PL ECB-P UBLIC  
 
 
OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO 
z dnia 22 maja 2012 r. 
w sprawie wprowadzenia przepisów dotycz ących dzia łania partnerów centralnych 
(CON/2012/41) 
 
Wprowadzenie i podstawa prawna  
W dniu 10 kwietnia 2012 r. Europejs ki Bank Centralny (EBC) otrzyma ł wniosek Marsza łka Sejmu o 
wydanie opinii w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz 
innych ustaw (zwanego dalej „projektem ustawy”) . Po otrzymaniu przez EBC pierwotnego wniosku o 
wydanie opinii upubliczniona zosta ła zmodyfikowana wersja projektu ustawy1, opracowana w ramach 
sejmowej procedury legislacyjnej. Niniejsza opinia uwzgl ędnia te modyfikacje. 
Właściwość EBC do wydania opinii wynika z art. 127 ust. 4 oraz art. 282 ust. 5 Traktatu o 
funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz pi ątego i szóstego tiret art. 2 ust. 1 decyzji Rady 98/415/WE z 
dnia 29 czerwca 1998 r. w sprawie konsultacji Eu ropejskiego Banku Centralnego udzielanych w ładzom 
krajowym w sprawie projektów przepisów prawnych2, z uwagi na to, że projekt ustawy dotyczy 
systemów p łatności i rozlicze ń oraz zasad odnosz ących się do instytucji finansowych w zakresie, w jakim 
wywierają one istotny wp ływ na stabilno ść instytucji i rynków finansowych. Rada Prezesów wyda ła 
niniejszą opinię zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 us t. 5 Regulaminu Europejskiego Banku 
Centralnego. 
 1.  Założenia projektu ustawy 
1.1 Projekt ustawy zmienia ustaw ę z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi
3 m.in. 
w celu dostosowania jej postanowie ń do wymogów, jakie maj ą zostać wprowadzone zgodnie z 
projektem rozporz ądzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie instrumentów pochodnych 
będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, partnerów centralnych i repozytoriów 
                                                 
1 Projekt ustawy o zmianie ustawy o obroc ie instrumentami finansowymi oraz ustawy   o ofercie publicznej i warunkach 
wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spó łkach publicznych (zob. druk 
sejmowy nr 337 z dnia 24 kwietnia 2012 r.).  
2 Dz.U. L 189 z 3.7.1998, s. 42. 
3 Tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384. 
ECB-P UBLIC  
2 transakcji4. Celem tego dostosowania jest umo żliwienie rozliczania transakcji, których 
przedmiotem s ą instrumenty finansowe, za po średnictwem partnera centralnego5. 
1.2 W tym celu projekt ustawy wprowadza nowacj ę rozliczeniow ą, mechanizm, w ramach którego 
partner centralny wst ępuje w prawa i obowi ązki pierwotnych stron transakcji, poprzez: a) zmian ę 
ustawowych definicji rozliczenia i rozrachunku oraz podmiotów bior ących udzia ł w procesie 
rozliczenia6; b) rozszerzenie ochrony przed skutkami post ępowania upad łościowego i innych 
podobnych post ępowań środków znajduj ących się na rachunku kontrahenta, przeznaczonych do 
rozrachunku transakcji, na transakcje zawieran e poza obrotem zorganizowanym, które podlegaj ą 
obowiązkowi rozliczenia przez podmiot rozliczaj ący7; c) wprowadzenie wymogu rozliczania 
transakcji przez podmioty nieb ędące uczestnikami zobowi ązanymi do wykonywania obowi ązków 
wynikających z rozliczania tych transakcji, za po średnictwem uczestnika b ędącego stron ą 
rozliczenia, wraz z odpowiednimi zasadami dotycz ącymi udzielenia i cofni ęcia zgody na 
rozliczanie takich transakcji8; d) zdefiniowanie zasad umownego wst ąpienia przez partnera 
centralnego w prawa i obowi ązki pierwotnych stron transakcji, okre ślających odrębną procedur ę 
dla transakcji zawieranych bezpo średnio przez uczestników zobowi ązanych do wykonywania 
obowiązków wynikaj ących z rozliczania zawieranych przez nich transakcji oraz dla transakcji 
uczestników zobowi ązanych do rozliczania swoich transakcji za ich po średnictwem9. 
1.3 Ponadto projekt ustawy stanowi, że Krajowy Depozyt Papierów Warto ściowych mo że ustanowi ć i 
prowadzić repozytorium transakcji10. 
 2. Uwagi szczegó łowe 
2.1 Art. 45e ust. 1 ustawy o obrocie instrument ami finansowymi w brzmieniu zmienionym projektem 
ustawy stanowi m.in., że środki znajduj ące się na rachunku kontrahent a, przeznaczone do 
przeprowadzenia rozrachunku transakcji za wieranych poza obrotem zorganizowanym, 
podlegających obowi ązkowi rozliczenia przez podmiot rozliczaj ący, są chronione przed skutkami 
upadłości tego kontrahenta. EBC rozumie, że przepis ten rozszerza ochron ę stron transakcji, 
których przedmiotem s ą instrumenty finansowe, przed skutkami upad łości kontrahenta na 
określone przypadki nieobj ęte ochron ą na podstawie odpowiednich przepisów polskiego prawa
11 
                                                 
4 KOM(2010) 484 wersja ostateczna. 
5 Zob. uzasadnienie projektu ustawy, s. 1. 
6 Zob. art. 45b ustawy o obrocie instrumentami fina nsowymi w brzmieniu zmienionym projektem ustawy. 
7 Zob. art. 45e ustawy o obrocie instrumentami fina nsowymi w brzmieniu zmienionym projektem ustawy. 
8 Zob. nowy art. 45g ustawy o obrocie instrument ami finansowymi wprowadzony projektem ustawy. 
9 Zob. nowy art. 45h ustawy o obrocie instrument ami finansowymi wprowadzony projektem ustawy. 
10 Zob. nowy art. 48 ust. 5a ustawy o obrocie inst rumentami finansowymi wprowadzony projektem ustawy. 
11 Zob. art. 22 ust. 1 pkt 4, art. 66-67, art. 77 ust. 4, art. 80, art. 84 ust. 3, art. 85, art. 85a, art. 127 ust. 4, art. 135-13 7, 
art. 333 ust. 2 i art. 498 ust. 4 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upad łościowe i naprawcze (tekst jednolity: Dz. U. z 
dnia 21 pa ździernika 2009 r. Nr 175, poz. 1361). 
ECB-P UBLIC  
3 przenoszących do prawa krajowego postanow ienia dyrektywy o ostateczno ści rozrachunku12 oraz 
dyrektywy w sprawie zabezpiecze ń finansowych13. EBC rozumie równie ż, że transakcje nie 
podlegające obowiązkowi rozliczenia przez podmiot rozliczaj ący, w tym transakcje repo, nie b ędą 
objęte taką rozszerzon ą ochroną. W tym kontek ście EBC zauwa ża, że transakcje repo nale żą do 
zakresu „uzgodnie ń dotyczących zabezpiecze ń finansowych polegaj ących na przeniesieniu tytu łu”, 
chronionych na podstawie przepisów dyrektywy w sprawie zabezpiecze ń finansowych14. W 
związku z tym EBC z zadowoleniem przyj ąłby rozszerzenie ochrony wprowadzonej zmienionym 
art. 45e ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi na transakcje repo nie podlegaj ące 
obowiązkowi rozliczenia przez podmiot rozliczaj ący. Szeroka ochrona transakcji repo jest 
zalecana, bowiem stanowi ą one skuteczne narz ędzie ograniczania ryzyka kredytowego kontrahenta 
a stabilne rynki repo stanowi ą ważne źródło finansowania sektora finansowego.  
2.2 W kontek ście zmienionego art. 45e ustawy o obrocie  instrumentami finansowymi EBC zauwa ża, 
że obecnie przepis ten obejmuje ust. 3, który ro zszerza jego zastosowanie na systemy rejestracji 
papierów warto ściowych prowadzone przez Narodowy Ba nk Polski. Postanowienia tego brakuje 
jednak w brzmieniu art. 45e zmienionym pr ojektem ustawy. Tekst zawarty obecnie w 
art. 45e ust. 3 powinien zatem zosta ć przywrócony. 
2.3 EBC zauwa ża również, że – aby umo żliwić udział KDPW w T2S – w przysz łości konieczna b ędzie 
kolejna zmiana ustawy o obrocie instrumentami finansowymi wykluczaj ąca interpretacj ę, zgodnie 
z którą KDPW nie mo że przekaza ć określonych funkcji zwi ązanych z rozrachunkiem papierów 
wartościowych Eurosystemowi jako operatorowi platformy T2S. Szczególn ą uwagę w tym 
względzie nale ży zwróci ć na art. 48 ust. 7 oraz art. 150 ust. 1 pkt 13a ustawy o obrocie 
instrumentami finansowymi, które mog ą być interpretowane w taki sposób, że KDPW mo że 
przekazywa ć informacje dotycz ące rozrachunku papierów warto ściowych wy łącznie spó łce 
będącej podmiotem zale żnym od KDPW, której KDPW przekaza ł wykonywanie zada ń z zakresu 
prowadzenia depozytu papierów warto ściowych15. EBC zaleca odpowiedni ą zmianę lub 
uzupełnienie wskazanych przepisów umo żliwiające KDPW przekazanie funkcji zwi ązanych z 
rozrachunkiem papierów warto ściowych podmiotowi trzeciemu oraz przekazywanie takiemu 
podmiotowi odpowiednich informacji. W tym zakresie EBC zwraca równie ż uwagę władz polskich 
na art. 28 projektu rozporz ądzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usprawnienia 
rozrachunku papierów warto ściowych w Unii Europejskiej i w sprawie centralnych depozytów 
papierów warto ściowych (CDPW) oraz zmieniaj ącego dyrektyw ę 98/26/WE16. 
 
                                                 
12 Dyrektywa 98/26/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 maja 1998 r. w sprawie zamkni ęcia rozlicze ń w 
systemach p łatności i rozrachunku papierów warto ściowych (Dz.U. L 166 z 11.6.1998, s. 45). 
13  Dyrektywa 2002/47/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie uzgodnie ń dotyczących 
zabezpiecze ń finansowych (Dz.U. L 168 z 27.6.2002, s. 43). 
14 Zob. art. 4 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. b) i l) dyrektywy w sprawie zabezpiecze ń finansowych. 
15 Zob. także pkt 4 opinii CON/2008/20, pkt 2.2 opinii CON/2009/ 55 oraz pkt 2.2 opinii CON/2011/63. Opinie EBC s ą 
publikowane na stronie internetowej  EBC pod adresem www.ecb.europa.eu. 
16 COM(2012) 73 wersja ostateczna. 
ECB-P UBLIC  
4 Niniejsza opinia zostanie opublikowana na stronie internetowej EBC. 
  Sporządzono we Frankfurcie nad Menem dnia 22 maja 2012 r. 
 
[podpis] 
 
Prezes EBC 
Mario DRAGHI