PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 10.11.2004 
COM(2004) 748 ko ńcowy 
  
KOMUNIKAT KOMISJI 
DO RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, 
 EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPO ŁECZNEGO, 
 KOMITETU REGIONÓW ORAZ EURO PEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO  
Pierwsze sprawozdanie dotycz ące praktycznych przygotowa ń do przysz łego 
rozszerzenia strefy euro 
    
{SEC(2004) 1383} 
 
PL 2   PL 1. W PROWADZENIE  
Ostateczne wprowadzenie jednej waluty b ędzie prze łomowym wydarzeniem dla wszystkich 
państw przyst ępujących w przysz łości do strefy euro, tak samo jak by ło w przypadku krajów 
będących w niej obecnie. Nowe Pa ństwa Członkowskie przyst ąpiły do Unii Europejskiej jako 
„Państwa Członkowskie obj ęte derogacj ą”1 na mocy artyku łu 4 Traktatu o Przyst ąpieniu. 
Ostateczne przyj ęcie jednej waluty stanowi cz ęść wymaga ń ustanowionych w Traktacie i 
dlatego te ż kraje te wprowadz ą euro, gdy tylko wype łnią konieczne warunki. Wiele z nowo 
przyjętych Państw Członkowskich zasygnalizowa ło, że chciałoby przyst ąpić do strefy euro 
tak szybko, jak to tylko mo żliwe, i dlatego podejmuj ą wysiłki zmierzaj ące do wype łnienia 
warunków wej ścia, w szczególno ści kryteriów konwergencji z Trak tatu z Maastricht, które to 
warunki maj ą zapewni ć trwałą konwergencj ę gospodarcz ą wszystkich przysz łych krajów 
przystępujących do strefy euro. W pa ństwach, które obecnie tworz ą strefę euro, 
przygotowania do praktyczne go wprowadzenia euro zaj ęły prawie sze ść lat. Dlatego te ż nowe 
Państwa Członkowskie musz ą już rozpocząć przygotowania, tak aby by ć na czas gotowym i 
aby zapewni ć płynne przej ście na now ą walutę. 
1.1 Kroki prowadz ące do przyj ęcia euro 
Komisja oraz EBC, w regularnie sporz ądzanych raportach o konwergencji2, oceniają stopień, 
w jakim ró żne państwa wype łniły wymagania ustanowione w Traktacie celem przyj ęcia euro. 
Art. 122 ust. 2 Traktatu przewiduje, że Rada, na wniosek Komisji, podejmuje decyzj ę co do 
tego, które Pa ństwa Członkowskie spe łniają niezbędne warunki i w konsekwencji uchyla 
derogacje tych Pa ństw Członkowskich. Ponadto Rada decyduje o dacie przyst ąpienia danego 
Państwa Członkowskiego do strefy euro, i okre śla stały i nieodwo łalny kurs wymiany 
krajowej waluty danego pa ństwa w stosunku do euro. Z dat ą przyjęcia euro ten kurs wymiany 
zaczyna obowi ązywać, dotychczasowa krajowa waluta danego pa ństwa przestaje istnie ć, a 
odpowiedzialno ść za polityk ę pieniężną zostaje przeniesiona  na EBC. W przypadku 
pierwszych jedenastu pa ństw przyst ępujących do strefy euro mia ło to miejsce dnia 1 stycznia 
1999 r., a w przypadku Grecji – 1 stycznia 2001 r..  
Ze względów praktycznych i logistycznych, pa ństwa będące obecnie w strefie euro 
wprowadzi ły trzyletni okres przej ściowy (w przypadku Grecji, by ł to okres jednoroczny) 
między przyj ęciem euro jako waluty (rok 1999 dla pierwszych jedenastu pa ństw; rok 2001 dla 
Grecji) a wprowadzeniem eu ro w formie gotówkowej. G łówną alternatyw ą do takiego 
rozwiązania jest tak zwany scenar iusz „wielkiego wybuchu” [‘ big bang’ ], w którym wej ście 
do strefy euro nast ępuje jednocze śnie z wprowadzeniem banknotów i monet euro. Takie 
podejście ma kilka zalet, szczególnie te raz, gdy banknoty i monety euro ju ż istnieją. Główną 
wadą jest to, że scenariusz ten redukuje okres, w którym  sektor publiczny i sektor prywatny, 
                                                 
1 Pod wzgl ędem przyj ęcia euro, Dania i Zjednoczone Królestwo posiadaj ą specjalny status tzw. 
posiadacza klauzuli o mo żliwości nieprzyst ępowania ( opt-out ). Dziesi ęć nowych Pa ństw 
Członkowskich oraz Szwecja s ą Państwami Cz łonkowskimi obj ętymi derogacj ą. W referendum w 
Szwecji, przeprowadzonym dnia 14 wrze śnia 2003 r. wi ększość ludności opowiedzia ła się przeciw 
wejściu do strefy euro. 
2 Ostatnie raporty o konwergencji wydano 20 pa ździernika 2004 r. Stwierdzono w nich, że żadne z 
jedenastu Pa ństw Członkowskich obj ętych derogacj ą nie wype łnia obecnie wszystkich niezb ędnych 
kryteriów (zrównowa żenie finansów publicznych, stabilno ść cen, stabilno ść kursu waluty przez 
wymagany okres , poziom d ługookresowych stóp procentowych). Wobec wniosków z raportów o 
konwergencji, Komisja zdecydowa ła nie przedk ładać żadnego wniosku o uchylenie derogacji. 
 
PL 3   PL oraz ogół obywateli mog ą przygotowa ć się n a  t o  p r z e j ście. Po wprowadzeniu banknotów i 
monet euro nast ępuje okres podwójnego obiegu, podczas którego zarówno banknoty i monety 
euro jak i waluty krajowej posiadaj ą status prawnego środka płatniczego. O d ługości okresu 
podwójnego obiegu zwyczajowo decyduje si ę na poziomie krajowym, jednak że jest on 
zazwyczaj stosunkowo krótki i trwa nie wi ęcej niż dwa miesi ące. 
1.2 Cel sprawozdania 
Udane wej ście do strefy euro wymaga nie tylko wype łnienia wymaga ń traktatowych, ale 
również starannie zaplanowanych i rozleg łych przygotowa ń praktycznych, dotycz ących 
zarówno sektora publicznego ja k i prywatnego, a nawet ca łego społeczeństwa. Komisja 
będzie w sposób regularny, przynajmn iej raz do roku lub gdy tylko b ędzie to uzasadnione 
rozwojem sytuacji, sporz ądzać sprawozdania o stanie tych przygotowa ń. Niniejszy komunikat 
jest pierwszym takim sprawozdaniem. W przeciwie ństwie do raportów o konwergencji, nie 
wywodzi si ę ono z jakiegokolwiek, prawnego czy innego, obowi ązku, ale wynika z 
zamierzenia Komisji, aby w odpowiedni sposób informowa ć wszystkie w łaściwe strony, w 
szczególno ści instytucje wspólnotowe i Pa ństwa Członkowskie, jak równie ż zainteresowane 
społeczeństwo i środki masowego przekazu, o post ępach czynionych w tym wa żnym 
obszarze. Je żeli idzie o terminy i cz ęstotliwość wydawania, sprawozdania Komisji dotycz ące 
stanu praktycznych przygotowa ń również nie będą powiązane ze sporz ądzanymi przez 
Komisję raportami o konwergencji.  
Ogólne ramy i kluczowe elementy przej ścia do nowej waluty s ą ogólnie okre ślone w 
krajowych „scenariuszach przej ścia”, a wiele z zainteresowanych pa ństw jest obecnie na 
etapie sporz ądzania takich scenariuszy. W odni esieniu do Szwecji, dnia 14 wrze śnia 2003 r. 
zorganizowano tam referendum, które pokaza ło, że większość ludności nie jest obecnie za 
przystąpieniem do strefy euro. Wynik referendum  faktycznie wstrzymuje praktyczne 
przygotowania w Szwecji. 
2. O BECNE PLANY PRZYJ ĘCIA EURO  
Trzy Państwa Członkowskie obj ęte derogacj ą (Estonia, Litwa i S łowenia) przyst ąpiły do 
systemu ERM II dnia 28 czerwca 2004 r. Wszystkie te trzy pa ństwa chcia łyby przyst ąpić do 
strefy euro tak szybko, jak to mo żliwe (2007 r.). W wi ększości przyjęły one narodowe plany 
przechodzenia na euro i powo łały krajowych koordynatorów ds. przyj ęcia euro. Na ogó ł 
preferowane jest jednostopniowe przej ście na euro (scenariusz „wielkiego wybuchu”), w 
ramach którego banknoty i monety euro staj ą się prawnym środkiem p łatniczym z dat ą 
wejścia do strefy euro. Procedury wyboru projek tów na narodowe strony monet euro albo s ą 
w trakcie realizacji albo zosta ły już zakończone. 
Oficjalne plany i zamiary w wi ększości pozosta łych państw stopniowo przybieraj ą bardziej 
konkretne kszta łty. Wiele pa ństw planuje przyst ąpienie do strefy euro na nieco pó źniejszym 
etapie, bli żej końca dekady, chocia ż wiele będzie oczywi ście zależeć od stopnia, w jakim 
spełniać one będą kryteria konwergencji. 
Stan przygotowa ń streszczono w poni ższej tabeli, która na ogó ł opiera si ę na informacjach 
udostępnianych przez odpowiednie w ładze krajowe, a która ma odzwierciedla ć krajowe 
decyzje i stanowiska w sprawie ró żnych istotnych kwestii. Pa ństwa Członkowskie s ą 
wymienione w porz ądku ustalonym w Traktacie. 
 
PL 4   PL PAŃSTWO KRAJOWY 
KOORDYNATO
R NARODOWY 
PLAN 
PRZECHODZE
NIA NA EURO 
LUB PODOBNY 
SCENARIUSZ WEJŚCIE 
DO ERM II NARODOW
A 
DOCELOW
A DATA 
PRZYJĘCIA 
EURO „WIELKI 
WYBUCH” 
LUB OKRES 
PRZEJŚCIO
WY MONETY 
EURO 
Republika 
Czeska  Strategia 
Przyjęcia Euro 
w Republice 
Czeskiej, 
(zatwierdzona 
przez rząd w 
październiku 
2003 r.)  2009-10  Rozwa ża się 
przeprowadzenie konkursu 
Estonia Komisja 
Ministrów 
(łącznie z 
Prezesem BC) Wspólne 
oświadczenie 
rządu 
estońskiego i 
Banku Estonii, 
16 stycznia 2004 r. 28.6.2004 r. po łowa 
2006 r.  Konkurs 
ogłoszony w 
czerwcu 2004 r.; ostateczny 
wybór ma 
mieć miejsce 
w grudniu 
2004 r.
3 
Cypr Rozważa się 
wspólną 
koordynacj ę 
realizowan ą 
przez Ministra Finansów oraz 
Bank Centralny 
Cypru Przygotowano 
ogólne ramy wstępne Rada 
Ministrów podjęła 
ostatnio 
decyzję o 
jak 
najszybszy
m złożeniu 
wniosku 2007 r. Wielki 
wybuch Ogłoszenie 
konkursu ma zostać 
rozplanowane 
Łotwa Grupa robocza 
ds. przejścia na 
euro w Banku 
Łotwy, 
konsultacje między MF i 
bankiem 
centralnym Wstępny plan 
przejścia  1.1.2008 r. Wielki 
wybuch  Konkurs 
ogłoszony 
Litwa Grupa robocza 
ds. 
opracowania 
planu przej ścia 
na euro w 
Banku Litwy Przygotowanie 
zarysu planu 
przejścia do 
grudnia 2004 r. oraz ram 
strategicznych 
koordynacji projektu 28.6.2004 r. 1.1.2007 r. 
(wstępnie) Wielki 
wybuch 
równoleg ły 
obieg przez 2-3 tygodnie Końcowa 
procedura 
przetargu na 
stworzenie gipsowych 
modeli 
Węgry W odniesieniu 
do docelowej 
daty w 2010 r., prace 
przygotowawcz
e odbywaj ą się 
w 
Ministerstwie   2010 r.   
                                                 
3 Do daty zamkni ęcia konkursu, tj. 19 pa ździernika 2004 r., z łożono 134 projekty. Do po łowy listopada, 
zespół ekspertów wybierze dziesi ęć najlepszych projektów, a ostateczny wybór nast ąpi w grudniu 
2004 r. w drodze ogólnokrajowej procedury g łosowania telefonicznego. 
 
PL 5   PL Finansów oraz 
Magyar 
Nemzeti Bank 
(Bank Centralny 
Węgier). 
Malta Wciąż istnieje 
potrzeba formalnego 
wyznaczenia 
organu 
koordynuj ąceg
o, który mia łby 
odpowiada ć za 
prowadzenie 
procesu. Trwają 
konsultacje 
między MF i 
bankiem 
centralnym  MF oraz bank 
centralny przygotowuj ą 
projekt 
wstępnego 
planu przej ścia  2008 r. Wci ąż do 
określenia Plan 
wykonania obejmujący 
cały proces, od 
etapu 
konkursowego 
do rzeczywistego 
sporządzenia 
bitych monet 
Polska Międzyinstytuc
jonalna grupa robocza MF-
NBP   2009 r. Wci ąż do 
określenia Badanie opinii 
publicznej 
Słowenia Organ 
koordynuj ący 
(Ministerstwo 
Finansów, bank 
centralny, inne 
ministerstwa i 
organy) Program 
wejścia do 
ERM II i 
przyjęcia euro 
(zatwierdzony 
przez rząd i 
Radę 
Zarządzającą 
Banku 
Słowenii, 
listopad 
2003 r.) 
 Sektorowe 
plany generalne 28.6.2004 r. 
 1.1.2007 r. Wielki 
Wybuch (podwójny 
obieg:  
2 tygodnie) Konkurs 
ogłoszony 
Słowacja Ministerstwo 
Finansów Specyfikacja 
strategii przyjęcia euro 
w RS, 
zatwierdzona przez rząd we 
wrześniu 
2004 r. Narodowy plan 
przechodzenia 
na euro ma by ć 
zatwierdzony 
do połowy 
2005 r.  1.1.2008/ 
2009 r. Wielki 
wybuch Konkurs 
ogłoszony 
 
PL 6   PL 3. P RZESZŁE I PRZYSZ ŁE PRZYST ĄPIENIA DO STREFY EURO : PODOBIE ŃSTWA I 
RÓŻNICE  
Zmiany zachodz ące w państwach wchodz ących w przysz łości do strefy euro b ędą w pewnych 
aspektach podobne do zmian zaobserwo wanych poprzednio w krajach tworz ących obecnie 
strefę euro w momencie przej ścia na now ą walutę. Ponadto nowe pa ństwa będą korzystały z 
doświadczeń nabytych w przesz łości. Należy podkreślić również kilka znacz ących różnic. 
3.1 Nauki wyp ływające z poprzedniego przej ścia na euro 
Choć pierwsze przej ście okaza ło się wielkim sukcesem, pod kilkoma wzgl ędami istnieje 
wciąż możliwość ulepszeń. Główne nauki wyp ływające z doświadczeń państw pierwszej fali 
są następujące: 
(i) Staranne i pro-ak tywne przygotowanie pop łaca. Wysiłki państw, które 
zainwestowa ły we wcze śniejsze, gruntowne przygotowania, zosta ły nagrodzone 
poprzez szybko ść zamiany, uzyskanie spo łecznego poparcia dla nowej waluty oraz 
płynność przejścia. W równym stopniu wynagrodzone zosta ły inwestycje w 
komunikacj ę oraz przekazywanie informacji. 
To jest kluczowy wniosek z pierwszego przej ścia na euro i powód podj ęcia przez 
Komisję i państwa tworz ące kolejną falę rozmów o praktycznych przygotowaniach. 
Wyniki ostatniego Eurobarome tru (sekcja 4) potwierdzaj ą, że potrzeba dok ładnych i 
terminowych informacji pozostaje równie wa żna jak mia ło to miejsce w przesz łości. 
Brak informacji mo że powodowa ć lękliwe lub nawet wrogie reakcje, czego mo żna 
łatwo unikn ąć. 
(ii) Trzyletni okres przej ściowy by ł zbyt długi. Po 1999 r. wytracono troch ę impetu i 
władze publiczne musia ły ponowi ć wysiłki, aby (ponownie) przekona ć 
przedsiębiorców i obywateli do przygotowania si ę do wprowadzenia euro w formie 
gotówkowej. Ponadto w okresie przej ściowym, u życie euro w postaci „zapisów” 
pozostawa ło raczej ograniczone. 
Państwom przyst ępującym w przysz łości do strefy euro nie zaleca si ę wprowadzania 
długiego okresu przej ściowego, z kilku powodów wyja śnionych w sekcji 3.2, a 
głównie zwi ązanych z potrzeb ą szybkiego wprowadzenia euro w formie 
gotówkowej. Jednak że w przypadku procesów taki ch jak zmiana systemów 
informatycznych w sektorach publi cznym i prywatnym, czas ich wdra żania 
pozostanie tak d ługi, jak by ł w przypadku pa ństw, które jako pierwsze wprowadzi ły 
euro. W konsekwencji, skoro samo przej ście będzie krótsze, to przygotowania musz ą 
się rozpocząć na bardzo wczesnym etapie. 
Jednakże poniewa ż krótsze maj ą być okresy przej ściowe, jakie obecnie si ę zakłada w 
zainteresowanych pa ństwach, z łożoność sytuacji wynikaj ąca z u żywania 
równocze śnie dwóch jednostek pieni ężnych (euro oraz waluty krajowej) zostanie 
ograniczona, a przej ście do nowej waluty b ędzie przez to prostsze do wyja śnienia i 
zrozumienia. 
(iii) Wprowadzenie banknotów i monet euro musi by ć przeprowadzone szybko : 
„Stopniowe” wprowadzanie euro w fo rmie gotówkowej stwarza komplikacje 
 
PL 7   PL zarówno dla obywateli jak i przedsi ębiorstw. Na szybkim wprowadzeniu korzystaj ą 
wszystkie zaanga żowane strony, pod warunkiem że jest ono starannie przygotowane. 
To samo dotyczy okresu podwójnego obi egu, który najlepiej powinien by ć krótki. 
Jak obserwowano przy przej ściu na now ą walutę w państwach obecnie tworz ących 
strefę euro, szybkie wprowadzenie euro w formie gotówkowej musi by ć oparte na 
szeroko zakrojonym wcze śniejszym zaopatrzeniu w gotówk ę euro ( frontloading ) 
oraz wcze śniejszym jej rozprowadzeniu ( sub-frontloading ), natychmiastowym 
przestawieniu wszystkich bankomatów, wydawaniu przez detalistów reszty 
wyłącznie w euro oraz mo żliwości, aby klienci banków i inne osoby mog ły 
bezpłatnie wymienia ć wycofywan ą walutę na euro. 
W tym wzgl ędzie, nale ży podkreślić znaczenie p łatności z wykorzystaniem kart oraz 
płatności przez Internet. Takie metody p łatności stanowi ły w znacznym stopniu o 
płynności przejścia, szczególnie w sektorze detalicznym. 
(iv) Wycofanie waluty krajowej wyma ga starannego przygotowania – przy 
przechodzeniu na euro po raz pierwsz y, prawdopodobnie za bard zo skoncentrowano 
się na wprowadzeniu banknotów i monet euro, podczas gdy nie wzi ęto dostatecznie 
pod uwag ę konsekwencji ogromnego odp ływu wycofywanej waluty. W 
szczególno ści nie zawsze zapewniono odpowiednie środki logistyczne do obs ługi 
ogromnych ilo ści zwróconych monet, a czasami obserwowano znacz ące opóźnienia 
w przewozie, obs łudze i liczeniu monet oraz zap isywaniu kwot na rachunkach. 
(v) Nale ży podjąć odpowiednie środki, aby unikn ąć oddziaływania na ceny . Wymaga to 
szczególnej uwagi, jako że trudno jest z tym sobie radzi ć i często opiera si ę to na 
błędnym pojmowaniu, któr e trudno skorygowa ć. Z pewno ścią lepiej jest 
przeciwdzia łać niż leczyć. 
Wyniki Eurobarometru wyra źnie pokazuj ą, że świadomość obywateli w tym 
względzie jest ju ż wysoka. Ryzyko nadu żyć i oszustw dotycz ących kszta łtowania 
cen w trakcie przej ścia jest g łównym powodem niepokoju dla 71 % respondentów 
(średnia wszystkich nowo przyj ętych Państw Członkowskich). Jednak że warto 
zauważyć, że istnieją wyraźne różnice między poszczególnymi pa ństwami. Podzia ł 
według kategorii spo łeczno-demograficznych nie prow adzi do jasnych wniosków, z 
wyjątkiem takiego, że starsi ludzie maj ą więcej obaw ni ż ludzie młodzi. 
Na ogół, starannych przygotowa ń ze strony w łaściwych w ładz będzie bez w ątpienia 
wymagało poprawne przeliczanie cen, które przeprowadz ą właściciele sklepów i 
detaliści. Przygotowania te mog ą na przyk ład przybra ć formę umów o stabilno ści 
cen negocjowanych z sektorem detalicznym i ściśle monitorowanych przed i po 
przejściu na now ą walutę, najlepiej z aktywnym zaanga żowaniem organizacji 
ochrony konsumentów oraz bran żowych organizacji se ktora detalicznego 
działających na poziomie krajow ym i europejskim. W ładze mog ą również zażądać, 
aby indywidualni detali ści publicznie przedstawili zobowi ązanie zapewnienia 
dokładnego przeliczenia cen, na przyk ład poprzez u życie nalepek lub znaków oraz 
poprzez aktywne zach ęcanie do eksponowania podwójnyc h (w dwóch walutach) cen 
w określonym okresie przed i po wprowadzeniu euro w formie gotówkowej. Oba 
środki maj ą zwiększyć wiarygodno ść i umożliwić klientom wywier anie nacisku na 
detalistów. Środki takie powinny pomóc w z łagodzeniu niepokojów i przyczyni ć się 
do płynnego przej ścia. 
 
PL 8   PL (vi) Zmiana „mentalna” zabiera na pewno znacznie wi ęcej czasu ni ż fizyczna zamiana . 
Wyniki badania z listopada 2003 r. pokaza ły, że 30 % respondentów, przy okazji 
codziennych zakupów, najcz ęściej liczy w walucie krajowej, wobec 46 % 
respondentów licz ących najcz ęściej w euro. Jednak że, w przypadku zakupów o du żej 
wartości (np. domu lub samochodu), wi ększość obywateli strefy euro wci ąż 
najczęściej w my ślach liczy ła w walucie krajowej (54 %), podczas gdy tylko 
nieznaczna mniejszo ść (16 %) liczy ła w euro. 
3.2 G łówne różnice w porównaniu z poprzednim przej ściem na euro 
Choć zastosowanie maj ą pewne elementy wspólne, nale ży zdawać sobie spraw ę, że nowo 
przyjęte Państwa Członkowskie wyró żnia wiele cech i w łaściwości charakterystycznych dla 
danego kraju. W uj ęciu ogólnym, kluczowe ró żnice w porównaniu z pierwsz ą falą przejścia 
na euro są następujące: 
(i) Przysz łe rozszerzenie strefy euro nast ąpi w kilku nast ępujących po sobie falach. Jest 
mało prawdopodobne, aby Pa ństwa Członkowskie nie spe łniające obecnie kryteriów 
konwergencji ( pre-ins ) przystąpiły jako jedna grupa. Spodziewane jest, że w 
poszczególnych latach do strefy euro wchodzi ć będą małe grupy pa ństw (lub 
pojedyncze pa ństwa). 
Dlatego te ż, wspólny impet, jaki mia ły państwa przyst ępujące do strefy euro w 
ramach pierwszej fali, nie b ędzie istnia ł w tym samym zakresie, a przysz łe 
rozszerzenia strefy euro b ędzie cechowa ła mniejsza widoczno ść na zewnątrz – poza 
krajami bezpo średnio zaanga żowanymi. Jednocze śnie fakt, że wiele pa ństw już 
przyjęło jedną walutę, pod pewnymi wzgl ędami ułatwi przej ście, o czym mowa 
poniżej. 
(ii) Banknoty i monety euro ju ż istnieją i większość obywateli nowo przyj ętych Państw 
Członkowskich ju ż je zna. W niektórych sklepach, g łównie na obszarach 
turystycznych i przygranicznych, u żywa się już euro i przyjmuje w tej walucie 
płatności. Taka sytuacja mo że ograniczy ć, w pewnych sektorach, potrzeb ę 
poważnych dzia łań związanych z wcze śniejszym zaopatrzeniem w gotówk ę euro. 
Niektórzy obywatele i niektóre przedsi ębiorstwa mog ą również wyrażać chęć 
nabycia euro w formie gotówkowej za granic ą, w szczególno ści jeżeli zamieszkuj ą 
oni obszary przygraniczne. Ponadt o obywatele spoza strefy euro ju ż mogą otwierać 
rachunki w euro w swoich krajowyc h bankach. W przypadku osób, które si ę na to 
zdecydowa ły, przejście na euro ju ż się odbywa. 
Ostatni Eurobarometr (sek cja 4) pokazuje interesuj ące dowody na to, że obywatele w 
nowo przyj ętych Państwach Cz łonkowskich zdobyli ju ż pewne do świadczenia 
praktyczne. Okazuje si ę, że większość obywateli z tych Pa ństw Członkowskich 
(średnio 73 %) widzia ła już banknoty euro, a średnio 66 % z nich widzia ło monety 
euro. W niektórych pa ństwach, dane te osi ągnęły bardzo wysokie poziomy, np. 95 % 
respondentów w S łowenii widzia ło już banknoty euro, a 87 % widzia ło monety euro. 
Liczby te dla Cypru wynosz ą 85 % (banknoty) i 82 % (monety). Najmniej 
zaznajomieni z euro w formie gotówkowej s ą mieszkańcy Łotwy, pomimo że nawet 
tam ponad po łowa ludno ści widzia ła już banknoty euro (67 %)  lub monety euro 
(55 %). 
 
PL 9   PL Jeżeli idzie o u życie banknotów i monet euro, liczby s ą oczywiście mniejsze, ale 
wciąż znaczące. Średnio 49 % ludno ści w nowo przyj ętych Państwach 
Członkowskich u żywało już banknotów euro, a 50 % u żywało monet euro. Równie ż 
w tym przypadku, pewne kraje prowadz ą w statystykach, np. S łowenia 
(odpowiednio, 81 % i 79 % u żywało banknotów i monet euro) i Cypr (76 % i 77 %). 
Najniższe liczby dotycz ące doświadczeń z używaniem euro w formie gotówkowej 
zanotowano na Litwie (40 % i 39 %). Co  ciekawsze, wyniki Eurobarometru 
pokazują, że odpowiednio 18 % i 15 % respondentów u żywało już banknotów i 
monet euro we w łasnym kraju. Liczby te pokazuj ą, że euro stosowane ju ż jest 
nieformalnie w przypadku pewnych transakcji. W pa ństwach takich jak Łotwa, 
Litwa czy Polska, wska źniki te sięgają znacznie wy ższego poziomu (odpowiednio, 
34 %, 31 % i 28 % w odniesieniu do banknotów euro oraz 27 %, 20 % i 24 % w odniesieniu do monet). 
(iii) Oczekuje si ę, że przejście z waluty krajowej na euro nast ąpi dużo szybciej. Wiele 
krajów rozwa ża podejście typu „wielki wybuch”, które zak łada, że równocze śnie z 
datą wejścia do strefy euro nast ępuje (oficjalne) wprowadzenie euro w formie 
gotówkowej. Wi ększość nowo przyj ętych Państwa Członkowskich (CZ, EE, LV, LT, 
PL, SI, SK) przeprowadza ła w ostatnich latach konwersj ę swoich walut, zdobywaj ąc 
w ramach tego procesu cenne do świadczenia. 
Istnienie oraz powszechna dost ępność euro w formie gotówki równie ż odgrywa 
ważna rolę w tym podej ściu. W zwi ązku z tym, niektóre z elementów, które mia ły 
kluczowe znaczenie dla powodzenia pierwszego przej ścia będą odgrywa ć mniejszą 
rolę w przysz łości. Gotówk ę euro można z łatwością pozyskać przed oficjalnym jej 
wprowadzeniem w danym kraju, a niek tórzy obywatele i niektóre przedsi ębiorstwa 
mogą zdecydowa ć się na przygotowanie si ę z dużym wyprzedzeniem. Wcze śniejsze 
zaopatrzenie w gotówk ę euro ( frontloading ) i wcześniejsze jej rozprowadzenie ( sub-
frontloading )
4 do podmiotów gospodarczych prawdopodobnie i tym razem odegra 
pewną rolę w zapewnieniu szybkiego przej ścia na euro, popr zez zapewnienie 
dostarczenia wystarczaj ących ilości gotówki na dzie ń wprowadzenia euro ( €-day ). 
Można założyć również rozprowadzenie pewnych ilo ści monet i banknotów o 
niskich nomina łach wśród obywateli. 
W interesie pa ństw w przysz łości wchodz ących do strefy euro le ży szczególnie jak 
największe skrócenie okresu przej ściowego, jako że w innym wypadku pa ństwa te 
potencjalnie stan ą wobec nieformalnego podwójnego obiegu w niektórych sektorach, 
podczas którego euro mo że stać się aktywnie u żywane przez obywateli i detalistów 
zanim stanie si ę ono prawnym środkiem p łatniczym. 
(iv) Rozmiar i zakres koniecznych dostosowa ń do przeprowadzenia w pewnych 
obszarach b ędą różnić się w porównaniu do wcze śniejszych zamian w strefie euro. 
Dla przyk ładu, liczba bankomatów przypadaj ąca na mieszka ńca jest mniejsza ni ż w 
strefie euro, mimo że jest to liczba znaczna. Bankomaty przyczyniaj ą się do 
                                                 
4 Wcze śniejsze zaopatrzenie w gotówk ę euro ( frontloading ) odnosi si ę do zaopatrzenia banków w 
wystarczaj ące ilości banknotów i monet euro, zanim gotówka euro uzyska status prawnego środka 
płatniczego, tj. przed dniem € ( €-day ). Wcześniejsze rozprowadzen ie gotówki euro ( sub-fronloading ) 
odnosi się do podobnego rodzaju operacji, w ramach której zaopatrzone banki zaopatruj ą detalistów i 
inne przedsi ębiorstwa w wystarczaj ące ilości gotówki euro, tak aby mogli oni w trybie 
natychmiastowym rozpocz ąć działalność w nowej walucie, poczynaj ąc od pierwszego dnia. 
 
PL 10   PL przyspieszenia procesu wcze śniejszego wprowadzania do gospodarki euro w formie 
gotówkowej. Dotychczasowe do świadczenia pokazuj ą, że duża część banknotów 
euro zosta ła wprowadzona do obiegu poprzez bankomaty, w szczególno ści dzięki ich 
całodobowej dost ępności, nawet w czasie, gdy oddzia ły banków s ą zamknięte. 
Wysoka liczba oddzia łów banków i urz ędów pocztowych w przeliczeniu na 
mieszkańca (w większości państw liczba ta jest zbli żona do średniej w strefie euro) 
w pewien sposób zrekompensuje mniejsz ą liczbę bankomatów, poniewa ż pomoże 
obywatelom pozyska ć niezbędne ilości banknotów i monet euro na wczesnym etapie 
procesu przej ścia na now ą walutę. Możliwe, że konieczne b ędzie podj ęcie środków 
specjalnych (wyd łużenie godzin otwarcia, otwieranie placówek w weekendy, itp.). 
Liczba terminali w miejscach sprzeda ży (POS) jest stosunkowo ma ła w porównaniu 
ze średnią w strefie euro, co w szczególno ści związane jest z intensywnym u życiem 
gotówki w wielu z nowo przyj ętych Państwach Cz łonkowskich (porównaj poni żej). 
Ta mniejsza dost ępność urządzeń do płatności elektronicznych i/lub internetowych, 
będących główną alternatyw ę dla gotówki stanowi przeszkod ę także ze wzgl ędu na 
fakt, iż takie urz ądzenia płatnicze są zazwyczaj łatwo przestawialne na now ą walutę. 
Podczas gdy liczba kart p łatniczych (zarówno debetowy ch jak i kredytowych) w 
przeliczeniu na mieszka ńca w nowych Pa ństwach Cz łonkowskich jest mniejsza ni ż 
w strefie euro, jest ona znacz ąca w ujęciu względnym (co tyczy si ę w szczególno ści 
kart debetowych). W praktyce kart u żywa się przede wszystkim do wybierania 
gotówki z bankomatów. Dlatego te ż może to być niezastąpiona okazja rozwoju 
krajowych sieci POS i tym samym z łagodzenia presji, jak si ę wiąże z 
wprowadzeniem euro w formie gotówkowej. 
Dane statystyczne potwierdzaj ą, że w nowo przyj ętych Państwach Cz łonkowskich 
banknoty i monety odgrywaj ą dominuj ącą rolę jako środki płatności, mimo że 
całkowita ilo ść gotówki w przeliczeniu na mieszka ńca jest mniejsza ni ż w strefie 
euro. Dla przyk ładu, w niektórych z nowo przyj ętych Państw Członkowskich, wielu 
robotników i emerytów/rencistów w dalszym ci ągu otrzymuje swoje wynagrodzenia 
i emerytury/renty w gotówce. Jak wyja śniono powy żej, fakt, że gotówka odgrywa 
ważna rolę, działa na niekorzy ść wszystkich zaanga żowanych stron (banków, 
detalistów, konsumentów …) i sytuacja ta b ędzie wymaga ła intensywnych 
przygotowa ń w zakresie wprowadzenia euro w formie gotówkowej. 
Konwersja automatów sprzedaj ących nie powinna stwarza ć poważniejszych 
problemów. W chwili obecnej, ca łkowita liczba takich au tomatów jest stosunkowo 
ograniczona. Wydaje si ę, że Węgry są państwem, gdzie jest ich najwi ęcej tj. 22.000, 
w porównaniu z ponad dwoma milionami  w strefie euro. Ponadto, w odró żnieniu od 
sytuacji, jaka mia ła miejsce w czasie pierwszego przej ścia na jedn ą walutę, monety 
euro są ogólnie dost ępne i, wobec tego, podmioty nie napotkaj ą żadnych ogranicze ń 
w odniesieniu do przetestowania i dostrojenia urz ądzeń przyjmuj ących monety. 
 
PL 11   PL 4. S TAN OPINII PUBLICZNEJ W NOWO PRZYJ ĘTYCH PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH W 
ODNIESIENIU DO EURO  
Ostatnie badanie Eurobarometru dotycz ące opinii publiczn ej w nowo przyj ętych Państwach 
Członkowskich5 w odniesieniu do stosunku do i wiedzy na  temat wprowadzenia euro zosta ło 
przeprowadzone w instytucie  EOS Gallup w pierwszej po łowie wrze śnia 2004 r., i obj ęło 
ponad 10.000 obywateli. 
4.1 Ogólny stosunek do euro 
Poziom zainteresowania wprowadzeniem euro je st raczej niski - tylko 50 % respondentów 
deklarowa ło zainteresowanie, a 48 % by ło obojętnych. Ca łościowy wynik w nowo przyj ętych 
Państwach Cz łonkowskich pokazuje, że nieznacznie wi ęcej obywateli uwa ża, że 
wprowadzenie euro b ędzie mieć pozytywne konsekwencje (44 %) na poziomie krajowym, 
podczas gdy 41 % uwa ża, że będzie to mia ło negatywne konsekwencje. 40 % spodziewa si ę, 
że wprowadzenie euro b ędzie pozytywne dla nich osobi ście, podczas gdy 45 % uwa ża, że 
będzie ono negatywne. Okazuje si ę, że obywatele maj ą mieszane pogl ądy dotycz ącego tego 
czy są szczęśliwi (42 %) czy nie (47 %) z tego, że euro zast ąpi ich walut ę krajową. 
W odniesieniu do ram czasowych przyj ęcia euro, 19 % respondentów w omawianych 
dziesięciu państwach wskaza ło, że chcieliby oni, aby euro sta ło się ich walut ą jak najszybciej, 
podczas gdy 36 % odpowiedzia ło, że należy przyjąć euro po jakim ś czasie, natomiast 
względna większość (40 %) uwa ża, że powinno to si ę stać jak najpó źniej. Jednak że wydaje 
się, że obywatele dobrze zdaj ą sobie spraw ę z praktycznych korzy ści z wprowadzenia euro, 
przy 92 % i 82 % uznaj ących, odpowiednio, u łatwienia w podró żowaniu za granic ę oraz 
nabywaniu towarów i us ług w strefie euro, oraz przy 77 % przyznaj ących, że spowoduje to 
eliminację konieczno ści wymiany walut w st refie euro. Ponadto, wi ększość respondentów 
(54 %) nie s ądzi, że przejście to spowoduje dla nich jakie ś poważniejsze niedogodno ści. Jak 
wskazano wcze śniej, znacz ąca większość, jednakże, obawia si ę możliwych nadu żyć i oszustw 
dotyczących kszta łtowania cen w trakcie przej ścia na jedn ą walutę. 
4.2 Obywatele chc ą być lepiej informowani 
Wśród ogółu ludności w nowo przyj ętych Państwach Cz łonkowskich wiedza o euro i 
warunkach jego przyj ęcia jest wci ąż raczej skromna. Wi ększość badanych (57 %) nie jest 
świadoma faktu, że przyjęcie euro jest obowi ązkowe w przypadku ich kr ajów ani nie wie ile 
państw już jest w strefie euro. 
Prawie po łowa respondentów (48 %) nie uwa ża siebie za dobrze poinformowanych o euro, a 
chcieliby oni zosta ć właściwie poinformowani du żo wcześniej, zanim jedna waluta zostanie 
wprowadzona w ich kraju. 30 % respondentów wskaza ło, że chcieliby uzyska ć informacje jak 
najszybciej, podczas gdy 24 % wola łoby uzyska ć je przynajmniej kilka lat przed 
wprowadzeniem euro. Pod wzgl ędem źródeł informacji, wi ększość respondentów najbardziej 
ufa swoim narodowym bankom centralnym (63 %), du żo bardziej ni ż innym instytucjom 
(tylko 29 % ufa ło swojemu rz ądowi, władzom krajowym lub regionalnym, a 22 % 
instytucjom europejskim). Obywatele w omawianych Pa ństwach Cz łonkowskich wol ą 
kampanie informacyjne na temat euro wykorzystuj ące spoty telewizyjn e (78 %), w drugiej 
kolejności te wykorzystuj ące spoty radiowe (66 %) oraz ul otki i broszury (64 %). Wi ększość 
                                                 
5 Badania Eurobarometru s ą dostępne na stronie http://europa.eu.in t/comm/public_opinion/index_en.htm. 
 
PL 12   PL obywateli chce, aby kampanie informacyjne koncentrowa ły się na praktycznych 
konsekwencjach wprowadzenia euro (w zakre sie ich zarobków, rachunków bankowych, itp.). 
Eksponowanie cen w dwóc h walutach postrzega si ę jako najwa żniejsze narz ędzie 
przygotowania ludno ści do nowej skali warto ści. 
4.3 G łówne nauki wyp ływające z badania 
Wprowadzenie euro w omawianych Pa ństwach Cz łonkowskich to tylko jeden krok w średnio- 
bądź długookresowym procesie konwergencji, który sk łada się z wielu etapów. W wielu 
krajach, dok ładna data przyj ęcia euro nie jest jeszcze znana, co mo że mieć wpływ na 
udzielane przez respondentów odpowiedzi. 
Podział wyników w uj ęciu społeczno-demograficznym pokazuje, że mężczyźni, ludzie m łodzi 
oraz ludno ść wykształcona i miejska s ą dużo bardziej pozytywnie nastawieni do euro ni ż 
kobiety, ludzie starsi, osoby o ni ższym poziomie wykszta łcenia czy osoby zamieszkuj ące 
obszary wiejskie. 
W sumie wydaje si ę, że ogólny stosunek obywateli do euro je st mieszany. To jest w pewien 
sposób zgodne z wynikami badania Eurobarometru z 1997 r., które pokazywa ło podobny brak 
silnego przekonania do jednej waluty w krajach, które obecnie tworz ą strefę euro: 47 % 
opowiedzia ło się za euro, wobec 40 % pr zeciw. Pod tym wzgl ędem, nale ży również pamiętać, 
że jak mia ło to miejsce w przypadku niektórych pa ństw ze strefy euro, cz ęść ludności jest 
emocjonalnie przywi ązana do waluty krajowej. Ludno ść w nowo przyj ętych Państwach 
Członkowskich wykazuje wyra źną potrzebę większej ilości informacji na temat euro. Nawet 
pomimo tego, że nie odczuwaj ą pośpiechu co do przyj ęcia jednej waluty, to chcieliby 
przegotowa ć się do niego du żo wcześniej. Większe kampanie informacyjne b ędą musiały na 
ogół zaspokoi ć tą potrzebę. 
5. W NIOSKI  
Przyszłe rozszerzenie strefy euro b ędzie realizowane na przestrzeni kilku lat, jako że 
spodziewane jest, że państwa wchodz ące do niej w przysz łości będą przystępować na 
indywidualnych zasadach. W wi ększości państw zakładany scenariusz przewiduje szybkie 
przejście od waluty krajowej do euro (np. scenariusz „wielkie go wybuchu”). Jednocze śnie, 
takie rozwi ązanie będzie zwiększać naciski na przedsi ębiorstwa i administracj ę publiczn ą. 
Wzmacnia ono równie ż potrzebę starannych i terminowych przygotowa ń prowadzonych 
przez wszystkie zaanga żowane strony (administracj ę publiczn ą wszystkich szczebli, banki, 
detalistów oraz przedsi ębiorstwa, ogólnie ujmuj ąc). Ostatni sonda ż Eurobarometru pokazuje, 
że ogół społeczeństwa za kluczowe uwa ża dużo wcześniejsze przekazywanie informacji o 
przejściu na jedn ą walutę. 
Komisja b ędzie w dalszym ci ągu dokładnie śledzić postępy w praktycznych przygotowaniach 
do wprowadzenia euro w ró żnych zainteresowanych pa ństwach. W tym wzgl ędzie, 
podstawowym forum wymiany pogl ądów i informacji jest Sie ć Administracji Publicznej 
(PAN-II), która gromadzi ró żnych krajowych przedstawicieli odpowiedzialnych za omawiane 
kwestie. W dziedzinie informac ji i komunikacji, ustanowiono podobn ą grupę (DIR-COM), 
która umo żliwia Dyrektorom ds. Komuni kacji regularne posiedzenia.