SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie realizacji zadań w ramach programu pomocy na rzecz likwidacji obiektów jądrowych w Bułgarii, na Litwie i na Słowacji w okresie 2010-2014 /* COM/2015/078 final */





SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie realizacji zadań w ramach programu pomocy na rzecz likwidacji obiektów jądrowych w Bułgarii, na Litwie i na Słowacji w okresie 2010-2014 Spis treści 1............ Wprowadzenie. 3 2............ Zarządzanie programem.. 4 3............ Sprawozdania krajowe. 7 3.1......... Bułgaria – elektrownia jądrowa Kozłoduj 7 3.2......... Litwa – elektrownia jądrowa Ignalina. 8 3.3......... Słowacja – elektrownia jądrowa Bohunice V1. 9 4............ Wnioski 10 1. Wprowadzenie W niniejszym sprawozdaniu omówiono realizację unijnego programu pomocy na rzecz likwidacji obiektów jądrowych w Bułgarii, na Litwie i na Słowacji w okresie 2010-2014 Sprawozdanie spełnia wymogi w zakresie sprawozdawczości określone zarówno w obecnym programie pomocy8,9, jak i we wcześniejszych programach4,5,6. Cel i podstawa prawna Po przystąpieniu do Unii Europejskiej Bułgaria, Litwa i Słowacja zobowiązały się do przedterminowego zamknięcia ośmiu starszych radzieckich elektrowni jądrowych przed końcem ich planowego okresu działania. W zamian za to Unia zgodziła się wesprzeć finansowo likwidację przedmiotowych elektrowni przez te trzy państwa członkowskie: Kozłoduj (EJK) w Bułgarii, bloki 1-4, Ignalina (EJI) na Litwie, bloki 1 i 2, oraz Bohunice V1 (EJ V1) na Słowacji, bloki 1 i 2. Harmonogram dla Litwy i Słowacji (przystąpienie w 2004 r.) różni się od harmonogramu dla Bułgarii (przystąpienie w 2007 r.). Pomoc UE była wdrażana w odrębnych etapach: (1) w okresie przedakcesyjnym za pośrednictwem programu Phare[1], (2) po przystąpieniu na mocy protokołów do odpowiednich aktów przystąpienia)[2],[3],,[4] (3) przedłużenie do 2013 r. zgodnie z odpowiednimi rozporządzeniami Rady[5],[6],[7]. W dwóch rozporządzeniach Rady oraz w ich sprostowaniach[8],[9] ustanowiono nową podstawę prawną umożliwiającą dalsze wsparcie programów likwidacji w okresie 2014–2020 r. W poprzednim sprawozdaniu z realizacji[10] opisano wypełnianie przez trzy państwa członkowskie pierwotnego zobowiązania oraz realizację programu pomocy do 2009 r. Niniejsze sprawozdanie zawiera opis działań i wyników, począwszy od 2010 r. do dnia 31 października 2014 r., z wyjątkiem danych finansowych, które są objęte sprawozdaniem do dnia 30 września 2014 r. Budżet i zakres Pomoc finansowa UE ma na celu wsparcie państw członkowskich w bezpiecznej likwidacji reaktorów objętych przedterminowym zamknięciem (pula na likwidację), a także w realizacji środków zmniejszających ryzyko w sektorze energetycznym, dotyczących zastępczej mocy wytwórczej, modernizacji ekologicznej, modernizacji i efektywności energetycznej (pula na energię). Nowy program pomocy koncentruje się na stabilnym procesie zakończenia likwidacji. W związku z tym w nowym okresie finansowania (2014-2020) pula na energię nie zostanie zasilona nowymi środkami, ale wcześniejsze projekty będą realizowane jeszcze przez kilka lat. Celem pomocy finansowej UE nie jest pokrycie całkowitego kosztu likwidacji ani rekompensowanie wszystkich skutków gospodarczych wcześniejszego zamknięcia, jest ona natomiast wyrazem solidarności UE z państwami członkowskimi. Pomoc finansowa dla programów likwidacji (w mln EUR) || Do końca 2009 r. rzeczywiście przekazane środki || 2010-2013 r. rzeczywiście przekazane środki || 2014-2020 w cenach bieżących || Ogółem Bułgaria (Kozłoduj) || 566 || 300 || 293 || 1159 Litwa (Ignalina) || 875 || 492 || 451 || 1818 Słowacja (Bohunice) || 364 || 248 || 225 || 837 Ogółem || 1805 || 1040 || 969 || 3814 2. Zarządzanie programem 2.1. Metoda realizacji Komisja (Dyrekcja Generalna ds. Energii, DG ENER) wdrażała program pomocy finansowej UE dla wszystkich trzech państw członkowskich od momentu ich przystąpienia w trybie zarządzania pośredniego. Budżet jest realizowany za pośrednictwem Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOR) poprzez wpłaty do odpowiednich Międzynarodowych Funduszy Wspierania Likwidacji (ang. International Decommissioning Support Funds, IDSF), a na Litwie także za pośrednictwem agencji krajowej – centralnej agencji zarządzającej projektem (ang. Central Project Management Agency, CPMA). Międzynarodowe Fundusze Wspierania Likwidacji W 2000 r. dla każdego z trzech państw członkowskich został ustanowiony specjalny fundusz. Te wielostronne fundusze są zarządzane przez EBOR. Od 2004 r. Komisja Europejska jest jedynym podmiotem przekazującym dotacje, a w trakcie istnienia funduszy przekazała ponad 95 % wszystkich składek. W 2013 r. Komisja ponownie oceniła i potwierdziła rolę EBOR w zarządzaniu IDSF w okresie 2014-2020. Agencje krajowe Obecnie jedynie Litwa realizuje środki za pośrednictwem agencji krajowej – centralnej agencji zarządzającej projektem (CPMA). Agencja, działająca od 2007 r., jest jedynym kanałem realizacji nowych projektów, zaś za środki na ukończenie trwających projektów rozpoczętych przed 2014 r. odpowiada EBOR. W październiku 2014 r. Słowacja wyraziła chęć realizacji programu pomocy na rzecz likwidacji za pośrednictwem agencji krajowej – słowackiej agencji ds. energii i innowacji – i przekazała Komisji oficjalny wniosek w tej sprawie. Komisja zbada jego zgodność z rozporządzeniem finansowym oraz podejmie decyzję w 2015 r. Do tej pory Bułgaria nie zdecydowała się na ustanowienie takiego krajowego kanału. 2.2. Ramy proceduralne oraz monitorowanie programu w latach 2010-2013 Wdrażanie w latach 2010-2013 kontynuowano w istniejących ramach, zmienionych w 2010 r. ze względu na rozszerzenie wsparcia dla Bułgarii[11]. Każdego roku państwa członkowskie przygotowywały dokument programowy określający ogólne przeznaczenie pomocy UE w kolejnym roku. Dokumenty te były weryfikowane przez DG ENER i przedkładane do zaopiniowania przez komitet złożony z przedstawicieli państw członkowskich[12]. Komisja przeznaczała fundusze na trzy programy poprzez przyjęcie corocznej decyzji Komisji w sprawie finansowania, do której załączono dokumenty programowe. Szczegółowe wnioski dotyczące projektów były przedstawiane oddzielnie DG ENER w celu przeglądu i komitetowi w celu wydania opinii w ramach procesu zatwierdzania. Fundusze były przeznaczane na poszczególne projekty dopiero po ich zatwierdzeniu. Komisja Europejska wypłacała środki finansowe EBOR i CPMA na podstawie wniosków, w oparciu o prognozy płatności i postępy w realizacji projektu. Realizację projektów śledził komitet monitorujący dla każdego kanału wdrażania dla poszczególnych państw, w przypadku IDSF było to odpowiednie zgromadzenie ofiarodawców, a w przypadku CPMA na Litwie – specjalny komitet. Chociaż projekty mogą być finansowane do wysokości 100 %, ustanowiono szczególne poziomy współfinansowania dla kluczowych projektów, gdzie beneficjent jest odpowiedzialny za przekroczenie kosztów. Program pomocy jest przedmiotem regularnych audytów i ocen. Europejski Trybunał Obrachunkowy przeprowadził audyt, w wyniku którego wydano zalecenia w odniesieniu do obecnego programu i jego przyszłego przedłużenia[13]. Komisja zleciła zewnętrzne audyty finansowe dotyczące Międzynarodowych Funduszy Wspierania Likwidacji dla elektrowni Bohunice, Ignalina i Kozłoduj, jak przewidziano w odnośnych rozporządzeniach Rady. Zalecenia z audytów są obecnie wdrażane. 2.3. Zmienione procedury wdrożenia i uwarunkowania ex ante W oparciu o wnioski wyciągnięte z poprzednich dziesięciu lat realizacji oraz uwzględniając zalecenia z poprzednich audytów, Komisja przyjęła zmienione procedury realizacji w sierpniu 2014 r. – przed terminem wymaganym w rozporządzeniach[14]. Zmienione procedury określają cele, oczekiwane rezultaty, ważne etapy, terminy i odpowiadające im wskaźniki wykonania dla każdego programu likwidacji i zawierają szczegółowe plany likwidacji dotyczące całości realizacji programów likwidacji15,16. Aby ustanowić solidną podstawę przed rozpoczęciem realizacji nowych ram proceduralnych na lata 2014–2020, w rozporządzeniach Rady określono uwarunkowania ex ante, czyli warunki wstępne dotyczące otrzymywania dalszej pomocy przez każde państwo członkowskie[15],[16]. Każde państwo członkowskie przedstawiło Komisji w odpowiednim czasie stosowne informacje wykazujące zgodność z unijnym dorobkiem prawnym w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego oraz wskazujące na to, że państwo to ustanowiło plan finansowania dla całego programu likwidacji i szczegółowy plan likwidacji. 2.4. Ramy proceduralne oraz monitorowanie programu w 2014 r. W dniu 30 października 2014 r. Komisja zezwoliła na wykorzystanie funduszy przeznaczonych na te trzy programy poprzez przyjęcie decyzji w sprawie finansowania[17]. Środki przewidziane na 2014 r. będą faktycznie przyznawane za pośrednictwem umów o delegowaniu zadań z organami wdrażającymi, EBOR i CPMA. Umowy te są obecnie w przygotowaniu (sytuacja na dzień 31 października 2014 r.) i mają zostać ukończone w terminie zezwalającym na zastosowanie środków na 2014 r. Komisja Europejska wypłaci środki finansowe EBOR i CPMA w oparciu o prognozy płatności i postępy w realizacji projektu. W 2014 r. nowe ramy proceduralne były stopniowo opracowywane i wprowadzane w życie przez wszystkie zainteresowane podmioty, począwszy od nowych projektów. Zmienione procedury wykonawcze, zawierające bardziej szczegółowe wymogi dotyczące sprawozdawczości, mają również zastosowanie do bieżących projektów rozpoczętych w poprzednich ramach proceduralnych, o ile nowe przepisy nie są sprzeczne z istniejącymi oficjalnymi ustaleniami. Następnym etapem po wdrożeniu środków i pomocy finansowej jest ustanowienie komitetu monitorującego w odniesieniu do każdego kraju i kanału wdrażania. 3. Sprawozdania krajowe Pomimo trudności reaktory pozostają zamknięte i trwa usuwanie paliwa (paliwo usunięto ze wszystkich reaktorów poza jednym). We wszystkich programach likwidacji osiągnięto znaczne postępy. Jest to szczególnie widoczne w przypadku demontażu turbinowni, który wygenerował, zgodnie z planem, znaczne ilości materiałów przeznaczonych głównie do usunięcia, a następnie konwencjonalnego recyklingu lub – w przypadku odpadów promieniotwórczych – unieszkodliwienia. 3.1. Bułgaria – elektrownia jądrowa Kozłoduj Zobowiązanie do zamknięcia i stopniowe zmiany finansowania Bloki 1-2 były objęte nadzorem państwowego przedsiębiorstwa ds. odpadów promieniotwórczych (ang. State Enterprise for Radioactive Waste, SERAW) od 2008 r. W blokach 3-4 od lipca 2012 r. nie ma już paliwa i zostały przekazane SERAW przez operatora elektrowni w marcu 2013 r., kiedy to SERAW stało się odpowiedzialne za wszystkie działania likwidacyjne. Najważniejszą korzyścią w związku z pomocą UE jest zmiana strategii likwidacji w 2006 r. z „odroczonego demontażu” na „natychmiastowy demontaż”. Skutkiem powyższego jest skrócenie czasu likwidacji oraz optymalne wykorzystanie dostępnego personelu, co powinno obniżyć ogólne koszty. W najnowszej aktualizacji (2011) termin zakończenia prac ustalono na 2030 r. Opóźnienia, które nastąpiły w realizacji niektórych projektów, nie miały wpływu na ścieżkę krytyczną, dlatego planowana data końcowa jest nadal osiągalna. Całkowita pomoc UE przyznana Bułgarii do chwili obecnej wynosi 868 mln euro. Szczegółowe informacje dotyczące środków przyznanych Bułgarii podano w tabeli 1 załącznika. Na koniec okresu sprawozdawczego zaległe płatności z UE wynosiły 238 mln euro (868 mln euro w zobowiązaniach minus faktyczne płatności wynoszące 630 mln euro). Realizacja projektu Działania w zakresie demontażu turbinowni w blokach 1-4 są zadowalające. W najbliższym czasie właściwy organ powinien wydać zezwolenie na demontaż bloków 1-2. Konieczność przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ) dla krajowego zakładu unieszkodliwiania zwiększa ryzyko opóźnienia terminu zakończenia programu. Utrzymujące się problemy prawne związane z OOŚ dla instalacji plazmowego spalania odpadów i z zezwoleniem na likwidację grożą opóźnieniem realizacji i dodatkowymi kosztami na poziomie programu. Do końca 2013 r. w ramach programu Kozłoduj około 40 % przyznanych środków przeznaczono na wsparcie kluczowych projektów w sektorze energii zgodnie ze strategią energetyczną Bułgarii[18]. Postępy w realizacji kluczowych projektów wspieranych w okresie sprawozdawczym są opisane w tabeli 2 w załączniku. 3.2. Litwa – elektrownia jądrowa Ignalina Zobowiązanie do zamknięcia i stopniowe zmiany finansowania Zmieniła się trudna sytuacja polityczna związana z naciskami na ponowne uruchomienie bloku 2 w 2012 r. i Litwa dotrzymuje swoich zobowiązań podjętych przed przystąpieniem do UE. Oba bloki są bezpiecznie utrzymywane i znajdują się w fazie likwidacji; jednak z bloku 2 paliwo usunięto tylko częściowo. Przedsiębiorstwo państwowe EJI, które było operatorem reaktorów, jest obecnie odpowiedzialne za bezpieczną konserwację i likwidację tych dwóch bloków. Proces „zarządzania zmianą”, obejmujący kwestie od produkcji energii elektrycznej do organizacji likwidacji, udokumentowany w poprzednim sprawozdaniu, był owocny; Litwa i EJI przejęły odpowiedzialność za proces likwidacji. Zarząd EJI dąży do dalszej modernizacji spółki. Całkowita pomoc UE przyznana Litwie do chwili obecnej wynosi 1367 mln euro. Szczegółowe informacje dotyczące środków przyznanych dla Litwy podano w tabeli 3 załącznika. Na koniec okresu sprawozdawczego zaległe płatności z UE wynosiły 282 mln euro (1367 mln euro w zobowiązaniach minus faktyczne płatności wynoszące 1085 mln euro). Realizacja projektu Cele określone w zakresie pomocy UE były następujące: bezpieczne utrzymanie bloków reaktora, przygotowanie do likwidacji (w tym dokumentacja strategiczna) oraz budowa obiektów służących do utylizacji i składowania odpadów. Od 2009 r. w ramach kolejnych rządów nastąpił znaczny wzrost poziomu zaangażowania EJI i Litwy w proces likwidacji oraz ich współodpowiedzialności za ten proces. W dwóch ważnych projektach inwestycji infrastrukturalnych – „tymczasowe składowisko wypalonego paliwa” i „zakład przetwarzania i składowania odpadów stałych” – doszło do sporów natury technicznej i handlowej między EJI a dostawcami. Od 2013 r. kwestie sporne są poddawane analizie i stopniowo rozwiązywane poprzez uzgodnione ramy. Sytuacja ta doprowadziła jednak do poważnych opóźnień i zwiększenia kosztów. Obecnie przewiduje się, że proces demontażu zostanie zakończony w 2038 r. (pierwotnie zakładano 2030 r.). Uzgodniono również porozumienie handlowe, w wyniku którego koszty wzrosły o 72,9 mln euro. Działania wykonywane przez personel EJI koncentrują się głównie na demontażu turbinowni; w tym zakresie osiągnięto wyraźne postępy. Instalacje fragmentacji i odkażania w budynku działają obecnie rutynowo. Aby wyeliminować zaległości w przetwarzaniu materiałów, instalacje te pracują tymczasowo w systemie trzyzmianowym. Do końca 2013 r. w ramach programu Ignalina przeznaczono około 25 % przyznanych środków na wsparcie kluczowych projektów w sektorze energii zgodnie ze strategią energetyczną Litwy[19]. Postępy w realizacji kluczowych projektów wspieranych w okresie sprawozdawczym są opisane w tabeli 4 w załączniku. 3.3. Słowacja – elektrownia jądrowa Bohunice V1 Zobowiązanie do zamknięcia i stopniowe zmiany finansowania W skład EJ V1 wchodzą dwa reaktory VVER 440/230. Przedsiębiorstwo państwowe JAVYS jest odpowiedzialne za nadzór po zamknięciu EJ V1 i za jej likwidację. Bloki 1 i 2 zostały trwale zamknięte odpowiednio w końcu 2006 r. i 2008 r. Całkowita pomoc UE przyznana Słowacji do chwili obecnej wynosi 612 mln euro. Szczegółowe informacje dotyczące środków przyznanych dla Słowacji podano w tabeli 5 załącznika. Na koniec okresu sprawozdawczego zaległe płatności z UE wynosiły 250 mln euro (612 mln euro w zobowiązaniach minus faktyczne płatności wynoszące 362 mln euro). Realizacja projektu Zezwolenie na etap 1 likwidacji, pozwalające na przeprowadzenie demontażu poza obszarem kontrolowanym, zostało wydane zgodnie z planem w 2011 r. Trwały prace demontażowe w odpowiednich obszarach, np. w turbinowni bloków, i osiągnięto znaczne postępy. Przeprowadzono prace przygotowawcze do likwidacji. Strategia likwidacji została uaktualniona w 2012 r. W przypadku niektórych ważnych projektów doszło do opóźnień, ale nie miało to wpływu na ścieżkę krytyczną związaną z likwidacją. Działania przebiegają zgodnie z ogólnym harmonogramem, a ich zakończenie przewiduje się na rok 2025. Program likwidacji wykazał wyraźne postępy. Trudne projekty (np. odkażenie obwodu pierwotnego) osiągnęły zaawansowany etap, a przed końcem 2014 r. powinno zostać wydane zezwolenie na drugi etap likwidacji, co stanowi ważny etap działań. Przygotowywane są główne zaproszenia do składania ofert w odniesieniu do likwidacji systemów w obszarze kontrolowanym i dużych podzespołów systemu chłodzenia reaktora. Do końca 2013 r. w ramach programu Bohunice przeznaczono około 35 % przyznanych środków na wsparcie kluczowych projektów w sektorze energii zgodnie ze strategią energetyczną Republiki Słowackiej[20]. Postępy w realizacji kluczowych projektów wspieranych w okresie sprawozdawczym są opisane w tabeli 6 w załączniku. 4. Wnioski Trudności polityczne stwierdzone w poprzednim sprawozdaniu zostały w znacznej mierze rozwiązane, a wszelkie zobowiązania dotyczące zamknięcia zostały utrzymane. W związku z powyższym nacisk został przeniesiony na działania likwidacyjne. Nie byłoby to możliwe bez programu pomocy na rzecz likwidacji obiektów jądrowych. Litwa, Słowacja i Bułgaria podtrzymywały swoje zobowiązanie do zamknięcia elektrowni poprzez kontynuowanie prac demontażowych w likwidowanych reaktorach. Chociaż wystąpiły pewne opóźnienia, odnotowano także znaczny postęp, nie tylko w zakresie prac przygotowawczych i zmian organizacyjnych, lecz także rzeczywistej likwidacji budynków i urządzeń. Ustalono potrzeby finansowe w odniesieniu do zakończenia programów likwidacji. W planach finansowych zidentyfikowano luki między potrzebami a już zabezpieczonymi środkami, w które znaczący wkład ma unijny program pomocy. Zapewnienie niezbędnych dodatkowych środków wymaga uważnego monitorowania. Pula na likwidację Jak stwierdzono w trzech planach likwidacji, nacisk przenosi się stopniowo z prac przygotowawczych na demontaż i utylizację odpadów powstałych w jego wyniku. Obecnie trwa budowa obiektów niezbędnych do likwidacji, utylizacji i składowania odpadów promieniotwórczych oraz wypalonego paliwa jądrowego. Przygotowana została dokumentacja potrzebna do uzyskania zezwolenia i rozpoczęto demontaż. W Bułgarii i na Słowacji oczekuje się, że zezwolenia na pełną likwidację zostaną wydane w najbliższym czasie. Mimo że w ramach niektórych projektów związanych z likwidacją wystąpiły opóźnienia, są one przedmiotem aktywnych działań mających na celu zmniejszenie do minimum ich wpływu na ostateczny termin likwidacji, chociaż na Litwie nie udało się uniknąć opóźnień w stosunku do zasadniczego harmonogramu. Pula na energię Sektor energetyczny odniósł korzyści z projektów zgodnych z krajową polityką energetyczną. W okresie sprawozdawczym głównym celem stała się likwidacja, chociaż w Bułgarii znaczną część pomocy przeznaczono na sektor energetyczny. Realizacja już rozpoczętych projektów będzie kontynuowana przez kilka lat, ale żadne nowe projekty w sektorze energii nie będą wspierane. Perspektywy Wydawanie zezwoleń na drugi etap likwidacji w Bułgarii i na Słowacji otwiera drogę do demontażu głównych systemów. Powinno to przełożyć się w przyszłym roku na większą ilość materiału usuniętego z obiektów jądrowych. Cele szczegółowe i wskaźniki określone w procedurach wykonawczych umożliwią dokładne monitorowanie postępów prac poprzez zapewnienie informacji ilościowych. W szczególności planowane wprowadzenie metodyki wartości wypracowanej (ang. Earned Value Management, EVM)[21] w trzech programach wesprze zarządzanie projektem na poziomie lokalnym i jeszcze bardziej zwiększy skuteczność Komisji w zakresie monitorowania i sprawozdawczości. Od 2015 r. bardziej szczegółowy i ilościowy opis realizacji prac prowadzonych na podstawie programu prac będzie opierać się na rzetelnych, zgodnych i porównywalnych wskaźnikach. Służby Komisji (DG ENER i jej dyrekcja działająca w ramach wspólnych zasobów) przygotowują się do przeprowadzenia audytu proponowanej agencji krajowej na Słowacji i ogólnie rzecz biorąc, wspierają przejście w kierunku pełnej odpowiedzialności za likwidację na szczeblu krajowym. [1] Program pomocy dla krajów Europy Środkowo-Wschodniej. [2] Dz.U. L 236 z 23.9.2003, s. 33 i s. 944. [3] Dz.U. L 236 z 23.9.2003, s. 33 i s. 954. [4] Dz.U. L 157 z 21.6.2005, s. 11 i s. 38. [5] Dz.U. L 411 z 30.12.2006, s.10. [6] Dz.U. L 131 z 23.5.2007, s. 1. [7] Dz.U. L 189 z 22.7.2010, s. 9. [8] Dz.U. L 346 z 20.12.2013, s. 1 i Dz.U. L 8 z 11.1.2014, s. 31. [9] Dz.U. L 346 z 20.12.2013, s.7, Dz.U. L8 z 11.1.2014, s. 30 i Dz.U. L 121 z 24.4.2014, s. 59. [10] Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wykorzystania w latach 2004–2009 środków finansowych przeznaczonych dla Litwy, Słowacji i Bułgarii na rzecz wspierania likwidacji przedterminowo zamkniętych elektrowni jądrowych zgodnie z aktami przystąpienia (COM(2011) 432 final). [11] Decyzja Komisji w sprawie procedur związanych z programowaniem i monitorowaniem środków i pomocy finansowej w ramach programów Bohunice, Ignalina i Kozłoduj w latach 2007–2013, C(2010) 6885. [12] Komitet ds. Pomocy na rzecz Likwidacji Obiektów Jądrowych (ang. Nuclear Decommissioning Assistance Programme Committee, NDAPC). [13] Sprawozdanie specjalne ETO nr 16/2011 pt. „Pomoc finansowa Unii Europejskiej na rzecz likwidacji obiektów jądrowych w Bułgarii, na Litwie i Słowacji”. [14] Decyzja wykonawcza Komisji z dnia 7 sierpnia 2014 r. w sprawie zasad stosowania w odniesieniu do programów pomocy na rzecz likwidacji obiektów jądrowych w Bułgarii, na Litwie i na Słowacji w okresie 2014–2020, C(2014) 5449 final. [15] Dz.U. L 346 z 20.12.2013, s. 1 i Dz.U. L 8 z 11.1.2014, s. 31. [16] Dz.U. L 346 z 20.12.2013, s.7, Dz.U. L8 z 11.1.2014, s. 30 i Dz.U. L 121 z 24.4.2014, s. 59. [17] Decyzja wykonawcza Komisji z dnia 30 października 2014 r. w sprawie przyjęcia decyzji w sprawie finansowania realizacji programów pomocy na rzecz likwidacji obiektów jądrowych Bohunice, Ignalina i Kozłoduj w 2014 r. [18] Strategia energetyczna Bułgarii do 2020 r., opublikowana w SG nr 43 z dnia 7 czerwca 2011 r. [19] Rezolucja w sprawie zatwierdzenia krajowej strategii energetycznej z dnia 18 stycznia 2007 r. nr X-1046 z Wilna. [20] Polityka Republiki Słowackiej w dziedzinie energii, zatwierdzona uchwałą rządu Republiki Słowackiej nr 29 z dnia 11 stycznia 2006 r. [21] Technika zarządzania projektem w celu pomiaru wyników i postępów projektu. Bułgaria Tabela 1 – zestawienie danych finansowych dla Bułgarii (w mln EUR) || do 2009 r. || 2010-2013 r. || styczeń- wrzesień 2014 r. || Ogółem Wkład UE || 568 || 300 || 0 || 868 Wkład z innych źródeł || 15 || 0 || 0 || 15 Odsetki || 23 || 6 || 0 || 29 Środki ogółem || 606 || 306 || 0 || 911 || || || || Przekazane z UE || 363 || 188 || 79 || 630 Przekazane z innych źródeł || 14 || 0 || 0 || 14 Odsetki || 23 || 6 || 0 || 29 Środki pieniężne ogółem || 400 || 194 || 80 || 673 || || || || Przeznaczone na projekty || 513 || 384 || -36* || 861 Podpisane umowy || 328 || 229 || 51 || 608 Wypłacone na podstawie podpisanych umów || 173 || 255 || 37 || 465 Koszty łączne || 5 || 3 || 0 || 8 (*) Zakres jednego projektu likwidacji został znacznie ograniczony, a inny projekt dotyczący budowy ciepłowni został anulowany. Odpowiednie umowy w sprawie przyznania dotacji, o łącznej wartości 41 mln euro, zostały rozwiązane, a odpowiadające im środki anulowane. Tabela 2 – kluczowe projekty wspierane w Bułgarii Pula na likwidację || Odkażanie i demontaż || Dotychczas w turbinowni bloków 1-4 dokonano demontażu ok. 4000 ton materiału, co jest ogólnie zgodne z planem. W listopadzie 2014 r. wydano zezwolenie na demontaż bloków 1 i 2 elektrowni jądrowej Kozłoduj. Charakterystyka || Trwają pomiary radiologiczne bloków 1-4: ukończono obliczenia związane z aktywacją i skażeniem, natomiast trwa pobieranie próbek w celu ustalenia zawartości procentowej nuklidów. Przetwarzanie i przygotowywanie opadów || Jeśli chodzi o instalację plazmowego spalania odpadów, wszystkie dokumenty uzupełniające zostały złożone, a wydanie ostatecznego pozwolenia na budowę planowane jest na 2014 r. Wstępne roboty budowlane już się rozpoczęły. Zakończono pobieranie próbek z koncentratów powyparnych. W oczekiwaniu na zakończenie analizy próbek propozycja finansowa wykonawcy dotycząca etapu oczyszczania jest obecnie poddawana niezależnemu przeglądowi. Wydano pozwolenie na budowę warsztatu przeznaczonego na redukcję ilości odpadów i odkażanie. Prace budowlane rozpoczęły się natychmiast po tym fakcie. Tymczasowe przechowywanie i unieszkodliwianie odpadów || Uruchomiono przechowalnik wypalonego paliwa, w którym odebrano 6 wypełnionych kapsuł. Wniosek dotyczący licencji operacyjnej znajduje się na końcowym etapie przygotowywania. Konieczność przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko dla krajowego zakładu unieszkodliwiania opóźnieni terminu zakończenia budowy. W międzyczasie prace przygotowawcze, takie jak monitorowanie terenu i przygotowanie infrastruktury, przebiegają zgodnie z harmonogramem. Pula na energię || Modernizacja ciepłowni Marica-Wschód 2 || Zakończono instalację systemu odwadniania gipsu. Renowacja stacji pomp chłodzących zostanie zakończona w pierwszym kwartale 2015 r. Renowacja i rozbudowa krajowego systemu dystrybucji energii elektrycznej || Renowacja podstacji Carewec, Burgas, Metalurgiczna, Złatica i Majak została zakończona, a podstacje działają. Wydano zaświadczenie o ukończeniu dla podstacji Kawarna, a odbioru operacyjnego oczekuje się do końca października 2014 r. Budowa gazociągów wysokoprężnych i stacji regulacji ciśnienia gazu || Roboty budowlane są prawie zakończone, z wyjątkiem niewielkiego odcinka gazociągu na obszarze chronionym Suhata Reka. Efektywność energetyczna w budynkach publicznych || Ukończono duży projekt – remont głównego budynku Uniwersytetu w Ruse. Na dzień 5 października 2014 r. środki w zakresie efektywności energetycznej zostały w pełni wdrożone w 120 z łącznej liczby 168 budynków publicznych. Wprowadzanie środków w zakresie efektywności energetycznej zostało zakończone we wszystkich 49 budynkach komunalnych w miastach Burgas, Płowdiw i Stara Zagora w 2013 r. Litwa Tabela 3 – zestawienie danych finansowych dla Litwy (w mln EUR) || do 2009 r. || 2010-2013 r. || styczeń-wrzesień 2014 r. || Ogółem Wkład UE || 875 || 492 || 0 || 1367 Wkład z innych źródeł || 33 || 0 || 0 || 33 Odsetki || 49 || 7 || 0 || 56 Środki ogółem || 957 || 499 || 0 || 1456 || || || || Przekazane z UE || 712 || 324 || 50 || 1085 Przekazane z innych źródeł || 33 || 0 || 0 || 33 Odsetki || 49 || 7 || 0 || 56 Środki pieniężne ogółem || 794 || 331 || 50 || 1174 || || || || Przeznaczone na projekty || 862 || 348 || -16 || 1194 Podpisane umowy || 772 || 356 || 9 || 1137 Wypłacone na podstawie podpisanych umów || 422 || 449 || 94 || 965 Koszty łączne || 6 || 6 || 0 || 12 Tabela 4 – kluczowe projekty wspierane na Litwie Pula na likwidację || Odkażanie i demontaż || Odkażanie pierwszego obwodu zostało zawieszone po nieudanej próbie. Trwają działania prawne przeciwko wykonawcy. Operator elektrowni opracowuje strategię naprawczą. Między 2010 r. a chwilą obecną dokonano demontażu ponad 8000 ton materiału w turbinowni. Przetwarzanie i zestalanie opadów || Gospodarka odpadami stałymi i składowisko odpadów stałych: prace budowlane i instalacyjne postępują bez większych opóźnień. Działania inżynieryjne i licencyjne w ramach przygotowań do badania w cyklu zimnego rozruchu postępują zgodnie ze zmienionym harmonogramem. Tymczasowe przechowywanie i unieszkodliwianie odpadów || Tymczasowe składowisko wypalonego paliwa: zakończono prace budowlane i trwają badania w cyklu zimnego rozruchu zainstalowanych urządzeń. Roboty inżynieryjne i produkcja kapsuł przebiegają zgodnie ze zmienionym harmonogramem. Modernizacja dźwignic w hali basenu przechowawczego wypalonego paliwa postępuje pomimo trwających sporów handlowych pomiędzy wykonawcą a EJI. Projekt ten jest kluczowy dla działań w zakresie usuwania paliwa z bloku 2 elektrowni jądrowej Ignalina. Projekt dotyczący składowisk powierzchniowych powinien osiągnąć ważny etap, gdy wykonawca przedłoży przed końcem 2014 r. dokumentację projektu technicznego. Projekt w zakresie składowiska odpadów jest opóźniony i znajduje się na etapie zamówień publicznych. Pula na energię || Elektrownia gazowo-parowa || Nowa elektrownia gazowo-parowa o mocy 455 MW działa od 15 października 2012 r. zgodnie z harmonogramem zapotrzebowania litewskiego operatora systemu przesyłowego LITGRID AB. Sieć ciepłownicza Visaginas || Wymieniono oba kotły gazowe sieci ciepłowniczej, a w połowie budynków zamontowano nowe wymienniki ciepła. Poprawa efektywności energetycznej wielorodzinnych budynków mieszkalnych i budynków użyteczności publicznej || W Ignalinie osiągnięto satysfakcjonujące postępy – zmodernizowano 33 budynki z 67 objętych umową. Przy opracowywaniu projektów w Zarasai i Visaginas wystąpiły pewne problemy. Transgraniczne połączenie elektroenergetyczne pomiędzy Litwą i Polską || Trwają prace budowlane związane z projektem LitPol Link współfinansowane przez Komisję Europejską. Termin zakończenia pierwszej części projektu (500 MW) pozostaje niezmieniony – koniec grudnia 2015 r. Słowacja Tabela 5 – zestawienie danych finansowych dla Słowacji (w mln EUR) || do 2009 r. || 2010-2013 r. || styczeń- wrzesień 2014 r. || Ogółem Wkład UE || 364 || 248 || 0 || 612 Wkład z innych źródeł || 11 || 0 || 0 || 11 Odsetki || 11 || 3 || 1 || 15 Środki ogółem || 386 || 251 || 1 || 638 || || || || Przekazane z UE || 168 || 158 || 36 || 362 Przekazane z innych źródeł || 11 || 0 || 0 || 11 Odsetki || 11 || 3 || 1 || 15 Środki pieniężne ogółem || 190 || 161 || 36 || 388 || || || || Przeznaczone na projekty || 272 || 275 || 76 || 623 Podpisane umowy || 87 || 193 || 19 || 299 Wypłacone na podstawie podpisanych umów || 65 || 144 || 28 || 237 Koszty łączne || 5 || 3 || 0 || 8 Tabela 6 – kluczowe projekty wspierane na Słowacji Pula na likwidację || Odkażanie i demontaż || Osiągnięto widoczne postępy, w szczególności w odniesieniu do usunięcia z turbinowni urządzeń metalowych (97%) i struktur betonowych. Urządzenia do odkażania pierwszego obwodu zostały dostarczone i zainstalowane i z powodzeniem zakończono pierwsze próby. Odkażanie ma zostać ukończone w pierwszym kwartale 2015 r. Pierwszy etap zezwolenia na likwidację zakończy się w 2014 r. Drugi etap mający na celu umożliwienie demontażu na skażonych obszarach ma się rozpocząć w styczniu 2015 r. Przetwarzanie i zestalanie opadów || Projekt oczyszczania szlamów i sorbentów został zmieniony w celu uwzględnienia większej ilości i nakładu pracy niż pierwotnie zakładano. Postępuje on sprawnie i zgodnie z harmonogramem. Tymczasowe przechowywanie i unieszkodliwianie odpadów || Projekty w zakresie projektowania nowych składowisk odpadów bardzo niskoaktywnych i rozbudowy istniejącego składowiska odpadów nisko- i średnioaktywnych (repozytorium odpadów krótkożyciowych) są realizowane zgodnie z harmonogramem. Pula na energię || Renowacja systemu przesyłowego || TR Bošáca - transformator T402. Termin powiadamiania o wadach upłynął 3 sierpnia 2014 r. Transformator 400/110kV w TR Medzibrod. Okres powiadamiania o wadach trwa, termin upłynie 29 września 2015 r. Do chwili obecnej nie powiadomiono o żadnych wadach. Linie przesyłowe 400 kV w ES Medzibrod. Okres powiadamiania o wadach trwa, termin upłynie 29 września 2015 r. Wszystkie znane obecnie usterki zostały naprawione. Prace w zakresie rekultywacji i rewitalizacji terenów leśnych, na które projekt ma wpływ, zostały zakończone 30 września 2014 r. Instrument finansowy w zakresie zrównoważonej energii || Z obliczeń wynika, że inwestycje w sektorze mieszkaniowym i sektorze przemysłu osiągnęły średnie oszczędności energii wynoszące odpowiednio 33 % i 17 %. Projekty w zakresie efektywności energetycznej w budynkach publicznych || Wszystkie projekty zostały zakończone.