[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 7.6.2006

KOM(2006) 275 wersja ostatecznaTom I

KOMUNIKAT

Przyszła unijna polityka morska: europejska wizja oceanów i mórz

KOMUNIKAT

Przyszła unijna polityka morska: europejska wizja oceanów i mórz

W strategicznych celach na lata 2005-2009 Komisja zwraca uwagę na „szczególną potrzebę określenia wszechstronnej polityki morskiej ukierunkowanej na rozwijanie prosperującej gospodarki morskiej i pełnego potencjału działań związanych z morzem w sposób zapewniający zrównoważoną ochronę środowiska”. W oparciu o komunikat z dnia 2 marca 2005 r., Komisja zdecydowała, że Zielona Księga dotycząca przyszłej polityki morskiej, która ma zostać przyjęta przez nią w pierwszej połowie 2006 r., powinna stanowić pierwszy krok w kierunku ustanowienia wszechstronnej polityki morskiej UE.

Zgodnie z tymi decyzjami Komisja przyjęła Zieloną Księgę. Do niniejszego dokumentu załączono tekst przeznaczony do publicznych konsultacji. Zieloną Księgę należy rozpatrywać w kontekście unijnej polityki zrównoważonego rozwoju, której część stanowi. Ma ona na celu zrównoważoną i zapewniającą ochronę środowiska morskiego stymulację wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w szerokiej sferze gospodarki morskiej w ramach strategii lizbońskiej. Rozpoznaje ona przy tym kluczową rolę oceanów w podniesieniu jakości życia wzrastającej liczby obywateli UE mieszkających, pracujących lub spędzających urlop w regionach przybrzeżnych.

łącznik między tymi elementami stanowią morza i oceany, które otaczają nasz kontynent i regiony peryferyjne, pełniąc różnorodne funkcje. Mają one znaczenie same w sobie, ale stanowią także bazę zasobów dla całej działalności morskiej. Zielona Księga stanowi odpowiedź na mandat udzielony grupie zadaniowej ds. polityki morskiej pod kierunkiem sterującej grupy komisarzy w celu zbadania działalności gospodarczej Europejczyków związanej z oceanami i morzami lub wywierającej na nie wpływ, a także polityk z nimi związanych, mając na uwadze znalezienie lepszych sposobów na umożliwienie Europejczykom czerpania większych i zrównoważonych korzyści z oceanów.

Należy się spodziewać, że Zielona Księga pobudzi szeroką, otwartą debatę na wszystkich szczeblach władzy wykonawczej i wśród zainteresowanych stron. Komisja będzie zachęcać do tej debaty i pomoże w jej zorganizowaniu.

Zarys Zielonej Księgi

Ogólne wprowadzenie opisuje obecną sytuację i uzasadnia powstanie Księgi. Do tej pory polityki dotyczące transportu morskiego, przemysłu, regionów przybrzeżnych, energii pochodzącej z morza, rybołówstwa, środowiska morskiego, spójności społeczno-gospodarczej i innych powiązanych dziedzin rozwijane były osobno i nie badano, w jaki sposób polityki te mogą zostać połączone tak, aby wzajemnie się wzmacniały. Obecnie nadszedł czas, aby połączyć te elementy i stworzyć nową wizję zarządzania oceanami.

Zielona Księga ma na celu sprowokowanie debaty na temat przyszłej unijnej polityki morskiej, która podejdzie do zagadnień związanych z oceanami i morzami w sposób całościowy.

We wstępie przyznano, że polityka morska powinna opierać się na strategii lizbońskiej, odzwierciedlając jednocześnie zasady zarządzania opartego na ekosystemach oraz podkreślono, że działania na szczeblu unijnym wymagane są jedynie wtedy, gdy wzmacniają one wagę działań podejmowanych na szczeblu krajowym i lokalnym.

Rozdział 2: Utrzymanie czołowej pozycji Europy w zrównoważonym rozwoju gospodarki morskiej

Rozdział drugi rozpatruje ekonomiczne znaczenie oraz perspektywy rozwoju gospodarki morskiej, a także identyfikuje źródła jej konkurencyjności. Przedstawia on dostępne zasoby – oprócz samego środowiska morskiego są to wiedza na temat oceanów, kreatywność przedsiębiorstw i doświadczenie osób pracujących w różnych sektorach - i zadaje pytanie, w jaki sposób władze publiczne mogą pomóc w maksymalizacji dostępnego potencjału. Następnie analizie poddane zostają powiązania między różnymi sektorami gospodarki oraz ramy prawne.

Rozdział ten pokazuje, że w świecie, w którym zachodzi gwałtowny proces globalizacji, sektory morskie w dalszym ciągu powinny opierać swój rozwój na nowatorskich produktach. W związku z tym rozdział zawiera odwołania do istniejących programów wspólnotowych mających na celu wspieranie badań i innowacji oraz przedstawia pomysły na bardziej zintegrowane podejście obejmujące działalność państw członkowskich.

W rozdziale podkreślono kluczową rolę Tematycznej Strategii Morskiej dla zapewnienia trwałości środowiska naturalnego, jak również rolę prawodawstwa dotyczącego bezpieczeństwa morskiego.

Rozdział analizuje, co można uczynić w celu odwrócenia obecnej negatywnej tendencji, jeśli chodzi o liczbę Europejczyków wybierających zawody związane z morzem oraz jak poprawić jakość miejsc pracy.

Z zadowoleniem odnotowano proces rozwoju bardziej zintegrowanego podejścia, który zachodzi obecnie w sektorze prywatnym (tworzenie klasterów) oraz zasugerowano możliwe sposoby rozwoju otoczenia prawnego sektorów morskich. Wnioskując z przykładów przytoczonych przez zainteresowane strony, a dotyczących przypadków, gdy prawodawstwo stworzone dla celów i potrzeb jednej z polityk może wywierać niezamierzony i konfliktowy wpływ na inne cele polityki morskiej, potrzebna jest dyskusja nad uproszczeniem prawodawstwa. Przedstawione zostały również dylematy związane z ewentualnym działaniem Wspólnoty w odniesieniu do rejestrów statków i stworzenia fakultatywnego rejestru unijnego.

Rozdział ten nawiązuje do potrzeby uwzględnienia nowych wyzwań, przed którymi stoi światowa gospodarka morska, omawia skutki globalnych zmian klimatycznych na świecie, opisuje obiecujące innowacje w dziedzinie energetyki oraz wskazuje na znaczny potencjał biotechnologii związanej z morzem.

Rozdział 3: Maksymalizacja jakości życia w regionach przybrzeżnych

Rozdział ten analizuje szczególną rolę regionów przybrzeżnych w polityce morskiej, omawia wagę zdrowego środowiska morskiego dla jakości życia wzrastającej liczby obywateli, bada rozmaite zagrożenia dla wybrzeża i jego mieszkańców, sposoby radzenia sobie z nimi i przekształcania ich w szanse. Analizuje kluczową rolę turystyki morskiej w gospodarkach lokalnych oraz najlepsze sposoby zapewnienia jej zdrowego rozwoju. Rozdział porusza też kwestię, jak najlepiej zarządzać złożonymi powiązaniami między działaniami na morzu i lądzie, aby wzajemnie się wzmacniały.

Rozdział 4: Dostarczanie narzędzi dla zarządzania naszymi relacjami z oceanami

Rozdział ten bada szereg ważnych narzędzi służących poprawie zrównoważonego zarządzania naszymi relacjami z oceanami i morzami.

Rozdział rozpatruje dane dotyczące oceanów i mórz i związanej z nimi działalności, które muszą zostać udostępnione, oraz wskazuje na potrzebę stworzenia obszernej unijnej sieci danych morskich oraz dalszej integracji i rozwoju istniejących sieci służących identyfikacji ruchu statków na wodach przybrzeżnych UE.

W rozdziale wzywa się do stworzenia systemów zagospodarowania przestrzennego w celu regulacji działalności gospodarczej na wodach przybrzeżnych. Fundamentem dla tych systemów powinna być koncepcja zarządzania oparta na ekosystemach, zaproponowana już w Tematycznej Strategii Morskiej. Omówiona jest również ważna rola, jaką może odgrywać wspólnotowe wsparcie finansowe dla regionów przybrzeżnych, głównie fundusze strukturalne (EFRR, EFS) i Fundusz Spójności.

Rozdział 5: Zarządzanie

W Unii Europejskiej

Nowe spojrzenie na oceany i morza stanowi wyzwanie dla tradycyjnych koncepcji ograniczonych sektorowo i geograficznie oraz promuje bardziej zintegrowany sposób tworzenia polityki w oparciu o zasadę pomocniczości. Rozwój technologiczny, obejmujący postępy w monitorowaniu i nadzorze mórz, umożliwił integrację usług dotyczących danych w stopniu dotąd niespotykanym. Efekt skali oparty na technologii najlepiej osiągnąć można poprzez zintegrowane polityki, zaś egzekwowanie prawa na morzu najlepiej zorganizować w oparciu o skoordynowane wykorzystanie ograniczonych i drogich zasobów dostępnych w państwach członkowskich. Rozdział ten szczegółowo przedstawia skutki stworzenia zintegrowanej polityki morskiej i wyznacza ogólne zasady jej kształtowania. Sugeruje również możliwy sposób podziału działań w obszarze zagospodarowania przestrzennego między WE a państwa członkowskie.

Zarządzanie w sektorach morskich powinno wykorzystywać doświadczenia polityki regionalnej w dziedzinach takich jak: koordynacja polityk sektorowych, współpraca w obszarze sprawdzonych rozwiązań oraz partnerstwa z udziałem zainteresowanych stron.

Rozdział wskazuje również na niski stopień integracji rozmaitych działań wielu państw członkowskich na wodach przybrzeżnych. Sugeruje się w nim, że wskazana byłaby większa koordynacja i jednolitość, tak między funkcjami, jak i między państwami członkowskimi.

Rozdział porusza również kwestię rozszerzenia wspólnej unijnej przestrzeni morskiej o dodatkowe działania (w tym o żeglugę przybrzeżną między państwami członkowskimi), a także przedstawia pomysł stworzenia unijnej straży przybrzeżnej. Jednym z czynników powodujących, że potrzeba lepszej koordynacji istniejących zasobów krajowych i wspólnego pozyskiwania nowych zasobów staje się coraz bardziej nagląca, jest wzrost nielegalnej działalności, w tym handel ludźmi i terroryzm. Podkreśla się wzrastające zaangażowanie marynarki wojennej państw członkowskich w działania cywilne.

Na arenie międzynarodowej

W rozdziale tym argumentuje się, że polityka morska musi posiadać wymiar zewnętrzny, ponieważ oceany na świecie są ze sobą połączone, a uregulowania często są efektem globalnej współpracy. Specyfika polityki morskiej sprawia, iż w dużej mierze wykracza ona poza granice Europy, zaś kwestie takie jak zmiany klimatyczne, ochrona środowiska morskiego i różnorodności biologicznej, żegluga morska i rybołówstwo najlepiej jest regulować w oparciu o przepisy międzynarodowe. Gdy UE stworzy nowe rozwiązania w dziedzinie polityki morskiej, zapragnie podzielić się nimi ze społecznością międzynarodową. Jeśli UE zauważy zapotrzebowanie na nowe przepisy międzynarodowe, będzie chciała mieć wpływ na ich tworzenie. Jeśli jednak działania na szczeblu międzynarodowym nie powiodą się, UE musi spełnić swój obowiązek i rozważyć możliwości działań w ramach traktatu WE. W sytuacji, gdy niektóre z państw trzecich nie posiadają skutecznego systemu rządów ani możliwości, by zapewnić stosowanie przepisów uzgodnionych na szczeblu międzynarodowym, UE wykorzysta instrumenty polityki zewnętrznej, aby skłonić je do poprawy. Rozdział ten jasno stwierdza, że pomimo tego, iż europejska polityka morska wymaga ram ogólnych, przy jej wdrażaniu należy wziąć pod uwagę realia i różnice w położeniu geograficznym Europy.

Rozdział 6: Odzyskanie dziedzictwa morskiego Europy i potwierdzenie jej morskiej tożsamości

Rozdział ten bada, w jaki sposób zachęcać do działalności związanej z dziedzictwem morskim, i jak powiązać tą działalność z innymi morskimi sektorami oraz co edukacja może wnieść do postępującego rozwoju wspólnej wizji roli oceanów w naszym życiu. Innym możliwym wynikiem podjętych działań jest przedstawienie zawodów związanych z morzem w korzystniejszym świetle oraz pomoc przy poprawie wyników sektorów morskich.

Rozdział 7: Przyszłe działania – proces konsultacji

Rozdział ten podkreśla zaangażowanie Komisji w komunikację z zainteresowanymi stronami w ramach konsultacji, które potrwają do końca czerwca 2007 r. Przed końcem 2007 r. Komisja przedstawi Radzie i Parlamentowi komunikat, w którym podsumowane zostaną wyniki procesu konsultacji i zaproponowane zostaną dalsze działania.