P6_TA(2007)0213

Walka z przestępczością zorganizowaną

Zalecenie Parlamentu Europejskiego dla Rady z dnia 24 maja 2007 r. w sprawie opracowania strategicznej koncepcji walki z przestępczością zorganizowaną (2006/2094(INI))

Parlament Europejski,

- uwzględniając projekt zalecenia dla Rady przedstawiony przez Billa Newtona Dunna, w imieniu grupy ALDE w sprawie opracowania strategicznej koncepcji walki z przestępczością zorganizowaną (B6-0073/2006),

- uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego: "Opracowanie strategicznej koncepcji dotyczącej zwalczania przestępczości zorganizowanej" (COM(2005)0232),

- uwzględniając art. 114 ust. 3 i art. 90 Regulaminu,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A6-0152/2007),

A. mając na uwadze postęp we współpracy policyjnej i sądowej w zakresie zwalczania przestępczości zorganizowanej, który dokonał się od momentu jej rozpoczęcia 30 lat temu,

B. mając na uwadze w szczególności znaczący postęp w dziedzinie współpracy organów ścigania i organów sądowych (jak wynika to z rocznych sprawozdań państw członkowskich, Europolu, Eurojustu oraz Grupy Roboczej ds. Współpracy Celnej (CCWG) za 2005 r., która pozostaje podstawą wszelkich efektywnych polityk na szczeblu europejskim w zakresie walki z przestępczością zorganizowaną,

C. mając na uwadze, że wysiłki, które miały doprowadzić do zwiększenia wymiany informacji oraz intensyfikacji działań w zakresie szkoleń ukierunkowanych na pracujące wspólnie służby przyniosły rezultaty, przyczyniając się do likwidacji braku wzajemnego zaufania, który był kluczowym, powracającym problemem związanym ze współpracą w tej dziedzinie,

D. mając na uwadze, że wszystkie instytucje i agencje UE zaangażowane w walkę z przestępczością zorganizowaną powinny w pełni respektować wolności obywatelskie i podstawowe prawa człowieka obywateli UE oraz państw trzecich, w tym najwyższe standardy ochrony danych,

E. mając na uwadze, że postęp w walce z przestępczością zorganizowaną nie jest obecnie możliwy bez radykalnej zmiany podejścia, która pozwoliłaby jednocześnie zlikwidować coraz bardziej złożone ograniczenia wewnętrzne i zmierzyć się z wyzwaniem, jakim są wyjątkowo szybko rosnące ograniczenia zewnętrzne,

F. mając na uwadze zasięg geograficzny przestępczości zorganizowanej w bardziej niż kiedykolwiek przedtem otwartej Europie w doskonały sposób czerpie korzyści ze swej umiejętności wykorzystywania nowych środków przemieszczania się, wymiany i łączności, podczas gdy na organy ścigania często nakłada się obciążenia prawne i administracyjne, które stanowią przeszkodę dla ich codziennej działalności,

G. mając na uwadze, że zorganizowane grupy przestępcze ewoluują w kierunku wzorów na kształt przedsiębiorstwa, stają się coraz bardziej złożone i posiadają coraz wyraźniejszą strukturę, są zdolne przeniknąć w głąb rynków gospodarczo-finansowych powodując ich zaburzenia w poszukiwaniu legalnego otoczenia gospodarczego, przez które mogłyby kierować nielegalnie nabyte dochody, często za pomocą wymyślnych operacji prania brudnych pieniędzy,

H. mając na uwadze, że tworzenie i/lub nabywanie, również z wykorzystaniem "firm-przykrywek" w zarządzaniu przedsiębiorstwem, przedsiębiorstw działających w branżach charakteryzujących się przepływem ogromnych sum pieniędzy, stanowi jedno z głównych narzędzi wykorzystywanych przez zorganizowane grupy przestępcze,

I. mając na uwadze, że działania represyjne nie są wystarczające dla zwalczenia zjawiska przestępczości zorganizowanej, jeżeli nie będzie im towarzyszyć uważna analiza zasięgu omawianego zjawiska i zdolności organizacji mafijnych do znajdowania punktów oparcia swoich działań przede wszystkim w tych strefach, gdzie istnieje słaba struktura społeczna,

J. mając na uwadze, że działania mające na celu zwalczanie przestępczości zorganizowanej muszą być wspierane poważnymi badaniami w zakresie zdolności kumulowania kapitału i powiązań między legalną i nielegalną działalnością gospodarczą w skali globalnej, przy rozwijaniu działań uniemożliwiających infiltrację administracji publicznej i powiązania z instytucjami, organizacjami publicznymi i politykami,

K. mając na uwadze, że działanie zorganizowanych grup przestępczych polega na budowaniu klimatu milczącej zgody i obejmowaniu kontroli nad danym terenem za pomocą nielegalnych środków,

L. mając na uwadze, że przestępczość zorganizowana może umożliwiać rozwój organizacji terrorystycznych poprzez kanały, które sama zazwyczaj wykorzystuje, takie jak nielegalny handel dający nielegalne zyski, jakie mogą zostać zainwestowane działalność terrorystyczą,

M. mając na uwadze, że w ramach tej walki z czasem i przestrzenią zwalczanie przestępczości zorganizowanej powinno pilnie dostosować udostępnione środki i metody i rozwinąć umiejętność przeidywania, w oparciu głównie o właściwe i maksymalnym wykorzystanie potencjalnych zasobów informacyjnych,

N. mając na uwadze, że jedynie proaktywna polityka pozwoli jednocześnie zrozumieć rzeczywistość, w której odbywa się skomplikowana współpraca pomiędzy różnymi grupami przestępczymi, oraz zniwelować zagrożenia, jakie dla naszych społeczeństw niesie działalność tych organizacji, poprzez zastosowanie polityki zapobiegania, obejmującej nowe podmioty, zawsze jednak przepełnionej troską o pełne poszanowanie praw podstawowych,

O. mając na uwadze ogólną potrzebę pogłębienia wiedzy o zjawiskach przestępczych i rozpowszechniania jej wśród wszystkich podmiotów zaangażowanych w zwalczanie przestępczości,

P. mając na uwadze, że wsparcie opinii publicznej, która zazwyczaj nie jest wystarczająco poinformowana, stanowi jeden z kluczy do zwycięstwa w zwalczaniu przestępczości w średnim i długim okresie,

Q. mając na uwadze, że dostępne narzędzia wspólnotowe, takie jak Europol i Eurojust nie będą mogły w pełni działać aż do momentu uzyskania prawdziwej autonomii oraz mając na uwadze, że należy pilnie wyposażyć je w środki pozwalające na swobodniejsze działanie niż ma to obecnie miejsce, a jednocześnie ustanowić odpowiednią kontrolę parlamentarną, która pozwoli na ocenę przydatności i rzeczywistej wartości dodanej ich działalności w dziedzinie bezpieczeństwa, jak również na poszanowanie praw podstawowych zapisanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej,

R. mając na uwadze, że interesujące jest odnotowanie faktu, że dzięki ocenie zagrożeń związanych z przestępczością zorganizowaną (OCTA) [1], którą opublikował w tym roku Europol, państwa członkowskie dysponują dynamiczną analizą, która ułatwi im określenie priorytetów strategicznych, oraz że ten pierwszy krok powinien zachęcić Radę do podążania w kierunku właściwej strukturyzacji przestrzeni obejmującej różne elementy walki z przestępczością, szczególnie poprzez pogłębienie zainicjowanej przez prezydencję austriacką koncepcji architektury bezpieczeństwa wewnętrznego, jak również poprzez operacyjny rozwój zasady interoperacyjności; te dwa elementy, w połączeniu z wykorzystaniem metodologii policyjnej opartej na informacji powinny przyczynić się do rozwoju nowej synergii oraz do eliminowania szkodliwej konkurencji między służbami analitycznymi i/lub organami ścigania na poziomie strategicznym, taktycznym i operacyjnym;

1. przekazuje Radzie następujące zalecenia:

a. wzywa Radę do zwrócenia się do wszystkich państw członkowskich o ratyfikowanie Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko przestępczości zorganizowanej (konwencja z Palermo) oraz załączonych do niej protokołów w sprawie handlu ludźmi i przemytu migrantów oraz do stosowania tych instrumentów prawnych,

b. zwraca się do Rady z wnioskiem o aktywne zachęcanie państw członkowskich do rozsądnego wspierania programów kształcenia i wymiany obejmujących właściwe służby i organy zaangażowane w zwalczanie przestępczości zorganizowanej oraz o wezwanie państw członkowskich do przyznawania takim programom — w ramach perspektyw finansowych i odpowiedniego programu ogólnego, jak również rozdziału "bezpieczeństwo" siódmego programu ramowego badań i rozwoju — wystarczajacych środków budżetowych na programy szkolenia i wymiany, które pozwolą im na osiągnięcie rzeczywistej efektywności, a także wzywa do udostępnienia najlepszych praktyk również innym państwom członkowskim,

c. przypomina Radzie, że wzmocnienie instrumentów współpracy policyjnej i sądowej odbywa się obecnie poprzez dostosowanie struktur wewnętrznych, na co przekłada się potrzeba modelowania procedur, przepływności kanałów przekazywania informacji oraz pogłębiania wiedzy o zjawiskach przestępczości zorganizowanej,

d. wzywa Radę, w celu doprowadzenia do bardziej skutecznych działań na szczeblu UE, do zapewniania zbliżenia przez państwa członkowskie przepisów prawa karnego, w ramach ścisłej współpracy i ze szczególnym uwzględnieniem definicji pojęć i przestępstw w dziedzinie przestępczości zorganizowanej i terroryzmu, a także do zbliżenia procedur karnych w państwach członkowskich przy jednoczesnym pełnym zapewnieniu gwarancji proceduralnych,

e. sugeruje Radzie wezwanie państw członkowskich do upowszechnienia, kiedy tylko będzie to możliwe, wykorzystywania specjalnych technik dochodzeniowych oraz do utworzenia wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych wprowadzonych decyzją ramową Rady z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie wspólnych grup dochodzeniowo-śledczych [2], której transpozycji dokonały już w szerokim zakresie państwa członkowskie [3], jak również do systematycznego włączania kwestii współpracy w terenie do różnych instrukcji dotyczących "najlepszych praktyk", służących tym organom jako ramy operacyjne,

f. zwraca uwagę Rady i państw członkowskich na fakt, że niezbędne jest przyjęcie przepisów w zakresie przestępczości zorganizowanej i terroryzmu w celu szczególnej ochrony ładu prawnego i interesów finansowych Unii,

g. zwraca uwagę Rady na potrzebę większej drożności kanałów informacyjnych łączących podmioty zaangażowane w zwalczanie przestępczości, co wymaga znaczących postępów legislacyjnych zarówno w konkretnych obszarach — takich jak pozyskiwanie i dopuszczalność materiału dowodowego, czy informacje finansowe pozwalające zidentyfikować, a następnie zneutralizować efekty działalności przestępczej — jak i w znajdujących się jeszcze w zawieszeniu sprawach zasadniczych, jak np. zasada dyspozycyjności, którą należy wyraźnie określić i uzupełnić gwarancjami, zwłaszcza w zakresie ochrony danych osobowych w ramach trzeciego filaru; w tym celu wzywa Radę do przyjęcia w trybie pilnym projektu decyzji ramowej Rady (COM(2005)0475 w sprawie ochrony danych w ramach trzeciego filaru, przy należytym uwzględnieniu stanowiska przyjętego prawie jednogłośnie przez Parlament w dniu 27 września 2006 r. [4],

h. zauważa, że zarówno państwa członkowskie, jak instytucje UE mogą zwrócić się do niedawno utworzonej Agencji ds. Praw Podstawowych w celu ochrony praw określonych w Karcie praw podstawowych oraz w celu zbadania spraw, które podniesione zostały w ramach współpracy w dziedzinie spraw wewnętrznych i sprawiedliwości; wzywa ponadto Radę do korzystania z tej możliwości, jeżeli okaże się to konieczne, ze szczególnym odniesieniem do art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej, jak również do wspierania korzystania z niej w przypadku państw członkowskich,

i. wzywa Radę do zwrócenia uwagi państw członkowskich na konieczność wzmocnienia strategii dochodzeniowych i przewidywania skutecznych działań w celu zwalczania przestępczości zorganizowanej poprzez systematyczne przejmowanie nielegalnie nabytych środków gospodarczo-finansowych,

j. w związku z planem działania Komisji w sprawie statystyk dotyczących przestępczości i wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych (COM(2006)0437) wzywa Radę do zmobilizowania wysiłków państw członkowskich na rzecz pogłębiania wiedzy o zjawiskach przestępczych poprzez stworzenie sieci narzędzi statystycznych opracowanych w zmiennej perspektywie (jak w przypadku OCTA) i na podstawie wspólnych wskaźników, tak aby rozpowszechniane informacje, poza dostarczeniem wiernego opisu stanu przestępczości zorganizowanej, były porównywalne i umożliwiły formułowanie strategii i zaleceń dotyczących przejrzystych działań, które mogą być wprowadzone przez organy działające w terenie,

k. zwraca się do Rady z wnioskiem o usprawnienie koniecznego procesu autonomizacji Europolu i Eurojustu poprzez przyznanie im wszelkich uprawnień związanych z podejmowaniem inicjatyw w ich obszarze kompetencji, tak aby organy te mogły przejść od spełniania roli koordynującej do roli napędowej w zwalczaniu przestępczości zorganizowanej na poziomie europejskim, przy należytym uwzględnieniu konieczności nawiązania odpowiednich kontaktów z właściwymi władzami krajowymi państw członkowskich w taki sposób, by nie osłabiać działań tych władz i nie prowadzić do nierównowagi czy powielania działań; stwierdza, że takie poszerzenie kompetencji powinno wiązać się z ustanowieniem rzeczywistej kontroli parlamentarnej, którą ze względów legitymizacji i skuteczności może sprawować we właściwy sposób jedynie Parlament,

l. wzywa Radę do uwzględnienia faktu, że nie można pomijać żadnego kierunku działania w dziedzinie prewencji, która jest kwestią zasługującą na szczególną uwagę przede wszystkim w kontekście inicjatyw mających na celu skuteczną ochronę nie tylko ofiar, ale i świadków aktów przestępczych, a tym samym pozyskanie źródeł informacji, które często milczą na skutek szantażu ze strony organizacji przestępczych i odczuwanego strachu,

m. sugeruje Radzie przeprowadzenie rzeczywistej debaty nad stosownością wprowadzania na poziomie europejskim statusu "skruszonego przestępcy" oraz jego zgodnością z podstawowymi wspólnymi wartościami w zakresie poszanowania praw człowieka i godności ludzkiej, tak aby w sposób optymalny uzyskać informacje dotyczące istniejącej już i akceptowanej przez wszystkich podstawy prawnej,

n. wyraża przekonanie, że w średnim i długim okresie wsparcie opinii publicznej jest jednym z warunków osiągnięcia sukcesu w zwalczaniu przestępczości zorganizowanej, w związku z czym zwraca się do Rady z wnioskiem o wezwanie państw członkowskich do podjęcia znaczącego wysiłku w zakresie komunikacji z szeroko pojęta opinią publiczną w celu zapoznania jej z informacjami o sukcesach osiągniętych dzięki właściwej współpracy różnych organów ścigania i sądowych, przede wszystkim w kontekście wykorzystanych instrumentów oraz zaangażowanych podmiotów wspólnotowych, tak aby zwiększyć świadomość wartości dodanej inicjatyw UE w tej ważnej dla obywateli dziedzinie,

o. sugeruje Radzie, aby szczegółowo uwzględniła wnioski płynące z okresowych badań Eurobarometru (takich jak badanie z marca 2006 r. w sprawie przestępczości zorganizowanej i korupcji [5]), których celem powinno stać się kontrolowanie sposobu postrzegania przez obywateli europejskich roli UE odgrywanej w tej dziedzinie oraz pożądanych zmian na poziomie europejskim,

p. w oparciu o białą księgę w sprawie Europejskiej Polityki Komunikacji [6] zwraca się do Rady z wnioskiem o pomoc przy opracowaniu rzeczywistej strategii organizowania i przekazywania informacji opinii publicznej, do której można by bezpośrednio włączyć Sieć Zapobiegania Przestępczości poprzez poszerzenie zakresu jej kompetencji [7],

q. zaleca Radzie, aby ta zwróciła się do państw członkowskich o promowanie programów, szczególnie na szczeblu lokalnym, na rzecz zwiększania świadomości publicznej w zakresie handlu ludźmi w celach wykorzystywania seksualnego lub wykorzystywania do pracy, głównie handlu kobietami i dziećmi,

r. stanowczo domaga się od Rady stosowania proaktywnego podejścia w polityce UE w zakresie zwalczania przestępczości zorganizowanej w ramach umów o współpracy z krajami trzecim, przyjmując jednocześnie ścisłe rtay zawierające obowiązujące gwarancje w zakresie praw podstawowych; w tym kontekście podkreśla, że OCTA jasno wytycza kierunki działania, wskazując obszary działalności i powiązania grup przestępczych, co do których możliwe było określenie pochodzenia geograficznego,

s. biorąc pod uwagę fakt, iż aparat państwowy niektórych krajów sąsiadujących z Unią nader często ma wybiórczy stosunek do przestępczości, doradza Radzie przyjęcie szczegółowego podejścia, koncentrującego się wokół nowej inicjatywy w obszarze przejrzystości i zwalczania korupcji, które ma na celu kształtowanie stosunków z krajami trzecimi, a przede wszystkim z państwami sąsiadującymi z UE,

t. doradza Radzie zwrócenie się do państw członkowskich o zachowanie jak największej ostrożności w związku z możliwymi powiązaniami organizacji terrorystycznych ze zorganizowanymi grupami przestępczymi, ze szczególnym uwzględnieniem prania brudnych pieniędzy i finansowania organizacji terrorystycznych,

u. wzywa Radę ponadto do uwzględnienia kluczowej roli Europejskiego Koordynatora ds. walki z terroryzmem, w którego gestii leży monitorowanie szczegółowych instrumentów i wywiadu w zakresie walki z terroryzmem oraz zbieranie i koordynowanie informacji przekazywanych przez policję i służby ds. bezpieczeństwa państw członkowskich,

v. wzywa prezydencję Rady do ponownego podjęcia i intensyfikacji rozpoczętej przez prezydencję austriacką refleksji mającej na celu opracowanie rzeczywistej "architektury bezpieczeństwa wewnętrznego",

w. wzywa Radę do podjęcia inicjatyw skierowanych przede wszystkim na przechwytywanie kapitału finansowego pochodzącego z procederu prania brudnych pieniędzy i na konfiskowanie dóbr pochodzących z działalności przestępczej i mafijnej,

x. wzywa Radę do zobowiązania wszystkich państw członkowskich, które jeszcze tego nie uczyniły, do ratyfikowania Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji,

y. zwraca się do Rady o promowanie w państwach członkowskich — a w szczególności w regionach, w których istnieje silniejszy wpływ kulturowy i społeczny przestępczości zorganizowanej — w szkołach i w dzielnicach o podwyższonym ryzyku, projektów edukacyjnych z zakresu przestrzegania prawa, w celu zwalczania przestępczości zorganizowanej za pomocą poważnego projektu pedagogicznego,

z. wzywa Radę do monitorowania działalności administracyjnej i rządowej wybieralnych instytucji krajowych, regionalnych i lokalnych, gdzie funkcje piastują politycy i urzędnicy, na których ciąży zarzut utrzymywania związków z organizacjami przestępczymi lub mafijnymi;

2. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszego zalecenia Radzie oraz przedstawienia go do wglądu Komisji.

[1] "Organised Crime Threat Assessment" — wersja dostępna na: http://www.Europol.eu.int/publications/OCTA/OCTA2006. pdf.

[2] Dz.U. L 162 z 20.6.2002, str. 1.

[3] Por. sprawozdanie Komisji dotyczące przeniesienia przepisów decyzji ramowej Rady z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych (COM(2004)0858).

[4] Dz.U. C 300 E z 9.12.2006, str. 231 orazDz.U. C 306 E z 15.12.2006, str. 263.

[5] http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_245_.

[6] http://ec.europa.eu/communication_white_paper/doc/white.

[7] www.eucpn.org: http://www.eucpn.org/keydocs/l_15320010608en00010003.pdf.

--------------------------------------------------