DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI towarzyszący rocznej analizie wzrostu gospodarczego na 2014 r. PRZEGLĄD POSTĘPÓW W ZAKRESIE WDRAŻANIA ZALECEŃ DLA POSZCZEGÓLNYCH KRAJÓW W PODZIALE NA PAŃSTWA CZŁONKOWSKIE /* SWD/2013/0800 final */





Wprowadzenie Niniejszy dokument roboczy stanowi tymczasowy przegląd stanu prac w zakresie realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów w poszczególnych państwach członkowskich oraz dla strefy euro jako całości. Przegląd uwzględnia postępy dokonane w ciągu ostatnich trzech lat, wskazując na kluczowe reformy podjęte od momentu rozpoczęcia europejskiego semestru i jednocześnie podkreślając braki występujące w ich realizacji w kontekście ostatnich zaleceń przyjętych w 2013 r. Biorąc pod uwagę, że większość z kluczowych problemów nie zostanie rozwiązana w ciągu jednego roku, niniejszy przegląd przedstawia ciągłość reform w długim okresie. Niniejsza analiza jest analizą wstępną i techniczną. Komisja przedstawi swoją ostateczną ocenę – w oparciu o krajowe programy oraz uwzględniającą szczegółowe oceny sytuacji w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej – w pakiecie zaleceń dla poszczególnych krajów na 2014 r. W dokumencie przedstawiono również informacje dotyczące państw wdrażających program dostosowań makroekonomicznych (EL, IE, PT, CY, RO), chociaż - w odniesieniu do tych państw – nie istnieją żadne oddzielne zalecenia poza realizacją programów. Niektóre zobowiązania dotyczące monitorowania i sprawozdawczości w ramach paktu stabilności i wzrostu nie mają zastosowania, a większość zobowiązań w ramach europejskiego semestru zostało zawieszonych dla realizujących program państw strefy euro od momentu wejścia w życie drugiego pakietu dotyczącego zarządzania gospodarczego (tzw. dwupaku). Przegląd obejmuje również sytuację w Chorwacji, chociaż nie otrzymała ona nadal żadnych oficjalnych zaleceń. Belgia Finanse publiczne: Mimo dokonanej konsolidacji budżetowej, Belgia pozostaje w trudnej sytuacji budżetowej ze względu na wysoki poziom długu. Chociaż deficyt zmniejszał się stopniowo od 2010 r., pozostaje on na poziomie powyżej progu 3 % PKB wyznaczonego w traktatach. Belgia zobowiązała się do podjęcia dodatkowych środków w 2013 r. W ramach reformy systemu emerytalnego pod koniec 2011 r. wprowadzono ograniczenia w zakresie wymogów dotyczących minimalnego wieku oraz długości kariery zawodowej w przypadku systemów wczesnego opuszczania rynku pracy i przejścia na wcześniejszą emeryturę oraz wzmocniono zachęty finansowe do wydłużenia aktywności zawodowej; reforma ta jest również wspierana środkami na rzecz aktywnego starzenia się. Biorąc pod uwagę skalę wyzwania, konieczne wydaje się wdrożenie dodatkowych środków i reform w celu zabezpieczenia finansów publicznych w długim okresie. Nie jest jeszcze jasne, w jaki sposób nowe kompetencje Wspólnot w zakresie opieki długoterminowej poprawią ich opłacalność. Sektor finansowy: Belgia wprowadziła środki prowadzące do stabilizacji swojego sektora bankowego za pomocą rekapitalizacji najsłabszych banków oraz reformy ram nadzorczych sektora finansowego. Niemniej jednak sytuacja finansowa niektórych banków, mimo iż stale się poprawia, wymaga uważnego monitorowania, w szczególności w kontekście wysokiego poziomu rządowych zobowiązań warunkowych. Wzrost i konkurencyjność: Belgia podjęła działania zmierzające do ograniczenia presji inflacyjnych za pomocą wzmocnienia organu ds. konkurencji oraz działań regulacyjnych na rynku energii i rynku telekomunikacyjnym. W rezultacie ceny energii i ceny usług telekomunikacyjnych spadły, a ogólny poziom inflacji zmniejszył się do poziomu notowanego w sąsiednich państwach. Dalsze środki strukturalne wydają się niezbędne, w szczególności w zakresie usług specjalistycznych i handlu detalicznego. Belgia wprowadziła pewne środki w celu ograniczenia skumulowanej różnicy w wynagrodzeniach. W odniesieniu do 2013 i 2014 r. dokonano zamrożenia płac w ujęciu realnym; zwiększono natomiast liniowe i celowe obniżki składek na ubezpieczenie społeczne opłacanych przez pracodawcę. Reforma mechanizmu ustalania wynagrodzeń zmierzająca do unikania w przyszłości rozdzielenia wysokości wynagrodzeń i produktywności utknęła w martwym punkcie. Chociaż silne strony systemu badań i innowacji częściowo skompensowały pogarszającą się konkurencyjność kosztową tego kraju, Belgia odniosłaby korzyści z poszerzenia swojej bazy innowacji oraz poprawy dostępności wykwalifikowanych pracowników, jak również z promowania przedsiębiorczości. Biorąc pod uwagę, że prognozy dotyczące emisji gazów cieplarnianych nadal przekraczają założony cel, Belgia powinna prowadzić bardziej ambitną politykę w sektorze transportu i sektorze budowlanym, w tym za pomocą ustanowienia skutecznych wewnętrznych ram podziału działań między różnymi uprawnionymi organami. Zatrudnienie i polityka społeczna: Mimo iż nie przeprowadzono widocznego przejścia z opodatkowania pracy do podatków wywierających mniej negatywny wpływ na wzrost gospodarczy, za pomocą ukierunkowanych środków zmniejszono obciążenia podatkowe związane z zatrudnieniem, jak również wprowadzono środki mające na celu poprawę funkcjonowania rynku pracy. Reforma systemu świadczeń dla bezrobotnych przyspiesza stopniowe zmniejszenie poziomu świadczeń. Wprowadzono pewne środki w celu zwiększenia potencjału w zakresie szkoleń oraz uczenia się przez całe życie. Konieczna jest jednak głębsza refleksja nad dostosowaniem wyników kształcenia i szkolenia do wymogów rynku pracy. Należy poczynić dalsze postępy w zakresie międzyregionalnej mobilności pracowników. Niezbędne są również konkretne środki w celu zajęcia się problemem rosnącego bezrobocia młodzieży oraz integracji społecznej osób ze środowisk migracyjnych oraz ich pełnego uczestnictwa w rynku pracy. Bułgaria Finanse publiczne: Bułgaria podjęła zasadnicze działania na rzecz zapewnienia stabilności finansów publicznych. W 2011 r. dokonała korekty nadmiernego deficytu, a w 2012 r. osiągnęła – w ujęciu strukturalnym – swój średniookresowy cel budżetowy wynoszący - 0,5 % PKB. Bułgaria posiada jeden z najniższych wskaźników zadłużenia w UE: zadłużenie sektora instytucji rządowych wynosi mniej niż 20 % PKB. W ostatnich latach Bułgaria znacznie umocniła krajowe ramy budżetowe, co przyczyniło się do utrzymania dyscypliny budżetowej i zwiększenia wiarygodności polityki budżetowej. Jeżeli chodzi o przychody, nieustannym wyzwaniem w dalszym ciągu jest przestrzeganie przepisów podatkowych i skuteczność administracji podatkowej w Bułgarii. Bułgaria podjęła pewne konkretne działania w zakresie reformy emerytur, jednak niezbędne są dalsze wysiłki zniechęcające do wcześniejszego opuszczania rynku pracy. Wciąż brak jest konkretnych działań na rzecz ograniczenia nadużyć w systemie rent inwalidzkich. Reformy w sektorze opieki zdrowotnej zostały zablokowane przez niedobory potencjału administracyjnego. Wzrost i konkurencyjność: Zreformowano przepisy dotyczące zamówień publicznych, jednak niezbędne są dalsze usprawnienia w celu wzmocnienia skuteczności administracji oraz zagwarantowania egzekwowania przepisów. Niedawne zmiany w przepisach dotyczących opóźnień w płatnościach wpłyną pozytywnie na całość otoczenia biznesu; podobny skutek odniosłaby planowana reforma procedur niewypłacalności, jednak cały czas oczekuje ona na realizację przez rząd. Bułgaria powinna podjąć dalsze działania na rzecz zreformowania swojego systemu sądowego. Na przestrzeni minionych lat w Bułgarii dokonano pewnych usprawnień infrastruktury transportowej, jednak w dalszym ciągu jest wiele do zrobienia, jeżeli chodzi o zwiększenie jej efektywności. Podobna sytuacja występuje w sektorze gospodarki wodnej i gospodarki odpadami. W tym kontekście Bułgaria powinna zwiększyć potencjał administracyjny odpowiednich organów regulacyjnych. Należy przeprowadzić zdecydowane reformy w sektorze energetycznym Bułgarii, tak aby dostosować go do wewnętrznego rynku energii oraz zwiększyć jego wydajność. Zatrudnienie i polityka społeczna: W Bułgarii odnotowuje się niższy od przeciętnej wskaźnik zatrudnienia, który w dalszym ciągu maleje, a także duże rozbieżności, jeżeli chodzi o wskaźnik bezrobocia w poszczególnych regionach i w odniesieniu do poszczególnych grup ludności. Niezbędne jest przeprowadzenie reform w celu zwiększenia efektywności służb zatrudnienia oraz wdrożenia skutecznych działań na rzecz zwiększenia zatrudnienia ludzi młodych. Poprawie powinna ulec także ogólna jakość systemu edukacji Bułgarii i jego wydajność. Przygotowywane są reformy, lecz ich przyjęcie i wdrażanie opóźnia się. Jeżeli chodzi o minimalne progi składek na ubezpieczenie społeczne, rząd podjął pewne działania w celu ograniczenia ich oddziaływania. Wspomniane starania zostały jednak zablokowane ze względu na brak bardziej kompleksowego przeglądu systemu. Republika Czeska Finanse publiczne: Republika Czeska podjęła działania w celu zaradzenia do końca 2013 r. sytuacji, w której deficyt sektora instytucji rządowych utrzymuje się na nadmiernym poziomie. Niezbędne są jednak dalsze działania w celu poprawy jakości konsolidacji budżetowej. Przede wszystkim w latach 2010-2012 r. odnotowano ostry, skumulowany spadek wydatków napędzających wzrost, takich jak inwestycje publiczne. Taka sytuacja, w połączeniu z niskim poziomem absorpcji funduszy strukturalnych, zagraża perspektywom długoterminowego wzrostu gospodarczego. Ogólnie rzecz biorąc, w kontekście poprawy wydajności wydatków publicznych, osiągnięto ograniczone postępy. Przyjęto reformy w celu poprawy przestrzegania przepisów podatkowych oraz poboru podatków, jednak opóźnieniu uległo wprowadzenie jednego punktu poboru podatków; nie wykorzystano także w pełni możliwości ograniczenia wysokich obciążeń administracyjnych związanych z uiszczaniem podatków. Podniesiono niektóre podatki pośrednie, zwłaszcza podatek VAT i akcyzowy. Istnieje jednak potrzeba wyraźniejszego odejścia od opodatkowania pracy w kierunku obszarów o mniej szkodliwym oddziaływaniu na wzrost gospodarczy, a także dalszego ograniczenia rozbieżności w traktowaniu pracowników zatrudnionych na umowę o pracę oraz osób pracujących na własny rachunek. Reforma systemu emerytalnego z 2011 r. wpłynęła na poprawę długoterminowej stabilności finansów publicznych, jednak istnieje konieczność podjęcia dalszych kroków. Wzrost i konkurencyjność: Niska skuteczność administracji publicznej pozostaje poważnym źródłem obaw dla czeskich przedsiębiorstw. Władze Republiki Czeskiej podjęły działania w zakresie walki z korupcją i przyjęły dwie kolejne strategie walki z korupcją. Ich wdrożenie nie przebiega jednak w dostatecznie skuteczny sposób: niektóre działania kluczowe wdrożono jedynie częściowo, na przykład działania związane z ustawą o zamówieniach publicznych, natomiast inne ciągle czekają na realizację – na przykład długo oczekiwana ustawa o urzędnikach państwowych. Dla długoterminowej konkurencyjności Republiki Czeskiej zasadnicze znaczenie ma zwiększenie jakości edukacji obowiązkowej i szkolnictwa wyższego. Wdrażane są obecnie pewne finansowane przez UE działania w obszarze edukacji obowiązkowej, jednak nie poczyniono postępów w zakresie reformy szkolnictwa wyższego. Zatrudnienie i polityka społeczna: Istnieje powszechne porozumienie co do faktu, że aktywność kobiet posiadających małe dzieci oraz osób znajdujących się w trudnej sytuacji na rynku pracy nie jest optymalna, jednak podjęto w tym zakresie bardzo ograniczone działania. Krokiem we właściwym kierunku jest wniosek rządu dotyczący nowej ustawy w sprawie świadczenia usług opieki nad dziećmi, któremu towarzyszą ulgi podatkowe dla jednostek świadczących usługi opieki i rodzin korzystających z takich usług, jednak działanie to może stanowić jedynie częściowe rozwiązanie. W 2011 r. przyjęto reformę urzędów pracy, która jest od tego czasu wdrażana. Pozostaje dokonanie oceny, czy podjęte działania są dostateczne dla zapewnienia sytuacji, w której urzędy pracy – wyposażone w odpowiedni personel i narzędzia – będą w stanie zapewnić skuteczną i ukierunkowaną pomoc w poszukiwaniu pracy. Dania Finanse publiczne: Zgodnie z przewidywaniami deficyt budżetowy Danii zmaleje w 2013 r. do 1,7 % PKB. Pozytywne perspektywy dla duńskich finansów publicznych wiążą się częściowo z podjętymi działaniami jednorazowymi; nawiązują one również do znaczenia, jakie ma rozsądna polityka budżetowa wykraczająca poza zasięg procedury nadmiernego deficytu dla zabezpieczenia zaufania pokładanego w politykę gospodarczą Danii oraz zabezpieczenia kosztów związanych ze starzejącym się społeczeństwem. Sektor finansowy: Zagrożenia, jakie dla stabilności finansowej stwarza wysoki poziom zadłużenia gospodarstw domowych, wydają się być ograniczone. W mijającym roku rząd oraz sektor finansowy podjęli działania, które zmierzają we właściwym kierunku. Wymagane jest jednak ścisłe monitorowanie, które zagwarantuje osiągnięcie pożądanych efektów. Dotychczas nie rozważano żadnych zmian, które miałyby ograniczyć zakłócenia i wzmocnić oddziaływanie antycykliczne przepisów dotyczących opodatkowania nieruchomości. Wzrost i konkurencyjność: Słaba konkurencyjność wewnętrzna wynika z wysokich narzutów na ceny usług i towarów w Danii. W 2012 r. rząd przedstawił pakiet ds. konkurencyjności, określający odpowiednie działania. Ponadto komisja ds. produktywności analizuje obecnie słaby wzrost wydajności gospodarki duńskiej i potencjalny udział w tej sytuacji duńskiego sektora usług, który pod względem konkurencyjności nie znajduje się na optymalnym poziomie. Przed końcem 2013 r. oczekuje się wyników tej analizy, które mają zostać następnie przekształcone w odpowiednie działania polityczne. Zatrudnienie i polityka społeczna: Mając na celu zwiększenie podaży siły roboczej, Dania przeprowadziła ważne reformy systemu wcześniejszego przechodzenia na emeryturę, rent z tytułu niepełnosprawności oraz subsydiowanych systemów zatrudnienia (tzw. system flex-job). Jednak niezbędne są dalsze wysiłki na rzecz zwiększenia możliwości zatrudnienia osób znajdujących się na marginesie rynku pracy, takich jak pracownicy fizyczni o niskich kwalifikacjach, osoby o ograniczonych możliwościach podjęcia pracy oraz osoby wywodzące się ze środowisk migracyjnych. Rząd Danii podjął działania w celu poprawy sytuacji, zwłaszcza wzmacniając te aspekty działań aktywnej polityki rynku pracy, które dotyczą szkoleń i edukacji, co powinno przynieść korzyści również wspomnianym wcześniej grupom. Powołano dwie komisje ekspertów, aby poprawić działania z zakresu aktywnej polityki rynku pracy na rzecz ubezpieczonych i nieubezpieczonych pracowników fizycznych. Osiągnięto porozumienie w sprawie reformy systemu edukacji podstawowej i średniej, która będzie wdrażana w roku szkolnym 2014-2015. Przedstawiono również wniosek dotyczący reformy edukacji zawodowej i systemu szkoleń, która miałaby wejść w życie do sierpnia 2015 r. Przygotowywana jest także reforma systemu edukacji szkolnictwa wyższego. Niemcy Finanse publiczne: Po okresie deficytu przekraczającego 3 % PKB (w latach 2009–2010) Niemcy odzyskały stabilność budżetową. W 2012 r. w budżecie sektora instytucji rządowych i samorządowych odnotowano niewielką nadwyżkę i wypełniono średniookresowy cel budżetowy. W ostatnich latach zwiększono wydatki na kształcenie i badania naukowe, ale potrzebne są dalsze działania w tym zakresie. Niemcy zwiększyły efektywność wydatków publicznych na opiekę zdrowotną i długoterminową, a w pewnym stopniu także efektywność systemu podatkowego. Poczyniono pewne kroki w kierunku wdrożenia konstytucyjnej reguły zrównoważonego budżetu („hamulec zadłużenia”), a mimo to w większości krajów związkowych nadal brakuje szczegółowych przepisów wykonawczych. Sektor finansowy: Niemcy wzmocniły ramy regulacyjne i nadzór sektora finansowego oraz podjęły kroki, by dostosować się do nowych unijnych ram regulacyjnych. Decyzje Komisji w sprawie pomocy państwa przyczyniły się do restrukturyzacji banków krajów związkowych, ale potrzebne są dalsze działania ze strony państwa wspierające konsolidację sektora bankowego. Wzrost i konkurencyjność: Niemcy starają się stworzyć sprzyjające warunki dla przyspieszenia rozbudowy sieci energetycznej i rozpoczęły – wraz z kilkoma sąsiednimi państwami członkowskimi – koordynację zarządzania siecią energetyczną. Podejmowane w ostatnich latach starania o wprowadzenie konkurencji na rynku kolejowym były bardzo ograniczone, a reformy, które miały na celu otwarcie sektora usług, zwłaszcza usług świadczonych w ramach wolnych zawodów i zawodów rzemieślniczych, miały bardzo niewielki zakres. Niedawno przyjęto natomiast reformę legislacyjną, której celem jest poprawa egzekwowania przepisów prawa konkurencji. Zatrudnienie i polityka społeczna: Widoczne są postępy w zakresie zmniejszania bezrobocia długoterminowego, ale możliwe jest większe wykorzystanie potencjału niemieckiej siły roboczej w świetle nadchodzących zmian demograficznych. W związku z kompleksową oceną środków wsparcia rodziny rząd powinien przystąpić do wycofywania przepisów podatkowych, które zniechęcają drugich żywicieli rodziny do podejmowania pracy. Niemcy zwiększyły liczbę placówek opieki nad dziećmi i podjęły szereg inicjatyw w celu poprawy wczesnej nauki języków i umiejętności dzieci w zakresie czytania, a także aby zmniejszyć odsetek uczniów obcego pochodzenia wcześnie kończących naukę (który jest dwukrotnie wyższy od średniej krajowej). Wynagrodzenia znacznie wzrosły w ostatnich latach. Pomimo półautomatycznego obniżenia stopy składki emerytalnej klin podatkowy pozostaje wysoki, szczególnie w przypadku pracowników o niskich dochodach. Estonia Finanse publiczne: Estonia ma stabilną sytuację budżetową, zgodnie z paktem stabilności i wzrostu. Głównym celem jej strategii budżetowej jest zapewnienie zrównoważonej polityki fiskalnej wspierającej zrównoważony wzrost gospodarczy. Średniookresowy cel budżetowy Estonii to nadwyżka strukturalna, którą osiągnięto w 2012 r. Przedstawiono nowy projekt ustawy, który ma zapewnić zgodność z wymogami Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu oraz sformalizować istniejącą już, lecz w dużej mierze nieformalną jak na razie, regułę (strukturalnego) salda budżetu w perspektywie średnioterminowej. Estonia powinna podjąć konkretne działania w celu wzmocnienia wiążącego charakteru istniejących wieloletnich reguł i pułapów wydatkowych. Wzrost i konkurencyjność: Estonia szybko pokonała kryzys z lat 2008-2009. Tempo wzrostu PKB wprawdzie spadło, lecz państwo to cały czas osiąga wyniki znajdujące się powyżej średniej UE. Estonia umacnia ponadto swoją pozycję w międzynarodowym łańcuchu wartości i sektorach o wysokim zapotrzebowaniu na wiedzę, korzysta ona również z rosnących inwestycji w obszarze badań i rozwoju. Jednak już w 2012 r. spadek udziału w eksporcie oraz dość duży wzrost jednostkowych kosztów pracy wskazywały na pewną utratę konkurencyjności. W pierwszej połowie 2013 r. spadło tempo produkcji i wzrosło zatrudnienie, wzrost wydajności w gospodarce zmalał, podczas gdy płace stopniowo rosły. Ta sytuacja doprowadziła do dalszego spadku konkurencyjności. W szczególny sposób trzeba będzie zadbać o lepsze dopasowanie wyników kształcenia do potrzeb rynku i ograniczenie ryzyka wystąpienia sytuacji, gdy wzrost płac przekracza wzrost wydajności. Rząd zapoczątkował szereg reform, na przykład reformę szkół podstawowych i średnich, kształcenia i szkolenia zawodowego oraz szkolnictwa wyższego. Przygotowywanych jest więcej reform, między innymi długo oczekiwana strategia na rzecz uczenia się przez całe życie. Należy jednak jeszcze określić ostateczną formę tych reform, zaś ich skutki będą widoczne dopiero w perspektywie średnio- i długoterminowej. Zatrudnienie i polityka społeczna: Sytuacja na rynku pracy Estonii szybko poprawiła się po kryzysie z lat 2008-2009. Wraz z utrzymującym się wzrostem gospodarczym (który był nieco niższy w 2013 r.) coraz więcej bezrobotnych znajduje zatrudnienie, zaś płace realne rosną. W dalszym ciągu jednak poważnym problemem pozostaje utrzymujące się bezrobocie ludzi młodych oraz bezrobocie długotrwałe, niedostosowanie umiejętności do potrzeb rynku pracy oraz utrata siły roboczej ze względu na przewlekłe choroby lub problemy zdrowotne. Ponadto utrzymujące się niedobory instytucji świadczących opiekę nad dziećmi opóźniają powroty rodziców (zwłaszcza kobiet) na rynek pracy, co nie pozwala im na pełne uczestnictwo w rynku pracy. Rząd reaguje na te niedobory, przygotowując szereg projektów reform, zwłaszcza reformę systemu niezdolności do pracy, jednak projekty te muszą jeszcze zostać zakończone i przekazane parlamentowi do przyjęcia. Na poziomie lokalnym występuje powracające niedostosowanie potencjału budżetowego i administracyjnego do zakresu odpowiedzialności, jaka na nim ciąży. W sposób negatywny odbija się to na skuteczności i jakości usług świadczonych przez władze lokalne w większości sektorów, w tym w sektorze opieki długoterminowej, usług pomocy dla rodzin, usług edukacyjnych i transportowych. Taka sama sytuacja ma miejsce w przypadku lokalnych środków wsparcia, jakie są niezbędne dla zapewnienia skutecznych usług opieki zdrowotnej. Nie uzgodniono jeszcze reform, które dotyczyłyby tych kwestii. Opóźnia się zwłaszcza przedstawienie rządowi nowej strategii rozwoju regionalnego, trwają natomiast prace nad programem działań na rzecz usprawnienia lokalnej administracji publicznej. Irlandia Finanse publiczne: Przez cały okres realizacji programu dostosowań gospodarczych Irlandia ściśle przestrzegała głównych celów polityki fiskalnej. Według prognoz na 2013 r. deficyt wyniesie 7,4 % PKB, a więc nieznacznie poniżej pułapu określonego w programie i procedurze nadmiernego deficytu, który wynosi 7,5 %. Dług publiczny wyrażony jako odsetek PKB jest wciąż wysoki, a w 2013 r. osiągnie prawdopodobnie poziom szczytowy, ale następnie powinien zacząć spadać dzięki działaniom konsolidacyjnym i wyższemu wzrostowi PKB. Reforma budżetowa odbywa się w tempie odpowiadającym postępom na poziomie UE, ale ramy wydatków oraz sprawozdawczość danych i przejrzystość wymagają jeszcze poprawy. Sektor finansowy: Zmniejszenie zadłużenia i restrukturyzacja banków krajowych przebiegają sprawnie, choć potrzebne są dalsze działania w tym zakresie. W ostatnim czasie skoncentrowano się na określeniu i realizacji celów w zakresie trwałego rozwiązania problemu zaległości w spłacie kredytów hipotecznych, zajęciu się innymi zagrożonymi kredytami oraz poprawie ram prawnych i regulacyjnych (przepisów dotyczących niewypłacalności osób prywatnych i przejmowania mienia, kodeksu postępowania w sprawie zaległości w spłacie kredytów hipotecznych oraz rejestru kredytowego). Prowadzona jest obecnie kompleksowa ocena bilansów banków w związku z testami warunków skrajnych, które zostaną przeprowadzone w 2014 r. w ramach jednolitego mechanizmu nadzorczego. Ocena ta zostanie ukończona do końca listopada. Wzrost i konkurencyjność: Oczekuje się, że realny wzrost PKB będzie niewielki – na poziomie 0,3 % w 2013 r., a następnie przyspieszy w 2014 r. do poziomu 1,7 %. Jest to skutek słabego spożycia prywatnego oraz niskich dochodów w pierwszej połowie 2013 r. pomimo wzrostu zatrudnienia, gdyż konsekwentnie obniżane jest zadłużenie gospodarstw domowych i gromadzone są wysokie oszczędności w charakterze zabezpieczenia. Perspektywy dla rynku pracy stale się jednak poprawiają, co powinno z czasem przełożyć się na wzrost popytu krajowego i wzrost wydajności. W bieżącym roku wygasa ochrona patentowa w przypadku kilku kluczowych produktów farmaceutycznych produkowanych w Irlandii, czego skutkiem jest wolniejszy wzrost wywozu i przywozu. Oczekuje się, że presja cenowa pozostanie niewielka ze względu na wysoki poziom wolnych mocy produkcyjnych w gospodarce oraz niewielką presję inflacyjną wynikającą z polityki fiskalnej. Zatrudnienie i polityka społeczna: Reformy strukturalne pozwoliły poprawić fundamentalne parametry gospodarcze, ale pewne kwestie są nadal nierozwiązane. W ostatnich reformach wdrażanych w ramach programu skoncentrowano się na wzmocnieniu mechanizmów aktywizacji, zapewnieniu dalej idącego i szerzej zakrojonego wsparcia dla osób szukających pracy (zwłaszcza dla osób długotrwale bezrobotnych i dla ludzi młodych), a także poprawie przydatności i jakości programów dalszego kształcenia i szkolenia, tak aby zachęcać do zmiany i podnoszenia kwalifikacji. Przygotowania do uruchomienia tych usług nie zostały jeszcze zakończone. Pozostałe reformy realizowane w ramach programu mają na celu zmniejszenie kosztów i zwiększenie wydajności w ramach zapewniania opieki zdrowotnej, reformę gospodarki wodnej i zmniejszenie kosztów usług prawnych poprzez zwiększenie konkurencji w tym zakresie. Grecja Finanse publiczne: Grecja w dalszym ciągu dokonuje postępów w realizacji drugiego programu dostosowań gospodarczych, mimo że pewne istotne działania uległy opóźnieniu. W celu ustabilizowania greckich finansów publicznych przedsięwzięto znaczące środki. Wprowadzane są wciąż zmiany w polityce fiskalnej. Należy jednak nadal dążyć do osiągnięcie nadwyżki w budżecie podstawowym w 2013 r. oraz umożliwić dalszą poprawę sytuacji budżetowej. Zwiększenie dochodów państwa i reforma nieskutecznej administracji podatkowej to cele priorytetowe, a zapewnienie pełnej operacyjności niedawno utworzonej, półautonomicznej administracji podatkowej oraz poprawa jej skuteczności wymagają znaczących starań. Trwa także reforma administracji publicznej, przy okazji której toczą się dyskusje na temat strategii w zakresie zasobów ludzkich, zmian w programie mobilności oraz wdrożenia siatki płac w celu ustabilizowania kosztów wynagrodzeń. W obszarach opieki zdrowotnej i zarządzania finansami publicznymi wdrożono kilka ważnych reform strukturalnych. Nadal potrzebne są jednak daleko idące reformy w wielu innych obszarach. Sektor finansowy: Potrzebne jest zdecydowane i skuteczne wdrożenie programu prywatyzacji. Zakończył się już proces dokapitalizowania czterech najważniejszych banków. Wzrost i konkurencyjność: Perspektywy makroekonomiczne wskazują na pierwsze oznaki ożywienia gospodarczego przy prognozowanym dodatnim wzroście na poziomie 0,6 % w 2014 r. Po kilku latach recesji w pierwszej połowie 2013 r. zaczęła ona słabnąć i pojawiły się pierwsze sygnały, że osiągnięto dolną fazę cyklu. Mimo że obniżające się jednostkowe koszty pracy wraz z pomyślnie przeprowadzoną reformą rynku pracy poprawiają konkurencyjność pod względem kosztów, trwająca reforma rynków produktowych powinna być wdrażana szybciej i skuteczniej. Program dostosowań gospodarczych jest w dużym stopniu skoncentrowany na reformach strukturalnych niezbędnych do stworzenia warunków sprzyjających ponownemu wzrostowi inwestycji, zatrudnienia i wydajności z chwilą wejścia w kolejny etap cyklu koniunkturalnego. Wraz z zobowiązaniami wynikającymi z programu stopniowo wdrażane są kluczowe reformy mające między innymi na celu wspieranie efektywnego i konkurencyjnego otoczenia biznesu, zreformowanie systemu sądownictwa, rozwój wydajnych sektorów i usług sieciowych, a także otwarcie rynku zawodów regulowanych, ale odpowiednie decyzje polityczne nie zostały jeszcze podjęte. Zatrudnienie i polityka społeczna: Absolutnym priorytetem jest wciąż walka z bezrobociem. Grecja wdrożyła już ambitne reformy rynku pracy, a teraz należy przystąpić do realizacji czterech bloków planu działania na rzecz zatrudnienia: programu robót publicznych; staży dla młodych (programu bonów); reformy Publicznej Służby Zatrudnienia (OAED) oraz poprawy kształcenia zawodowego i przyuczania do zawodu. Grecja stara się poprawić siatkę bezpieczeństwa socjalnego w ramach obecnej puli środków budżetowych, na przykład przez rozwój pomocy dla osób długotrwale bezrobotnych i przez utworzenie do stycznia 2014 r. programu gwarantowanego dochodu minimalnego (jako programu pilotażowego). Hiszpania Finanse publiczne: Hiszpania zobowiązała się skorygować swój nadmierny deficyt do 2016 r. Kraj ten odnotowuje postępy w zakresie reform systemu emerytalnego. Stopniowy wzrost ustawowego wieku emerytalnego oraz okresu składkowego wymaganego do pełnej emerytury został przyjęty w 2011 r., dostęp i inicjatywy dotyczące wcześniejszej i częściowej emerytury zostały ograniczone w marcu 2013 r. Planuje się przyjęcie do końca tego roku przepisów w zakresie regulacji czynnika stabilności w systemie emerytalnym. Zarządzanie finansami publicznymi zostało wzmocnione, zwiększono przejrzystość i kontrolę w zakresie budżetów regionalnych, do końca roku przewiduje się utworzenie niezależnej instytucji fiskalnej, zaległości płatnicze są likwidowane oraz przedsięwzięto środki, aby zapobiegać w przyszłości opóźnieniom w płatnościach. Przepisy dotyczące de-indeksacji, które mają zostać zatwierdzone do końca tego roku, zniosą indeksację do inflacji w kontraktach publicznych. Od 2012 r. wprowadzane są środki w celu wyrównania relatywnych obciążeń podatkowych przez zwiększenie podatków konsumpcyjnych i środowiskowych, a także w celu poprawy przestrzegania przepisów podatkowych oraz ograniczenia preferencyjnego traktowania zadłużenia w opodatkowaniu dochodów osób prawnych i fizycznych. Jednak konieczne jest podjęcie dalszych działań. W lipcu powołano niezależną grupę ekspertów, aby przeprowadzić ogólny przegląd systemu podatkowego. Sektor finansowy: Program sektora finansowego, który ma zostać zakończony w 2014 r., jest realizowany. Prowadzona jest restrukturyzacja banków, które otrzymały pomoc państwa, a zgodność z wymogami polityki horyzontalnej jest prawie całkowita. Tym samym wzmocniono ramy zarządzania, regulacyjne i nadzoru hiszpańskiego sektora bankowego. Wzrost i konkurencyjność: Problemy związane z otoczeniem biznesu, takie jak segmentacja rynku krajowego lub bariery wejścia w przemyśle usługowym utrudniają tworzenie nowych miejsc pracy. Wniosek ustawodawczy sprzyjający funkcjonowaniu hiszpańskiego rynku wewnętrznego (prawo w sprawie gwarancji jedności rynku) został przedłożony parlamentowi. Pierwszy projekt prawa reformującego usługi świadczone w ramach wolnych zawodów jest obecnie przedmiotem konsultacji, ale nie zostanie on sfinalizowany w ustalonym terminie. Ostatnio wprowadzone prawo o przedsiębiorczości wniosło usprawnienia w uregulowaniach dotyczących niewypłacalności przedsiębiorstw oraz ustanowiło bardziej elastyczne rodzaje spółek. Od 2012 r. wprowadzano również środki w celu otwarcia sektora detalicznego oraz zapewnienia większej efektywności na rynku wynajmu mieszkań. W następstwie środków wprowadzonych w 2012 r. władze przedstawiły w lipcu 2013 r. pakiet legislacyjny mający na celu modernizację sektora energii elektrycznej oraz rozwiązanie długotrwałego problemu deficytu taryfowego w zakresie energii elektrycznej. Dodatkowe działania są konieczne, aby zaradzić nieprawidłowościom dotyczącym konkurencji w sektorze transportu. Hiszpania podjęła również działania zmierzające do przeprowadzenia reformy administracji publicznej: w lutym 2013 r. rząd przedstawił projekt ustawy w sprawie reformy administracji lokalnej, który ma zostać przyjęty przez parlament przed końcem 2013 r. Rozpoczęto także prace dotyczące szerzej zakrojonej reformy administracji publicznej. Zatrudnienie i polityka społeczna: Przy wykorzystaniu doświadczeń płynących z poprzednich reform w 2010 r. i 2011 r. szerzej zakrojona reforma rynku pracy z 2012 r. wraz z porozumieniem zawartym z partnerami społecznymi w 2012 r. zdaje się tworzyć warunki dla większej odporności rynku pracy. Jest jednak jeszcze za wcześnie, aby ocenić jej wpływ. Kontynuowane są prace w celu wspierania aktywnej polityki rynku pracy, a także jej powiązań z obszarami polityki pasywnej. Jednak skuteczne stosowanie środków zajmuje więcej czasu niż zakładano, a koordynacja między regionami centralnymi i autonomicznymi wciąż stanowi zagrożenie dla skutecznej realizacji działań. Przedsięwzięto środki w ramach strategii zatrudnienia i przedsiębiorczości młodzieży, aby wspierać zatrudnienie młodych osób. Przeprowadzane są reformy mające na celu usprawnienie systemu transferu punktów w kształceniu i szkoleniu zawodowym. Podjęto ograniczone działania w celu zaradzania problemom ubóstwa i włączenia społecznego. Francja Finanse publiczne: Pomimo znaczących działań konsolidacyjnych, które doprowadziły do obniżenia deficytu nominalnego z 7,5 % PKB w 2009 r. do 4,8 % w 2012 r., Francji nie udało się skorygować nadmiernego deficytu do 2013 r. z powodu gorszych, niż oczekiwano, warunków gospodarczych. Termin wprowadzenia tej korekty został więc wydłużony przez Radę o dwa lata. Nie wiadomo wciąż, czy planowana reforma decentralizacyjna przyniesie znaczące oszczędności dla całego sektora instytucji rządowych i samorządowych. Oczekuje się, że reforma emerytalna z 2013 r. przyczyni się do długoterminowej stabilizacji systemu emerytalnego, ale może okazać się niewystarczająca w perspektywie średnioterminowej. Planowane środki są skoncentrowane przede wszystkim po stronie dochodów i polegają w szczególności na podwyższeniu składek na ubezpieczenie społeczne, tak po stronie pracownika, jak i pracodawcy. Ponadto reforma emerytalna z 2013 r. dotyczy tylko systemu ogólnego i nie obejmuje rewizji systemów specjalnych. Konkurencyjność i wzrost: Przedsięwzięto pewne środki w celu zwiększenia wydajności systemu podatkowego przez obniżenie wybranych wydatków podatkowych. Wprowadzono także środki w zakresie opodatkowania osób prawnych służące zmniejszeniu skłonności do zadłużania się przedsiębiorstw. Pośrednią stawkę podatku VAT na poziomie 10 % wprowadzono w 2013 r. z myślą o uproszczeniu systemu podatkowego, ale nie wyeliminuje to aspektów zmniejszających wydajność systemu (takich jak obniżona stawka VAT dla restauracji). Francja dąży do poprawy konkurencyjności, na przykład wprowadzając w 2013 r. ulgę podatkową na zwiększenie konkurencyjności i zatrudnienia. Środki przedsięwzięte w celu zwiększenia konkurencji w sektorach regulowanych są jednak niezbyt daleko idące. Jeśli chodzi o sektory sieciowe – przepisy NOME pozwolą zmniejszyć bariery wejścia na rynek w sektorze energii, a ponadto przygotowywana jest reforma zwiększająca wydajność systemu transportu kolejowego. Rynek pracy: Ustawa z czerwca 2013 r. w sprawie gwarancji miejsc pracy ma poprawić funkcjonowanie rynku pracy. Ustawa ta jest wymierzona przede wszystkim w problem ograniczonego dostępu do uczenia się przez całe życie. Wspierane jest także zatrudnienie starszych pracowników i osób młodych, szczególnie poprzez pracę dotowaną i przyuczanie do zawodu, ale efekty tego wsparcia są różne. Wprowadzony ostatnio program „zawody przyszłości” skutecznie wspiera szanse na zatrudnienie nisko wykwalifikowanych młodych ludzi, natomiast „umowa pokoleniowa” przyniosła jak dotąd niewielkie rezultaty. W latach 2012–2013 przeprowadzono także reformę publicznej służby zatrudnienia. Rozdrobnienie rynku pracy zostało częściowo wyeliminowane dzięki ustawie podwyższającej składki na ubezpieczenie społeczne płacone przez pracodawców od umów na czas krótszy niż trzy miesiące, co miało na celu zmniejszenie odsetka umów krótkoterminowych. Ograniczono możliwość uznaniowego podwyższania wynagrodzenia minimalnego w celu zachowania konkurencyjności, uzależniając jego wysokość od wzoru indeksacji. Wkrótce mają się rozpocząć negocjacje między partnerami społecznymi w sprawie systemu świadczeń dla bezrobotnych. Ze względu na poziom bezrobocia potrzebne są dalsze reformy strukturalne w celu obniżenia kosztów pracy. Chorwacja Mając na względzie przystąpienie w dniu 1 lipca 2013 r. Chorwacja dobrowolnie uczestniczyła na nieformalnych zasadach w semestrze europejskim 2013, przedkładając w kwietniu 2013 r. swój program gospodarczy. W dokumencie roboczym służb Komisji zawarto ocenę jakościową programu, w której Komisja wskazała, że o ile osiągnięto pewne postępy, to znaczne wyzwania budżetowe i strukturalne nadal istnieją. Dokument nie zawierał zaleceń dla tego kraju. Finanse publiczne: W ostatnich latach ramy budżetowe Chorwacji zostały zreformowane dzięki wejściu w życie trzech ważnych aktów prawnych: i) ustawy budżetowej (2009 r.), ii) ustawy o odpowiedzialności budżetowej (2011 r.) oraz iii) decyzji rządu o ustanowieniu komitetu ds. polityki budżetowej (2011 r.). Jeśli chodzi o przychody, Chorwacja podjęła działania na rzecz przesunięcia struktury opodatkowania od siły roboczej w kierunku podatków mniej szkodliwych dla wzrostu gospodarczego, a także na rzecz poprawy przestrzegania przepisów podatkowych. W tym celu podjęto działania ukierunkowane na zwalczanie uchylania się od opodatkowania i poprawę skuteczności administracji podatkowej. Jeżeli chodzi o wydatki, zapoczątkowano działania, których celem jest przegląd skuteczności i trwałości wydatków na ochronę socjalną i emerytury. Zgodnie z danymi zgłoszonymi przez władze deficyt sektora instytucji rządowych w Chorwacji kształtował się w 2012 r. na poziomie 5,0 % PKB. Deficyt państwa liczony na zasadzie kasowej w pierwszych dziewięciu miesiącach 2013 r. zbliżył się do wartości 4,0 % PKB, co jest wartością wyższą niż wartość planowana na cały rok (3 %). Począwszy od 2009 r. dług brutto sektora instytucji rządowych rośnie w szybkim tempie. W 2012 r. wyniósł on 55,5 % i przewiduje się jego dalsze zwiększenie. Wzrost i konkurencyjność: Niska jakość otoczenia biznesu i niska skuteczność sądownictwa, a także brak konkurencyjności na kluczowych rynkach to czynniki, które zaważyły na perspektywach wzrostu gospodarki Chorwacji. Na przestrzeni minionych lat Chorwacja podjęła działania prawne, instytucjonalne i praktyczne, aby ograniczyć obciążenia administracyjne i ożywić inwestycje. Podjęto już pierwsze działania na rzecz modernizacji administracji publicznej, zwiększenia skuteczności sądownictwa i wdrożenia mechanizmów zapobiegania w celu walki z korupcją w sektorze publicznym, jednak niezbędna jest realizacja dalszych działań na rzecz zwiększenia skuteczności administracji i sądownictwa. Poziom wydatków na badania i rozwój jest niski, ponadto uregulowania prawne są nieskuteczne. Działania prowadzące we właściwym kierunku to nowa strategia na rzecz innowacji oraz planowana strategia inteligentnej specjalizacji. Zatrudnienie i polityka społeczna: Potencjał chorwackiego rynku pracy pozostaje w bardzo dużym stopniu niewykorzystany. W szczególnie niekorzystnej sytuacji są ludzie młodzi, osoby pozostające bez pracy przez dłuższy czas, osoby starsze oraz kobiety. Ostatnio poprawił się zakres działań z zakresu aktywnej polityki rynku pracy, jednak skuteczność tych działań zostanie dopiero poddana ocenie. W celu poprawy niedostatecznych osiągnięć rynku pracy Chorwacja przyjęła pierwsze poprawki w przepisach o prawie pracy, częściowo podejmując kwestię przepisów dotyczących ochrony zatrudnienia. Przygotowywany jest drugi etap poprawek w przepisach o prawie pracy, które mają wprowadzić bardziej znaczące zmiany do przepisów regulujących ochronę zatrudnienia; przygotowywana jest również obszerna reforma emerytalna. Pogarsza się sytuacja społeczna, powodując, że jedna trzecia społeczeństwa zagrożona jest ubóstwem. W dalszym ciągu konieczne jest zwiększenie skuteczności systemu opieki społecznej oraz podjęcie kwestii istniejących czynników zniechęcających niektóre grupy społeczeństwa do podejmowania zatrudnienia. Obszerną bazę dla reformy systemu stanowi strategia opieki społecznej na lata 2011-2016 oraz nowe ustawy o opiece społecznej, jednak oddziaływanie poszczególnych środków będzie uzależnione od ich bieżącej realizacji. Włochy Finanse publiczne: Wysiłki konsolidacyjne podejmowane od 2011 r. roku doprowadziły do skorygowania nadmiernego deficytu. Jednak dług publiczny pozostaje istotnym obciążeniem. Ścisłe monitorowanie rozwoju sytuacji budżetowej jest zatem wskazane w celu zapewnienia ścisłej zgodności z paktem na rzecz stabilności i wzrostu. Reforma systemu podatkowego pozostaje fragmentaryczna. Stawka podatku od głównego miejsca zamieszkania została obniżona o połowę w 2013 r., a od 2014 r. ma zostać zastąpiona nowym lokalnym podatkiem od usług. Kluczowe znaczenie dla sprawiedliwości podatku od nieruchomości oraz efektywności systemu podatkowego będzie miała odpowiednia koncepcja tego nowego podatku, a także rewizja wartości katastralnej nieruchomości. Pomimo wcześniejszych działań oraz tych, które zostały zapowiedziane na rok 2014, opodatkowanie pracy i kapitału we Włoszech utrzymuje się na wysokim poziomie. Sektor finansowy: W celu wzmocnienia włoskiego sektora finansowego włoski bank centralny przeprowadził pierwszą ocenę jakości aktywów, która stanowi pozytywny krok, mimo że obejmuje ograniczoną liczbę banków. Ponadto zaproponowano wyższą ulgę na udziały kapitałowe dla przedsiębiorstw w celu zróżnicowania ich dostępu do finansowania. Jednakże postępy w zakresie poprawy ładu korporacyjnego banków były dotychczas ograniczone. Wzrost i konkurencyjność: Podjęto szereg działań zmierzających do zmniejszenia obciążeń administracyjnych, uproszczenia prawodawstwa i poprawy otoczenia biznesowego. Podjęto również działania na rzecz zwiększenia skuteczności wymiaru sprawiedliwości oraz poprawy zarządzania funduszami UE; działania te wymagają jednak dalszych kroków legislacyjnych i powinny być kontynuowane. Podjęto działania mające na celu zwiększenie konkurencyjności rynku usług, jednak istnieje ryzyko związane z ich wdrażaniem, zwłaszcza w odniesieniu do usług świadczonych przez przedstawicieli wolnych zawodów. Po uchyleniu przez Trybunał Konstytucyjny w 2012 r. przepisów dotyczących otwarcia rynku, konieczne jest podjęcie działań następczych zmierzających do organizowania przetargów na lokalne usługi publiczne. W przypadku sektorów sieciowych, podjęto działania w celu poprawy warunków dostępu do rynku, w szczególności w sektorze gazowym oraz sektorze transportu, jednak ceny energii pozostają bardzo wysokie, a modernizacja infrastruktury na terenie całego kraju stanowi poważne wyzwanie. Zatrudnienie i polityka społeczna: Strukturalnymi cechami włoskiego rynku pracy są brak elastyczności i segmentacja. Aby zmierzyć się z tymi wyzwaniami, w 2012 r. przyjęto reformę, która dotyczyła m.in. ograniczeń dla nietypowych umów o pracę, nowych zasad zwalniania pracowników oraz systemu zintegrowanych świadczeń dla bezrobotnych. Wdrażanie tej reformy przebiega jednak powoli, na przykład w zakresie modernizacji publicznych służb zatrudnienia. W 2012 r. osiągnięto porozumienie w celu lepszego dostosowania płac do wydajności, które przewiduje ulgi podatkowe i które musi być obecnie odpowiednio wdrożone w terenie. Bezrobocie wśród osób młodych i kobiet jest źródłem poważnych obaw. Środki ukierunkowane zwłaszcza na młodych ludzi zostały przyjęte w kilku etapach (ostatnio w sierpniu 2013 r.) i powinny zostać szybko wprowadzone w życie. Również wyzwania w obszarze edukacji pozostają istotne (w szczególności najniższy odsetek osób z wyższym wykształceniem w UE oraz odsetek młodzieży niekształcącej się, niepracującej ani nieszkolącej się wynoszący prawie 24 %), dlatego niezbędne są pilne działania. W celu lepszego ukierunkowania świadczeń na rozwiązywanie problemów ubóstwa i wykluczenia społecznego, w sierpniu 2013 r. podjęto ważną decyzję dotyczącą rozszerzenia istniejącej karty socjalnej na wszystkie południowe regiony Włoch. Zapewnienie finansowania tych działań będzie jednak zależało od przeprogramowania krajowego wkładu do funduszy strukturalnych UE. Cypr Finanse publiczne: Cypr przeprowadza obecnie obszerną konsolidację budżetową. Dostosowanie dla lat 2013-2014 jest zasadniczo zrównoważone po stronie wydatków i dochodów. Jeżeli chodzi o wydatki, trwa wdrażanie reformy systemu emerytalnego z 2013 r., która przewiduje podniesienie wieku emerytalnego, wprowadzenie elementów zniechęcających do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę oraz ograniczenie wysokości świadczeń. Podjęto kroki na rzecz wzmocnienia stabilności struktury funduszy. Przewiduje się wprowadzenie Krajowego Systemu Opieki Zdrowotnej do końca 2015 r. Jeśli chodzi o zarządzanie finansami publicznymi, do końca grudnia 2013 r. ma zostać przyjęta kompleksowa ustawa, stanowiąca podstawę prawną dla zasad należytego zarządzania finansami publicznymi, w której określone zostaną główne procesy, zadania i obowiązki na wszystkich etapach rocznego cyklu budżetowego. Jeśli chodzi o dochody, wdrażane są reformy dochodów podatkowych i administracji publicznej, których celem jest poprawa przestrzegania przepisów podatkowych, zwalczanie oszustw podatkowych i podniesienie skuteczności sektora publicznego w wykonywaniu powierzonych mu zadań, w tym poprzez ułatwioną realokację zasobów sektora publicznego w obszarach najbardziej dotkniętych kryzysem gospodarczym. Sektor finansowy: W związku ze zdecydowanym spadkiem zaufania do sektora bankowego zdecydowano o przeprowadzeniu reform w celu restrukturyzacji i redukcji instytucji finansowych, a także wzmocnienia nadzoru. W szczególności powołano Centralny Bank Cypru jako wyłączny organ restrukturyzacji, zaś Bank Cypru został poddany rekapitalizacji i wyłączony z restrukturyzacji. Władze rozpoczęły wdrażanie strategii na rzecz restrukturyzacji spółdzielczych instytucji kredytowych i zostały przeprowadzone pierwsze połączenia. Ukończono roboczy plan dotyczący włączenia nadzoru spółdzielczych instytucji kredytowych w zakres obowiązków Centralnego Banku Cypru. W dalszym ciągu stopniowo łagodzono wymogi administracyjne i kontrole kapitału, zgodnie z harmonogramem działań uzgodnionym z partnerami programu. Wzrost i konkurencyjność: Wśród działań ożywiających wzrost gospodarczy, które zostały przez Cypr przyjęte lub zaplanowane, znajduje się transpozycja trzeciego pakietu energetycznego, przygotowanie strategii dla sektora energetycznego, dostosowanie prawodawstwa do dyrektywy usługowej oraz wysiłki na rzecz liberalizacji zawodów regulowanych. Jednak w dalszym ciągu istnieje potrzeba podjęcia dodatkowych działań w sektorze transportu, również pod względem poprawy skuteczności energetycznej, a także zachęcania prywatnego sektora do podejmowania inwestycji w obszarze badań i rozwoju. Zatrudnienie i polityka społeczna: W następstwie utrzymującego się od 2009 r. spadku zatrudnienia oraz zdecydowanego wzrostu bezrobocia, na Cyprze podjęto działania skierowane do osób pozostających bez pracy przez dłuższy okres czasu i do młodych bezrobotnych, a także działania na rzecz poprawy umiejętności. Działania te to powoływanie instytucji kształcenia policealnego, wprowadzenie nowego, nowoczesnego systemu przyuczania do zawodu oraz wdrożenie systemu kwalifikacji zawodowych. Niezbędne są jednak dalsze starania na rzecz walki z wysokim odsetkiem bezrobocia wśród ludzi młodych oraz lepszego dostosowania umiejętności do potrzeb rynku pracy. Cypr zreformował także swój system indeksacji płac w sektorze publicznym, a reforma ta jest również kontynuowana w sektorze prywatnym. Zreformowano także system opieki społecznej, aby objąć ochroną najbardziej zagrożone grupy społeczne i zapewnić odpowiednią równowagę między świadczeniami socjalnymi a zachętami do podejmowania pracy. Łotwa Finanse publiczne: Szeroko zakrojona konsolidacja fiskalna oraz uzyskanie wyższej wydajności wydatków publicznych w ramach programu dostosowania makroekonomicznego umożliwiły Łotwie ograniczenie deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych z 8,1 % PKB w 2010 r. do 1,3 % w 2012 r. oraz osiągnięcie średniookresowego celu budżetowego w roku 2012. Procedura nadmiernego deficytu w stosunku do Łotwy została uchylona w czerwcu 2013 r. Budżet na rok 2014 jest pierwszym budżetem wdrażanym na podstawie nowej ustawy o dyscyplinie fiskalnej. Parlament przyjął środki podatkowe dotyczące stawki podatku dochodowego od osób fizycznych, nieopodatkowanych progów dochodu (ogólny próg oraz próg dla osób pozostających na utrzymaniu ), a także podatków ekologicznych. Sektor finansowy: Prywatyzacja kilku banków po kryzysie finansowym jest na dobrej drodze, wzmocniono nadzór finansowy w celu zachowania stabilności sektora, ponadto szczególne środki regulacyjne i ścisłe monitorowanie zagranicznych depozytów bankowych nadal obowiązują, jednak w dalszym ciągu należy zachować czujność. Wzrost i konkurencyjność: Zaproponowano ambitne reformy w dziedzinie edukacji i nauki, które obejmują m.in. zmiany w zakresie zarządzania instytucjami szkolnictwa wyższego, promowanie umiędzynarodowienia szkolnictwa wyższego i nauki, a także wprowadzenie modelu finansowania nagradzającego jakość w połączeniu ze zwiększonym finansowaniem szkolnictwa wyższego z budżetu. Nie dokonano jednak postępów we wdrażaniu tych zmian, a reforma systemu akredytacji poszczególnych kierunków studiów nie została przeprowadzona. Łotwa podjęła istotne działania w celu ograniczenia niewydolności sądownictwa cywilnego wywierającej negatywny wpływ na otoczenie biznesowe. Działania te obejmują m.in. reorganizację sądów, szereg reform dotyczących postępowań cywilnych, wdrożenie rozwiązań w zakresie technologii informacyjnych i komunikacyjnych oraz zwiększenie przejrzystości poprzez publikowanie orzeczeń. Przepisy dotyczące mediacji oraz zmiana prawa upadłościowego są przedmiotem dyskusji. W dziedzinie energii, rynek energii elektrycznej został zliberalizowany oraz podejmowane są działania mające na celu poprawę połączeń sieci energetycznej. Konieczne są jednak dalsze wysiłki w odniesieniu do infrastruktury gazowej i rynków, w szczególności dla zagwarantowania dobrze regulowanego dostępu stron trzecich do infrastruktury transportu i składowania. Dokonano pewnych postępów w dziedzinie efektywności energetycznej. Zatrudnienie i polityka społeczna: Łotwa obniżyła podatki związane z zatrudnieniem, a w latach 2014 i 2015 planuje podjęcie kolejnych kroków w tym zakresie. Łotwa zwiększyła też zakres aktywnej polityki rynku pracy; rozwinęła nowe działania w ramach tej polityki oraz zmodernizowała szkoły kształcenia i szkolenia zawodowego. W przygotowaniu jest program gwarancji dla młodzieży. Poprzednia decyzja Łotwy, dotycząca obniżenia poziomu minimalnego dochodu gwarantowanego oraz zniesienia rządowego finansowania w tej dziedzinie, była niezgodna z kierunkiem sformułowanym w zaleceniach. Trwają prace nad reformą systemu pomocy społecznej mające na celu zwiększenie zakresu i adekwatności tej pomocy, jednak posuwają się one powoli. Wśród innych środków mających na celu ograniczenie ubóstwa i wykluczenia społecznego należy wymienić wzrost płacy minimalnej, specjalistyczne usługi socjalne dla osób niepełnosprawnych oraz wsparcie dla dzieci niepełnosprawnych. Jeżeli chodzi o ubóstwo wśród dzieci, którego wskaźnik jest jednym z najwyższych w Europie, Łotwa znacznie podniosła poziom wielu świadczeń rodzinnych w 2013 r., a w 2014 r. przewiduje się dalsze podwyżki. Litwa Finanse publiczne: W ciągu ostatnich trzech lat poziom wzrostu gospodarczego był jednym z najwyższych w UE, co przyczyniło się do zmniejszenia deficytu budżetowego. Procedura nadmiernego deficytu została uchylona w czerwcu 2013 r. Pomimo utrzymywania się tendencji spadkowej deficytu strukturalnego, postępy w dążeniu do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego były mniejsze od wymaganego minimum; w związku z tym wysiłki powinny zostać zintensyfikowane w przyszłości. Pomimo podjęcia działań w zakresie opodatkowania nieruchomości, w okresie 2012-2013 nie osiągnięto żadnych istotnych postępów w dziedzinie systemu podatkowego. Biorąc pod uwagę, że litewski wskaźnik dochodów podatkowych w stosunku do PKB jest jednym z najniższych w UE, istnieje znaczny margines dla zwiększenia tych dochodów. Zakres przeglądu systemu podatkowego przeprowadzonego w 2013 r. był ograniczony pod względem zakresu, a wpływu rozszerzonej strategii na rzecz lepszego przestrzegania przepisów podatkowych można oczekiwać raczej w perspektywie średnioterminowej.. Odroczono przyjęcie ustaw w sprawie stabilności fiskalnej, w związku z czym niezbędne są dalsze działania w celu wzmocnienia ram budżetowych. W 2011 r. przyjęto decyzję o stopniowym podnoszeniu wieku emerytalnego, a pod koniec 2012 r. przyjęto zmiany do przepisów dotyczących uzupełniających oszczędności emerytalnych. Dotychczas nie wprowadzono jednak przepisów dotyczących kompleksowej reformy systemu emerytalnego, ani środków sprzyjających wydłużeniu życia zawodowego. Wzrost i konkurencyjność: W ostatnich latach Litwa poprawiła swoją konkurencyjność na skutek utrzymującego się spadku płac oraz poprawy konkurencyjności pozacenowej. Nadal utrzymują się jednak znaczne zaległości w zakresie badań naukowych i innowacji oraz w zakresie osiągnięć w dziedzinie edukacji. Ponadto reformy w sektorze energetycznym powinny zmniejszyć uzależnienie od importu energii (gospodarka litewska jest jedną z najbardziej energochłonnych, a jej poziom emisji dwutlenku węgla jest jednym z najwyższych w UE). Podjęto działania dotyczące sieci energetycznych, jednak tempo ich wdrażania pozostaje dość powolne. Jeżeli chodzi o efektywność energetyczną budynków, Litwa usunęła w 2013 r. przeszkody prawne dla przyznawania szczególnych pożyczek niektórym kategoriom właścicieli. Jest to krok we właściwym kierunku, jednak jego konkretny wpływ musi jeszcze być poddany ocenie. Rząd opracował ramy regulacyjne dla reformy przedsiębiorstw państwowych i znacznie zwiększył przejrzystość w tej dziedzinie. Obecnie wyzwaniem jest zapewnienie odpowiedniego wdrożenia wszystkich elementów tej reformy. Zatrudnienie i polityka społeczna: Sytuacja na litewskim rynku pracy uległa dalszej poprawie, jednak bezrobocie ludzi młodych oraz bezrobocie długotrwałe pozostaje poważnym problemem. Wzrasta niedobór wykwalifikowanej siły roboczej. Rząd podjął szereg działań w celu obniżenia stopy bezrobocia wśród ludzi młodych, które przyniosły pewne pozytywne rezultaty, a także przygotowuje program gwarancji dla młodzieży. Działania w ramach aktywnej polityki rynku pracy nie zostały jednak jeszcze ponownie ukierunkowane i skoncentrowane na pracownikach nisko wykwalifikowanych i osobach oddalonych od rynku pracy. Promowanie przyuczania do zawodu w ramach systemu kształcenia i szkolenia zawodowego pozostaje niewystarczające. Przepisy dotyczące ochrony zatrudnienia pozostają restrykcyjne, a zmiany w kodeksie pracy były ograniczone i nie będą miały większego wpływu. Wdrożono wstępne reformy zmierzające do liberalizacji umów o pracę na czas określony w sektorze prywatnym, jednak są one niewystarczające ze względu na ich ograniczony okres i zasięg. Rozpoczęto realizację reformy świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej w celu lepszego ich ukierunkowania. Wzrost ogólnego minimalnego wynagrodzenia powinien ograniczyć ubóstwo wśród osób pracujących oraz przyczynić się do zmniejszenia ogólnego ubóstwa. Środki te nie wydają się jednak być wystarczające do wyeliminowania ubóstwa i wykluczenia społecznego. Luksemburg Finanse publiczne: Luksemburg dokonał postępów w swoich działaniach na rzecz konsolidacji budżetowej i osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego. Niezbędne są jednak dalsze działania w celu zapewnienia długoterminowej stabilności finansów publicznych. Przygotowano projekt ustawy w celu wdrożenia średniookresowych ram budżetowych, lecz jego przyjęcie zostało opóźnione. Reformę systemu emerytalnego przyjętą w grudniu 2012 r. można uznać jedynie za pierwszy krok w kierunku osiągnięcia długoterminowej stabilności finansów publicznych. Konieczne jest podjęcie dodatkowych działań, m.in. dotyczących długoterminowej opieki zdrowotnej. Luksemburg nie podjął jeszcze środków w celu rozszerzenia stosowania podstawowej stawki VAT, co przyczyniłoby się do wzrostu dochodów z podatków konsumpcyjnych. Wzrost i konkurencyjność: Nominalne jednostkowe koszty pracy w Luksemburgu wzrosły w latach 2008-2012 o blisko 16 % , czyli prawie dwa razy szybciej niż w krajach sąsiednich. Działania podjęte przez Luksemburg w celu usprawnienia systemu ustalania wysokości wynagrodzeń miały jedynie częściowy i tymczasowy charakter. Luksemburg poczynił pewne działania zmierzające do zróżnicowania struktury gospodarki, która w znacznym stopniu uzależniona jest od sektora finansowego (ok. 30 % całkowitej wartości dodanej). Konieczne są jednak dalsze wysiłki, w szczególności w celu przezwyciężenia aktualnych słabości luksemburskiego systemu badań naukowych i innowacji. Nowe przepisy znacznie zmniejszyły obciążenia regulacyjne związane z usługami świadczonymi w ramach wolnych zawodów oraz ułatwiły dostęp do rynku dla usługodawców. Preferencyjne traktowanie zadłużenia w opodatkowaniu przedsiębiorstw prawdopodobnie przyczyniło się do wysokiego poziomu zadłużenia przedsiębiorstw, jednak nie podjęto dotychczas środków mających na celu zaradzenie tej sytuacji. Luksemburg nie jest na właściwej drodze do osiągnięcia swojego celu dotyczącego emisji gazów cieplarnianych. Konieczne są dalsze wysiłki w celu zrównoważenia negatywnych skutków ubocznych niskiego poziomu opodatkowania na produkty energetyczne , a także w celu poprawy systemu transportu publicznego. Zatrudnienie i polityka społeczna: Luksemburski system edukacji stoi przed specyficznymi wyzwaniami związanymi z wielojęzycznością, wysokim odsetkiem osób wywodzących się ze środowisk migracyjnych (43,1 %), a także konkretnymi umiejętnościami wymaganymi przez bardzo wyspecjalizowany rynek pracy o rozbudowanym sektorze finansowym. Sytuacja migrantów oraz młodych ludzi o niskich kwalifikacjach pozostaje trudna. Luksemburg podjął działania, które zdążają w dobrym kierunku, m.in. utworzenie centrum poradnictwa zawodowego, obserwatorium zatrudnienia oraz zachęt na rzecz zatrudnienia i systemu gwarancji dla młodzieży. Jednak działania te nie zostały w pełni wdrożone. Obecnie opracowywana jest reforma systemu kształcenia średniego. Ze względu na niski wskaźnik zatrudnienia starszych pracowników, wprowadzono zachęty finansowe w ramach reformy systemu emerytalnego w celu przedłużenia kariery zawodowej. Węgry Finanse publiczne: Procedura nadmiernego deficytu na Węgrzech została uchylona w czerwcu 2013 r., po czym władze przyjęły, ogólnie rzecz biorąc, trochę bardziej ekspansywną politykę fiskalną. Prognoza budżetowa Komisji na 2014 r. jest zgodna z określoną w Traktacie wartością referencyjną (3 % PKB), ale ryzyko wzrostu deficytu jest dość wysokie. Ponadto ostatnie decyzje w zakresie polityki fiskalnej nie wskazują na dążenie do strategii fiskalnej bardziej sprzyjającej wzrostowi. W kwestii poprawy zarządzania budżetem przedsięwzięto już pewne środki, ale potrzebne są dalsze działania. Sektor finansowy: Odnotowano przyspieszenie wzrostu akcji kredytowej skierowanej do MŚP, a zaangażowanie sektora w pożyczki w walutach obcych zmniejszyło się dzięki wdrożeniu przez bank centralny Programu finansowania na rzecz wzrostu. Program ten może jednak przynieść znaczne koszty budżetowe w perspektywie średnioterminowej. Podatki nałożone na sektor finansowy wzrosły po raz kolejny w 2013 r. Ponadto rząd planuje obecnie wprowadzenie nowego programu wsparcia dla gospodarstw domowych obciążonych kredytem walutowym, a związane z tym programem koszty mogą dodatkowo zmniejszyć podaż kredytów ze strony banków. Organ nadzoru został włączony w struktury Magyar Nemzeti Bank (MNB), co powinno zwiększyć jego zdolność do działania w sytuacjach wyjątkowych oraz możliwość łączenia instrumentów ostrożnościowych w skali makro- i mikroekonomicznej. Jeśli chodzi o czyszczenie portfela, nie podjęto żadnych nowych działań, natomiast udział kredytów zagrożonych w bilansie sektora bankowego jest dość wysoki (bliski 20 %), podobnie jak udział kredytów zrestrukturyzowanych. Wzrost i konkurencyjność: Wzrost gospodarczy Węgier jest niższy niż w innych państwach regionu (PL, CZ, SK) ze względu na oddłużenie sektorów w trudnej sytuacji oraz pogarszające się warunki dla biznesu. Ten ostatni element wynika w dużej mierze z braku przewidywalności, zakłócających skutków polityki rządu, który narzucił na inwestorów szereg ograniczeń, a także jakości systemu podatku od osób prawnych, zwłaszcza w przypadku sektora finansowego. Nie przedsięwzięto żadnych środków w związku z zaleceniami dotyczącymi otoczenia biznesu. Zatrudnienie i polityka społeczna: Rynek pracy pozostaje w tyle w stosunku do unijnej średniej, a wskaźnik zatrudnienia jest zasadniczo niski. Największe zaniepokojenie budzi bezrobocie wśród młodzieży i bezrobocie długoterminowe. W przygotowaniu jest program gwarancji dla młodzieży. Wprowadzony przez rząd w 2011 r. szeroko zakrojony program robót publicznych pomógł zapobiec wzrostowi bezrobocia, ale jego długofalowy wpływ na szanse osób objętych tym programem na zatrudnienie jeszcze nie jest widoczny. Oczekiwany wpływ aktywizujący jest krokiem we właściwym kierunku, niemniej jest to środek jednorazowy. Skutki programów sprzyjających uczeniu się przez całe życie także nie są jeszcze widoczne. Przygotowywane są strategie dotyczące wczesnego kończenia nauki, uczenia się przez całe życie i kształcenia wyższego. Rząd wprowadził skierowane do określonych grup obniżki składek na ubezpieczenie społeczne, aby zwiększyć popyt na pracę na otwartym rynku pracy. Wpływ tych działań nie jest jeszcze zauważalny. Pomimo umiarkowanego wzrostu ogólnej liczby osób aktywnych zawodowo nasila się zjawisko ubóstwa i wykluczenia społecznego, a wiele osób boryka się z dotkliwą deprywacją materialną. Sytuację pogarsza skrócenie okresu wypłacania i obniżenie wysokości świadczeń dla bezrobotnych, a także pieniężnych form wsparcia z pomocy społecznej, w przypadku których zaostrzono kryteria kwalifikowalności. Malta Finanse publiczne: Malta planuje sprowadzenie deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych do poziomu 2,7 % PKB w 2013 r., jednak według jesiennej prognozy Komisji poziom ten wyniesie 3,4 % PKB. Malta zapowiedziała środki mające na celu poprawę przestrzegania przepisów podatkowych oraz walkę z uchylaniem się od opodatkowania, jednak ich wdrażanie nie zostało jeszcze zakończone. Problem preferencyjnego traktowania zadłużenia w systemie opodatkowania przedsiębiorstw musi również zostać rozwiązany. Reforma ram budżetowych ma nastąpić przed końcem roku. Stabilność finansów publicznych Malty w perspektywie długoterminowej w dalszym ciągu stanowi wyzwanie, ponieważ przewidywany wzrost wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa jest znacznie powyżej średniej UE. W odniesieniu do reformy systemu emerytalnego, trwające podwyższenia wieku emerytalnego są zbyt stopniowe i nie są powiązane ze średnią oczekiwaną długością życia. Malta planuje zaradzić temu w perspektywie krótko- lub średnioterminowej poprzez inne środki, takie jak zwiększenie stopy zatrudnienia kobiet i osób w starszym wieku (strategia na rzecz aktywnego starzenia ma zostać przyjęta przed końcem roku), lecz długofalowa strategia w tej dziedzinie nie została jeszcze opracowana. Wydatki na opiekę zdrowotną zwiększają jeszcze to wyzwanie. Władze wprowadzają szereg środków zmierzających do poprawy adekwatności systemu, ale ich wpływ finansowy nie jest jasny. Sektor finansowy: Władze planują wprowadzenie zmian do dwóch przepisów bankowych dotyczących rezerw na straty związane z kredytowaniem oraz ryzyka koncentracji. Projekty tych zmian są w dalszym ciągu w trakcie dyskusji, a pierwotny termin został już przekroczony. W celu zwiększenia nadzoru finansowego maltańskie władze stworzyły Wspólną radę stabilności finansowej (Join Financial Stability Board ) i zaproponowały projekt zmiany do ustawy o banku centralnym Malty. Wzrost i konkurencyjność: Planuje się między innymi dywersyfikację źródeł energii poprzez przekształcenie obecnej elektrowni naftowej na gaz LNG, a także budowę nowej elektrowni na gaz LNG. Ponadto w budowie jest elektroenergetyczne połączenie z Włochami, ale jego ukończenie uległo opóźnieniu. Jeżeli chodzi o odnawialne źródła energii, wdrożono systemy wsparcia, jednak wystąpiły problemy przy rozwijaniu dużych planowanych farm wiatrowych. Podjęto ograniczone działania w celu rozwiązania problemów w sektorze transportu, lecz poziom wykorzystania transportu publicznego (przewidzianego w obecnie wdrażanej reformie) pozostaje niewielki. Ogólnie konieczne wydają się dalsze wysiłki w zakresie efektywności energetycznej. Malta wdraża obecnie ramy dla systemu e-zamówień w celu zwiększenia skuteczności w dziedzinie zamówień publicznych. w 2013 r. rozpoczęto również reformę systemu sądownictwa. Zatrudnienie i polityka społeczna: Stopa zatrudnienia kobiet wzrasta, jednak nadal pozostaje na bardzo niskim poziomie. Od 2011 r. wdrażane są działania w tej dziedzinie (m.in. otwarcie publicznych i prywatnych ośrodków opieki nad dziećmi i świetlic), chociaż ich ilość i przystępność cenowa nadal stanowią problem. Wydłużono też urlop macierzyński i wprowadzono zachęty podatkowe dla pracujących rodziców. Odsetek osób przedwcześnie kończących naukę utrzymuje się na wysokim poziomie, ale podjęto działania mające na celu ograniczenie tego zjawiska. Planowane są działania na rzecz alfabetyzacji, uczenia się przez całe życie oraz reintegracji z rynkiem pracy bezrobotnych i osób nieaktywnych zawodowo, które uzupełnią wdrażaną reformę systemu przyuczania do zawodu. Stosowany przez Maltę mechanizm korekcyjny uwzględniający koszty życia ma pewne szczególne cechy, które najwyraźniej równoważą jego niekorzystny wpływ. Zachęca się jednak Maltę do ścisłego monitorowania jego wpływu oraz gotowości do zreformowania tego mechanizmu, jeżeli okaże się to niezbędne. Niderlandy Finanse publiczne: Między innymi z powodu trudnej sytuacji gospodarczej w Niderlandach istnieje od 2009 r. nadmierny deficyt budżetowy. Zgodnie z prognozą Komisji z jesieni 2013 r. gospodarka skurczyła się w 2012 r. o 1,2 % i oczekuje się, że w 2013 r. skurczy się o 1 %, zanim w 2014 r. nastąpi delikatny wzrost. Niderlandy przyjęły reformy pierwszego filaru emerytalnego. Wciąż jeszcze należy przyjąć reformy drugiego filaru emerytalnego i opieki długoterminowej. Oczekuje się, że środki służące poprawie funkcjonowania funduszy emerytalnych zmniejszą subsydia podatkowe dla systemu, wspierając równocześnie szanse starszych pracowników na zatrudnienie. Sektor finansowy: Z uwagi na znaczące zakłócenia strukturalne na rynku mieszkaniowym w Niderlandach niezbędne są dalsze reformy, również by ograniczyć skutki uboczne dla całej gospodarki, powodujące spowolnienie poprawy sytuacji gospodarczej. Od kwietnia 2012 r. wprowadzono szereg środków. Niektóre z nich dotyczą dostosowania rozwiązań podatkowych w odniesieniu do finansowania hipotecznego. Stopniowe dążenie do ograniczenia możliwości odliczania od podatku odsetek od kredytu hipotecznego oraz stosowania skuteczniejszych zachęt do amortyzacji jest użyteczne, lecz wprowadzanie tego środka etapami odbywa się zbyt powoli. Niedawne wprowadzenie pewnego zróżnicowania stawek czynszu w sektorze lokali socjalnych w oparciu o dochody to pozytywny krok, lecz wpływ tego działania wciąż musi zostać poddany ocenie. Wzrost i konkurencyjność: Rozpoczęto reformy strukturalne, ale wydaje się, że od 2012 r. tempo przeprowadzania niezbędnych reform spadło. W trudnej sytuacji gospodarczej, przy rosnącym bezrobociu, konieczne są dodatkowe starania służące zwiększeniu potencjału wzrostu niderlandzkiej gospodarki. Niderlandy poprawiły swoją pozycję w unijnej tablicy wyników innowacyjności z 2013 r., dzięki czemu państwo to znalazło się w grupie „podążających za innowacjami” (innovation follower), uzyskując ponadprzeciętne osiągnięcia. Kilka środków zostało ogłoszonych i obecnie trwa wprowadzanie ich w życie. Zostały one zinterpretowane jako kroki we właściwym kierunku. Co za tym idzie, zalecenie w zakresie konkurencyjności oraz badań i rozwoju zostało w 2013 r. zarzucone. Chociaż wydaje się, że wydatki publiczne na edukację zostały zabezpieczone dzięki cięciom budżetowym, to finansowanie nieograniczonych warunkami badań podstawowych znajduje się pod presją. W latach 2012 i 2013 podjęto środki w celu poprawy otoczenia biznesu, jednak w niektórych obszarach wciąż są możliwości dalszej pozytywnej zmiany. Zatrudnienie i polityka społeczna: Sytuacja na rynku pracy w Niderlandach pogorszyła się ostatnio. Do działań mających na celu poprawę aktywności zawodowej należy zwiększenie ulg podatkowych związanych z zatrudnieniem oraz stopniowa redukcja czynników podatkowych zniechęcających drugich żywicieli rodziny do podjęcia zatrudnienia. Ponadto przewidziano zwiększenie mobilności pracowników, dokonując przeglądu prawodawstwa z zakresu ochrony zatrudnienia i okresu obowiązywania świadczeń dla bezrobotnych. Wdrożono również środki służące integracji pewnych grup z rynkiem pracy. Pod koniec 2012 r. rząd przedstawił szereg reform dotyczących polityk społeczno-gospodarczych. Przewidziane środki z zakresu programu świadczeń dla bezrobotnych, prawodawstwa dotyczącego ochrony zatrudnienia/zwolnień (EPL) oraz nowa ustawa o uczestnictwie w rynku pracy wciąż nie zostały wdrożone. Planuje się jednak stopniowe wprowadzanie w życie tych środków. Poprawa funkcjonowania rynku pracy wymaga przeprowadzenia dodatkowych reform. Austria Finanse publiczne: Austria z sukcesem ograniczyła deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych i kontynuuje wysiłki zmierzające do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego, natomiast nadal konieczne jest zwiększenie rocznego dostosowania strukturalnego. Nakładające się na siebie zakresy odpowiedzialności między poziomami federalnymi, regionalnymi i lokalnymi, jak również niespójności między kompetencjami w zakresie finansowania i wydatków to problem, który należy rozwiązać. W rzeczywistości obecna sytuacja może spowodować ryzyko dla niektórych obecnie wdrażanych reform, takich jak np. system rozliczeniowy TARGET w odniesieniu do wydatków w systemie opieki zdrowotnej. Sektor finansowy: Prowadzona jest obecnie restrukturyzacja (częściowo) upaństwowionych banków, ale konieczne są dalsze działania, a ryzyko budżetowe należy ściśle monitorować. Wzrost i konkurencyjność: Konieczne są dalsze prace w celu ułatwienia konkurencji oraz świadczenia usług, w tym poprzez usuwanie nadmiernych barier, na jakie napotykają się usługodawcy oraz sprawdzenie, czy istniejące ograniczenia w zawodach regulowanych są uzasadnione interesem ogólnym. Reforma prawa konkurencji jest obecnie wdrażana, ale obawy dotyczące zbyt ograniczonego przydziału środków dla federalnego organu ds. konkurencji są nadal aktualne. Mimo iż od 2012 r. Austria udostępniła pewną część dodatkowych zasobów budżetowych, nie wprowadziła jeszcze wszystkich środków wymaganych w celu zapewnienia, że rosnąca liczba studentów otrzyma dostęp do odpowiednio dostosowanego wykształcenia wysokiej jakości oraz że ukończą oni studia. Zatrudnienie i polityka społeczna: Austria podjęła działania zmierzające do zwiększenia, w perspektywie śródterminowej, uczestnictwa starszych pracowników w rynku pracy oraz ograniczenia wczesnego wycofywania się z aktywności zawodowej. Wdrożenie tych środków oraz zapewnienie ich skuteczności wymagać będzie dokładnego monitorowania. Nie podjęto żadnych działań zmierzających do przyspieszenia wyrównania ustawowego wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn. Obciążenia związane z zatrudnieniem pod kątem obowiązujących stawek podatku oraz składek na ubezpieczenie społeczne znajdują się nadal na wysokim poziomie; nie podjęto żadnych działań zmierzających do ograniczenia obciążeń podatkowych pracy przynoszącej niskie dochody i przesunięcia ich w kierunku podstaw opodatkowania o mniej negatywnym wpływie na wzrost gospodarczy. Wdrożono pewne środki na rzecz zwiększenia uczestnictwa kobiet w rynku pracy. Opieka nad dziećmi i usługi w zakresie opieki długoterminowej zostały rozszerzone w pewnym zakresie, chociaż przydział budżetowy nie wydaje się dostatecznie duży, by zaspokoić rosnący popyt. Wdrożono również pewne środki w celu sprostania wyzwaniom związanym z udziałem w rynku pracy młodzieży ze środowisk migracyjnych, takie jak strategia nauczania języka oraz w celu poprawy wyników nauczania, w szczególności wśród młodzieży znajdującej się w niekorzystnym położeniu. Postępy są niewielkie, a skuteczność wymienionych środków wymaga uważnego monitorowania. Polska Finanse publiczne: W celu sprostania zaleceniu w ramach paktu stabilności i wzrostu, tj. by osiągnąć w 2014 r. deficyt w wysokości 3 % PKB, Polska przedstawiła kolejne środki fiskalne, głównie w zakresie systemu emerytalnego, ram budżetowych, przestrzegania przepisów prawa podatkowego oraz dochodów podatkowych. Polska nie zminimalizowała cięć wydatków pobudzających wzrost gospodarczy – w ostatnich latach znacząca część wysiłków podejmowanych w celu ograniczenia deficytu wiązała się z cięciami w dziedzinie inwestycji. Reforma przepisów podatkowych została uchwalona, jednak wciąż czeka na wprowadzenie w życie. Kwestia przestrzegania przepisów podatkowych wciąż stanowi problem. Począwszy od 2013 r. Polska stopniowo podnosi ustawowy wiek emerytalny do 67 lat. Z drugiej strony nie przeprowadzono reformy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz specjalnego systemu emerytur górniczych. W odniesieniu do oszczędności w sektorze opieki zdrowotnej Polska ogłosiła pewne działania związane z zarządzaniem Narodowym Funduszem Zdrowia. Projekt ustawy o opiece społecznej przewiduje również pewne środki służące lepszemu ukierunkowaniu polityk społecznych. Ocenę ich wpływu trzeba będzie jednak przeprowadzić w oparciu o ostatecznie obowiązujące przepisy prawne. Wzrost i konkurencyjność: Reforma w dziedzinie nauki i szkolnictwa wyższego była krokiem we właściwym kierunku, lecz wyniki polskich przedsiębiorstw w dziedzinie innowacyjności są wciąż słabe. Środki przedsięwzięte dotychczas w celu zwiększenia inwestycji przedsiębiorstw w badania i rozwój oraz innowacyjności samych przedsiębiorstw nie doprowadziły do wyraźnej poprawy sytuacji, a środki publiczne służące wspieraniu innowacji nie są właściwie ukierunkowane. Skuteczne instrumenty, takie jak istniejące zachęty podatkowe, są rzadko wykorzystywane, nie szuka się również możliwości poprawy sytuacji lub wprowadzenia alternatywnych rozwiązań podatkowych. Większość działań w sektorze energetycznym znajduje się dopiero na etapie przygotowań. Zarówno w sektorze energii elektrycznej, jak i gazu poczyniono jednak pewne starania – rozpoczęto niektóre projekty w zakresie rozwoju i modernizacji sieci elektrycznej, a w 2012 r. otwarto platformę handlu gazem. Co się tyczy wydajności energetycznej, rząd przeprowadził modernizację budynków publicznych. Pomimo wysiłków projekty inwestycyjne w kolejnictwie są wciąż bardzo opóźnione, natomiast urząd sprawujący nadzór nad rynkiem kolejowym został wzmocniony. Polska opracowała poważny plan reform służący wyeliminowaniu lub zmniejszeniu wymogów w zakresie kwalifikacji zawodowych w odniesieniu do nawet 230 zawodów i pierwsza część zmian legislacyjnych weszła już w życie. Polska nie podjęła jeszcze działań odpowiadających bezpośrednio na zalecenia dotyczące gospodarowania odpadami i gospodarki wodnej, a także przyspieszenia zwiększania zasięgu sieci szerokopasmowej. Zatrudnienie i polityka społeczna: Poczyniono pewne starania w celu zmniejszenia bezrobocia młodzieży. Rząd rozpoczął szereg reform w dziedzinie kształcenia i szkolenia. Przygotowywane są dodatkowe środki służące lepszemu ukierunkowaniu polityki zatrudnienia, w szczególności w odniesieniu do młodzieży. We wrześniu 2013 r. przyjęto strategię uczenia się przez całe życie. Potrzebne są jednak dodatkowe wysiłki, by poprawić dostęp do programów praktyk zawodowych i uczenia się w miejscu pracy. Polska zrobiła niewiele, by ograniczyć segmentację rynku pracy i ubóstwo pracujących. Liczba miejsc w placówkach opieki nad dziećmi wzrasta, ale oferta żłobków jest wciąż zbyt mała, aby znacząco zwiększyć współczynnik aktywności zawodowej kobiet. Wciąż nie wprowadzono w życie trwałej i wiarygodnej reformy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS). Portugalia Finanse publiczne: W ciągu ostatnich trzech lat osiągnięto postęp w zakresie konsolidacji fiskalnej, przy wysiłku fiskalnym na poziomie ok. 5,1 % PKB. Zgodnie z prognozą Komisji z jesieni 2013 r. oczekuje się, że w 2013 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniesie 5,95 % PKB. Rząd potwierdził, że cel w zakresie deficytu budżetowego w 2014 r. ustalono na poziomie 4 %, a jego osiągnięcie mają wspierać trwałe środki konsolidacji. Konsolidacja fiskalna w 2013 r. obejmuje podniesienie podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku od nieruchomości oraz koncentrację niektórych działań przewidzianych w przeglądzie wydatków publicznych. W następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w 2013 r. przywrócono dwie premie dla pracowników sektora publicznego i dla osób pobierających renty i emerytury, które obniżono w 2012 r. Dzięki reformom sektora publicznego w dalszym ciągu wzmacniane jest zarządzanie finansami publicznymi, trwa walka z uchylaniem się od opodatkowania, restrukturyzowane są przedsiębiorstwa państwowe oraz obniża się koszty partnerstw publiczno-prywatnych. Sektor finansowy: Od momentu wprowadzenia programu dostosowań gospodarczych banki portugalskie znacząco poprawiły współczynniki adekwatności kapitałowej i, dzięki bardziej zrównoważonej strukturze funduszy oraz dostępnej płynności, znajdują się w korzystnej sytuacji, która umożliwi im przetrwanie krótkich okresów niepewności i poradzenie sobie z potencjalnym dalszym pogorszeniem jakości aktywów. Sektor finansowy kontynuował w szybkim tempie eliminowanie dźwigni finansowej dzięki niskiemu popytowi na kredyty i na koniec drugiego kwartału 2013 r. osiągnął wskaźnik kredytów do depozytów wynoszący 122 %. Trwa wdrażanie środków mających na celu zapewnienie odpowiedniego finansowania rzetelnym małym i średnim przedsiębiorstwom, w tym inicjatyw zachęcających do dywersyfikacji źródeł finansowania. Wzrost i konkurencyjność: Realizacja części programu dostosowań gospodarczych dotyczącej reform strukturalnych jest bardzo zaawansowana. Poczyniono znaczący postęp w obszarach sądownictwa, sektorów sieciowych, budownictwa mieszkaniowego, usług oraz zawodów regulowanych. Dzięki zmniejszaniu obciążeń administracyjnych i ułatwianiu procedur wydawania licencji dokonuje się postęp, choć nie bez opóźnień, w zakresie znoszenia barier dla prowadzenia działalności gospodarczej. Niezbędne są dalsze postępy, by zwiększyć stabilność sektora transportu i jego otwartość na konkurencję, szczególnie w przypadku portów. Przyjęto pewne istotne środki w celu poprawy warunków płynności sektora biznesu, w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Zatrudnienie i polityka społeczna: Liczba osób zatrudnionych zmniejszała się wyraźnie od początku kryzysu gospodarczego, a wskaźnik zatrudnienia spadł z 73,1 % w 2008 r. do 66,5 % w 2012 r. Chociaż sytuacja na rynku pracy poprawiła się ostatnio, to bezrobocie pozostaje na wysokim poziomie, szczególnie wśród młodzieży. W ramach długoterminowej strategii tworzenia miejsc pracy przeprowadzono następujące reformy: uelastycznienie zasad negocjacji zbiorowych, znaczące zmniejszenie wypłacanych odpraw, zmniejszenie świadczeń dla bezrobotnych w celu zwiększenia zachęt do powrotu na rynek pracy, zmiany uregulowań dotyczących czasu pracy oraz reformy w ALMP i VET w celu zmniejszenia stopnia niedopasowania kwalifikacji do potrzeb rynku pracy. Również w dziedzinie edukacji wprowadzono ważne środki. Rumunia Finanse publiczne: Procedurę nadmiernego deficytu w odniesieniu do Rumunii zakończono w czerwcu 2013 r. Zarządzanie budżetem wzmocniono poprzez ustawę o odpowiedzialności budżetowej, stworzenie rady budżetowej, reformę emerytalną i środki służące poprawie przebiegu procedury budżetowej. W dalszym ciągu jednak problem stanowią zaległe płatności sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz stabilność i efektywność budżetowa systemu opieki zdrowotnej. Kolejnym wyzwaniem jest niski stopień przestrzegania przepisów podatkowych, prowadzący do znacznego spadku dochodów, szczególnie w dziedzinie podatku VAT i opodatkowania pracy. Sektor finansowy: Podjęto serię działań w celu wzmocnienia sektora finansowego: poprawiono ramy prawne restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków oraz wzmocniono bankowe fundusze gwarancyjne, a ponadto dla całego sektora bankowego wprowadzono międzynarodowe standardy sprawozdawczości; przyjęto również środki służące dalszemu zniechęcaniu konsumentów i MŚP do zaciągania kredytów walutowych niezabezpieczonych przed wzrostem kursu walutowego. Nowe środki mają na celu rozwiązanie problemu pogłębiającego się pogorszenia jakości aktywów. Wzrost i konkurencyjność: Rumunia stoi przed poważnymi wyzwaniami w zakresie konkurencyjności: przewaga branży o niskim i średnim poziomie zaawansowania technologicznego; niski poziom inwestycji państwa i podmiotów prywatnych w badania i rozwój; niska wydajność przemysłu i usług oraz utrudnienia napotykane przez rozwijające się przedsiębiorstwa. Trwa opracowywanie krajowej strategii konkurencyjności obejmującej wszystkie te obszary polityki. Restrukturyzacja przedsiębiorstw państwowych oraz poprawa sposobu zarządzania nimi i ich wydajności, w szczególności w branży transportowej i energetycznej, odbywa się wolno. Słaba administracja publiczna pozostaje znaczącym wyzwaniem dla rozwoju gospodarczego i konkurencyjności, a także utrudnia wykorzystanie funduszy unijnych. Plany działania opracowane w celu poprawy skuteczności administracji publicznej są powoli realizowane. Na koniec 2013 r. przygotowywana jest strategia wzmocnienia administracji publicznej. Krajowy plan działań priorytetowych w zakresie zwiększenia współczynnika wykorzystania funduszy unijnych odniósł sukces w bardzo ograniczonym zakresie, chociaż odnotowano wzrost współczynnika wykorzystania funduszy unijnych. Zatrudnienie i polityka społeczna: Całkowite bezrobocie w Rumunii jest obecnie stosunkowo niskie, lecz rośnie (7,5 % we wrześniu 2013 r.). Bezrobocie młodzieży jest jednak wysokie (23 %), natomiast ogólny wskaźnik zatrudnienia wynosił w 2012 r. tylko 63,8 %. W 2013 r. władze rumuńskie wdrażały krajowy plan zwiększenia zatrudnienia młodzieży. Przygotowywana jest krajowa strategia zatrudnienia na lata 2013-2020, ukierunkowana na młodzież, pracowników w starszym wieku, osoby pracujące w rolnictwie, kobiety oraz słabsze grupy społeczne. Od 2011 r. wdrażana jest ustawa o działalności wykonywanej przez pracowników dniówkowych, służąca walce z pracą na czarno. Ograniczanie ubóstwa pozostaje dla Rumunii istotnym wyzwaniem. Rozpoczęta w 2011 r. reforma opieki społecznej powinna pomóc zwiększyć wydajność i skuteczność świadczeń z pomocy społecznej. Słowenia Finanse publiczne: Słowenia zobowiązała się do skorygowania nadmiernego deficytu do 2015 r. Ramy budżetowe zostały objęte dalszymi zmianami po wprowadzeniu w maju 2013 r. poprawki konstytucyjnej ustanawiającej podstawę reguły dotyczącej salda/nadwyżki budżetu sektora instytucji rządowych i samorządowych. Ostatnia reforma emerytalna zapewnia stabilność wydatków emerytalnych tylko do 2020 r. i przewiduje się, że po tym okresie wydatki emerytalne zwiększą się znacznie powyżej średniego poziomu w UE. Rząd powołał grupę roboczą, aby rozważyć warianty dalszych reform. Presja związana ze stabilnością w długim okresie wynika również z przewidywanego wzrostu popytu na opiekę długoterminową i powiązanymi z nią wydatkami spowodowanymi starzeniem się społeczeństwa. W maju 2013 r. rząd przedstawił plany wzmocnienia społecznej opieki długoterminowej, a w pierwszej połowie 2014 r. przewiduje się przyjęcie nowych przepisów w sprawie opieki długoterminowej. Sektor finansowy: Wiele banków słoweńskich doświadczyło utrzymującej się presji na ich stosunkowo niskie bufory kapitałowe, a ich zależność od państwa w zakresie kapitału stanowi poważne zagrożenie dla stabilności fiskalnej. W sierpniu 2013 r. Bank Słowenii wszczął niezależną ocenę jakości aktywów oraz test warunków skrajnych obejmujący prawie 70 % sektora bankowego. Inicjatywa ta jest w trakcie realizacji i ma zakończyć się w 2013 r. Nowa spółka zarządzająca aktywami bankowymi jest przygotowana na przejęcie aktywów w celu odciążenia bilansów banków. Władze Słowenii poczyniły pierwsze kroki w celu przeglądu bankowych ram regulacyjnych do końca 2013 r. oraz w celu wzmocnienia uprawnień nadzorczych, przejrzystości i ujawniania danych statystycznych. Wzrost i konkurencyjność: Dane zgłoszone przez Sąd Najwyższy zdają się potwierdzać pewne pozytywne tendencje zachodzące w obszarze efektywności systemu sądowego. Ramy dotyczące pozasądowej restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw niefinansowych są w fazie przygotowań, ale termin we wrześniu 2013 r. wskazany w zaleceniach nie został dotrzymany. Ekspercka grupa robocza została utworzona w połowie września, aby wprowadzić pozasądową restrukturyzację do kodeksu postępowania upadłościowego, a w październiku rząd przyjął nowe zmiany dotyczące prawa upadłościowego. Ministerstwo Finansów opracowało we wrześniu nowy projekt prawa ustanawiającego publiczny portfel akcji Słowenii, który ma być środkiem konsolidacji państwowych pośrednich udziałów własności oraz ułatwienia prywatyzacji mniej kluczowych aktywów. Jednak termin ustalony na wrzesień 2013 r. dotyczący klasyfikacji państwowych aktywów nie został dotrzymany. Od maja 2013 r. nie poczyniono postępów w dziedzinie międzyministerialnego procesu wszczętego w 2012 r. i zmierzającego do uporządkowania licznych słoweńskich zawodów regulowanych. Nowy niezależny urząd ochrony konkurencji został zasilony dodatkowymi pracownikami, ale dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi, które mogą zostać osłabione cięciami budżetowymi planowanymi w 2014 r. Zatrudnienie i polityka społeczna: W zakresie reform rynku pracy utworzono grupę roboczą, która miała za zadanie przedstawić do marca 2014 r. sprawozdanie w sprawie wdrożenia i wpływu reformy z marca 2013 r. Opracowywane są nowe przepisy dotyczące pracy studenckiej, które mają na celu zachowanie jej elastyczności przy jednoczesnym wprowadzeniu składek na ubezpieczenie społeczne, aby zmniejszyć zakłócenia. Działaniom tym towarzyszą środki wprowadzane w sektorze edukacji w celu ograniczenia dostępu do statusu studenta. Rozważa się dokonanie przeglądu przepisów w sprawie minimalnego wynagrodzenia, a w przyszłości rozpoczną się negocjacje z odpowiednimi zainteresowanymi stronami. Niewiele działań podjęto w zakresie rozwiązania problemu niedopasowania umiejętności do potrzeb rynku pracy. Słowenia przygotowała i wdrożyła pewne nowe ukierunkowane środki aktywnej polityki rynku pracy, których skuteczność powinna być uważnie monitorowana. Słowacja Finanse publiczne: Słowacja podjęła znaczące wysiłki dotyczące konsolidacji w celu korekty nadmiernego deficytu do 2013 r. Środki jednorazowe, powiązane z tymi działaniami, będą musiały zostać zastąpione w przyszłości przez środki strukturalne, aby zapewnić trwały charakter korekt. Wydatki i inwestycje rządowe w zakresie edukacji (wyrażone jako udział procentowy PKB) zmniejszyły się w ostatnich latach i są zapisane w budżecie na późniejszy okres, co odzwierciedla trudności napotkane w realizacji zalecenia dotyczącego zabezpieczenia wydatków pobudzających wzrost gospodarczy. Reforma z 2012 r. dotycząca systemu emerytalnego zwiększyła jego długoterminową stabilność, ale wciąż przewiduje się, że publiczny system emerytalny będzie deficytowy w długim okresie. Nie odnotowano do tej pory postępów w dziedzinie planowanych reform systemu opieki zdrowotnej. Na przełomie 2012 r. i 2013 r. wprowadzono wiele środków w celu zmniejszenia zakłóceń w opodatkowaniu pracy między różnymi rodzajami zatrudnienia oraz w celu poprawy przestrzegania przepisów dotyczących podatku VAT. Dodatkowe działania są konieczne, aby poprawić przestrzeganie przepisów podatkowych wykraczających poza przepisy dotyczące podatku VAT. Wciąż pozostają do wykorzystania możliwości związane z podatkami, które mają mniejszy negatywny wpływ na wzrost, takimi jak podatki od majątku i środowiskowe. Wzrost i konkurencyjność: W średnim okresie Słowacja musi stawić czoła wyzwaniu w zakresie promowania wzrostu i konkurencyjności opartych na wiedzy. Wzmocnienie instytucji, kapitału ludzkiego, zdolności innowacyjnych oraz otoczenia biznesu są czynnikami umożliwiającymi sprostanie temu wyzwaniu. W latach 2012 i 2013 podjęto działania w celu zapewnienia większej przejrzystości zamówień publicznych oraz systemu sądowego, zwiększając także niezależności Urzędu Zamówień Publicznych. Proces reform systemu sądowego wciąż trwa. Od 2012 r. rząd rozpoczął ważną reformę administracji publicznej, obejmującą środki wykonawcze, które będą wdrażane przez wiele lat. Konieczna jest poprawa konkurencyjności i przejrzystości mechanizmów ustalania cen w regulowanych sektorach przemysłu, zwłaszcza w sektorze energetycznym. Zatrudnienie i polityka społeczna: Słowacja podjęła działania na rzecz reformy aktywnej polityki rynku pracy. Wciąż nie wiadomo czy realizacja reformy z maja 2013 r. przyniesie oczekiwane rezultaty, w szczególności w odniesieniu do oceny wpływu i zdolności publicznych służb zatrudnienia. Niezbędne jest również wprowadzenie bardziej ukierunkowanych środków dotyczących osób szukających pracy, które znajdują się w najbardziej niekorzystnej sytuacji. Zapewnienie wczesnej edukacji i usług opieki nad dziećmi, które będą dobrej jakości i przystępne cenowo, zwłaszcza dla dzieci poniżej trzeciego roku życia, wciąż stanowi przeszkodę w uczestnictwie kobiet na rynku pracy. Słowacja musi jeszcze podjąć działania promujące włączenie społeczne zmarginalizowanych społeczności. W dziedzinie edukacji Słowacja wprowadziła wiele środków, w szczególności wdrożono plan działania na rzecz młodzieży oraz przyjęto zmiany do przepisów dotyczących kształcenia i szkolenia zawodowego, szkolnictwa wyższego i uczenia się przez całe życie. Finlandia Finanse publiczne: Stan finansów publicznych w Finlandii jest, ogólnie rzecz biorąc, stabilny, a zaplanowane środki konsolidacji fiskalnej zostały wdrożone. Niemniej pogarszające się warunki gospodarcze utrudniają zapewnienie oczekiwanych rezultatów w zakresie dążenia do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego. Średniookresowy cel na 2012 r., jakim było osiągnięcie nadwyżki strukturalnej na poziomie 0,5 %, nie został osiągnięty, a nowy cel średniookresowy na 2013 r. zakładał utrzymanie deficytu na poziomie 0,5 %. Z jesiennej prognozy Komisji na 2013 r. wynika jednak, że i ten cel nie zostanie osiągnięty. W sierpniu 2013 r. fiński rząd uruchomił program reform strukturalnych w celu uzupełnienia i wzmocnienia wcześniejszych zobowiązań i środków wspierających wzrost oraz zmniejszających lukę w długookresowej stabilności finansów publicznych. Przygotowywana jest gruntowna reforma struktury władz gminnych, opieki zdrowotnej i usług socjalnych. Są to kroki we właściwym kierunku, ale zanim możliwa będzie ich ocena, konieczne są dalsze postępy. Reforma systemu emerytalnego jest planowana na 2017 r. Wzrost i konkurencyjność: Finlandia znajduje się w czołówce państw, jeśli chodzi o innowacyjność, a jej wydatki na badania i rozwój są wciąż najwyższe w UE. Równocześnie jednak stoi w obliczu wielu trudności, takich jak obserwowana w ostatnich latach utrata udziałów w rynku wywozu, zagrażająca pozycji konkurencyjnej tego kraju. Kwestią kluczową jest wciąż efektywność fińskiego systemu badań i innowacji, jeśli chodzi o przekształcanie inwestycji w badania i rozwój w nowe innowacyjne produkty i usługi. Rząd zaproponował między innymi wprowadzenie tymczasowych ulg podatkowych, aby wesprzeć badania i inwestycje, przekazanie dodatkowego wsparcia na finansowanie restrukturyzacji i rozwoju sektora ICT, a ponadto dąży do gruntownego zreformowania instytutów badawczych i zasad finansowania badań. Ustanowiono także program wspierający konkurencję na rynku produktowym. Począwszy od 2014 r. Finlandia obniży stawkę podatku od osób prawnych. Pojawiły się też propozycje zmniejszenia obciążeń regulacyjnych i zreformowania systemu wsparcia przedsiębiorstw. Powodzenie reformy zależy od jej aspektów szczegółowych, które nie zostały jeszcze opublikowane. Zatrudnienie i polityka społeczna: Fiński rynek pracy zasadniczo działa sprawnie. Najpilniejsze problemy są związane ze starzeniem się społeczeństwa. W nadchodzących latach należy podtrzymywać podaż siły roboczej oraz poprawić równowagę systemu emerytalnego i systemu opieki długoterminowej. Rząd będzie się starał zapobiegać wczesnemu wychodzeniu z rynku pracy przez ograniczenie dostępu do możliwości wcześniejszego przechodzenia na emeryturę, mimo że pewne ścieżki w tym kierunku pozostają otwarte, a ponadto planowane są pewne środki poprawiające jakość życia zawodowego, a tym samym wydłużające jego trwanie. W 2013 r. wydłużono obowiązywanie gwarancji dla młodzieży i wprowadzono tymczasowy program doskonalenia umiejętności dla młodych osób dorosłych. Uruchomiono także program pilotażowy zmierzający do rozwiązania problemu bezrobocia długoterminowego. Partnerzy społeczni uzgodnili nową umowę ramową w sprawie wynagrodzeń na kolejne trzy lata (2+1), zapewniającą umiarkowany wzrost wynagrodzeń w celu poprawy konkurencyjności gospodarki. Umowa ta obejmuje także plan działania na rzecz umowy w sprawie reformy emerytalnej. Są to konkretne działania w dobrym kierunku, ale ich skutki nie są jeszcze widoczne. Szwecja Finanse publiczne: Szwecja zachowuje stabilną sytuację budżetową, zgodnie z paktem stabilności i wzrostu, korzystając jednocześnie z dostępnej swobody budżetowej, aby wspierać wzrost i zatrudnienie. Szwedzkie plany w średnim i długim okresie powinny zostać skonkretyzowane, włącznie z określeniem sposobu i terminu osiągnięcia krajowej docelowej nadwyżki wynoszącej 1 % PKB oraz sposobu poradzenia sobie z wysokimi wydatkami na opiekę zdrowotną w długim okresie. Sektor finansowy: Niektóre środki zostały wdrożone w ubiegłych latach i przyczyniły się do stabilizacji zadłużenia gospodarstw domowych, mimo, iż poziom ten jest wysoki – ok. 80 % PKB. Jednak w ostatnich trzech miesiącach znowu odnotowuje się tendencję wzrostową w odniesieniu do zadłużenia i zapotrzebowania na kredyt gospodarstw domowych. Środki ostatnio wprowadzone przez urząd nadzoru finansowego stanowią dobre rozwiązanie, ale być może będą musiały zostać rozszerzone. Nie rozważono do tej pory żadnych zmian w podatkach od majątku gospodarstw domowych lub możliwości odliczania od podatku spłaty odsetek od kredytów hipotecznych. Trudności w zakresie podaży na rynku mieszkaniowym, wraz ze sprzyjającym zadłużeniu opodatkowaniem mieszkań prowadzą do rosnących cen nieruchomości. Wprowadzono pewne środki na rynku wynajmu, ale konieczne są dalsze reformy systemu ustalania wysokości czynszów. Planuje się uchwalenie kilku ustaw na przełomie 2013 r. i 2014 r. w celu przyspieszenia czasu budowy oraz zwiększenia konkurencji w sektorze budownictwa. Wzrost i konkurencyjność: O ile zgodnie w przypadku większości wskaźników dotyczących badań i rozwoju Szwecja osiąga najlepsze wyniki, musi ona sprostać wielu wyzwaniom, które mogą zagrażać jej pozycji konkurencyjnej w średnim okresie, zwłaszcza w zakresie zmniejszających się inwestycji przedsiębiorstw w badania i rozwój oraz niewielkiego stopnia komercjalizacji produkcji innowacyjnej. W październiku 2012 r. Szwecja przyjęła nową strategię w zakresie innowacji dotyczącą zaleceń z 2012 r., która jest obecnie na etapie wdrażania. Zatrudnienie i polityka społeczna: Szwedzki rynek pracy znajduje się ogólnie w dobrej sytuacji, ale pewne grupy, takie jak młodzież i osoby ze środowisk migrantów, mają słabe więzi z rynkiem pracy. Rząd wprowadza wiele środków obejmujących przykładowo: nowe propozycje dalszych reform systemu transferu punktów w kształceniu i szkoleniu zawodowym, ustanowienie programu „wprowadzenie do zawodu” oraz kontynuowanie negocjacji w sprawie paktów zatrudnienia, które mają na celu zmniejszenie kosztów ponoszonych w pierwszym roku przez pracodawcę zatrudniającego młode osoby i oferującego im dalsze kształcenie. Są to działania prowadzone w dobrym kierunku, ale konkretne wyniki nie są jeszcze widoczne. Obniżka stawki VAT na usługi restauracyjne w 2011 r. została przedstawiona jako środek zmniejszający bezrobocie wśród młodych osób. Prowadzona jest ocena wpływu tego działania na ceny, wynagrodzenia i zatrudnienie w tym sektorze, a jej wstępne wyniki zostaną zaprezentowane w styczniu 2014 r. Zjednoczone Królestwo Finanse publiczne: Strategia konsolidacji fiskalnej jest wdrażana i idzie w dobrym kierunku, jednak średnie tempo spadło w badanym okresie. Deficyt budżetowy się zmniejsza i oczekuje się, że w latach 2015−2016 spadnie do poziomu 4,4 %. Natomiast poziom długu publicznego brutto jest wysoki i rośnie, nadal budząc niepokój; znacznie wzrósł w latach 2009–2012, osiągając 88,8 %. Sektor finansowy: Niedawny program finansowania pożyczek (Funding for Lending) zaczyna wpływać na poprawę dostępu do kredytów dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Ustawa o reformie bankowej ma wejść w życie na początku 2014 r. Podczas gdy kredytowanie gospodarki się poprawia, skierowane jest głównie do dużych przedsiębiorstw i sektora nieruchomości. MŚP nadal mają trudności w dostępie do kredytów bankowych. Pojawiają się jednak pewne oznaki poprawy w dostępności kredytów oferowanych przez instytucje niebędące bankami. Ustanowienie wspieranego przez państwo banku wspomagającego przedsiębiorców (Business Bank) w 2014 r. powinno ułatwić MŚP dostęp do finansowania. Rynek mieszkaniowy urósł we wszystkich regionach, choć różnice między poszczególnymi regionami są znaczne, nadal występuje też niedobór mieszkań. Środki zmierzające do wzmożenia popytu na domy, w szczególności program pomocy kupującym (Help to Buy), stwarza ryzyko gwałtownego wzrostu cen aktywów, dodatkowo negatywnie wpływając na przystępność cenową i zwiększając zadłużenie gospodarstw domowych. Reforma opodatkowania nieruchomości nie została wdrożona i nie jest planowana, Nie podjęto także żadnych środków zmierzających do poszerzenia podstawy opodatkowania VAT. Wzrost i konkurencyjność: Powszechnie uważa się, że sytuacja gospodarcza się poprawia, gdyż zarówno twarde dane liczbowe, jak i wskaźniki szacunkowe dotyczące przyszłości, wskazują na poprawę. Eksport netto zaczął pozytywnie wpływać na wzrost, jednak głównie dzięki dużemu spadkowi importu, a nie zwiększeniu eksportu. Ustawa o wzroście gospodarczym i infrastrukturze (Growth and Infrastructure Act 2013), dotycząca Anglii i Walii, weszła w życie w kwietniu 2013 r. Rząd ogłosił pakiet „Inwestowanie w przyszłość Wielkiej Brytanii”, w którym szczegółowo przedstawił planowane inwestycje publiczne w infrastrukturę o wartości ponad 100 mld GBP do 2020 r., reformy polityczne stymulujące nowe inwestycje sektora prywatnego w pozyskiwanie energii oraz dalsze rozwijanie i poszerzanie programów gwarancji zachęcających do finansowania dużych projektów. Za wcześnie jeszcze na ocenę, jednak wydaje się, że wprowadzone środki – w odniesieniu do potencjału produkcji energii – nie zapewniają odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa po 2020 r. Zatrudnienie i polityka społeczna: Od początku kryzysu rynek pracy wykazywał pewną odporność, a stopa zatrudnienia wynosząca 71,7 % jest wysoka. Jednak pewne obszary nadal budzą niepokój, w szczególności bezrobocie młodzieży oraz stopa NEET. Wielu ludzi, szczególnie młodych pracowników, wykonuje nisko płatne prace w niepełnym wymiarze godzin lub prace tymczasowe. Ponadto w Wielkiej Brytanii nadal jest zbyt wielu niskowykwalifikowanych pracowników, a brakuje pracowników o wysokich kwalifikacjach zawodowych i technicznych. Programy wprowadzone przez rząd w celu rozwiązania tych problemów, w szczególności program zwiększania zatrudnienia (Work Programme) oraz ułatwiania młodym ludziom znalezienia pracy (Youth Contract) nie spełniły celów rządu. Wielka Brytania stoi także przed większym wyzwaniem w zakresie produktywności – niedawno opublikowane oficjalne dane pokazują, że pozostaje ona w tyle za innymi krajami G7 (z wynikiem przepracowanych godzin na tydzień 16 % poniżej średniej G7 z 2012 r. i 2 % poniżej średniej z 2007 r.). Cechuje się także najwyższym wskaźnikiem ryzyka ubóstwa samotnych rodziców wśród wszystkich krajów UE28. Wprowadzono działania zmierzające do poprawy dostępności i przystępności opieki nad dziećmi, jednak losy sztandarowego projektu reformy społecznej (Un