GLOSARIUSZ

Cel : Deklaracja na temat produktów, rezultatów i oddziaływania, które "interwencja" ma za zadanie osiągnąć.

CMEF : Wspólne ramy monitorowania i oceny.

Działania na rzecz zróżnicowania : Trzy działania PROW mające na celu zróżnicowanie gospodarki wiejskiej: "różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej"; "wsparcie na tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw"; oraz "zachęcanie do prowadzenia działalności związanej z turystyką".

Działanie : Program pomocy służący do realizacji polityki. Działanie określa zasady dotyczące "operacji", które mogą być finansowane.

Efekt deadweight : Sytuacja, w której dofinansowane działanie zostałoby zrealizowane w pełni lub częściowo również bez udzielonej pomocy.

Instytucja zarządzająca : Organ krajowy lub regionalny wskazany przez państwo członkowskie w celu zarządzania programem rozwoju obszaru wiejskiego (PROW).

Interwencja (publiczna) : Czynność, taka jak "operacja", "działanie", program lub projekt, przeprowadzana lub finansowana przez organ publiczny.

Monitorowanie : Regularne badanie zasobów, produktów i rezultatów "interwencji".

Należyte zarządzanie finansami : Zarządzanie budżetem UE zgodnie z zasadami oszczędności, wydajności i skuteczności.

Ocena : Okresowe zbieranie i analiza dowodów w celu sformułowania wniosków na temat skuteczności i wydajności "interwencji". Ocena może obejmować uwzględnienie przydatności polityki, jej spójności i wartości dodanej na poziomie europejskim.

Oddziaływanie : Długofalowe skutki społeczno-gospodarcze i środowiskowe.

Operacja : Projekt, umowa lub inna czynność finansowana w ramach "działania".

Oś : Rozwój obszarów wiejskich w okresie programowania 2007–2013 jest realizowany w ramach trzech osi tematycznych, które stanowią spójne grupy działań na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, oraz jednej osi horyzontalnej przeznaczonej na podejście Leader (oś Leader).

Produkty : To, co zostaje wyprodukowane z zasobów przeznaczonych na "interwencję".

PROW : Program rozwoju obszarów wiejskich – dokument programowy przygotowywany przez państwa członkowskie w celu planowania i realizacji unijnej polityki rozwoju obszarów wiejskich. PROW może być przygotowywany na poziomie regionalnym lub krajowym i jest zatwierdzany przez Komisję.

Rezultaty : Bezpośrednie skutki lub zmiany powstałe w wyniku "interwencji".

Skuteczność : Osiągnięcie ustalonych celów.

Strategiczne wytyczne Wspólnoty : Decyzja Rady, w której określono priorytety Unii Europejskiej w zakresie rozwoju obszarów wiejskich.

Wskaźnik : Mierzalny współczynnik dla celu, który będzie użytecznym źródłem informacji na potrzeby oceny stopnia, w jakim osiągnięto ten cel.

Wydajność : Osiągnięcie najlepszej relacji pomiędzy skutecznością a kosztami.

Zarządzenie dzielone : Metoda wykonywania budżetu UE, w myśl której Komisja przekazuje zadania wykonawcze państwom członkowskim, przy równoczesnym zachowaniu ostatecznej odpowiedzialności.

STRESZCZENIE

I. W okresie programowania 2007–2013 Unia Europejska przeznaczyła prawie 100 mld euro, aby osiągnąć cele w zakresie rozwoju obszarów wiejskich. W ramach niniejszej kontroli zbadano, czy Komisja i państwa członkowskie mogą wykazać, że budżet UE przeznaczony na politykę rozwoju obszarów wiejskich jest wydawany rozsądnie. Kluczowym elementem tego procesu jest monitorowanie i ocena.

II. System monitorowania i oceny powinien dostarczać informacji na temat tego, w jakich przypadkach wydatki są lub nie są skuteczne i wydajne. Takie informacje są potrzebne do celów rozliczalności: do poinformowania Parlamentu Europejskiego, Rady i opinii publicznej, co osiągnięto w ramach budżetu UE, oraz wykazania, że środki zostały wydane skutecznie i wydajnie, zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami. Monitorowanie i ocena pozwalają również na zidentyfikowanie słabych punktów oraz na wprowadzenie zmian zarówno podczas siedmioletniego okresu programowania, jak i podczas planowania przyszłych polityk, przepisów i programów wydatkowania funduszy.

III. W swoich poprzednich sprawozdaniach Trybunał kilkakrotnie podkreślał istotne uchybienia w zakresie dostępności i jakości informacji pochodzących z monitorowania i oceny i odnoszących się do wydatków na rozwój obszarów wiejskich. W niniejszym sprawozdaniu skonsolidowano i rozwinięto poprzednie wnioski.

IV. Trybunał stwierdza, że Komisja i państwa członkowskie nie wykazały w sposób wystarczający, co osiągnięto w odniesieniu do celów polityki rozwoju obszarów wiejskich, oraz że brakuje gwarancji co do tego, że budżet UE został rozsądnie wykorzystany.

V. W szczególności Trybunał ustalił, co następuje:

a) Cele ustalone w zakresie wydatków na rozwój obszarów wiejskich nie były wystarczająco jasne.

b) Nie podano dostatecznych informacji na temat osiągniętych wyników, aby móc wykazać, w jakim stopniu ustalone cele zostały osiągnięte, i dowieść, że budżet UE został wykorzystany skutecznie i wydajnie.

c) Dostępne informacje pochodzące z monitorowania i oceny nie zostały w wystarczającym stopniu wykorzystane do poprawy skuteczności i wydajności wydatków na rozwój obszarów wiejskich.

VI. Ulepszenia monitorowania i oceny mogą i powinny być wprowadzone podczas pozostałej części okresu programowania, w przypadku którego wydatki zakończą się w 2015 r. Ponadto nadchodzący okres programowania 2014–2020 stanowi okazję dla Komisji i państw członkowskich na nadanie o wiele większego znaczenia skuteczności i wydajności w procesie planowania działań, podejmowania decyzji dotyczących programowania, a następnie podczas wyboru operacji i projektów do finansowania.

VII. Trybunał zaleca zatem, co następuje:

a) Państwa członkowskie i Komisja powinny wykorzystać monitorowanie i ocenę do zwiększenia nacisku na osiąganie rezultatów podczas pozostałej części bieżącego okresu programowania.

b) Państwa członkowskie i Komisja powinny podjąć teraz działania mające na celu zagwarantowanie, że można uzyskać dobrej jakości i porównywalne informacje z ocen ex post, które zostaną przeprowadzone w 2015 r. w odniesieniu do okresu programowania 2007–2013.

c) W okresie programowania 2014–2020 Komisja powinna ulepszyć projekt ram CMEF, aby zapewniały one bardziej terminowe, istotne, wiarygodne i porównywalne informacje, zwłaszcza w zakresie skuteczności i wydajności działań w osiąganiu wyników.

d) Państwa członkowskie i Komisja powinny zagwarantować, że PROW na okres 2014–2020 będą stanowić lepszą podstawę należytego zarządzania finansami przy zastosowaniu konkretnych, mierzalnych celów oraz planów monitorowania i oceny skuteczności i wydajności programów.

e) Państwa członkowskie powinny uwzględnić kwestie skuteczności i wydajności przy realizacji PROW na lata 2014–2020, przy czym informacje gromadzone w procesie składania wniosków, wyboru i płatności powinny być wykorzystywane ponownie na potrzeby monitorowania i oceny.

f) Państwa członkowskie i Komisja powinny poprawić sprawozdawczość na temat osiągniętych rezultatów w zakresie budżetu UE w celu poprawy rozliczalności. Powinna ona obejmować bardziej systematyczne monitorowanie ustaleń z ocen.

WSTĘP

1. Unia Europejska przeznaczyła niemal 100 mld euro na rozwój obszarów wiejskich w okresie programowania 2007–2013. Państwa członkowskie również asygnowały na ten cel środki własne w wysokości 58 mld euro w ramach współfinansowania programów rozwoju obszarów wiejskich.

2. Rada Europejska podkreśliła, że każde euro z budżetu UE musi być wydane nie tylko w sposób prawidłowy, ale również rozsądny. Kontrole Trybunału wciąż jednak wykazują, że planowanie i wdrażanie kluczowych działań dotyczących rozwoju obszarów wiejskich nie wystarcza do osiągania celów polityki w tym zakresie w najbardziej skuteczny sposób. Oznacza to, że nie można polegać na systemach wykonania budżetu pod względem zapewniania skuteczności i wydajności nakładów. Dlatego też coraz ważniejsze jest, aby państwa członkowskie i Komisja mogły wykazać, jakie wyniki osiągnięto w odniesieniu do celów polityki rozwoju obszarów wiejskich.

3. Monitorowanie i ocena są kluczowymi elementami pozwalającymi zagwarantować, że budżet UE jest właściwie wykorzystywany. Monitorowanie obejmuje regularną kontrolę wydatków, produktów i rezultatów i zapewnia na bieżąco informacje, czy programy są realizowane zgodnie z założeniami. Ocena oznacza okresowe gromadzenie i analizę dowodów, w tym informacje zebrane w procesie monitorowania, w celu sformułowania wniosków na temat skuteczności i wydajności danego programu lub polityki. Na podstawie informacji pochodzących z procesu oceny lub monitorowania na temat nieskutecznego lub niewydajnego wykorzystywania środków można wprowadzić zmiany w trakcie siedmioletniego okresu programowania oraz podczas planowania przyszłych przepisów prawnych i programów.

4. Informacje te są również potrzebne dla celów rozliczalności: do poinformowania Parlamentu Europejskiego, Rady i opinii publicznej, co osiągnięto w ramach budżetu UE, oraz wykazania, że środki zostały wydane w sposób rozsądny.

5. Mimo tego Trybunał wielokrotnie identyfikował istotne uchybienia w dziedzinie dostępności i jakości informacji pochodzących z monitorowania i oceny rozwoju obszarów wiejskich. W tabeli 1 przedstawiono streszczenie ostatnich ustaleń Trybunału na temat tych uchybień.

TABELA 1

USTALENIA NA TEMAT MONITOROWANIA I OCENY POLITYKI ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PRZEDSTAWIONE W SPRAWOZDANIACH SPECJALNYCH I SPRAWOZDANIACH ROCZNYCH TRYBUNAŁU

Sprawozdanie specjalne nr 5/2010 Wdrożenie podejścia Leader w zakresie rozwoju obszarów wiejskich | Z budżetu UE przekazano około 2 mld euro na program Leader+, a na okres 2007–2013 zaplanowano przekazanie ponad 5 mld euro. Komisja do tej pory nie wykazała skuteczności lub wydajności finansowania... |

Sprawozdanie specjalne nr 7/2011 Czy system wsparcia rolno-środowiskowego jest dobrze opracowany i czy zarządza się nim odpowiednio? | Cele były zbyt mało precyzyjne, by można na ich podstawie ocenić, w jakim stopniu zostały one osiągnięte. Wspólne ramy monitorowania i sprawozdawczości stanowią postęp, ale dostarczają niewielu informacji na temat osiągniętych korzyści środowiskowych (zaplanowano 22 mld euro). |

Sprawozdanie specjalne nr 8/2012 Ukierunkowanie pomocy na modernizację gospodarstw rolnych | Wspólne ramy monitorowania i oceny... nie przyczyniają się do pozyskiwania odpowiednich danych, które można by wykorzystać do monitorowania wyników osiąganych dzięki środkom finansowym. Definiowane wskaźniki nie umożliwiają monitorowania postępów w osiąganiu priorytetowych celów UE; kontrola wykazała, że dostarczane dane są mało wiarygodne oraz że nie umożliwiają dokonywania porównań między państwami członkowskimi (i/lub regionami) (zaplanowano 11 mld euro). |

Sprawozdanie specjalne nr 1/2013 Czy wsparcie UE dla przemysłu przetwórstwa spożywczego w sposób skuteczny i wydajny zwiększało wartość dodaną produktów rolnych? | ... Komisja i państwa członkowskie, programując pomoc na okres 2014–2020, nie dysponują wystarczającą podstawą do oceny skuteczności wydatkowania kwoty 9 mld euro przeznaczonej na działanie. |

Sprawozdanie specjalne nr 6/2013 Czy państwa członkowskie oraz Komisja zapewniły optymalne wykorzystanie środków przy realizacji działań w zakresie różnicowania gospodarki wiejskiej? | Brakowało skutecznego monitorowania i oceny działań, istnieje zatem realne ryzyko, że rezultaty przyznanego projektom finansowania nie będą znane. Strategiczny cel UE, jakim jest tworzenie miejsc pracy, nie był dobrze ukierunkowany, brakowało także aktywnego zarządzania w sytuacji, gdy stawało się oczywiste, że ustanowione wartości docelowe nie zostaną osiągnięte (zaplanowano 5 mld euro). |

Sprawozdanie roczne za 2011 r. (rozdział 10) | [Dyrekcje Generalne Komisji] nie ustanowiły celów dotyczących działań operacyjnych związanych z oszczędnością (kosztami wkładu), lub z wydajnością ani nie przedstawiły informacji na temat realizacji tych celów […] opis osiągnięć polityki zawiera ograniczone informacje na temat rezultatów i oddziaływania; w większym stopniu koncentrowano się na wkładach i produktach […] sprawozdawczość na temat uzyskanych wyników [była] oparta na niekompletnych danych... |

6. Wprowadzenie nowego okresu programowania stwarza możliwość dla Komisji i państw członkowskich do wyeliminowania tych uchybień oraz do opracowania systemów pozwalających na dostarczenie rzetelnych i terminowych informacji na temat wydatków w okresie 2014–2020. Mając to na uwadze, Trybunał konsoliduje i rozwija w ramach niniejszej kontroli swoje poprzednie ustalenia w celu sformułowania praktycznych zaleceń, które mogą przyczynić się do poprawy należytego zarządzania finansami w ramach polityki rozwoju obszarów wiejskich w okresie 2014–2020.

POLITYKA ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH I WSPÓLNE RAMY MONITOROWANIA I OCENY (CMEF)

7. Struktura polityki rozwoju obszarów wiejskich UE na okres 2007–2013 opiera się na trzech "osiach tematycznych". Każda z osi zawiera kilka działań zmierzających do osiągnięcia celów polityki (przedstawionych w dalszej części tego sprawozdania w tabeli 2). Czwarta z osi, o nazwie "Leader", ma za zadanie osiągnięcie tych samych celów poprzez strategie rozwoju lokalnego kierowane przez lokalne społeczności.

8. Unia Europejska ustaliła "priorytety rozwoju obszarów wiejskich" w strategicznych wytycznych Wspólnoty – decyzji Rady 2006/144/WE [1], w ramach których umieszczono tę politykę w kontekście szerszych celów UE, ze szczególnym uwzględnieniem celów zrównoważonego rozwoju z Göteborga i strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Zgodnie z tą decyzją nadrzędnym priorytetem dla na przykład zasobów "osi 3" jest stworzenie możliwości zatrudnienia i warunków dla wzrostu gospodarczego.

9. Państwa członkowskie opracowują programy na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (PROW) na szczeblu krajowym lub regionalnym. Po zatwierdzeniu przez Komisję programy te są wdrażane przez państwa członkowskie w trybie zarządzania dzielonego.

10. Rozporządzenie UE dotyczące rozwoju obszarów wiejskich ustanowiło wspólne ramy monitorowania i oceny (CMEF) na okres 2007–2013 [2]. Był to nowy system, wprowadzony w 2007 r., zawierający wspólne wskaźniki służące do kontroli postępów w realizacji celów rozwoju obszarów wiejskich w sposób, który pozwala na porównanie każdego z PROW oraz na zsumowanie danych. Ramy CMEF wymagają również, aby niezależne podmioty kontrolne przeprowadziły dla każdego PROW ocenę ex ante, ocenę śródokresową w 2010 r. i ocenę ex post w 2015 r.

11. Rozporządzenie Komisji [3] ustanawia bardziej sprecyzowane wymagania i wymienia wspólne wskaźniki bazowe, wskaźniki produktu, rezultatu i oddziaływania. Definicje wskaźników, wspólne pytania oceniające i wskazówki metodyczne znajdują się w podręczniku CMEF wydanym przez Komisję, który ma charakter niewiążący [4].

12. Państwa członkowskie były odpowiedzialne za ustalenie konkretnych i możliwych do zweryfikowania celów swoich PROW, zawierających wartości docelowe dla wspólnych wskaźników. Ponieważ wspólne wskaźniki nie mogą dać pełnego obrazu efektów poszczególnych PROW, państwa członkowskie były również zobowiązane do ustalenia ograniczonej liczby dodatkowych wskaźników. Pozostałe zadania państw członkowskich obejmują stworzenie systemów zbierania danych i organizację oceny. Państwa członkowskie przygotowują roczne sprawozdanie z postępu prac oparte na informacjach pochodzących z monitorowania i oceny, które powinno wykazać postępy we wdrażaniu programu w stosunku do ustalonych celów. Instytucje zarządzające i komitety monitorujące państw członkowskich są zobowiązane do wykorzystywania informacji z monitorowania i oceny, aby wspomóc poprawę jakości programów i ich wdrażania.

13. Komisja koordynuje ramy CMEF. Służby Komisji dokonują przeglądu rocznego sprawozdania z postępu prac i sumują dane pochodzące z monitorowania. Służby te mogą uczestniczyć jako obserwatorzy w komitetach monitorujących państw członkowskich i odbywać posiedzenia roczne z instytucjami zarządzającymi w celu zbadania głównych wyników z ubiegłych lat dla każdego PROW. Komisja zleca podmiotom kontrolnym sporządzanie syntezy oceny śródokresowej i oceny ex post oraz publikuje te sprawozdania. Komisja jest również zobowiązana do opracowywania kilku sprawozdań dotyczących wdrażania i osiągnięć polityki rozwoju obszarów wiejskich (zob. pkt 51).

14. Monitorowanie i ocena wiążą się z kosztami. W państwach członkowskich Unia Europejska współfinansuje "pomoc techniczną", która może obejmować koszty powstałe w procesie zbierania i przetwarzania danych pochodzących z monitorowania (personel, systemy komputerowe itd.) oraz wydatki na badania i oceny. Nieco poniżej 2% budżetu PROW (1,9 mld euro) na okres 2007–2013 przeznaczono na pomoc techniczną, obejmującą również inne czynności techniczne, takie jak sprawdzanie poprawności wydatków. Dodatkowe koszty poniesione bezpośrednio przez Komisję zawierają syntezy ocen ex post i śródokresowych ocen PROW sporządzonych przez państwa członkowskie i bieżące koszty związane z centrum informacyjnym dotyczącym oceny oraz komitetem ekspertów w zakresie oceniania [5].

ZAKRES KONTROLI I PODEJŚCIE KONTROLNE

15. Trybunał zbadał, czy Komisja i państwa członkowskie mogą wykazać, że budżet UE przeznaczony na politykę rozwoju obszarów wiejskich został wydany rozsądnie. Prace kontrolne oparte były na trzech pytaniach szczegółowych:

a) Czy jasno sformułowano, co zamierza się osiągnąć za pomocą wydatków na rozwój obszarów wiejskich?

b) Czy opublikowano wiarygodne informacje na temat tego, co osiągnięto za pomocą tych wydatków i na ile wydajnie?

c) Czy użyto informacji pochodzących z monitorowania i oceny do poprawy skuteczności i wydajności nakładów?

16. Kontrola dotyczy w głównej mierze ustalenia celów i wartości docelowych wskaźników dla PROW na lata 2007–2013 oraz zbierania, zgłaszania i wykorzystywania informacji pochodzących z monitorowania i oceny tych programów. Głównym przedmiotem kontroli były działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich badane przez Trybunał od 2010 r. W sumie stanowią one 53% całkowitych wydatków na rozwój obszarów wiejskich przewidzianych na okres 2007–2013. W tabeli 2 przedstawiono krótki opis działań badanych przez Trybunał od 2010 r. wraz z powiązanymi z nimi celami oraz wskaźnikami rezultatu.

TABELA 2

WYBRANE DZIAŁANIA PROW I ZWIĄZANE Z NIMI WSKAŹNIKI REZULTATU

Cele osi | Wybrane działania | Opis działań | Wspólne wskaźniki rezultatu |

OŚ 1: poprawa konkurencyjności sektora rolnego i leśnego poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji | Modernizacja gospodarstw rolnych art. 20 lit. b) pkt (i) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 | Dotacje na inwestycje w maszyn i wyposażenie rolnicze, takie jak traktory, kombajny, budynki gospodarcze, obiekty do składowania, urządzenia nawadniające itd. | Liczba gospodarstw, które wprowadziły nowe produkty lub technologie.Wzrost wartości dodanej brutto w przedsiębiorstwach, którym udzielono pomocy. |

Zwiększanie wartości dodanej produktów rolnych i leśnych art. 20 lit. b) ppkt (iii) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 | Dotacje na inwestycje w urządzenia przetwórstwa spożywczego, takie jak urządzenia do produkcji oliwy z oliwek, przetwórstwa mleka, pakowania owoców i warzyw, przetwarzania mięsa itd. | Liczba przedsiębiorstw, które wprowadziły nowe produkty lub technologie.Wzrost wartości dodanej brutto w przedsiębiorstwach, którym udzielono pomocy. |

OŚ 2: poprawa środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami | Płatności rolnośrodowiskowe art. 36 lit. a) ppkt (iv) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 | Płatności dla rolników i innych podmiotów gospodarujących gruntami, którzy dobrowolnie podejmują zobowiązanie rolnośrodowiskowe na okres od 5 do 7 lat. Płatność przypadająca na hektar lub na jednostkę żywego inwentarza pokrywa dodatkowe koszty lub utracone dochody, będące konsekwencją podjętego zobowiązania (np. rolnictwo ekologiczne, ochrona źródeł wody, wspieranie dzikiej zwierzyny). | Obszary objęte skuteczną gospodarką gruntami przyczyniającą się do: poprawy bioróżnorodności,poprawy jakości wody,ograniczania zmian klimatu,poprawy jakości gleb,przeciwdziałania marginalizacji i sytuacji zaniechania uprawy gruntów rolnych. |

OŚ 3: poprawa jakości życia na obszarach wiejskich oraz popieranie różnicowania działalności gospodarczej | Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej art. 52 lit. a) pkt (i) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 | Dotacje na inwestycje członków gospodarstw wiejskich, którzy różnicują działalność w kierunku działalności nierolniczej, takiej jak sklepy prowadzonych na terenie gospodarstw rolnych, agroturystyka lub inna działalność. | Wzrost pozarolniczej wartości dodanej brutto we wspieranych przedsiębiorstwach.Liczba utworzonych miejsc pracy brutto (podział na miejsca pracy w gospodarstwach i poza nimi, według płci i wieku). |

Wsparcie na tworzenie i rozwój przedsiębiorstw art. 52 lit. a) ppkt (ii) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 | Dotacje na inwestycje mikroprzedsiębiorstw wiejskich (mniej niż 10 pracowników i poniżej 2 mln euro obrotów) lub na utworzenie nowych mikroprzedsiębiorstw. | Liczba utworzonych miejsc pracy brutto (podział na miejsca pracy w gospodarstwach i poza nimi, według płci i wieku).Wzrost wartości dodanej brutto w przedsiębiorstwach, którym udzielono pomocy. |

Zachęcanie do prowadzenia działalności związanej z turystyką art. 52 lit. a) ppkt (iii) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 | Dotacje na inwestycje w turystyczną bazę noclegową i usługi związane z turystyką, infrastrukturę turystyczną na małą skalę (np. szlaki pieszych wędrówek i oznaczenia obiektów turystycznych) oraz promowanie turystyki wiejskiej. | Dodatkowa liczba pobytów turystów (podział według liczby turystów pozostających na nocleg i liczby turystów jednodniowych).Liczba utworzonych miejsc pracy brutto (podział na miejsca pracy w gospodarstwach i poza nimi, według płci i wieku). |

OŚ 4 – program Leader: wdrażanie lokalnych strategiI rozwoju w celu osiągnięcia celów co najmniej jednej z trzech pozostałych osi. | art. 63 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 | Wsparcie dla społeczności wiejskich wdrażających zintegrowane i innowacyjne strategie, które przyczyniają się do długofalowego zrównoważonego rozwoju obszarów lokalnych. Program Leader stosuje podejście oddolne, w którym lokalne grupy działania posiadają moc decyzyjną w sprawie opracowywania i wdrażania lokalnych strategii rozwoju. | Liczba utworzonych miejsc pracy brutto (podział na miejsca pracy w gospodarstwach i poza nimi, według płci i wieku).Liczba uczestników, którzy pomyślnie zakończyli szkolenie. |

17. Prace przeprowadzone w trakcie tej kontroli, które odbyły się między styczniem a kwietniem 2013 r., skoncentrowane były na 12 PROW włączonych w poprzednie kontrole Trybunału [6]. W sumie programy te stanowią nieco ponad 50% całkowitych wydatków na rozwój obszarów wiejskich przewidzianych na okres 2007–2013. Na wykresie pokazano PROW objęte niniejszą kontrolą i ich udział w całkowitym budżecie przeznaczonym na rozwój obszarów wiejskich w okresie programowania 2007–2013.

18. Odnośne państwa członkowskie i Komisja przekazały informacje na temat działań podjętych w wyniku poprzednich kontroli Trybunału. Ponadto Trybunał zbadał najświeższe informacje pochodzące z monitorowana i oceny opracowane w odniesieniu do wybranych działań. W większości przypadków było to roczne sprawozdanie z postępu prac z 2011 r. ukończone w drugiej połowie 2012 r. Trybunał dokonał przeglądu zarządzania ramami CMEF przez Komisję, jej sprawozdawczości z wdrażania polityki i osiągnięć, jej działań nadzorczych w odniesieniu do wybranych działań i wybranych PROW oraz wykorzystania informacji pochodzących z monitorowania i oceny przy zatwierdzaniu zmian w PROW.

WYKRES

WYBRANE PROGRAMY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH: PRZEZNACZONY BUDŻET JAKO PROCENT CAŁOŚCI (2007–2013)

+++++ TIFF +++++

Źródło: Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich.

UWAGI

CZY JASNO SFORMUŁOWANO, CO ZAMIERZA SIĘ OSIĄGNĄĆ ZA POMOCĄ WYDATKÓW NA ROZWÓJ OBSZARÓW WIEJSKICH?

19. Za pomocą celów przekazuje się informacje, co ma zostać osiągnięte w ramach polityki i programów. Umożliwia to podjęcie decyzji dotyczących przeznaczenia budżetu i pozwala na zaplanowanie i wdrożenie działań z zachowaniem właściwej równowagi między przewidywanymi rezultatami a kosztami. Cele stanowią również punkt odniesienia dla porównania osiągniętych rezultatów. Pozwala to na zidentyfikowanie niedostatecznych wyników i podjęcie działań korygujących oraz na poprawę skuteczności i wydajności. Następnie cele te stanowią podstawę oceny wyników do celów rozliczalności, aby obarczyć odpowiedzialnością podmioty zarządzające funduszami UE za skuteczne i wydajne korzystanie z budżetu UE. Z tego względu cele powinny być zdefiniowane, wymierne, osiągalne, odpowiednie i określone w czasie (ang. SMART), jak określono w rozporządzeniu finansowym UE [7].

20. W szczególności cele powinny opisywać przyszłą sytuację – zmianę lub wynik zamierzone w ramach polityki lub programu. Muszą być one wyrażone w sposób umożliwiający sprawdzenie, czy zostały osiągnięte. Cele muszą być ponadto określone ilościowo lub zawierać stosowne wskaźniki z wartościami docelowymi, tak aby na ich podstawie można było stwierdzić, że programy reprezentują korzystny stosunek jakości do ceny, i aby móc zarządzać działaniami (wybierając operacje otrzymujące dofinansowanie) w sposób prowadzący do skutecznego osiągnięcia celów.

21. We wszystkich kontrolach wykonania zadań w zakresie rozwoju obszarów wiejskich Trybunał oceniał, czy cele przyjęte w przepisach i PROW były zdefiniowane i mierzalne. Trybunał dokonał przeglądu odpowiedzi Komisji i państw członkowskich na poprzednie ustalenia i zbadał zmiany wprowadzone następnie w 12 wybranych PROW.

W POLITYCE UE DOTYCZĄCEJ ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH NIE OKREŚLONO ILOŚCIOWO CELÓW ANI NIE USTALONO WARTOŚCI DOCELOWYCH: PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE POWINNY TEGO DOKONAĆ W SWOICH PROW…

22. Priorytety UE dotyczące rozwoju obszarów wiejskich określono w strategicznych wytycznych Wspólnoty, a rozporządzenie na temat rozwoju obszarów wiejskich wyznacza trzy cele polityki (zob. pkt 7–8). Rozporządzenie ustanawia kilka działań, które państwa członkowskie mogą wprowadzić, aby osiągnąć wymienione cele, ale nie zawiera bardziej szczegółowych celów w odniesieniu do poszczególnych działań.

23. Cele dotyczące rozwoju obszarów wiejskich nie są określone ilościowo na poziomie UE. Cele są sformułowane jako poprawa konkurencyjności i popieranie różnicowania. Zakładany przez UE zakres poprawy i zróżnicowania w ramach budżetu UE nie jest sprecyzowany [8].

24. Przepisy prawne zobowiązują państwa członkowskie do ustalenia w PROW "szczegółowych weryfikowalnych celów i wskaźników, które umożliwiają pomiar postępów, skuteczności i efektywności programu". Przed zatwierdzeniem PROW Komisja jest zobowiązana do zagwarantowania, że są one zgodne ze strategicznymi wytycznymi Wspólnoty (priorytetami UE) i rozporządzeniem.

25. Każdy z celów UE jest wspierany przez kilka działań: 16 rożnych działań ma na celu poprawę konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa, będącą celem osi 1. Poszczególne działania mogą również wspierać więcej niż jeden cel: sprzęt finansowany w ramach działania "modernizacja gospodarstw rolnych" (oś 1), może na przykład również ograniczać wpływ rolnictwa na środowisko naturalne (cel osi 2). Jasny plan tego, jakie wyniki każde z działań ma osiągnąć, jest zatem konieczny, jeżeli PROW mają stanowić stosowną podstawę przede wszystkim przyznawania środków, kierowania działaniami w taki sposób, aby osiągano zamierzone cele, oraz zgłaszania stopnia wydajności i skuteczności działań.

… ALE W PROW NIE OKREŚLONO W WYSTARCZAJĄCYM STOPNIU KONKRETNYCH CELÓW Z WARTOŚCIAMI DOCELOWYMI REZULTATÓW

26. Jak opisano powyżej, rozporządzenie UE zobowiązuje państwa członkowskie do określenia konkretnych celów zgodnie z ich wymaganiami ustalonymi na etapie planowania. Cele PROW są jednak, z kilkoma wyjątkami, sformułowane w sposób ogólny i niesprecyzowany (popierać, poprawić, przyczynić się do, wspierać itd.) Opisują one, co zamierza się zrobić w ramach programów, a nie, co zamierza się osiągnąć. Tak nieprecyzyjnie sformułowane cele uniemożliwiają ustalenie, czy zostały one osiągnięte, czy też nie.

27. Brak konkretnych celów w PROW nie tylko utrudnia monitorowanie i ocenę, ale również przyczynia się do niewystarczającego skoncentrowania na skuteczności i wydajności przy wdrażaniu działań przez państwa członkowskie, jak stwierdził Trybunał w poprzednich kontrolach (zob. tabela 1).

28. Wartości docelowe dla wspólnych wskaźników rezultatu i oddziaływania wymagane przez ramy CMEF powinny stanowić pewną kwantyfikację i wyjaśnienie celów PROW ustalonych przez państwa członkowskie. Mimo to, jak ukazano w kolejnych punktach:

nie we wszystkich PROW zawarto wartości docelowe dla wskaźników;

ustalone wartości docelowe były raczej szacunkami oczekiwanych rezultatów niż określonymi ilościowo celami;

wskaźniki (a zatem również wartości docelowe) nie zawsze były dostosowane do celów PROW.

29. Rumunia jako jedyne z 12 państw członkowskich określiła wartości docelowe we wstępnych PROW w przypadku wszystkich wskaźników rezultatu dla wybranych działań zgodnie z wymaganiami ram CMEF. Komisja zatwierdziła inne PROW mimo brakujących wartości docelowych. Na przykład wstępny PROW dla Austrii nie zawierał wartości docelowych dla wskaźnika produktu ani wskaźnika rezultatu dla działania rolno-​ środowiskowego, mimo że stanowiło ono 45% całkowitych planowanych wydatków.

30. Państwa członkowskie obliczyły wartości docelowe dotyczące rezultatów wymaganych przez ramy CMEF poprzez oszacowanie oczekiwanego rezultatu działania przy użyciu przyznanego budżetu. Bardziej logiczne byłoby wpierw zidentyfikowanie rezultatów wymaganych do zaspokojenia potrzeby lub osiągnięcia celu, a potem zaplanowanie działania i zidentyfikowanie stopnia, w jakim potrzeba lub cel mogłyby być zaspokojone przy użyciu dostępnego finansowania.

31. Niektóre z wartości docelowych wydają się nazbyt optymistycznymi oszacowaniami oczekiwanych rezultatów, na przykład wartość docelowa w rumuńskim PROW przewidująca 7,65 mln dodatkowych wizyt turystów w wyniku niewielkich inwestycji w działania związane z turystyką i przekraczająca o 10 razy poziomy przewidywane w innych badanych PROW. Ta wartość docelowa została następnie zredukowana o 5 mln.

32. Wspólne wskaźniki rezultatu nie zawsze są dostosowane do celów PROW państw członkowskich, więc nie określają w konsekwencji ilościowo zakładanych wyników programów. Na przykład w Badenii- -Wirtembergii wskaźnik liczby gospodarstw wprowadzających nowe produkty lub nowe technologie ma jedynie ograniczone znaczenie dla celów PROW, ponieważ jego wartość docelowa stanowi jedynie 7 z 3000 gospodarstw wspieranych przez działania polegające na modernizowaniu gospodarstw rolnych. W tym przypadku w PROW utworzono dodatkowe wskaźniki z wartościami docelowymi dla działań faktycznie dostosowanymi do swoich celów, takich jak liczba gospodarstw wprowadzających ulepszone zagrody dla świń. Jednak w wielu PROW nie zastosowano dodatkowych wskaźników w ten sposób. Pokazuje to przykład czeskiego PROW, w którym wskaźnika dla nowych produktów i technologii nie uznano za istotny w przypadku działania modernizowania gospodarstw rolnych i działania zwiększania wartości dodanej produktów rolnych. Nie utworzono zastępczych wskaźników dla tych działań.

33. Słabe strony wartości docelowych w połączeniu z brakiem konkretnych celów, co opisano powyżej, sprawiają, że z PROW nie wynikają w sposób jasny ich zamierzone osiągnięcia.

34. Przy zastosowaniu wspólnych wartości docelowych dla wskaźników produktu i rezultatu Komisja powinna móc porównać planowaną wydajność rożnych PROW (w celu uzyskania dalszych informacji zob. pkt 61) i powinna być w stanie zsumować wartości docelowe na poziomie UE, aby ukazać zamierzone wyniki polityki rozwoju obszarów wiejskich. Jednak niektóre państwa członkowskie przedstawiły wartości docelowe w inny sposób, na przykład jako "wzrost o X%" lub przy zastosowaniu definicji innej od tej zalecanej przez ramy CMEF, co uniemożliwiło ich porównanie lub zsumowanie. Podobnie, w przypadkach gdzie wartości docelowe w PROW pominięto, lub były one niewiarygodne lub nieporównywalne, przydatność skonsolidowanych wartości docelowych na poziomie UE jest ograniczona. W załączniku przedstawiono brakujące wartości docelowe lub takie, które nie spełniały wymagań ram CMEF.

CZY OPUBLIKOWANO WIARYGODNE INFORMACJE NA TEMAT TEGO, CO OSIĄGNIĘTO ZA POMOCĄ TYCH WYDATKÓW I NA ILE WYDAJNIE?

35. Kluczowe informacje pochodzące z monitorowania i oceny mające na celu wykazanie skuteczności i wydajności to te, które związane są z rezultatami, ponieważ wskazują bezpośrednie skutki wydatków. Muszą być one precyzyjne, spójne, tak aby możliwe było ich zsumowanie, i powinny ukazywać skutki wydatków w odniesieniu do celów UE i PROW. Informacje powinny być przedstawione władzom budżetowym i opinii publicznej w sposób, który umożliwia ukazanie powodzenia sfinansowanych działań lub jego brak, i który pokazuje na ile skutecznie i wydajnie wykonany został budżetu UE.

36. Trybunał zbadał jakość informacji pochodzących z monitorowania i oceny we wszystkich ostatnich kontrolach w zakresie rozwoju obszarów wiejskich. W stosownych przypadkach ustalenia zostały zaktualizowane dla 12 wybranych PROW. Trybunał dokonał przeglądu rocznych sprawozdań z postępu prac i sprawozdań podsumowujących [9] oraz prac Komisji w zakresie sprawdzania jakości dostarczonych informacji. Trybunał przeanalizował również sprawozdania sporządzone przez Komisję (zob. pkt 51).

DANE NA TEMAT REZULTATÓW LEŻĄCE U PODSTAW WSPÓLNYCH WSKAŹNIKÓW NIE SĄ WYSTARCZAJĄCO WIARYGODNE

37. Ramy CMEF stanowią cenny zestaw narzędzi potrzebnych do uzyskania spójnych i porównywalnych informacji na poziomie UE. Szybko jednak okazało się, że ramy CMEF – nowo wprowadzone w 2007 r. – nie zostały wystarczająco dobrze przygotowane. Nie wszystkie państwa członkowskie zaplanowały z wyprzedzeniem, w jaki sposób zbierać dane na potrzeby wspólnych wskaźników. Wiele z nich wprowadziło rozwiązania doraźne równolegle z systemami administracyjnymi (systemami służącymi do oceny, zatwierdzania, sprawdzania wniosków o przyznanie pomocy oraz do wypłacania pomocy), co doprowadziło do nakładów dodatkowej pracy dla władz krajowych i regionalnych oraz dla beneficjentów. Inną konsekwencją była sytuacja, w której informacje pochodzące z monitorowania były kompilowane oddzielnie, co stanowiło ryzyko dla integralności danych.

38. Najczęściej państwa członkowskie pobierały dane dotyczące rezultatów z prognoz na temat przewidywanych rezultatów przygotowywanych przez beneficjentów i pochodzących z ich wniosków o przyznanie pomocy lub w niektórych przypadkach z wniosków o płatność. W Anglii i Szwecji władze sprawdzały wiarygodność tych danych i w razie potrzeby je korygowały. Pozwoliło im to ocenić związek przyczynowy: czy powstałe miejsca pracy, wzrost wartości dodanej brutto, nowy produkt czy zwiększenie ruchu turystycznego było rzeczywiście skutkiem udzielonej pomocy, a nie dziełem przypadku. Jedynie kilka innych państw członkowskich wprowadziło tego rodzaju rozwiązania w celu sprawdzenia jakości danych.

39. W Polsce władze miały precyzyjne informacje w swoich systemach administracyjnych na temat utworzonych miejsc pracy, ponieważ warunkiem otrzymania pomocy przez beneficjentów było przedstawienie dowodów utworzenia nowych miejsc pracy. Jednak te informacje nie zostały wykorzystane na potrzeby ram CMEF, ponieważ władze pobierały informacje od beneficjentów w formie kwestionariusza, metody z natury o wiele mniej wiarygodnej, nie wymagając dodatkowych dowodów ani nie sprawdzając wiarygodności. W Republice Czeskiej i na Węgrzech dane dotyczące wskaźników zbierano również za pomocą kwestionariusza i bez sprawdzania precyzyjności danych.

40. Państwa członkowskie objęte kontrolą postrzegały zbieranie danych dotyczących CMEF jako dodatkowe zadanie konieczne do spełnienia wymogów rozporządzenia i mające niewielkie znaczenie dla kierowania przez nich działaniami, przez co nie poświęcały wiele uwagi ich jakości. W związku z tym kilka państw członkowskich odpowiedziało na ustalenia Trybunału dotyczące uchybień w ich procesie monitorowania i oceny, wyjaśniając, że zrobiły to, co konieczne, aby spełnić wymagania ram CMEF. Na przykład gdy Trybunał ustalił, że jedno z państw członkowskich nie planowało monitorowania ani oceny lokalnych strategii rozwoju programu Leader, państwo to odpowiedziało, że wdrożyło ramy CMEF według definicji na poziomie UE, i jeżeli definicja ta nie obejmowała programu Leader, to wina nie leży po jego stronie.

41. W konsekwencji wyżej opisanych uchybień Trybunał ustalił podczas swoich niedawnych kontroli, że dane na temat rezultatów ram CMEF często nie odpowiadają faktycznej sytuacji. Rozbieżności wynikają z braku zrozumienia, jakie informacje są wymagane, i z trudności w przewidzeniu w momencie składania wniosku o przyznanie pomocy takich rezultatów jak wartość dodana brutto, która może zależeć od wielu czynników, łącznie ze stanem gospodarki. W niektórych przypadkach koncepcja działania zachęcała wnioskodawców do zawyżania spodziewanych rezultatów, na przykład planowanej liczby nowych miejsc pracy, w celu zwiększenia szans na otrzymanie dofinansowania.

42. Szczególnie wspólne wskaźniki rezultatu pozostawiły możliwości różnorodnej interpretacji, dane były kosztowne lub trudne do zebrania, a niektóre wskaźniki miały ograniczoną wartość, ponieważ nie ukazywały rezultatów działania, co przedstawiono w ramce 1. Ponadto, jak wykazano w pkt 32, wspólne wskaźniki nie zawsze były wystarczająco istotne lub wystarczające, aby pokazać, czy spełniono cele PROW.

NA PODSTAWIE OCEN ŚRÓDOKRESOWYCH NIE MOŻNA WYCIĄGNĄĆ WNIOSKÓW OPARTYCH W WYSTARCZAJĄCYM STOPNIU NA DOWODACH NA TEMAT SKUTKÓW DZIAŁAŃ NA RZECZ ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

43. Uchybienia w monitorowaniu przez państwa członkowskie rezultatów przyczyniły się do ogólnie niezadowalającej jakości ocen śródokresowych. Rozporządzenie wymaga, aby oceny śródokresowe służyły do badania nie tylko poziomu użycia zasobów, ale również skuteczności i wydajności planowania budżetu UE, wpływu społeczno-ekonomicznego i wpływu na priorytety Wspólnoty. W przypadku ocen śródokresowych rozpoczętych w 2010 r. wielu oceniających po prostu nie miało dostępu do informacji, na których mogliby oprzeć swoją analizę, ponieważ działania nie były realizowane wystarczająco długo, aby wygenerować rezultaty, albo ponieważ państwa członkowskie nie zebrały istotnych i wiarygodnych danych. Oceny śródokresowe skoncentrowane były na danych finansowych i danych dotyczących produktu i wiele z nich zawierało użyteczne analizy procesu wdrażania oraz słabych punktów danych pochodzących z monitorowania. Rzadko jednak zapewniały użyteczne informacje na temat osiągnięcia celów lub wydajności.

RAMKA 1

PRZYKŁADY NAPOTKANYCH TRUDNOŚCI DOTYCZĄCYCH WSKAŹNIKÓW REZULTATU

Komisja nie wydała wskazówek na temat tego, co powinno być uznane za nowy produkt lub nową technologię w odniesieniu do działania modernizowania gospodarstw. Dane Rumunii pokazują, że 98% inwestycji zaowocowało nowym produktem lub technologią, w porównaniu z 13% w Polsce i 35% na Węgrzech. Tak wielkiej różnicy nie da się wyjaśnić różnicami w działaniach, ponieważ obejmowały one podobny zakres inwestycji. Prawie każda inwestycja w nowe budynki gospodarcze, maszyny lub sprzęt mieściła się w rumuńskiej definicji wskaźnika.

Wskaźnik rezultatu "obszar objęty skuteczną gospodarką gruntami" jest praktycznie identyczny ze wskaźnikiem produktu "obszar objęty wsparciem rolnośrodowiskowym". Dzieje się tak, ponieważ państwa członkowskie zakładają, że na wszystkich obszarach objętych wsparciem odnotowano pozytywne skutki, bez przeprowadzania oceny, czy nastąpiła poprawa różnorodności biologicznej, jakości wody itd. Trybunał zidentyfikował przypadki, w których umowa rolnośrodowiskowa nie była odpowiednio realizowana, a mimo to dany obszar był ujęty w danych dotyczących rezultatu.

44. W wielu przypadkach oceny śródokresowe opierały się na nieodpowiednich metodykach, takich jak stawianie hipotez i przeprowadzanie ankiet, bez zastosowania innych procedur lub zbierania dowodów na poparcie wniosków [10]. Studia przypadku mogą być przydatne do zilustrowania ustaleń lub jako pomoc w objaśnieniu danych, ale niektórzy oceniający sformułowali wnioski na temat całego działania lub programu na podstawie zaledwie kilku takich studiów przypadku. W niektórych ocenach śródokresowych nie próbowano nawet odpowiedzieć na wspólne pytania oceniające ustalone w wytycznych Komisji na temat ram CMEF [11]. We Francji wszystkie działania osi 3 i osi 4 zostały wykluczone z zakresu oceny śródokresowej.

45. Oceny śródokresowe nie dały zatem odpowiedzi w wystarczającym stopniu popartej dowodami na pytania oceniające, które dotyczyły wydajności i osiągnięcia celów, i były zbyt rozbieżne, aby dostarczyć istotnych informacji na poziomie UE.

KOMISJA ZACHĘCA PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE DO POPRAWY MONITOROWANIA I OCENY I DOSTĘPNE SĄ UŻYTECZNE INFORMACJE NA TEMAT TEGO, NA CO PRZEZNACZANY JEST BUDŻET UE…

46. Komisja dostrzegła problemy związane ze wskaźnikami i ocenami na wczesnym etapie, współpracowała z państwami członkowskimi, aby poprawić wytyczne, i zaproponowała pomoc, przede wszystkim poprzez "centrum informacyjne dotyczące oceny". Po ocenach śródokresowych Komisja przeanalizowała słabe punkty i wykorzystała zdobyte doświadczenie przy planowaniu ram CMEF na okres 2014–2020.

47. Komisja sprawdza dane pochodzące z monitorowania zbierane przez państwa członkowskie (zgłaszane wraz z rocznymi sprawozdaniami z postępu prac) i zobowiązuje państwa członkowskie do korekty oczywistych błędów, zanim zatwierdzi roczne sprawozdania z postępu prac jako zgodne z rozporządzeniem. Spójność i kompletność danych znacznie poprawiły się w ciągu ostatnich pięciu lat, jednak w momencie kontroli w kwietniu 2013 r. Komisja wciąż nie zatwierdziła rocznych sprawozdań z postępu prac za 2011 r. Francji, Węgier i Anglii, więc ostatnie informacje pochodzą z 2010 r. Możliwości działań, które Komisja może podjąć w przypadku niedostarczenia danych przez państwa członkowskie, są jednak ograniczone. Węgry nie dostarczyły danych na temat wskaźników za 2011 r., tłumacząc, że wciąż korygują swoje wskaźniki. Nadal brakuje istotnych danych dotyczących innych państw członkowskich łącznie z Rumunią, która nie dostarczyła żadnych danych dla wskaźników rezultatu dla sześciu badanych działań. Z 12 badanych PROW jedynie Austria i Szwecja dostarczyły pełen zestaw danych na temat wspólnych wskaźników rezultatu za 2011 r. W załączniku przedstawiono dane dostarczone przez państwa członkowskie w rocznych sprawozdaniach z postępu prac za 2011 r. Brak zaktualizowanych danych oznacza, że mają one niewielkie zastosowanie dla zamierzonego celu monitorowania produktów i rezultatów.

48. Nawet jeżeli dane dotyczące rezultatów są dostępne, Komisja nie może zagwarantować, że są one wiarygodne. Państwa członkowskie nie muszą opisywać zastosowanych definicji ani metod zbierania danych w rocznych sprawozdaniach z postępu prac, a Komisja nie sprawdziła, czy państwa członkowskie ustanowiły systemy gwarantujące jakość danych, jak każde z nich interpretuje takie terminy jak "nowe produkty", lub które państwa członkowskie postępują zgodnie z wytycznymi metodycznymi. Trybunał ustalił, że Węgry włączyły "utrzymane miejsca pracy" do opisu wskaźnika "utworzonych miejsc pracy" bez wyraźnego poinformowania o tym Komisji, co mogło mieć znaczący wpływ na wyniki.

49. Mimo wszystkich napotkanych problemów ramy CMEF pozostają jednak niezbędnym narzędziem, bez którego możliwości monitorowania i oceny budżetu UE byłyby uboższe. Chociaż jakość informacji pochodzących z monitorowania w pierwszych latach i wielu ocen śródokresowych nie była zadowalająca, Komisja odnotowała rozwój wiedzy fachowej i kultury oceny. Wyciągnięto cenne wnioski, które powinny prowadzić do powstania solidniejszych ram CMEF w przyszłości. Trybunał odnotował przykłady dobrych praktyk w zakresie monitorowania i oceny, na przykład w Austrii, Szwecji i Anglii w odniesieniu do działania rolnośrodowiskowego (zob. pkt 65), które pokazują, co można osiągnąć.

50. W zakresie wskaźników produktu dane CMEF są stosunkowo spójne i kompletne i mogą dostarczyć użytecznych informacji na temat tego, na co przeznaczany jest budżet UE. Jednak w odniesieniu do uzyskanych rezultatów monitorowanie i ocena nie przyniosły jeszcze wystarczająco istotnych, precyzyjnych, spójnych i porównywalnych informacji.

… ALE BRAKUJE DOSTATECZNEJ SPRAWOZDAWCZOŚCI NA TEMAT OSIĄGNIĘTYCH REZULTATÓW, ABY MÓC WYKAZAĆ, ŻE BUDŻET UE ZOSTAŁ WYKONANY W SPOSÓB ROZSĄDNY

51. Rozporządzenia nakładają na państwa członkowskie i Komisję wymóg okresowego składania sprawozdań na temat wykonania budżetu i osiągania celów związanych z rozwojem obszarów wiejskich. W tabeli 3 przedstawiono przegląd sprawozdań przygotowanych przez państwa członkowskie i Komisję dotyczących skuteczności i wydajności wydatków na rozwój obszarów wiejskich.

TABELA 3

SPRAWOZDANIA NA TEMAT SKUTECZNOŚCI I WYDAJNOŚCI WYDATKÓW NA ROZWÓJ OBSZARÓW WIEJSKICH

Sprawozdanie | Cel sprawozdania | Uwagi |

Państwa członkowskie

Roczne sprawozdanie z postępu prac dla każdego z PROW (Art. 82 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005) | Przedstawienie realizacji finansowej programu; postępów w realizacji programu w odniesieniu do ustalonych celów; kroków podjętych w celu zapewnienia jakości i skuteczności wdrażania programu | W sprawozdaniach przedstawiono wspólne wskaźniki, opisano fizyczne i finansowe wdrażanie programu i zawarto informacje na temat działań związanych z oceną. |

Monitorowanie strategiczne – sprawozdanie podsumowujące (Art. 13 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005) | Przedstawienie postępu we wdrażaniu krajowego planu strategicznego i celów oraz wkładu w osiąganie strategicznych wytycznych Wspólnoty | Treść sprawozdań jest zbliżona do treści rocznych sprawozdań z postępu prac. |

Komisja

Sprawozdanie oceniające finanse Unii COM(2012) 40 final COM(2012) 675 final | Dostarczenie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie dowodów uzyskanych rezultatów (Uwaga: nie dotyczy tylko polityki rozwoju obszarów wiejskich) | W sprawozdaniu przedstawiono oceny przeprowadzone w ciągu roku. Rozwój obszarów wiejskich nie został omówiony, ponieważ nie opublikowano żadnych ocen na poziomie UE. Trybunał skomentował te sprawozdania w swojej opinii nr 4/2012 oraz w piśmie prezesa dostępnym pod następującym adresem: http://eca.europa.eu/portal/pls/portal/docs/1/19934783.PDF |

Sprawozdanie podsumowujące dotyczące wdrażania strategii krajowych COM(2011) 450 final W momencie kontroli (kwiecień 2013 r.) sprawozdanie podsumowujące, które powinno zostać przedstawione na początku 2013 r., nie zostało opublikowane przez Komisję. | Podsumowanie głównych bieżących zmian, tendencji i wyzwań związanych z wdrażaniem krajowych planów strategicznych oraz strategicznych wytycznych Wspólnoty, łącznie z podjętymi działaniami wynikającymi z wniosków przedstawionych w sprawozdaniu. | Sprawozdanie przedstawia dane na temat wdrażania finansowego i fizycznego zebrane z rocznych sprawozdań z postępu prac państw członkowskich z uwzględnieniem jedynie kilku wskaźników rezultatu. Nie przeprowadzono analizy tego, czy w satysfakcjonującym stopniu osiągnięto rezultaty, ani też analizy poniesionych kosztów. |

Roczne sprawozdanie z działalności, Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich | Pokazanie wyników działalności DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich w odniesieniu do ustalonych celów | W sprawozdaniu przedstawiono wskaźniki oddziaływania, aby pokazać osiągnięcie celów Komisji (które w niektórych kwestiach różnią się od tych zawartych w rozporządzeniu dotyczącym rozwoju obszarów wiejskich). W przypadku pięciu z sześciu wskaźników dane za 2012 r. nie zmieniły się w stosunku do 2011 r., co Trybunał uznał za niewiarygodne (zob. rozdział 10 sprawozdania rocznego za 2011 r.). Załączniki do sprawozdania zawierają wybrane wnioski pochodzące z zewnętrznych ocen i wskaźniki rezultatu skompilowane z rocznych sprawozdań państw członkowskich na temat postępu prac. | Deklaracje dotyczące wydatków na działalność operacyjną: Dokument roboczy składany wraz z projektem budżetu ogólnego | Uzasadnienie środków, o które wnioskowała Komisja w projekcie budżetu | Deklaracja za 2013 r. opisuje "główne osiągnięcia". Odnoszą się one do działalności Komisji. Nie powiązano w żaden sposób działań i wykazanych informacji dotyczących rezultatów, stanowiących zsumowanie danych z zakresu wspólnych wskaźników. |

52. Powyższe sprawozdania obejmują dostępne dane dotyczące wskaźników i na ogół przedstawiony w nich opis wdrażania programów pod względem wydanych kwot i uzyskanych produktów jest wystarczający. W sprawozdaniach tych wykazano jednak wspólne uchybienia opisane w poniższych punktach.

53. W sprawozdaniach nie poświęcono wystarczająco dużo uwagi wiarygodności źródeł danych lub metod przy przedstawianiu informacji. Na przykład niektóre państwa członkowskie zebrały dane na podstawie jedynie kilku przypadków, tak jak uczyniła też Komisja w swoim rocznym sprawozdaniu z działalności [12]. Niski poziom jakości wielu ocen śródokresowych również ogranicza zaufanie do sformułowanych w nich wniosków, ale państwa członkowskie i Komisja nie poświęciły tej kwestii wystarczającej uwagi.

54. W sprawozdaniach państw członkowskich i Komisji przedstawiono wartości wskaźników w odniesieniu do wartości docelowych zmienionych przez państwa członkowskie, tak aby odpowiadały spodziewanym rezultatom. W ramce 2 wyjaśniono, dlaczego nie należy tak postępować. Komisja zatwierdziła na przykład niedawno zmianę w PROW Republiki Czeskiej, w ramach której ogranicza się wartość docelową dla tworzenia nowych miejsc pracy o ponad 90% (z 29000 do 2700). Jeżeli program ostatecznie przyczyni się do stworzenia 2700 nowych miejsc pracy, osiągnie jedynie 9% wartości ustalonej w zatwierdzonym PROW – co stanowi słaby wynik. Jednak w rocznym sprawozdaniu z postępu prac wynik ten porównany będzie ze zrewidowaną wartością i zostanie uznany za 100% sukces. Instytucja zarządzająca nie będzie musiała wyjaśniać, dlaczego nie osiągnięto pierwotnie ustalonej wartości. Takie praktyki dewaluują sprawozdania jako mało użyteczne pod względem rozliczalności: pokazania stopnia, w jakim zarządzający programami osiągnęli cele ustalone dla rozwoju obszarów wiejskich. Sprawozdanie Komisji obejmuje przypis mówiący o tym, że wartości docelowe podlegają korektom, ale roczne sprawozdania z postępu prac państw członkowskich zbadane przez Trybunał nie zawierają nawet wzmianki o obniżeniu wartości docelowych. W załączniku przedstawiono wartości docelowe wskaźników rezultatu, które zostały zmienione od czasu pierwotnych wersji PROW.

55. Wnioski z oceny przedstawiane w sprawozdaniach Komisji i państw członkowskich są na ogół autorstwa niezależnych podmiotów oceniających. Sprawozdania te nie pozwalają jednak odbiorcy na uzyskanie informacji o wnioskach, które Komisja lub państwo członkowskie same wyciągają z ocen, lub informacji, czy Komisja lub państwo członkowskie uznają wnioski z oceny za uzasadnione [13].

56. Ponadto państwa członkowskie i Komisja zgłosiły jedynie wybrane wnioski z oceny – w niektórych przypadkach tylko pozytywne wnioski. Na przykład niektóre oceny śródokresowe wykazały efekt deadweight w wysokości 50% w zakresie działań inwestycyjnych [14] – wniosek, który jest istotny dla skuteczności i wydajności programów – ale nie zostało to odnotowane w rocznych sprawozdaniach z postępu prac. Ponadto w sprawozdaniach nie pokazuje się systematycznie, jakie działania zostały podjęte w odpowiedzi na wnioski z oceny.

57. Ponadto sprawozdania państw członkowskich i Komisji mają niewielkie znaczenie poza przedstawieniem dostępnych informacji i dostarczeniem analizy procesu wdrażania. Nie zawierają one analizy wydajności wydatków ani wniosków dotyczących stopnia, w jakim osiągnięto cele PROW i UE. W tej sytuacji sprawozdania nie stanowią źródła rzetelnej informacji na temat tego, na ile rozsądnie państwa członkowskie i Komisja wykonały budżet UE [15].

RAMKA 2

ZASTOSOWANIE WARTOŚCI DOCELOWYCH WSKAŹNIKÓW

Państwa członkowskie powinny aktywnie kierować działaniami, aby zagwarantować osiągnięcie wartości docelowych w zakresie rezultatu (a tym samym celów UE), na przykład poprzez dostosowanie kryteriów kwalifikowalności i wyboru, co poprawi ukierunkowanie właściwych działań. W przypadkach kiedy wartości docelowe nadal nie mogą zostać osiągnięte mimo pełnego zaangażowania państw członkowskich, państwa członkowskie powinny wyjaśnić w rocznych sprawozdaniach z postępu prac, dlaczego wartości te nie zostały osiągnięte i jakie działania zostały podjęte w celu ich osiągnięcia. Wartości docelowe nie powinny po prostu być obniżane, tak aby odzwierciedlać ostatnie przewidywania rezultatów lub "zrewidowane szacunki", ponieważ stworzyłoby to fałszywe wrażenie, że działanie było skuteczne, podczas gdy w rzeczywistości nie miało to miejsca.

Obniżanie wartości docelowych w zakresie rezultatu wpływa na obniżenie planowanej skuteczności i wydajności budżetu UE, ponieważ osiąga się mniej za tą samą ilość środków finansowych. Z tego powodu wartości docelowe powinny być obniżane jedynie w wyjątkowych sytuacjach i w jasno uzasadnionych przypadkach po zatwierdzeniu przez Komisję. W przypadkach kiedy wartości docelowe w drodze wyjątku zostają zmienione, powinno to zostać jasno wytłumaczone w sytuacji, gdy dane dotyczące wskaźników są podawane w odniesieniu do wartości docelowej.

CZY WYKORZYSTANO INFORMACJE POCHODZĄCE Z MONITORINGU I OCENY DO POPRAWY SKUTECZNOŚCI I WYDAJNOŚCI WYDATKÓW?

58. W poprzedniej części badano, czy informacje pochodzące z monitorowania i oceny spełniły wymogi rozliczalności: wykazania, co zostało osiągnięte. Celem monitorowania i oceny jest jednak nie tylko dostarczenie informacji do celów sprawozdawczości: procesy te powinny też służyć do zagwarantowania, że budżet przeznaczony na rozwój obszarów wiejskich jest wydawany rozsądnie.

59. Monitorowanie i ocena powinny pozwolić Komisji wyciągnąć wnioski z obecnego i poprzednich okresów programowania, które to wnioski powinny znaleźć zastosowanie przy przygotowywaniu projektów nowych rozporządzeń. Powinny one również stanowić dla państw członkowskich solidną bazę dowodów, na podstawie której mogłyby one opracowywać swoje PROW, co zagwarantuje, że planowane są najbardziej wydajne i skuteczne działania. Następnie na podstawie tych informacji decydenci powinni móc stwierdzić, że cele nie są osiągane lub że wydajność działań nie jest zadowalająca, co pozwoli im na poprawę koncepcji lub wdrażania działań podczas okresu programowania.

60. Państwa członkowskie są zobowiązane do informowania w rocznych sprawozdaniach z postępu prac o działaniach podjętych w celu zapewnienia jakości i skuteczności wdrażania programów oraz do corocznego przeglądu postępów wraz z Komisją. Dla 12 wybranych PROW Trybunał zbadał roczne sprawozdania z postępu prac i dokumenty z posiedzeń rocznych pod kątem dowodów działań podjętych w celu poprawy skuteczności i wydajności. Trybunał przeanalizował również dokumentację zmian tych 12 programów, aby ustalić, czy zostały one oparte na informacjach pochodzących z monitorowania i oceny związanych z ramami CMEF. Na koniec Trybunał zbadał informacje przedstawione przez Komisję na poparcie wniosków na okres programowania 2014–2020.

KOMISJA NIE WZIĘŁA POD UWAGĘ WYDAJNOŚCI DZIAŁAŃ, KIEDY WSTĘPNIE ZATWIERDZIŁA PROGRAMY PROW

61. W sytuacjach gdy państwa członkowskie podają wartości docelowe w swoich PROW, wartości te mogą zostać przeanalizowane w celu wskazania, czy programy te przyczyniają się do uzyskania efektu gospodarności w odniesieniu do priorytetów i celów UE. Należy spodziewać się różnic między poszczególnymi PROW, ale Komisja powinna zbadać wszelkie znaczące rozbieżności w celu zagwarantowania, że są one uzasadnione. Przykłady znaczących różnic przedstawiono w ramce 3.

62. Mimo iż mogą na przykład istnieć szczególne priorytety krajowe uzasadniające znaczne różnice, w przypadku działań różnicujących w PROW dotyczących Kampanii i Republiki Czeskiej wstępnie wydaje się, że stanowią one słabe wykorzystanie budżetu UE w odniesieniu do priorytetów UE. Takie przypadki należy przeanalizować i wyjaśnić, jednak ocena Komisji dotycząca wniosków w zakresie PROW nie zawierała takiej analizy wydajności działań. W konsekwencji tego rodzaju przypadkom nie poświęcono odpowiednio dużej uwagi, aby zagwarantować, że są skutecznymi i wydajnymi środkami osiągania celów UE.

PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE WYKORZYSTAŁY INFORMACJE POCHODZĄCE Z MONITOROWANIA I OCENY, ABY WESPRZEĆ ZWIĘKSZENIE ZAINTERESOWANIA DZIAŁANIAMI…

63. Jeżeli budżet UE nie jest wydatkowany, nie może on wywierać żadnego wpływu. Informacje na temat zainteresowania są zatem istotne, aby ostrzec zarządzających, że może istnieć konieczność skorygowania procedur dotyczących informacji i promocji, kryteriów kwalifikowalności, stawek pomocy lub kryteriów wyboru, aby sprawić, że działania będą skuteczne. Trybunał ustalił, że państwa członkowskie były wyczulone na tę kwestię i wykorzystywały dane ze źródeł administracyjnych w celu uważnego obserwowania zainteresowania w odniesieniu do swoich budżetów. Państwa członkowskie również korzystały z informacji pochodzących z oceny, zwłaszcza oceny śródokresowej, w celu zidentyfikowania przyczyn niskiego zainteresowania.

RAMKA 3

PRZYKŁADY RÓŻNIC MIEDZY PROW, WYKAZANYCH W TRAKCIE ANALIZY WARTOŚCI DOCELOWYCH WSKAŹNIKÓW

Wskaźnik rezultatu dla działania "różnicowanie działalności rolniczej" stanowi "wzrost nierolniczej wartości dodanej brutto" w dofinansowanych gospodarstwach, co może również wskazywać na postęp w zakresie priorytetu UE dotyczącego tworzenia warunków dla wzrostu gospodarczego. Wartość docelowa PROW Republiki Czeskiej pokazuje, że na każde euro dodatkowej rocznej "wartości dodanej brutto" potrzeba 65 euro wsparcia publicznego. Odpowiada to 3,2 euro wsparcia na Węgrzech i 0,4 euro w Austrii.

W odniesieniu do priorytetu UE dotyczącego tworzenia nowych miejsc pracy wartości docelowe dla wskaźników rezultatu dla wszystkich działań łącznie pokazują koszt publicznego wsparcia przypadającego na jedno stworzone miejsce pracy w granicach od około 10000 euro (Andaluzja, Republika Czeska, Anglia, Rumunia i Szwecja) do około 90000 euro (Węgry i Luksemburg). Wartość dla jednego PROW (Kampania: 203000 euro) znacznie przekracza ten zakres.

64. Rozporządzenie oraz ramy CMEF stanowią dobrą podstawę do sprawowania nadzoru przez Komisję nad wdrażaniem programów przez państwa członkowskie pod kątem finansów i produktów. W przypadku większości zbadanych PROW Komisja zatwierdziła co najmniej jedną zmianę mającą na celu poprawę zainteresowania działaniami.

… ALE NIE MA WIELE DOWODÓW NA TO, ŻE PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE I KOMISJA WYKORZYSTUJĄ INFORMACJE NA TEMAT REZULTATÓW W CELU POPRAWY SKUTECZNOŚCI I WYDAJNOŚCI DZIAŁAŃ

65. Poprawa zainteresowania nie gwarantuje, że działania w ramach PROW będą skuteczne: że zamierzone rezultaty zostaną osiągnięte. Terminowe, rzetelne i istotne informacje na temat osiągniętych rezultatów są więc niezbędne. Przykłady w ramce 4 pokazują, jak silne ukierunkowanie wstępne w połączeniu z monitorowaniem i oceną rezultatów mogą być zastosowane do zwiększenia skuteczności i wydajności działań.

RAMKA 4

ZASTOSOWANIE MONITOROWANIA I OCENY W CELU ZWIĘKSZENIA SKUTECZNOŚCI I WYDAJNOŚCI DZIAŁAŃ (PROW DLA ANGLII)

W przypadku działania rolnośrodowiskowego władze przeanalizowały, jakie czynności były najbardziej opłacalne w zakresie osiągania korzyści środowiskowych na różnych obszarach geograficznych, i na tej podstawie przyznały pierwszeństwo stosownym wnioskom. Umowy z rolnikami zawierały możliwe do zweryfikowania cele ("wskaźniki powodzenia"), takie jak zasiew działek mieszankami nasion, zapewniający dzikim ptakom stały dopływ ziarna przez całą zimę do 15 lutego. Władze monitorowały osiąganie tych celów, odwiedzając co roku pewną liczbę gospodarstw. Ocena rezultatów doprowadziła władze do ponownego określenia priorytetów w celu poprawy ukierunkowania i zidentyfikowania najbardziej opłacalnych czynności, które można dofinansować w przyszłości.

Instytucje zarządzające ustaliły wartość docelową dla "kosztu wsparcia publicznego przypadającego na jedno stworzone miejsce pracy" i użyły go jako jednego z kryteriów oceny wniosków o przyznanie dofinansowania w ramach działań w zakresie różnicowania i do monitorowania postępu. W ocenie śródokresowej przeanalizowano więc rzeczywiste rezultaty w celu zidentyfikowania, które działania i rodzaje projektów były najbardziej wydajne. Na przykład projekty w ramach działania dotyczącego mikroprzedsiębiorstw były zdecydowanie bardziej wydajne w zakresie tworzenia nowych miejsc pracy niż projekty w zakresie różnicowania gospodarstw rolnych. Po dokonaniu przeglądu wsparcie na działanie w zakresie różnicowania gospodarstw rolnych zostało obniżone.

PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE NIE UZASADNIŁY ZMIAN W PROW PRZEZ ODNIESIENIE DO DANYCH DOTYCZĄCYCH REZULTATÓW

66. Wszystkie 12 z wybranych PROW zostały zmienione przynajmniej raz, a w niektórych przypadkach dziewięć lub dziesięć razy. Trybunał szukał przykładów, w których państwa członkowskie uzasadniały zmiany przez odniesienie do danych dotyczących rezultatów ram CMEF. Trybunał poszukiwał więc wyjaśnień, takich jak "rolnicy nie stworzyli wystarczająco dużo nowych produktów, aby spełnić cel PROW" lub "zmiany w PROW są wymagane, aby osiągnąć wartość docelową w zakresie miejsc pracy". Nie zidentyfikowano takich przypadków. Podane uzasadnienia dotyczyły przede wszystkim budżetu: dokonywano zmian, ponieważ wydatki były wyższe lub niższe niż przewidywane, a nie ponieważ osiągnięte rezultaty różniły się od zakładanych.

67. Jeżeli wydatki na PROW są niższe niż państwa członkowskie planowały, po dwóch latach środki UE na rzecz programów są odpowiednio obniżane w ramach procedury zwanej "umorzeniem". Zwykle jest to uważane przez państwa członkowskie za "utratę" funduszy UE. Aby tego uniknąć, państwa członkowskie zmieniły programy PROW, przesuwając fundusze z działań cieszących się niewielkim zainteresowaniem do działań, na które istnieje wyższy popyt. Na przykład przedstawione uzasadnienie zmian w PROW Andaluzji zawierało "potrzebę podjęcia działań korygujących w chwili obecnej, aby uniknąć ewentualnych umorzeń w przyszłości".

68. W wielu przypadkach zatwierdzone zmiany częściej skutkowały obniżeniem, a nie zwiększaniem planowanej wydajności działań. Andaluzja zwiększyła budżet przeznaczony na działanie związane z "mikroprzedsiębiorstwami" o 194%, ale obniżyła wartości docelowe dla produktu (liczby wspieranych mikroprzedsiębiorstw) o 82% i rezultatu w zakresie tworzenia miejsc pracy o 96%. Kampania zmieniła PROW w celu podwyższenia stawki pomocy do 100% dla dwóch działań w zakresie różnorodności, aby zwiększyć zainteresowanie nimi: wnioskodawcy otrzymali pełen zwrot kosztów projektów inwestycyjnych bez żadnych dodatkowych zobowiązań związanych z osiągnięciem wyników i bez potrzeby wniesienia wkładu. Wartość docelowa dotycząca tworzenia miejsc pracy dla działania w zakresie różnicowania gospodarstw rolnych została obniżona z 250 w pierwotnej wersji PROW do 95.

KOMISJA SKONCENTROWAŁA SIĘ NA PRODUKTACH I REALIZACJI FINANSOWEJ, A NIE NA OSIĄGANIU WYNIKÓW

69. Nawet w przypadkach, gdy dane dotyczące wskaźników rezultatu pokazywały, że wartości docelowe nie zostaną osiągnięte, głównym przedmiotem komentarzy Komisji na temat proponowanych zmian w PROW i corocznych posiedzeń z państwami członkowskimi były produkty i wydawanie środków budżetowych, a nie sposoby osiągania zamierzonych rezultatów. Coroczne posiedzenia nie osiągnęły swojego celu określonego w rozporządzeniu, czyli zbadania głównych rezultatów z ubiegłego roku.

70. Ten sam nacisk na wykorzystanie budżetu i nieuwzględnianie informacji na temat osiągniętych wyników można zauważyć w sprawozdaniach Komisji. W sprawozdaniu podsumowującym dla Parlamentu Europejskiego i Rady na temat wdrażania strategii krajowych [16] Komisja stwierdziła w związku z działaniem dotyczącym modernizacji gospodarstw rolnych, że "w niektórych innych państwach członkowskich wskaźnik wykonania wskazuje na szybszą realizację, niż tego oczekiwano, co wymaga zwiększenia szacowanego budżetu". Komisja nie wyjaśniła, dlaczego "szybsza realizacja" uzasadniałaby zwiększenie budżetu. Dane dotyczące rezultatów przedstawione w tym samym sprawozdaniu – takie jak rezultaty dla tego samego działania, pokazujące, że osiągnięto jedynie 10% wartości docelowej dla nowych produktów/technologii – nie zostały przeanalizowane lub skomentowane w sprawozdaniu przez Komisję.

71. W rocznym sprawozdaniu z działalności DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich za 2011 r. zbiorcze dane na temat rezultatów przedstawione w załączniku pokazują, że po czterech latach trwania okresu programowania osiągnięto jedynie 4% wartości docelowej w zakresie tworzenia miejsc pracy. Ani w tym dokumencie, ani w kolejnym planie zarządzania tej DG nie wspomina się o żadnej planowanej czynności Komisji mającej na celu poprawę sytuacji, mimo znaczenia nadanego w strategii UE priorytetowi tworzenia miejsc pracy.

KOMISJA NIE WYKORZYSTAŁA INFORMACJI DOTYCZĄCYCH REZULTATÓW UZYSKANYCH Z RAM CMEF DO POPARCIA SWOICH WNIOSKÓW NA OKRES PROGRAMOWANIA 2014–2020.

72. W październiku 2011 r. Komisja opublikowała wnioski na okres programowania 2014–2020 [17]. W uzasadnieniu wniosków przedstawiono wyniki oceny skutków, co ma na celu dostarczenie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie informacji istotnych dla podejmowania przez nich decyzji. Opisano w niej potrzeby, które polityka rozwoju obszarów wiejskich powinna uwzględnić, ale nie wykazano, że proponowane działania mogą skutecznie i wydajnie zaspokoić te potrzeby.

73. W załączniku 4 do oceny skutków przedstawiono "ocenę bieżących ram politycznych", w której Komisja podaje wartości docelowe rezultatów dla jedynie 7 z 40 działań PROW. Nie przedstawiono żadnych danych na temat tego, co osiągnięto w odniesieniu do wartości docelowych. W załączniku 4a Komisja przedstawia krótkie sprawozdanie na temat mocnych i słabych stron działań z zakresu modernizacji gospodarstw rolnych, działań rolnośrodowiskowych, działań w zakresie leśnictwa, mikroprzedsiębiorstw i programu Leader, ale nie podaje informacji na temat innych działań proponowanych na okres 2014–2020, w tym działań istotnych z finansowego punktu widzenia, takich jak ten dotyczący "zwiększania wartości dodanej produktów rolnych" (5,6 mld euro ze środków UE w okresie 2007–2013). Omawiany załącznik zawiera dane finansowe i dane na temat produktu w odniesieniu do wszystkich działań, ale nie zawiera informacji dotyczących osiągniętych rezultatów. W załączniku 11 zawarto przegląd wniosków z oceny pokazujący, że ocena skutków jest oparta w dużej mierze na ocenach ex ante programów PROW z okresu 2007–2013, z których synteza została opublikowana w 2008 r. [18]

74. Pokazuje to słabe punkty w harmonogramie czasowym i dostępności informacji pochodzących z monitorowania i oceny. Komisja przygotowała wnioski, zanim udostępniono syntezy ocen śródokresowych i ocen ex post, więc wnioski sporządzono nie tylko bez informacji na temat skuteczności i wydajności działań na okres 2007–2013, ale również bez oceny ex post okresu 2000–2006. Chociaż oceny te mają słabe punkty, powinny jednak zostać wzięte pod uwagę przy ustalaniu polityki na lata 2014–2020. Na przykład w ocenie ex post stwierdza się, że skutki działania "zwiększania wartości dodanej produktów rolnych" w zakresie konkurencyjności rolnictwa wydawały się "ogólnie raczej marginalne". W ocenach śródokresowych zgłoszono wysoki wskaźnik efektu deadweight (zob. pkt 56). Jednak Komisja zaproponowała to działanie na okres 2014–2020, nie podając Parlamentowi Europejskiemu i Radzie na temat efektu deadweight ani też na temat tego, jakie warunki powinno się zapewnić przy wprowadzaniu działania, aby zminimalizować wspomniany efekt.

75. Podczas dokonywania wyborów na temat przyszłej polityki na poziomie UE i przy planowaniu na poziomie krajowym i regionalnym powinny być dostępne informacje, które mogłyby dostarczyć odpowiedzi na podstawowe, lecz istotne pytania, takie jak "czy to działanie okazało się skuteczne w osiąganiu celów w przeszłości?"; "czy to działanie stanowi najbardziej wydajny sposób osiągnięcia celu?" oraz "jakie wnioski można wyciągnąć z wdrażania tego działania w przeszłości w celu zwiększenia jego skuteczności w przyszłości?". Jednak dane dotyczące rezultatu, które powinny pokazywać skuteczność i wydajność działań, nie były dostępne przed wykonaniem oceny skutków; informacje opublikowane później, na przykład w załącznikach do rocznego sprawozdania z działalności DG ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, nie są wystarczająco istotne, wiarygodne ani kompletne. Ostatecznie Komisja nie była w stanie podać informacji potrzebnych do podjęcia decyzji na temat najskuteczniejszych i najbardziej wydajnych działań na okres 2014–2020.

WNIOSKI I ZALECENIA

76. Traktat i rozporządzenie finansowe UE stanowią, że państwa członkowskie współpracują z Komisją w taki sposób, aby fundusze UE były wykorzystywane zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, czyli zgodnie z zasadami oszczędności, wydajności i skuteczności. Aby zastosować się do tej zasady w odniesieniu do polityki rozwoju obszarów wiejskich, Komisja i państwa członkowskie potrzebują terminowych informacji dotyczących tego, czy działania w zakresie rozwoju obszarów wiejskich osiągają cele polityki w wydajny sposób. Powinny one rozliczyć się z osiągniętych wyników poprzez przedstawienie tych informacji Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i opinii publicznej UE.

77. Trybunał stwierdza, że Komisja i państwa członkowskie nie wykazały w sposób wystarczający, co osiągnięto w odniesieniu do celów polityki rozwoju obszarów wiejskich, oraz że brakuje gwarancji co do tego, że budżet UE przeznaczony na rozwój obszarów wiejskich został wykorzystany rozsądnie.

78. Wspólne ramy monitorowania i oceny (CMEF) są głównym instrumentem ustanowionym do dostarczania odpowiednich informacji i gwarancji. Ich słabe punkty przyczyniły się do opisanego powyżej braku gwarancji. Ramy CMEF to zbiór narzędzi, których koncepcja może (i powinna) zostać poprawiona. Jednak lepsze narzędzia nie rozwiążą problemu, jeżeli nie będą odpowiednio stosowane. Trybunał ustalił, że obecny brak rozliczalności można przypisać bardziej fundamentalnej słabości: w programach nadmiernie koncentrowano się na wykorzystaniu budżetu, a niewystarczająco na wydajnym osiągnięciu rezultatów. Sprawiło to, że monitorowaniu i ocenie rezultatów i skutków nie poświęcono wystarczającej uwagi, a w konsekwencji nie uwzględniono jakości informacji.

79. Trybunał stwierdził, że przy ogólnych i niesprecyzowanych celach, w połączeniu z niewystarczającym określeniem ilościowym zamierzonych rezultatów w odniesieniu do celów, państwa członkowskie nie zapewniły solidnej podstawy do wykorzystania budżetu UE w skuteczny i wydajny sposób. Nie skierowały też wydatków tam, gdzie odniosłyby one największy skutek, ani nie zapewniły standardu, w odniesieniu do którego można by mierzyć osiągnięcia (pkt 19–33).

80. Po drugie, istnieje deficyt w zakresie informowania: mimo wsparcia Komisji państwa członkowskie nie dostarczyły informacji pochodzących z monitorowania i oceny, które byłyby wystarczająco wiarygodne, spójne i istotne, aby pokazać osiągnięte rezultaty w odniesieniu do ustalonych celów. Państwa członkowskie i Komisja podały dostępne dane dotyczące wspólnych wskaźników, ale nie zinterpretowały tych danych w odniesieniu do celów PROW i UE. Wnioski z oceny były cytowane wybiórczo i nie były systematycznie wdrażane. Komisja i państwa członkowskie nie przedstawiły własnych wniosków na temat skuteczności i wydajności wydatków (pkt 35–57).

81. Po trzecie, Komisja i państwa członkowskie nie wykorzystały w wystarczającym stopniu do poprawy skuteczności i wydajności działań dostępnych informacji pochodzących z monitorowania i oceny, niezależnie od ich jakości. Podczas bieżącego zarządzania programami państwa członkowskie skoncentrowały się na wykorzystaniu budżetu, a nie na osiąganiu zamierzonych rezultatów. Komisja poparła swoje wnioski na okres programowania 2014–2020 informacjami z ocen ex ante na temat PROW w bieżącym okresie, nie przedstawiając żadnych informacji na temat osiągniętych wyników (pkt 58–75).

82. We wnioskach Komisji na lata 2014–2020 planuje się zwiększony nacisk na rezultaty. Ten większy nacisk nie wymaga nowych przepisów; może on, i powinien, rozpocząć się już teraz, aby zagwarantować, że budżet UE jest wykorzystany rozsądnie, zwłaszcza że zbliża się koniec okresu programowania 2007–2013 i zwiększa się ryzyko, że pozostały budżet zostanie wydany pośpiesznie, aby zdążyć przed datą graniczną dla płatności w 2015 r. W związku z tym Trybunał zaleca:

ZALECENIE 1

Państwa członkowskie i Komisja powinny wykorzystać monitorowanie i ocenę do zwiększenia nacisku na osiąganie rezultatów podczas pozostałej części bieżącego okresu programowania.

Państwa członkowskie powinny uzasadnić wszelkie zmiany działań PROW i wyjaśnić zamierzone skutki tych zmian pod względem ich skuteczności i wydajności w osiąganiu rezultatów w odniesieniu do celów PROW i UE. Komisja powinna ocenić proponowane zmiany pod tymi samymi względami. Ocena roczna programów powinna koncentrować się na wynikach zgodnie z wymogami rozporządzenia.

83. Negatywny wpływ na oceny śródokresowe za okres 2007–2013 miały: brak wiarygodnych danych, słabe metody oceny i brak spójności, co znacząco ograniczyło ich przydatność i możliwości wyciągnięcia właściwych wniosków na poziomie UE. Najnowsze dostępne dane pochodzące z monitorowania dotyczące rezultatów są wciąż niespójne, a ich jakość jest niezadowalająca. Z tego powodu istnieje ryzyko, że jakość ocen ex post w 2015 r. może nie być wystarczająca.

ZALECENIE 2

Państwa członkowskie i Komisja powinny teraz podjąć działania mające na celu zagwarantowanie, że można uzyskać dobrej jakości i porównywalne informacje z ocen ex post w 2015 r. podczas okresu programowania 2007–2013.

(i) Na podstawie wniosków z ocen śródokresowych Komisja powinna wydać dokładne wytyczne mające na celu zapewnienie jakości i spójności ocen ex post.

(ii) Państwa członkowskie powinny zaplanować, jak dostarczyć informacje potrzebne do ocen ex post, w tym bogaty zasób informacji zbieranych dla celów administracyjnych. Państwa członkowskie powinny zagwarantować, że umowy dotyczące oceny zawierają kryteria jakości wymagające od oceniających stosowanie się do wytycznych ram CMEF [...] i odpowiedzi na wspólne pytania oceniające na podstawie rzetelnych danych i metod oceny.

(iii) Komisja powinna aktywnie angażować się w sprawdzanie, czy państwa członkowskie stosują się do wytycznych na temat wspólnych wskaźników i ocen ex post. Jeżeli nie ma to miejsca, Komisja powinna współpracować z danymi państwami członkowskimi nad znalezieniem rozwiązań pozwalających na uzyskanie dobrej jakości i porównywalnych informacji.

84. Słabe punkty w koncepcji ram CMEF na okres 2007–2013 przyczyniły się do obecnego braku terminowych, wiarygodnych i spójnych informacji, w szczególności w zakresie danych dotyczących rezultatów. Komisja poprawiła już definicje i wytyczne dotyczące wskaźników, ale konieczne są dalsze działania. Wartości docelowe dla rezultatów, przy regularnym monitorowaniu osiągnięć, są kluczowym elementem należytego zarządzania finansami. Jednak obecne plany Komisji dotyczące ram CMEF na okres 2014–2020 zakładają, że wartości docelowe nie będą wymagane dla wskaźników rezultatu.

ZALECENIE 3

Podczas okresu programowania 2014–2020 Komisja powinna ulepszyć projekt ram CMEF, aby dostarczyć bardziej terminowych, istotnych, wiarygodnych i porównywalnych informacji, zwłaszcza w zakresie skuteczności i wydajności każdego działania pod kątem osiągania wyników.

(i) Cel każdego ze wspólnych wskaźników i ich planowane zastosowanie na poziomie UE powinny być jasno określone. Wskaźniki rezultatu powinny pokazywać bezpośrednie skutki wydatków – co zostało osiągnięte – i powinny być ustalone dla każdego z priorytetów i celów UE. Dane powinny być zbierane dla każdego z działań, które przyczynia się do tych priorytetów i celów, w taki sposób, aby można było ocenić skuteczność i wydajność poszczególnych działań.

(ii) Państwa członkowskie i Komisja powinny sprawdzać jakość danych dotyczących wspólnych wskaźników i dostarczać gwarancji co do ich wiarygodności.

(iii) W odniesieniu do celów właściwych dla PROW państwa członkowskie powinny być zobowiązane, aby przedstawić na czas uzyskane produkty, rezultaty i oddziaływanie (zob. zalecenie 6), a nie dostarczyć konkretne dane dotyczące wskaźników lub oceny.

85. Trybunał ustalił, że w PROW na okres 2007–2013 nie ustalono konkretnych, mierzalnych celów, co doprowadziło do słabego ukierunkowania działań oraz utrudniło monitorowanie i ocenę. PROW na okres 2014–2020 stwarzają możliwość lepszego wykorzystania budżetu UE.

ZALECENIE 4

Państwa członkowskie i Komisja powinny zagwarantować, że PROW na okres 2014–2020 będą stanowić lepszą podstawę należytego zarządzania finansami przy zastosowaniu konkretnych, mierzalnych celów oraz planów monitorowania i oceny skuteczności i wydajności programów.

(i) W PROW na okres 2014–2020 państwa członkowskie powinny ustalić zdefiniowane, mierzalne cele i ich wartości docelowe w zakresie rezultatów. Wybrane działania PROW i planowane wyniki powinny być uzasadnione w oparciu o skuteczność i wydajność podobnych działań na okres 2007–2013.

(ii) PROW powinny precyzować dla każdego z działań, jakie informacje będą wymagane, aby ukazać produkty, rezultaty i skutki. W przypadkach, gdzie wspólne wskaźniki nie są wystarczające, należy określić dodatkowe wskaźniki lub prace w zakresie oceny. Dla każdej potrzebnej informacji PROW powinny wskazywać źródło i wyjaśnić, jak informacje będą zbierane (z uwzględnieniem obciążeń administracyjnych), oraz jak zapewniona będzie wiarygodność.

(iii) Komisja powinna sprawdzić PROW nie tylko pod względem zgodności z rozporządzeniem, ale również pod względem planowanej skuteczności i wydajności: Komisja powinna zagwarantować, że stanowią one wystarczającą podstawę dla należytego zarządzania finansami, oceniając planowane wyniki w odniesieniu do kosztów szacowanych w budżecie.

86. Trybunał ustalił w toku kontroli w zakresie rozwoju obszarów wiejskich, że wiele państw członkowskich nie ukierunkowało działań w PROW w wystarczającym stopniu na warunki kwalifikowalności i kryteria wyboru, co daje tym samym niewielką gwarancję ex ante, że działania będą skuteczne i wydajne. Zwiększa to potrzebę uzyskania gwarancji ex post pochodzącej z monitorowania i oceny, co oznacza koszty i obciążenie administracyjne związane z gromadzeniem danych.

ZALECENIE 5

Państwa członkowskie powinny uwzględnić kwestie skuteczności i wydajności przy realizacji PROW na lata 2014–2020, przy czym informacje gromadzone w procesie składania wniosków, wyboru i płatności powinny być wykorzystywane ponownie na potrzeby monitorowania i oceny.

Państwa członkowskie powinny przeprowadzić ocenę ex ante skuteczności i wydajności nie tylko w czasie planowania, ale również podczas wybierania działań, które mają otrzymać wsparcie. Takie podejście ogranicza ryzyko marnotrawienia środków na nieskuteczne projekty, które mogły zostać wyeliminowane na etapie wyboru projektów. Informacje zebrane na potrzeby wyboru projektów lub wypłaty środków na rzecz projektu (tworzenie nowych miejsc pracy, środowiskowe świadczenia ukierunkowane itd.) mogą zmniejszyć konieczność uzyskania dalszych danych, a tym samym zredukować obciążenie administracyjne.

87. Państwa członkowskie i Komisja opublikowały sprawozdania sporządzone przez niezależnych oceniających, niemniej jednak we własnych sprawozdaniach rocznych i podsumowujących niewystarczająco wyjaśniły, na ile rozsądnie wykorzystały budżet UE. W tych sprawozdaniach państwa członkowskie i Komisja nie użyły danych na temat wskaźników finansowych i wskaźników produktu, aby wyjaśnić osiągnięte rezultaty i nie przedstawiły informacji na temat wydajności. Odbiorca sprawozdań państw członkowskich i Komisji musiał sam zadecydować, w jakim stopniu może polegać na ocenach lub ustalić, czy niektóre wnioski z oceny zostały pominięte i dlaczego.

ZALECENIE 6

Państwa członkowskie i Komisja powinny poprawić sprawozdawczość na temat osiągniętych wyników w zakresie budżetu UE w celu poprawy rozliczalności. Powinno to obejmować bardziej systematyczne monitorowanie ustaleń z ocen.

(i) Począwszy od połowy cyklu programowania, państwa członkowskie i Komisja powinny przedstawić w sprawozdaniach rocznych wnioski na temat tego, co osiągnięto w programach w odniesieniu do każdego z celów programów PROW i UE. Sprawozdania powinny przede wszystkim koncentrować się na osiągniętych wynikach i powinno się w nich dogłębnie rozważyć wydajność każdego z działań, na podstawie porównania wyników i kosztów. W przypadkach gdy wspólne wskaźniki nie pozwalają na wystarczające wykazanie osiągnięcia celów PROW, powinno się uzupełnić je danymi administracyjnymi i ustaleniami z ocen, z uwzględnieniem ograniczeń ich zakresu i wiarygodności.

(ii) W sprawozdaniach z ustaleń z ocen państwa członkowskie i Komisja powinny jasno wyjaśnić, jakie działania podejmują, lub wyjaśnić powody, dla których działania nie są planowane. Wszystkie wnioski z ocen, a nie tylko wybrane, powinny być przedstawione i monitorowane.

(iii) W celu zagwarantowania, że oceny ex post za okres 2007–2013 są w pełni wykorzystywane, Komisja i państwa członkowskie powinny zawrzeć w sprawozdaniach rocznych za 2015 r. analizę skutków wniosków z oceny za okres 2014–2020.

Niniejsze sprawozdanie specjalne zostało przyjęte przez Izbę I, której przewodniczył Ioannis SARMAS, członek Trybunału Obrachunkowego w Luksemburgu, na posiedzeniu w dniu 9 października 2013 r.

W imieniu Trybunału Obrachunkowego

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

Prezes

[1] Decyzja Rady z dnia 20 lutego 2006 r. w sprawie strategicznych wytycznych Wspólnoty dla rozwoju obszarów wiejskich (okres programowania 2007–2013) (2006/144/WE) (Dz.U. L 55 z 25.2.2006, s. 20).

[2] Art. 80 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. L 277 z 21.10.2005, s. 1).

[3] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Pełna lista wspólnych wskaźników znajduje się załączniku VIII (Dz.U. L 368 z 23.12.2006, s. 15).

[4] Podręcznik wspólnych ram monitorowania i oceny. Wytyczne, Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, wrzesień 2006 r.

[5] Ocena kosztów pomocy technicznej nie należy do zakresu tej kontroli.

[6] Trybunał wyłączył inne PROW z zakresu niniejszej kontroli w przypadkach, gdy zbadał on tylko jedno działanie PROW (Irlandia, Grecja, Litwa i Portugalia) lub w sytuacji, gdy Trybunał zbadał kilka PROW w tym samym państwie członkowskim.

[7] Część I, tytuł II, rozdział 7 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 248 z 16.9.2002, s. 1).

[8] Odnosi się to również do wniosków Komisji dotyczących rozporządzeń na okres 2014–2020. W swojej opinii nr 1/2012 w sprawie niektórych wniosków dotyczących rozporządzeń w sprawie wspólnej polityki rolnej na lata 2014–2020 Trybunał stwierdził, że wnioski zawierały "rozbieżny i bardzo szeroko zakrojony zestaw celów […]. Nie wynika jasno […], co te cele mają osiągnąć na poziomie UE. Trybunał uważa, że polityka rozwoju obszarów wiejskich skorzystałaby, gdyby określono mniej złożony i bardziej precyzyjny zestaw celów obejmujący jasne wartości docelowe (oczekiwane rezultaty i oddziaływanie, a także wskaźniki). Pomogłoby to ukierunkować tę politykę na osiąganie kluczowych priorytetów UE".

[9] Art. 13 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005.

[10] Zob. pkt 75–77 w sprawozdaniu specjalnym nr 1/2013 "Czy wsparcie UE dla przemysłu przetwórstwa spożywczego w sposób skuteczny i wydajny zwiększało wartość dodaną produktów rolnych?" (http://eca.europa.eu).

[11] W ramach swojej kontroli działania na rzecz zwiększania wartości dodanej produktów rolnych Trybunał ustalił, że 8 spośród 23 skontrolowanych sprawozdań z oceny śródokresowej nie zawierało odpowiedzi na pytanie oceniające "w jakim stopniu wspomagane inwestycje przyczyniły się do poprawy konkurencyjności sektora rolnego i leśnego?", mimo że był to cel UE, na który przyznano pomoc.

[12] W rozdziale 10 swojego sprawozdania rocznego za 2011 r. Trybunał stwierdził, że przedstawienie wpływu programu w rocznym sprawozdaniu z działalności Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich za 2011 r. było oparte na niewystarczających danych. Na przykład wzrost w zakresie energii odnawialnej został obliczony na podstawie danych dla jedynie 9 z 88 PROW (Dz.U. C 344 z 12.11.2012).

[13] Komisja publikuje oceny zewnętrzne, w tym ocenę ex post i syntezę ocen śródokresowych, z zastrzeżeniem, że wnioski należą do oceniającego i niekoniecznie są podzielane przez Komisję.

[14] Zob. pkt 61 w sprawozdaniu specjalnym nr 1/2013 "Czy wsparcie UE dla przemysłu przetwórstwa spożywczego w sposób skuteczny i wydajny zwiększało wartość dodaną produktów rolnych?"

[15] Roczne sprawozdanie z działalności Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich zawiera "wniosek na temat wiarygodności w odniesieniu do zarządzania dzielonego wydatkami EFRG i EFRROW". Odnosi się on jedynie do legalności i prawidłowości płatności. Podobny wniosek na temat osiągniętych rezultatów nie został sformułowany. W części dotyczącej należytego zarządzania finansami rozważa się jedynie kwestie związane z wdrażaniem, takie jak opóźnienia w płatnościach.

[16] COM(2011) 450 final z dnia 20 lipca 2011 r.

[17] Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), COM(2011) 627 final/2 z dnia 19 października 2011 r.

[18] Synteza ocen ex ante dotyczących programów rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007–2013, sprawozdanie końcowe, Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich, 11.12.2008.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK

STATUS WARTOŚCI DOCELOWYCH WSKAŹNIKÓW REZULTATU USTALONYCH W PROW I DANYCH DOSTARCZONYCH PRZEZ PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE W ROCZNYCH SPRAWOZDANIACH Z POSTĘPU PRAC ZA 2011 R.

Działanie | Modernizacja gospodarstw rolnych | Zwiększanie wartości dodanej produktów rolnych i leśnych | Działania rolnośrodowiskowe | | Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej | Tworzenie i rozwój przedsiębiorstw | Zachęcanie do prowadzenia działalności związanej z turystyką |

PROW | Wzrost wartości dodanej brutto w gospodarstwach/ przedsiębiorstwach, którym udzielono pomocy | Liczba przedsiębiorstw, które wprowadziły nowe produkty lub nowe technologie | Wzrost wartości dodanej brutto w gospodarstwach/ przedsiębiorstwach, którym udzielono pomocy | Liczba gospodarstw/ przedsiębiorstw, które wprowadziły nowe produkty lub nowe technologie | Obszar objęty skuteczną gospodarką gruntami [1] | | Wzrost wartości dodanej brutto w gospodarstwach/ przedsiębiorstwach, którym udzielono pomocy | Liczba utworzonych miejsc pracy brutto | Wzrost wartości dodanej brutto w gospodarstwach/ przedsiębiorstwach, którym udzielono pomocy | Liczba utworzonych miejsc pracy brutto | Liczba utworzonych miejsc pracy brutto | Dodatkowa liczba pobytów turystów (liczba osób przyjeżdżających na 1 dzień) |

określone wartości docelowe | dostarczone dane | określone wartości docelowe | dostarczone dane | określone wartości docelowe | dostarczone dane | określone wartości docelowe | dostarczone dane | określone wartości docelowe | dostarczone dane | | określone wartości docelowe | dostarczone dane | określone wartości docelowe | dostarczone dane | określone wartości docelowe | dostarczone dane | określone wartości docelowe | dostarczone dane | określone wartości docelowe | dostarczone dane | określone wartości docelowe | dostarczone dane |

Austria | podwyższona wartość docelowa | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |

Republika Czeska | | | | | | | | | | | | | | obniżona wartość docelowa | | | | obniżona wartość docelowa | | obniżona wartość docelowa | | | |

Zjednoczone Królestwo – Anglia | | | podwyższona wartość docelowa | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |

Francja kontynentalna | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |

Niemcy – BadeniaWirtembergia | | | | | | | | | podwyższona/ obniżona wartość docelowa | | | | | | | | | obniżona wartość docelowa | | | | | |

Węgry | | | | | podwyższona wartość docelowa | | podwyższona wartość docelowa | | | | | | | obniżona wartość docelowa | | | | | | | | | |

Włochy – Kampania | | | podwyższona wartość docelowa | | | | podwyższona wartość docelowa | | obniżona wartość docelowa | | | | | obniżona wartość docelowa | | | | obniżona wartość docelowa | | obniżona wartość docelowa | | | |

Luksemburg | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |

Polska | | | podwyższona wartość docelowa | | | | obniżona wartość docelowa | | | | | | | obniżona wartość docelowa | | | | | | | | | |

Rumunia | | | podwyższona wartość docelowa | | | | podwyższona wartość docelowa | | podwyższone wartości docelowe | | | | | | | | | podwyższona wartość docelowa | | obniżona wartość docelowa | | obniżona wartość docelowa | |

Hiszpania – Andaluzja | | | obniżona wartość docelowa | | | | obniżona wartość docelowa | | podwyższone/ obniżone wartości docelowe | | | | | | | | | obniżona wartość docelowa | | obniżona wartość docelowa | | | |

Szwecja | podwyższona wartość docelowa | | podwyższona wartość docelowa | | podwyższona wartość docelowa | | obniżona wartość docelowa | | podwyższone wartości docelowe | | | | | podwyższona wartość docelowa | | | | obniżona wartość docelowa | | obniżona wartość docelowa | | | |

| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |

Określone wartości docelowe: | | Wartości docelowe określone w początkowym i ostatnim PROW (ze wskazaniem, czy wartość była modyfikowana pomiędzy początkowym i ostatnim PROW) | | Dostarczone dane: | | Dane dostarczone i zatwierdzone przez Komisję (Roczne sprawozdanie z postępów prac za 2011 r.) |

| | Wartości docelowe określone jedynie w początkowym lub jedynie w ostatnim PROW; wartości docelowe niezgodne z Podręcznikiem CMEF, a więc nieporównywalne | | | | | Niedostarczone dane przypadające na działanie; Niezaktualizowane dane; Roczne sprawozdanie z postępów prac niezatwierdzone przez Komisję |

| | Wartości docelowe nieokreślone w początkowym i ostatnim PROW | | | | | Dane niedostarczone |

| | Działanie niezaplanowane | | | | | Dzianianie niewdrożone |

[1] Wskaźnik rezultatu dla tego działania składa się z pięciu elementów (obszary przyczyniające się do zwiększenia różnorodności biologicznej, poprawa jakości wody, ograniczanie zmiany klimatu, poprawa jakości gleby, przeciwdziałanie marginalizacji i sytuacji zaniechania uprawy gruntów). Z tabeli tej wynika, czy wartość docelowa została określona, i czy dane zostały dostarczone dla przynajmniej jednego z tych elementów. W niektórych przypadkach wartości docelowe zostały zwiększone dla jednego elementu i obniżone dla innego. Ukazano to jako "wartość docelowa podwyższona/obniżona".

--------------------------------------------------