Gwarancję EFZR ustanowiono na całkowitą kwotę 1,5 mld EUR, która ma być pokryta z budżetu ogólnego Unii. Do końca 2019 r. dodatkowe wkłady na wsparcie dla funduszu gwarancyjnego EFZR obejmują 50 mln USD od Fundacji Billa i Melindy Gatesów, 9,6 mln EUR od Danii, 300 000 EUR od Republiki Czeskiej oraz 100 000 EUR od Estonii.

EFZR obejmuje finansowanie operacji w Afryce i krajach objętych unijną polityką sąsiedztwa, w tym zarówno działania łączone, jak i gwarancję EFZR. Gwarancja EFZR stanowi główny, innowacyjny element wykorzystywany do ograniczenia ryzyka inwestycji w zrównoważony rozwój w krajach partnerskich, a w konsekwencji do pobudzenia inwestycji, wspierania trwałego i sprzyjającego włączeniu społecznemu rozwoju gospodarczego i społecznego, maksymalizacji dodatkowości oraz przyciągania funduszy sektora prywatnego. Gwarancja ma posłużyć jako mechanizm ograniczania ryzyka w celu mobilizowania finansowania z sektora prywatnego, pozwalający jednocześnie na uniknięcie zakłóceń na rynku.

W bardzo trudnej sytuacji rynkowej, która charakteryzowała się ogólnie ujemną lub historycznie niską rentownością i cechowała znaczną zmiennością rynków i niepewnością, bezwzględny roczny wynik funduszu za 2019 r. wyniósł 0,242 % (wynik finansowy uwzględniający okres inwestycji, przed poniesieniem jakichkolwiek kosztów czy uiszczeniem opłat). Ten dochód jest zgodny z rocznym wynikiem wskaźnika referencyjnego dla EFZR (0,149 %) i osiągnięto go w warunkach, które cechowały ujemne stopy procentowe w strefie euro (szczególnie w przypadku instrumentów postrzeganych przez rynki jako „wolne od ryzyka kredytowego” i płynne ekspozycje w Europie).

Profil portfela pod względem czasu trwania, ryzyka kredytowego i płynności został dostosowany do prognozowanych przepływów pieniężnych związanych z działaniami EFZR objętymi gwarancją UE (np. przewidywanych uruchomień gwarancji i dochodów).

Na dzień 31 grudnia 2019 w skład portfela inwestycyjnego wchodziły głównie papiery wartościowe emitowane przez państwa, jednostki państwowe niższego szczebla, podmioty ponadnarodowe i agencje oraz rządy zagraniczne (45 % wartości rynkowej w stosunku do poziomu referencyjnego 52 %), obligacje niezabezpieczone wyemitowane przez przedsiębiorstwa i instytucje finansowe (22 % wartości rynkowej w stosunku do poziomu referencyjnego 18 %) i obligacje zabezpieczone (14 % wartości rynkowej w stosunku do poziomu referencyjnego 0 %). Pozostałą część portfela stanowiły głównie fundusze rynku pieniężnego.

Strategia inwestycyjna reguluje kwestię zarządzania aktywami w portfelu inwestycyjnym funduszu gwarancyjnego EFZR w celu osiągnięcia celów inwestycyjnych. Wspomnianą strategię inwestycyjną wyraża się w postaci poziomu referencyjnego, za pomocą którego określa się orientacyjne przydziały docelowe w odniesieniu do różnych kategorii kwalifikowalnych aktywów finansowych w portfelu.

W art. 14 rozporządzenia w sprawie EFZR ustanowiono fundusz gwarancyjny EFZR stanowiący bufor płynnościowy, z którego dokonywane będą płatności na rzecz kwalifikujących się kontrahentów w przypadku uruchomienia gwarancji EFZR. Unia udostępniła 750 mln EUR na pokrycie jej zobowiązań finansowych, co odpowiada 50 % zobowiązań UE z tytułu gwarancji.

Poniżej przedstawiono informacje finansowe dotyczące funduszu gwarancyjnego EFZR. W 2019 r. nie było żadnych przypadków uruchomienia gwarancji EFZR.

4,1. Sprawozdania finansowe funduszu gwarancyjnego EFZR na dzień 31 grudnia 2019 r.

Korzystna sytuacja rynkowa, przy spadku krzywej rentowności obligacji denominowanych w euro oraz w połączeniu z dobrymi wynikami większości sektorów o stałym dochodzie, jak opisano w pkt 3.3 powyżej, sprawiła, że łączne aktywa funduszu gwarancyjnego EFZR utrzymały się na poziomie zbliżonym do wysokości wszystkich wkładów do funduszu (600,1 mln EUR) i wyniosły 599,59 mln EUR na dzień 31 grudnia 2019 r., pomimo niekorzystnego wpływu ujemnych odsetek. Aktywa obejmowały portfel inwestycyjnych papierów wartościowych sklasyfikowanych jako dostępne do sprzedaży (594,71 mln EUR) i środki pieniężne (4,88 mln EUR).

Według sprawozdania z finansowych wyników działalności za 2019 r. fundusz gwarancyjny EFZR osiągnął na koniec roku nieznacznie ujemny wynik ekonomiczny wynoszący -0,26 mln EUR. Główną przyczyną tego stanu rzeczy są opłaty z tytułu ujemnych odsetek od środków pieniężnych w kasie i papierów wartościowych (-0,45 mln EUR), co wynika z faktu, że obecnie przeważają ujemne stopy procentowe; koszty te mogły zostać jedynie częściowo skompensowane ze zrealizowanych zysków ze sprzedaży papierów wartościowych oraz z dochodów z tytułu udzielania pożyczek papierów wartościowych (0,19 mln EUR).

Bilans na dzień 31 grudnia 2019 r.

(kwoty wyrażone w euro)

AKTYWA 31 grudnia 2019 r. 31 grudnia 2018 r. EUR EUR AKTYWA TRWAŁE 348 061 980 3 577 001 Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży 348 061 980 3 577 001 AKTYWA OBROTOWE 251 527 281 271 469 460 Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży 246 643 539 5 795 882 Należności (tj. opłaty za udzielenie pożyczki papierów wartościowych) 1 595 - Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 4 882 147 265 673 578 Rachunki bieżące 4 885 215 265 721 781 Odsetki naliczone od środków pieniężnych i ich ekwiwalentów (3 068) (48 203) AKTYWA RAZEM 599 589 261 275 046 461 AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA NETTO 31 grudnia 2019 r. 31 grudnia 2018 r. EUR EUR AKTYWA NETTO 599 567 587 275 030 778 Wkład z budżetu UE 600 100 000 275 100 000 Rezerwa na poziomie wartości godziwej (188 713) (655) Zyski zatrzymane (68 567) - Wynik ekonomiczny za dany rok (275 133) (68 567) ZOBOWIĄZANIA KRÓTKOTERMINOWE 21 674 15 683 Inne zobowiązania 21 674 15 683 AKTYWA I ZOBOWIĄZANIA RAZEM 599 589 261 275 046 461

Sprawozdanie z finansowych wyników działalności za rok kończący się dnia 31 grudnia 2019 r.

(kwoty wyrażone w euro)

2019 2018 EUR EUR Przychody z działalności operacyjnej - - Koszty działalności operacyjnej - - Inne koszty działalności operacyjnej (15 000) (15 000) Opłaty za audyt (15 000) (15 000) WYNIK DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ (15 000) (15 000) Dochody finansowe 188 403 (1 088) Przychody z tytułu odsetek: (54 689) (1 088) Środki pieniężne i ich ekwiwalenty - - Aktywa dostępne do sprzedaży (54 689) (1 088) Inne przychody z tytułu odsetek - - Zrealizowane zyski ze sprzedaży aktywów dostępnych do sprzedaży 240 839 - Dochód z udzielania pożyczki papierów wartościowych 2 253 - Koszty finansowe (448 536) (52 479) Koszty odsetek od środków pieniężnych i ich ekwiwalentów (404 272) (50 958) Zrealizowane straty ze sprzedaży aktywów dostępnych do sprzedaży (15) - Opłaty z tytułu powiernictwa i inne koszty finansowe (44 249) (1 521) WYNIK FINANSOWY (260 133) (53 567) WYNIK EKONOMICZNY ZA DANY ROK (275 133) (68 567)





4.2. Tworzenie rezerw

Rezerwy funduszu gwarancyjnego EFZR tworzy się z budżetu Unii i Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR). W przypadku obecnych WRF (2014–2020) szczegółowe źródła finansowania funduszu gwarancyjnego EFZR obejmują: 400 000 000 EUR z części ogólnej rezerw EFR i 350 000 000 EUR z budżetu ogólnego Unii, m.in. z Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa (ENI). Fundusz gwarancyjny EFZR można także zasilać z dobrowolnych wkładów państw członkowskich lub innych uczestników, zwrotów z zainwestowanych środków, dochodów i kwot odzyskanych od dłużników, którzy nie wykonali zobowiązania. Do końca 2019 r. Estonia, Republika Czeska, Dania oraz Fundacja Billa i Melindy Gatesów podpisały umowy o dodatkowe wkłady w łącznej kwocie ok. 49 mln EUR.

Fundusz gwarancyjny utworzono w 2018 r., a pierwszej płatności w kwocie 75 mln EUR dokonano w listopadzie 2018 r. Do dnia 31 grudnia 2019 r. suma kwot wpłaconych z budżetu UE do funduszu gwarancyjnego wyniosła 600,1 mln EUR. Do końca 2019 r. nie było żadnych uruchomień gwarancji EFZR.

5. Ocena adekwatności kwoty docelowej oraz wysokości funduszu gwarancyjnego EFZR