DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO z działalności Grupy Koordynacyjnej ds. Przeciwdziałania Torturom i przeprowadzonych przez nią konsultacji, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (UE) 2019/125 z dnia 16 stycznia 2019 r. w sprawie handlu niektórymi towarami, które mogłyby być użyte do wykonywania kary śmierci, tortur lub innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania

1.Wprowadzenie

Art. 31 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2019/125 z dnia 16 stycznia 2019 r. w sprawie handlu niektórymi towarami, które mogłyby być użyte do wykonywania kary śmierci, tortur lub innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania („rozporządzenie”) nakłada na Komisję obowiązek przedkładania Parlamentowi Europejskiemu rocznych sprawozdań z działalności Grupy Koordynacyjnej ds. Przeciwdziałania Torturom, rozpatrzonych przez nią spraw i przeprowadzonych przez nią konsultacji. Sprawozdanie nie może naruszać interesów handlowych osób fizycznych lub prawnych

Niniejsze sprawozdanie dostarcza informacji na temat działalności Grupy Koordynacyjnej ds. Przeciwdziałania Torturom w 2019 r.

2.Ramy prawne

Rozporządzenie ma na celu z jednej strony zapobieganie stosowaniu kary śmierci, a z drugiej – stosowaniu tortur i innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania w państwach spoza UE, w drodze ograniczenia handlu niektórymi towarami. W rozporządzeniu tym dzieli się towary w zależności od tego, czy:

-nierozerwalnie wiążą się z nadużyciami i w ogóle nie powinny być przedmiotem handlu (załącznik II); lub

-mogą mieć zgodne z prawem zastosowania, tak jak sprzęt służący do egzekwowania prawa (załącznik III) lub towary o zastosowaniu leczniczym (załącznik IV).

Handel takimi towarami podlega pewnym ograniczeniom.

Dlatego też rozporządzeniem ogranicza się handel z państwami nienależącymi do UE. W szczególności:

I.Zakazuje się przywozu, wywozu i tranzytu na terytorium UE towarów wymienionych w załączniku II, które nie mają żadnego innego praktycznego zastosowania niż wykonywanie kary śmierci lub torturowanie. Zakazane jest także udzielanie wszelkiego rodzaju pomocy technicznej związanej z takimi towarami, zwłaszcza prowadzenie szkoleń dotyczących ich używania. Zakazane są także reklamowanie takich towarów w mediach drukowanych lub internecie, w ramach czasu reklamowego w telewizji lub radiu, bądź wystawianie lub oferowanie na sprzedaż na wystawach lub targach.

II.W odniesieniu do wymienionych w załączniku III towarów, które mogłyby być użyte w celu wykonywania kary śmierci lub torturowania, lecz mogłyby mieć również inne zgodne z prawem zastosowania (egzekwowanie prawa), w poszczególnych przypadkach wymagane jest wcześniejsze pozwolenie na wywóz. Uzyskania takiego pozwolenia wymaga się także w celu świadczenia pomocy technicznej lub usług pośrednictwa w odniesieniu do tej kategorii towarów. Załącznik III nie obejmuje: a) broni palnej podlegającej rozporządzeniu (UE) nr 258/2012 ; b) produktów podwójnego zastosowania podlegających rozporządzeniu (WE) nr 428/2009 ; c) towarów podlegających warunkom wspólnego stanowiska 2008/944/WPZiB .

III.Reguluje się w nim handel towarami – substancjami chemicznymi lub farmaceutycznymi (załącznik IV) – które mogłyby być użyte do wykonywania kary śmierci (np. produktami, które mogłyby zostać wykorzystane w celu przeprowadzania egzekucji ludzi przez podanie śmiertelnego zastrzyku). Aby kontrolować wywóz takich znieczulających substancji chemicznych oraz zapobiegać ich przekazywaniu do stosowania w celu przeprowadzania kary śmierci przez podanie śmiertelnego zastrzyku, bez ograniczania handlu takimi substancjami chemicznymi do celów medycznych, weterynaryjnych lub innych celów zgodnych z prawem, wprowadzono oddzielne pozwolenie („generalne unijne pozwolenie na wywóz”).

Wykazy towarów objętych zakazem i podlegających kontroli są określone w załącznikach II, III i IV do rozporządzenia.

3.Działalność Grupy Koordynacyjnej ds. Przeciwdziałania Torturom

Grupa Koordynacyjna ds. Przeciwdziałania Torturom (ATCG) została ustanowiona rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2134 w celu rozpatrywania spraw dotyczących stosowania tego rozporządzenia.

ATCG pełni funkcję platformy umożliwiającej Komisji i ekspertom z państw członkowskich wymianę informacji o praktykach administracyjnych oraz omawianie kwestii dotyczących interpretacji rozporządzenia, kwestii technicznych dotyczących towarów wymienionych w wykazach, zmian okoliczności związanych z niniejszym rozporządzeniem oraz innych ewentualnych kwestii. Co więcej, zgodnie z Porozumieniem międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa z dnia 13 kwietnia 2016 r., Komisja konsultuje się z ATCG podczas przygotowywania aktów delegowanych.

W 2019 r. odbyły się dwa posiedzenia ATCG – w dniach 29 kwietnia i 17 grudnia – w celu wymiany informacji dotyczących szeregu kwestii związanych z wdrażaniem rozporządzenia podsumowanych poniżej.

3.1.Zmiany okoliczności związanych z aktem podstawowym

ATCG poinformowano o zmianach okoliczności związanych z aktem podstawowym, mianowicie o ujednoliceniu rozporządzenia (WE) nr 1236/2005 do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/125 z dnia 16 stycznia 2019 r. W latach 2005–2018 w rozporządzeniu pierwotnym (WE) nr 1236/2005 kilkakrotnie wprowadzono znaczące zmiany. W celu zapewnienia jasności i pewności prawa rozporządzenie zostało ujednolicone. Ujednoliconym rozporządzeniem uchylono rozporządzenie (WE) nr 1236/2005 oraz skonsolidowano zmiany do niego, nie wprowadzono jednak zmian w wykazach towarów podlegających kontroli.