P6_TA(2006)0430

Partnerstwo strategiczne UE-Republika Południowej Afryki

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie partnerstwa strategicznego UE-Republika Południowej Afryki (2006/2234(INI))

Parlament Europejski,

- uwzględniając komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 28 czerwca 2006 r., zatytułowany "W stronę partnerstwa strategicznego pomiędzy UE a Południową Afryką" (COM(2006) 0347),

- uwzględniając komunikat Komisji do Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zasiadających w Radzie, z dnia 28 czerwca 2006 r., zawierający wytyczne dla Komisji dotyczące przeglądu Umowy w sprawie handlu, rozwoju i współpracy między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z jednej strony a Republiką Południowej Afryki z drugiej strony (COM(2006)0348),

- uwzględniając Umowę w sprawie handlu, rozwoju i współpracy (TDCA) między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z jednej strony a Republiką Południowej Afryki z drugiej strony [1], która została podpisana w październiku 1999 r. i od stycznia 2000 r. była stosowana na zasadach tymczasowych i w częściowym zakresie, a w pełni weszła w życie z dniem 1 maja 2004 r.,

- uwzględniając Umowę o partnerstwie między państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku, z jednej strony, a Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi, z drugiej strony, podpisaną w Kotonu w dniu 23 czerwca 2000 r. ("Umowa z Kotonu") [2],

- uwzględniając raport Projektu Milenijnego NZ pt. "Inwestowanie w rozwój: praktyczny plan realizacji Milenijnych Celów Rozwoju",

- uwzględniając wspólne oświadczenie Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w ramach Rady, Parlamentu Europejskiego i Komisji w sprawie polityki rozwojowej Unii Europejskiej: "Konsensus Europejski" [3],

- uwzględniając swoje rezolucje: z dnia 17 listopada 2005 r. w sprawie strategii rozwoju dla Afryki [4] oraz z dnia 6 lipca 2006 r. w sprawie partnerstwa UE-Karaiby na rzecz wzrostu, stabilności i rozwoju [5],

- uwzględniając art. 45 Regulaminu,

- uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju (A6-0310/2006),

A. mając na uwadze, że Republika Południowej Afryki jest najbardziej znaczącą siłą polityczną w Afryce Subsaharyjskiej, jest aktywna w szczególności w ramach Unii Afrykańskiej i Nowego Partnerstwa na rzecz Rozwoju Afryki (NEPAD) na poziomie afrykańskim i w ramach Południowoafrykańskiej Wspólnoty Rozwoju (SADC) na szczeblu regionalnym oraz znaczącym podmiotem na poziomie globalnym, w tym w wielostronnych negocjacjach handlowych Światowej Organizacji Handlu (WTO), jak również coraz poważniej przyczynia się do utrzymywania pokoju i rozwiązywania konfliktów w Afryce,

B. mając na uwadze, że Republika Południowej Afryki jest zdecydowanie najsilniejszą gospodarką w Afryce Subsaharyjskiej, a także wśród państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP), i że od czasu piątej konferencji ministrów WTO w Cancún odgrywa wiodącą rolę w ramach grupy G-20 jako przedstawiciel afrykańskich krajów rozwijających się, z zamiarem powiększenia pola do manewru w negocjacjach dotyczących kwestii kluczowych dla gospodarek tych krajów,

C. mając na uwadze uczestnictwo Republiki Południowej Afryki jako członka grupy Cairns z WTO w celu obrony interesów gospodarek eksportujących produkty rolne,

D. mając na uwadze, że różnice dochodów są pozostałością po czasach apartheidu, gdy większość białej ludności żyła w warunkach porównywalnych ze standardami zachodnioeuropejskimi, podczas gdy większość ludności czarnej - w warunkach porównywalnych z panującymi w krajach najsłabiej rozwiniętych, przy czym co najmniej połowa ludności żyła poniżej progu ubóstwa,

E. mając na uwadze, że strategia rządu Republiki Południowej Afryki zmierzająca do wzmocnienia pozycji gospodarczej czarnej ludności (BEE) została przyjęta w 2004 r. i ma na celu zniwelowanie nierówności pozostałych po czasach apartheidu poprzez zwiększenie udziału pokrzywdzonych grup społecznych w gospodarce,

F. mając na uwadze, że stopa bezrobocia w Republice Południowej Afryki jest niezwykle wysoka - oficjalnie wynosi ponad 30 %, a według nieoficjalnych szacunków zbliża się do 40 %,

G. mając na uwadze, że wskaźnik bezrobocia odzwierciedla trwającą dyskryminację rasową, ponieważ bezrobocie dotyka 50 % ludności czarnej, 27 % ludności kolorowej, 17 % ludności pochodzenia azjatyckiego i zaledwie 6% ludności białej,

H. mając na uwadze, że sytuacja imigracyjna w Republice Południowej Afryki jest wyjątkowa, ponieważ z jednej strony kraj ten stanowi od dziesięcioleci ośrodek przyciągający migrację zarówno legalną (np. wydobycie złota i diamentów), jak i nielegalną (lepsze warunki życia) z całego południowego regionu Afryki, a z drugiej strony kraj ten poważnie cierpi na syndrom "odpływu mózgów", szczególnie w sektorze medycznym,

I. mając na uwadze, że rząd Republiki Południowej Afryki określił cele swojej polityki makroekonomicznej w inicjatywie na rzecz przyspieszonego i wspólnego wzrostu (ASGISA), w celu zwiększenia wzrostu gospodarczego do 6% oraz redukcji bezrobocia i ubóstwa o połowę do 2014 r.,

J. mając na uwadze, że Republika Południowej Afryki posiada najwyższą na świecie liczbę osób zakażonych wirusem HIV (w 2005 r. na AIDS zmarło 320000 osób), a pandemia AIDS jest tragedią humanitarną, dotykającą w szczególnie negatywny sposób dzieci, które zostają sierotami i padają ofiarą wykorzystywania, i odbijającą się także na południowoafrykańskiej gospodarce,

K. mając na uwadze, że Republika Południowej Afryki jest motorem gospodarki całego regionu Afryki Subsaharyjskiej; mając na uwadze, że rozwój gospodarczy Republiki Południowej Afryki może mieć wpływ na łagodzenie ubóstwa i realizację Milenijnych Celów Rozwoju (MCR) na poziomie regionalnym,

L. mając na uwadze, że wysoki wskaźnik przestępczości stanowi przeszkodę na drodze rozwoju gospodarczego i sektora turystycznego i że przyczynia się on do tworzenia klimatu niesprzyjającego przyciąganiu bezpośrednich inwestycji zagranicznych,

M. mając na uwadze, że UE jest najważniejszym partnerem handlowym Republiki Południowej Afryki, podczas gdy dla UE handel z Republiką Południową Afryki ma umiarkowane znaczenie,

N. mając na uwadze, że Republika Południowej Afryki przystąpiła do Umowy z Kotonu na szczególnych warunkach - nie jest uprawniona do uzyskania jednostronnych preferencji handlowych i nie korzysta ze środków finansowych pochodzących z Europejskiego Funduszu Rozwoju, uczestniczy jednak we współpracy politycznej oraz pracach instytucji AKP-UE,

O. mając na uwadze, że UE jest zdecydowanie najważniejszym donatorem na rzecz Republiki Południowej Afryki - z UE pochodzi ok. 70 % całości ofiarowanych środków finansowych, co stanowi 1,3% budżetu państwa,

P. mając na uwadze, że stosunki gospodarcze i handlowe, a także współpraca w dziedzinie polityki, spraw społecznych, kultury, środowiska naturalnego, zdrowia oraz w innych dziedzinach, są ujęte w TDCA, której celem jest stworzenie strefy wolnego handlu, powstającej według niesymetrycznego harmonogramu i przy ochronie sektorów wrażliwych,

Q. mając na uwadze, że Komisja zaproponowała nowe partnerstwo strategiczne UE-RPA, którego trzy główne cele, to: stworzenie jednolitych, spójnych i wyraźnych ram obejmujących wszystkie dziedziny współpracy, przejście od dialogu politycznego do strategicznej współpracy politycznej oraz zacieśnienie istniejącej współpracy w ramach zrewidowanej TDCA,

R. mając na uwadze, że TDCA umożliwiła UE zrównoważenie bilansu handlowego z Republiką Południowej Afryki oraz nałożyła na Republikę Południowej Afryki większe obciążenia w zakresie dostosowania stawek celnych, wskutek czego UE zyskuje na obecnej TDCA więcej niż Republika Południowej Afryki,

S. mając na uwadze, że europejskie produkty rolne oraz europejskie produkty zaawansowanej technologii wchodzą na rynki południowoafrykańskie, wywierając negatywny wpływ na sektor rolnictwa oraz na rozwój południowoafrykańskiej strategicznej produkcji o wartości dodanej, jak farmaceutyki, maszyny i pojazdy,

T. mając na uwadze, że Republika Południowej Afryki podjęła już rozległe zobowiązania w ramach GATS w odniesieniu do sektora usług i spotyka się z poważnymi trudnościami w osiągnięciu akceptowalnego poziomu dostępności i powszechności usług,

U. mając na uwadze, że Komisja zamierza dokonać przeglądu TDCA, w szczególności uzupełniając ją o dalsze postanowienia dotyczące liberalizacji handlu oraz o wiążące zobowiązania w zakresie usług, inwestycji, zamówień publicznych, własności intelektualnej, konkurencji, standaryzacji, ceł i zasad pochodzenia,

V. mając na uwadze, że włączenie inwestycji i zamówień publicznych może spowodować trudności dla Republiki Południowej Afryki oraz dla innych krajów należących do Południowoafrykańskiej Unii Celnej (SACU),

W. mając na uwadze, że Komisja proponuje także zapewnienie zgodności TDCA ze zrewidowaną Umową z Kotonu w zakresie rozprzestrzeniania broni masowego rażenia, walki z terroryzmem, walki z bezkarnością oraz zapobiegania działalności najemników,

X. mając na uwadze, że w dniu 14 listopada 2006 r. Komisja zamierza przedstawić Wspólnej Radzie ds. Współpracy UE-Republika Południowej Afryki projekt planu działania UE-Republika Południowej Afryki dotyczącego wdrażania partnerstwa strategicznego,

1. z zadowoleniem przyjmuje wyrażany przez Komisję zamiar podjęcia kroków w kierunku nawiązania partnerstwa strategicznego UE-Republika Południowej Afryki i zaproponowaniu długoterminowych ram współpracy;

2. podkreśla, że to partnerstwo strategiczne powinno zapewnić jednolite ramy, dzięki którym istniejące instrumenty współpracy mogłyby lepiej funkcjonować z korzyścią dla ludności i gospodarki Republiki Południowej Afryki;

3. podkreśla, że partnerstwo strategiczne powinno uzupełniać strategię UE na rzecz Afryki i objąć istniejące komponenty prac nad Inicjatywą Zdolności Obronnych, Umowami o partnerstwie gospodarczym (EPA) i innymi toczącymi się negocjacjami;

4. podkreśla, że nadrzędnym celem planu działania powinno być złagodzenie ubóstwa, zgodnie z Umową z Kotonu i z myślą o realizacji MCR; uwzględnia wpływ partnerstwa strategicznego na kraje regionu oraz negocjacje w sprawie EPA;

5. podkreśla, że opanowanie kryzysu dotyczącego HIV/AIDS przy pomocy zrównoważonego podejścia łączącego zapobieganie (z naciskiem na zdrowie seksualne i rozrodcze), leczenie i opiekę musi pozostać dla rządu południowoafrykańskiego priorytetem politycznym; z zadowoleniem przyjmuje decyzję rządu popierającą program dostarczania leków antyretrowirusowych, niemniej jednak nalega na pilną poprawę we wdrażaniu tego programu;

6. z zadowoleniem przyjmuje nowe podejście, oparte na zamiarze przejścia od dialogu politycznego do strategicznej współpracy politycznej, w której Republika Południowej Afryki jest uznana za kraj pełniący funkcję "kotwicy", zdolny dążyć do wspólnych celów w sprawach regionalnych, afrykańskich i globalnych, z uwagi na fakt, że Republika Południowej Afryki odgrywa istotną rolę jako rzecznik krajów Afryki Subsaharyjskiej na forach międzynarodowych takich jak WTO i ONZ;

7. wzywa Republikę Południowej Afryki do wyjaśnienia stosunku między SADC, SACU i TDCA, w celu stworzenia bardziej uporządkowanej polityki rozwoju regionalnego; wzywa Komisję do sprecyzowania polityki UE w stosunku do SADC, SACU i TDCA, z uwzględnieniem negocjacji w sprawie EPA;

8. sugeruje, aby dialog polityczny między UE a Republiką Południowej Afryki był dalej rozwijany za pośrednictwem systematycznej wymiany wizyt delegacji parlamentarnych (istotnych dla osiągnięcia większego wzajemnego zrozumienia spraw będących przedmiotem obopólnego zainteresowania, demokratycznych ustrojów obu stron i zakresów odpowiedzialności;

9. podkreśla szczególną rolę polityczną odgrywaną już przez Republikę Południowej Afryki w stosunku do całego kontynentu (np. Sudanu, Konga, Liberii); uważa, że Unia Europejska musi uznać i wspierać to stanowisko; w tym kontekście podkreśla znaczenie Unii Afrykańskiej - której Republika Południowej Afryki jest jednym z założycieli, a zarazem czynnym członkiem - jako ewentualnego rzecznika kontynentu afrykańskiego w zglobalizowanym świecie i ma nadzieję na dalszy rozwój Unii Afrykańskiej;

10. w związku z powyższym wzywa Republikę Południowej Afryki do wykorzystania tych wpływów politycznych w celu doprowadzenia do pokojowego rozwiązania kryzysu w sąsiadującym z nią Zimbabwe;

11. zwraca się do Komisji o uwzględnienie faktu, że Republika Południowej Afryki zbudowała silne więzi polityczne i handlowe z krajami Azji i Ameryki Łacińskiej oraz z krajami rozwiniętymi, w kontekście układów międzynarodowych;

12. zaznacza, że w planie działania należy uwzględnić różnice ekonomiczne między UE a Republiką Południowej Afryki, szczególnie w dziedzinie handlu, jak w przypadku na wpół rozwiniętych gospodarek uznaje to sama organizacja WTO, wspierając szczególne i odrębne traktowanie, które umożliwi stosowanie niektórych taryf i innych środków handlowych potrzebnych do ochrony dalszego umacniania tych początkujących gospodarek;

13. podkreśla, że w ramach planu działania szczególny nacisk należy położyć na tworzenie, we współpracy z władzami Republiki Południowej Afryki zachęt dla inwestycji zagranicznych poprzez przygotowanie innowacyjnej strategii w celu pokonania głównych przeszkód stojących na drodze inwestycji, takich jak społeczny i gospodarczy wpływ AIDS, wysoki poziom przestępczości i zaangażowanie państwa w politykę zatrudnienia i kwestie własności;

14. wzywa Komisję, by nie nalegała na włączenie do zrewidowanej TDCA elementów, które hamowałyby rozwój gospodarczy Republiki Południowej Afryki lub walkę na rzecz złagodzenia ubóstwa, by nie ingerowała w decyzje Republiki Południowej Afryki dotyczące uczestnictwa sektora prywatnego w świadczeniu podstawowych usług oraz by wyciągnęła wnioski z porażki negocjacji SACU-USA w sprawie wolnego handlu, w czasie których USA próbowały narzucić SACU warunki niemożliwe do zaakceptowania;

15. sugeruje, by w budżecie UE zapewniono środki na rzecz ułatwienia złożonego procesu integracji handlowej w regionie południowoafrykańskim;

16. sugeruje, by w ramach planu działania oraz budżetu UE zapewniono wsparcie dla stabilnej południowoafrykańskiej strategii bezpieczeństwa energetycznego, uwzględniającej zmiany klimatyczne oraz ich wpływ społeczny i środowiskowy na ludzi ubogich w Republice Południowej Afryki oraz w regionie, skupiającej się między innymi na rozwoju odnawialnych źródeł energii, w szczególnosci małych elektrowni wodnych, energii wiatrowej i biomasy;

17. podkreśla, że plan działania powinien opierać się na zasadach uczestnictwa i wielopodmiotowości oraz koncentrować się na wspieraniu południowoafrykańskich priorytetów, w tym takich jak walka z rozprzestrzenianiem się HIV, państwowe środki zmierzające do uzdrowienia gospodarki oraz walka z nierównością ekonomiczną, wspierać spójność społeczną i zapewniać rozdzielenie korzyści ekonomicznych również poza wschodzącą elitę finansową, zgodnie z ASGISA i ze strategią BEE;

18. sugeruje priorytetowe traktowanie tych wniosków RPA o pomoc techniczną, które w głównej mierze dotyczą realizacji celów rozwojowych kraju, a także przyczyniają się do społecznego i gospodarczego rozwoju regionu, z zamiarem udzielenia zachęty innym przywódcom afrykańskim do przyjęcia odpowiedzialności w zakresie opracowania i wdrożenia modelu trwałego rozwoju gospodarczego dla całego kontynentu;

19. proponuje ponadto stworzenie obszaru współpracy w zakresie edukacji i szkoleń, obejmującego wymiany studentów i nauczycieli oraz linię południowoafrykańską w programie Erasmus Mundus;

20. dostrzega znaczne korzyści odniesione przez Republikę Południowej Afryki z pożyczek udostępnionych przez Europejski Bank Inwestycyjny i wzywa do utrzymania w latach 2007-2013 przynajmniej takiego samego poziomu wsparcia, z jednoczesnym uwzględnieniem potrzeb mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsięmbiorstw;

21. nalega, by pomoc rozwojowa była rozdzielana lokalnie, a zatrudnianie ekspertów zewnętrznych i import towarów miały miejsce tylko w przypadkach, gdy porównywalna wiedza lub towary nie byłyby dostępne w regionie;

22. podkreśla pionierską rolę w zakresie polityki imigracyjnej, jaką Republika Południowej Afryki mogłaby odegrać w regionie południowoafrykańskim, a także na całym kontynencie afrykańskim, dzięki jedynemu w swoim rodzaju doświadczeniu posiadanemu w tej dziedzinie; podkreśla zatem, że Republika Południowej Afryki musi w trybie pilnym zintensyfikować wysiłki zmierzające do przyjęcia spójnej i skutecznej polityki migracyjnej; wzywa Radę i Komisję do wspierania tych starań poprzez wymianę doświadczeń oraz do skupienia się na tej szczególnej roli Republiki Południowej Afryki odgrywanej w programach migracyjnych, takich jak AENEAS i jego następca;

23. wzywa Komisję do prowadzenia stałego dialogu z rządem Republiki Południowej Afryki oraz do włączenia Parlamentu, rządów lokalnych i społeczeństwa obywatelskiego w dyskusję nad partnerstwem strategicznym oraz planem działania i jego przyszłym wdrożeniem;

24. zobowiązuje swojego Przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich UE oraz rządowi i Zgromadzeniu Narodowemu Republiki Południowej Afryki.

[1] Dz.U. L 311 z 4.12.1999, str. 3.

[2] Dz.U. L 317 z 15.12.2000, str. 3. Umowa ostatnio zmieniona umową zmieniającą Umowę o partnerstwie (OJ L 209 z 11.8. 2005, str. 27).

[3] Dz.U. C 46 z 24.2.2006, str. 1.

[4] Teksty przyjęte, P6_TA(2005)0445.

[5] Teksty przyjęte, P6_TA(2006)0304.

--------------------------------------------------