KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 24.3.2021 COM(2021) 142 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW EMPTY Strategia UE na rzecz praw dziecka



Potrzebujemy strategii uwzględniającej wszystkie dzieci i wspomagającej dzieci wymagające szczególnego traktowania, a także strategii promującej i wspierającej nasze prawo do udziału w podejmowaniu decyzji, które nas dotyczą. Ponieważ decyzje dotyczące dzieci nie powinny być podejmowane bez dzieci. Nadszedł czas na normalizację udziału dzieci. (Konkluzje dzieci, 13. Europejskie forum na rzecz praw dziecka, 2020 r.). Wprowadzenie Prawa dziecka to prawa człowieka. Każde dziecko w Europie, każde dziecko na świecie powinno korzystać z tych samych praw i móc żyć swobodnie, nie doświadczając jakiejkolwiek dyskryminacji, obwiniania lub zastraszania. Jest to imperatyw społeczny, moralny i humanitarny, od którego zależy życie dzieci – stanowiących prawie jedną piątą osób zamieszkałych w UE i jedną trzecią ludności na świecie , ale także życie ogółu społeczeństwa. Chodzi o umożliwienie wszystkim dzieciom wykorzystywania swojego potencjału i odgrywania wiodącej roli w społeczeństwie: czy to w walce o sprawiedliwość i równość, w umacnianiu demokracji czy w stymulowaniu dwojakiej transformacji – ekologicznej i cyfrowej. Z tego powodu ochrona i propagowanie praw dziecka jest jednym z głównych celów działań Unii Europejskiej w kraju i za granicą . Jest to zapisane w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej , która gwarantuje ochronę praw dziecka przy wdrażaniu prawa Unii. Obejmuje ona wszystkie obszary polityki i stanowi część głównych priorytetów Komisji Europejskiej określonych w wytycznych politycznych przewodniczącej Ursuli von der Leyen. Nadrzędnym celem niniejszej strategii jest zapewnienie dzieciom w Unii Europejskiej i na całym świecie możliwie najlepszego życia. W strategii odzwierciedlono prawa i rolę dzieci w naszym społeczeństwie. Dzieci inspirują i odgrywają wiodącą rolę w podnoszeniu świadomości na temat kryzysu związanego ze środowiskiem naturalnym oraz zmianą klimatu, dyskryminacji i niesprawiedliwości. To obywatele i liderzy współczesnego, jak i przyszłego świata. Strategia ma na celu wypełnienie naszej wspólnej odpowiedzialności i połączenie sił, aby zapewnić poszanowanie, ochronę i przestrzeganie praw każdego dziecka, a także budować wraz z dziećmi zdrowsze, odporne, sprawiedliwsze i równe społeczeństwa dla wszystkich. Naszym działaniom w tym obszarze nadal przyświeca Konwencja o prawach dziecka, którą ratyfikowały wszystkie państwa członkowskie UE. W ciągu 30 lat od jej wejścia w życie poczyniono znaczne postępy, a dzieci są coraz częściej uznawane za osoby posiadające własny zbiór praw. Konwencja uznaje prawo wszystkich dzieci do możliwie najlepszego startu w życiu, do szczęśliwego i zdrowego dorastania oraz do pełnego rozwoju swojego potencjału. Obejmuje to prawo do życia na czystej i zdrowej planecie, w ochronnym i opiekuńczym środowisku, do relaksu, zabawy i czerpania radości z działalności kulturalnej i artystycznej, a także do korzystania ze środowiska naturalnego i jego poszanowania. Niezbędne wsparcie należy zagwarantować również rodzinom i społecznościom, aby mogły one zapewnić dobrobyt i rozwój dzieci. Nigdy dotąd dzieci w całej UE nie korzystały z tylu praw, możliwości i z takiego bezpieczeństwa, z jakiego korzystają dzisiaj. Jest to w szczególności zasługą działań politycznych, ustawodawstwa i finansowania UE w ostatnim dziesięcioleciu, przy współdziałaniu państw członkowskich. W ostatnich dekadach Komisja przedstawiła znaczące inicjatywy, które koncentrowały się na zwalczaniu handlu dziećmi, niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych i wykorzystywania seksualnego dzieci, poszukiwaniu zaginionych dzieci oraz propagowaniu systemów wymiaru sprawiedliwości przyjaznych dziecku. Opracowaliśmy przepisy korzystne dla dzieci i uwzględniliśmy je w polityce azylowej i migracyjnej oraz w prawie dotyczącym azylu i migracji . Zintensyfikowaliśmy wysiłki na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa dzieci w internecie oraz dalszej walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym. Kamieniem milowym w obszarze praw dziecka na świecie były zmienione wytyczne UE z 2017 r. w sprawie propagowania i ochrony praw dziecka oraz towarzyszące im liczne programy humanitarne i rozwojowe promujące prawo do zdrowia i nauki. Inicjatywy te w znacznym stopniu przyczyniły się do poprawy jakości życia dzieci w UE i konkretnego respektowania ich praw. Postęp ten był trudny do osiągnięcia, sukcesów nie należy uznawać go oczywiste. Nadszedł czas, by wykorzystać te wysiłki, zmierzyć się z utrzymującymi i wyłaniającymi się wyzwaniami oraz opracować kompleksową strategię ochrony i promowania praw dziecka w dzisiejszym świecie, który nieustannie się zmienia. Nadal zbyt często notuje się przypadki poważnego i regularnego naruszenia praw dziecka. Dzieci nadal padają ofiarą różnych form przemocy; są ofiarami wykluczenia społeczno-ekonomicznego i dyskryminacji, w szczególności ze względu na płeć, orientację seksualną, pochodzenie rasowe lub etniczne, religię, wyznanie, niepełnosprawność – swoją lub rodziców. Obawy dzieci nie są wystarczająco wysłuchiwane, a ich poglądów często nie uwzględnia się w sprawach, które są dla nich ważne. Pandemia COVID-19 pogłębiła istniejące wyzwania i nierówności oraz stworzyła nowe. Dzieci są narażone na nasiloną przemoc domową oraz niegodziwe traktowanie i wykorzystywanie w internecie oraz cyberprzemoc . W sieci udostępnia się więcej materiałów przedstawiających niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych . Występują opóźnienia w procedurach, takich jak procedury azylowe lub łączenia rodzin. Przejście na zdalne uczenie się w sposób nieproporcjonalny dotknęło bardzo małe dzieci, dzieci o specjalnych potrzebach, żyjące w ubóstwie, w społecznościach marginalizowanych, takie jak dzieci romskie, oraz na obszarach oddalonych i wiejskich, które nie mają dostępu do internetu i sprzętu informatycznego. Wiele dzieci straciło najbardziej odżywczy dzienny posiłek, a także dostęp do usług świadczonych przez szkoły. Pandemia wywarła również silny wpływ na zdrowie psychiczne dzieci, coraz częściej pojawiają się doniesienia o narastających lękach, stresie i samotności. Wiele z nich nie może uczestniczyć w zajęciach sportowych, rekreacyjnych, artystycznych i kulturalnych, które mają zasadnicze znaczenie dla ich rozwoju i dobrostanu. UE potrzebuje nowego, kompleksowego podejścia, odzwierciedlającego nowe realia i utrzymujące się wyzwania. Przyjmując pierwszą kompleksową strategię na rzecz praw dziecka, Komisja zobowiązuje się do priorytetowego potraktowania dzieci i ich dobra w strategiach politycznych UE, podejmując stosowne działania wewnętrzne i zewnętrzne oraz przestrzegając zasady pomocniczości. Niniejsza strategia ma na celu połączenie wszystkich nowych i istniejących unijnych instrumentów ustawodawczych, politycznych i finansowych w jednych kompleksowych ramach. Zaproponowano w niej szereg ukierunkowanych działań w sześciu obszarach tematycznych, z których każdy określa priorytety działań UE w nadchodzących latach. Uzupełnieniem będzie wzmocnione uwzględnianie problematyki praw dziecka we wszystkich odnośnych politykach UE. Należycie uwzględniono szczególne potrzeby niektórych grup dzieci, w tym dzieci znajdujących się w trudnej sytuacji pod wieloma, różnymi względami i dzieci doświadczających dyskryminacji krzyżowej. Strategia opiera się na wcześniejszych komunikatach Komisji w sprawie praw dziecka oraz na istniejących ramach prawnych i politycznych . Przyczynia się również do osiągnięcia celów Europejskiego filaru praw socjalnych. Strategia ma swoje umocowanie w Konwencji o prawach dziecka i jej trzech protokołach fakultatywnych, oraz w Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Strategia będzie przyczyniać się do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych. Ponadto jest ona powiązana ze standardami Rady Europy w zakresie praw dziecka, a także ze strategią na rzecz praw dziecka (2016–2021). Strategia opiera się na merytorycznym wkładzie ze strony Parlamentu Europejskiego , państw członkowskich, organizacji praw dziecka, innych zainteresowanych stron i osób fizycznych, zgromadzonym na etapie przygotowawczym, w tym w ramach otwartych konsultacji publicznych i Europejskiego forum na rzecz praw dziecka 2020 . Strategia została opracowana dla dzieci i wspólnie z dziećmi. Przy opracowywaniu strategii uwzględniono poglądy i sugestie ponad 10 000 dzieci. Dzieci były również zaangażowane w przygotowanie wersji przyjaznej dla dzieci . Stanowi to nowy rozdział i ważny krok dla UE w kierunku rzeczywistego udziału dzieci w procesach decyzyjnych.

1.Uczestnictwo w życiu politycznym i demokratycznym: UE, która umacnia dzieci, aby stały się aktywnymi obywatelami i członkami demokratycznych społeczeństw „Jeśli nie my, to kto?” (Chłopiec, 16 lat, 13. Europejskie forum na rzecz praw dziecka, 2020 r.) Główne działania Komisji Europejskiej: -ustanowienie, wspólnie z Parlamentem Europejskim i organizacjami praw dziecka, platformy UE na rzecz udziału dzieci celem połączenia istniejących mechanizmów uczestnictwa dzieci na szczeblu lokalnym, krajowym i unijnym oraz włączenia dzieci w procesy decyzyjne na szczeblu UE; -stworzenie przestrzeni dla dzieci, aby stały się aktywnymi uczestnikami Europejskiego Paktu na rzecz Klimatu poprzez deklaracje lub przyjęcie roli ambasadorów paktu. Angażując szkoły w edukację w zakresie zrównoważonego klimatu, energii i środowiska, koalicja na rzecz edukacji dla klimatu pomoże dzieciom przyjąć rolę inicjatorów zmian we wdrażaniu Europejskiego Paktu na rzecz Klimatu i Europejskiego Zielonego Ładu; -opracowanie i promowanie dostępnych, cyfrowych i przyjaznych dzieciom wersji i formatów Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i innych kluczowych instrumentów UE; -opracowanie i promowanie wytycznych dotyczących używania języka przyjaznego dzieciom w dokumentach oraz podczas wydarzeń i spotkań z udziałem dzieci; -włączenie dzieci do Forum Praw Podstawowych Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA) i konferencji w sprawie przyszłości Europy; -przeprowadzanie konsultacji na temat odpowiednich inicjatyw dotyczących dzieci w przyszłości; -poszerzenie wiedzy fachowej i praktycznej pracowników Komisji i personelu agencji UE w zakresie uczestnictwa dzieci, w tym w zakresie polityki ochrony i zabezpieczania dzieci. Komisja Europejska wzywa państwa członkowskie do:

2.Włączenie społeczno-gospodarcze, zdrowie i edukacja: UE, która zwalcza ubóstwo dzieci, promuje integracyjne i przyjazne dzieciom społeczeństwa, systemy opieki zdrowotnej i edukacji „Myślę, że czasami czuję niepokój. Chciałbym porozmawiać z psychologiem, który doradziłby mi, jak dobrze radzić sobie w różnych sytuacjach”. (Dziecko, Grecja). „Szkoła pozwala otworzyć się na świat i rozmawiać z ludźmi. Szkoła to życie”. (Dziecko ubiegające się o azyl, Francja). Każde dziecko ma prawo do odpowiedniego poziomu życia i równych szans, począwszy od najwcześniejszego etapu życia. Wzmocnienie włączenia społeczno-gospodarczego dzieci ma zasadnicze znaczenie dla rozwiązania problemu przenoszenia z pokolenia na pokolenie ubóstwa i niekorzystnego położenia. W tym kontekście zasadnicze znaczenie ma ochrona socjalna i wsparcie rodzin. Każde dziecko, niezależnie od pochodzenia i miejsca zamieszkania, ma prawo do najwyższego poziomu opieki zdrowotnej, jaki można osiągnąć, i do wysokiej jakości kształcenia. Niemniej jednak dzieci zagrożone ubóstwem i wykluczeniem społecznym częściej doświadczają trudności w dostępie do podstawowych usług, w szczególności na obszarach wiejskich, oddalonych oraz o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Europejski filar praw socjalnych i zalecenie Komisji z 2013 r. „Inwestowanie w dzieci: przerwanie cyklu marginalizacji” to nadal ważne narzędzia w walce na rzecz ograniczania ubóstwa dzieci i poprawy ich dobrostanu. Unijne instrumenty finansowania mają kluczowe znaczenie dla wspierania tych celów polityki. W latach 2021–2027 państwa członkowskie, w których wskaźnik zagrożenia ubóstwem lub wykluczeniem społecznym dzieci był wyższy niż średnia UE (w latach 2017–2019), będą musiały przeznaczyć 5 % środków z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+) na zwalczanie ubóstwa dzieci. Również pozostałe państwa członkowskie powinny przekazać na ten cel odpowiednie środki. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) przyczyni się do inwestycji w infrastrukturę, wyposażenie i dostęp do powszechnych usług wysokiej jakości, przy szczególnym uwzględnieniu regionów najuboższych w Unii, w których usługi publiczne są z reguły słabiej rozwinięte. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności pomoże w szybkiej i sprzyjającej włączeniu społecznemu odbudowie po pandemii COVID-19, w tym poprzez promowanie strategii politycznych na rzecz dzieci i młodzieży oraz wzmacnianie spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. 2.1Zwalczanie ubóstwa dzieci i wspieranie równości szans Pomimo ograniczenia tego zjawiska w ostatnich latach w 2019 r. aż 22,2 % dzieci Unii było zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. W zależności od państwa członkowskiego zagrożenie ubóstwem dzieci wychowywanych przez jednego rodzica, w rodzinach z trojgiem lub większą liczbą dzieci, mieszkających na obszarach wiejskich i najbardziej oddalonych w UE, ze środowisk migracyjnych lub romskich jest nawet trzykrotnie wyższe niż w przypadku innych dzieci . Około połowa dzieci, których rodzice mają niski poziom wykształcenia, była zagrożona ubóstwem lub wykluczeniem społecznym, w porównaniu z mniej niż 10 % dzieci, których rodzice mają wysoki poziom wykształcenia. Dzieci z rodzin o niskich dochodach są bardziej narażone na poważną deprywację mieszkaniową lub mieszkanie w przeludnionych lokalach oraz na bezdomność. Przekłada się to na głęboką nierówność szans, która pozostaje problemem dla dzieci nawet w krajach o niskim poziomie ubóstwa i wykluczenia społecznego. Dzieci ze środowisk defaworyzowanych rzadziej niż ich rówieśnicy znajdujący się w korzystniejszej sytuacji osiągają dobre wyniki w szkole, cieszą się dobrym zdrowiem i wykorzystują swój pełny potencjał w późniejszym życiu. Wszystkie dzieci, w tym dzieci z niepełnosprawnościami i z grup w niekorzystnej sytuacji, mają równe prawo do tego, aby żyć wraz z rodziną, być częścią społeczności. Zintegrowane systemy ochrony dzieci, w tym skuteczne zapobieganie, wczesna interwencja i wsparcie rodzin, powinny zapewniać dzieciom pozbawionym opieki rodzicielskiej lub zagrożonym jej pozbawieniem warunki niezbędne do zapobiegania rozdzielaniu rodzin. Ubóstwo nigdy nie powinno być jedynym powodem umieszczania dzieci w ośrodkach opieki. Należy zapewnić przejście na wysokiej jakości opiekę środowiskową i rodzinną oraz wsparcie procesu dojrzewania do funkcjonowania bez opieki. W planie działania na rzecz wdrożenia Europejskiego filaru praw socjalnych Komisja wyznaczyła ambitny cel polegający na zmniejszeniu do 2030 r. liczby osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym w UE o co najmniej 15 mln, spośród których co najmniej 5 mln powinny stanowić dzieci. Jednym z jego głównych rezultatów jest wniosek Komisji dotyczący zalecenia Rady w sprawie ustanowienia europejskiej gwarancji dla dzieci, która uzupełnia niniejszą strategię i w której wzywa się do podjęcia konkretnych działań na rzecz dzieci zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. We wniosku zaleca się państwom członkowskim zagwarantowanie dzieciom potrzebującym dostępu do wysokiej jakości podstawowych usług: wczesnej edukacji i opieki nad dziećmi, kształcenia (w tym działań szkolnych), opieki zdrowotnej, żywienia i mieszkalnictwa. W ramach europejskiego semestru Komisja monitoruje, jak państwa członkowskie radzą sobie z problemem ubóstwa dzieci lub wykluczenia społecznego, proponując w razie potrzeby odpowiednie zalecenia dla poszczególnych krajów. Wzmocniona gwarancja dla młodzieży przewiduje, że wszyscy młodzi ludzie od 15 roku życia w terminie czterech miesięcy od uzyskania statusu osoby bezrobotnej lub od zakończenia kształcenia formalnego otrzymują ofertę pracy, dalszego kształcenia, przygotowania zawodowego lub stażu. Główne działania Komisji Europejskiej: -ustanowienie europejskiej gwarancji dla dzieci; -zapewnienie komplementarności z europejską strategią na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami w celu zaspokojenia potrzeb dzieci niepełnosprawnych oraz umożliwienia łatwiejszego dostępu do podstawowych usług i samodzielnego życia. Komisja Europejska wzywa państwa członkowskie do: -szybkiego przyjęcia w Radzie wniosku Komisji dotyczącego zalecenia Rady w sprawie ustanowienia europejskiej gwarancji dla młodzieży oraz wdrożenia jego postanowień; -wdrożenia wzmocnionej gwarancji dla młodzieży i promowania korzystania z gwarancji dla młodzieży przez młodych ludzi.

2.2Zapewnienie wszystkim dzieciom prawa do opieki zdrowotnej Głównym narzędziem zapobiegania poważnym, zaraźliwym, a czasami śmiertelnym chorobom oraz podstawowym elementem opieki nad dzieckiem są szczepienia. Dzięki szeroko zakrojonym szczepieniom wyeliminowano ospę prawdziwą, a Europa stała się wolna od poliomyelitis. Jednak ogniska chorób zwalczanych drogą szczepień nadal występują, ze względu na niewystarczający odsetek wyszczepialności. Ciągłości programów szczepień dziecięcych w Europie zagroziła ponadto pandemia COVID-19. Komisja Europejska i państwa członkowskie UE wspólnie dążą do zwalczania dezinformacji, zwiększenia zaufania do szczepionek i zapewnienia wszystkim równego dostępu do nich. W 2020 r. w UE u ponad 15 500 dzieci i nastolatków zdiagnozowano nowotwór, a ponad 2 000 młodych pacjentów zmarło z tego powodu. Nowotwór to główna przyczyna zgonów z powodu choroby w wieku powyżej jednego roku. Nawet 30 % dzieci cierpiących na nowotwór odczuwa poważne długotrwałe skutki, a liczba dzieci, które przeżyły chorobę nowotworową, nadal rośnie. Przyjęcie zdrowego i aktywnego trybu życia w młodym wieku przyczyni się do zmniejszenia ryzyka związanego z nowotworem w późniejszym okresie życia. Europejski plan walki z rakiem to intensyfikacja wczesnych działań profilaktycznych i wprowadzenie nowych inicjatyw w zakresie nowotworów wieku dziecięcego, co stanowi dla młodych pacjentów pomoc w powrocie do zdrowia i zapewnieniu optymalnej jakości życia. Dzieci cierpiące na nowotwór często mają do dyspozycji ograniczoną liczbę uznanych terapii. Zmienione rozporządzenie w sprawie produktów leczniczych stosowanych w pediatrii, inicjatywa przewodnia strategii farmaceutycznej dla Europy, ma na celu promowanie produktów leczniczych przeznaczonych dla dzieci, w tym w onkologii pediatrycznej. Dzieciństwo jest kluczowym etapem życia determinującym zdrowie fizyczne i psychiczne w przyszłości. Problemy związane ze zdrowiem psychicznym dzieci są jednak powszechne i czasami mogą być powiązane z izolacją, środowiskiem edukacyjnym, niedostatecznym włączeniem społecznym i ubóstwem oraz z długotrwałym korzystaniem z narzędzi cyfrowych. Około 20 % dzieci na całym świecie doświadcza problemów związanych ze zdrowiem psychicznym, które jeżeli nie są leczone, mają poważny wpływ na rozwój oraz poziom wykształcenia dzieci, a także ich potencjał do satysfakcjonującego życia. Za jeden z podstawowych czynników warunkujących zdrowie psychiczne dzieci uznaje się szkołę. W ramach europejskiego obszaru edukacji podejmowane będą również działania związane ze zdrowiem psychicznym i dobrostanem w edukacji. Pozytywny wpływ na zdrowie psychiczne dzieci może mieć uczestnictwo w życiu kulturalnym, spędzanie czasu w otoczeniu przyrody i ćwiczenia fizyczne. W ten sposób powstaje pozytywna samoocena, samoakceptacja, pewność siebie i poczucie własnej wartości. Z powodu problemów ze zdrowiem psychicznym często cierpią migrujące dzieci: ze względu na doświadczenia w krajach pochodzenia i na szlaku migracyjnym, niepewność lub poniżające traktowanie w kraju, do którego przybyły. Bieżące prace sieci ekspertów ds. osób wymagających szczególnego traktowania Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie Azylu (EASO) koncentrują się m.in. na zdrowiu psychicznym osób ubiegających się o azyl. Inne grupy dzieci, takie jak dzieci z niepełnosprawnościami i dzieci LGBTIQ, mogą mieć specyficzne potrzeby w zakresie zdrowia psychicznego i fizycznego, którymi należy się zająć w odpowiedni sposób. Zasadnicze znaczenie dla pełnego rozwoju fizycznego i psychicznego dzieci ma zdrowa dieta w połączeniu z regularną aktywnością fizyczną. Nawet dziś w UE są dzieci cierpiące z powodu głodu, w szczególności dzieci romskie i ze społeczności Trawelerów , co zwiększa ich podatność na choroby i uniemożliwia właściwy rozwój mózgu. Podobne problemy napotykają również bezdomne dzieci i dzieci migrujące mieszkające w przeludnionych lub niespełniających norm ośrodkach recepcyjnych. Z drugiej strony, w ciągu ostatnich 30–40 lat zwiększona dostępność wysoko przetworzonej, niezdrowej żywności oraz jej przystępność cenowa doprowadziły do eskalacji problemu nadwagi i otyłości. Co trzecie dziecko w UE w wieku 6–9 lat ma nadwagę lub jest otyłe. Może to zwiększyć ryzyko cukrzycy, nowotworów, chorób układu krążenia lub przedwczesnych zgonów. Działania Komisji obejmują program dystrybucji owoców, warzyw i mleka w szkołach oraz Plan działania UE w sprawie otyłości u dzieci na lata 2014–2020 , który zostanie poddany ocenie z myślą o dalszych działaniach. W strategii Komisji „od pola do stołu” wezwano przemysł spożywczy i sektor detaliczny do zwiększenia dostępności i przystępności cenowej zdrowej i zrównoważonej żywności. W tym kontekście Komisja zaproponuje zharmonizowane obowiązkowe etykietowanie dotyczące wartości odżywczej na przodzie opakowania w celu ułatwienia podejmowania świadomych i zdrowych wyborów żywieniowych, a także stworzy profile żywieniowe, aby ograniczyć promowanie (przy pomocy oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych) żywności o wysokiej zawartości tłuszczu, cukru i soli. Kampania „HealthyLifestyle4All” będzie promować zdrowy styl życia dla każdego, we wszystkich pokoleniach i grupach społecznych, zwłaszcza wśród dzieci. Główne działania Komisji Europejskiej: -przyspieszenie wdrażania zalecenia Rady w sprawie ściślejszej współpracy w zakresie przeciwdziałania chorobom zwalczanym drogą szczepień ; -dostarczanie informacji i wymiana najlepszych praktyk w zakresie zdrowia psychicznego dzieci za pośrednictwem portalu najlepszych praktyk i platformy polityki zdrowotnej; -przegląd ram prawnych programu UE dla szkół w celu ponownego skoncentrowania się na zdrowej i zrównoważonej żywności; -opracowanie najlepszych praktyk i dobrowolnego kodeksu postępowania w celu ograniczenia skierowanych do dzieci reklam internetowych produktów o wysokiej zawartości cukru, tłuszczu i soli poprzez wspólne działanie na rzecz wdrożenia zatwierdzonych najlepszych praktyk w dziedzinie żywienia. Komisja Europejska wzywa państwa członkowskie do: -identyfikowania dzieci jako priorytetowej grupy docelowej w krajowych strategiach na rzecz zdrowia psychicznego; -tworzenia sieci kontaktów z rodzinami, ze szkołami, z młodzieżą i innymi zainteresowanymi stronami oraz instytucjami zajmującymi się zdrowiem psychicznym dzieci. 2.3Tworzenie wysokiej jakości edukacji sprzyjającej włączeniu społecznemu

Wszystkie dzieci mają prawo do rozwijania swoich kluczowych kompetencji i talentów, począwszy od wczesnego dzieciństwa, przez cały okres nauki szkolnej i szkolenia zawodowego, również w kontekście uczenia się pozaformalnego. Dostęp do wysokiej jakości edukacji sprzyjającej włączeniu społecznemu, bez segregacji należy zagwarantować m.in. poprzez niedyskryminacyjne traktowanie, bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, narodowość, status rezydenta, płeć i orientację seksualną. Wczesna edukacja i opieka nad dzieckiem jest szczególnie korzystna dla rozwoju poznawczego, językowego i społecznego dzieci. Zarówno benchmark ET 2020, jak i cele barcelońskie w zakresie objęcia dzieci wczesną edukacją i opieką nad dzieckiem zostały osiągnięte na szczeblu UE, choć między poszczególnymi państwami członkowskimi występują znaczne różnice. Znacznie niższe są wskaźniki przyjęć do placówek wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem w przypadku dzieci z niepełnosprawnościami oraz dzieci z grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, dzieci ze środowisk migracyjnych i dzieci romskich, mimo że są to dzieci, które najbardziej skorzystałyby na uczęszczaniu do takich placówek. Państwa podjęły ukierunkowane działania mające na celu ułatwienie dostępu do wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem dzieciom żyjącym w ubóstwie, jednak niewiele państw ukierunkowuje środki wsparcia na dzieci ze środowisk migracyjnych lub dzieci pochodzące z mniejszości regionalnych lub etnicznych. Jest to szczególnie problematyczne w przypadku dzieci ze środowisk migracyjnych, dla których dostęp do wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem byłby wyjątkowo korzystny z punktu widzenia rozwoju znajomości języków. Komisja zaproponuje zmianę celów barcelońskich, aby wspierać dalszą pozytywną konwergencję wśród państw członkowskich w zakresie uczestnictwa we wczesnej edukacji i opiece nad dzieckiem. Projektowanie edukacji szkolnej sprzyjającej włączeniu społecznemu oznacza budowanie znaczących doświadczeń edukacyjnych w różnych środowiskach. W tym celu Komisja przedstawi wnioski dotyczące wsparcia kształcenia online i kształcenia na odległość w szkolnictwie podstawowym i średnim, które będą promować rozwój elastyczniejszej i włączającej edukacji poprzez połączenie różnych środowisk edukacyjnych (uczenie się na miejscu w szkole oraz uczenie się zdalne) oraz narzędzi (cyfrowych, w tym online, i niecyfrowych), przy uwzględnieniu szczególnych problemów grup i społeczności w niekorzystnej sytuacji. Pomimo ostatnich postępów osoby wcześnie kończące naukę nadal stanowią około 10 % młodych ludzi w UE (i ponad 60 % wśród młodzieży romskiej); jedynie 83 % zdobyło wykształcenie średnie II stopnia (jedynie 28 % wśród Romów). 44 % dzieci romskich w szkołach podstawowych uczęszcza do szkół podstawowych podlegających segregacji, co zmniejsza ich szanse na sukces na kolejnych etapach edukacji. Dzieci niepełnosprawne wcześnie kończą naukę, mniejsza liczba osób z niepełnosprawnością kończy studia uniwersyteckie (luka wynosi 14,4 punktu procentowego). Utrzymuje się zróżnicowanie sytuacji kobiet i mężczyzn – więcej chłopców niż dziewcząt wcześnie kończy naukę. Ponadto zgodnie z wynikami Programu międzynarodowej oceny umiejętności uczniów (PISA) Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) z 2018 r. co piąty młody Europejczyk nadal nie posiada odpowiednich umiejętności czytania, w dziedzinie matematyki lub nauk ścisłych. Aby przeciwdziałać tej tendencji i wspierać wszystkich uczniów w ukończeniu kształcenia na poziomie średnim II stopnia, Komisja przedstawi zalecenie dotyczące otwarcia ścieżek sukcesu szkolnego ze szczególnym uwzględnieniem uczniów znajdujących się w niekorzystnej sytuacji. Kształcenie i szkolenie zawodowe (VET) może pomóc wyposażyć uczniów w zrównoważony zestaw umiejętności zawodowych i kluczowych kompetencji, dzięki którym będą oni mogli rozwijać się na zmieniającym się rynku pracy i w społeczeństwie, a także wspierać włączenie społeczne i równe szanse. Główne działania Komisji Europejskiej -wspieranie państw członkowskich we wdrażaniu zalecenia Rady z 2020 r. w sprawie kształcenia i szkolenia zawodowego na rzecz zrównoważonej konkurencyjności, sprawiedliwości społecznej i odporności; -promowanie zestawu narzędzi na rzecz włączania do wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem. Komisja Europejska wzywa państwa członkowskie do: -działania na rzecz osiągnięcia celów proponowanych w ramach europejskiego obszaru edukacji; -kontynuowania pełnego wdrożenia, w ścisłej współpracy z Komisją Europejską, wszystkich odpowiednich działań zalecanych w planie działania na rzecz integracji i włączenia społecznego na lata 2021–2024 w obszarze edukacji i szkolenia. 3.Zwalczanie przemocy wobec dzieci i zapewnienie dzieciom ochrony: UE, która pomaga dzieciom dorastać bez przemocy „Fakt, że żyjemy w instytucji, nie mówi o nas nic, z wyjątkiem tego, że doświadczyliśmy czegoś w naszym życiu.” (Dziecko, Słowenia).

„Chciałabym, aby w mojej rodzinie było mniej kłótni i napięć.” (Dziecko, Grecja). Przemoc wobec dzieci we wszystkich możliwych formach jest powszechna. Dzieci mogą być ofiarami, świadkami i sprawcami przemocy – począwszy od swoich domów, w szkole, w czasie wolnym i podczas rekreacji, w systemie wymiaru sprawiedliwości, w internecie i poza nim. Szacuje się, że co roku połowa wszystkich dzieci na całym świecie pada ofiarą jakiejś formy przemocy. Prawie trzy czwarte dzieci w wieku od 2 do 4 lat regularnie doświadcza kar fizycznych lub przemocy psychicznej ze strony rodziców i opiekunów. W Europie 1 dziecko na 5 padnie ofiarą jakiejś formy przemocy seksualnej; jednocześnie dzieci stanowią prawie jedną czwartą ofiar handlu ludźmi w UE, przy czym większość z nich to dziewczęta będące ofiarami handlu ludźmi w celu wykorzystywania seksualnego. Ponad 200 mln kobiet i dziewcząt na całym świecie to ofiary okaleczania żeńskich narządów płciowych, w tym ponad 600 000 w UE. 62 % interseksualnych osób, które przeszły operację, oświadczyło, że ani one, ani ich rodzice nie wyrazili pełnej świadomej zgody przed rozpoczęciem leczenia lub interwencji w celu zmiany ich cech płciowych. Pandemia COVID-19 doprowadziła do nasilenia się niektórych form przemocy, takich jak przemoc domowa, a zatem mechanizmy zgłaszania takich przypadków i składania skarg muszą być dostosowane do nowych okoliczności. Należy poprawić przepustowość i dostęp do telefonów zaufania dla dzieci (116 111) oraz numerów interwencyjnych dotyczących zaginionych dzieci (116 000). Narażenie na przemoc poważnie wpływa na rozwój fizyczny, psychiczny i emocjonalny dzieci. Może to mieć wpływ na ich zdolność do uczęszczania do szkoły, interakcji społecznych i rozwoju. Ponadto może prowadzić do problemów ze zdrowiem psychicznym, chorób przewlekłych, tendencji do samookaleczania, a nawet samobójstw. Szczególnie narażone mogą być dzieci znajdujące się w trudnej sytuacji. Przemoc w szkołach i wśród rówieśników jest powszechna. Zgodnie z wynikami PISA z 2018 r. 23 % uczniów zgłosiło, że pada ofiarą nękania w szkole (fizycznego, werbalnego lub relacyjnego) co najmniej kilka razy w miesiącu. Z niedawnego badania Agencji Praw Podstawowych dotyczącego osób LGBTI wynika, że 51 % respondentów w wieku 15–17 lat zgłosiło nękanie w szkole. W 2019 r. 12 % migrantów międzynarodowych na świecie (czyli 33 mln) stanowiły dzieci. Dzieci migrujące, w tym dzieci będące uchodźcami, są bardzo często narażone na ryzyko nadużyć i padają ofiarą ekstremalnych przejawów przemocy – wojen, konfliktów zbrojnych, wyzysku, handlu ludźmi, wykorzystywania fizycznego, psychicznego i seksualnego – przed przybyciem na terytorium UE lub podczas pobytu w Unii. Dochodzi do zaginięć dzieci lub są one oddzielane od rodzin. Zagrożenia pogłębiają się, gdy dzieci podróżują bez opieki lub są zmuszone dzielić przepełnione lokale mieszkalne z niespokrewnionymi dorosłymi. Szczególne narażenie dzieci w kontekście migracji lub ze względu na ich pochodzenie migracyjne wymaga dodatkowej i ukierunkowanej ochrony oraz wsparcia. Dotyczy to również dzieci znajdujących się poza UE, takich jak prawie 30 000 dzieci, w tym dzieci zagranicznych bojowników, które według szacunków mieszkają w obozie Al-Hol w Syrii, cierpiąc z powodu traumy spowodowanej konfliktem i skrajnie trudnych warunków życia. Komisja będzie apelować do państw członkowskich o zwalczanie przemocy wobec wszystkich dzieci, w tym przemocy motywowanej płcią, oraz wspierać je w tym zakresie. W tym kontekście Komisja będzie nadal wspierać państwa członkowskie i monitorować realizację działań określonych w komunikacie z 2017 r. w sprawie ochrony migrujących dzieci. Komisja będzie również współpracować ze wszystkimi zainteresowanymi stronami w celu zwiększenia świadomości na temat wszelkich form przemocy, aby zapewnić skuteczną i przyjazną dzieciom prewencję, a także ochronę i wsparcie dzieci będących ofiarami i świadkami przemocy. W ramach programu „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” nadal finansowane będą projekty w zakresie ochrony dzieci. Komisja będzie poszukiwać rozwiązań w celu wyeliminowania problemu braku porównywalnych, segregowanych ze względu na wiek i płeć danych dotyczących przemocy wobec dzieci na szczeblu krajowym i unijnym oraz, w stosownych przypadkach, korzystać z wiedzy fachowej Agencji Praw Podstawowych. Niniejsza strategia uzupełni, a w razie potrzeby wzmocni, działania przewidziane w nowej strategii UE w zakresie zwalczania handlu ludźmi, a także strategii UE na rzecz skuteczniejszej walki z niegodziwym traktowaniem dzieci w celach seksualnych. W ramach tych działań Komisja rozważa również utworzenie europejskiego centrum na rzecz zapobiegania niegodziwemu traktowaniu dzieci w celach seksualnych oraz walki z tym zjawiskiem, co pozwoli na współpracę z przedsiębiorstwami i organami ścigania w celu identyfikacji ofiar i stawiania sprawców przed wymiarem sprawiedliwości. Promowanie zintegrowanych systemów ochrony dzieci jest nierozerwalnie związane z zapobieganiem przemocy i ochroną przed nią. Stawiając dobro dzieci w centrum uwagi, wszystkie właściwe organy i służby powinny współpracować w celu ochrony i wspierania dzieci w ich najlepszym interesie. Komisja będzie nadal wspierać tworzenie domów dziecka (model Barnahus) w UE. Szczególną uwagę należy zwrócić na środki zapobiegawcze, w tym na wsparcie rodziny. Główne działania Komisji Europejskiej: -przedstawienie wniosku ustawodawczego w sprawie zwalczania przemocy motywowanej płcią wobec kobiet i przemocy domowej, przy jednoczesnym wsparciu finalizacji przystąpienia UE do Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej; -przedłożenie zalecenia w sprawie zapobiegania praktykom szkodliwym dla kobiet i dziewcząt, w tym okaleczaniu żeńskich narządów płciowych; -przedstawienie inicjatywy mającej na celu wspieranie rozwoju i wzmocnienie zintegrowanych systemów ochrony dzieci, która zachęci wszystkie właściwe organy i służby do lepszej współpracy w ramach systemu priorytetowo traktującego dzieci; -wspieranie wymiany dobrych praktyk w zakresie eliminowania zabiegów chirurgicznych i medycznych u interseksualnych niemowląt i nastolatków mających na celu dostosowanie ich do typowej definicji mężczyzny lub kobiety, bez udzielenia przez zainteresowanych lub ich rodziców w pełni świadomej zgody (okaleczanie narządów płciowych u osób interseksualnych). Komisja Europejska wzywa państwa członkowskie do: -podnoszenia świadomości i inwestowania w budowanie zdolności i w środki na rzecz (i) skuteczniejszego zapobiegania przemocy, (ii) ochrony ofiar i świadków, w tym niezbędnych zabezpieczeń dla dzieci będących podejrzanymi lub oskarżonymi;

-zapewnienia odpowiedniego wsparcia dzieciom znajdującym się w szczególnie trudnej sytuacji, które doświadczają przemocy, także przemocy w szkołach; -przyjęcia przepisów zakazujących kar cielesnych we wszystkich kontekstach, jeśli nie są jeszcze wprowadzone, oraz podjęcia działań na rzecz wyeliminowania takich kar; -poprawy funkcjonowania systemów ochrony dzieci na szczeblu krajowym, w szczególności: üutworzenia (jeśli jeszcze nie są dostępne) i usprawnienia telefonu zaufania dla dzieci (116 111) i infolinii umożliwiającej zgłaszanie przypadków zaginięcia dzieci (116 000), w tym z pomocą finansowania i tworzenia zdolności; üpromowania krajowych strategii i programów na rzecz przyspieszenia procesu deinstytucjonalizacji i przejścia na wysokiej jakości usługi opieki rodzinnej i środowiskowej, w tym z odpowiednim naciskiem na przygotowanie dzieci do opuszczenia placówek opieki, z uwzględnieniem migrujących dzieci pozbawionych opieki. 4.Wymiar sprawiedliwości przyjazny dziecku: UE, której wymiar sprawiedliwości szanuje prawa i potrzeby dzieci „[Wymiar sprawiedliwości przyjazny dziecku to...] Dziecko objęte systemem, w którym jest chronione / wysłuchiwane / bezpieczne”. (Dziewczyna, 17 lat, Rumunia). Dzieci mogą być ofiarami lub świadkami przestępstwa, podejrzanymi lub oskarżonymi o popełnienie przestępstwa lub stroną w postępowaniu sądowym – w sprawach cywilnych, karnych lub administracyjnych. We wszystkich przypadkach dzieci powinny czuć się komfortowo i bezpiecznie, aby mogły skutecznie uczestniczyć w postępowaniu i być wysłuchane. Postępowania sądowe muszą być dostosowane do ich wieku oraz potrzeb, w czasie postępowań sądowych wszystkie przysługujące im prawa powinny być respektowane, a interes dziecka traktowany priorytetowo. Wprawdzie dotychczasowe działania UE w tym obszarze były znaczące, a standardy określono w ramach wyznaczonych przez Radę Europy, jednak krajowe systemy wymiaru sprawiedliwości muszą być lepiej przygotowane do zaspokajania potrzeb dzieci i ich praw. Osoby zajmujące się tymi zagadnieniami zawodowo są czasami niedostatecznie przeszkoleni pod kątem interakcji z dziećmi w sposób dostosowany do wieku, w tym podczas przekazywania informacji o wynikach postępowania, oraz pod kątem poszanowania nadrzędnego interesu dziecka. Nie zawsze przestrzegane jest prawo dziecka do bycia wysłuchanym, nie zawsze funkcjonują mechanizmy pozwalające uniknąć wielokrotnych przesłuchań dzieci lub gromadzenia materiału dowodowego. Dzieci mają trudności z dostępem do wymiaru sprawiedliwości i z uzyskaniem skutecznych środków odwoławczych w przypadku naruszenia ich praw, w tym na szczeblu europejskim i międzynarodowym. Dzieci znajdujące się w trudnej sytuacji są często narażone na dyskryminację z wielu przyczyn jednocześnie oraz dyskryminację krzyżową. Dzieci z niepełnosprawnościami doświadczają trudności z powodu ograniczonej dostępności systemów wymiaru sprawiedliwości i postępowań sądowych, często nie posiadają one informacji na temat praw i środków odwoławczych. Należy usprawnić gromadzenie danych dotyczących dzieci uczestniczących w postępowaniach sądowych, w tym w kontekście sądów wyspecjalizowanych. Pandemia COVID-19 spotęgowała wyzwania związane z dziećmi i wymiarem sprawiedliwości. Niektóre postępowania sądowe zostały wstrzymane lub opóźnione; ograniczono prawo do odwiedzin członków rodziny w więzieniu. Dzieci pozostają w kontakcie z wymiarem sprawiedliwości w sprawach cywilnych po separacji lub rozwodzie rodziców lub w przypadku adopcji bądź umieszczenia w placówce opiekuńczej. Materialne prawo rodzinne należy do kompetencji krajowych. W sprawach transgranicznych kluczowe znaczenie dla ochrony praw dzieci i zapewnienia im dostępu do wymiaru sprawiedliwości mają rozporządzenie Bruksela IIa (z jego wersją przekształconą z 2019 r.) lub rozporządzenie w sprawie zobowiązań alimentacyjnych, a także ściślejsza współpraca sądowa. Należy zapobiegać niepotrzebnej separacji rodziny, zaś przy podejmowaniu wszelkich decyzji dotyczących umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczej należy zapewniać poszanowanie jego praw. W przypadku gdy sądy lub organy krajowe posiadają wiedzę o tym, że dane dziecko jest związane z innym państwem członkowskim, odpowiednie środki zapewniające prawa dziecka należy rozważyć na możliwie najwcześniejszym etapie. W 2022 r. Komisja zaktualizuje praktyczny przewodnik dotyczący stosowania rozporządzenia Bruksela IIa (wersja przekształcona). Szczególne wyzwania pojawiają się w sytuacjach transgranicznych, w tym w przypadku rodzin, w których rodzice są rozwiedzeni lub pozostają w separacji, oraz w przypadku tęczowych rodzin. W 2020 r. jedna trzecia łącznej liczby złożonych wniosków o udzielenie azylu dotyczyła dzieci. We wszystkich działaniach lub decyzjach dotyczących migrujących dzieci należy przede wszystkim uwzględniać zasadę dobra dziecka. Mimo dotychczasowych postępów we wdrażaniu opublikowanego w 2017 r. komunikatu dotyczącego ochrony migrujących dzieci, dzieci nie zawsze otrzymują stosowne do swojego wieku informacje o postępowaniu, nie zabezpiecza im się skutecznych wskazówek oraz wsparcia w procedurach azylowych i powrotowych. W pakcie o migracji i azylu podkreślono potrzebę wdrożenia i wzmocnienia gwarantowanych prawem UE zabezpieczeń i standardów ochrony, obowiązujących w odniesieniu do migrujących dzieci. Nowe przepisy, po ich przyjęciu, przyspieszą wyznaczanie przedstawicieli dzieci bez opieki i zapewnią środki na zaspokojenie specjalnych potrzeb takich dzieci, w tym przejście do dorosłości i samodzielnego życia. Na wszystkich etapach dzieci otrzymają odpowiednie zakwaterowanie i pomoc, w tym pomoc prawną. Nowe przepisy wzmocnią również solidarność między państwami członkowskimi w zapewnianiu dzieciom bez opieki pełnej ochrony. Nawet dziś w Europie przebywają dzieci będące bezpaństwowcami, czy to od urodzenia, czy to w następstwie powodu migracji. Brak obywatelstwa utrudnia dostęp do niektórych podstawowych usług, takich jak opieka zdrowotna i edukacja, oraz może prowadzić do przemocy i wyzysku. Jeżeli chodzi o dzieci będące ofiarami przestępstw, liczba przypadków niezgłoszonych jest nierzadko bardzo wysoka, a to ze względu na wiek ofiary, brak wiedzy na temat przysługujących im praw oraz brak dostępnych, dostosowanych do wieku i płci usług w zakresie zgłaszania i wsparcia. Jak podkreślono w strategii UE w zakresie praw ofiar, szczególne wyzwania wiążą się z identyfikacją ofiar niektórych przestępstw, takich jak handel ludźmi lub niegodziwe traktowanie w celach seksualnych. W światowym badaniu ONZ na temat dzieci pozbawionych wolności z 2019 r. podkreślono, że zbyt wiele dzieci, które są w konflikcie z prawem lub które są objęte procedurami migracyjnymi i azylowymi, jest pozbawionych wolności. Organy krajowe, w tym w państwach członkowskich UE, muszą wprowadzić wykonalne i skuteczne środki o charakterze nieizolacyjnym oraz zwiększać ich stosowanie w myśl dorobku prawnego UE. Powinny one ponadto dopilnować, by zatrzymanie było stosowane jedynie w ostateczności i przez najkrótszy odpowiedni czas. Jeżeli w więzieniu przebywają rodzice, należy również wspierać politykę i praktyki zapewniające poszanowanie praw ich dzieci. Pełne i prawidłowe wdrożenie oraz stosowanie w praktyce dyrektywy w sprawie gwarancji procesowych zapewni lepszą ochronę dzieci będących podejrzanymi lub oskarżonymi w postępowaniu karnym. Główne działania Komisji Europejskiej: -zaproponowanie w 2022 r. horyzontalnej inicjatywy ustawodawczej wspierającej wzajemne uznawanie rodzicielstwa przez państwa członkowskie; -wkład w szkolenia pracowników wymiaru sprawiedliwości w zakresie praw dziecka i wymiaru sprawiedliwości przyjaznego dziecku, zgodnie z europejską strategią szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości na lata 2021–2024, w ramach Europejskiej Sieci Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości (EJTN), programów „Sprawiedliwość” i „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości”, a także europejskiej platformy szkoleniowej unijnego portalu „e-Sprawiedliwość”; -wzmocnienie wdrażania wytycznych Komitetu Ministrów Rady Europy z 2010 r. w sprawie wymiaru sprawiedliwości przyjaznego dzieciom;

-zapewnienie ukierunkowanego wsparcia finansowego na projekty ponadnarodowe i innowacyjne na rzecz ochrony migrujących dzieci w ramach nowego Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (FAMI); -wspieranie państw członkowskich w opracowywaniu skutecznych i realnych rozwiązań alternatywnych wobec zatrzymywania dzieci w procedurach migracyjnych. Komisja Europejska wzywa państwa członkowskie do: -wspierania organizatorów szkoleń dla pracowników wymiaru sprawiedliwości i wszystkich odpowiednich organów skupiających osoby zaangażowane w te zagadnienia z racji wykonywanego zawodu, aby w swoich działaniach uwzględniali prawa dziecka oraz przyjazny dziecku i dostępny wymiar sprawiedliwości. W tym celu należy przeznaczyć niezbędne zasoby na realizację powyższych działań w zakresie budowania zdolności oraz skorzystać z wsparcia Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej, aby wzmocnić potencjał w takich obszarach, jak wymiar sprawiedliwości przyjazny dziecku i dzieci migrujące; -opracowania solidnych alternatyw dla postępowania sądowego: od środków alternatywnych wobec zatrzymania po stosowanie sprawiedliwości naprawczej i mediacji w kontekście wymiaru sprawiedliwości w sprawach cywilnych; -wdrożenia zalecenia Rady Europy w sprawie dzieci, których rodzice są osadzeni w zakładach karnych; -wzmocnienia systemów opieki nad wszystkimi dziećmi bez opieki, w tym poprzez udział w działaniach europejskiej sieci opieki; -promowania i zapewniania wszystkim dzieciom powszechnego, bezpłatnego i natychmiastowego dostępu do rejestracji i certyfikacji urodzeń; zwiększenia zdolności urzędników pierwszej linii do reagowania na problemy związane z bezpaństwowością i przynależnością państwową w kontekście migracji; -zacieśnienia współpracy w sprawach mających skutki transgraniczne prowadzącej do zapewnienia pełnego poszanowania praw dziecka. 5.Społeczeństwo informacyjne i cyfrowe: UE, w której dzieci mogą bezpiecznie przemieszczać się w środowisku cyfrowym i korzystać z oferowanych w nim szans „Nie miałam komputera, internet nie dotarł do mojej wioski i nie posiadałam żadnych danych. (...) Nie mogłam podłączyć się przez ostatnie 3 miesiące i musiałam powtarzać rok.” (Dziewczyna, 15 lat, Hiszpania). Jednak obecność dzieci w internecie zwiększa, w przypadku braku skutecznych systemów kontroli rodzicielskiej lub weryfikowania wieku, ich narażenie na szkodliwe lub nielegalne treści, takie jak materiały przedstawiające niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych lub ich wykorzystywanie w celach seksualnych, pornografia i treści dla dorosłych, sexting, mowa nienawiści w internecie, informacje wprowadzające w błąd i dezinformacje. Narażenie w internecie wiąże się również z zagrożeniami związanymi ze szkodliwym i nielegalnym kontaktem, takim jak uwodzenie dzieci w internecie i nagabywanie dzieci w celach seksualnych, cyberprzemoc lub wykorzystywanie i molestowanie w internecie. W ciągu ostatniego roku prawie jedna trzecia dziewcząt i 20 % chłopców raz w miesiącu zetknęło się z bulwersującymi treściami; z bulwersującymi sytuacjami w internecie częściej do czynienia mają dzieci reprezentujące mniejszości. Wśród osób LGBTI w wieku 15–17 lat 15 % doświadczyło cybernękania ze względu na swoją orientację seksualną. Coraz większa liczba handlarzy ludźmi wykorzystuje platformy internetowe do werbowania i wykorzystywania ofiar, przy czym dzieci są grupą docelową szczególnie podatną na zagrożenia. W kontekście strategii UE na rzecz skuteczniejszej walki z niegodziwym traktowaniem dzieci w celach seksualnych Komisja przedstawiła tymczasowy wniosek, aby umożliwić przedsiębiorstwom z branży technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) dalsze dobrowolne zgłaszanie (w zakresie, w jakim jest to zgodne z prawem) władzom przypadków niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych w zakresie, wzywając współprawodawców do szybkiego osiągnięcia porozumienia w sprawie jego przyjęcia. W dłuższej perspektywie Komisja przedstawi wniosek ustawodawczy mający na celu skuteczne zwalczanie niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych w internecie. Fakt, że dzieci spędzają zbyt wiele czasu przed ekranami i w internecie stanowi zagrożenie dla zdrowia i dobrostanu psychicznego dzieci, prowadząc do zwiększonego stresu, deficytów uwagi, problemów ze wzrokiem oraz niedostatecznej aktywności fizycznej i sportu. UE opracowała instrumenty prawne i inicjatywy polityczne w celu uwzględnienia praw dziecka w środowisku cyfrowym. W razie potrzeby należy je dostosowywać i aktualizować w miarę pojawiania się nowych zagrożeń lub zmian technologicznych. Zmieniona dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych wzmocniła ochronę dzieci przed szkodliwymi treściami i niewłaściwymi przekazami handlowymi. W niedawno opublikowanym akcie prawnym o usługach cyfrowych zaproponowano obowiązki dostawców usług w zakresie należytej staranności w celu zapewnienia bezpieczeństwa użytkowników w internecie, w tym dzieci. Na podstawie kodeksu postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji ustanowiony zostanie system współregulacji, dostosowany pod kątem przeciwdziałania zagrożeniom związanym z rozprzestrzenianiem się dezinformacji. Nowy Plan działania w dziedzinie edukacji cyfrowej (2021–2027) promuje umiejętności cyfrowe w celu zwalczania dezinformacji i przewiduje priorytetowe traktowanie kształcenia i szkolenia przy realizacji działań w tym zakresie. Jeżeli chodzi o arenę międzynarodową, niedawno wydano wytyczne dotyczące interpretacji praw dziecka w środowisku cyfrowym.

Komisja będzie nadal zapewniać wsparcie za pośrednictwem programu cyfrowego na rzecz centrów bezpieczniejszego internetu i platformy Lepszy internet dla dzieci (Better Internet for Kids) w celu podnoszenia świadomości na temat cyberprzemocy, rozpoznawania informacji wprowadzających w błąd i dezinformacji oraz promowania zdrowych i odpowiedzialnych zachowań w internecie i budowania zdolności w tym zakresie. Przyszła inicjatywa „Drogi do sukcesów w szkole” będzie promować zapobieganie cyberprzemocy. W ramach programu Erasmus+ finansowane będą inicjatywy mające na celu wspieranie nabywania umiejętności cyfrowych przez wszystkie dzieci. Ogromny wpływ na dzieci i ich prawa wywiera i będzie wywierać sztuczna inteligencja (AI), na przykład w dziedzinie edukacji, rozrywki i opieki zdrowotnej. Może ona jednak również oznaczać pewne zagrożenia związane z prywatnością, bezpieczeństwem i ochroną. Przyszły wniosek Komisji w sprawie horyzontalnych ram prawnych dotyczących sztucznej inteligencji określi wykorzystanie systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, które stanowią poważne zagrożenie dla praw podstawowych, w tym dla praw dzieci. Główne działania Komisji Europejskiej: -przyjęcie zaktualizowanej strategii „Lepszy internet dla dzieci” w 2022 r.; -stworzenie i ułatwienie procesu kierowanego przez dzieci, mającego na celu opracowanie zestawu zasad, które mają być promowane i przestrzegane przez branżę; -promowanie rozwoju i wykorzystywania dostępnych ICT oraz technologii wspomagających dla dzieci z niepełnosprawnościami, takich jak rozpoznawanie mowy, napisy zamknięte dla niesłyszących i inne, w tym na konferencjach i podczas wydarzeń organizowanych przez Komisję; -zapewnienie pełnego wdrożenia europejskiego aktu prawnego w sprawie dostępności; -nasilenie walki z wszelkimi formami niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych w internecie, np. poprzez przedstawienie wniosku dotyczącego niezbędnych przepisów, w tym obowiązków odpowiednich dostawców usług internetowych w zakresie wykrywania i zgłaszania materiałów prezentujących seksualne wykorzystywanie dzieci w internecie, jeżeli pozyskali oni wiedzę o takich materiałach. Komisja Europejska wzywa państwa członkowskie do:

6.Wymiar globalny: UE, która wspiera, chroni i wzmacnia pozycję dzieci na całym świecie, także w okresach kryzysów i konfliktów. „UE ma siłę jednoczącą wiele krajów świata w celu zapewnienia pokoju, współpracy, równości ludzi, finansowania projektów wspierających organizacje działające na rzecz ochrony praw dzieci”. (Dziecko, Albania). „Trzeba było opuścić się na linie do wyrobiska górniczego, zabrać co ci kazano, a potem wrócić na powierzchnię. Prawie udusiłem się w wyrobisku z powodu niewystarczającej ilości tlenu”. (Chłopiec, 11 lat, Tanzania). Zaangażowanie UE na rzecz promowania, ochrony, przestrzegania i poszanowania praw dziecka jest zobowiązaniem o charakterze globalnym. Dzięki niniejszej strategii UE zamierza wzmocnić swoją pozycję kluczowego partnera w obszarze praw dziecka również na arenie międzynarodowej. Już dzisiaj UE odgrywa wiodącą rolę w ochronie i wspieraniu dzieci na całym świecie, zwiększając dostęp do edukacji, usług, opieki zdrowotnej oraz chroniąc je przed wszelkimi formami przemocy, nadużyć i zaniedbań, w tym w kontekście działań związanych z pomocą humanitarną. Pomimo znacznych postępów poczynionych w ostatnich dziesięcioleciach zbyt wiele dzieci na całym świecie nadal cierpi z powodu łamania praw człowieka, kryzysu humanitarnego, kryzysu środowiskowego i klimatycznego, braku dostępu do edukacji, niedożywienia, ubóstwa, nierówności i wykluczenia; wiele dzieci jest tymi zjawiskami zagrożonych. Szczególnie trudna jest sytuacja dziewcząt; są one nadal ofiarami przemocy motywowanej płcią, w tym dziecięcych, wczesnych i przymusowych małżeństw, a także okaleczania żeńskich narządów płciowych, czasem nawet już w 4. roku życia. Prawie dwie trzecie dzieci na świecie mieszka w kraju dotkniętym konfliktem. Spośród nich 1 na 6 mieszka w obrębie 50 km od strefy konfliktu. Zagraża to nie tylko zdrowiu fizycznemu i psychicznemu dzieci; taka sytuacja często może pozbawić je edukacji i negatywnie wpłynąć na ich przyszłe możliwości życiowe, a także na możliwości społeczności, z których pochodzą. Dzieci są również ofiarami werbunku i wykorzystywania w konfliktach zbrojnych. Udział w konflikcie poważnie wpływa na ich dobrostan fizyczny, psychiczny i emocjonalny. Nieletni żołnierze, zarówno chłopcy, jak i dziewczęta, są często ofiarami przemocy seksualnej, która zbyt często jest wykorzystywana jako broń wojenna. Szacuje się, że każdego roku umiera 5,2 mln dzieci poniżej piątego roku życia, głównie z przyczyn, którym można by zapobiec, oraz z powodu chorób, które można by wyleczyć. Wiele z tych przypadków wynika z ubóstwa, wykluczenia społecznego, dyskryminacji, norm dotyczących płci i zaniedbywania podstawowych praw człowieka. Pandemia COVID-19 i zmiana klimatu dodatkowo zaostrzyły istniejące formy dyskryminacji dzieci oraz naraziły dzieci i rodziny na całym świecie na trudne okoliczności życiowe. W szczytowym momencie pandemii około 1,6 mld dzieci na całym świecie nie uczęszczało do szkół. Działania UE w wymiarze zewnętrznym będą zgodne ze zobowiązaniami określonymi w planie działania UE dotyczącym praw człowieka i demokracji na lata 2020–2024ibędą wspierane przez ukierunkowane działania uwzględnione w innych stosownych inicjatywach, takich jak: wytyczne UE w sprawie promowania i ochrony praw dziecka, wytyczne UE w sprawie dzieci w konfliktach zbrojnych, unijny plan działania UE w sprawie równości płci w działaniach zewnętrznych UE (2021–2025) oraz Podręcznik UE i UNICEF-u na temat praw dziecka. UE będzie nadal przyczyniać się do zapewnienia wysokiej jakości, bezpiecznej i włączającej edukacji, ochrony socjalnej, usług zdrowotnych, żywienia, czystej wody pitnej, mieszkań, czystego powietrza w pomieszczeniach i odpowiednich warunków sanitarnych, pod każdym względem. W szczególności w ramach swojej polityki rozwojowej UE będzie (i) rozwijać powszechne zabezpieczenie zdrowotne, aby zapewnić podstawowe usługi w zakresie zdrowia matek, noworodków, dzieci i młodzieży, w tym dziedzinie zdrowia psychicznego i wsparcia psychospołecznego; (ii) apelować o systemy żywnościowe zapewniające pożywną, bezpieczną, przystępną cenowo i zrównoważoną dietę, która spełnia potrzeby i prawa dzieci oraz (iii) kontynuować inwestowanie w rozwój wysokiej jakości, dostępnych systemów edukacji, w tym wczesnej edukacji, szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych. Ponadto pomoc finansowa będzie przeznaczana na zapewnianie szkołom dostępu do przystępnej cenowo i zrównoważonej łączności z internetem, a także uwzględnianie umiejętności cyfrowych w programach nauczania i szkoleniach nauczycieli. W przypadku kryzysów humanitarnych UE będzie nadal wspierać dzieci, stosując podejście oparte na potrzebach zgodnie z zasadami humanitarnymi, a także dopilnuje, aby pomoc była udzielana przy uwzględnieniu kwestii płci i wieku. UE będzie nadal kłaść nacisk na ochronę dzieci, zajmując się wszystkimi rodzajami przemocy wobec dzieci, a także zapewniając wsparcie w zakresie zdrowia psychicznego i psychospołecznego. Stały dostęp do bezpiecznej, wysokiej jakości edukacji włączającej ma ogromne znaczenie w rozwijaniu u dzieci i młodzieży podstawowych umiejętności oraz zapewnianiu ochrony i poczucia normalności, a także w przyczynianiu się do pokoju. Jest to jednocześnie narzędzie reintegracji i budowania odporności. Łącznie 152 mln dzieci (9,6 % wszystkich dzieci na całym świecie) pada ofiarą pracy dzieci, przy czym 73 mln dzieci wykonuje pracę niebezpieczną, która może szkodzić ich zdrowiu, bezpieczeństwu i rozwojowi. W wytycznych politycznych Komisji zapowiedziano zerową tolerancję wobec pracy dzieci, aby w ten sposób przyczynić się do globalnych wysiłków podejmowanych w ramach Międzynarodowego Roku na rzecz Eliminacji Pracy Dzieci 2021 ustanowionego przez ONZ. Działania mające na celu znaczne ograniczenie skali zjawiska pracy dzieci na świecie obejmuje także Plan działania UE dotyczący praw człowieka i demokracji, zgodnie z deklaracją Organizacji Narodów Zjednoczonych, która wyznaczyła rok 2025 jako docelową datę całkowitego wyeliminowania pracy dzieci na całym świecie. Działania uwzględnią wspieranie bezpłatnego i łatwo dostępnego kształcenia obowiązkowego dla dzieci do momentu osiągnięcia minimalnego wieku uprawniającego do pracy, a także rozszerzenie programów opieki społecznej, aby pomóc rodzinom w wyjściu z ubóstwa. Zgodnie z Planem działania UE dotyczącym praw człowieka i demokracji UE zwiększy wysiłki na rzecz zapewnienia znaczącego uczestnictwa dzieci, zapobiegania wszelkim formom przemocy wobec dzieci, w tym przemocy motywowanej płcią, zwalczania tych zjawisk i reagowania na nie oraz wyeliminowania wczesnych, przymusowych i dziecięcych małżeństw, okaleczania żeńskich narządów płciowych, handlu dziećmi, przemytu, żebractwa, wykorzystywania (seksualnego) i zaniedbania. Zintensyfikowane zostaną również prace mające na celu zapobieganie poważnym naruszeniom praw dzieci dotkniętych konfliktem zbrojnym i eliminowanie takich naruszeń, w tym działania propagujące przestrzeganie międzynarodowego prawa humanitarnego. Plan działania wspiera również kraje partnerskie w budowaniu i wzmacnianiu przyjaznych dziecku systemów wymiaru sprawiedliwości i ochrony dzieci, w tym dzieci migrujących, uchodźców i przymusowo przesiedlonych oraz dzieci należących do mniejszości, zwłaszcza romskiej. UE będzie nadal wspierać przesiedlanie do UE dzieci i innych osób wymagających szczególnego traktowania, potrzebujących ochrony międzynarodowej. Unia będzie wspierać działania mające na celu rozwiązanie problemu dzieci ulicy, a także inwestować w rozwój wysokiej jakości opieki alternatywnej oraz w proces przechodzenia od opieki instytucjonalnej do opieki rodzinnej i środowiskowej wysokiej jakości dla dzieci pozbawionych opieki rodzicielskiej oraz dzieci z niepełnosprawnościami. UE będzie nadal włączać prawa dziecka do dialogu politycznego z krajami partnerskimi, w szczególności w kontekście negocjacji akcesyjnych oraz procesu stabilizacji i stowarzyszenia. Będzie również promować środki zwalczania przemocy i dyskryminacji, zwłaszcza wobec dzieci wymagających szczególnego traktowania, wspierając między innymi organizacje społeczeństwa obywatelskiego. UE będzie wspierać monitorowanie i gromadzenie zdezagregowanych danych na temat sytuacji dzieci w regionie oraz będzie w dalszym ciągu sporządzać na ten temat sprawozdania w ramach corocznego pakietu „rozszerzenie” obejmującego sprawozdania krajowe. Aby osiągnąć te cele, UE będzie koordynować wykorzystanie wszystkich dostępnych programów wydatkowania dostępnych w wieloletnich ramach finansowych na lata 2021–2027, w szczególności Instrumentu Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej (ISWMR), a także Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej III (IPA III) i instrumentu pomocy humanitarnej. Będzie również promować działania na wielostronnych i regionalnych forach zajmujących się prawami człowieka, kampanie wspierające i podnoszące świadomość, a także działania z udziałem społeczeństwa obywatelskiego, dzieci i nastolatków, krajowych instytucji praw człowieka, środowiska akademickiego, sektora biznesu i innych odpowiednich zainteresowanych stron. Główne działania Komisji Europejskiej:

-przeznaczenie na edukację 10 % całkowitego finansowania w ramach ISWMR w Afryce Subsaharyjskiej, Azji i Pacyfiku oraz obu Amerykach i na Karaibach; -utrzymanie poziomu środków pomocy humanitarnej przeznaczanej na edukację w sytuacjach nadzwyczajnych i przedłużających się kryzysów na poziomie 10 % oraz propagowanie zatwierdzenia deklaracji w sprawie bezpiecznych szkół; -działanie na rzecz wyeliminowania pracy dzieci w łańcuchach dostaw przedsiębiorstw z UE, w szczególności poprzez inicjatywę ustawodawczą w sprawie zrównoważonego ładu korporacyjnego; -promowanie i zapewnianie pomocy technicznej w celu wzmocnienia systemów inspekcji pracy, a tym samym monitorowania i egzekwowania przepisów dotyczących pracy dzieci; -zapewnianie pomocy technicznej w ramach Drużyny Europy administracjom krajów partnerskich za pośrednictwem programów i instrumentów, takich jak SOCIEUX+, instrument pomocy technicznej i wymiany informacji (TAIEX) oraz programy tworzenia partnerstw; -przygotowanie do 2022 r. planu działania na rzecz młodzieży, promującego wzmacnianie pozycji i uczestnictwo młodzieży i dzieci; -wyznaczenie w delegaturach UE punktów kontaktowych ds. młodzieży oraz wzmocnienie ich zdolności w zakresie ochrony dzieci. 7.Włączenie perspektywy praw dziecka do wszystkich działań UE Aby osiągnąć cele określone w strategii, Komisja dopilnuje, by perspektywa praw dziecka była uwzględniana we wszystkich odpowiednich strategiach politycznych, prawodawstwie i programach finansowania. Działania te będą częścią wysiłków na rzecz stworzenia kultury przyjaznej dziecku w procesie kształtowania polityki UE. Wspierać będą je działania zapewniające pracownikom UE szkolenia i budujące potencjał oraz doskonalące koordynację wewnętrzną w drodze powołania zespołu koordynatora Komisji ds. praw dziecka. Opracowana zostanie lista kontrolna dotycząca uwzględniania praw dziecka. Aby opracować politykę opartą na dowodach, potrzebne są wiarygodne i porównywalne dane. Komisja zwróci się do Agencji Praw Podstawowych (FRA) o dalsze udzielanie państwom członkowskim pomocy technicznej i wsparcia metodologicznego, między innymi w zakresie opracowywania i wdrażania działań w zakresie gromadzenia danych. Kontynuowana będzie również intensywniejsza segregacja danych Eurostatu według kryterium wieku i płci oraz danych generowanych przez inne agencje UE, podobnie jak badania dotyczące konkretnych obszarów tematycznych objętych niniejszą strategią. Będzie to realizowane za pośrednictwem programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont Europa” (2021–2027). Strategia pomoże również w uwzględnianiu i koordynowaniu inicjatyw na szczeblu krajowym oraz wśród najważniejszych zainteresowanych stron. Pozwoli to zapewnić lepsze wdrażanie istniejących unijnych i międzynarodowych zobowiązań prawnych. W tym celu do końca 2021 r. Komisja ustanowi Unijną sieć praw dziecka. W oparciu o prace istniejącej nieformalnej grupy ekspertów ds. praw dziecka sieć wzmocni dialog i wzajemną wymianę wiedzy między UE a państwami członkowskimi na temat praw dziecka. Będzie ona służyć jako wsparcie wdrażania, monitorowania i oceny strategii. W jej skład wejdą przedstawiciele krajowi, a w niektóre z jej działań będą angażowane między innymi organizacje międzynarodowe, organizacje pozarządowe, przedstawiciele władz lokalnych i regionalnych oraz dzieci. Komisja będzie zacieśniać współpracę z władzami regionalnymi i lokalnymi oraz z innymi właściwymi instytucjami, organizacjami regionalnymi i międzynarodowymi, społeczeństwem obywatelskim i rzecznikami praw dziecka. Strategię tę należy interpretować w powiązaniu z Unijną strategią na rzecz skuteczniejszego stosowania Karty praw podstawowych UE oraz z europejskim planem działania na rzecz demokracji. Stanowi ona uzupełnienie ukierunkowanych wysiłków mających na celu zwiększenie znaczenia praw i wartości UE w obszarach takich jak ochrona migrujących dzieci, równość i włączenie społeczne, równouprawnienie płci, przeciwdziałanie rasizmowi i pluralizm, prawa wynikające z obywatelstwa UE, prawa ofiar, walka z niegodziwym traktowaniem dzieci w celach seksualnych, prawa socjalne oraz edukacja i szkolenia włączające. Jest również zgodna z priorytetami określonymi w Planie działania UE dotyczącym praw człowieka i demokracji. 7.1 Wkład funduszy UE w realizację strategii Finansowanie unijne ma kluczowe znaczenie dla wspierania wdrażania polityki UE w państwach członkowskich. Za pomocą tej strategii Komisja będzie wspierać państwa członkowskie w możliwie najlepszym wykorzystaniu funduszy UE na potrzeby realizowanych przez nie inicjatyw na rzecz ochrony i przestrzegania praw dziecka. Powinna również zachęcać do sporządzania budżetu przeznaczonego na prawa dziecka i pomagać w rozpoznawaniu możliwości śledzenia sposobu wydatkowania środków z budżetu UE w tym obszarze, tak aby środki były przeznaczane na najpilniejsze potrzeby. Finansowanie praw dziecka powinno być traktowane przez państwa członkowskie priorytetowo w unijnych programach finansowania, zgodnie z potrzebami określonymi na szczeblu krajowym i regionalnym. Na podstawie wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027 Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) i Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR) wspierają inwestycje w zdolności ludzkie i rozwój infrastruktury, wyposażenie i dostęp do usług w dziedzinie edukacji, zatrudnienia, mieszkalnictwa, opieki społecznej, zdrowotnej i opieki nad dziećmi, a także przejście od usług instytucjonalnych do usług rodzinnych i środowiskowych. Państwa członkowskie, w których wskaźnik zagrożenia ubóstwem lub wykluczeniem społecznym dzieci był wyższy niż średnia UE (w latach 2017–2019), będą musiały przeznaczyć na zwalczanie ubóstwa dzieci 5 % EFS+; również pozostałe państwa członkowskie powinny przekazać na ten cel odpowiednie środki. W okresie programowania 2021–2027 państwa członkowskie powinny spełnić szereg warunków podstawowych, które mogą mieć ścisły związek ze środkami na rzecz praw dziecka. Obejmuje to ramy polityczne w dziedzinie ograniczania ubóstwa, integracji Romów oraz zapewniania zgodności z Konwencją o prawach osób niepełnosprawnych i Kartą. Nowy Fundusz Azylu, Migracji i Integracji wzmocni ochronę migrujących dzieci pozbawionych opieki poprzez wyznaczenie i zapewnienie wsparcia finansowego oraz stworzenie zachęt na rzecz ich szczególnego przyjmowania, zakwaterowania i zaspokajania innych szczególnych potrzeb. Stopa współfinansowania wyniesie przy tym do 75 %, a w przypadku projektów realizowanych w ramach działań szczegółowych może zostać zwiększona do 90 %. Do działań na rzecz zagwarantowania praw dziecka mogą być wykorzystywane inne fundusze i programu UE. Należą do nich: program „Sprawiedliwość”, program „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości”, Erasmus+, „Horyzont 2020”, program „Cyfrowa Europa”, Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), REACT-EU i InvestEU. Ponadto Instrument Wsparcia Technicznego może zapewniać państwom członkowskim na ich wniosek wsparcie techniczne w opracowywaniu działań w zakresie budowania zdolności. Strategia odnosi się także do nierówności spotęgowanych przez kryzys związany z COVID-19, który w nieproporcjonalny sposób dotknął dzieci znajdujące się w trudnej sytuacji. W ramach tych prac Komisja będzie zachęcać państwa członkowskie do pełnego wykorzystania możliwości oferowanych przez NextGenerationEU w celu złagodzenia nieproporcjonalnych skutków kryzysu oraz pomoże państwom członkowskim w uwzględnianiu aspektu praw dziecka przy opracowywaniu i wdrażaniu reform za pośrednictwem Instrumentu Wsparcia Technicznego.