P6_TA(2006)0069

Dziedzictwo kulturalne w Azerbejdżanie

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie dziedzictwa kulturalnego w Azerbejdżanie

Parlament Europejski,

- uwzględniając swoje rezolucje w sprawie Azerbejdżanu z dnia 9 czerwca 2005 r. [1] oraz z dnia 27 października 2005 r. [2],

- uwzględniając swoją rezolucję w sprawie Europejskiej Polityki Sąsiedztwa z dnia 19 stycznia 2006 r. [3],

- uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Kaukazu Południowego, zwłaszcza swoją rezolucję z dnia 11 marca 1999 r. w sprawie wsparcia procesu pokojowego na Kaukazie [4], a także swoje zalecenie dla Rady z dnia 26 lutego 2004 r. w sprawie polityki EU w stosunku do Południowego Kaukazu [5],

- uwzględniając decyzję podjętą przez Radę w dniu 14 czerwca 2004 r., dotyczącą włączenia zarówno Armenii, jak i Azerbejdżanu w Europejską Politykę Sąsiedztwa, w szczególności w celu wspierania stosunków dobrosąsiedzkich, zwłaszcza poprzez zapewnienie szacunku dla mniejszości,

- uwzględniając zobowiązania Azerbejdżanu i Armenii wobec Rady Europy, zwłaszcza wynikające z Europejskiej konwencji kulturalnej, zrewidowanej Europejskiej konwencji o ochronie dziedzictwa archeologicznego oraz Konwencji ramowej o ochronie mniejszości narodowych, które te kraje ratyfikowały i do których przestrzegania się zobowiązały,

- uwzględniając - jako mające zastosowanie do terytoriów okupowanych - Konwencję haską UNESCO o ochronie dóbr kultury w razie konfliktu zbrojnego z 1954 r. oraz protokół do niej z 1954 r., których zarówno Armenia, jak i Azerbejdżan są stronami,

- uwzględniając Deklarację UNESCO w sprawie celowego niszczenia dziedzictwa kulturowego z 2003 r., w której społeczność międzynarodowa uznaje znaczenie ochrony dziedzictwa kulturowego i ponawia swoje zobowiązanie do walki z jego celowym niszczeniem w jakiejkolwiek formie, tak by dziedzictwo kulturowe mogło być przekazywane kolejnym pokoleniom,

- uwzględniając sprawozdanie Międzynarodowej Rady Zabytków i Zespołów Zabytkowych (ICOMOS) [6] oraz sprawozdanie pośrednie w sprawie wolności wyznania i religii sporządzone przez Komisję ONZ ds. Praw Człowieka [7],

- uwzględniając art. 115 ust. 5 Regulaminu,

A. mając na uwadze, że Armenia oskarża siły azerbejdżańskie o przeprowadzenie akcji niszczenia armeńskiego cmentarza w Dżulfie w regionie Nachiczewanu w listopadzie 1998 roku i w grudniu 2002 roku; mając na uwadze, że ostatnich zniszczeń dokonano w grudniu 2005 roku, czego dowodzą materiały wideo przekazane przez władze armeńskie;

B. mając na uwadze, że działania te wywołały liczne reakcje wspólnoty międzynarodowej; mając na uwadze, że Azerbejdżan nie udzielił odpowiedzi na pytania Abdelfattaha Amora, byłego specjalnego sprawozdawcy ONZ, dotyczące wydarzeń z listopada 1998 roku i grudnia 2002 roku;

C. mając na uwadze, że na władzach azerbejdżańskich ciążą poważne zarzuty udziału w niszczeniu tych zabytków;

D. podkreślając wyjątkowy charakter tego stanowiska archeologicznego, gdzie znajdowało się 6000 zachowanych chaczkarów — krzyży rzeźbionych w kamieniu typowych dla armeńskiej sztuki religijnej, i które jest świadectwem etnicznej i kulturowej różnorodności regionu;

E. mając na uwadze, że niszczenie lub profanacja jakichkolwiek zabytków lub innych przedmiotów należących do dziedzictwa kulturowego, religijnego lub narodowego stanowią naruszenie zasad Unii Europejskiej;

F. mając na uwadze, że do tych niszczycielskich aktów doszło w kontekście przewlekłego konfliktu między Armenią a Azerbejdżanem na terytorium Górskiego Karabachu;

G. mając na uwadze, że negocjacje w sprawie Górskiego Karabachu mogłyby zakończyć się pomyślnym wynikiem i że możliwe jest osiągnięcie zgody co do zasad rozwiązania konfliktu, mimo że spotkanie prezydentów Armenii i Azerbejdżanu w Rambouillet w dniach 10 i 11 lutego 2006 r. nie przyniosło rezultatów;

H. przypominając, że Europejska Polityka Sąsiedztwa zmierza do ustanowienia uprzywilejowanego partnerstwa z Azerbejdżanem i Armenią w oparciu o wspólne wartości, w tym szacunek dla mniejszości i ich dziedzictwa kulturowego;

1. stanowczo potępia zniszczenie cmentarza w Dżulfie, a także akty niszczenia jakichkolwiek miejsc o znaczeniu historycznym, dokonywane na terytorium armeńskim lub azerbejdżańskim; potępia wszelkie działania zmierzające do niszczenia dziedzictwa kulturowego narodów;

2. wzywa Radę i Komisję do jasnego zakomunikowania rządom Armenii i Azerbejdżanu, że należy dołożyć wszelkich starań w celu położenia kresu praktyce czystek etnicznych, która prowadzi do tego rodzaju aktów, i w celu wypracowania rozwiązań ułatwiających stopniowy powrót uchodźców i osób przesiedlonych;

3. zwraca się do rządów Azerbejdżanu i Armenii, by przestrzegały swoich międzynarodowych zobowiązań, zwłaszcza w sferze dziedzictwa kultury, a szczególnie zobowiązań wynikających z przystąpienia do Rady Europy i z udziału w Europejskiej Polityce Sąsiedztwa;

4. zaznacza, że szacunek dla praw mniejszości, w tym dziedzictwa historycznego, religijnego i kulturowego, jest warunkiem rzeczywistego i skutecznego rozwoju Europejskiej Polityki Sąsiedztwa, która musi prowadzić także do ustanowienia stosunków dobrosąsiedzkich między wszystkimi zainteresowanymi krajami;

5. wzywa Azerbejdżan, by zezwolił zespołom - takim jak eksperci współpracujący z ICOMOS - zajmującym się badaniem i ochroną dziedzictwa archeologicznego, w szczególności armeńskiego, na prowadzenie prac na swym terytorium, a także by zezwolił delegacji Parlamentu Europejskiego na odwiedzenie stanowiska archeologicznego w Dżulfie;

6. wzywa rządy Armenii i Azerbejdżanu do przestrzegania zobowiązań międzynarodowych, w szczególności w dziedzinie kultury i ochrony dziedzictwa kulturowego, podjętych w ramach członkostwa w instytucjach międzynarodowych, jak UNESCO i Rada Europy; wzywa Armenię i Azerbejdżan do dołożenia wszelkich starań w celu ochrony dziedzictwa archeologicznego, historycznego i kulturowego na ich terytoriach, tak aby nie doszło do zniszczenia innych zagrożonych miejsc;

7. zwraca się do Komisji i Rady o włączenie klauzuli dotyczącej ochrony cennych stanowisk archeologicznych lub historycznych znajdujących się na tych terytoriach do dyskutowanych obecnie planów działania w kontekście Europejskiej Polityki Sąsiedztwa;

8. zwraca się do Komisji i Rady o uzależnienie realizacji planów działania Europejskiej Polityki Sąsiedztwa od przestrzegania przez Azerbejdżan i Armenię powszechnie akceptowanych zasad, w szczególności ich zobowiązań - wynikających ze statusu członków Rady Europy - w zakresie praw człowieka i praw mniejszości; wzywa Komisję i Radę, by włączyły do tych planów działania szczególne postanowienia dotyczące ochrony dziedzictwa kulturowego mniejszości;

9. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, parlamentom krajowym i rządom Państw Członkowskich, rządowi i prezydentowi Armenii, rządowi i prezydentowi Azerbejdżanu, a także Zgromadzeniu Parlamentarnemu OBWE, Zgromadzeniu Parlamentarnemu Rady Europy, Dyrektorowi Generalnemu UNESCO i Sekretarzowi Generalnemu ONZ.

[1] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0243.

[2] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0411.

[3] Teksty przyjęte, P6_TA(2006)0028.

[4] Dz.U. C 175 E z 21.6.1999, str. 251.

[5] Dz.U. C 98 E z 23.4.2004, str. 193.

[6] ICOMOS World Report on Monuments and Sites in danger 2002 - "Heritage@Risk".

[7] 58. sesja Zgromadzenia Ogólnego ONZ - dokument 1/58/296 z 19.8.2003.

--------------------------------------------------