CORRIGENDUM This document corrects document COM(2019) 150 final of 27.2.2019. Concerns all language versions. Correction of footnote 7. The text shall read as follows:

Szczegółowe oceny sytuacji przedstawione w sprawozdaniach krajowych zawierają dogłębną analizę zakłóceń równowagi występujących w państwach członkowskich. Identyfikują one słabe punkty leżące u podstaw tych zakłóceń i związane z nimi konsekwencje transgraniczne. Zakłócenia równowagi makroekonomicznej mogą mieć niekorzystny wpływ na gospodarkę w danym państwie członkowskim, w strefie euro lub w UE jako całości. Procedura dotycząca zakłóceń równowagi makroekonomicznej ma wykrywać te zakłócenia na wczesnym etapie i zapobiegać ich pojawieniu się w celu zapewnienia, by państwa członkowskie podejmowały właściwe działania korygujące.

W obliczu narastających zagrożeń gospodarczych, aby wzmocnić odporność naszych gospodarek, istotne znaczenie ma bardziej zdecydowane wdrażanie reform. Państwa członkowskie powinny w większym stopniu korzystać ze sprzyjających warunków gospodarczych, realizując zalecenia skierowane do nich przez Radę w 2018 r. Największe postępy osiągnięto we wdrażaniu zaleceń dotyczących wyzwań w sektorze finansowym, w szczególności w odniesieniu do usług finansowych, ograniczenia zadłużenia prywatnego oraz reformy postępowania upadłościowego. Jednocześnie wykazano jedynie niewielkie postępy w odniesieniu do ram konkurencji i ram regulacyjnych, jak również we wdrażaniu zaleceń dotyczących przedsiębiorstw państwowych oraz w poszerzaniu bazy podatkowej. W niektórych przypadkach zaobserwowano pewne oznaki regresji, np. w odniesieniu do długoterminowej stabilności finansów publicznych, w tym systemu rent i emerytur.

Wszystkie państwa członkowskie poczyniły postępy we wdrażaniu zaleceń dla poszczególnych krajów – choć w różnym stopniu. Od rozpoczęcia semestru w 2011 r. państwa członkowskie osiągnęły przynajmniej „pewne postępy” w przypadku wdrożenia ponad dwóch trzecich wszystkich zaleceń dla poszczególnych krajów. To tempo postępów jest zasadniczo niezmienione w porównaniu z oceną Komisji z maja 2018 r. Podobnie jak w przypadku poprzednich ocen państwa członkowskie dokonały największych postępów w sektorze usług finansowych, co pokazuje, że w związku z doświadczeniem kryzysu finansowego priorytetowo traktuje się stabilizację i solidność sektora finansowego. Ponadto – z uwagi na początkowo znaczny wpływ kryzysu na rynek pracy – wyraźne postępy poczyniono również we wdrażaniu zaleceń dotyczących tworzenia warunków sprzyjających zatrudnianiu pracowników na czas nieokreślony oraz rozwiązania problemu segmentacji rynków pracy.

Zgodnie z orędziem o stanie Unii na 2018 r. wygłoszonym przez przewodniczącego Jeana-Claude’a Junckera, w rocznej analizie wzrostu gospodarczego na 2019 r. wezwano do wprowadzenia bardziej ukierunkowanej polityki inwestycyjnej powiązanej z dobrze zaprojektowanym pakietem reform strukturalnych i odpowiedzialną polityką budżetową. Ponadto w zaleceniu dotyczącym polityki gospodarczej w strefie euro w 2019 r. podkreślono potrzebę uzupełnienia krajowych wysiłków dalszymi reformami na szczeblu europejskim, takimi jak wzmocnienie jednolitego rynku. W ostatnich latach wprowadzono wprawdzie środek z zakresu polityki mający na celu poprawę odporności naszych gospodarek, jednak nadal musimy sprostać pewnym wyzwaniom. Wzrost w Europie nie przynosi porównywalnych korzyści wszystkim krajom, regionom i obywatelom. Niektóre państwa członkowskie nadal charakteryzują się wysoką stopą bezrobocia, rzeczywistymi dochodami gospodarstw domowych poniżej poziomu sprzed kryzysu oraz wysokimi wskaźnikami ubóstwa. Różnice regionalne nadal są znaczne, a w niektórych państwach członkowskich zwiększają się. Ponadto wzrost łącznej produktywności czynników produkcji jest niski, a technologie cyfrowe nadal rozprzestrzeniają się w zbyt wolnym tempie. W powiązaniu ze skutkami starzenia się społeczeństwa dla podaży siły roboczej w Europie ograniczy to nasz potencjał wzrostu gospodarczego w przyszłości. W sprawozdaniach krajowych opublikowanych wraz z niniejszym komunikatem szczególną uwagę poświęcono kwestii, w jakim stopniu państwa członkowskie wypełniają założenia europejskiego filaru praw socjalnych. Wdrożenie filaru jest drogowskazem dla osiągnięcia sprawiedliwego i zrównoważonego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu.

Czynniki pobudzające wzrost coraz częściej mają charakter bardziej krajowy niż zewnętrzny. Wyższe zatrudnienie i wzrost będą wspierały spożycie prywatne, natomiast korzystne warunki finansowania powinny nadal pobudzać inwestycje. Dzięki zlikwidowaniu ograniczeń utrudniających funkcjonowanie jednolitego rynku i poprawie otoczenia działalności gospodarczej utrzymany powinien być wyższy poziom popytu zagregowanego. Czynniki krajowe, które doprowadziły do niedawnego spowolnienia gospodarczego, obejmują m.in. problemy produkcyjne w przemyśle samochodowym oraz niepewność co do polityki budżetowej i gospodarczej w niektórych państwach członkowskich. Przewiduje się, że w 2019 r. kurs polityki budżetowej w strefie euro stanie się ekspansywny, a dług publiczny będzie nadal spadał.

Zmniejszyło się tempo wzrostu w Europie, częściowo ze względu na pogorszenie otoczenia gospodarczego na świecie. Przewiduje się, że stopa wzrostu w UE spadnie z szacowanego poziomu 1,9 % w 2018 r. do 1,5 % w 2019 r., a następnie wzrośnie do 1,7 % w 2020 r. Nasilają się napięcia w handlu światowym i napięcia geopolityczne, a ze względu na geograficzne i sektorowe ukierunkowanie swojego eksportu UE jest na nie szczególnie narażona. Unia Europejska nadal jednak w maksymalnym stopniu czerpie korzyści z handlu. Na przykład niedawno zawarta umowa o wolnym handlu między UE a Japonią może zwiększyć roczny eksport UE do Japonii o 13,5 mld EUR. Ze względu na niepewność co do kształtu przyszłych stosunków UE ze Zjednoczonym Królestwem niniejszy komunikat nie zawiera rozważań na temat możliwych skutków gospodarczych wynikających z różnych scenariuszy.

Ponadto odnotowano poprawę finansów publicznych, relacja długu publicznego do PKB wykazuje ponownie tendencję spadkową od 2015 r. i szacuje się, że deficyt na 2018 r. wyniesie poniżej 1 % PKB. Wdrożenie reform strukturalnych, polityki inwestycyjnej i odpowiedzialnej polityki budżetowej w państwach członkowskich, w połączeniu ze zdecydowanym działaniem na szczeblu europejskim, w tym planem inwestycyjnym dla Europy, przyczyniły się do przywrócenia stabilności i zwiększenia dobrobytu, który charakteryzuje dzisiejszą gospodarkę europejską.

·Na Cyprze i we Włoszech stwierdzono, podobnie jak w 2018 r., występowanie nadmiernych zakłóceń. Mimo poprawy sytuacji gospodarczej i niedawnego wzmocnienia wysiłków politycznych Cypr nadal wykazuje znaczne słabe punkty związane z obniżającym się, lecz wciąż wysokim poziomem kredytów zagrożonych oraz zadłużenia publicznego, prywatnego i zagranicznego. We Włoszech postępy w niektórych obszarach polityki we wcześniejszych latach zostały przyćmione przez pogarszające się perspektywy, wynikające głównie z przewidywanego pogorszenia się sytuacji budżetowej, oraz ogólne wstrzymanie programu reform. Niedawno wprowadzone środki polityki cofają elementy poprzednich reform i negatywnie odbiją się na stabilności finansów publicznych, wydajności i wzroście potencjalnego PKB. Niepewność związana z kursem polityki rządowej przyczyniła się do zwiększenia presji rynkowej oraz wyższej rentowności obligacji skarbowych w ciągu 2018 r. Natężenie lub złagodzenie zakłóceń równowagi makroekonomicznej będzie głównie zależało od realizacji polityki w celu poprawy jakości finansów publicznych we Włoszech, zwiększenia wydajności administracji publicznej i systemu wymiaru sprawiedliwości, poprawy otoczenia działalności gospodarczej oraz wzmocnienia rynku pracy i systemu finansowego. W związku z tym Komisja będzie ściśle monitorowała rozwój sytuacji we Włoszech oraz oceni kroki i zobowiązania polityczne, aby usunąć zakłócenia równowagi – w szczególności poziom ambicji krajowego programu reform w kontekście przedkładanego wiosną pakietu europejskiego semestru.

·W przypadku Bułgarii, Francji, Niemiec, Irlandii, Niderlandów, Portugalii, Hiszpanii i Szwecji stwierdzono, podobnie jak w 2018 r., występowanie zakłóceń równowagi. Bułgaria podjęła dalsze działania, aby zapewnić stabilność sektora bankowego, lecz niektóre z nich nie zostały jeszcze zakończone albo wdrożone. Francja zwiększyła swoje wysiłki na rzecz reform, lecz korekta zakłóceń równowagi związanych z wysokim długiem publicznym i słabą dynamiką konkurencyjności zależy głównie od postępów w realizacji polityki. W Niderlandach zintensyfikowano działania polityczne, lecz utrzymują się zakłócenia równowagi związane z wysokim poziomem długu prywatnego oraz dużą nadwyżką na rachunku obrotów bieżących. W Niemczech nadwyżka na rachunku obrotów bieżących nadal jest wysoka, a tempo jej spadku jest powolne. Ponadto konieczne są dalsze działania, aby usunąć luki inwestycyjne, w szczególności w odniesieniu do inwestycji publicznych w infrastrukturę i edukację. W Irlandii silny wzrost gospodarczy i postępy w realizacji polityki nadal sprzyjały zmniejszaniu narosłych zakłóceń równowagi, lecz z uwagi na podwyższone ryzyko związane z otoczeniem międzynarodowym wciąż utrzymują się pewne słabe punkty. W Portugalii i Hiszpanii zmniejszają się pozostałe zakłócenia równowagi związane z zadłużeniem krajowym i zagranicznym, na co wpływ ma poprawa warunków ekonomicznych, mimo że wciąż występują luki w realizacji polityki i korekt. W Szwecji nadal występują zakłócenia równowagi mimo niedawnej korekty cen nieruchomości mieszkaniowych i dostosowania polityki.

W Chorwacji zaobserwowano w 2018 r. nadmierne zakłócenia równowagi. Obecnie stwierdzono, że w państwie tym występują zakłócenia. Zmiany gospodarcze przyczyniły się do stopniowej korekty istniejących zakłóceń równowagi, w szczególności zakłóceń związanych z wysokim poziomem zadłużenia publicznego, prywatnego i zagranicznego, prowadząc w ten sposób do zmniejszenia ryzyka. Ostatnio wzmocniono działania i zobowiązania w ramach polityki, które mogłyby przyczynić się do zrównoważonej korekty zakłóceń równowagi, a ich pełne, szybkie i skuteczne wprowadzenie w życie będzie miało fundamentalne znaczenie.

We wszystkich państwach członkowskich poddanych szczegółowej ocenie stwierdzono zakłócenia lub nadmierne zakłócenia równowagi makroekonomicznej, lecz w niektórych przypadkach zakłócenia te zmniejszyły się. W wyniku szczegółowej oceny sytuacji na 2019 r. uznano, że 10 państw członkowskich doświadcza zakłóceń, a trzy doświadczają nadmiernych zakłóceń. Jedno państwo poczyniło wyraźne postępy pozwalające na zmianę zakwalifikowania procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej, tak że dotyczy ona obecnie zakłóceń, a nie nadmiernych zakłóceń, jak to miało miejsce w ubiegłym roku. W pozostałych przypadkach trwa korekta zakłóceń równowagi, lecz nie jest ona wystarczająca, aby uzasadnić zakończenie procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej. Dodatek 3 podsumowuje ustalenia przyjęte w toku szczegółowych ocen sytuacji w poszczególnych państwach członkowskich.

Od 2016 r. jednostkowy koszt pracy w większości państw członkowskich wzrastał w szybszym tempie niż w poprzednich latach. Odnotowano silne przyśpieszenie tempa wzrostu – szczególnie w państwach członkowskich, w których płace są na poziomie poniżej średniej – co częściowo wynika z niedoboru siły roboczej. Dotychczas zmianom jednostkowego kosztu pracy nie towarzyszyła znaczna utrata udziału w rynkach eksportowych ani pogorszenie salda obrotów bieżących, lecz jeżeli tendencja wzrostowa się utrzyma, może dojść do wystąpienia takich zjawisk. Jednocześnie w strefie euro zmniejszają się korzyści wynikające z konkurencyjności kosztowej w państwach o dużym deficycie obrotów bieżących lub charakteryzujących się wciąż znacznym poziomem długu zewnętrznego, co wskazuje na potrzebę utrzymywania tempa reform mających na celu pobudzenie wzrostu wydajności i utrzymanie konkurencyjności kosztowej.

W dalszym ciągu poprawia się też sytuacja na rynkach pracy. Odnotowuje się dalszy spadek stopy bezrobocia, w tym osób młodych i osób długotrwale bezrobotnych, jednak w niektórych państwach członkowskich bezrobocie utrzymuje się na wysokim poziomie. Wzrost płac w państwach członkowskich postępuje w różnym tempie, co w dużej mierze jest związane ze skalą niedoboru siły roboczej, jakiego doświadczają niektóre państwa, natomiast wzrost płac w strefie euro jako całości pozostaje poniżej poziomu, którego można by oczekiwać przy obecnym poziomie bezrobocia na podstawie danych historycznych.

Postępuje redukcja zadłużenia. Aby stworzyć warunki umożliwiające absorbowanie przyszłych negatywnych wstrząsów gospodarczych, konieczne jest osiągnięcie znacznych postępów w zmniejszaniu poziomu zadłużenia prywatnego i publicznego. W coraz większej liczbie państw członkowskich spada relacja długu prywatnego do PKB. Wynika to głównie z wyższego wzrostu nominalnego PKB. Zmniejszanie zadłużenia wskutek dodatnich oszczędności netto oraz przywrócenia wzrostu akcji kredytowej staje się mniej intensywne i ma mniejszą skalę. Zmniejszenie zadłużenia przedsiębiorstw postępuje szybciej niż w sektorze gospodarstw domowych, co częściowo jest skutkiem niskiego poziomu inwestycji w ostatnich kilku latach. Jeżeli chodzi o sektor publiczny, poprawa sytuacji budżetowej i przywrócenie wzrostu PKB prowadzą wprawdzie do zmniejszenia relacji długu publicznego w większości państw członkowskich, jednak tempo tego spadku jest dość powolne.

Nie zakończono jeszcze przywracania równowagi pozycji zewnętrznej. W większości państw członkowskich dokonano korekty dużych deficytów obrotów bieżących, jednak kilka państw nadal odnotowuje wysokie ujemne międzynarodowe pozycje inwestycyjne netto. Wysoki poziom długu zewnętrznego przyczynia się do nasilenia podatności na zagrożenia w szeregu państw członkowskich, które powinny utrzymywać rozważny poziom salda na rachunku obrotów bieżących i zapobiegać utracie konkurencyjności. Z kolei inne państwa członkowskie wykazują duże nadwyżki salda obrotów bieżących, które są dość trwałe. Dopiero niedawno pojawiły się niewielkie oznaki korekty. Rozwiązanie kwestii znacznych nadwyżek w krajach będących wierzycielami netto za pomocą polityki inwestycyjnej i polityki płacowej przyczyniłoby się do zwiększenia potencjału wzrostu gospodarczego. Na poziomie zagregowanym, nadwyżka na rachunku obrotów bieżących strefy euro nieznacznie przekroczyła 3 % PKB w 2016 r. i od tego czasu utrzymywała się zasadniczo na niezmienionym poziomie. Ta duża nadwyżka wiąże się z faktem, iż zagregowany popyt wewnętrzny w strefie euro jest mniej dynamiczny niż aktywność gospodarcza, a poprawa pozycji konkurencyjnej gospodarek strefy euro przyczyniła się do utrzymania poziomu eksportu.





4.Polityki państw członkowskich

W kontekście spowalniania wzrostu gospodarczego skuteczne reformy i dobrze ukierunkowane priorytety inwestycyjne pomogłyby państwom członkowskim zwiększyć odporność na wstrząsy makroekonomiczne w przyszłości. Dzięki lepszemu funkcjonowaniu rynków finansowych, rynków pracy i towarów, a także instytucji, jak również dzięki skuteczniejszym administracjom państwowym, nasze gospodarki mogą sprawniej się dostosowywać i minimalizować koszty gospodarcze i społeczne. Odpowiednio ukierunkowane inwestycje wzmacniają potencjał wzrostu w długim okresie, przyczyniając się do konkurencyjności i odporności gospodarczej, czy to dzięki temu, że tworzą niezbędną infrastrukturę i zapewniają pracowników o wyższych umiejętnościach, czy temu, że wspierają innowacyjne pomysły w zakresie przedsiębiorczości. Dostosowanie do bieżących zmian strukturalnych pozwoliłoby na wyrównanie poziomów gospodarek poprzez zmniejszenie różnic w wydajności i umożliwiłoby poprawę wyników społecznych.

4.1 Zapewnienie odpowiedzialnej polityki budżetowej i stabilności finansowej

Odpowiedzialna polityka budżetowa, jakość finansów publicznych i systemy podatkowe sprzyjające wzrostowi gospodarczemu

Państwom członkowskim o wysokim wskaźniku zadłużenia nie udaje się tworzyć buforów fiskalnych. Silny wzrost gospodarczy i rekordowo niskie stopy procentowe nadal sprzyjają spadkowi wskaźników długu publicznego. W 2018 r. korzystne warunki koniunkturalne i malejące wydatki z tytułu odsetek spowodowały dalsze zmniejszenie ogólnego deficytu budżetowego w UE, który wynosi obecnie poniżej 1 % PKB. Ta tendencja spadkowa ma się zakończyć w 2019 r. – prognozuje się, że wtedy po raz pierwszy od 2009 r. deficyt ogólny nieznacznie wzrośnie. Dług publiczny w niektórych państwach członkowskich w dalszym ciągu utrzymuje się na poziomie zbliżonym do historycznych wartości szczytowych. Prognozowana korekta budżetowa jest stosunkowo niewielka lub nawet ujemna w niektórych wysoko zadłużonych państwach członkowskich. Odbudowa buforów fiskalnych jest szczególnie ważna w państwach członkowskich, w których utrzymuje się wysoki poziom długu publicznego, aby zmniejszyć ich podatność na wstrząsy i umożliwić pełne działanie automatycznych stabilizatorów w kolejnym okresie pogorszenia koniunktury. Zgodność z paktem stabilności i wzrostu w połączeniu z pewną ekspansją budżetową państw członkowskich dysponujących przestrzenią fiskalną przyczyniłyby się do zrównoważonej kombinacji polityki budżetowej i monetarnej, ze względu na ciągłe wspieranie gospodarki dzięki polityce monetarnej. Ponadto zmniejszyłoby to ryzyko niestabilności finansowej.

Istnieje wiele możliwości poprawy jakości finansów publicznych, a przeglądy wydatków stanowią kluczowe narzędzie w tym zakresie. Szereg państw członkowskich angażuje się w kontrolę wydatków publicznych, co ma na celu zwiększenie efektywności tych wydatków i poczynienie oszczędności, a tym samym stworzenie przestrzeni dla wydatków pobudzających wzrost gospodarczy. We Włoszech i Francji planuje się szeroko zakrojone przeglądy wydatków. W wielu innych państwach członkowskich przewidziano bardziej ukierunkowane przeglądy obejmujące konkretne obszary wydatków. Dotyczą one sektorów takich jak: opieka zdrowotna, edukacja, przedsiębiorstwa państwowe, nieruchomości, inwestycje publiczne, transport i środowisko. W 2019 r. powinien nastąpić przyrost wydajności w Portugalii – wynikający z szerszego stosowania scentralizowanych zamówień i bardziej efektywnego wykorzystania aktywów publicznych – i na Łotwie – w wyniku bardziej efektywnego pod względem kosztów zarządzania przedsiębiorstwami państwowymi w sektorze nieruchomości oraz konsolidacji infrastruktury informatycznej. W dalszej perspektywie częstsze i bardziej rygorystyczne oceny śródokresowe, a także ściślejsza integracja z procesem budżetowym przyniosą korzyści przeglądom wydatków.

Państwa członkowskie nadal udoskonalają swoje krajowe ramy budżetowe, co jest kluczowym elementem kształtowania polityki budżetowej. W ciągu ostatnich kilku lat znacząco zreformowano ramy budżetowe: widoczne są już pozytywne skutki w obszarze wydatków publicznych i systemów podatkowych. W wielu państwach członkowskich kontynuowano w ostatnim czasie reformy w tym kierunku. W Niemczech upoważniono wspólną grupę projektową ds. prognoz gospodarczych do zatwierdzania prognoz makroekonomicznych. Węgry i Litwa w dalszym stopniu poprawiły średnioterminowe perspektywy swoich ram. Nawet państwa członkowskie, w których ramy budżetowe zazwyczaj służą za najlepsze praktyki, w dalszym ciągu je udoskonalają. W szczególności, Szwecja wprowadziła nową kotwicę długu, natomiast Niderlandy poprawiły charakterystykę automatycznej stabilizacji swoich ram. Irlandia realizuje swoje plany utworzenia funduszu „na czarną godzinę”. Niemniej jednak nadal istnieją obszary, w których konieczne są dalsze wysiłki. W szczególności odnosi się to do uzgodnień dotyczących koordynacji na wszystkich szczeblach sprawowania rządów w państwach członkowskich o złożonych strukturach federalnych.

Starzenie się społeczeństwa stawia przed wieloma państwami członkowskimi wyzwanie, jakim jest zapewnienie stabilności finansów publicznych. W ciągu ostatnich dziesięciu lat poczyniono znaczne postępy w rozwiązywaniu problemu prognozowanego wzrostu kosztów emerytur. Wydłużenie okresu średniego trwania życia i przechodzenie na emeryturę pokolenia powojennego wyżu demograficznego nadal jednak skutkują prognozami znacznego wzrostu wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa w przypadku 21 państw członkowskich, w których stabilność finansów publicznych narażona jest na średnie lub wysokie ryzyko. Może to mieć wpływ na przyszłą wysokość emerytur. W 2018 r. Chorwacja przyjęła reformę emerytalną, która ma poprawić wysokość świadczeń emerytalnych, nie stwarzając jednocześnie zagrożenia dla długoterminowej stabilności finansów, natomiast we Francji przedstawiono kompleksowe plany reform. Przypadki częściowego wycofywania się z reform grożą zaprzepaszczeniem niektórych postępów poczynionych w ciągu ostatnich dziesięciu lat we Włoszech i w Rumunii. Środki zwiększające wydatki na emerytury zostały wprowadzone lub są planowane również w Niemczech, Hiszpanii i Portugalii. Postęp w zapewnianiu długoterminowej stabilności finansów publicznych wydaje się być spowolniony w przypadku opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej. Podejmowane obecnie wysiłki reformatorskie w niektórych państwach członkowskich są na ogół częściowe i powinny lepiej łączyć cele w zakresie stabilności finansów publicznych z dostępnością i skutecznością opieki. Celem reform systemu opieki zdrowotnej jest zapewnienie jego większej skuteczności, dostępności i odporności. W wielu państwach członkowskich podejmuje się działania w kierunku skoncentrowania systemów opieki zdrowotnej na opiece profilaktycznej, przy jednoczesnym wzmocnieniu podstawowej opieki zdrowotnej i lepszej koordynacji placówek opieki. Cypr wprowadza nowy system składek na ubezpieczenie zdrowotne, co pozwoli przygotować grunt pod powszechne zabezpieczenie zdrowotne i zmniejszyć wysokie dopłaty własne. W Polsce rozpoczęto projekty pilotażowe mające usprawnić podstawową opiekę zdrowotną i opiekę ambulatoryjną oraz poprawić koordynację.

Systemy podatkowe mogą wspierać wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu. Systemy podatkowe sprzyjające wzrostowi gospodarczemu mogą wspierać inwestycje prywatne, poprawić otoczenie działalności gospodarczej, zwiększyć zatrudnienie i uczestnictwo w rynku pracy, ograniczyć nierówności oraz przyczynić się do budowy gospodarki zrównoważonej pod względem środowiskowym. W tym kontekście kilka państw członkowskich przeprowadza dalsze reformy swoich systemów podatkowych, służące w szczególności ograniczeniu opodatkowania pracy. Łotwa i Litwa wprowadzają system progresywnego podatku dochodowego od osób fizycznych. W Niderlandach obciążenie podatkowe jest przesuwane z pracy na spożycie poprzez zmniejszenie podatku dochodowego od osób fizycznych i zwiększenie stawek podatku od wartości dodanej. W Niemczech i w Irlandii nadal ograniczane jest opodatkowanie pracy w przypadku osób o niskich i średnich dochodach. Dania, Grecja i Słowenia zapewniają wysoki odsetek dochodów z podatków na ochronę środowiska, co zachęca do bardziej efektywnego wykorzystywania zasobów i pobudza inwestycje i zatrudnienie.

Zwalczanie agresywnego planowania podatkowego stanowi priorytet, aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie jednolitego rynku. Komisja przedstawiła wnioski ustawodawcze mające spowodować, że system podatkowy stanie się bardziej przejrzysty, skuteczny i spójny oraz mniej podatny na praktyki będące formą agresywnego planowania podatkowego. Agresywne planowanie podatkowe może mieć wpływ na budżet innych państw członkowskich, zakłócać równe warunki działania przedsiębiorstw i w niesprawiedliwy sposób angażować zasoby przeznaczone na pokrycie wydatków określonych w rządowych celach. Państwa członkowskie, w których baza podatkowa uległa erozji, muszą zwiększyć dochody z innych podatków lub przeznaczać mniej dochodów na reformy pobudzające wzrost gospodarczy lub do celów redystrybucji, aby zwalczać nierówności. Transpozycja prawodawstwa UE oraz inicjatyw uzgodnionych na szczeblu międzynarodowym pomoże ograniczyć praktyki będące formą agresywnego planowania podatkowego . Agresywne planowanie podatkowe można dodatkowo zwalczać poprzez wzmocnienie krajowych przepisów podatkowych, zwiększenie przejrzystości i współpracy administracyjnej.

Sektor bankowy, niska rentowność i kredyty zagrożone

Kapitał banków i stan środków finansowych w 2018 r. nadal się poprawiały w ujęciu ogólnym, czemu sprzyjała sytuacja gospodarcza oraz działania ustawodawcze i nadzorcze. Jednocześnie dźwignia finansowa banków uległa zmniejszeniu, podczas gdy zwiększyła się ich zdolność do pokrywania strat. Zmniejszała się ilość kredytów zagrożonych w bilansach banków. Najnowsze dane wskazują, że udział kredytów zagrożonych brutto dla wszystkich banków UE dalej zmniejszył się do poziomu 3,3 % (III kw. 2018 r.), co stanowi spadek o ponad jeden punkt procentowy w ujęciu rok do roku. W 14 państwach członkowskich wskaźnik kredytów zagrożonych był niski i wynosił poniżej 3 %. W szczególności znaczne spadki odnotowano na Cyprze, w Irlandii, we Włoszech, w Hiszpanii, Portugalii, na Węgrzech, w Słowenii, Rumunii, Austrii i Niemczech, gdzie tempo eliminowania kredytów zagrożonych wyraźnie wzrosło od 2017 r. w warunkach utrzymującej się presji nadzorczej lub dalszego rozwoju wtórnych rynków kredytów zagrożonych.

Ponadto procesy legislacyjne odnoszące się do szeregu środków zmniejszających ryzyko na szczeblu UE i na szczeblu krajowym w dalszym ciągu postępowały i przynosiły wymierne rezultaty. Porozumienie z grudnia 2018 r. między Radą a Parlamentem w odniesieniu do pakietu na rzecz ograniczania ryzyka powinno w dalszym stopniu wzmacniać kapitał banków i stan środków finansowych, zwłaszcza w potencjalnych scenariuszach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, a także ułatwiać większe ograniczanie ryzyka i podział ryzyka w sektorze bankowym UE. Obejmuje to zapewnienie pełnego wdrożenia przepisów UE w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz odpowiednie zapobieganie ryzyku i zarządzanie ryzykiem przez banki.

Test warunków skrajnych Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego z 2018 r. potwierdził, że banki w UE stają się bardziej odporne. Reakcja inwestorów na te testy nie musi jednak prowadzić do istotnych zmian w postrzeganiu przez rynek odporności kapitałowej banków UE, których ceny udziałów mogą nadal w większym stopniu zależeć od podstawowych parametrów makroekonomicznych w 2019 r. Rentowność banków pozostaje ograniczona. Mają na nią wpływ wysokie wskaźniki kredytów zagrożonych, nieodpowiednie modele biznesowe w kilku przypadkach, zbytnie nasycenie rynków bankami oraz niestabilność rynków finansowych (pojawiła się ponownie od połowy 2018 r.).

Bankowość transgraniczna w UE może stać się jeszcze bardziej dynamiczna, dzięki korzyściom wynikającym z zapowiedzianych potrzeb w zakresie restrukturyzacji niektórych dużych grup europejskich. Niektóre wiodące grupy bankowe w ważnych państwach członkowskich zmieniają swoje strategie, aby ograniczyć zagrożenia dla rentowności. Może to pozwolić bankom na przystosowanie się do niektórych rodzajów ryzyka dla rentowności.