSA-GMO-RX-011)], Dziennik EFSA 2018; 16(11):5468, https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2018.5468.

(8) Pierwsza opinia EFSA, s. 1.

(9) Zob. np.: Bonny, S., „Genetically Modified Herbicide-Tolerant Crops, Weeds, and Herbicides: Overview and Impact” [Rośliny, chwasty i herbicydy zmodyfikowane genetycznie tolerujące herbicydy – przegląd i wpływ], Environmental Management, styczeń 2016, 57(1): 31–48, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26296738 oraz Benbrook, C.M. „Impacts of genetically engineered crops on pesticide use in the U.S. – the first sixteen years” [Wpływ zmodyfikowanych genetycznie upraw na stosowanie pestycydów w USA – pierwsze szesnaście lat], Environmental Sciences Europe, 28 września 2012 r., tom 24(1) https://enveurope.springeropen.com/articles/10.1186/2190-4715-24-24.

(10) Zob. na przykład https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1383574218300887,

https://academic.oup.com/ije/advance-article/doi/10.1093/ije/dyz017/5382278,

https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0219610, i

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6612199/

(11) Dzieje się tak w przypadku glifosatu, co stwierdzono w opublikowanym przez EFSA przeglądzie obowiązujących najwyższych poziomów pozostałości glifosatu zgodnie z art. 12 rozporządzenia (WE) nr 396/2005, Dziennik EFSA 2018; 16(5):5263, s. 12, https://www.efsa.europa.eu/fr/efsajournal/pub/5263.

(12) Wniosek EFSA w sprawie wzajemnego przeglądu oceny ryzyka stwarzanego przez pestycydy w odniesieniu do substancji czynnej glifosatu, Dziennik EFSA, 2015, 13(11):4302, s. 3,https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/4302.

(13) Rozporządzenie (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni, zmieniające dyrektywę Rady 91/414/EWG (Dz.U. L 70 z 16.3.2005, s. 1).

(14) Zob. motyw 26 rozporządzenia (WE) nr 396/2005.

(15) Uzasadniona opinia dotycząca przeglądu obowiązujących najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości glifosatu zgodnie z art. 12 rozporządzenia (WE) nr 396/2005), Dziennik EFSA 2018; 16(5):5263, s. 4. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2018.5263

(16) Uwagi państw członkowskich na temat soi MON 89788 można znaleźć w rejestrze pytań EFSA: http://registerofquestions.efsa.europa.eu/roqFrontend/login?

(17) Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/18/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylająca dyrektywę Rady 90/220/EWG (Dz.U. L 106 z 17.4.2001, s. 1).

(18) Uwagi państw członkowskich na temat soi MON 89788 można znaleźć w rejestrze pytań EFSA: http://registerofquestions.efsa.europa.eu/roqFrontend/login?

(19) Zob. na przykład uzasadnienie wniosku ustawodawczego Komisji przedłożonego 22 kwietnia 2015 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1829/2003 w odniesieniu do umożliwienia państwom członkowskim ograniczenia lub zakazu stosowania genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy na swoim terytorium oraz uzasadnienie wniosku ustawodawczego Komisji przedłożonego 14 lutego 2017 r. zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 182/2011.

(20) Zob. np. przemówienie inauguracyjne wygłoszone na posiedzeniu plenarnym Parlamentu Europejskiego, włączone do wytycznych politycznych dla kolejnej Komisji Europejskiej (Strasburg, 15 lipca 2014 r.), lub orędzie o stanie Unii z 2016 r. (Strasburg, 14 września 2016 r.).

(21) Zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 182/2011 (art. 6 ust. 3) Komisja „może”, a nie „musi” wydać zezwolenie, jeżeli w komitecie odwoławczym nie ma większości kwalifikowanej państw członkowskich opowiadającej się za zatwierdzeniem.

(22) Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U. L 31 z 1.2.2002, s. 1).

(23) Rezolucja Parlamentu Europejskiego z 11 września 2018 r. w sprawie przejrzystego i odpowiedzialnego zarządzania zasobami naturalnymi w krajach rozwijających się – kwestia lasów (teksty przyjęte, P8_TA(2018)0333), pkt 67.