[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 4.2.2008

KOM(2008) 62 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE OKRESOWE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie postępów Rumunii w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji

SPRAWOZDANIE OKRESOWE KOMISJIDO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie postępów Rumunii w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji

WPROWADZENIE

Kiedy Rumunia przystąpiła do UE w dniu 1 stycznia 2007 r. ustanowiono mechanizm współpracy i weryfikacji (MWiW)[1], by pomóc temu państwu w zaradzeniu niedociągnięciom w dziedzinie reformy sądownictwa i walki z korupcją oraz w celu monitorowania postępów w tych dziedzinach. Niniejsze sprawozdanie stanowi drugie sprawozdanie przedłożone przez Komisję w ramach mechanizmu współpracy i weryfikacji[2]. Uznaje się, że okres sześciu miesięcy, jaki minął od czasu przedłożenia pierwszego sprawozdania był zbyt krótki, by Rumunia mogła uporać się ze wspomnianymi niedociągnięciami a Komisja mogła zweryfikować ocenę dokonaną w czerwcu ubiegłego roku. Dlatego też w sprawozdaniu przedstawiono fakty dotyczące aktualnego stanu postępów, nie oceniając osiągniętych rezultatów na tle poszczególnych celów referencyjnych. Ponadto niniejsze okresowe sprawozdanie zawiera zestawienie środków pomocy przekazanych Rumunii w dziedzinach, których dotyczą cele. Zestawienie to służy ustaleniu, w czym ewentualnie należy jeszcze pomóc oraz zapewnienie Rumunii pełnego wachlarza właściwych środków pomocy.

REFORMA SąDOWNICTWA I WALKA Z KORUPCJą: STAN AKTUALNY

Działania następcze w stosunku do przeglądu z czerwca 2007 r.: plan działania

Od czasu ostatniego sprawozdania Komisji z czerwca 2007 r. nawiązano bliski i regularny dialog z rumuńskimi władzami w Brukseli i Bukareszcie. Rumunia regularnie i szczegółowo informowała Komisję o aktualnej sytuacji.

Rumuńskie władze zastosowały się do zalecenia Komisji i ustanowiły plan działania określający metody osiągnięcia celów referencyjnych. Komisja udzieliła Rumunii pomocy w formie metodologicznej oceny planu działania. Następnie, w październiku 2007 r., po konsultacji z zainteresowanymi stronami rumuński rząd przyjął szczegółowe plan działania i przedłożył je Komisji. Szybkie przygotowanie i przyjęcie planu działania, które wymagało zgodnych wysiłków i mobilizacji znacznych zasobów w krótkim okresie czasu, stanowi dowód poważnego zaangażowania ze strony rumuńskich władz[3].

Aktualny stan postępów

Cel referencyjny nr 1: zagwarantowanie bardziej przejrzystego i skutecznego postępowania sądowego, w szczególności dzięki zwiększeniu potencjału i poprawie rozliczalności Naczelnej Rady Sądownictwa i Prokuratury (Consiliul Superior al Magistraturii). Zdawanie sprawozdania z wpływu nowych kodeksów postępowania cywilnego i karnego oraz monitorowanie tego wpływu

- wdrożenie wszelkich środków – w tym przewidzianych we właściwym planie działania Naczelnej Rady Sądownictwa i Prokuratury przyjętym w czerwcu 2006 r. – niezbędnych do zagwarantowania spójnej wykładni i stosowania prawa na wszystkich szczeblach sądownictwa w całym kraju, po odpowiednich konsultacjach z czynnymi sędziami, prokuratorami i adwokatami; monitorowanie skutków niedawno przyjętych środków legislacyjnych i administracyjnych;

- opracowanie i wdrożenie racjonalnego i realistycznego modelu zatrudnienia w systemie wymiaru sprawiedliwości, na podstawie stałej oceny potrzeb;

- opracowanie i realizacja planu restrukturyzacji prokuratury pozwalającego zaradzić bieżącym niedociągnięciom w dziedzinie zarządzania oraz problemom związanym z zasobami ludzkimi;

- monitorowanie skutków nowo przyjętych zmian w kodeksach postępowania cywilnego i karnego dla systemu wymiaru sprawiedliwości, by umożliwić włączenie wszelkich niezbędnych środków naprawczych do planowanych nowych kodeksów;

- zdawanie sprawozdania z postępów w przyjmowaniu nowych kodeksów i monitorowanie tych postępów, w tym jeżeli chodzi o prowadzenie odpowiednich konsultacji, oraz wpływu tych kodeksów na system wymiaru sprawiedliwości;

- zwiększenie możliwości wypełniania przez Naczelną Radę Sądownictwa i Prokuratury jej zasadniczych funkcji oraz poprawa rozliczalności tej instytucji . W szczególności należy zaradzić potencjalnym konfliktom interesów i nieetycznym działaniom ze strony indywidualnych członków rady. Rekrutacja inspektorów sądowych na podstawie nowo przyjętych, obiektywnych kryteriów; inspektorzy ci powinni być również szerzej reprezentowani na szczeblu regionalnym.

Przeprowadzono szereg sesji szkoleniowych oraz regularnych spotkań sędziów i prokuratorów z sądów apelacyjnych i Najwyższego Sądu Kasacyjnego jak również sędziów i prokuratorów z sądów regionalnych i lokalnych w celu propagowania spójnej judykatury. Podobne działania zaplanowano na rok 2008.

W styczniu 2008 r. wybrano nowe władze Naczelnej Rady Sądownictwa i Prokuratury (NRSiP), zwiększono jej budżet oraz opublikowano nowe plany zarządzania tą instytucją. W grudniu 2007 r. zatwierdzono strategię komunikacyjną NRSiP oraz rumuńskiego sądownictwa[4], której celem jest zwiększenie przejrzystości w systemie wymiaru sprawiedliwości. Wzmocniono skład NRSiP – obecnie obsadzonych jest 240 z 275 stanowisk. W prokuraturze nadal nie obsadzono 572 wakatów. Mniej więcej połowa wszystkich nowo powołanych sędziów została wybrana w trybie doraźnej procedury przeprowadzonej w celu szybkiego wypełnienia wakatów[5]. Wakaty te zostały wypełnione na podstawie rozmów i poprzedniego doświadczenia zawodowego, bez weryfikowania kwalifikacji nowych sędziów czy też uprzednich szkoleń[6]. W styczniu 2009 r. ma zostać przedstawiona strategia rozwoju kadr sądownictwa[7]. W listopadzie 2007 r. Krajowa Dyrekcja Antykorupcyjna (KDA) wszczęła dochodzenie przeciwko kilkunastu prokuratorom w sprawie nieprawidłowości na egzaminach na kierownicze stanowiska prokuratorskie.

Opracowano część ogólną nowego kodeksu postępowania karnego, która, po publicznej debacie, została przedłożona właściwym komisjom parlamentarnym oraz NRSiP w grudniu 2007 r.[8]. Procedura uchwalania kodeksu jest nadal w toku.

Pod koniec 2008 r. ma zacząć obowiązywać wymóg publikowania (i aktualizowania) przez sądy orzecznictwa w Internecie[9].

Cel referencyjny 2: ustanowienie, zgodnie z założeniami, agencji ds. etyki zawodowej zajmującej się weryfikacją majątku, działalnością nie dającą się pogodzić z wykonywanym zawodem i potencjalnymi konfliktami interesów, jak również wydawaniem imperatywnych decyzji mogących stanowić podstawę zniechęcających sankcji

- przyjęcie przepisów ustanawiających skuteczną i niezależną agencję ds. etyki zawodowej zajmującą się weryfikacją majątku, potencjalnymi przypadkami działalności nie dającej się pogodzić z wykonywanym zawodem i konfliktami interesów, jak również wydawaniem imperatywnych decyzji mogących stanowić podstawę zniechęcających sankcji;

- ustanowienie takiej krajowej agencji ds. etyki zawodowej oraz zagwarantowanie jej zasobów ludzkich i finansowych niezbędnych do wypełniania powierzonych obowiązków.

Ramy prawne działalności Krajowej Agencji Etyki Zawodowej (Agentia Nationala pentru Integritate) zostały zatwierdzone w maju 2007 r.[10]. Jednakże agencja nie jest jeszcze gotowa do działania. Wybrano jedynie jej wiceprzewodniczącego. Rozpoczęły się działania przygotowawcze – rekrutacja, organizowanie infrastruktury oraz przydział środków finansowych na budynki i budżet, jak również prace nad schematem organizacyjnym[11].

Cel referencyjny nr 3: dalsze prowadzenie, w oparciu o dotychczasowe postępy, profesjonalnych i obiektywnych dochodzeń w sprawach dotyczących podejrzenia korupcji na wysokich szczeblach

- dalsze przekazywanie bilansu prowadzonych profesjonalnych i obiektywnych dochodzeń w sprawach dotyczących korupcji na wysokich szczeblach. Zapewnienie stabilnych ram prawnych i instytucjonalnych dla walki z korupcją, w szczególności poprzez utrzymanie obecnie obowiązującej procedury powoływania i odwoływania Prokuratora Generalnego Rumunii, Naczelnego Prokuratora Krajowej Dyrekcji Antykorupcyjnej (Direcţia Naţională Anticorupţie) oraz innych najważniejszych urzędników w biurze Prokuratora Generalnego.

Ostatnie sześć miesięcy pracy Krajowej Dyrekcji Korupcyjnej (KDA) zamknęło się pozytywnym bilansem[12]. Do października 2007 r. KDA wystąpiło o zezwolenie na wszczęcie postępowania przygotowawczego wobec ośmiu obecnych lub byłych ministrów. W styczniu rumuński prezydent wyraził na to zgodę.[13]. Decyzja o uchyleniu immunitetu została podjęta po intensywnej debacie prawnej i politycznej. W ostatnim półroczu szereg takich spraw, dotyczących aktualnych lub byłych członków rządu, zostało zwróconych przez sądy z powrotem do prokuratury ze względu na błędy proceduralne. Wydarzenia te, w połączeniu ze sprawą immunitetów, wywołały poważną debatę i kontrowersje[14]. Nie jest jasne, czy z wyroku sądu wynika, że dowody są niedopuszczalne i konieczne jest ponowne przeprowadzenie postępowania przygotowawczego, czy też oskarżenie może naprawić uchybienia bez konieczności prowadzenia procesu od początku[15].

W październiku 2007 r. rumuński parlament przyjął szereg zmian w Kodeksie postępowania karnego i Kodeksie karnym. Ustawa wprowadzająca zmiany w Kodeksie postępowania karnego nie została jeszcze promulgowana przez prezydenta, który odesłał ją do ponownego rozpatrzenia[16]. Zmiany doprowadziłyby do istotnej modyfikacji ram prawnych określających zasady prowadzenia dochodzenia i ścigania przestępstw kryminalnych. W poprawkach przewidziano m.in., że termin na przeprowadzenie postępowania przygotowawczego byłby ograniczony do 6 miesięcy, warunkiem prowadzenia podsłuchu/przechwytywania informacji byłoby uprzednie poinformowanie o tym podejrzanego[17], natomiast nadużycie finansowe na kwotę mniejszą od 9 mln EUR uznawane byłoby za występek zagrożony karą do 5 lat pozbawienia wolności. Zatwierdzenie tych zmian doprowadziłaby ogólnie do znacznego zmniejszenia skuteczności postępowań karnych w Rumunii. Miałyby one również negatywny wpływ na dochodzenia prowadzone wspólnie z innymi państwami członkowskimi, walkę z terroryzmem oraz ściganie przestępczości transgranicznej.

Organy ścigania nie mogą już także korzystać z technicznych obliczeń administracji podatkowej dla ustalenia rozmiarów szkód.[18].

Ocena referencyjna nr 4: podjęcie dalszych środków na rzecz przeciwdziałania i zwalczania korupcji, w szczególności w lokalnych organach władzy

- ocena rezultatów niedawno zakończonych kampanii uświadamiających oraz, w razie potrzeby, zaproponowanie działań następczych, skoncentrowanych na sektorach, w których występuje duże ryzyko korupcji;

- zdawanie sprawozdania z wykorzystania środków na rzecz ograniczenia możliwości korupcji oraz zapewnienia większej przejrzystości lokalnych organów władzy, jak również na temat sankcji zastosowanych wobec urzędników publicznych, w szczególności w lokalnych organach władzy.

W listopadzie minister spraw wewnętrznych podpisał nowy protokół z organizacjami pozarządowymi w sprawie Krajowego Centrum Etyki Zawodowej (Centrul Naţional pentru Integritate) w związku ze znacznymi opóźnieniami w realizacji tego projektu[19]. Zakres usług świadczonych w ramach „zielonej” linii telefonicznej, pomyślanej początkowo jako ogólnodostępny punkt zgłaszania przypadków korupcji, został rozszerzony, obecnie obywatele mogą na nią dzwonić także w celu wyjaśnienia wszelkich wątpliwości dotyczących pracy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych[20]. Prace związane z przygotowywaniem krajowej strategii antykorupcyjnej, skoncentrowane na sektorach o podwyższonym stopniu ryzyka oraz lokalnej administracji publicznej, choć z opóźnieniem, ale rozpoczęły się[21]. Strategia ma zostać przyjęta przez rząd w marcu 2008 r.

POMOC W RAMACH MECHANIZMU WERYFIKACJI I WSPÓłPRACY

Rumunia otrzymała istotne wsparcie w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych ze środków obu unijnych programów – Phare i instrumentu przejściowego, jak również od państw członkowskich[22]. Dziedzina ta pozostaje głównym obszarem pomocy poakcesyjnej ze strony UE. Prawie połowę budżetu unijnego instrumentu przejściowego dla Rumunii przeznaczono na ten sektor, w tym specjalną kwotę na projekty służące bezpośrednio wspieraniu postępów w realizacji celów MWiW.

Projekty realizowane w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych obejmują cały zakres celów referencyjnych (CR). Bardziej szczegółowa analiza projektów zrealizowanych od 2004 r.[23] pokazuje, że na niektóre dziedziny, takie jak reforma sądownictwa (CR 1) przeznaczono istotne kwoty pomocy, której wartość może zbliżać się już do poziomu odpowiadającego zdolnościom absorpcyjnym. Znaczące środki udostępniono także na potrzeby zwiększenia możliwości zwalczania korupcji na wysokich szczeblach (CR 3) oraz na szczeblu lokalnym (CR 4). Jednakże niektóre sektory podwyższonego ryzyka, takie jak edukacja, nie otrzymały jeszcze pomocy na walkę z korupcją. Nowa Krajowa Agencja Etyki Zawodowej (CR 2), która ma być gotowa do działania dopiero w pierwszej połowie bieżącego roku, otrzymała jak dotąd niewielkie wsparcie.

Udzielona pomoc miała wpływ na postępy poczynione przez Rumunię: reforma sądownictwa cieszyła się nieprzerwanym poparciem na szczeblu międzynarodowym i należy do dziedzin, w których odnotowywano relatywnie stałe postępy. Krajowa Dyrekcja Antykorupcyjna, także beneficjent znacznych środków, była w stanie stosunkowo szybko zwiększyć możliwości w zakresie dochodzenia i ścigania przypadków korupcji na wysokim szczeblu.

Dalsze wsparcie zostanie przeznaczone przede wszystkim na pomoc Krajowej Agencji Etyki Zawodowej oraz na zwalczanie korupcji. Pomoc powinna bezpośrednio służyć realizacji priorytetów i potrzeb ustalonych w planie działania opracowanym przez Rumunię. Ogólnie należy preferować mniejsze, ściśle ukierunkowane misje pomocowe odpowiadające zdolności absorpcyjnej rumuńskich instytucji oraz umożliwić im przejęcie pełnej odpowiedzialności za integrację rezultatów tych misji. Należy dążyć do zastosowania podejścia interdyscyplinarnego, czyli np. skupić się na roli sędziów i prokuratorów w walce z korupcją na wysokim szczeblu. Natomiast w dziedzinach, w których wyczerpano zdolności absorpcyjne należy stopniowo ograniczać pomoc.

Wsparcie powinno być w tych dziedzinach kontynuowane w formie wymiany najlepszych praktyk, szkoleń i stypendiów. Większe projekty w dziedzinie zwalczania korupcji na szczeblu lokalnym powinny być uzupełniane elastycznymi i ściśle ukierunkowanymi krótko lub –średnioterminowymi projektami, dotyczącymi konkretnych aspektów lub skoncentrowanymi szczególnie na dziedzinach i sektorach, szczególnie zagrożonych korupcją.

Rumunię zachęca się do pełnego wykorzystania znaczących środków pomocowych UE dostępnych wciąż w ramach instrumentu przejściowego i w budżecie biura TAIEX. Środki te umożliwiają szybkie podejmowanie krótkoterminowych misji jak również realizację średnioterminowych projektów pomocowych trwających do 6 miesięcy (programy „twinning light”).

Komisja zaleca państwom członkowskim rozważenie możliwości udzielenia Rumunii bardziej bezpośredniej i praktycznej pomocy w formie wymiany najlepszych praktyk, szkoleń i stypendiów oraz partnerstw międzyinstytucjonalnych z kluczowymi organami, takimi jak Krajowa Agencja Etyki Zawodowej oraz Krajowa Dyrekcja Antykorupcyjna.

WNIOSKI

W pierwszym roku członkowstwa w UE Rumunia kontynuowała wysiłki na rzecz zaradzenia niedociągnięciom, których dalsze występowanie uniemożliwiłoby skuteczne wprowadzanie w życie unijnych przepisów, strategii i programów. Jednakże w dalszym ciągu nie udało jej się osiągnąć przekonujących rezultatów w takich zasadniczych dziedzinach jak walka z korupcją na wysokim szczeblu.

Aktualizacja techniczna przedstawiona w niniejszym sprawozdaniu nie stanowi wprawdzie wnikliwej oceny postępów w osiąganiu celów referencyjnych, jednak sytuacja w Rumunii wywołuje określone obawy, którym należy zaradzić zanim Komisja przeprowadzi w czerwcu pełną ocenę. Doszło do opóźnień w realizacji spójnej strategii rekrutacyjnej w sądownictwie (cel referencyjny nr 1), w ustanawianiu Krajowej Agencji Etyki Zawodowej (cel referencyjny nr 2) oraz w opracowywaniu ogólnej strategii i realizacji sztandarowych projektów na rzecz zwalczania korupcji na szczeblu lokalnym[24] (cel referencyjny nr 4). Rumunia powinna w szczególności zintensyfikować wysiłki na rzecz zwalczania zjawiska korupcji na wysokim szczeblu (cel referencyjny nr 3) oraz dołożyć większych starań w celu utrzymania stabilnych ram prawnych i instytucjonalnych dla walki z korupcją.

Komisja wyraża uznanie dla istotnych wysiłków poczynionych na rzecz przedstawienia solidnego planu działania opisującego działania, terminy i instytucje odpowiedzialne za osiągnięcie celów referencyjnych. Należy jednak zadbać o większą spójność niektórych części planu działania i uzupełnić określone braki[25]. Komisja proponuje Rumunii korektę tych punktów planu.

ANNEX

Overview of EU Assistance provided to Romania in the area of Judicial Reform and the Fight against Corruption [26]

Benchmark 1: Judicial Reform

EU projects have provided institutional capacity building to the Senior Council of Magistracy and the Romanian judiciary training institutions. A substantial budget was reserved for the IT equipment of courts and prosecutors offices. Several larger bilateral projects and a number of smaller initiatives complemented this institution-building effort. Future projects continue to focus on capacity building, on the transparency of the judicial process and address particular areas such as judiciary statistics, probation system or witness protection. Judicial Reform has been a strong focus of assistance.

Phare 2004-2006:

- Institutional Capacity Building and IT and office equipment for the Superior Council of Magistracy (several projects, ongoing: 2.4 MEUR)

- IT and Office Equipment for the Superior Council of Magistracy (Until Nov06: 600,000 EUR)

- Strengthening the institutional and legislative framework in the field of international judicial cooperation (Nov06-May08: 1,2 Mio EUR)

- Institution Building and Equipment for the National Institute of Magistracy and to the National School of Clerks (several projects, ongoing: total 5.24 Mio EUR)

- IT equipment, training and development of case management and documentation software at courts and prosecutors' offices (several projects, ongoing: total 28,72 Mio EUR)

- Assistance to set up an efficient legal aid system (Until Nov06: 1,25 Mio EUR)

- Mediation as an alternative dispute resolution (275.000 EUR until June 2007)

- Increasing the Transparency of Courts' and prosecutors' offices (Nov07-Dec08: 1 Mio EUR)

- Assistance to the High Court of Cassation and Justice: Training and Capacity Building (Nov07-Dec08: 700,000 EUR)

- Further consolidation of the institutional and administrative capacity of the Ministry of Justice (Phare 2006: 0.4 MEUR)

Transition Facility 2007:

- Unification of the Jurisprudence of Courts and Prosecutor Offices in Romania (600,000 EUR)

- Strengthening the Public Ministry’s institutional capacity (170,000 EUR)

- Improving the System of Romanian Judicial Statistics (560,000 EUR)

- Strengthening the Romanian Probation System and the Inter-Institutional Cooperation on Victim Protection (570,000 EUR)

- Assistance for Enhancing the Respect of Human Rights in Prisons and Improving the Efficiency of the Romanian Penitentiary System (660,000 EUR)

- Improving the Witness Protection Capacity (250.000 EUR)

Main Bilateral Projects:

Consulting Services for Revision of the Penal Procedure Code (Jan-Nov07: 299,500 EUR) Strengthening the functioning of the Romanian Judiciary and its representative body – Superior Council of Magistracy (750,000 EUR) |

Development of Judiciary Training Capacities (Mar-Nov07: 40,000 EUR) |

Several Projects on: Management and media training for magistrates, Increasing Integrity within the Judicial System, Strengthening the Probation Service, Assistance to the Anti-Money Laundering Office, Court Management (635,000 EUR ) |

The implementation of basic procedural rules for protecting the financial interests of the EU (May-Oct07: 82,000 EUR) Support for improving the capacity of the Ministry of Justice (36,000 EUR) Assistance to the National Institute for Magistracy of Romania Improving the Human Rights Situation in Prisons (07-08: 50,000 EUR ) |

Several smaller training projects, internships, organisational audits, study visits, seminars |

- Main Projects with a total budget of at least 45.41 MEUR

Benchmark 2: Integrity Agency

A single large project includes support to the creation of the National Integrity Agency. Two bilateral projects complement the institution-building effort through support in related areas. Given that the National Integrity Agency will become operational only in the course of 2008, follow-up support should be considered.

Phare 2004-2006:

- Improving the fight against corruption – assistance to the National Integrity Agency and the DNA (Aug06-Jan08: 0.6 Mio EUR concerning ANI)

Main Bilateral Projects:

Enhancing the Monitoring Role of Civil Society (88,000 EUR) |

Protection of whistleblower program |

- Main Projects with a total budget of at least 1.6 MEU

Benchmark 3: High-Level Corruption

Several projects supported building-up capacity at the Romanian National Anti-Corruption Prosecution Services (DNA). This support continues through smaller projects.

Phare 2004-2006:

- Improving the fight against corruption – assistance to the National Integrity Agency and the DNA (Aug06-Jan08: 1 Mio EUR concerning DNA)

- Strengthening the institutional capacity of DNA (Sept05-Feb07: 1,2 Mio EUR)

- IT equipment and software for the DNA (Until Nov06: 1,75 Mio EUR)

Transition Facility 2007:

- Enhancement of National Anticorruption Directorate Investigative Capacities (560,000 EUR)

Bilateral Projects:

Several individual advisory missions, seminars and study visits |

- Main Projects with a total budget of at least 6.5 MEUR

Benchmark 4: Local Corruption

Several large EU projects are being implemented or in preparation. Bilateral support shows a particular emphasis on the area of local corruption. Several projects have been implemented with central and local administration.

Phare 2004-2006:

- Improving the fight against corruption: Corruption Awareness among central and local public administration (since Nov06: 1,6 Mio EUR)

- Supply of IT equipment for the General Directorate for Anticorruption / Ministry of the Interior (Phare 2006: 0.3 MEUR)

- Strengthening administrative mechanisms and legislation to better foster and protect the public integrity system in public administration. (Phare 2006: 1.3 MEUR)

- Strengthening the fight against corruption on the preventive side (Phare 2006: 1 MEUR)

- Corruption in the Public Administration (Sept07-: 1,2 Mio EUR)

- Development of the Anti-corruption General Directorate of the Ministry of Interior and Administrative Reform (MIRA) (Jun07-Jul08: 1,1 Mio EUR)

Transition Facility 2007:

- Building Civil Society Support against Corruption (2,5 Mio EUR)

- Bringing Anti-Corruption Capacities in the Ministry of Internal Affairs up to EU Standards (250,000 EUR)

- Strengthening the Capacity to Fight Economic and Financial Crime (200.000 EUR)

Bilateral Projects

Resident adviser on corruption with MoI (until Jun08) |

Improving Transparency and Accountability of Local Government (ended Aug07: 135,000 EUR) Tackling corruption within the Customs Administration (ended Jul07: 52,500 EUR) Reducing corruption within the Health Sector (until Mar08: 58,500 EUR) National Integrity Centre (ended Aug07: 115,000 EUR) |

Romanian Youth Versus Corruption; Together against corruption; Anti-corruption educational campaign (Integrity Centres) Improving Romanian local government integrity (MPP) (04-06: 320,000 EUR) Regional Transparency Councils |

- Main Projects with a total budget of at least 9.9 MEUR

[1] Decyzja Komisji 2006/928/WE z dnia 13 grudnia 2006 r. w sprawie ustanowienia mechanizmu współpracy i weryfikacji postępów Rumunii w realizacji określonych założeń w zakresie reformy systemu sądownictwa oraz walki z korupcją (Dz.U. L 354 z 14.12.2006, s. 56).

[2] Komisja przedłożyła pierwsze sprawozdanie w dniu 27 czerwca 2007 r. – dokument COM(2007)378 wersja ostateczna.

[3] Z planem działania można zapoznać się na następującej stronie internetowej: http://www.just.ro/Portals/0/Right_Panel/Plan%20de%20actiune/plan_actiune_en_21122007[1].pdf

[4] Strategia ta będzie realizowana do 2012 r. i znalazła odzwierciedlenie w planie działania. Realizacją strategii zajmie się grupa robocza powołana przez NRSiP.

[5] Zmieniono ustawę nr 304 znosząc wymóg zatwierdzenia przez kolegium Krajowego Instytutu Sądownictwa i Prokuratury (Consiliul Superior al Magistraturii) nominacji i odwołań członków wyższej kadry zarządzającej tego instytutu.

[6] Procedura rozmowy kwalifikacyjnej została już zniesiona nadzwyczajnym rozporządzeniem rządu nr 100/2007, obowiązującym od 1 czerwca 2008 r.

[7] Działanie 1.4 w części V planu działania. Zatwierdzono również nowy schemat organizacyjny prokuratury (rozporządzenie nr 2477/C/1.10.07).

[8] Nie istnieje praktyka systematycznego konsultowania NRSiP przez Ministerstwo Sprawiedliwości w sprawie przepisów o zasadniczym znaczeniu dla sądownictwa. Taka systematyczna konsultacja pozwoliłaby NRSiP lepiej wypełniać rolę strażnika interesów rumuńskich sędziów i prokuratorów.

[9] Plan działania część II pkt 2.1.

[10] Ustawa nr 144/2007 z dnia 25 maja 2007 r.

[11] Aby przyśpieszyć tworzenie agencji przyjęto nadzwyczajne rozporządzenie rządowe nr 138/6.12.2007.

[12] W okresie od 1 czerwca do 31 października 2007 r. KDA doprowadziła do postawienia w stan oskarżenia 148 podejrzanych w 64 sprawach. W tym samym okresie sądy wydały 31 nieprawomocnych wyroków skazujących, dotyczących 53 oskarżonych w sprawach prowadzonych przez KDA. Sądy wydały również 22 prawomocne wyroki dotyczące 31 oskarżonych. Także w tym samym okresie referencyjnym sądy wydały prawomocne orzeczenie uniewinniające w odniesieniu do 10 oskarżonych.

[13] Rozporządzeniem rządowym nr 95 z dnia 4 października 2007 r., przyjętym z inicjatywy b. min. sprawiedliwości zmieniono procedurę uchylenia immunitetu ministrom. W miejsce dotychczas działającego komitetu doradczego powołano nowy komitet złożony z sędziów. Akt ten został uznany za sprzeczny z konstytucją przez rumuński Trybunał Konstytucyjny. Po rezygnacji ministra sprawiedliwości, który sam był uwikłany w jedną z ośmiu spraw oraz powołaniu w styczniu ministra na okres tymczasowy, w tym samym miesiącu prezydent uchylił immunitet wszystkim oskarżonym.

[14] Dotyczyły one przede wszystkim niepodporządkowania się przez organy ścigania (KDA) nowemu orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego dotyczącemu uchylenia immunitetu oskarżonym, w którym stwierdzono, że wymóg uchylenia immunitetu obowiązuje także w przypadku byłych członków rządu. Jednak ten nowy wyrok został wydany już po wszczęciu odpowiednich procedur przez KDA.

[15] Sankcja względnej nieważności dotyczy uchybień proceduralnych, które nie spowodowały zasadniczego naruszenia praw podstawowych i mogą zostać naprawione. W przypadku bezwzględnej nieważności i naruszenia np. podstawowych praw oskarżonego, uchybienia nie mogą być naprawione i sprawa jest odsyłana z powrotem do oskarżenia w celu ponownego przeprowadzenia postępowania przygotowawczego.

[16] Zgodnie z art. 77 rumuńskiej konstytucji, jeżeli ustawa zawierająca zmiany zostanie ponownie przegłosowana prezydent ma obowiązek ją promulgować.

[17] Brak przestrzegania tego wymogu skutkowałby nieważnością postępowania przygotowawczego.

[18] Rozporządzenie rządu nr 47 z dnia 28 sierpnia 2007 r.

[19] Publiczna kampania uświadamiająca służąca poprawie walki z korupcją została przeprowadzona w okresie od października 2007 r. do stycznia 2008 r.

[20] Nie udało się stwierdzić, czy po wprowadzeniu tych zmian nadal będzie można prowadzić partnerską współpracę ze społeczeństwem obywatelskim i badać zgłoszone przypadki korupcji.

[21] Inicjatywa ta stanowi główny środek zaproponowany w planie działania w ramach celu referencyjnego nr 4, zob. działanie nr 5.

[22] W ramach samego PHARE od 2004 r. na potrzeby rumuńskiego wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych udostępniono 187 mln EUR. Instrument przejściowy będzie realizowany do 2010 r. W ramach funduszy strukturalnych szczególna uwaga i wsparcie dotyczy ustanowienia rzetelnego i przejrzystego systemu zarządzania finansowego środkami UE, co jest procesem powiązanym ze zwalczaniem korupcji. Udzielona zostanie pomoc techniczna w zakresie monitorowania, oceny i kontroli projektów, jak również stworzenia efektywnego pojedynczego systemu informacji zarządczej, mogącego dostarczać także przejrzystych informacji na temat interwencji z wykorzystaniem środków funduszy i absorpcji tych ostatnich. TAIEX zorganizował wiele działań w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych w Rumunii i nadal dysponuje środkami na podejmowanie takich działań w przyszłości.

[23] W celu ustalenia ewentualnych braków w zakresie świadczonej pomocy oraz zagwarantowania pełnego wachlarza środków pomocowych, w wykazie dołączonym do niniejszego sprawozdania zestawiono właściwe unijne i dwustronne środki pomocowe przekazane Rumunii od 2004 r. Wykaz został sporządzony na podstawie informacji posiadanych przez Komisję oraz informacji przekazanych przez państwa członkowskie. Nie było możliwości podania wszystkich informacji dotyczących poszczególnych projektów, przyjęto również założenie, że lepiej jest podać łączne dane, by wykaz był bardziej czytelny. Równocześnie jednak Rumunia otrzymała pełny zestaw informacji a zalecenia zawarte w niniejszej części zostały omówione z rumuńskimi władzami i uzyskały ich poparcie.

[24] Plan działania: cel referencyjny nr 4, działanie 5.

[25] Niektóre z realizowanych inicjatyw prawnych i politycznych są faktycznie sprzeczne z celami przewidzianymi w planie działania. Poza tym w planie działania pominięto zasadniczą kwestię dotyczącą stabilności prawnej i instytucjonalnych ram antykorupcyjnych (cel referencyjny nr 3). W planie zabrakło również wskazania, czy i kiedy opracowane zostaną strategie sektorowe mające zastąpić strategie dotyczące reformy sądownictwa i zwalczania korupcji, których okres realizacji niedawno dobiegł końca. W odniesieniu do korupcji na szczeblu lokalnym (cel referencyjny nr 4) plan działania jest zbyt ogólny. Przewidziano w nim również pewne działania i wskaźniki, które wydają się zbyt nieprecyzyjnie ukierunkowane, by mogły przynieść zamierzone rezultaty. Dotyczy to w szczególności takich wskaźników jak wyciek poufnych informacji do mediów (CR 3 rozdział I pkt 1.2). Analiza indywidualnego wymiaru kary za przestępstwa korupcyjne (CR 3 rozdział II pkt 1) może stanowić tylko jeden z pierwszych kroków dla rozwiązania problemu ewentualnego łagodzenia kary w zamian za współpracę z organami ścigania w procesach sądowych dotyczących korupcji na wysokim szczeblu, o czym wspomniano w sprawozdaniu Komisji w sprawie MWiW z dnia 27 czerwca 2007 r. Plan działania należy stale aktualizować oraz szczegółowo śledzić osiąganie wyznaczonych w nim wskaźników w ramach sprawnego centralnego mechanizmu koordynacji operacyjnej.

[26] PHARE: Budgetary figures include Romanian national co-financing.

Bilateral Projects: Only larger bilateral projects are taken up in this list. In addition, various assistance missions, study visits and smaller activities have taken place.