Wniosek DECYZJA RADY w sprawie wniosku Unii Europejskiej dotyczącego zmiany załącznika III do Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES) /* COM/2012/044 final - 2012/0020 (NLE) */





UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU Żarłacz śledziowy (Lamna nasus) występuje w wodach północnego Atlantyku oraz w szerokim pasie okołoziemskim na półkuli południowej. Lamna nasus jest gatunkiem aktywnym, stałocieplnym, stosunkowo wolno rosnącym, późno dojrzewającym i długo żyjącym; samica rodzi jedynie niewielką liczbę młodych. Należy do kategorii najniższej produktywności wśród najbardziej zagrożonych gatunków wodnych. W ocenie stanu stad atlantyckich wskazuje się na znaczne spadki ich wielkości odnotowane w przeszłości i w ostatnim czasie. Eksploatacja zasobów w innych oceanach na półkuli południowej odbywa się w dużej mierze bez zarządzania zasobami i raczej nie jest prowadzona w sposób zrównoważony. Przedmiotowy gatunek jest szczególnie narażony na przełowienie. Jest bardzo narażony na presję połowową z powodu niskiej produktywności. W ostatnich dekadach odnotowano drastyczne zmniejszenie się zasobów żarłacza śledziowego na północnym Atlantyku, szczególnie w wodach północno-wschodniego Atlantyku, co spowodowało, że UE zakazała połowów tego gatunku. Zakaz ten ma zastosowanie do statków UE oraz statków pod obcą banderą prowadzących działalność na wodach UE. Poławianie żarłacza śledziowego jest również zakazane na północno-wschodnim Atlantyku na mocy decyzji Komisji ds. Rybołówstwa Północno-Wschodniego Atlantyku (NEAFC). Połowy są nadal prowadzone na wodach północno-zachodniego Atlantyku i na półkuli południowej. Oprócz decyzji NEAFC, w ramach regionalnych organizacji ds. rybołówstwa na chwilę obecną nie przyjęto żadnych środków w zakresie zarządzania zasobami żarłacza śledziowego i jego ochrony lub środki takie są bardzo nieliczne; ograniczone są również informacje na temat krajowego prawodawstwa w tym zakresie w państwach innych obszarów. Uważa się również, że duża liczba połowów żarłacza śledziowego nie zostaje zgłoszona. Mając na uwadze powyższe okoliczności, UE złożyła w 2007 r. i w 2010 r. wnioski, aby żarłacza śledziowego włączyć do załącznika II do konwencji CITES. Wnioski te zostały poparte przez większość stron konwencji CITES, jednak nie osiągnęły progu poparcia 2/3 spośród nich wymaganego do przyjęcia wniosku. UE złożyła również wniosek o zakazanie połowów w ramach Międzynarodowej Komisji ds. Ochrony Tuńczyka Atlantyckiego (ICCAT) w 2009 r. i 2010 r., jednak wniosek ten został odrzucony. Niewiele jest dostępnych danych dotyczących zakresu międzynarodowego handlu żarłaczem śledziowym oraz jego skutków dla stanu tego gatunku. W istocie obecnie nie ma żadnych danych szczegółowych uzgodnionych na skalę międzynarodową dotyczących osobników żarłacza śledziowego, które umożliwiałyby ilościowe określenie wielkości międzynarodowego handlu tym gatunkiem. Istnieją jednak wyraźne wskazania, że części żarłacza śledziowego lub wyroby pochodne są wprowadzane do obrotu międzynarodowego oraz że istnieje znaczny międzynarodowy rynek takich produktów jak mięso czy płetwy. Uważa się, że UE jest jednym z głównych rynków żarłacza śledziowego i że z tego powodu spoczywa na niej podstawowa odpowiedzialność za dopilnowanie, aby handel był prowadzony w sposób zrównoważony. Dane dotyczące międzynarodowego handlu żarłaczem śledziowym są niezbędne, aby ocenić skutki handlu międzynarodowego dla ochrony tego gatunku. Gromadzenie danych dotyczących handlu międzynarodowego wymaga współpracy międzynarodowej. Najlepszym sposobem zapewnienia takiej współpracy jest włączenie przez państwa członkowskie UE tego gatunku do załącznika III do konwencji CITES. Rozwiązanie takie jest również w pełni zgodne z Planem działania Wspólnoty Europejskiej na rzecz rekinów przyjętym przez Komisję w 2009 r. Zgodnie z art. XVI konwencji każda ze stron może w dowolnej chwili przedłożyć Sekretariatowi listę gatunków do włączenia do załącznika III. Zmiana załącznika III wchodzi w życie automatycznie 90 dni po dacie podania jej przez Sekretariat do wiadomości stron. Wskutek włączenia przedmiotowego gatunku do załącznika III wywozowi żarłacza śledziowego z UE musiałoby towarzyszyć zezwolenie na wywóz poświadczające legalność połowu. Z innymi rodzajami obrotu (wywozem do UE lub handlem między stronami nienależącymi do UE) związany jest wymóg, aby państwo wywozu sporządzało świadectwo pochodzenia. Dzięki umieszczeniu gatunku w wykazie załącznika III wszystkie strony konwencji CITES uzyskałyby (co najmniej) dane na temat pochodzenia i ilości osobników znajdujących się w obrocie; dzięki temu zwiększyłaby się baza wiedzy na temat czynników mających wpływ na ochronę żarłacza śledziowego pod kątem wszelkich ewentualnych środków ochrony lub handlu, które państwa bądź organizacje międzynarodowe mogą planować w przyszłości. Dzięki umieszczeniu gatunku w wykazie załącznika III można by dopilnować, aby strony konwencji CITES zwracały szczególną uwagę na warunki połowu żarłacza śledziowego i handlu nim oraz mogły sprzyjać przyjmowaniu środków ochrony, jeżeli takich jeszcze nie wprowadzono, służących zrównoważonej eksploatacji zasobów tego gatunku. 2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENY SKUTKÓW Wniosek o włączenie żarłacza śledziowego do załącznika III do konwencji CITES był omawiany przy wielu okazjach z państwami członkowskimi na posiedzeniach komitetu UE ds. handlu dziką przyrodą, które odbyły się w dniach 11 czerwca 2010 r., 15 września 2010 r., 6 grudnia 2010 r., 22 marca 2011 r. i 26 lipca 2011 r. W ramach tego komitetu wyrażono powszechne poparcie dla włączenia żarłacza śledziowego do załącznika III do konwencji CITES. Strony konwencji CITES poinformowano również o ewentualnym zamiarze UE włączenia żarłacza śledziowego do załącznika III do konwencji CITES w drodze pisma przesłanego dnia 27 maja 2011 r. Oprócz Japonii i Chin (które kwestionują ujmowanie gatunków morskich w ramach konwencji CITES) uwagi przesłane do Komisji Europejskiej były raczej popierające (szczególnie uwagi USA, Nowej Zelandii, Turcji, Chorwacji, Czarnogóry; natomiast Australia zauważyła, że przedmiotowe włączenie może zmniejszać szansę powodzenia w przypadku przyszłego wniosku o włączenie do załącznika II do konwencji CITES). Konsekwencje przedmiotowego włączenia byłyby ograniczone pod względem kosztów społeczno-ekonomicznych i administracyjnych: konieczne byłoby, aby państwa członkowskie UE prowadzące wywóz żarłacza śledziowego sporządzały zezwolenia na wywóz poświadczające, że połowu dokonano legalnie. Zważywszy że poławianie żarłacza śledziowego jest zakazane w zdecydowanej większości wód UE, przedmiotowe wielkości będą raczej niewielkie. Inne państwa prowadzące handel żarłaczem śledziowym musiałyby wydawać świadectwa pochodzenia. 3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU Konwencja CITES została wprowadzona w UE na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 z dnia 9 grudnia 1996 r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i flory w drodze regulacji handlu nimi[1]. Włączenie żarłacza śledziowego do załącznika III do konwencji CITES będzie skutkowało włączeniem tego gatunku do załącznika C do rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97, które ma zastosowanie z chwilą wejścia w życie włączenia do załącznika III do konwencji. Jako że będzie to miało wpływ na politykę UE w zakresie ochrony środowiska i politykę handlową UE, merytoryczną podstawą prawną decyzji Rady powinien być art. 192 ust. 1 i art. 207 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Formalną podstawą prawną powinien być art. 218 ust. 9, ponieważ decyzja ta odnosi się do ustalenia stanowiska UE w odniesieniu do zmiany załącznika do konwencji CITES, która ma skutki prawne. 2012/0020 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie wniosku Unii Europejskiej dotyczącego zmiany załącznika III do Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES) RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 192 ust. 1 i art. 207, w związku z art. 218 ust. 9, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, a także mając na uwadze, co następuje: (1) Konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES) została wprowadzona w Unii Europejskiej (zwanej dalej: UE) na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 z dnia 9 grudnia 1996[2]. (2) Gatunek Lamna nasus jest bardzo narażony na presję połowową z powodu jego niskiej produktywności. W ostatnich dekadach odnotowano drastyczne zmniejszenie się zasobów tego gatunku na północnym Atlantyku, szczególnie w wodach północno-wschodniego Atlantyku, co spowodowało, że UE zakazała połowów tego gatunku. Zakaz ten ma zastosowanie do statków UE oraz statków pod obcą banderą prowadzących działalność na wodach UE. Eksploatacja zasobów w innych oceanach na półkuli południowej odbywa się w dużej mierze bez zarządzania zasobami i raczej nie jest prowadzona w sposób zrównoważony. (3) Jako że Unia uznała, że gatunek może stać się zagrożony wyginięciem w skali globalnej, jeżeli międzynarodowy handel tym gatunkiem nie zostanie poddany ścisłej regulacji w celu zapobieżenia eksploatacji zagrażającej jego przetrwaniu, Unia złożyła wnioski o włączenie tego gatunku do załącznika II do konwencji CITES CoP14 (w 2007 r.) i CoP15 (w 2010 r.). Wnioski te nie osiągnęły progu poparcia 2/3 liczby stron konwencji wymaganego do przyjęcia decyzji na mocy konwencji CITES. Ponieważ brak jest informacji o odbudowie zasobów żarłacza śledziowego oraz wobec braku międzynarodowego systemu służącego zarządzaniu zasobami i ich ochronie na wszystkich wydzielonych obszarach, potrzebne są dalsze działania Unii służące ochronie tego gatunku. (4) Uważa się, że handel międzynarodowy odgrywa znaczną rolę w napędzaniu nadmiernej eksploatacji zasobów żarłacza śledziowego. Obecnie nie ma żadnych danych szczegółowych uzgodnionych na skalę międzynarodową dotyczących handlu osobnikami żarłacza śledziowego, a gromadzenie takich danych handlowych jest konieczne do oceny wpływu handlu międzynarodowego na ochronę przedmiotowego gatunku. W celu zacieśniania międzynarodowej współpracy w zakresie kontroli handlu osobnikami gatunku Lamna nasus oraz w celu lepszej ochrony tego gatunku wszystkie państwa członkowskie powinny włączyć go do załącznika III do konwencji CITES. (5) Zgodnie z art. XVI konwencji CITES zmiana załącznika III wchodzi w życie automatycznie 90 dni po dacie podania jej przez Sekretariat do wiadomości stron. Taka zmiana załączników konwencji będzie miała wpływ na stosowne prawodawstwo unijne, jako że wywozowi żarłacza śledziowego z UE będzie musiało towarzyszyć zezwolenie na wywóz poświadczające legalność połowu. Z innymi rodzajami obrotu (wywozem na teren UE lub handlem między stronami nienależącymi do UE) związany jest wymóg, aby państwo wywozu sporządzało świadectwo pochodzenia. (6) Ponieważ tak zwana poprawka z Gaborone do konwencji CITES nie weszła w życie, UE nie jest jeszcze stroną tej konwencji. (7) W takich okolicznościach decyzja Unii o włączeniu gatunku Lamna nasus do załącznika III do konwencji CITES powinna być wyrażona przez państwa członkowskie działające wspólnie w interesie Unii, w sposób zgodny z wymogiem jedności zewnętrznej reprezentacji Unii. (8) Dlatego też wspólny wniosek o włączenie gatunku Lamna nasus do załącznika do III do konwencji CITES powinien zostać przesłany do Sekretariatu konwencji CITES przez państwo członkowskie sprawujące prezydencję w Radzie Unii Europejskiej, działające jako przedstawiciel państw członkowskich, PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ: Artykuł 1 Państwa członkowskie, działając w interesie Unii Europejskiej, wspólnie składają do Sekretariatu konwencji CITES wniosek o włączenie gatunku Lamna nasus do załącznika III do konwencji CITES. Wspólny wniosek, zawarty w załączniku do niniejszej decyzji, zostaje przesłany do Sekretariatu konwencji CITES przez państwo członkowskie sprawujące prezydencję w Radzie Unii Europejskiej. Artykuł 2 Niniejsza decyzja skierowana jest do państw członkowskich. Sporządzono w Brukseli, dnia [...] r W imieniu Rady Przewodniczący ZAŁĄCZNIK Wniosek [państwa członkowskiego sprawującego prezydencję w Radzie Unii Europejskiej] w imieniu państw członkowskich UE do Sekretariatu konwencji CITES dotyczący włączenia gatunku Lamna nasus do załącznika III do konwencji CITES. Zgodnie z art. XVI ust. 1 konwencji oraz po przeprowadzeniu konsultacji z innymi zainteresowanymi stronami konwencji CITES [państwo członkowskie sprawujące prezydencję w Radzie Unii Europejskiej] wnioskuje o włączenie gatunku Lamna nasus do załącznika III do konwencji CITES. Wnosi się zatem do Sekretariatu o włączenie do załącznika III do konwencji CITES w imieniu 27 państw członkowskich UE (Belgii, Bułgarii, Republiki Czeskiej, Danii, Niemiec, Estonii, Irlandii, Grecji, Hiszpanii, Francji, Włoch, Cypru, Łotwy, Litwy, Luksemburga, Węgier, Malty, Niderlandów, Austrii, Polski, Portugalii, Rumunii, Słowenii, Słowacji, Finlandii, Szwecji, Zjednoczonego Królestwa) następującego gatunku: FAUNA Ryba chrzęstnoszkieletowa (podgromada: ryby spodouste – Elasmobranchii) Lamnokształtne (Lamniformes) Lamnowate (Lamnidae) Lamna nasus (Bonnaterre, 1788) Rysunek 1. Żarłacz śledziowy (Lamna nasus) (Źródło: Karta identyfikacji gatunku FAO) W załączniku 1 znajduje się przegląd środków podjętych przez Unię Europejską w celu wdrożenia zaleceń zawartych w rezolucji Conf. 9.25 (Rev. CoP15). Z poważaniem, Załącznik 1 Środki podjęte przez Unię Europejską w celu wdrożenia zaleceń zawartych w rezolucji Conf. 9.25 (Rev. CoP15) – wewnętrzne przepisy UE dotyczące zarządzania zasobami żarłacza śledziowego, jego ochrony i handlu nim Do wewnętrznych przepisów UE służących przeciwdziałaniu lub ograniczaniu eksploatacji zasobów żarłacza śledziowego oraz kontrolowaniu handlu celem ochrony tego gatunku należą: · rozporządzenie Rady (UE) nr 57/2011 z dnia 18 stycznia 2011 zakazujące połowów żarłacza śledziowego[3]. Ma ono zastosowanie do statków UE oraz statków pod obcą banderą prowadzących działalność na wodach UE; · rozporządzenie Rady (WE) nr 1224/2009 z dnia 20 listopada 2009 określające środki służące kontroli, egzekwowaniu i nakładaniu sankcji w odniesieniu do nieprzestrzegania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa UE[4]. Ma ono zastosowanie do żarłacza śledziowego, podobnie jak do wszystkich innych gatunków objętych wspólną polityką rybołówstwa UE; · rozporządzenie Rady (WE) nr 1005/2008 z dnia 29 września 2008[5] określające przepisy mające zastosowanie do przywozu produktów rybołówstwa do UE. Ponadto Komisja ds. Rybołówstwa Północno-Wschodniego Atlantyku (NEAFC), na corocznym posiedzeniu, które odbyło się w listopadzie 2010 r., postanowiła zakazać wszelkich ukierunkowanych połowów żarłacza śledziowego w 2011 r. na obszarze podlegającym jej regulacji. Rozporządzenia Unii Europejskiej mają bezpośrednie zastosowanie we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej. [1] Dz.U. L 61 z 3.3.1997, s. 1. [2] Dz.U. L 61 z 3.3.1997, s. 1. [3] Zob. poniższy odnośnik do rozporządzenia http://eurlex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2011:024:0001:0125:PL:PDF żarłacz śledziowy jest ujęty w art. 5 ust. 1, w związku z załącznikiem IA, strona 29, oraz w art. 8 ust. 1 lit. e). [4] Zob. poniższy odnośnik do rozporządzenia http://eurlex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2009:343:0001:0050:PL:PDF [5] Zob. poniższy odnośnik do rozporządzenia http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2008:286:0001:0032:PL:PDF