Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych /* KOM/2011/0895 wersja ostateczna - 2011/0439 (COD) */





UZASADNIENIE 1. Kontekst wniosku – Podstawa i cele wniosku Strategia „Europa 2020” na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu [COM(2010) 2020] opiera się na trzech współzależnych i wzajemnie uzupełniających się obszarach priorytetowych: rozwoju gospodarki opartej na wiedzy i innowacjach; wspieraniu gospodarki niskoemisyjnej, efektywniej korzystającej z zasobów i konkurencyjnej; oraz wspieraniu gospodarki charakteryzującej się wysokim poziomem zatrudnienia i zapewniającej spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną. Zamówienia publiczne odgrywają kluczową rolę w strategii „Europa 2020” jako jeden z instrumentów rynkowych wykorzystywanych w celu osiągnięcia tych celów poprzez poprawę otoczenia biznesu i warunków wprowadzania innowacji w przedsiębiorstwach oraz poprzez sprzyjanie szerszemu wykorzystaniu ekologicznych zamówień publicznych wspierających przejście na gospodarkę niskoemisyjną, efektywniej korzystającą z zasobów. Równocześnie w strategii „Europa 2020” podkreśla się, że polityka zamówień publicznych musi zagwarantować jak najbardziej wydajne wykorzystanie środków, a rynki zamówień muszą pozostać otwarte w całej Unii. W obliczu tych wyzwań należy zrewidować i unowocześnić obowiązujące prawodawstwo dotyczące zamówień publicznych w celu lepszego dopasowania przepisów pod kątem zmieniającej się sytuacji politycznej, społecznej i gospodarczej. Dotyczy to nie tylko zakupów dokonywanych przez państwo oraz instytucje publiczne, lecz także zamówień udzielanych przez podmioty sektorowe stosujące swój własny szczególny reżim udzielania zamówień. W komunikacie Komisji z dnia 13 kwietnia 2011 r. „Akt o jednolitym rynku: Dwanaście dźwigni na rzecz pobudzenia wzrostu gospodarczego i wzmocnienia zaufania” wśród dwunastu działań priorytetowych, które instytucje Unii Europejskiej mają przyjąć do końca 2012 r., wymieniono rewizję i unowocześnienie przepisów dotyczących zamówień publicznych w celu uelastycznienia procedur udzielania zamówień oraz umożliwienia lepszego wykorzystania zamówień publicznych do wsparcia pozostałych obszarów polityki. Niniejszy wniosek ma dwa uzupełniające się cele: · poprawę skuteczności wydatków w celu zagwarantowania możliwie najlepszych rezultatów zamówień pod względem relacji jakości do ceny. Oznacza to w szczególności uproszczenie i uelastycznienie obowiązujących zasad udzielania zamówień publicznych. Usprawnione i skuteczniejsze procedury będą korzystne dla wszystkich wykonawców i ułatwią uczestnictwo zarówno MŚP, jak i oferentom transgranicznym. · umożliwienie lepszego wykorzystania zamówień przez zamawiających do wspierania wspólnych celów społecznych, takich jak: ochrona środowiska, bardziej efektywne gospodarowanie zasobami i większa efektywność energetyczna, przeciwdziałanie zmianom klimatu, promowanie innowacji, zatrudnienia i włączenia społecznego, a także zapewnienie możliwie najlepszych warunków dla świadczenia wysokiej jakości usług publicznych. – Kontekst ogólny Zamówienia publiczne mają istotny wpływ na ogólne wyniki gospodarcze Unii Europejskiej. Europejscy nabywcy publiczni wydają na dostawy, roboty budowlane i usługi około 18% PKB. Ze względu na wolumen zakupów zamówienia publiczne można wykorzystać jako skuteczną dźwignię dla realizacji jednolitego rynku wspierającego inteligentny i zrównoważony rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu. Obecna generacja dyrektyw w sprawie zamówień publicznych – dyrektywa 2004/17/WE[1] oraz dyrektywa 2004/18/WE[2] – stanowi efekt długiego procesu ewolucji prawa, który rozpoczął się w 1971 r. wraz z przyjęciem dyrektywy 71/305/EWG. Głównym celem wspomnianych dyrektyw jest zapewnienie wykonawcom działającym na jednolitym rynku możliwości korzystania w pełni z podstawowych swobód w dziedzinie zamówień publicznych poprzez zagwarantowanie przejrzystych i niedyskryminacyjnych procedur. Kompleksowa ocena ekonomiczna wykazała, że dyrektywy w sprawie zamówień w znacznym stopniu osiągnęły swoje cele. Przyczyniły się do większej przejrzystości i wyższego poziomu konkurencji przy jednoczesnych wymiernych oszczędnościach uzyskanych za pomocą niższych cen. Zainteresowane podmioty zwróciły jednak uwagę na konieczność przeprowadzenia rewizji dyrektyw w sprawie zamówień publicznych w celu uproszczenia przepisów, zwiększenia ich skuteczności i efektywności oraz ich lepszego dopasowania pod kątem zmieniającej się sytuacji politycznej, społecznej i gospodarczej. Usprawnione i skuteczniejsze procedury zwiększą elastyczność instytucji zamawiających, będą korzystne dla wszystkich wykonawców i ułatwią uczestnictwo zarówno MŚP, jak i oferentom transgranicznym. Udoskonalone przepisy dotyczące zamówień publicznych umożliwią również podmiotom zamawiającym lepsze wykorzystanie zamówień do wspierania wspólnych celów społecznych, takich jak: ochrona środowiska, bardziej efektywne gospodarowanie zasobami i większa efektywność energetyczna, przeciwdziałanie zmianom klimatu, promowanie innowacji, zatrudnienia i włączenia społecznego, a także zapewnienie możliwie najlepszych warunków dla świadczenia wysokiej jakości usług publicznych. Kierunki te zostały potwierdzone przez wyniki konsultacji z zainteresowanymi podmiotami przeprowadzonych przez Komisję wiosną 2011 r., kiedy znacząca większość zainteresowanych stron poparła wniosek o przegląd dyrektyw w sprawie zamówień w celu ich lepszego dostosowania do nowych wyzwań, z którymi mierzą się zarówno zamawiający, jak i wykonawcy. – Obowiązujące przepisy w dziedzinie, której dotyczy wniosek Niniejszy wniosek, wraz z wnioskiem dotyczącym nowej dyrektywy w sprawie zamówień publicznych, ma na celu zastąpienie dyrektyw 2004/17/WE i 2004/18/WE stanowiących podstawowe elementy ram prawnych Unii Europejskiej w zakresie zamówień publicznych. Przedmiotową dyrektywę uzupełniać będą dodatkowe elementy tych ram prawnych: · dyrektywa 2009/81/WE[3], która ustanawia szczególne zasady dotyczące zamówień obronnych i newralgicznych zamówień dotyczących bezpieczeństwa; · dyrektywa 92/13/EWG[4], która ustanawia wspólne standardy w odniesieniu do krajowych procedur odwoławczych w celu zagwarantowania dostępności szybkich i skutecznych środków odwoławczych we wszystkich państwach członkowskich w przypadku, gdy oferenci uznają, że zamówienia zostały udzielone w sposób nieuczciwy. – Spójność z pozostałymi obszarami polityki i celami Unii Niniejsza inicjatywa służy realizacji strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu [COM (2010) 2020] oraz projektów przewodnich strategii „Europa 2020”: „Europejska agenda cyfrowa” [COM (2010) 245], „Unia innowacji” [COM (2010) 546], „Zintegrowana polityka przemysłowa w erze globalizacji” [COM (2010) 614], „Energia 2020” [COM (2010) 639] oraz „Europa efektywnie korzystająca z zasobów” [COM (2011) 21]. Służy również realizacji Aktu o jednolitym rynku [COM (2011) 206], w szczególności jego dwunastego działania priorytetowego „Zmiana i unowocześnienie przepisów dotyczących zamówień publicznych”, który stanowi inicjatywę strategiczną w ramach programu prac Komisji na rok 2011. 2. Konsultacje z zainteresowanymi stronami oraz ocena skutków – Konsultacje z zainteresowanymi stronami Metody konsultacji, główne sektory objęte konsultacjami i ogólny profil respondentów W dniu 27 stycznia 2011 r. Komisja opublikowała „Zieloną księgę w sprawie modernizacji polityki UE w dziedzinie zamówień publicznych – W kierunku zwiększenia skuteczności europejskiego rynku zamówień”[5], rozpoczynając szeroko zakrojone konsultacje publiczne na temat wariantów zmian legislacyjnych służących ułatwieniu i uelastycznieniu udzielania zamówień oraz umożliwiających lepsze wykorzystanie zamówień publicznych na rzecz pozostałych obszarów polityki. Celem zielonej księgi była identyfikacja kluczowych obszarów reform oraz uzyskanie od zainteresowanych podmiotów opinii na temat konkretnych wariantów zmian legislacyjnych. Omawiane zagadnienia obejmowały konieczność uproszczenia i uelastycznienia procedur, strategiczne wykorzystanie zamówień publicznych na rzecz pozostałych obszarów polityki, poprawę dostępu do zamówień publicznych dla MŚP oraz zwalczanie zjawisk faworyzowania, korupcji i konfliktów interesów. Konsultacje publiczne zakończyły się w dniu 18 kwietnia 2011 r. i spotkały się ze znaczącym odzewem. Ogółem wpłynęło 623 odpowiedzi od różnych grup zainteresowanych podmiotów, w tym od instytucji administracji centralnej państw członkowskich, lokalnych i regionalnych publicznych nabywców oraz ich stowarzyszeń, przedsiębiorstw, stowarzyszeń branżowych, środowisk akademickich, organizacji społeczeństwa obywatelskiego (w tym związków zawodowych) oraz obywateli. Najwięcej odpowiedzi wpłynęło ze Zjednoczonego Królestwa, Niemiec, Francji oraz w mniejszym stopniu z Belgii, Włoch, Niderlandów, Austrii, Szwecji, Hiszpanii i Danii. Wyniki konsultacji zestawiono w dokumencie podsumowującym[6] oraz przedstawiono i omówiono podczas konferencji publicznej w dniu 30 czerwca 2011 r[7].. Streszczenie odpowiedzi oraz sposób ich uwzględnienia Zdecydowana większość zainteresowanych podmiotów pozytywnie oceniła inicjatywę Komisji dotyczącą przeglądu obecnej polityki zamówień. Spośród różnych tematów omawianych w zielonej księdze zainteresowane podmioty szczególnie duży nacisk kładły na konieczność uproszczenia procedur oraz ich uelastycznienia. Wśród grup zainteresowanych podmiotów panowała również zgoda co do tego, że przepisy dotyczące udzielania zamówień przez zamawiających sektorowych mają nadal istotne znaczenie. Wyraźna większość respondentów zgodziła się, że w dalszym ciągu istnieje potrzeba stosowania specjalnego zestawu przepisów w odniesieniu do podmiotów działających w sektorach użyteczności publicznej oraz że odmienne przepisy obowiązujące w przypadku podmiotów sektorowych we właściwy sposób odzwierciedlają szczególny charakter zamówień sektorowych. Z tego samego względu wyraźna większość respondentów zgadza się, że kryteria stosowane do określenia podmiotów podlegających przepisom sektorowym (rodzaje działalności prowadzonej przez przedmiotowe podmioty, ich status prawny oraz, w przypadku podmiotów prywatnych, istnienie praw specjalnych lub wyłącznych) są właściwe i należy je zachować. Większość respondentów podziela również pogląd, iż zorientowany na osiągnięcie zysku lub komercyjny charakter spółek prywatnych nie wystarcza do zagwarantowania obiektywnego i uczciwego procesu udzielania zamówień przez te podmioty, nawet jeżeli działają one na podstawie praw specjalnych lub wyłącznych. Jeśli chodzi o strategiczne wykorzystanie zamówień publicznych na rzecz osiągnięcia celów społecznych strategii „Europa 2020”, opinie zainteresowanych podmiotów były podzielone. Wiele zainteresowanych podmiotów, w szczególności przedsiębiorców, wykazało ogólną niechęć do wykorzystywania zamówień publicznych do wspierania pozostałych obszarów polityki. Inne zainteresowane podmioty, w szczególności organizacje społeczeństwa obywatelskiego, zdecydowanie poparły tego rodzaju strategiczne wykorzystanie zamówień i sugerowały wprowadzenie istotnych zmian do podstawowych zasad polityki zamówień publicznych Unii Europejskiej. – Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy specjalistycznej Równolegle z konsultacjami dotyczącymi zielonej księgi Komisja przeprowadziła w latach 2010-2011 kompleksową ocenę skutków i skuteczności prawodawstwa Unii Europejskiej w zakresie zamówień na podstawie znacznego materiału dowodowego i nowych, niezależnych badań. W ramach tych badań oceniano głównie koszt i skuteczność procedur udzielania zamówień, problemy związane z zamówieniami transgranicznymi, dostęp MŚP do rynków publicznych oraz strategiczne wykorzystanie zamówień publicznych w Europie. Jeśli chodzi o zamówienia sektorowe, w ramach analizy oceniającej badano, czy sektory użyteczności publicznej są obecnie w większym stopniu poddane konkurencji, niż miało to miejsce w momencie przyjmowania reżimu udzielania zamówień. Wyniki oceny pokazały, iż działania ustawodawcze mające na celu liberalizację dostępu do sektorów użyteczności publicznej nie przełożyły się jeszcze na trwałą ani skuteczną presję konkurencyjną w stosunku do operatorów tradycyjnych. W wielu sektorach użyteczności publicznej obserwuje się nadal wysoki poziom koncentracji rynku bądź słabą konkurencję. W ocenie stwierdzono, że warunki nie zmieniły się na tyle, aby uznać, że w całym obszarze występuje wystarczająco silna konkurencja pozwalająca na ogólne wyłączenie sektorów z zakresu stosowania dyrektywy w sprawie zamówień sektorowych. Przesłanka dyrektywy pozostaje zasadniczo w mocy, natomiast poszczególne zwolnienia ze stosowania przepisów dotyczących zamówień mogą zostać uzasadnione na podstawie dogłębnej analizy każdego konkretnego przypadku. – Ocena skutków Ocena skutków i jej streszczenie zawierają różne warianty dla każdej z pięciu grup podstawowych zagadnień (organizacja administracyjna, zakres, procedury, zamówienia strategiczne i dostęp do rynków zamówień). W oparciu o analizę zalet i wad poszczególnych wariantów określono pakiet wariantów preferowanych, który przyczyni się do optymalizacji synergii pomiędzy różnymi rozwiązaniami, umożliwiając neutralizację kosztów związanych z jednym działaniem za pomocą oszczędności generowanych innym działaniem (na przykład ewentualne zwiększenie wymogów proceduralnych ze względu na działania strategiczne w zakresie zamówień można częściowo zneutralizować oszczędnościami związanymi z poprawą planowania postępowań o udzielenie zamówienia). Wspomniane warianty preferowane stanowią podstawę niniejszego wniosku. Projekt oceny skutków został przeanalizowany przez Radę ds. Ocen Skutków, która wnioskowała o zmiany polegające w szczególności na identyfikacji określonych elementów ram prawnych, którymi należy się zająć, opisie omawianych wariantów, pogłębionej analizie kosztów i korzyści wybranych głównych działań oraz systematycznym uwzględnieniu opinii zainteresowanych podmiotów, zarówno w zakresie definicji problemu, jak i w celu uzupełnienia analizy skutków. Zalecenia te zostały uwzględnione w sprawozdaniu końcowym. Opinia Rady ds. Ocen Skutków, a także sprawozdanie końcowe z oceny skutków i jego streszczenie, publikowane są równocześnie z niniejszym wnioskiem. 3. Aspekty prawne wniosku – Podstawa prawna Podstawą wniosku jest art. 53 ust. 1, art. 62 i art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). – Zasada pomocniczości Zasada pomocniczości ma zastosowanie w takim stopniu, w jakim wniosek nie wchodzi w zakres wyłącznych kompetencji UE. Cele wniosku nie mogą być osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie z następujących względów: Koordynacja procedur udzielania zamówień powyżej określonych progów okazała się istotnym narzędziem wykorzystywanym na potrzeby rynku wewnętrznego w obszarze zakupów dokonywanych przez podmioty sektorowe. Gwarantuje to skuteczny i równy dostęp do zamówień wykonawcom z całego rynku wewnętrznego. Doświadczenia związane z dyrektywami 2004/17/WE i 2004/18/WE oraz z wcześniejszymi generacjami dyrektyw w sprawie zamówień wykazały, że ogólnoeuropejskie procedury udzielania zamówień gwarantują przejrzystość i obiektywizm w zakresie zamówień, skutkujące znacznymi oszczędnościami i lepszymi rezultatami zamówień, z korzyścią dla podmiotów działających w sektorach użyteczności publicznej, ich klientów oraz w efekcie dla europejskiego podatnika. Cel ten nie mógł zostać w wystarczającym stopniu osiągnięty w drodze działań państw członkowskich, które w nieunikniony sposób powodowałyby rozbieżne wymogi i potencjalnie sprzeczne systemy procedur, co zwiększałoby złożoność regulacyjną i tworzyłoby nieuzasadnione przeszkody dla działalności transgranicznej. W związku z powyższym niniejszy wniosek jest zgodny z zasadą pomocniczości. – Zasada proporcjonalności Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności, ponieważ nie wykracza poza zakres konieczny do osiągnięcia celu związanego z zagwarantowaniem właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego poprzez wdrożenie zestawu ogólnoeuropejskich skoordynowanych procedur udzielania zamówień. Ponadto podstawę wniosku stanowi podejście oparte na pakiecie narzędzi, umożliwiające państwom członkowskim maksymalną elastyczność w dostosowywaniu procedur i instrumentów do ich konkretnych sytuacji. W porównaniu z obowiązującymi dyrektywami w sprawie zamówień, wniosek zmniejszy obciążenie administracyjne związane z przeprowadzeniem postępowania zarówno w odniesieniu do podmiotów zamawiających, jak i wykonawców; w przypadkach, w których przewidywane jest wprowadzenie nowych wymogów (na przykład w zakresie zamówień strategicznych), zostaną one zrównoważone usunięciem ograniczeń dotyczących innych obszarów. – Wybór instrumentów Ze względu na fakt, że podstawą wniosku jest art. 53 ust. 1, art. 62 i art. 114 TFUE, postanowienia Traktatu nie dopuszczają możliwości wykorzystania rozporządzenia do ustanowienia przepisów mających zastosowanie zarówno do zamówień na towary, jak i na usługi. Dlatego też proponowanym instrumentem jest dyrektywa. W trakcie oceny skutków odrzucono warianty nielegislacyjne z przyczyn opisanych szczegółowo w tej ocenie. 4. Wpływ na budżet Wniosek nie ma wpływu finansowego na budżet. 5. Informacje dodatkowe – Uchylenie obowiązujących przepisów prawnych Przyjęcie wniosku spowoduje uchylenie obowiązujących przepisów (dyrektywy 2004/17/EWG). – Klauzula przeglądu/rewizji/wygaśnięcia Wniosek zawiera klauzulę przeglądową dotyczącą skutków ekonomicznych kwot progowych. – Środki transpozycji i dokumenty wyjaśniające Wniosek dotyczy dziedziny, w przypadku której prawodawstwo unijne ma na celu koordynację przepisów i która ma znaczący wpływ na szereg obszarów prawa. Niezależnie od charakteru koordynacyjnego wiele przepisów objętych jest pełną harmonizacją, a wniosek zawiera szereg obowiązków prawnych. Państwa członkowskie uzupełniają zasady unijne dodatkowymi krajowymi przepisami, aby zapewnić funkcjonowanie całego systemu. W tym kontekście Komisja zidentyfikowała szereg aspektów, które wymagają od państw członkowskich wyjaśnień niezbędnych zarówno dla prawidłowego zrozumienia środków transpozycji, jak i funkcjonowania całości przepisów dotyczących zamówień na szczeblu krajowym: – środki transponujące i wykonawcze są przyjmowane na różnych poziomach instytucjonalnych (krajowym/ federalnym, regionalnym, lokalnym); – oprócz różnych warstw regulacyjnych w wielu państw członkowskich ustanawia się również przepisy pod kątem danych sektorów lub rodzajów zamówień; – środki administracyjne o charakterze ogólnym lub szczególnym uzupełniają, a w niektórych przypadkach nakładają się na główne ramy prawne. Jedynie państwa członkowskie mogą wyjaśnić, w jaki sposób różne środki transponują unijne dyrektywy w sektorze zamówień publicznych i w jaki sposób wspomniane środki oddziałują wzajemnie na siebie. Z tych względów wraz ze środkami transponującymi powinny być przekazywane dokumenty wyjaśniające relacje między różnymi częściami niniejszej dyrektywy a odpowiednimi częściami krajowych środków transponujących, w szczególności tabele zgodności, które stanowią narzędzie operacyjne służące analizie środków krajowych. – Europejski Obszar Gospodarczy Proponowany akt prawny ma znaczenie dla EOG i z tego względu powinien objąć także Europejski Obszar Gospodarczy. – Szczegółowe omówienie wniosku 1) Uproszczenie i uelastycznienie procedur udzielania zamówień Projekt dyrektywy przewiduje uproszczenie i uelastycznienie systemu procedur ustanowionego na mocy obowiązujących dyrektyw w sprawie zamówień publicznych. W tym celu obejmuje następujące środki: Doprecyzowanie zakresu: Podstawowa koncepcja „zamówienia” (ang. procurement), która pojawia się również w tytule niniejszego wniosku, została wprowadzona w celu bardziej precyzyjnego określenia zakresu i celu przepisów dotyczących zamówień publicznych oraz ułatwienia zastosowania progów. Definicje niektórych podstawowych pojęć określających zakres dyrektywy (takich jak podmiot prawa publicznego, zamówienia publiczne na roboty budowlane oraz zamówienia publiczne na usługi, zamówienia mieszane) zostały poddane przeglądowi w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Równocześnie niniejszy wniosek ma na celu utrzymanie ciągłości stosowania pojęć i koncepcji, które zostały wypracowywane na przestrzeni lat w drodze orzecznictwa Trybunału i są dobrze znane praktykom zamówień. W związku z tym należy podkreślić, że drobne odstępstwa od brzmienia lub sposobu prezentacji znanych z wcześniejszych dyrektyw niekoniecznie oznaczają zmianę istoty zagadnienia, lecz mogą jedynie wynikać z uproszczenia tekstu. Pojęcie praw specjalnych lub wyłącznych ma zasadnicze znaczenie dla określenia zakresu niniejszej dyrektywy, ponieważ podmioty, które nie są ani instytucjami zamawiającymi ani przedsiębiorstwami publicznymi w rozumieniu niniejszej dyrektywy, podlegają jej jedynie w zakresie, w jakim wykonują jeden z objętych nią rodzajów działalności na podstawie takich praw. Należy w związku z tym wyjaśnić, iż prawa, które przyznano w drodze procedury zapewniającej odpowiednie nagłośnienie postępowania i których przyznanie opierało się na obiektywnych kryteriach, zgodnych w szczególności z prawem unijnym, nie stanowią praw specjalnych lub wyłącznych do celów niniejszej dyrektywy. Zniesione zostaje tradycyjne rozróżnienie pomiędzy tzw. usługami priorytetowymi i niepriorytetowymi (usługi „A” i „B”). Wyniki oceny wykazały, że ograniczanie pełnego zastosowania przepisów dotyczących zamówień publicznych do wąskiej grupy usług nie jest już uzasadnione. Stało się jednak również oczywiste, że zwykły reżim udzielania zamówień nie jest dostosowany do usług społecznych, które wymagają szczególnego zestawu przepisów (zob. poniżej). W ślad za wynikami oceny zakres dyrektywy, jeśli chodzi o objęte nią sektory, pozostaje w dużym stopniu bez zmian. Jednakże z zakresu dyrektywy usunięto zamówienia dokonywane na potrzeby poszukiwania ropy i gazu, ponieważ uznano, że sektor ten podlega takiej presji konkurencyjnej, iż nie jest już potrzebne zapewnianie za pomocą przepisów dyrektywy dyscypliny w zakresie udzielania zamówień. Stan konkurencji w tym sektorze zbadano w kontekście czterech różnych wniosków o wyłączenie w oparciu o obecny art. 30[8]. We wszystkich czterech przypadkach wykazano, że właściwy rynek geograficzny to rynek ogólnoświatowy, co jest ponadto zgodne z ugruntowaną praktyką stosowaną w sprawach dotyczących kontroli połączeń przedsiębiorstw[9]. Z konkluzji wynika konsekwentnie, iż stopień koncentracji rynku poszukiwań złóż nie jest wysoki. Rynek ten, poza spółkami będącymi własnością państwa, charakteryzuje się obecnością trzech największych koncernów międzynarodowych (ang. super majors) zintegrowanych pionowo (BP, ExxonMobil i Shell), jak również określoną liczbą istotnych koncernów (ang. majors), przy czym udział w rynku nawet największych pojedynczych koncernów wynosi znacznie poniżej jednego procenta. Wszystkie powyższe elementy uznawano konsekwentnie za stanowiące wskaźniki bezpośredniego podlegania konkurencji, a dostęp do rynku został dodatkowo zliberalizowany dzięki przepisom dyrektywy w sprawie zezwoleń dotyczących węglowodorów[10]. Należy zatem uprościć sytuację prawną i zmniejszyć obciążenia administracyjne w stosunku do wszystkich zainteresowanych stron (podmiotów zamawiających, państw członkowskich, Komisji Europejskiej, Parlamentu Europejskiego i Rady) poprzez wyeliminowanie konieczności przyjmowania indywidualnej decyzji na podstawie art. 30 w odniesieniu do każdego z pozostałych 23 państw członkowskich. Podejście oparte na pakiecie narzędzi: Systemy państw członkowskich będą obejmować trzy podstawowe formy procedury, które występują już w obecnych dyrektywach: procedurę otwartą, procedurę ograniczoną oraz procedurę negocjacyjną z uprzednim zaproszeniem do ubiegania się o zamówienie. Mogą one ponadto przewidywać zastosowanie, po spełnieniu określonych warunków, partnerstwa innowacyjnego stanowiącego nową formę procedury dla zamówień innowacyjnych (zob. poniżej). Podmioty zamawiające będą również mieć do dyspozycji zestaw sześciu specjalnych technik i narzędzi związanych z zamówieniami, przewidzianych na potrzeby zamówień zagregowanych i elektronicznych, obejmujących: umowy ramowe, dynamiczne systemy zakupów, aukcje elektroniczne, katalogi elektroniczne, centralne jednostki zakupujące i wspólne zamówienia. W porównaniu z obecną dyrektywą narzędzia te zostały ulepszone i doprecyzowane w celu ułatwienia realizacji e-zamówień. Wspieranie e-zamówień: Wykorzystywanie przez nabywców środków komunikacji elektronicznej i transakcji elektronicznych może generować znaczne oszczędności i poprawić rezultaty zamówień, jednocześnie zmniejszając ilość marnowanych zasobów i błędów. Niniejszy wniosek ma na celu wspieranie państw członkowskich w przejściu na e-zamówienia, umożliwiając dostawcom uczestnictwo na całym obszarze rynku wewnętrznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia prowadzonych online. W tym celu niniejszy wniosek przewiduje obowiązek przesyłania ogłoszeń drogą elektroniczną, obowiązek udostępniania w formie elektronicznej dokumentów specyfikujących zamówienie oraz narzuca przejście na w pełni elektroniczną komunikację, w szczególności na elektroniczne składanie, w odniesieniu do wszystkich procedur udzielania zamówień z uwzględnieniem dwuletniego okresu przejściowego. Usprawnia i poprawia dynamiczne systemy zakupów i katalogi elektroniczne, w pełni elektroniczne narzędzia dotyczące zamówień, które są szczególnie dostosowane do wysoce zagregowanych zamówień dokonywanych przez centralne jednostki zakupujące. Instrument zamówień elektronicznych pozwoli również instytucjom zamawiającym na unikanie, wykrywanie i korygowanie błędów wynikających głównie z nieprawidłowego rozumienia lub niewłaściwej interpretacji przepisów dotyczących zamówień publicznych. Modernizacja procedur: Niniejszy wniosek przewiduje bardziej elastyczne i przyjazne dla użytkownika podejście do niektórych istotnych cech procedur udzielania zamówień. Skrócone zostały terminy dotyczące udziału i składania ofert, umożliwiając szybszą i sprawniejszą realizację zamówienia. Uelastycznione zostało rozróżnienie pomiędzy kwalifikacją oferentów i udzieleniem zamówienia, które często bywa źródłem błędów i nieporozumień, umożliwiając podmiotom zamawiającym wybór najbardziej praktycznego porządku poprzez ocenę kryteriów udzielenia zamówienia przed kryteriami kwalifikacji oraz uwzględnienie organizacji i jakości personelu wyznaczonego do realizacji zamówienia jako jednego z kryteriów udzielenia zamówienia. Procedura zwalniania zamówień udzielanych na dostatecznie konkurencyjnych rynkach (obecne decyzje oparte na art. 30) została uproszczona i usprawniona. Szereg wyłączeń, w szczególności zwolnień dotyczących zamówień wewnątrz grupy oraz wspólnych przedsięwzięć, które mają praktyczne znaczenie, zostało również poddanych przeglądowi i doprecyzowanych. Modyfikacja umów w okresie ich obowiązywania staje się coraz bardziej znaczącym i problematycznym zagadnieniem dla praktyków zamówień. Szczególny przepis dotyczący modyfikacji umów uwzględnia podstawowe rozwiązania opracowane w drodze orzecznictwa oraz ustanawia pragmatyczne podejście do nieprzewidzianych okoliczności wymagających dostosowania umowy w sprawie zamówienia publicznego w okresie jej obowiązywania. 2) Strategiczne wykorzystywanie zamówień publicznych w odpowiedzi na nowe wyzwania Niniejszy projekt dyrektywy opiera się na podejściu umożliwiającym działanie, oferującym podmiotom zamawiającym instrumenty niezbędne do osiągnięcia celów strategii „Europa 2020” poprzez wykorzystanie siły nabywczej do zamawiania towarów i usług wspierających innowacje, uwzględniających ochronę środowiska i przeciwdziałanie zmianie klimatu, przy jednoczesnej poprawie zatrudnienia, zdrowia publicznego i warunków społecznych. Rachunek kosztów cyklu życia: Niniejszy wniosek oferuje nabywcom możliwość oparcia decyzji dotyczących udzielenia zamówienia na rachunku kosztów cyklu życia nabywanych produktów, usług lub robót budowlanych. Cykl życia obejmuje wszystkie etapy istnienia produktu, robót budowlanych lub świadczenia usługi, od nabycia surowców lub wytworzenia zasobów do unieszkodliwienia, oczyszczenia i finalizacji. Uwzględniane koszty obejmują nie tylko bezpośrednie koszty pieniężne, lecz także zewnętrzne koszty środowiskowe, jeżeli mogą zostać określone kwotowo i zweryfikowane. Od chwili opracowania wspólnej europejskiej metodyki obliczania kosztów cyklu życia podmioty zamawiające mają obowiązek ją stosować. Proces produkcji: W specyfikacjach technicznych i kryteriach udzielenia zamówienia podmioty zamawiające mogą odwoływać się do wszystkich czynników bezpośrednio związanych z procesem produkcji, o ile odwołują się do aspektów procesu produkcji, które są ściśle związane z konkretną produkcją lub realizacją zakupywanego towaru lub usługi. Wyklucza to wymogi niezwiązane z procesem wytwarzania produktów, robót budowlanych lub usług objętych zamówieniem, takie jak ogólny wymóg dotyczący społecznej odpowiedzialności biznesu obejmujący ogół działalności wykonawcy. Etykiety: Podmioty zamawiające mogą ustanowić wymóg oznakowania robót budowlanych, dostaw lub usług określonym etykietami potwierdzającymi charakterystykę środowiskową, społeczną lub inną, o ile dopuszczają również etykiety równoważne. Dotyczy to na przykład europejskich lub (wielo)narodowych ekoetykiet lub etykiet potwierdzających, że produkt został wyprodukowany bez wykorzystywania pracy dzieci. Przedmiotowe systemy certyfikacji muszą dotyczyć charakterystyki związanej z przedmiotem zamówienia i muszą być opracowane na podstawie informacji naukowych, ustanowione w ramach otwartej i przejrzystej procedury oraz dostępne dla wszystkich zainteresowanych stron. Sankcje z tytułu naruszenia obowiązków wynikających z prawa socjalnego, prawa pracy lub prawa ochrony środowiska: Zgodnie z niniejszym wnioskiem podmiot zamawiający może wykluczyć wykonawców z postępowania, jeżeli wykryje naruszenie obowiązków wynikających z prawodawstwa Unii w dziedzinie prawa socjalnego, prawa pracy lub prawa ochrony środowiska bądź z przepisów międzynarodowego prawa pracy. Ponadto podmioty zamawiające mają obowiązek odrzucić oferty w przypadku ustalenia, że są one rażąco tanie ze względu na naruszenie prawodawstwa Unii w dziedzinie prawa socjalnego, prawa pracy lub ochrony środowiska. Usługi społeczne: Ocena skutków i skuteczności prawodawstwa UE w zakresie zamówień publicznych wykazała, że usługi społeczne, zdrowotne i edukacyjne mają szczególny charakter, co sprawia, że zastosowanie do nich zwykłych procedur udzielania zamówień publicznych na usługi nie jest właściwe. Usługi te są zwykle świadczone w określonym kontekście, który różni się zasadniczo w zależności od państwa członkowskiego ze względu na różne uwarunkowania administracyjne, organizacyjne i kulturowe. Usługi te ze względu na ich charakter mają bardzo ograniczony wymiar transgraniczny. Państwa członkowskie powinny dysponować zatem dużą swobodą w zakresie organizacji wyboru usługodawców. Wniosek uwzględnia ten fakt, ustanawiając szczególny reżim udzielania zamówień na te usługi, zgodnie z którym ustala się wyższy próg na poziomie 1 000 000 EUR i nakłada jedynie obowiązek przestrzegania podstawowych zasad przejrzystości i równego traktowania. Analiza ilościowa wartości zamówień na stosowne usługi udzielonych wykonawcom zagranicznym wykazała, że zamówienia poniżej wspomnianej wyżej wartości nie miały zwykle charakteru transgranicznego w konkretnym kontekście udzielania zamówień w sektorach użyteczności publicznej. Innowacje: Badania i innowacje odgrywają główną rolę w strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu. Nabywcy powinni mieć możliwość zakupu innowacyjnych produktów i usług wspierających przyszły rozwój oraz poprawiających skuteczność i jakość usług publicznych. Wniosek ustanawia w tym celu partnerstwo innowacyjne – nową, specjalną procedurę umożliwiającą opracowywanie i następnie zakup nowych, innowacyjnych produktów, robót budowlanych i usług, o ile można je zrealizować zgodnie z ustalonymi poziomami wykonania i kosztów. Ponadto we wniosku poprawia się i upraszcza procedurę dialogu konkurencyjnego oraz ułatwia wspólne zamówienia transgraniczne, stanowiące istotny instrument zakupów innowacyjnych. 3) Większy dostęp do rynku dla MŚP i nowych przedsiębiorstw Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) dysponują olbrzymim potencjałem w zakresie tworzenia miejsc pracy, rozwoju i innowacji. Łatwy dostęp do rynków zamówień może je wesprzeć w uwolnieniu tego potencjału, równocześnie umożliwiając podmiotom zamawiającym rozszerzenie bazy dostawców, co pozytywnie wpłynie na konkurencję w obszarze zamówień. W celu zagwarantowania optymalnego dostępu do zamówień publicznych dla MŚP, w 2008 r. Komisja opublikowała „Europejski kodeks najlepszych praktyk ułatwiających dostęp MŚP do zamówień publicznych”[11]. Niniejszy wniosek jest oparty na tym dokumencie i ustanawia konkretne środki mające na celu usunięcie barier w dostępie do rynku dla MŚP. Uproszczenie obowiązków informacyjnych: Przewiduje się zatem, iż podmioty zamawiające mogą stosować kryteria kwalifikacji zawarte w proponowanej dyrektywie w sprawie zamówień publicznych oraz że, w takim przypadku, są one zobowiązane do stosowania przepisów dotyczących ograniczenia wymagań w zakresie minimalnego obrotu, jak również przepisów odnoszących się w szczególności do oświadczeń własnych. Lepszy dostęp do umów ramowych: Zgodnie z obecnymi dyrektywami nie ma ograniczeń odnośnie do czasu obowiązywania umów ramowych zawieranych w sektorach użyteczności publicznej. Może to prowadzić do zamykania dostępu do rynku. W projekcie ogranicza się czas obowiązywania tych umów do czterech lat (z wyjątkiem należycie uzasadnionych sytuacji), poprawiając możliwości biznesowe oraz zwiększając konkurencję, z korzyścią również dla MŚP. Bezpośrednie płatności na rzecz podwykonawców: Państwo członkowskie może ponadto ustanowić dający podwykonawcom możliwość wnioskowania o bezpośrednie płatności od podmiotu zamawiającego z tytułu dostaw, robót budowlanych i usług realizowanych na rzecz głównego wykonawcy w kontekście wykonywania zamówienia. Oferuje to podwykonawcom, którymi są często MŚP, skuteczną metodę ochrony ich interesów w zakresie płatności. 4) Sprawdzone procedury Interesy finansowe i związki między sektorem publicznym a prywatnym, sprawiają, że zamówienia to obszar zagrożony nieuczciwymi praktykami biznesowymi, takimi jak konflikt interesów, faworyzowanie i korupcja. Niniejszy wniosek wzmacnia obecne zabezpieczenia przed takimi zagrożeniami i ustanawia dodatkową ochronę. Konflikt interesów: Niniejszy wniosek zawiera konkretny przepis dotyczący konfliktu interesów, obejmujący rzeczywisty, potencjalny lub domniemany konflikt interesów wpływający na członków personelu instytucji zamawiającej lub jednostek realizujących obsługę zamówień uczestniczących w postępowaniu oraz członków zarządu instytucji zamawiającej, którzy mogą wpływać na wynik postępowania o udzielenie zamówienia, nawet jeżeli formalnie w niej nie uczestniczą. Zważywszy na różnice w procesach podejmowania decyzji przez, odpowiednio, instytucje zamawiające oraz przedsiębiorstwa, należy ograniczyć zastosowanie tego rodzaju przepisów do zamówień udzielanych przez tę pierwszą grupę podmiotów. Postępowanie niezgodne z prawem: Niniejszy wniosek zawiera konkretny przepis dotyczący niezgodnego z prawem postępowania kandydatów i oferentów, które skutkuje wykluczeniem z procedury, takiego jak: próby niewłaściwego wywierania wpływu na proces decyzyjny lub zawieranie porozumień z innymi uczestnikami w celu manipulowania wynikiem postępowania. Takie bezprawne działania naruszają podstawowe zasady prawa Unii Europejskiej i mogą skutkować poważnymi zakłóceniami konkurencji. Nieuczciwa przewaga: Konsultacje rynkowe stanowią przydatny instrument uzyskiwania informacji przez podmioty zamawiające na temat struktury, potencjału i zdolności rynku, informując równocześnie uczestników rynku o projektach i potrzebach nabywców w zakresie zamówień. Jednakże wstępne kontakty z uczestnikami rynku nie mogą powodować nieuczciwej przewagi ani zakłóceń konkurencji. Dlatego niniejszy wniosek obejmuje konkretny przepis dotyczący zabezpieczeń przed niewłaściwym, preferencyjnym traktowaniem uczestników doradzających podmiotowi zamawiającemu lub uczestniczących w przygotowywaniu postępowania. 5) Ład administracyjno-regulacyjny Krajowe organy nadzoru: Ocena wykazała, że nie wszystkie państwa członkowskie monitorują wdrażanie i funkcjonowanie przepisów dotyczących zamówień w sposób spójny i systematyczny. Uniemożliwia to skuteczne i jednolite stosowanie prawa Unii Europejskiej. Dlatego niniejszy wniosek stanowi, że państwa członkowskie muszą wyznaczyć jeden organ krajowy do spraw monitorowania, wdrażania i kontroli stosowania prawa zamówień. Jeden organ realizujący kompleksowe zadania umożliwi przegląd głównych trudności w zakresie wdrażania i będzie w stanie zaproponować odpowiednie środki zaradcze w odniesieniu do problemów o charakterze strukturalnym. Będzie mieć możliwość natychmiastowego reagowania w związku z realizacją polityki oraz z potencjalnymi słabościami krajowych przepisów i praktyk, przyczyniając się tym samym do szybkiej identyfikacji rozwiązań i usprawnienia procedur udzielania zamówień. Centra wiedzy: W wielu przypadkach podmioty zamawiające nie dysponują wewnętrzną wiedzą specjalistyczną na potrzeby złożonych projektów dotyczących zamówień. Odpowiednie i niezależne wsparcie zawodowe ze strony struktur administracyjnych może istotnie poprawić rezultaty zamówień poprzez poszerzenie bazy wiedzy i zwiększenie profesjonalizmu publicznych nabywców oraz zagwarantować pomoc przedsiębiorstwom, w szczególności MŚP. Wniosek zobowiązuje zatem państwa członkowskie do zapewnienia struktur wsparcia oferujących prawne i ekonomiczne doradztwo, poradnictwo, szkolenia i pomoc w przygotowaniu i przeprowadzeniu postępowań o udzielenie zamówienia. Struktury lub mechanizmy wsparcia istnieją już na szczeblu krajowym, mimo iż są zorganizowane w różny sposób i obejmują różne obszary zainteresowania instytucji zamawiających i podmiotów zamawiających. Państwa członkowskie będą zatem w stanie wykorzystać te mechanizmy i związaną z nimi wiedzę specjalistyczną oraz promować ich usługi jako odpowiednie i nowoczesne narzędzie zapewniające odpowiednie wsparcie instytucjom zamawiającym, podmiotom zamawiającym i wykonawcom. Aby wesprzeć zwalczanie zjawisk korupcji i faworyzowania, instytucje zamawiające zostaną zobowiązane do przekazywania tekstów zawartych umów organowi nadzoru, który będzie mógł tym samym sprawdzić je pod kątem podejrzanych zapisów, oraz do udostępnienia tych dokumentów zainteresowanym osobom w zakresie, w jakim nie zagraża to uzasadnionym interesom publicznym i prywatnym. Z uwagi na oczywiste problemy związane z ochroną uzasadnionych interesów handlowych oraz w celu uniknięcia zakłóceń konkurencji, nie należy rozszerzać tego obowiązku na przedsiębiorstwa (publiczne lub prywatne) działające w przedmiotowych sektorach. Należy ponadto uniknąć tworzenia nieproporcjonalnych obciążeń administracyjnych; obowiązek przekazywania pełnego tekstu zawartych umów powinien zostać zatem ograniczony do zamówień o stosunkowo wysokiej wartości. Proponowane progi zagwarantują właściwą równowagę między zwiększeniem obciążeń administracyjnych a zapewnieniem lepszej przejrzystości: ustalenie progu poziomie 1 000 000 EUR dla dostaw i usług oraz 10 000 000 dla robót budowlanych oznacza objęcie tym obowiązkiem 10-20 % wszystkich zamówień ogłaszanych w Dzienniku Urzędowym. Nie przewiduje się, by wymogi dotyczące organów nadzoru i centrów wiedzy nałożyły ogólny dodatkowy ciężar finansowy na państwa członkowskie. Przewiduje się, że w związku z reorganizacją lub dostosowaniem istniejących mechanizmów i struktur pojawią się pewne koszty, które zostaną jednak zrównoważone redukcją kosztów postępowania sądowego (zarówno podmiotów zamawiających, jak i przedsiębiorstw), kosztów związanych z opóźnieniami w udzielaniu zamówień wynikającymi z niewłaściwego zastosowania przepisów dotyczących zamówień publicznych lub z niewłaściwego przygotowania postępowań o udzielenie zamówienia, jak również kosztów związanych z faktem, że usługi doradcze na rzecz podmiotów zamawiających świadczone są obecnie w sposób fragmentaryczny i nieskuteczny. Współpraca administracyjna: Niniejszy wniosek przewiduje również skuteczną współpracę umożliwiającą krajowym organom nadzoru wymianę informacji i najlepszych praktyk oraz współpracę za pośrednictwem systemu wymiany informacji na rynku wewnętrznym (IMI). 2011/0439 (COD) Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych (Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 53 ust. 1, art. 62 oraz art. 114, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym[12], uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[13], uwzględniając opinię Komitetu Regionów[14], stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje: (1) W świetle wyników oceny skutków i skuteczności przepisów UE dotyczących zamówień publicznych[15] właściwe wydaje się zachowanie przepisów regulujących udzielanie zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych, ponieważ organy krajowe mogą nadal wywierać wpływ na zachowanie tych podmiotów, łącznie z udziałem w ich kapitale oraz obecnością w ich organach administrujących, zarządzających lub nadzorczych. Innym powodem utrzymania regulacji udzielania zamówień w tych sektorach jest zamknięty charakter rynków, na których prowadzona jest działalność, ze względu na istnienie praw specjalnych lub wyłącznych przyznawanych przez państwa członkowskie w zakresie zaopatrywania, udostępniania lub obsługi sieci do świadczenia przedmiotowych usług. (2) Aby zagwarantować otwarcie zamówień udzielanych przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych na konkurencję, należy opracować przepisy koordynujące procedury udzielania zamówień w odniesieniu do zamówień powyżej określonej wartości. Taka koordynacja jest potrzebna, aby zapewnić działanie zgodne z zasadami Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a w szczególności z zasadą swobodnego przepływu towarów, swobody przedsiębiorczości oraz swobody świadczenia usług, a także z zasadami, które się z nich wywodzą, takimi jak: zasada równego traktowania, zasada niedyskryminacji, zasada wzajemnego uznawania, zasada proporcjonalności oraz zasada przejrzystości. Z uwagi na charakter sektorów objętych taką koordynacją powinna ona, zapewniając zastosowanie powyższych zasad, określić ramy dobrych praktyk handlowych oraz umożliwiać maksymalną elastyczność. (3) W przypadku zamówień, których wartość jest niższa od progów zobowiązujących do stosowania przepisów przewidujących koordynację na poziomie unijnym, wskazane jest odwołanie się do orzecznictwa wypracowanego przez Trybunał Sprawiedliwości, zgodnie z którym zastosowanie mają reguły i zasady Traktatu. (4) Zamówienia publiczne odgrywają kluczową rolę w strategii „Europa 2020”[16] jako jeden z instrumentów rynkowych wykorzystywanych w celu osiągnięcia inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu, przy jednoczesnym zagwarantowaniu najbardziej efektywnego wykorzystania środków publicznych. W tym celu należy zrewidować i zmodernizować obecne przepisy przyjęte na podstawie dyrektywy 2004/17/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. koordynującej procedury udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych[17] oraz dyrektywy 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi[18], aby zwiększyć efektywność wydatków publicznych, ułatwiając udział małych i średnich przedsiębiorstw w zamówieniach publicznych, oraz aby umożliwić lepsze wykorzystanie zamówień publicznych przez zamawiających do wspierania wspólnych celów społecznych. Istnieje również konieczność doprecyzowania podstawowych pojęć i koncepcji w celu zapewnienia większej pewności prawa oraz uwzględnienia niektórych aspektów odpowiedniego ugruntowanego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. (5) Zgodnie z art. 11 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wymogi ochrony środowiska powinny być włączane w określanie i wdrażanie unijnych polityk i działań, w szczególności w celu wspierania zrównoważonego rozwoju. Niniejsza dyrektywa wyjaśnia zatem, w jaki sposób podmioty zamawiające mogą przyczynić się do ochrony środowiska oraz wspierania zrównoważonego rozwoju, zapewniając jednocześnie możliwość uzyskania zamówień o najkorzystniejszej relacji jakości do ceny. (6) Pojęcie zamówień lub definicja tego, czym jest pojedyncze zamówienie, powinny być możliwie najbardziej zbliżone do rozwiązań obowiązujących zgodnie z dyrektywą […] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia […] r. w sprawie zamówień publicznych[19], z należytym uwzględnieniem specyfiki sektorów objętych niniejszą dyrektywą. Pojęcie pojedynczego zamówienia obejmuje wszelkie dostawy, roboty budowlane i usługi niezbędne do realizacji określonego projektu, na przykład projektu robót budowlanych bądź całości robót budowlanych, dostaw lub usług. Na występowanie jednego projektu wskazuje na przykład uprzednie opracowanie przez podmiot zamawiający ogólnego planu i koncepcji, fakt, że różne nabyte elementy pełnią jedną funkcję gospodarczą i techniczną lub że są w inny sposób logicznie powiązane i realizowane w wąskich ramach czasowych. (7) W celu zapewnienia rzeczywistego otwarcia rynku i odpowiedniej równowagi w stosowaniu reguł udzielania zamówień w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych niezbędne jest określenie podmiotów należących do powyższych sektorów na innej podstawie niż ich status prawny. Należy zatem dopilnować, aby nie zostało naruszone równe traktowanie podmiotów zamawiających działających w sektorze publicznym oraz podmiotów działających w sektorze prywatnym. Należy również dopilnować, z poszanowaniem art. 345 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, aby nie zostały naruszone zasady regulujące system praw majątkowych w państwach członkowskich. (8) Pojęcie praw specjalnych lub wyłącznych ma zasadnicze znaczenie dla określenia zakresu niniejszej dyrektywy, ponieważ podmioty, które nie są ani instytucjami zamawiającymi ani przedsiębiorstwami publicznymi w rozumieniu niniejszej dyrektywy, podlegają jej przepisom jedynie w zakresie, w jakim wykonują jeden z objętych nią rodzajów działalności na podstawie takich praw. Należy w związku z tym wyjaśnić, iż prawa, które przyznano w drodze procedury opartej na obiektywnych kryteriach, zgodnych w szczególności z prawem unijnym, i w przypadku których zapewniono odpowiednie nagłośnienie postępowania, nie stanowią praw specjalnych lub wyłącznych do celów niniejszej dyrektywy. Wspomniane prawodawstwo powinno obejmować dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 98/30/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. dotyczącą wspólnych zasad w odniesieniu do rynku wewnętrznego gazu ziemnego[20], dyrektywę 96/92/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 grudnia 1996 r. dotyczącą wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej[21], dyrektywę 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług[22], dyrektywę 94/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 maja 1994 r. w sprawie warunków udzielania i korzystania z zezwoleń na poszukiwanie, badanie i produkcję węglowodorów[23] oraz rozporządzenie (WE) nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczące usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 1191/69 i (EWG) nr 1107/70[24]. (9) Podmioty zamawiające, które prowadzą działalność w sektorze wody pitnej, mogą być również zaangażowane w inne działania związane z wodą, takie jak projekty dotyczące inżynierii wodnej, nawadniania lub melioracji bądź odprowadzania i oczyszczania ścieków. W takim przypadku podmioty zamawiające powinny mieć możliwość stosowania procedur udzielania zamówień przewidzianych w niniejszej dyrektywie w odniesieniu do wszystkich swoich działań związanych z wodą, niezależnie od tego, której części „cyklu wodnego” to dotyczy. Niemniej jednak zasady udzielania zamówień w rodzaju proponowanych w odniesieniu do dostaw towarów są nieodpowiednie dla zakupów wody, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia dostaw wody ze źródeł znajdujących się w pobliżu miejsca, w którym będzie wykorzystywana. (10) Właściwe jest wyłączenie zamówień dokonywanych na potrzeby poszukiwania ropy i gazu, ponieważ uznawano konsekwentnie, że sektor ten podlega takiej presji konkurencyjnej, iż nie jest już potrzebne zapewnianie za pomocą przepisów UE dyscypliny w zakresie udzielania zamówień. (11) Zamówienia mogą być udzielane w celu spełnienia wymagań związanych z różnymi rodzajami działalności, podlegającymi ewentualnie różnym reżimom prawnym. Należy wyjaśnić, że reżim prawny obowiązujący w przypadku pojedynczego zamówienia, które ma obejmować szereg różnych rodzajów działalności, powinien podlegać zasadom dotyczącym rodzaju działalności, którego dotyczy zasadniczo to zamówienie. Określenie działalności, której dotyczy zasadniczo zamówienie, będzie mogło być oparte na analizie wymagań, jakie musi spełniać określone zamówienie, przeprowadzonej przez podmiot zamawiający w celu określenia wartości zamówienia i sporządzenia dokumentów specyfikujących zamówienie. W niektórych sytuacjach, takich jak zakup elementu wyposażenia przeznaczonego do wykonywania rodzajów działalności, w odniesieniu do których niedostępne będą informacje umożliwiające oszacowanie odpowiednich poziomów wykorzystania, określenie rodzaju działalności, którego dotyczy zasadniczo zamówienie, może być obiektywnie niemożliwe. Należy określić zasady obowiązujące w takich przypadkach. (12) Rzeczywiste, potencjalne lub domniemane konflikty interesów, nawet w przypadku gdy niekoniecznie prowadzą do korupcji, z dużym prawdopodobieństwem mogą niekorzystnie wpłynąć na decyzje dotyczące zamówień publicznych, powodując zakłócenia konkurencji i ryzyko nierównego traktowania oferentów. Dlatego też należy ustanowić efektywne mechanizmy mające na celu zapobieganie, identyfikację i wdrażanie środków zaradczych w zakresie konfliktu interesów. Zważywszy na różnice w procesach podejmowania decyzji przez, odpowiednio, instytucje zamawiające oraz przedsiębiorstwa, należy ograniczyć zastosowanie tego rodzaju przepisów do zamówień udzielanych przez tę pierwszą grupę podmiotów. (13) Bezprawne działania uczestników postępowania o udzielenie zamówienia, takie jak próby niewłaściwego wpływania na proces decyzyjny czy zawieranie porozumień z innymi kandydatami w celu zmanipulowania wyniku postępowania, mogą skutkować naruszeniem podstawowych zasad prawa unijnego i istotnymi zakłóceniami konkurencji. Dlatego też wykonawcy powinni zostać zobowiązani do przedkładania oświadczenia, że nie podejmują takich bezprawnych działań, oraz powinni być wykluczani w przypadku, gdy oświadczenie to okaże się nieprawdziwe. (14) Decyzją Rady 94/800/WE z dnia 22 grudnia 1994 r. dotyczącą zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej, w dziedzinach wchodzących w zakres jej kompetencji, porozumień będących wynikiem negocjacji wielostronnych w ramach Rundy Urugwajskiej (1986-1994)[25] zatwierdzono w szczególności Porozumienie w sprawie zamówień rządowych, zawarte w ramach Światowej Organizacji Handlu, zwane dalej „Porozumieniem”. Celem Porozumienia jest ustanowienie wielostronnych ram zrównoważonych praw i obowiązków w zakresie zamówień publicznych w celu osiągnięcia liberalizacji i rozwoju światowego handlu. W przypadku zamówień objętych Porozumieniem, jak również innymi odpowiednimi umowami międzynarodowymi, którymi związana jest Unia, podmioty zamawiające wypełniają obowiązki wynikające z tych umów poprzez zastosowanie niniejszej dyrektywy do wykonawców z państw trzecich będących ich sygnatariuszami. (15) Porozumienie ma zastosowanie do zamówień o wartości powyżej ustalonych progów, określonych w Porozumieniu i wyrażonych jako specjalne prawa ciągnienia. Progi określone w niniejszej dyrektywie należy dostosować w celu zagwarantowania, że odpowiadają równowartości w euro progów określonych w Porozumieniu. Należy także przewidzieć przeprowadzanie okresowych przeglądów progów wyrażanych w euro pod kątem ich dostosowania, w drodze czysto matematycznej operacji, do ewentualnych zmian wartości euro w stosunku do specjalnych praw ciągnienia. Aby uniknąć mnożenia progów należy ponadto kontynuować, bez uszczerbku dla międzynarodowych zobowiązań Unii, stosowanie tych samych progów w stosunku do wszystkich podmiotów zamawiających, niezależnie od tego, w którym sektorze prowadzą one działalność. (16) Wyniki oceny pokazały, że należy dokonać przeglądu wyłączenia niektórych usług z pełnego zakresu stosowania niniejszej dyrektywy. W efekcie pełen zakres stosowania dyrektywy rozszerzono o szereg usług (takich jak usługi hotelarskie i prawne, wykazujące się szczególnie wysokim udziałem procentowym obrotów transgranicznych). (17) Pozostałe kategorie usług, a mianowicie tzw. usługi na rzecz osób, takie jak niektóre usługi społeczne, zdrowotne i edukacyjne, mają ze względu na swój charakter nadal ograniczony wymiar transgraniczny Usługi te świadczone są w określonym kontekście, zróżnicowanym w zależności od państwa członkowskiego z uwagi na różne tradycje kulturowe. Należy zatem ustanowić szczególny reżim udzielania zamówień na takie usługi, o wyższym progu ustalonym na poziomie 1 000 000 EUR. W konkretnym kontekście udzielania zamówień w tych sektorach usługi na rzecz osób o wartości poniżej tego progu nie są zwykle przedmiotem zainteresowania usługodawców z innych państw członkowskich, chyba że istnieją konkretne przesłanki wskazujące inaczej, na przykład fakt finansowania przez Unię projektów transgranicznych. Zamówienia na usługi na rzecz osób powyżej tego progu muszą podlegać przejrzystości na poziomie całej Unii. Ze względu na znaczenie kontekstu kulturowego oraz wrażliwy charakter tych usług, państwa członkowskie powinny dysponować szeroko swobodą w zakresie organizacji wyboru usługodawcy w sposób uznany przez siebie za najbardziej odpowiedni. Przepisy niniejszej dyrektywy uwzględniają ten imperatyw, nakładając jedynie obowiązek przestrzegania podstawowych zasad przejrzystości i równego traktowania oraz gwarantując, że podmioty zamawiające są w stanie zastosować określone kryteria jakości przy wyborze usługodawców, takie jak kryteria określone w dobrowolnych europejskich ramach odniesienia na rzecz zapewniania jakości usług społecznych unijnego Komitetu Ochrony Socjalnej[26]. Państwa członkowskie lub podmioty zamawiające zachowują swobodę samodzielnego świadczenia tych usług lub zorganizowania usług społecznych w sposób niewymagający udzielania zamówień publicznych, na przykład poprzez zwykłe finansowanie takich usług lub poprzez udzielanie licencji lub zezwoleń wszystkim wykonawcom spełniającym warunki określone wcześniej przez podmiot zamawiający, bez jakichkolwiek ograniczeń ani kwot, o ile system taki gwarantuje wystarczające upublicznienie i jest zgodny z zasadami przejrzystości i niedyskryminacji. (18) Ponieważ niniejsza dyrektywa jest adresowana do państw członkowskich, nie ma ona zastosowania do zamówień realizowanych przez organizacje międzynarodowe w ich własnym imieniu i na ich własny rachunek. Należy jednak doprecyzować, w jakim zakresie niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do zamówień podlegających określonym przepisom międzynarodowym. (19) Istnieje znaczna niepewność prawna co do tego, w jakim stopniu współpraca pomiędzy instytucjami publicznymi powinna podlegać przepisom dotyczącym zamówień publicznych. Stosowne orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest interpretowane w różny sposób przez poszczególne państwa członkowskie, a nawet przez poszczególne instytucje zamawiające. Ponieważ orzecznictwo to miałoby również zastosowanie do instytucji publicznych działających w sektorach objętych niniejszą dyrektywą, należy zagwarantować, aby te same zasady obowiązywały zarówno w przypadku niniejszej dyrektywy, jak i dyrektywy […./…/UE] [w sprawie zamówień publicznych]. (20) Należy wyłączyć określone zamówienia na usługi, dostawy i roboty budowlane udzielane przedsiębiorstwu powiązanemu, którego podstawowa działalność obejmuje realizację tego rodzaju usług, dostaw lub robót budowlanych na rzecz grupy, której jest ono członkiem, raczej niż oferowanie ich na rynku. Należy również wyłączyć określone zamówienia na usługi, dostawy i roboty budowlane udzielane przez podmiot zamawiający wspólnemu przedsięwzięciu, które tworzy kilka podmiotów zamawiających w celu realizowania działań objętych niniejszą dyrektywą i do którego należy ten podmiot. Niemniej jednak należy zagwarantować, że wspomniane wyłączenie nie spowoduje ograniczenia konkurencji na korzyść przedsiębiorstw lub wspólnych przedsięwzięć, które są powiązane z podmiotami zamawiającymi; należy opracować odpowiedni zestaw przepisów dotyczących, w szczególności, maksymalnych limitów, w ramach których przedsiębiorstwa mogą uzyskać część swoich obrotów z rynku i powyżej których stracą możliwość otrzymywania zamówień bez zaproszeń do ubiegania się o zamówienie, składu wspólnych przedsięwzięć i trwałości powiązań pomiędzy tymi wspólnymi przedsięwzięciami oraz podmiotami zamawiającymi, które wchodzą w ich skład. (21) Należy również wyjaśnić relacje między przepisami dotyczącymi współpracy między organami publicznymi a przepisami dotyczącymi udzielania zamówień przedsiębiorstwom powiązanych lub w kontekście wspólnych przedsięwzięć. (22) Niniejsza dyrektywa nie powinna mieć zastosowania do zamówień mających na celu umożliwienie wykonywania działalności wymienionej w art. 5–11 ani do konkursów organizowanych w celu wykonywania wspomnianej działalności, jeżeli w państwie członkowskim, w którym tego rodzaju działalność jest wykonywana, bezpośrednio podlega ona konkurencji na rynkach, do których dostęp nie jest ograniczony. W odniesieniu do wszystkich sektorów objętych niniejszą dyrektywą należy zatem zachować procedurę, która umożliwi uwzględnienie skutków obecnego lub przyszłego otwarcia na konkurencję. Tego rodzaju procedura powinna gwarantować pewność prawa zainteresowanym podmiotom, a także odpowiedni proces decyzyjny zapewniający, w ramach krótkich terminów, jednolite zastosowanie przepisów prawnych Unii w tym obszarze. (23) Bezpośrednie podleganie konkurencji powinno być oceniane na podstawie obiektywnych kryteriów, z uwzględnieniem specyfiki danego sektora. Ocena ta jest jednak ograniczona ze względu na mające zastosowanie krótkie terminy oraz konieczność oparcia się na danych dostępnych Komisji, które pochodzą z udostępnionych wcześniej źródeł bądź z informacji uzyskanych w kontekście zastosowania art. 28 i których nie można uzupełniać za pomocą bardziej czasochłonnych metod, w tym zwłaszcza poprzez przeprowadzenie publicznych ankiet wśród zainteresowanych wykonawców. Ocena bezpośredniego podlegania konkurencji, jaką można przeprowadzić w kontekście niniejszej dyrektywy, pozostaje w związku z tym bez uszczerbku dla kompleksowego stosowania prawa konkurencji. (24) Wdrożenie i stosowanie odpowiedniego prawodawstwa unijnego, powodującego otwarcie danego sektora lub jego części, będzie uznawane za zapewniające wystarczające podstawy do przyjęcia, że istnieje wolny dostęp do danego rynku. Wspomniane odpowiednie prawodawstwo powinno zostać określone w załączniku, który może być aktualizowany przez Komisję. We wspomnianym załączniku należy obecnie zawrzeć odniesienia do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/73/WE z dnia 13 lipca 2009 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego i uchylającej dyrektywę 2003/55/WE[27], dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE z dnia 13 lipca 2009 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylającej dyrektywę 2003/54/WE[28] oraz dyrektywy 94/22/WE. (25) Badania i innowacje, w tym ekoinnowacje i innowacje społeczne, to jedne z głównych motorów przyszłego wzrostu, stanowiące centralny punkt strategii „Europa 2020” na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu. Podmioty zamawiające powinny optymalnie pod względem strategicznym wykorzystać zamówienia publiczne w celu wspierania innowacji. Zakup innowacyjnych towarów i usług odgrywa kluczową rolę w poprawie skuteczności i jakości usług publicznych, przyczyniając się do rozwiązywania problemów społecznych. Pozwala także uzyskać optymalną relację jakości do wielkości zainwestowanych środków, jak również szersze korzyści gospodarcze, środowiskowe i społeczne pod względem generowania nowych idei, przełożenia ich na produkty i usługi innowacyjne, wspierając w ten sposób zrównoważony wzrost gospodarczy. Niniejsza dyrektywa powinna przyczynić się do ułatwienia udzielania zamówień w obszarze innowacji i pomóc państwom członkowskim w realizacji celów Unii innowacji. Należy zatem ustanowić specjalną procedurę udzielania zamówienia umożliwiającą podmiotom zamawiającym ustanowienie długoterminowego partnerstwa innowacyjnego na rzecz rozwoju, a następnie zakupu nowych, innowacyjnych produktów, usług lub robót budowlanych, o ile może on zostać zrealizowany zgodnie z uzgodnionymi poziomami wykonania i kosztami. Partnerstwo takie powinno mieć strukturę umożliwiającą wywołanie niezbędnego popytu rynkowego, co zachęcać będzie do opracowania innowacyjnego rozwiązania bez zamykania dostępu do rynku. (26) Procedury negocjacyjne bez zaproszenia do ubiegania się o zamówienie, ze względu na ich niekorzystny wpływ na konkurencję, powinny być stosowane wyłącznie w szczególnie wyjątkowych okolicznościach. Wyjątek ten powinien ograniczać się do przypadków, w których publikacja nie jest możliwa ze względu na siłę wyższą zgodnie z obowiązującym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, bądź w których od początku widoczne jest, że publikacja nie zwiększy konkurencji, m.in. w sytuacji, w której obiektywnie istnieje wyłącznie jeden wykonawca zdolny do realizacji zamówienia. Tylko sytuacje obiektywnej wyłączności mogą uzasadniać stosowanie procedury negocjacyjnej bez zaproszenia do ubiegania się o zamówienie, o ile sytuacja wyłączności nie zaistniała w wyniku działań samego podmiotu zamawiającego, który miał na względzie przyszłą procedurę udzielania zamówienia, oraz o ile nie istnieją żadne odpowiednie alternatywne rozwiązania, których dostępność należy dokładnie ocenić. (27) Publikację informacji dotyczących zamówień w znacznym stopniu ułatwiają środki informacji i komunikacji elektronicznej, zwiększające skuteczność i przejrzystość procesu udzielania zamówień. Dlatego też powinny stać się one standardowymi środkami komunikacji i wymiany informacji na potrzeby procedur udzielania zamówień. Stosowanie środków elektronicznych prowadzi również do oszczędności czasu. W związku z tym należy zagwarantować skrócenie minimalnych terminów w sytuacjach, w których stosowane są środki elektroniczne, pod warunkiem jednak, że są one zgodne z określonym trybem transmisji danych przewidzianym na szczeblu unijnym. Ponadto środki informacji i komunikacji elektronicznej uwzględniające odpowiednie funkcjonalności mogą umożliwić instytucjom zamawiających unikanie, wykrywanie i korygowanie błędów, które pojawiają się w toku postępowań o udzielenie zamówienia. (28) Na unijnych rynkach zamówień publicznych występuje silna tendencja do agregacji zapotrzebowania przez publicznych nabywców w celu uzyskania korzyści skali, w tym niższych cen i kosztów transakcyjnych, oraz w celu poprawy i profesjonalizacji zarządzania zamówieniami. Można to uzyskać poprzez koncentrację zakupów pod względem liczby zaangażowanych podmiotów zamawiających bądź wolumenu i wartości w czasie. Agregacja i centralizacja zakupów powinny jednak być dokładnie monitorowane w celu uniknięcia nadmiernej koncentracji siły nabywczej i zmowy oraz w celu zachowania przejrzystości i konkurencji, jak również możliwości dostępu małych i średnich przedsiębiorstw do rynku. (29) Instrument w postaci umów ramowych może stanowić skuteczne narzędzie udzielania zamówień w całej Europie; istnieje jednakże potrzeba zwiększenia konkurencji poprzez poprawę przejrzystości i dostępu do zamówień realizowanych za pomocą umów ramowych. Należy zatem zrewidować przepisy mające zastosowanie do tych umów, a mianowicie poprzez wprowadzenie mini-przetargów na udzielanie poszczególnych zamówień w oparciu o umowę ramową oraz poprzez ograniczenie czasu obowiązywania umów ramowych. (30) W świetle dotychczasowych doświadczeń istnieje również konieczność dostosowania przepisów regulujących dynamiczne systemy zakupów, aby umożliwić podmiotom zamawiającym pełne wykorzystanie możliwości oferowanych przez ten instrument. Systemy te należy uprościć, w szczególności poprzez ich realizację w drodze procedury ograniczonej, eliminując w ten sposób konieczność składania ofert orientacyjnych, uznanych za jedne z głównych obciążeń związanych z tymi systemami. Dlatego też każdy wykonawca składający wniosek o dopuszczenie do udziału i spełniający kryteria kwalifikacji powinien mieć możliwość uczestniczenia w postępowaniach o udzielenie zamówienia przeprowadzanych za pośrednictwem dynamicznego systemu zakupów. Taka technika zakupów pozwala podmiotowi zamawiającemu na uzyskanie szczególnie szerokiej gamy ofert, a tym samym na optymalne wykorzystanie środków dzięki poszerzeniu konkurencji. (31) Ponadto ciągle opracowywane są nowe elektroniczne techniki zakupów, takie jak katalogi elektroniczne. Przyczyniają się one do zwiększenia konkurencji i usprawnienia zakupów publicznych, w szczególności pod względem oszczędności czasu i pieniędzy. Należy jednak ustanowić przepisy gwarantujące, że takie zastosowanie odpowiada przepisom niniejszej dyrektywy oraz zasadom równego traktowania, niedyskryminacji i przejrzystości. W szczególności w przypadku ponownego otwarcia zamówienia na konkurencję w ramach umowy ramowej lub w przypadku korzystania z dynamicznego systemu zakupów oraz gdy oferowane są wystarczające gwarancje pod względem identyfikowalności, równego traktowania i przewidywalności, podmioty zamawiające powinny mieć możliwość generowania ofert w odniesieniu do określonych zakupów na podstawie uprzednio przekazanych katalogów elektronicznych. Zgodnie z wymogami przepisów dotyczących środków komunikacji elektronicznej, podmioty zamawiające powinny unikać nieuzasadnionych przeszkód w zakresie dostępu wykonawców do postępowań o udzielenie zamówienia, w których oferty należy składać w formie elektronicznych katalogów i które gwarantują zgodność z ogólnymi zasadami niedyskryminacji i równego traktowania. (32) W większości państw członkowskich coraz częściej stosowane są scentralizowane techniki zakupów. Centralne jednostki zakupujące odpowiadają za dokonywanie zakupów lub udzielanie zamówień/zawieranie umów ramowych na potrzeby innych instytucji zamawiających lub na potrzeby podmiotów zamawiających. W związku z dużymi wolumenami zakupów tego rodzaju techniki pomagają w zwiększaniu konkurencji i profesjonalizacji zakupów publicznych. Należy zatem przewidzieć w przepisach unijną definicję centralnych jednostek zakupujących obsługujących podmioty zamawiające, bez uszczerbku dla kontynuacji mniej zinstytucjonalizowanych i systematycznych wspólnych zakupów bądź dla ustalonej praktyki korzystania z usług jednostek przygotowujących postępowania o udzielenie zamówienia oraz zarządzających nimi w imieniu i na rzecz podmiotu zamawiającego. Należy również ustalić zasady podziału odpowiedzialności z tytułu wypełniania obowiązków wynikających z niniejszej dyrektywy, również w przypadku środków odwoławczych, pomiędzy centralną jednostką zakupującą a podmiotami zamawiającymi, których zamówienia realizowane są przez centralną jednostkę zakupującą lub za jej pośrednictwem. W przypadku gdy centralna jednostka zakupująca ponosi wyłączną odpowiedzialność za przeprowadzanie postępowań o udzielenie zamówienia, powinna być również wyłącznie i bezpośrednio odpowiedzialna za legalność tych postępowań. W przypadku gdy podmiot zamawiający realizuje niektóre części postępowania, na przykład ponowne otwarcie na konkurencję w ramach umowy ramowej lub udzielenie poszczególnych zamówień w oparciu o dynamiczny system zakupów, powinien nadal ponosić odpowiedzialność za realizowane przez siebie etapy. (33) Środki komunikacji elektronicznej są szczególnie dobrze dostosowane do wspierania scentralizowanych praktyk i narzędzi zakupowych ze względu na możliwości, które oferują w zakresie ponownego wykorzystania i automatycznego przetwarzania danych oraz minimalizacji kosztów związanych z informacjami i transakcjami. Dlatego też należy w pierwszej kolejności wprowadzić obowiązek stosowania tego rodzaju środków komunikacji elektronicznej przez centralne jednostki zakupujące, a jednocześnie należy ułatwiać zbliżanie praktyk stosowanych w całej Unii. Następnie, po upływie dwuletniego okresu przejściowego, należy wprowadzić powszechny obowiązek stosowania środków komunikacji elektronicznej we wszystkich procedurach udzielania zamówień. (34) Wspólne udzielanie zamówień przez podmioty zamawiające z różnych państw członkowskich napotyka obecnie wyjątkowe trudności prawne, dotyczące w szczególności konfliktów ustawodawstw krajowych. Mimo że dyrektywa 2004/17/WE w sposób domyślny dopuszcza wspólne transgraniczne udzielanie zamówień publicznych, w praktyce szereg krajowych systemów prawnych w sposób wyraźny lub domyślny powoduje, że wspólne transgraniczne udzielanie zamówień jest pod względem prawnym wątpliwe lub niemożliwe. Podmioty zamawiające z różnych państw członkowskich mogą być zainteresowane współpracą i wspólnym udzielaniem zamówień w celu maksymalnego wykorzystania potencjału rynku wewnętrznego pod względem korzyści skali oraz podziału ryzyka i korzyści, między innymi w przypadku innowacyjnych projektów charakteryzujących się wyższym ryzykiem niż racjonalnie możliwe do zaakceptowania przez pojedynczy podmiot zamawiający. Należy zatem ustanowić nowe przepisy dotyczące wspólnych zamówień transgranicznych, określające prawodawstwo mające zastosowanie, w celu ułatwienia współpracy pomiędzy podmiotami zamawiającymi w ramach całego jednolitego rynku. Ponadto podmioty zamawiające z różnych państw członkowskich mogą tworzyć wspólne podmioty prawne na podstawie prawa krajowego lub unijnego. Należy ustanowić szczególne przepisy dotyczące takiej formy wspólnego udzielania zamówień. (35) Specyfikacje techniczne sporządzane przez nabywców muszą umożliwiać otwarcie procesu udzielania zamówień na konkurencję. W tym celu należy umożliwić składanie ofert odzwierciedlających różnorodność rozwiązań technicznych, tak by uzyskać wystarczający poziom konkurencji. W związku z powyższym specyfikacje techniczne powinny być opracowywane w sposób umożliwiający uniknięcie sztucznego zawężania konkurencji poprzez wymogi, które faworyzują konkretnego wykonawcę, odzwierciedlając kluczowe cechy dostaw, usług lub robót budowlanych oferowanych zwykle przez tego wykonawcę. Opracowanie specyfikacji technicznych pod względem wymagań funkcjonalnych i wydajnościowych zasadniczo umożliwia optymalne osiągnięcie tego celu i służy wspieraniu innowacji. W przypadku odniesienia do normy europejskiej albo, w przypadku jej braku, do normy krajowej, oferty oparte na równoważnych rozwiązaniach, które spełniają wymagania podmiotów zamawiających i są równorzędne w kategoriach bezpieczeństwa, muszą zostać rozpatrzone przez podmioty zamawiające. W celu wykazania równoważności oferty oferenci mogą zostać zobowiązani do przedstawienia zweryfikowanych dowodów od osób trzecich; należy jednak dopuścić również inne odpowiednie sposoby wykazania takiej równoważności, takie jak dokumentacja techniczna producenta, jeżeli dany wykonawca nie ma dostępu do certyfikatów bądź raportów z testów, ani nie ma możliwości ich uzyskania w przewidzianym terminie. (36) Podmioty zamawiające, które pragną dokonać zakupu robót budowlanych, dostaw lub usług o szczególnej charakterystyce środowiskowej, społecznej lub innej, powinny mieć możliwość odwoływania się do określonych etykiet, takich jak europejskie oznakowanie ekologiczne, ekoetykiety (wielo-) narodowe bądź inne etykiety, o ile wymogi dotyczące danej etykiety związane są z przedmiotem zamówienia, na przykład z opisem produktu i jego prezentacją, w tym z wymogami dotyczącymi opakowań. Istotne jest ponadto opracowywanie i przyjmowanie tych wymogów na podstawie obiektywnie weryfikowalnych kryteriów, przy zastosowaniu procedury, w której uczestniczyć mogą zainteresowane podmioty, takie jak instytucje rządowe, konsumenci, producenci, dystrybutorzy i organizacje związane z ochroną środowiska, oraz by etykieta była dostępna dla wszystkich zainteresowanych stron. (37) W przypadku wszelkich zamówień przeznaczonych do użytku osób, zarówno ogółu społeczeństwa, jak i personelu podmiotu zamawiającego, niezbędne jest opracowanie przez podmioty zamawiające specyfikacji technicznych w sposób uwzględniający kryteria dostępności dla osób niepełnosprawnych lub dostosowanie projektu do potrzeb wszystkich użytkowników, z wyjątkiem odpowiednio uzasadnionych przypadków. (38) Aby zachęcić małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) do uczestnictwa w rynku zamówień, należy wyraźnie przewidzieć możliwość dzielenia zamówień na jednorodne lub niejednorodne części. W przypadku podziału zamówienia na części, podmioty zamawiające mogą, na przykład w celu ochrony konkurencji lub zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw, ograniczyć liczbę części, o które może się ubiegać wykonawca, jak również mogą ograniczyć liczbę części, które mogą zostać przyznane jednemu oferentowi. (39) W zakresie, w jakim jest to zgodne z realizacją celu dotyczącego dobrych praktyk handlowych, przy jednoczesnym dopuszczeniu maksymalnej elastyczności, należy przewidzieć stosowanie dyrektywy [2004/18/WE] w sprawie zamówień publicznych w odniesieniu do wymogów dotyczących zdolności ekonomicznej i finansowej oraz dokumentów dowodowych. Przewiduje się zatem, iż podmioty zamawiające mogą stosować kryteria kwalifikacji określone w dyrektywie [2004/18/WE] oraz że, w takim przypadku, są one mianowicie zobowiązane do stosowania przepisów dotyczących ograniczenia wymagań w zakresie minimalnego obrotu, jak również przepisów odnoszących się do oświadczeń własnych. (40) Nie należy udzielać zamówień publicznych wykonawcom, którzy byli członkami organizacji przestępczej lub których uznano winnymi korupcji, nadużycia ze szkodą dla interesów finansowych Unii lub prania pieniędzy. Obowiązkowe wykluczenie na szczeblu unijnym powinno również obejmować wykonawców uchylających się od płacenia podatków lub składek na ubezpieczenie społeczne. Biorąc pod uwagę fakt, że podmioty zamawiające, które nie są instytucjami zamawiającymi, mogą nie mieć dostępu do niepodważalnego dowodu w tej sprawie, wybór w sprawie zastosowania kryteriów wykluczenia wymienionych w dyrektywie [2004/18] należy pozostawić wspomnianym podmiotom zamawiającym. Obowiązek stosowania art. 55 ust. 1 i 2 dyrektywy [2004/18] powinien zostać zatem ograniczony do podmiotów zamawiających, które są instytucjami zamawiającymi. Ponadto podmioty zamawiające powinny mieć możliwość wykluczania kandydatów lub oferentów z tytułu naruszenia obowiązków środowiskowych lub społecznych, w tym przepisów dotyczących dostępności dla osób niepełnosprawnych lub innych form istotnych naruszeń etyki zawodowej, takich jak naruszenie reguł konkurencji lub praw własności intelektualnej. (41) W przypadku gdy podmioty zamawiające są zobowiązane do stosowania wyżej wymienionych kryteriów wykluczenia, powinny one stosować przepisy dyrektywy [2004/18] dotyczące możliwości przyjęcia przez wykonawców środków zgodności mających na celu naprawę skutków wszelkich przestępstw lub naruszeń oraz skuteczne zapobieganie dalszym przypadkom niewłaściwych praktyk. (42) Podmioty zamawiające mogą wymagać, aby w trakcie realizacji zamówienia stosowane były środki lub systemy zarządzania środowiskowego. Systemy zarządzania środowiskowego, zarówno zarejestrowane, jak i niezarejestrowane na mocy instrumentów unijnych, takich jak rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS)[29], mogą wykazać, że wykonawca posiada zdolność techniczną do realizacji zamówienia. Opis działań wdrażanych przez wykonawcę w celu zagwarantowania identycznego poziomu ochrony środowiska należy przyjąć za rozwiązanie alternatywne wobec zarejestrowanych systemów zarządzania środowiskowego, jeżeli dany wykonawca nie ma dostępu do tego rodzaju zarejestrowanych systemów zarządzania środowiskowego ani nie ma możliwości uzyskania ich w przewidzianym terminie. (43) Zamówienia powinny być udzielane na podstawie obiektywnych kryteriów, zapewniających zgodność z zasadami przejrzystości, niedyskryminacji i równego traktowania. Kryteria te powinny gwarantować, że oferty są oceniane w warunkach skutecznej konkurencji, również w przypadku gdy podmioty zamawiające wymagają wysokiej jakości robót budowlanych, dostaw i usług optymalnie dostosowanych do ich potrzeb. W efekcie podmioty zamawiające powinny mieć możliwość przyjęcia jako kryterium udzielenia zamówienia „oferty najkorzystniejszej ekonomicznie” lub „najniższego kosztu”, przy czym w tym drugim przypadku powinny mieć swobodę ustanawiania odpowiednich standardów jakości przy użyciu specyfikacji technicznych lub warunków realizacji zamówienia. (44) W przypadku gdy podmioty zamawiające udzielają zamówienia na podstawie kryterium oferty najkorzystniejszej ekonomicznie, muszą określić kryteria udzielenia zamówienia, na podstawie których dokonają oceny ofert w celu wyłonienia oferty prezentującej najlepszą relację jakości do ceny. Określenie tych kryteriów uzależnione jest od przedmiotu zamówienia, gdyż muszą one umożliwić ocenę poziomu wykonania przedstawionego w każdej ofercie w świetle przedmiotu zamówienia, który został zdefiniowany w specyfikacjach technicznych, oraz ocenę relacji jakości do ceny dla każdej z ofert. Ponadto wybrane kryteria udzielenia zamówienia nie powinny przyznawać podmiotowi zamawiającemu nieograniczonej swobody wyboru, powinny natomiast zapewniać możliwość skutecznej konkurencji, a także być uzupełnione wymogami, które pozwalają na skuteczną weryfikację informacji przedstawianych przez oferentów. (45) Szczególnie istotne jest pełne wykorzystanie potencjału zamówień publicznych dla osiągnięcia celów strategii „Europa 2020” na rzecz zrównoważonego rozwoju. W kontekście istotnych różnic pomiędzy poszczególnymi sektorami i rynkami nie byłoby jednak właściwe ustanowienie obowiązkowych wymogów w zakresie zamówień środowiskowych, społecznych i innowacyjnych. Prawodawca unijny określił już obowiązkowe wymogi w zakresie zamówień dotyczące osiągnięcia określonych celów w sektorach: pojazdów transportu drogowego (dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/33/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów transportu drogowego[30]) oraz urządzeń biurowych (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 106/2008 z dnia 15 stycznia 2008 r. w sprawie wspólnotowego programu znakowania efektywności energetycznej urządzeń biurowych[31]). Uzyskano ponadto znaczący postęp, jeśli chodzi o określenie wspólnych metodyk dotyczących rachunku cyklu życia. Wydaje się w związku z tym zasadne, by kontynuować działania w tym kierunku, pozostawiając ustanawianie obowiązkowych celów i wartości docelowych przepisom właściwym dla poszczególnych sektorów w zależności od polityki i warunków obowiązujących w danym sektorze, oraz by wspierać wypracowanie i stosowanie europejskich podejść do rachunku kosztów cyklu życia jako dalszej podstawy dla wykorzystania zamówień publicznych na rzecz zrównoważonego rozwoju. (46) Uzupełnieniem działań właściwych dla poszczególnych sektorów musi być dostosowanie dyrektyw w sprawie zamówień publicznych uprawniające podmioty zamawiające do realizacji celów strategii „Europa 2020” w ramach ich strategii zakupowych. Dlatego też należy jasno określić, że podmioty zamawiające mogą ustalać ofertę najkorzystniejszą ekonomicznie oraz najniższy koszt, stosując podejście oparte na rachunku kosztów cyklu życia, pod warunkiem że wykorzystywana metoda została ustalona w obiektywny i niedyskryminacyjny sposób i jest dostępna dla wszystkich zainteresowanych stron. Pojęcie rachunku kosztów cyklu życia obejmuje wszelkie koszty w całym cyklu życia robót budowlanych, dostaw lub usług, zarówno koszty wewnętrzne (takie jak koszty projektu, produkcji, eksploatacji, konserwacji i koszty usunięcia przy wycofaniu z eksploatacji), jak i koszty zewnętrzne, o ile można je wyrazić w wartościach pieniężnych i monitorować. Na szczeblu unijnym należy opracować wspólne metodyki obliczania kosztów cyklu życia dla poszczególnych kategorii dostaw lub usług; po opracowaniu każdej tego rodzaju metodyki jej stosowanie powinno być obowiązkowe. (47) Ponadto, jeśli chodzi o specyfikacje techniczne i kryteria udzielenia zamówienia, podmioty zamawiające powinny mieć możliwość zawarcia odniesienia do określonego procesu produkcji, określonego trybu świadczenia usług lub określonego procesu dotyczącego wszelkich innych etapów cyklu życia produktu lub usługi, pod warunkiem że są one związane z przedmiotem zamówienia. Aby lepiej uwzględnić aspekty społeczne w ramach zamówień publicznych, można również zezwolić zamawiającym na uwzględnianie, w ramach kryterium oferty najkorzystniejszej ekonomicznie, charakterystyki związanej z warunkami pracy osób bezpośrednio uczestniczących w danym procesie produkcji lub realizacji. Charakterystyka może dotyczyć wyłącznie ochrony zdrowia personelu zaangażowanego w proces produkcji lub w celu wsparcia integracji społecznej osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji lub członków słabszych grup społecznych wśród personelu wyznaczonego do realizacji zamówienia, w tym dostępności dla osób niepełnosprawnych. Jakiekolwiek kryterium udzielenia zamówienia, które obejmuje tę charakterystykę, należy w każdym wypadku ograniczyć do tych cech, które bezpośrednio wpływają na personel w środowisku pracy. Kryteria te muszą być stosowane zgodnie z dyrektywą 96/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 1996 r. dotyczącą delegowania pracowników w ramach świadczenia usług[32] oraz w sposób, który nie powoduje bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji wykonawców z innych państw członkowskich lub z państw trzecich będących stronami Porozumienia lub umów o wolnym handlu, których stroną jest Unia. (48) W przypadku zamówień na usługi oraz zamówień dotyczących projektu robót budowlanych, podmioty zamawiające powinny również mieć możliwość zastosowania – jako kryterium udzielenia zamówienia – organizacji, kwalifikacji i doświadczenia personelu wyznaczonego do realizacji danego zamówienia, ze względu na fakt, że może to wpłynąć na jakość realizacji zamówienia, a w efekcie na wartość ekonomiczną oferty. (49) Oferty, które wydają się przedstawiać rażąco niską cenę w odniesieniu do robót budowlanych, dostaw czy usług, mogą opierać się na nieracjonalnych pod względem technicznym, ekonomicznym lub prawnym założeniach lub praktykach. W celu zapobieżenia ewentualnym uchybieniom w trakcie realizacji zamówienia podmioty zamawiające powinny być zobowiązane do zażądania wyjaśnień dotyczących ceny w przypadku, gdy oferta zawiera cenę w istotny sposób niższą niż ceny proponowane przez pozostałych oferentów. W przypadku gdy oferent nie jest w stanie przedstawić wystarczającego wyjaśnienia, podmiotowi zamawiającemu powinno przysługiwać prawo do odrzucenia oferty. Oferta powinna być obowiązkowo odrzucana w przypadkach, gdy podmiot zamawiający ustali, że rażąco niska cena jest wynikiem niezgodności z obowiązującym prawodawstwem unijnym w dziedzinach prawa socjalnego, prawa pracy lub ochrony środowiska bądź z przepisów międzynarodowego prawa pracy. (50) Warunki realizacji zamówienia są zgodne z niniejszą dyrektywą, pod warunkiem że nie są one, bezpośrednio ani pośrednio, dyskryminujące, są powiązane z przedmiotem zamówienia oraz są przedstawione w ogłoszeniu stanowiącym zaproszenie do ubiegania się o zamówienie lub w dokumentach specyfikujących zamówienie. Mogą one, w szczególności, służyć wspieraniu organizacji wewnętrznych szkoleń zawodowych, zatrudniania osób mających szczególne trudności z integracją, a także zwalczania bezrobocia, ochrony środowiska lub dobrostanu zwierząt. Można na przykład ustanowić odnoszące się do realizacji zamówienia wymogi w zakresie zatrudnienia osób długotrwale poszukujących pracy, przeprowadzenia szkoleń dla bezrobotnych lub młodocianych, przestrzegania podstawowych konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP), o ile przepisy te nie zostały wdrożone do prawa krajowego, a także w zakresie zatrudnienia większej liczby osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, niż wymaga tego ustawodawstwo krajowe. (51) Ustawy, rozporządzenia i układy zbiorowe, zarówno na poziomie krajowym, jak i na poziomie unijnym, obowiązujące w zakresie warunków zatrudnienia oraz bezpieczeństwa pracy, stosuje się podczas realizacji zamówień pod warunkiem, że tego rodzaju przepisy, jak i ich stosowanie, są zgodne z prawem unijnym. W sytuacjach transgranicznych, gdy pracownicy jednego państwa członkowskiego świadczą usługi w innym państwie członkowskim w celu realizacji zamówienia, dyrektywa 96/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 1996 r. dotycząca delegowania pracowników w ramach świadczenia usług[33] określa warunki minimalne, które muszą zostać spełnione przez państwo przyjmujące w stosunku do takich oddelegowanych pracowników. Jeżeli prawo krajowe zawiera regulacje w tym zakresie, nieprzestrzeganie tych obowiązków można uznać za poważne wykroczenie ze strony danego wykonawcy, które może prowadzić do wykluczenia tego wykonawcy z udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. (52) Rozporządzenie Rady (EWG, Euratom) nr 1182/71 z dnia 3 czerwca 1971 r. określające zasady mające zastosowanie do okresów, dat i terminów[34] powinno mieć zastosowanie do obliczania terminów przewidzianych w niniejszej dyrektywie. (53) Niezbędne jest doprecyzowanie warunków, w jakich modyfikacje umowy w okresie jej obowiązywania wymagają przeprowadzenia nowego postępowania o udzielenie zamówienia, z uwzględnieniem stosownego orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Nowe postępowanie o udzielenie zamówienia wymagane jest w przypadku istotnych zmian pierwotnej umowy, w szczególności w odniesieniu do zakresu i treści wzajemnych praw i obowiązków stron, w tym podziału praw własności intelektualnej, a zmiany te wskazują na zamiar stron dotyczący renegocjacji istotnych warunków tego zamówienia. Ma to miejsce szczególnie w sytuacji, gdy zmienione warunki mogłyby wpłynąć na wynik postępowania, jeżeli zostałyby uwzględnione w pierwotnym postępowaniu. (54) Podmioty zamawiające mogą napotkać okoliczności zewnętrzne, których nie mogły przewidzieć w momencie udzielania zamówienia. W takim przypadku niezbędny jest pewien stopień elastyczności w celu dostosowania umowy do tych okoliczności bez konieczności przeprowadzania nowego postępowania o udzielenie zamówienia. Pojęcie nieprzewidzianych okoliczności odnosi się do okoliczności, których nie można było przewidzieć pomimo odpowiednio starannego przygotowania pierwotnego postępowania o udzielenie zamówienia przez podmiot zamawiający, biorąc pod uwagę dostępne środki, charakter i cechy danego projektu, dobre praktyki właściwe dla danej dziedziny oraz konieczność zagwarantowania odpowiedniej relacji pomiędzy zasobami wykorzystywanymi na przygotowanie postępowania a jego przewidywalną wartością. Nie ma ono jednak zastosowania w sytuacjach, w których modyfikacja powoduje zmianę charakteru całego zamówienia, na przykład przez zastąpienie zamawianych robót budowlanych, dostaw lub usług innym przedmiotem zamówienia lub przez całkowitą zmianę rodzaju zamówienia, ponieważ w takiej sytuacji można zakładać hipotetyczny wpływ na wynik. (55) Zgodnie z zasadami równego traktowania i przejrzystości, zwycięskiego oferenta nie można zastąpić innym wykonawcą bez ponownego otwarcia zamówienia na konkurencję. Zwycięski oferent realizujący zamówienie może jednak w trakcie realizacji zamówienia podlegać pewnym zmianom strukturalnym, takim jak czysto wewnętrzne reorganizacje, fuzje i przejęcia czy postępowanie upadłościowe. Tego rodzaju zmiany strukturalne nie powinny automatycznie wiązać się z wymogiem przeprowadzenia nowego postępowania o udzielenie zamówienia dla wszystkich zamówień realizowanych przez ten podmiot. (56) Podmioty zamawiające powinny mieć możliwość, w odniesieniu do poszczególnych zamówień, przewidzenia modyfikacji w drodze klauzul rewizji, jednak klauzule takie nie powinny dawać im nieograniczonej swobody decyzyjnej. W niniejszej dyrektywie należy zatem określić, do jakiego stopnia możliwe jest wprowadzanie modyfikacji do pierwotnej umowy. (57) Ocena wykazała, że państwa członkowskie nie monitorują wdrażania i funkcjonowania przepisów dotyczących zamówień publicznych w sposób spójny i systematyczny. Ma to negatywny wpływ na prawidłowe wdrażanie przepisów wynikających z przedmiotowych dyrektyw, co stanowi główne źródło kosztów i niepewności. Kilkanaście państw członkowskich powołało centralne krajowe organy do spraw zamówień publicznych, jednak zadania powierzone tym organom różnią się znacznie w poszczególnych państwach członkowskich. Bardziej przejrzyste, spójne i autorytatywne mechanizmy monitorowania i kontroli zwiększyłyby wiedzę na temat funkcjonowania przepisów dotyczących zamówień, poprawiłyby pewność prawną dla podmiotów gospodarczych i podmiotów zamawiających oraz przyczyniłyby się do ustanowienia równych warunków działania. Mechanizmy takie mogłyby służyć jako narzędzia wykrywania i wczesnego rozwiązywania problemów, zwłaszcza w odniesieniu do projektów współfinansowanych przez Unię, oraz identyfikacji niedociągnięć strukturalnych. Istnieje szczególnie duża potrzeba koordynacji tych mechanizmów w celu zagwarantowania spójnego stosowania, kontroli i monitorowania polityki zamówień publicznych, jak również systematycznej oceny wyników polityki zamówień w całej Unii. (58) Państwa członkowskie powinny wyznaczyć jeden organ krajowy do spraw monitorowania, wdrażania i kontroli zamówień publicznych. Taki organ centralny powinien dysponować bezpośrednimi i aktualnymi informacjami, w szczególności dotyczącymi różnych problemów wpływających na wdrożenie przepisów prawa zamówień publicznych. Powinien mieć zdolność natychmiastowego reagowania w związku z funkcjonowaniem polityki oraz z potencjalnymi słabymi stronami ustawodawstwa krajowego i praktyki krajowej, a także przyczyniać się do szybkiej identyfikacji rozwiązań. W kontekście skutecznej walki z korupcją i nadużyciami finansowymi wspomniany organ nadzoru, a także ogół społeczeństwa, powinien również mieć możliwość kontroli tekstów zawartych umów. Umowy w sprawie zamówień o wysokiej wartości powinny być zatem przekazywane organowi nadzoru, a zainteresowane osoby powinny mieć możliwość dostępu do tych dokumentów, w zakresie, w jakim nie zagraża to uzasadnionym interesom publicznym i prywatnym. (59) Nie wszystkie podmioty zamawiające mogą dysponować wewnętrzną wiedzą fachową niezbędną do realizacji zamówień skomplikowanych pod względem ekonomicznym lub technicznym. W tym kontekście odpowiednie wsparcie profesjonalne będzie efektywnym uzupełnieniem działań w zakresie monitorowania i kontroli. Z jednej strony cel ten może zostać osiągnięty za pomocą narzędzi dzielenia się wiedzą (centrów wiedzy) oferujących pomoc techniczną podmiotom zamawiającym; z drugiej strony podmioty gospodarcze, między innymi MŚP, powinny korzystać z pomocy administracyjnej, w szczególności w przypadku udziału w postępowaniach o udzielenie zamówienia w kontekście transgranicznym. (60) Struktury lub mechanizmy monitorowania, nadzoru i wsparcia funkcjonują już na szczeblu krajowym i mogą oczywiście zostać wykorzystane do zapewnienia monitorowania, realizacji i kontroli zamówień publicznych oraz do zagwarantowania niezbędnego wsparcia dla podmiotów zamawiających i wykonawców. (61) W celu zapewnienia spójnego doradztwa i praktyki w każdym państwie członkowskim i w całej Unii niezbędna jest skuteczna współpraca. Organy do spraw monitorowania, wdrażania, kontroli i pomocy technicznej powinny mieć możliwość wymiany informacji i współpracy; w tym kontekście krajowe organy wyznaczone przez poszczególne państwa członkowskie powinny działać jako preferowany punkt do kontaktów ze służbami Komisji na potrzeby gromadzenia danych, wymiany informacji i monitorowania wdrażania przepisów prawa UE w dziedzinie zamówień publicznych. (62) W celu dostosowania się do szybkich zmian technicznych, gospodarczych i regulacyjnych, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do elementów innych niż istotne niniejszej dyrektywy. W istocie ze względu na konieczność zapewnienia zgodności z umowami międzynarodowymi, Komisji powinno przysługiwać uprawnienie do zmiany procedur technicznych dotyczących metod wyliczania progów, jak również do okresowej korekty samych progów; odniesienia do nomenklatury CPV mogą podlegać zmianom regulacyjnym na szczeblu Unii Europejskiej i należy uwzględnić te zmiany w treści niniejszej dyrektywy; szczegóły techniczne i charakterystyki urządzeń do elektronicznego odbioru należy aktualizować zgodnie z postępem technologicznym i wymogami administracyjnymi; konieczne jest również powierzenie Komisji uprawnienia do ustanawiania określonych obowiązkowych standardów technicznych w zakresie komunikacji elektronicznej w celu zagwarantowania kompatybilności formatów technicznych, procesów i przekazywanych wiadomości w procedurach udzielania zamówień przeprowadzanych z użyciem środków komunikacji elektronicznej, z uwzględnieniem postępu technologicznego i wymogów administracyjnych; Komisja powinna zostać również uprawniona do dostosowywania zakresu obowiązkowych informacji, jakie należy podawać w ogłoszeniach, aby uwzględnić wymogi administracyjne i zmiany regulacyjne zarówno na szczeblu krajowym, jak i na szczeblu UE; aby uwzględnić środki przyjęte w kontekście sektorowym, należy niezwłocznie dostosować: wykaz unijnych aktów ustawodawczych ustanawiających wspólne metodyki obliczania kosztów cyklu życia, o którym mowa w art. 77 ust. 3, wykaz międzynarodowych konwencji w dziedzinie prawa socjalnego i prawa ochrony środowiska, o których mowa w art. 70 i 79, oraz wykaz unijnego prawodawstwa określonego w art. 27 ust. 3, którego wdrożenie stanowi podstawę, aby domniemywać, że dostęp do danego rynku jest wolny, a także załącznik II, o którym mowa w art. 4 ust. 4, ustanawiający wykaz aktów ustawodawczych, jakie uwzględnia się przy ocenie istnienia praw specjalnych lub wyłącznych. Aby sprostać tym wymogom, Komisja powinna zostać uprawniona do aktualizacji wykazów. (63) Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów. Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić jednoczesne, terminowe i odpowiednie przekazywanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. (64) W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszej dyrektywy, należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze w zakresie określenia procedury przesyłania i publikacji danych, o których mowa w załączniku IX, oraz procedur sporządzania i przekazywania ogłoszeń, opracowania standardowych formularzy do publikacji ogłoszeń, jak również określenia standardów przetwarzania i przekazywania informacji oraz wspólnego wzoru do wykorzystania przez organy nadzoru na potrzeby sporządzania sprawozdania z wdrażania obejmującego dane statystyczne. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającym przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję[35]. W przypadku przyjmowania tych aktów wykonawczych, które nie mają wpływu na środki finansowe ani na charakter i zakres obowiązków wynikających z niniejszej dyrektywy, należy stosować procedurę doradczą. Akty te charakteryzują bowiem się tym, że mają wyłącznie administracyjny cel i służą ułatwieniu stosowania zasad określonych w niniejszej dyrektywie. Ponadto decyzje mające na celu ustalenie, czy dana działalność bezpośrednio podlega konkurencji na rynkach, do których dostęp jest wolny, należy przyjmować zgodnie z ramami zapewniającymi jednakowe warunki wykonania tego przepisu. Należy w związku z tym powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze również w zakresie szczegółowych przepisów dotyczących wdrażania procedury przewidzianej na mocy art. 28, mającej na celu ustalenie, czy zastosowanie ma art. 27, a także samych decyzji. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającym przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję[36]. Do celów przyjęcia tych aktów wykonawczych należy stosować procedurę doradczą. (65) Ponieważ cel niniejszej dyrektywy, a mianowicie koordynacja przepisów prawnych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących niektórych procedur udzielania zamówień publicznych, nie może być osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie i w związku z tym może być lepiej osiągnięty na poziomie Unii, Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu. (66) Należy zatem uchylić dyrektywę 2004/17/WE. (67) Zgodnie ze wspólną deklaracją polityczną państw członkowskich i Komisji dotyczącą dokumentów wyjaśniających z dnia [data], państwa członkowskie zobowiązały się do przedstawienia, w uzasadnionych przypadkach, powiadomienia o środkach transpozycji wraz z co najmniej jednym dokumentem wyjaśniającym związki między elementami dyrektywy a odpowiadającymi im częściami krajowych instrumentów transpozycyjnych. W odniesieniu do niniejszej dyrektywy prawodawca uznaje, że złożenie tych dokumentów jest uzasadnione, PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ: TYTUŁ I: ZAKRES STOSOWANIA, DEFINICJE I ZASADY OGÓLNE ROZDZIAŁ I Przedmiot i definicje Artykuł 1: Przedmiot i zakres stosowania Artykuł 2: Definicje Artykuł 3: Zamówienia mieszane oraz zamówienia obejmujące kilka rodzajów działalności ROZDZIAŁ II: Zakres podmiotowy: określenie rodzajów działalności i podmiotów objętyc