PREAMBUŁA

Niniejszy dokument stanowi sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady na temat działań podjętych w następstwie decyzji o udzieleniu absolutorium za rok budżetowy 2009[1] zgodnie z art. 319 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, art. 147 rozporządzenia finansowego oraz art. 119 ust. 5 rozporządzenia finansowego w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju.

Sprawozdanie zawiera streszczenie odpowiedzi Komisji na najważniejsze wnioski Parlamentu Europejskiego i Rady. Dołączono do niego dwa dokumenty robocze służb Komisji, które zawierają odpowiedzi Komisji na każdy konkretny wniosek Parlamentu i Rady (łącznie 298). Dla każdego wniosku w dokumentach roboczych służb Komisji znajduje się odniesienie do odpowiedniego punktu (punktów) w dokumentach przekazanych przez Parlament lub Radę.

Komisja ustaliła, że rezolucje Parlamentu o udzieleniu absolutorium zawierają łącznie 213 wniosków skierowanych do niej przez Parlament Europejski[2]. W przypadku 89 z nich Komisja zgadza się podjąć działania, których domaga się Parlament. Komisja stwierdza, że w przypadku 112 wniosków wymagane działania zostały już podjęte lub są w toku, aczkolwiek w niektórych przypadkach konieczne będzie zbadanie wyników podjętych działań. Z powodów związanych z istniejącymi ramami prawnymi lub ze względu na jej prerogatywy instytucjonalne Komisja nie może zaakceptować 12 wniosków[3].

Komisja ustaliła również 85 wniosków skierowanych do niej przez Radę w zaleceniach Rady do Parlamentu[4]. W przypadku 43 z nich Komisja zgadza się podjąć działania, których domaga się Rada. Komisja stwierdza, że w przypadku 42 wniosków wymagane działania zostały już podjęte lub są w toku, aczkolwiek w niektórych przypadkach konieczne będzie zbadanie wyników podjętych działań. Nie ma wniosków, których Komisja nie może zaakceptować z powodów związanych z istniejącymi ramami prawnymi lub ze względu na jej prerogatywy instytucjonalne.

STRESZCZENIE ODPOWIEDZI KOMISJI NA WNIOSKI SFORMUŁOWANE PRZEZ PARLAMENT EUROPEJSKI I RADĘ W ABSOLUTORIUM ZA ROK 2009

DZIAłANIA PRIORYTETOWE

W swojej rezolucji Parlament zwrócił uwagę na siedem działań priorytetowych o charakterze instytucjonalnym i organizacyjnym. Wnioski były szeroko dyskutowane w trakcie procedury udzielania absolutorium, a Komisja miała możliwość przedstawienia swojego stanowiska w różnych debatach z członkami Komisji Kontroli Budżetowej (CONT), a w szczególności ze sprawozdawcą ds. absolutorium za 2009 r. W czasie tych rozmów przedstawiono dowody na silne zaangażowanie Komisji w te kwestie.

Reforma obecnej procedury udzielenia absolutorium

Zasady obowiązujące przy procedurze udzielenia absolutorium, w szczególności terminy, zostały określone w rozporządzeniu finansowym. Jednym z zagadnień poruszanych podczas dyskusji na temat bieżącego przeglądu rozporządzenia finansowego jest skrócenie całej procedury.

Komisja wezwała już organ udzielający absolutorium, Radę i Europejski Trybunał Obrachunkowy do powołania grupy roboczej, której zadaniem będzie dopracowanie kompleksowej reformy procedury udzielenia absolutorium. Taka reforma miałaby na celu skrócenie harmonogramu, dzięki czemu zaangażowane instytucje dysponowałyby wystarczającą ilością czasu, by przygotować i przedstawić swój wkład. Istnieje możliwość zorganizowania konferencji w celu omówienia wniosków wyciągniętych przez grupę roboczą.

Krajowe oświadczenia w zakresie zarządzania

Aby zwiększyć odpowiedzialność państw członkowskich na mocy art. 317 TFUE, w swoim wniosku dotyczącym dokonywanego co trzy lata przeglądu rozporządzenia finansowego (art. 56) Komisja zawarła wymóg, by właściwe akredytowane organy państw członkowskich przedkładały roczne oświadczenia dotyczące zarządzania w odniesieniu do wszystkich środków wydatkowanych w ramach zarządzania dzielonego[5], stosując podejście zbliżone do tego, które z powodzeniem przyjęto w sektorze rolnictwa.

Takie oświadczenia pozwoliłyby Komisji uzyskać istotne dodatkowe zapewnienie co do wykorzystania środków unijnych przez państwa członkowskie. Zdaniem Komisji oświadczenia te, zbadane przez niezależnego audytora, są bardziej odpowiednim źródłem zapewnienia wiarygodności przez państwa członkowskie niż obecne krajowe oświadczenia, i wzmocniłyby współpracę z państwami członkowskimi w zakresie wykonania budżetu.

Po upływie rozsądnego okresu wykonania Komisja oceni wartość dodaną tych oświadczeń i będzie mogła zaplanować złożenie wniosku dotyczącego politycznego wsparcia procesu sprawozdawczości i rozliczalności, w tym rocznego oświadczenia dotyczącego zarządzania.

Sfinalizowanie struktury zarządzania Komisji

Kolegium przekazuje wykonanie budżetu dyrektorom generalnym i szefom poszczególnych służb, którzy odpowiadają za należyte i efektywne gospodarowanie zasobami oraz zapewnienie skutecznych systemów kontroli w ramach podległych im służb. Dyrektorzy generalni i szefowie służb składają sprawozdanie z wykonania swoich obowiązków w formie rocznego sprawozdania z działalności, zawierającego podpisane oświadczenie o wiarygodności, potwierdzające legalność i prawidłowość transakcji finansowych. Zapewnienie wiarygodności uzyskuje się w drodze obiektywnego badania dowodów w celu sporządzenia dogłębnej oceny skuteczności zarządzania ryzykiem oraz procesów kontroli i zarządzania. Wspomniane badanie przeprowadzane jest przez kadrę zarządzającą, która stale nadzoruje funkcjonowanie wewnętrznych systemów kontroli, oraz przez wewnętrznych i zewnętrznych audytorów. Roczne sprawozdanie z działalności stanowi główne narzędzie dla dyrektorów generalnych, za pomocą którego rozliczają się wobec Kolegium.

Komisja uważa, że nie należy osłabiać odpowiedzialności na poziomie zarządzania, spoczywającej na dyrektorach generalnych, poprzez składanie podpisów dodatkowo przez komisarzy albo Przewodniczącego.

Stałe instrukcje dotyczące sporządzania rocznych sprawozdań zostały jednak zaktualizowane, tak aby dyrektor generalny mógł jednoznacznie potwierdzić, że główne elementy jego sprawozdania oraz oświadczenia wiarygodności, w tym przewidywane zastrzeżenia, zostały przekazane komisarzowi, któremu podlega. W 2011 r., przy sporządzaniu rocznych sprawozdań z działalności za 2010 r., wszyscy dyrektorzy generalni postępowali zgodnie z tymi stałymi instrukcjami.

Ponadto na posiedzeniu Kolegium w dniu 23 lutego 2011 r. poświęconemu znaczeniu dialogu między dyrekcjami generalnymi a komisarzami uwagę komisarzy zwrócono na projekt rocznego sprawozdania z działalności i zastrzeżenia, zgodnie ze stałymi instrukcjami oraz ustaleniami roboczymi w sprawie stosunków między gabinetami a służbami.

Systematyczne wstrzymywanie lub zawieszanie płatności

W okresie 2007-2013 Fundusz Spójności funkcjonuje na zasadach określonych w rozporządzeniu nr 1083/2006[6], które zawiera podstawę prawną (art. 91) wstrzymania terminów płatności na poziomie operacyjnym na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy na podstawie decyzji podjętej przez dyrektora generalnego, przy czym takie wstrzymanie stanowi pierwszy krok w kierunku zawieszenia płatności, o którym decyduje Komisja (art. 92). W związku z faktem, że wstrzymanie terminów płatności następuje bezzwłocznie i nie wymaga podjęcia przez Kolegium formalnej decyzji, stanowi ono bardziej elastyczny instrument, za pomocą którego nakłania się państwa członkowskie do skorygowania niedociągnięć. By zapewnić bardziej systematyczne stosowanie instrumentu, Komisja podjęła kroki takie jak opracowanie wspólnych wytycznych stosowanych przez DG EMPL, DG REGIO i wiele krajowych władz audytowych, w tym kluczowych wymogów oceny skuteczności systemów zarządzania i kontroli w państwach członkowskich. Służby poinformowały w swoich rocznych sprawozdaniach z działalności o wszystkich decyzjach o wstrzymaniu/zawieszeniu.

Systematycznie realizowana polityka w zakresie wstrzymania i zawieszenia płatności została zilustrowana za pomocą przykładów przedstawionych Komisji Kontroli Budżetowej[7], które jasno wskazują na to, że Komisja w sposób regularny i bez zakłóceń przestrzega sekwencji kroków prawnych i proceduralnych skutkujących wstrzymaniem i zawieszeniem płatności.

Jeśli chodzi o przekazywanie kopii pism w sprawie odzyskiwania należności oraz pism zapowiadających nałożenie korekt finansowych, kierowanych do parlamentów narodowych oraz krajowych najwyższych organów kontroli w państwach członkowskich, Komisja uważa, że te organy i instytucje odpowiadają za uzyskanie informacji od krajowych organów zarządzających i kontrolnych.

Poprawa mechanizmów naprawczych

Już od wielu lat nakładane są w razie konieczności korekty finansowe, następuje poprawa jakości danych państw członkowskich na temat korekt finansowych i odzyskanych kwot, Komisja czyni starania na rzecz propagowania najlepszych praktyk, tak by zapewnić skuteczniejszy mechanizm odzyskiwania należności na poziomie państwa członkowskiego i UE.

Od 2007 r. służby Komisji stosujące zarządzanie dzielone podają informacje na temat korekt finansowych w swoich rocznych sprawozdaniach z działalności, stosując przejrzysty podział według państwa członkowskiego, okresu programowana i funduszu. Notatkę nr 6 dołączoną do sprawozdań finansowych uzupełniono jednocześnie o szczegółowe informacje na temat dokonania korekt finansowych.

Komisja podkreśla, że w dziedzinie spójności dokonane zostaną korekty wszystkich kwot, które państwa członkowskie zatwierdziły jako korekty finansowe. W przypadku braku dostatecznej pewności, że skutecznie wykonano wszystkie korekty, Komisja zawiesi proces zakończenia i zażąda od państwa członkowskiego podjęcia stosownych działań.

Służby Komisji prowadzą obecnie specjalne badanie w zakresie audytu, którego przedmiotem są stosowane przez państwa członkowskie systemy odzyskiwania należności[8] w celu uzyskania pewności co do jakości danych przekazywanych w rocznych sprawozdaniach na temat odzyskiwania i wycofywania środków. Zakłada się, że pierwsze wyniki tej kontroli zostaną przedstawione w rocznych sprawozdaniach z działalności za 2011 r.

Komisja przekazała Komisji Parlamentu szczegółowe informacje na temat wszystkich decyzji o zawieszeniu, wstrzymaniu płatności i korektach finansowych i odpowiedziała na wszystkie zapytania o udzielenie informacji[9].

Szczególnie w odniesieniu do rolnictwa, gdzie nienależne płatności są lub mogą zostać wykryte w wyniku realizacji procedur zapewnienia zgodności, państwa członkowskie są zobowiązane podjąć działania w stosunku do beneficjentów końcowych w celu odzyskania tych płatności. Jednakże nawet wtedy, gdy nie jest to możliwe ponieważ korekty finansowe dotyczą tylko niedoskonałości systemów zarządzania i kontroli państw członkowskich, korekty finansowe stanowią istotny środek służący do poprawy tych systemów, a tym samym zapobiegania nieprawidłowym płatnościom na rzecz beneficjentów lub ich wykrywania i odzyskiwania. Zgodność rozliczeń przyczynia się zatem w sposób pośredni do legalności i prawidłowości transakcji na poziomie beneficjentów końcowych. W świetle bieżących przepisów regulacyjnych korekty finansowe są traktowane jako środki naprawcze, które mają przywrócić prawidłowość wydatków i chronić budżet UE. Możliwość wstrzymania terminów płatności i nałożenia korekt finansowych działa również jako czynnik, który motywuje państwa członkowskie do poprawy swoich systemów zarządzania i kontroli oraz samodzielnego wdrożenia niezbędnych korekt finansowych. Wnioski dotyczące kolejnej serii programów[10] obejmują wnioski mające na celu zmuszenie państw członkowskich do odzyskania korekt finansowych od beneficjentów końcowych zawsze, gdy jest to możliwe. Ponadto zakładają one w odniesieniu do Komisji nową możliwość polegającą na anulowaniu, w całości lub części, wkładu z budżetu unijnego wniesionego na rzecz programu i na przystąpieniu do odzyskania środków od państw członkowskich. Powyższe działania mają na celu umożliwienie Komisji wyłączenie z finansowania ze środków UE wszelkich wydatków, które stanowią naruszenie obowiązujących przepisów unijnych i krajowych, w tym wydatków odnoszących się do wykrytych przez Komisję lub Europejski Trybunał Obrachunkowy uchybień w systemach zarządzania i kontroli państw członkowskich.

Ocena wyników

Przed końcem 2011 r. Komisja przedstawi pierwsze sprawozdanie oceniające finanse Unii zgodnie z art. 318 TFUE. Komisja będzie stosowała swoje ustalone metody pracy w zakresie publikowania sprawozdania i przekazywania go Parlamentowi oraz podkreśla, że Służba Audytu Wewnętrznego Komisji planuje swoje prace audytowe w sposób niezależny zgodnie z przysługującymi jej uprawnieniami.

Wprowadzenie nowej logiki wydatkowania

Zgodnie z „Budżetem z perspektywy «Europy 2020»”[11] Komisja będzie współpracować z władzą ustawodawczą w celu upewnienia się, że w przyszłym programowaniu zostały w pełni uwzględnione zasady uproszczenia, należytego zarządzania finansowego oraz rozliczalności. W tym kontekście Komisja złożyła już wniosek o podjęcie działań upraszczających w proponowanym zmienionym rozporządzeniu finansowym. Jak tylko zgłoszone zostaną wszystkie jej wnioski sektorowe, Komisja wyda na koniec 2011 r. specjalny komunikat w sprawie uproszczenia.

Komisja uważa, że uzyskanie ogólnego poświadczenia wiarygodności dla poszczególnych wieloletnich ram finansowych nie będzie miało wartości dodanej dla istniejącej rocznej struktury zarządzania, w ramach której funkcjonuje już kompletny i uzgodniony proces rozliczalności wydatków.

Celem kontroli ex post jest wykrycie, a następnie skorygowanie błędów, które nie mogły zostać wykryte w momencie płatności. W przypadku wieloletnich programów Komisja monitoruje błąd rezydualny po dokonaniu korekt, tj. na koniec cyklu kontrolnego. Szereg dyrekcji generalnych, mianowicie w obszarze badań naukowych, określiło na wiele lat swój wewnętrzny cel w zakresie kontroli pod kątem błędu rezydualnego. Ponadto w zakresie polityki spójności Komisja planuje dokonać analizy błędu rezydualnego dla okresu programowania 2000-2006 EFRR na podstawie kontroli zaplanowanych na rok 2012, a następnie przekazać wyniki tych analiz.

USTALENIA OGÓLNE

Sprawozdania finansowe

Komisja wprowadziła solidny system rachunkowości, co w ciągu ostatnich trzech lat zaowocowało opinią bez zastrzeżeń na temat rzetelności sprawozdań finansowych. Komisja w dalszym ciągu udoskonala metody, podejmując działania takie jak realizacja projektu w zakresie jakości rachunkowości, by ustosunkować się do uwag zgłoszonych przez Trybunał i zmniejszyć ryzyko wystąpienia nieprawidłowości.

Ujemne aktywa netto są konsekwencją stosowania rachunkowości memoriałowej wobec instytucji finansowanej z rocznego budżetu. Zobowiązania (takie jak świadczenia emerytalne i należne kwoty na mocy EFRG) są wykazywane w sprawozdaniach finansowych, natomiast w świetle unijnych zasad rachunkowości gwarancje, udzielane na przykład przez państwa członkowskie na pokrycie takich zobowiązań ze środków zapisanych w rocznych budżetach, nie odpowiadają definicji aktywów i w związku z tym nie są wykazywane w sprawozdaniach finansowych jako takich; raczej są one ujawniane w informacjach dodatkowych do tych sprawozdań. Unijne standardy rachunkowości są zgodne ze standardami międzynarodowymi. Odejście od tych standardów wiązałoby się z wniesieniem przez Trybunał zastrzeżeń do sprawozdań finansowych.

W 2004 r. dokonano dogłębnej analizy dotyczącej możliwości stworzenia funduszu emerytalnego. Ostatecznie zdecydowano się na bieżące rozwiązanie, które włączono do regulaminu pracowniczego.

Legalność i prawidłowość

Komisja uważa, że poprzez ustanowienie procedury zatwierdzania ex ante systemów kontroli i zarządzania oraz powołanie władz audytowych odpowiedzialnych za kontrolę programu w obecnym ustawodawstwie zwiększono znaczenie odpowiedzialności państw członkowskich i oświadczeń wiarygodności, jakie składają one Komisji. Bieżące rozporządzenia w sprawie funduszy strukturalnych zapewniają Komisji narzędzia do wypełniania swojej roli nadzorczej, w razie gdy państwa członkowskie nie wywiązują się ze swoich zobowiązań.

Wniosek Komisji w sprawie odbywającego się co trzy lata przeglądu rozporządzenia finansowego obejmuje wymóg składania corocznych oświadczeń wiarygodności dotyczących zarządzania, do których załączona jest opinia niezależnego audytora. Organ kontroli będzie stosował międzynarodowe standardy i metodykę uzgodnioną przez Komisję, będzie podlegał kontrolom dokonywanym przez Komisję i badaniu prowadzonemu na późniejszym etapie przez Europejski Trybunał Obrachunkowy.

Odpowiedzialność i państwa członkowskiego przejrzystość

Służby Komisji dołączają do swoich rocznych sprawozdań z działalności swoją ocenę systemów zarządzania i kontroli państw członkowskich, a przy wydawaniu oświadczeń dotyczących zarządzania mają na uwadze informacje przekazywane przez państwa członkowskie (w tym między innymi w rocznych sprawozdaniach z kontroli oraz rocznych streszczeniach). W świetle obecnych przepisów o dostępie do dokumentów decyzja o opublikowaniu rocznych streszczeń należy jednak do zainteresowanych państw członkowskich, gdyż to one są autorami tych dokumentów.

Roczne sprawozdania z działalności są źródłem wyczerpujących informacji za 2010 r., przedstawionych według państwa członkowskiego, obszaru polityki i okresu programowania. W sprawozdaniu podsumowującym Komisja określa środki, które w jej opinii są niezbędne do wyeliminowania znacznych uchybień, które zostały wykryte.

Uwypuklono znaczenie współpracy między OLAF-em a dyrekcjami generalnymi odpowiedzialnymi za fundusze strukturalne[12], a dokument dotyczący strategii w tym zakresie jest poddawany ocenie dwa razy w roku. Ma to na celu ulepszenie oceny ryzyka wystąpienia nadużyć finansowych, zapewnienie państwom członkowskim obszerniejszych wskazówek co do zapobiegania nadużyciom finansowym i ich wykrywania oraz podniesienie wiedzy w tej dziedzinie w służbach i państwach członkowskich.

Dopuszczalne ryzyko błędu

W ramach przygotowywania nowego prawodawstwa sektorowego na okres 2014-2020 Komisja zawrze w ocenie skutków finansowych regulacji opisu ustanowionego systemu kontroli, szacunkowych wyliczeń kosztu i korzyści mechanizmów kontroli oraz szacunkowego poziomu zakładanego ryzyka braku zgodności z obowiązującymi zasadami.

Koncepcja dopuszczalnego ryzyka błędu ma zapewnić narzędzie zarządcze służące do pomiaru skuteczności mechanizmów kontroli. Komisja stosuje jednak wobec wszystkich przypadków niegospodarności i nadużyć finansowych podejście zakładające „zero tolerancji”.

Służba Audytu Wewnętrznego Komisji

W ramach swojego programu kontroli na rok 2011 Służba Audytu Wewnętrznego opracowała praktykę polegającą na wykonywaniu określonej liczby kontroli wykonania zadań, kładąc nacisk na skuteczność, efektywność i gospodarne wykorzystanie zasobów UE. Komisja wyraża zgodę na zwrócenie się do Służby Audytu Wewnętrznego z prośbą o dopracowanie tych aspektów w przyszłych programach kontroli.

Pojedynczy audyt

Ramy Komisji spełniają wymóg Trybunału dotyczący istnienia łańcucha procedur kontrolnych, gdzie na każdym szczeblu powinny być szczegółowo określone cele, które uwzględniają prace wykonane na pozostałych szczeblach. Zadaniem funkcjonujących struktur jest uniknięcie niepotrzebnego powielania. Nie podważa się w nich roli Trybunału jako zewnętrznego audytora ani niezależności innych organów poza wewnętrznymi ramami kontroli, takich jak najwyższe organy kontroli sporządzające sprawozdania skierowane do parlamentów narodowych.

Przejrzystość

Komisja uważa, że spełnia wymogi przejrzystości określone w art. 30 rozporządzenia finansowego, a Trybunał Sprawiedliwości nie podważył ważności rozporządzenia finansowego. Komisja dokona jednak analizy stosownych orzeczeń Trybunału[13] i złoży do organu ustawodawczego wniosek w sprawie przepisów niezbędnych do utrzymania wymaganego poziomu przejrzystości.

Komisja jest zdania, że sprawozdanie podsumowujące nie jest odpowiednim instrumentem do składania sprawozdań na temat monitoringu działań podejmowanych przez państwa członkowskie w związku z obowiązkiem publikowania danych na temat beneficjentów w terminie. Najlepszym rozwiązaniem byłoby przedstawianie informacji na temat monitoringu działań w formie załącznika dołączonego do rocznych sprawozdań z działalności dyrekcji generalnej.

Regulamin pracowniczy

W 2011 r. Komisja przyjęła do wiadomości projekt wniosku zmieniającego regulamin pracowniczy, który wprowadza równowagę między koniecznym dążeniem do uzyskania wydajności a zdolnością instytucji w zakresie realizowania swoich polityk. Wniosek ten stanowi uzupełnienie reformy służby cywilnej z 2004 r.

Projekty wniosków są podstawą rozmów z przedstawicielami pracowników. Komisja powinna przedłożyć formalny wniosek Radzie i Parlamentowi przed upływem 2011 r.

SZCZEGÓłOWE USTALENIA

Rolnictwo i zasoby naturalne

Komisja uważa, że spadek wskaźnika błędu w dziedzinie rolnictwa można już uznać za pewną tendencję. Dlatego też poziom błędu, który w ostatnich latach waha się w okolicach 2%, potwierdza ogólną pozytywną ocenę z poprzednich lat. Komisja będzie oczywiście nadal czyniła starania w kierunku obniżenia poziomu błędu w odniesieniu do wydatków na rolnictwo poniżej progu istotności, koncentrując swoje wysiłki przede wszystkim na obszarach wydatków charakteryzujących się wyższym wskaźnikiem występowania błędów, takich jak niektóre środki związane z rozwojem rolnictwa.

Komisja wraz z państwami członkowskimi na bieżąco pracuje nad dalszą poprawą funkcjonowania Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli oraz działającego w ramach niego systemu identyfikacji działek rolnych. Począwszy od roku budżetowego 2010 państwa członkowskie mają obowiązek dokonywać rocznej oceny jakości systemu identyfikacji działek rolnych oraz przedstawiać jej wyniki. Chociaż rok 2010 był pierwszym rokiem stosowania takiej oceny, okazała się ona pożyteczna dla państw członkowskich, jeśli chodzi o identyfikowanie obszarów wymagających uwagi. W celu ochrony finansowych interesów UE, w odniesieniu do wszelkich istniejących niedociągnięć podejmowane są działania w drodze procedur zgodności rozliczeń.

W ramach reformy wspólnej polityki rolnej po roku 2013 Komisja będzie w dalszym ciągu podejmowała wysiłki na rzecz zmniejszenia obciążenia administracyjnego oraz uproszczenia tej polityki[14]. Analizowana będzie również w tym kontekście kwestia definicji czynnych zawodowo rolników.

W przypadku kontroli do celów DAS 2011 Komisja zaproponuje trójstronne spotkania z udziałem Europejskiego Trybunału Obrachunkowego oraz organów władz krajowych również w odniesieniu do rolnictwa i zasobów naturalnych. Oczekuje się, że usprawnią one prowadzenie indywidualnych spraw związanych z DAS.

Spójność

Wieloletnie programy w dziedzinie spójności podlegają różnorodnym aspektom kontroli realizowanym na przestrzeni kilku lat. Coroczne oszacowanie błędu, w oparciu o płatności związane z rokiem budżetowym, może jednakże ujawnić wyższe dane liczbowe, gdyż nie wszystkie aspekty kontroli zostały jeszcze zrealizowane. Komisja będzie nadal rygorystycznie pełnić swoją funkcję nadzorczą, dbając o to, by państwa członkowskie wyeliminowały uchybienia w swoich systemach zarządzania i kontroli i dokonując, w stosownych przypadkach, wstrzymania i zawieszenia płatności oraz stosując korekty finansowe. Komisja działała w oparciu o roczne opinie pokontrolne wydawane przez władze audytowe i swoje własne prace audytowe. Komisja w trakcie swoich audytów skupia się przede wszystkim na programach wysokiego ryzyka.

Jak wynika z rocznych sprawozdań z działalności oraz danych liczbowych przekazanych Parlamentowi Europejskiemu, większość uchybień odnosi się do zaledwie kilku państw członkowskich. W następstwie zaleceń oraz po wydaniu zgody przez Komisję, państwa członkowskie wdrażają krajowe plany działań naprawczych mające na celu podniesienie skuteczności systemów i wyeliminowanie przyczyn słabych wyników w przypadku programów i zainteresowanych państw członkowskich.

W zakresie polityki regionalnej stwierdzono przede wszystkim nieprawidłowości związane z niepoprawnym zastosowaniem zasad dotyczących zamówień publicznych. Komisja podejmuje działania w celu rozwiązania wykrytych problemów. Zgodnie z Aktem o jednolitym rynku Komisja zobowiązała się do przedstawienia wniosków w sprawie przeglądu dyrektyw do 2012 r.; jednym z głównych kryteriów będzie uproszczenie. Zainteresowane strony będą miały okazję wnieść swój wkład do tego procesu.

W okresie 2007-2013 Komisja przeznaczyła znaczne środki na inwestycje początkowe w postaci udzielania wskazówek, szkoleń i wsparcia dla państw członkowskich. Komisja będzie kontynuowała wysiłki w tym kierunku, czego przykładem jest trwająca wymiana najlepszych praktyk. Państwa członkowskie otrzymują także środki finansowe na wsparcie techniczne, by poprawić swoją zdolność administracyjną.

Komisja wzywa państwa członkowskie, aby już teraz zademonstrowały swoje zaangażowanie na rzecz poprawy rozliczalności poprzez podnoszenie, w razie potrzeby, skuteczności środków kontroli, w szczególności skuteczności weryfikacji zarządzania, przed poświadczeniem wydatków wobec Komisji oraz stosowanie się do wskazówek Komisji dotyczących podsumowań rocznych, aby uczynić je cennym dodatkowym źródłem informacji poświadczających wiarygodność. Choć podstawy prawne podsumowań rocznych nie wymagają ogólnego poświadczenia wiarygodności, Komisja zachęca wszystkie państwa członkowskie do brania przykładu z tych państw, które w podsumowaniach za 2010 r. zawarły poświadczenia wiarygodności.

W odpowiedzi na błędy wykryte przez Europejski Trybunał Obrachunkowy oraz jego służby kontrolne Komisja szczegółowo przedstawiła także środki, które zostały podjęte w latach 2010-2011 wobec zidentyfikowanych obszarów i programów wysokiego ryzyka oraz które są przewidziane dla przyszłych ram prawnych[15].

Badania naukowe, energia, transport, sprawy gospodarczo-finansowe, edukacja i obywatelstwo

Przepisy dotyczące kosztów kwalifikujących się do finansowania są złożone; kontrole wykazały, że źródłem większości wykrytych błędów są różnice w interpretacji tych przepisów.

Skutki wnioskowanych przyszłych działań upraszczających będą odczuwalne głównie podczas następnego programu ramowego. Do czasu wdrożenia tych wniosków, w przypadku siódmego programu ramowego Komisja zaradziła problemom wynikającym ze złożoności zasad kwalifikowalności, przyjmując w dniu 24 stycznia 2011 r. decyzję[16] w sprawie trzech środków upraszczających wdrożenie programu ramowego, dotyczącą także finansowania badań naukowych małych i średnich przedsiębiorstw. W ramach istniejących ram prawnych usprawniono wykorzystanie średnich kosztów personelu przez beneficjentów. Ponadto oczekuje się, że wprowadzone środki upraszczające przyczynią się do dalszego obniżenia wskaźnika błędu.

Co więcej, przy opracowywaniu zasad, które będą miały zastosowanie w następnym programie finansowania, wykorzystane zostaną doświadczenia nabyte w trakcie certyfikacji ex ante metodologii wyliczania kosztów.

Komisja opracowała strategię kontroli mającą zapewnić legalność i prawidłowość wydatków w perspektywie wieloletniej w celu wykrycia wszelkich błędów, których nie można było zidentyfikować przed dokonaniem płatności. Cel ten osiąga się poprzez audyt ex post oraz rygorystyczne odzyskiwanie wszelkich zawyżonych, jak wykazał audyt, kwot wypłaconych skontrolowanym beneficjentom, nawet dotyczących nieskontrolowanych umów, we wszystkich przypadkach, w których procedura ekstrapolacji jest stosowna i ma zastosowanie. Ponadto komunikat w sprawie uproszczenia procesu odzyskiwania środków w ramach wdrażania strategii kontroli przyjętej dnia 15 grudnia 2009 r. przyczyni się do lepszego zarządzania pozostałymi do odzyskania kwotami oraz wyjaśnienia kryteriów dotyczących podatków i opłat związanych z kosztami pracowniczymi, które doprowadziły do wystąpienia błędów. Ponadto Komisja oceniła rozliczalność oraz struktury organizacyjne organów wspólnotowych powołanych w celu wdrożenia siódmego programu ramowego w grudniu 2010 r.

W dziedzinie edukacji nowy program „Europa edukacji” przyczyni się do znacznych uproszczeń dzięki wyeliminowaniu podprogramów, zmniejszeniu łącznej liczby działań oraz szerszemu wykorzystaniu płatności ryczałtowych.

Pomoc zewnętrzna, rozwój i rozszerzenie, w tym Europejski Fundusz Rozwoju

W odniesieniu do rozszerzenia Komisja ustosunkowała się do głównych uwag Trybunału dotyczących kontroli ex ante i współpracuje z (ewentualnymi) państwami kandydującymi, by udoskonalić systemy zarządzania i kontroli oraz zagwarantować, że stosowane przez nich praktyki odpowiadają standardom unijnym. Komisja opracowała spójny zestaw instrukcji, jak kierować procesem przekazania zarządzania.

Komisja podejmuje starania, by zapewnić pomoc przy uzyskiwaniu wiedzy instytucjonalnej. Można uznać, że osiągane są stałe postępy w przeciwdziałaniu korupcji, konfliktom interesów oraz innym szkodliwym praktykom, lecz nadal należy uważać te zjawiska za problem. Sukcesywnie wdrażane są ramy prawne, a odnowione instytucje i systemy stają się operacyjne. Na bazie ostatnich inicjatyw podejmowanych przez organy sądowe w krajach beneficjentów rodzi się kultura politycznej odpowiedzialności.

W odniesieniu do pomocy humanitarnej, Komisja zwiększa monitoring korzystania z ośrodków ds. zamówień w ramach pomocy humanitarnej, a w lutym 2011 r. powołała grupę roboczą, która ma za zadanie dokonanie oceny wniosków w sprawie pomocy humanitarnej. Komisja pracuje nad harmonizacją i uproszczeniem dokumentacji dotyczącej procesu oceny. Zatwierdzenie i wprowadzenie w życie konkluzji nastąpi dnia 1 stycznia 2012 r.

Służba ds. Instrumentów Polityki Zagranicznej (FPI) -, następca DG RELEX - sfinalizowała prace nad metodyką kontroli ex post w dziedzinie wydatków operacyjnych. Metodyka ta będzie dalej udoskonalana w ciągu 2011 r. na podstawie zebranych doświadczeń.

Kwestie integracji w dziedzinie środowiska zostaną potraktowane priorytetowo.

Co się tyczy Europejskiego Funduszu Rozwoju, Komisja będzie w dalszym ciągu składać wyczerpujące sprawozdania na temat osiągniętych wyników i problemów napotkanych w trakcie realizacji operacji w zakresie wsparcia budżetowego.

Kompleksowy przegląd wydatków

W ramach przygotowywania budżetu na 2012 r. Komisja przystąpiła do wnikliwego badania programów wydatkowania w celu wytypowania obszarów, w których nastąpi przegrupowanie środków. W efekcie Komisja zaproponowała znaczne marginesy w obrębie różnych pułapów wydatków w celu realizacji nowych priorytetów politycznych.

Wnioski w sprawie agencji kierowane do Komisji

Celem rozmów prowadzonych na forum międzyinstytucjonalnej grupy roboczej ds. agencji jest podniesienie wydajności i skuteczności agencji oraz uproszczenie ogólnej struktury zarządzania wewnątrz agencji i w kontaktach z instytucjami UE. Oczekuje się, że prace grupy potrwają do końca 2011 r. W odniesieniu do ewentualnego połączenia Europejskiego Kolegium Policyjnego (CEPOL) i Europolu Komisja przedstawi wyniki oceny skutków w ciągu 2012 r., zgodnie z uzgodnionymi przez grupę roboczą zasadami dotyczącymi okoliczności połączenia.

* * *

[1] Absolutorium za rok 2009 – budżet ogólny, sprawozdania specjalne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w kontekście absolutorium Komisji, absolutorium z realizacji Europejskiego Funduszu Rozwoju, absolutorium dla agencji.

[2] Nr ref. dokumentu P7_TA(2011)0194 oraz P7_TA(2011)0195,

zamieszczone odpowiednio na stronach internetowych:

http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P7-TA-2011-0194+0+DOC+XML+V0//PL

[3] Zob. wnioski 1, 18, 25, 71, 82, 86, 117, 156, 175, 179, 192 i 206.

[4] Nr ref. dokumentu 5891/11 ADD 1 i 2, 5892/11 ADD 1, 5893/11 ADD 1, 5469/11 i 5894/11 ADD 1, opublikowane na stronie internetowej http://www.europarl.europa.eu/activities/committees/editoDisplay.do?language=PL&id=2&body=CONT

[5] W lutym 2011 r. Komisji Kontroli Budżetowej przesłano dokument roboczy zawierający analizę procesu poświadczenia wiarygodności w zarządzaniu dzielonym, ocenę krajowych oświadczeń wydanych przez cztery państwa członkowskie oraz wskazówki, jak uzyskać wartość dodaną w procesie poświadczenia wiarygodności.

[6] Rozporządzenie (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999.

[7] Zob. notatka przesłana w dniu 2 maja 2011 r. „Notatka DG REGIO w sprawie korekt finansowych i odzyskiwania należności, wstrzymywania i zawieszania płatności” oraz notatka przesłana w dniu 18 marca 2011 r., załącznik 3 (wykaz wstrzymanych/zawieszonych płatności w ramach EFRR/FS i EFS).

[8] Wizyty kontrolne rozpoczęto we wrześniu 2011 r.

[9] Zob. przypis 7.

[10] Wniosek w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące wszystkich funduszy strukturalnych (COM(2011)615).

[11] COM(2011) 500.

[12] Za pomocą zaktualizowanej wspólnej strategii zapobiegania nadużyciom, przyjętej w lipcu 2010 r.

[13] Sprawy C-92/09 i C-93/09.

[14] Zob. szczegółową odpowiedź nr 15 w załączonym dokumencie roboczym służb Komisji w sprawie zaleceń Rady.

[15] SEC(2011)1179 wersja ostateczna z 6.10.2011.

[16] C(2011) 174 wersja ostateczna z 24.1.2011.