uprawnienie do wydawania opinii adresowanych do Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji Europejskiej;

Dokładniej rzecz biorąc, Europejskie Urzędy Nadzoru utworzono z myślą o zapewnieniu ściślejszej współpracy i wymiany informacji między krajowymi organami nadzoru, usprawnieniu przyjmowania rozwiązań problemów transgranicznych wypracowanych na szczeblu unijnym oraz upowszechnianiu spójnej wykładni i jednolitego sposobu stosowania odpowiednich przepisów. Opracowując jednolite standardy i zapewniając zbliżenie i koordynację ram nadzoru, Europejskie Urzędy Nadzoru powinny nadawać kierunek dalszym pracom nad przygotowaniem jednolitego zbioru przepisów, który będzie miał zastosowanie we wszystkich 28 państwach członkowskich UE, przyczyniając się tym samym do poprawy funkcjonowania jednolitego rynku.

Poza obowiązkiem przeprowadzania okresowego przeglądu wyników uzyskiwanych przez Europejskie Urzędy Nadzoru/ESNF, Komisja jest również zobowiązana do sporządzenia do dnia 16 czerwca 2014 r. sprawozdania dotyczącego przekazanych jej uprawnień do przyjmowania regulacyjnych standardów technicznych zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzeń ustanawiających. Sprawozdanie to zostało przedstawione w załączniku I do niniejszego sprawozdania.

Wiele zainteresowanych stron zwróciło się z wnioskiem o zwiększenie przejrzystości w sprawie możliwości kwestionowania wytycznych i zaleceń zgodnie z prawem UE. W opinii Komisji przepisy art. 60 rozporządzeń ustanawiających mają zastosowanie wyłącznie do decyzji, a zatem nie dają one podstawy prawnej dla kwestionowania wytycznych i zaleceń. W zakresie w jakim wytyczne i zalecenia mają na celu powodowanie skutków prawnych względem osób trzecich, powinny one zostać poddane kontroli, o której mowa w art. 263 ust. 1 TFUE. Trybunał Sprawiedliwości nie miał jednak jeszcze możliwości wydać orzeczenia w tej konkretnej kwestii związanej z rozporządzeniami ustanawiającymi Europejskie Urzędy Nadzoru.

Zainteresowane strony i same Europejskie Urzędy Nadzoru niejednokrotnie wzywały do zwiększenia udziału Europejskich Urzędów Nadzoru w procesie opracowywania prawodawstwa pierwszego poziomu dotyczącego usług finansowych. Europejskie Urzędy Nadzoru zostały utworzone jako agencje zdecentralizowane, dlatego też odgrywają istotną rolę we wdrażaniu polityk Unii. Urzędy są jednak niezależne od instytucji europejskich i w związku z tym ich rolę w procesie regulacyjnym należy oceniać w ramach wyznaczonych w Traktacie.

Funkcja regulacyjna: Prace nad jednolitym zbiorem przepisów prowadzone przez Europejskie Urzędy Nadzoru przyczyniły się w istotny sposób do zwiększenia harmonizacji i spójności przepisów oraz do poprawy wzajemnego zrozumienia między organami sprawującymi nadzór. Dzięki temu w UE przyjęto znaczną liczbę wysokiej jakości przepisów w stosunkowo krótkim czasie.

uprawnienie do gromadzenia informacji niezbędnych do wykonywania powierzonych im obowiązków.

Funkcja nadzorcza: Tworzenie wspólnej unijnej kultury nadzoru i wspieranie zbliżenia praktyk nadzorczych stanowi z konieczności cel długoterminowy. Do tej pory Europejskie Urzędy Nadzoru koncentrowały się na swojej funkcji regulacyjnej. Można to częściowo wytłumaczyć koniecznością wyznaczania priorytetów z uwagi na ograniczoną ilość zasobów, choć wydaje się również, że jest to powiązane z pewnymi brakami w strukturze zarządzania Europejskimi Urzędami Nadzoru .

Europejskie Urzędy Nadzoru rozpoczęły przeprowadzanie wzajemnych ocen. Przyjmuje się, że wraz z postępem prac nad ramami prawnymi narzędzie to będzie szerzej wykorzystywane i posłuży nie tylko do przeprowadzania tematycznych wzajemnych ocen, ale również krajowych wzajemnych ocen, a także do podejmowania bardziej systematycznych działań następczych.

EUNB i EIOPA, a po utworzeniu CCP we wrześniu 2013 r. również ESMA, brały aktywny udział we wszystkich działaniach związanych z pracą kolegiów organów nadzoru i przyczyniły się do poprawy funkcjonowania tych kolegiów dzięki udzielaniu wskazówek i sprawowaniu nadzoru nad wdrażaniem programów prac i rocznych planów działania. Europejskie Urzędy Nadzoru przyczyniły się do poprawy procesu ujawniania informacji nadzorczych i sprawozdawczości w tym zakresie. Europejskie Urzędy Nadzoru powinny jednak w bardziej efektywny sposób korzystać z przysługującego im prawa dostępu do danych znajdujących się w posiadaniu właściwych organów i instytucji finansowych, pod warunkiem spełnienia warunków określonych w rozporządzeniach ustanawiających Europejskie Urzędy Nadzoru.

Europejskie Urzędy Nadzoru nie wydawały zaleceń ani rzeczywiście wiążących decyzji zgodnie z art. 17-19 rozporządzeń ustanawiających Europejskie Urzędy Nadzoru (np. w sprawie naruszeń prawa, sytuacji nadzwyczajnych, wiążącej mediacji), ale korzystały z przysługujących im uprawnień w zakresie niewiążącej mediacji i perswazji moralnej. W opinii zainteresowanych stron fakt, że Europejskie Urzędy Nadzoru nie korzystają z wiążącej mediacji, wynika z szeregu powodów, takich jak obecna struktura zarządzania Europejskimi Urzędami Nadzoru, która nie sprzyja podejmowaniu decyzji i prowadzeniu postępowań przeciwko organom krajowym, zniechęcający wpływ wynikający z możliwości skorzystania z innych uprawnień, a także brak przejrzystości przepisów rozporządzeń ustanawiających w kwestii zakresu wiążącej mediacji i czynników umożliwiających jej przeprowadzenie. Jednym z zagadnień, który warto byłoby rozważyć, jest doprecyzowanie kwestii związanych z zakresem wiążącej mediacji i czynnikami umożliwiającymi jej przeprowadzenie w rozporządzeniach ustanawiających.

Działania Europejskich Urzędów Nadzoru w kwestiach o znaczeniu międzynarodowym są prowadzone w ramach ich bazowych uprawnień. Obecność przedstawicieli Europejskich Urzędów Nadzoru w odpowiednich organizacjach międzynarodowych postrzega się jako czynnik przyczyniający się do zapewnienia spójności z procesem przeprowadzania globalnej analizy porównawczej, przy czym oczekuje się, że obecność ta wzmocni i uzupełni europejskie stanowisko prezentowane wspólnie z Komisją na forach międzynarodowych. Celem szczególnych wymagań dotyczących prowadzenia działań na szczeblu międzynarodowym przez agencje zdecentralizowane, które zostały ustanowione we wspólnym podejściu do tych agencji, jest ułatwienie przedmiotowym agencjom prowadzenia działalności w ramach przysługujących im uprawnień i zgodnie z istniejącymi ramami instytucjonalnymi.

Sugerowane dalsze działania:

Jako pierwszy bezpośredni krok służący rozwianiu obaw zgłaszanych przez zainteresowane strony, Europejskie Urzędy Nadzoru powinny rozważyć możliwość położenia większego nacisku na kwestie związane z konwergencją praktyk nadzorczych, w szczególności dzięki większemu wykorzystaniu wzajemnych ocen i odpowiednich działań następczych.

Na kolejnym etapie Komisja zbada możliwości dokonania przeglądu czynników inicjujących procedurę wiążącej mediacji oraz zakresu wiążących uprawnień do przeprowadzania takiej mediacji, w tym możliwość doprecyzowania kwestii związanych z tym zakresem i czynnikami inicjującymi w rozporządzeniu ustanawiającym. Komisja zbada również, czy prawo dostępu do danych przysługujące Europejskim Urzędom Nadzoru powinno zostać rozszerzone w celu zapewnienia im, w stosownych przypadkach, możliwości uzyskania bezpośredniego dostępu do danych niezbędnych do wypełniania powierzonych im zadań.

Stabilność finansowa – funkcje organów monitorujących i koordynujących: Europejskie Urzędy Nadzoru aktywnie przyczyniły się do wprowadzania zmian w zakresie monitorowania na rynkach finansowych oraz do zbadania odporności instytucji finansowych i ogólnie rozumianego systemu finansowego UE. W tym celu Europejskie Urzędy Nadzoru opracowały różnego rodzaju narzędzia umożliwiające im wywiązywanie się ze spoczywających na nich obowiązków w zakresie wykrywania ryzyka systemowego. Do tej pory nie doszło do konieczności ogłoszenia sytuacji nadzwyczajnej, ale Europejskie Urzędy Nadzoru podjęły działania zapewniające im możliwość skutecznego reagowania w przypadku, gdyby okazało się to konieczne.

Europejskie Urzędy Nadzoru podjęły szereg środków na rzecz promowania skoordynowanych działań i usprawniania wymiany informacji. Wśród najważniejszych przykładów takich działań należy wymienić działanie dotyczące dokapitalizowania przeprowadzone w 2011/12 r., a także sprawozdanie Wspólnego Komitetu na temat ryzyka międzysektorowego , przeprowadzoną przez ESMA koordynację środków w zakresie krótkiej sprzedaży przyjętych przez właściwe organy oraz opinię EIOPA dotyczącą warunków sprzyjających utrzymywaniu się stóp procentowych na niskim poziomie . Większość zainteresowanych stron była bardzo zadowolona ze sposobu, w jaki Europejskie Urzędy Nadzoru wywiązują się ze swojej funkcji organów koordynujących.

Funkcja organów odpowiedzialnych za ochronę konsumentów: Europejskie Urzędy Nadzoru ustanowiły struktury wewnętrzne w celu rozwiązywania problemów związanych z ochroną konsumentów w swoich organizacjach. Z uwagi na horyzontalny charakter ochrony konsumentów pozwala Europejskim Urzędom Nadzoru wdrażać tę ochronę dzięki różnym aspektom ich pracy. Choć organy w dalszym ciągu dysponują ograniczonymi uprawnieniami do (tymczasowego) zakazania prowadzenia lub ograniczenia prowadzenia pewnych typów działalności finansowej zgodnie z art. 9 ust. 5 rozporządzeń ustanawiających Europejskie Urzędy Nadzoru, i mimo że do tej pory nie ogłoszono sytuacji nadzwyczajnej, odpowiedni zakres działań ustanowiony w rozporządzeniach ustanawiających jest szeroki i można byłoby zrobić lepszy użytek z istniejących przepisów. Ponadto obecnie z uprawnień przewidzianych w art. 9 ust. 5 można skorzystać wyłącznie w przypadku, gdy są one określone w sektorowych aktach ustawodawczych, o których mowa w art. 1 ust. 2, przy czym aktualnie istnieje zaledwie kilka takich aktów ustawodawczych. Należy rozważyć możliwość przekształcenia art. 9 ust. 5 w przepis zapewniający niezależne uprawnienie.

Szereg organów krajowych reprezentowanych w odpowiedniej Radzie Organów Nadzoru nie jest zobowiązanych do zapewnienia ochrony konsumentów na szczeblu krajowym i z tego względu nie dysponuje wymaganą wiedzą fachową, koncentrując się na innych kwestiach, które dotyczą ich w bardziej bezpośredni sposób. Aby rozwiązać ten problem, Europejskie Urzędy Nadzoru mogłyby wprowadzić mechanizm służący zapewnieniu ścisłej współpracy między organami krajowymi i zaangażowania tych organów w podejmowane działania w celu wymiany wiedzy fachowej i zagwarantowania stosowania kompleksowego podejścia do ochrony konsumentów na poziomie Europejskich Urzędów Nadzoru.

Wszystkie trzy Europejskie Urzędy Nadzoru opublikowały wytyczne dotyczące kwestii związanych z ochroną konsumentów, przy czym zorganizowano również szereg dni konsumenta/inwestora. Jak do tej pory Europejskie Urzędy Nadzoru wystosowały cztery ostrzeżenia, w szczególności ostrzeżenie dotyczące inwestycji w waluty obce (Forex) (grudzień 2011 r.), ostrzeżenie dotyczące pułapek związanych z inwestycjami internetowymi (wrzesień 2012 r.), ostrzeżenie dotyczące kontraktów różnic kursowych (kwiecień 2013 r.) oraz ostrzeżenie dotyczące walut wirtualnych (grudzień 2013 r.), które zostały opublikowane na odpowiednich stronach internetowych . Świadomość społeczna w kwestiach będących przedmiotem tych ostrzeżeń pozostaje jednak ograniczona.

Ponadto należy w większym stopniu wykorzystywać Wspólnego Komitetu, aby zapewnić ustanowienie spójnych ram dla wszystkich sektorów oraz odpowiednio skoordynować działania Europejskich Urzędów Nadzoru. Można to osiągnąć na przykład w drodze wymiany najlepszych praktyk między organami, co umożliwiłoby lepsze zdefiniowanie i wyjaśnienie wszystkich istotnych uprawnień zgodnie z odpowiednią podstawą prawną .

Sugerowane dalsze działania:

Jako pierwsze działanie służące rozwianiu obaw zainteresowanych stron, Europejskie Urzędy Nadzoru powinny rozważyć możliwość nadania kwestiom związanym z ochroną konsumentów/inwestorów wyższego priorytetu (np. poprzez zwiększenie ich widoczności) oraz w pełni wykorzystać przysługujące im uprawnienia. Podobnie można byłoby szerzej i w bardziej ustrukturyzowany sposób wykorzystywać Wspólny Komitet. Europejskie Urzędy Nadzoru powinny również w miarę możliwości zapewnić współpracę z organami krajowymi właściwymi w obszarze ochrony konsumentów oraz zagwarantować zaangażowane tych organów w podejmowane działania, jeżeli są to inne organy niż organy reprezentowane w Radzie Organów Nadzoru.