Opisana powyżej sytuacja bardzo wyraźnie obciążyła szwedzki system azylowy, co ma poważne konsekwencje praktyczne w terenie w odniesieniu do warunków przyjmowania i zdolności systemu azylowego do rozpatrywania wniosków.

Szwecja znajduje się także w trudnej sytuacji ze względu na niedawny znaczny wzrost liczby osób małoletnich bez opieki – co czwarty wnioskodawca deklaruje, że jest małoletnim bez opieki.

Dane Eurostatu potwierdzają gwałtowny wzrost liczby osób ubiegających się o azyl w Szwecji. Liczba osób ubiegających się o ochronę międzynarodową wzrosła o ponad 60 % z 68 245 wnioskodawców w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 października 2014 r. do 112 040 wnioskodawców w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 października 2015 r.

Znaczny wzrost liczby przypadków nielegalnego przekraczania granic do UE i zwiększenie wtórnych przepływów w Europie doprowadziły do gwałtownego wzrostu liczby osób ubiegających się o ochronę międzynarodową w Szwecji.

1.2. Przyczyny rozpoczęcia stosowania art. 9 decyzji Rady (UE) 2015/1523 i (UE) 2015/1601 w odniesieniu do Szwecji

Na podstawie art. 78 ust. 3 TFUE Rada przyjęła dwie decyzje ustanawiające środki tymczasowe w obszarze ochrony międzynarodowej na rzecz Włoch i Grecji. Zgodnie z decyzją Rady (UE) 2015/1523 40 000 osób ubiegających się o ochronę międzynarodową ma zostać relokowanych z Włoch i Grecji do innych państw członkowskich. Zgodnie z decyzją Rady (UE) 2015/1601 120 000 osób ubiegających się o ochronę międzynarodową ma zostać relokowanych z Włoch i Grecji oraz z innych państw członkowskich, jeżeli znajdą się one w sytuacji nadzwyczajnej.

W art. 78 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) przewidziano szczególną podstawę prawną w ramach wspólnej polityki azylowej, pozwalającą na reagowanie w sytuacjach nadzwyczajnych. Na podstawie wniosku Komisji Europejskiej Rada, po konsultacji z Parlamentem Europejskim, może przyjąć środki tymczasowe na korzyść państwa członkowskiego lub państw członkowskich znajdujących się w sytuacji nadzwyczajnej charakteryzującej się nagłym napływem obywateli państw trzecich do co najmniej jednego państwa członkowskiego. Środki tymczasowe przewidziane w art. 78 ust. 3 TFUE mają charakter wyjątkowy. Mogą one zostać uruchomione tylko wówczas, gdy osiągnięty zostanie określony próg pilności i wagi problemów powstałych w systemach azylowych państw członkowskich z powodu nagłego napływu obywateli państw trzecich.

Przewidziane w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej („karta”) prawa podstawowe osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, objętych zakresem decyzji Rady (UE) 2015/1523 i (UE) 2015/1601, nie zostają naruszone. Zawieszenie obowiązków Szwecji jako państwa członkowskiego będącego celem relokacji odnosi się wyłącznie do Szwecji, ma charakter tymczasowy i nie wpływa na wnioskodawców już relokowanych do Szwecji.

Zważywszy na pilny charakter i powagę sytuacji spowodowanej przedstawionym wyżej napływem obywateli państw trzecich, zawieszenie obecnie realizowanego działania UE w odniesieniu do Szwecji oraz dodatkowe wsparcie operacyjne nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu, jakim jest skuteczne rozwiązanie tej sytuacji. Zawieszenie dotyczy jedynie Szwecji, ma charakter tymczasowy i nie wpływa na prawa osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, które już zostały relokowane do Szwecji.

Proponowana decyzja nie wpływa na sytuację obywateli państw trzecich, którzy już zostali relokowani do Szwecji na mocy decyzji Rady (UE) 2015/1523 i decyzji Rady (UE) 2015/1601.

Po wygaśnięciu proponowanej decyzji Szwecja jest nadal zobowiązana do relokowania z Włoch i Grecji na jej terytorium 1 369 osób na mocy decyzji Rady (UE) 2015/1523 i 4 358 osób na mocy decyzji Rady (UE) 2015/1601. Szwecja powinna przedstawić Radzie i Komisji plan działania określający konkretne kroki, jakie podejmie w celu zapewnienia skuteczności jej systemu azylowego i systemu migracyjnego i wznowienia relokacji, jak tylko zawieszenie przestanie obowiązywać.

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 78 ust. 3,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Zgodnie z art 78 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) w przypadku gdy co najmniej jedno państwo członkowskie znajdzie się w nadzwyczajnej sytuacji charakteryzującej się nagłym napływem obywateli państw trzecich, Rada, na wniosek Komisji i po konsultacji z Parlamentem Europejskim, może przyjąć środki tymczasowe na rzecz zainteresowanego państwa członkowskiego lub państw członkowskich.

(2)Zgodnie z art. 80 TFUE polityki Unii dotyczące kontroli granicznej, azylu i imigracji oraz ich wprowadzanie w życie podlegają zasadzie solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności między państwami członkowskimi, a akty Unii przyjęte w tym obszarze zawierają odpowiednie środki w celu zastosowania tej zasady.

(3)W oparciu o art. 78 ust. 3 TFUE Rada przyjęła dwie decyzje ustanawiające środki tymczasowe w obszarze ochrony międzynarodowej na rzecz Włoch i Grecji. Zgodnie z decyzją Rady (UE) 2015/1523 40 000 osób ubiegających się o ochronę międzynarodową ma zostać relokowanych z Włoch i Grecji do innych państw członkowskich. Zgodnie z decyzją Rady (UE) 2015/1601 120 000 osób ubiegających się o ochronę międzynarodową ma zostać relokowanych z Włoch i Grecji do innych państw członkowskich.

(4)W art. 9 decyzji Rady (UE) 2015/1523 i art. 9 decyzji Rady (UE) 2015/1601 postanowiono, że w przypadku wystąpienia w państwie członkowskim sytuacji nadzwyczajnej charakteryzującej się nagłym napływem obywateli państw trzecich Rada, na wniosek Komisji i po konsultacji z Parlamentem Europejskim, może przyjąć środki tymczasowe na rzecz zainteresowanego państwa członkowskiego, zgodnie z art. 78 ust. 3 TFUE. Środki takie mogą obejmować, w stosownych przypadkach, zawieszenie przewidzianego w przedmiotowych decyzjach udziału tego państwa członkowskiego w relokacji, a także ewentualne środki wyrównawcze dla Włoch i Grecji.

(5)Szwecja stoi w obliczu sytuacji nadzwyczajnej charakteryzującej się nagłym napływem obywateli państw trzecich na jej terytorium, spowodowanej gwałtowną zmianą przepływów migracyjnych. W dniu 8 grudnia 2015 r. Szwecja zwróciła się z formalnym wnioskiem o zawieszenie jej obowiązków wynikających z decyzji Rady (UE) 2015/1523 i (UE) 2015/1601.

(6)Znaczny wzrost liczby przypadków nielegalnego wjazdu do UE i wtórnych przepływów w Europie spowodowały gwałtowny wzrost liczby osób ubiegających się o ochronę międzynarodową w Szwecji, które dotarły na teren UE głównie przez Włochy i Grecję.

(7)Dane Eurostatu potwierdzają gwałtowny wzrost liczby osób ubiegających się o azyl, znajdujących się w Szwecji. Liczba osób ubiegających się o ochronę międzynarodową wzrosła o ponad 60 % z 68 245 wnioskodawców w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 października 2014 r. do 112 040 wnioskodawców w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 października 2015 r.

(8)Ponadto liczba osób ubiegających się o ochronę międzynarodową w skali miesiąca osiągnęła niedawno jeszcze wyższy poziom: liczba ta wzrosła dwukrotnie między sierpniem (11 735) i wrześniem (24 261), a w październiku 2015 r. wyniosła 39 055 (61 % wzrost od września).

(9)W 2015 r. Szwecja miała zdecydowanie największy w UE odsetek osób ubiegających się o ochronę międzynarodową w przeliczeniu na mieszkańca (11 503 wnioski na milion mieszkańców).

(10)Szwecja znajduje się także w trudnej sytuacji ze względu na niedawny znaczny wzrost liczby osób małoletnich bez opieki – jeden na czterech wnioskodawców deklaruje, że jest małoletnim bez opieki.

(11)Opisana powyżej sytuacja bardzo wyraźnie obciążyła szwedzki system azylowy, co ma poważne konsekwencje praktyczne w terenie w odniesieniu do warunków przyjmowania i zdolności systemu azylowego do rozpatrywania wniosków. Aby zmniejszyć znaczną presję, w obliczu której stoi Szwecja, należy zawiesić na okres jednego roku obowiązki Szwecji jako państwa członkowskiego będącego celem relokacji na mocy decyzji Rady (UE) 2015/1523 i 2015/1601.

(12)Zawieszeniu powinny towarzyszyć, w stosownych przypadkach, dodatkowe środki wsparcia, koordynowane przez EASO i, w razie potrzeby, inne właściwe agencje.

(13)Szwecja powinna przedstawić Radzie i Komisji plan działania określający kroki, jakie podejmie w celu zapewnienia skuteczności jej systemu azylowego i systemu migracyjnego oraz wznowienia wypełniania swoich obowiązków na mocy decyzji (UE) nr 2015/1523 i (UE) nr 2015/1601.

(14)Ponieważ cele niniejszej decyzji nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na skalę i skutki działań możliwe jest ich lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, Unia może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE). Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza decyzja nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.

(15)Niniejsza decyzja nie narusza praw podstawowych i jest zgodna z zasadami uznanymi w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej.