KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 20.12.2016 COM(2016) 812 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne na lata 2014–2020,

sprawozdanie za 2016 r. podsumowujące roczne sprawozdania z realizacji programów

w latach 2014–2015





Europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne na lata 2014–2020,

sprawozdanie za 2016 r. podsumowujące roczne sprawozdania z realizacji programów

w latach 2014–2015 1.Wprowadzenie W kontekście oznak ożywienia gospodarczego wiele państw członkowskich i regionów zmaga się nadal z niepewnym wzrostem i słabościami strukturalnymi. Między państwami członkowskimi i w ich obrębie utrzymują się ekonomiczne i społeczne różnice, a ogólny poziom inwestycji pozostaje niższy niż przed kryzysem. Nowa generacja programów realizowanych w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w perspektywie 2014–2020 oferuje ogromne możliwości wsparcia wzrostu, zatrudnienia i przekształcenia strukturalnego przez inwestycje publiczne i sektor prywatny. Całościowy wysiłek inwestycyjny w latach 2014–2020 o wartości 638 mld EUR; ok. jeden milion wybranych projektów o wartości 58,8 mld EUR (do jesieni 2016 r. kwota ta wzrosła już do 128,8 mld EUR); 274 000 przedsiębiorstw otrzymujących wsparcie; 2,7 mln osób wspieranych w poszukiwaniu pracy, szkoleń lub kształcenia; oraz inwestycja mająca na celu poprawę różnorodności biologicznej na obszarze 11,1 mln ha gruntów rolnych. Są to niektóre wstępne rezultaty wynikające z przedłożonych przez państwa członkowskie rocznych sprawozdań z realizacji za 2016 r. na temat wdrażania europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (EFSI) w dwóch pierwszych latach cyklu programowania. W komunikacie z grudnia 2015 r. „Inwestycje na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego – maksymalizowanie wkładu europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych” podsumowano wyniki negocjacji ze wszystkimi państwami członkowskimi na temat umów partnerstwa i programów. Podkreślono również w nim przewidywany wkład pięciu EFSI we wdrażanie strategii na rzecz wzrostu UE i Planu inwestycyjnego dla Europy oraz w stawianie czoła wyzwaniom strukturalnym i reformom w państwach członkowskich. EFSI przyczyniają się także bezpośrednio do osiągnięcia priorytetów politycznych Komisji. Niniejsze sprawozdanie stanowi pierwsze z serii sprawozdań rocznych do instytucji UE na temat wdrażania EFSI. Obejmuje ono bilans przeprowadzany w kontekście istotnych nowości wprowadzonych w 2014 r., aby poprawić jakość wydatków, takich jak koncentracja tematyczna, zacieśnienie powiązań z zarządzaniem gospodarką, warunki wstępne, większe ukierunkowanie na rezultaty oraz mechanizmy pomiaru wyników. Niniejsze sprawozdanie spełnia dwa wymagania formalne: a) podsumowanie rocznych sprawozdań z realizacji z 2016 r. w sprawie 533 programów zapewnionych przez państwa członkowskie i regiony, obejmujące lata 2014–2015; oraz b) syntezę dostępnych ocen tych programów. Niniejsze sprawozdanie podsumowuje informacje na temat wyboru projektów i wskaźników rzeczywistych osiągnięć oraz budowy mechanizmów przekazywania przez państwa członkowskie i regiony. Uzupełnia ono analizę techniczną z maja 2016 r. przeprowadzoną z perspektywy budżetu UE z wykonania budżetu EFSI. Sekcja 2 poniżej obejmuje przegląd postępów z wdrażania do końca 2015 r. oraz opis wysiłków mających na celu opracowanie zrównoważonych strategii i mechanizmów zapewniających efektywne inwestycje. W sekcji 3 przedstawiono bardziej szczegółowo postępy w kluczowych obszarach tematycznych. W sekcji 4 przedstawiono podsumowanie prac prowadzonych w celu uzyskania rzetelnej oceny realizacji polityki. 2.Przegląd działań prowadzonych w ramach programowania EFSI oraz rozpoczęcie inwestycji W latach 2014–2015 organy krajowe i władze regionalne miały trzy główne cele: a) zakończyć negocjacje i zagwarantować przyjęcie nowych programów; b) rozpocząć nowe programy; oraz c) zakończyć pomyślnie realizację programów na lata 2007–2013. Późne przyjęcie wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020 wpłynęło negatywnie na przyjęcie prawodawstwa regulującego EFSI. W grudniu 2015 r. zaprezentowano proces uzgadniania programów na lata 2014–2020 oraz oczekiwane osiągnięcia tych programów. Do końca 2014 r. przyjęto 220 programów. Większość – 313 programów – zakończono jednak w 2015 r., z czego 181 dopiero w drugim półroczu. W związku z tym w przypadku wielu programów prace nad wyborem pierwszych projektów trwały do końca 2015 r., chociaż większość programów przyjętych w 2015 r. wykazywała postęp. Generacja programów realizowanych w ramach EFSI na lata 2014–2020 jest silniej ukierunkowana na rezultaty, przejrzystość i rozliczalność: w przypadku wszystkich programów do 2023 r. przedłożone zostaną roczne sprawozdania z realizacji obejmujące szczegółowe ilościowe określenie postępu w odniesieniu do finansów, produktów i oczekiwanych rezultatów. Pozwala to na wyraźne dostosowanie wspomnianych programów do inicjatywy „budżet UE ukierunkowany na wyniki”. 2.1.Przegląd postępów w realizacji W celu przedstawienia wartości finansowej wybranych projektów, prognoz i osiągnięć w ramach wspólnego wskaźnika, zgłoszonej w rocznych sprawozdaniach z realizacji programów z 2016 r., zaktualizowana została platforma otwartych danych w ramach EFSI. 2.1.1.Przegląd finansowy Jeżeli chodzi o płatności UE na rzecz państw członkowskich, do końca 2015 r. wypłacono 15,4 mld EUR. Stanowiło to 13,8 % zobowiązań UE na lata 2014–2015 i składało się głównie z płatności zaliczkowych. W rocznych sprawozdaniach z realizacji z 2016 r., które obejmowały lata 2014–2015, państwa członkowskie poinformowały Komisję o przydziałach finansowych na rzecz wybranych projektów. Całkowita wartość projektów wybranych do otrzymania wsparcia wyniosła 58,8 mld EUR, co stanowiło 9,2 % całkowitej wielkości inwestycji zaplanowanych na lata 2014–2020. Wkład UE w wybrane projekty szacuje się na 41,8 mld EUR. W tabeli 1 poniżej przedstawiono podział ze względu na cel tematyczny wartości wybranych projektów zgłoszonych przez poszczególne państwa członkowskie na koniec 2015 r. Tabela 1: Całkowity koszt wybranych projektów z podziałem na cele tematyczne (w mln EUR) i z uwzględnieniem wskaźnika wyboru projektów do końca 2015 r.

Kod CT Cele tematyczne Całkowita planowana inwestycja

w mln EUR Całkowity koszt kwalifikowalny wybranych projektów na koniec 2015 r.

w mln EUR Wskaźnik wyboru projektów w 2015 r. 01 Badania naukowe i innowacje 59 549,3 3 378,4 5,7 % 02 Technologie informacyjne i komunikacyjne 18 297,6 736,7 4,0 % 03 Konkurencyjność MŚP 83 593,6 7 476,6 8,9 % 04 Gospodarka niskoemisyjna 52 777,2 2 274,0 4,3 % 05 Dostosowanie do zmian klimatu i zapobieganie ryzyku 37 783,6 6 554,2 17,3 % 06 Ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami 72 316,2 7 573,0 10,5 % 07 Infrastruktury sieciowe w transporcie i energetyce 66 659,5 4 139,6 6,2 % 08 Trwałe zatrudnienie o wysokiej jakości 46 390,9 6 456,9 13,9 % 09 Włączenie społeczne 53 551,9 4 966,8 9,3 % 10 Kształcenie i szkolenie zawodowe 42 315,6 5 749,8 13,6 % 11 Sprawna administracja publiczna 6 080,2 680,7 11,2 % 12 Regiony najbardziej oddalone i słabo zaludnione 220,5 47,8 21,7 % ŚZ Środki zawieszone 928,0 – 0,0 % Wielorakie cele tematyczne (EFRR / Fundusz Spójności / EFS) 78 980,5 6 077,2 7,7 % PT Pomoc techniczna 18 712,1 2 674,3 14,3 % Ogółem 638 157 58 786 9,2 % Źródło: Komisja opierała się na danych zgłoszonych w odniesieniu do poszczególnych programów. Na podstawie niedawno zgłoszonych danych finansowych do jesieni 2016 r. odnotowano gwałtowne przyspieszenie realizacji pod względem wartości wybieranych projektów. Łączna wartość finansowa na rzecz wybranych projektów zwiększyła się ponad dwukrotnie w ciągu 9 miesięcy z 58,8 mld EUR do 128,8 mld EUR (20,2 % planowanej inwestycji). Dane finansowe z lat 2014–2015 wskazują na pierwsze wczesne postępy. Istnieją przesłanki wskazujące zasadniczo, że rzeczywisty wczesny postęp w wyborze projektów można w dużej mierze porównywać z sytuacją na koniec 2009 r. (w okresie obejmującym lata 2007–2013), kiedy wybór projektów w ramach polityki spójności był na podobnym poziomie. Podobnie jak wtedy postęp w wyborze projektów i postęp w zakresie docelowych wskaźników kształtuje się jednak różnie w zależności od państwa członkowskiego i programu. Wynika to jednocześnie z terminu wywiązania się z obowiązku sprawozdawczego i z faktu, że wiele programów przyjęto dopiero w 2015 r. i nie rozpoczęto jeszcze ich realizacji. Dane z 2015 r. są bardzo fragmentaryczne, dlatego nie stanowią podstawy do sformułowana rzetelnych wniosków w całej rozciągłości na temat sukcesu lub prawdopodobnego sukcesu rozpoczęcia programowania w państwach członkowskich. Zestawienie danych z 2015 r. nie obejmuje oczywiście działalności z całego roku. Oczekuje się, że do końca 2016 r. z danych wyłoni się bardziej reprezentatywny obraz postępu działań związanych z realizacją obejmujący cały lub prawie cały rok pod względem wyboru projektów, wydatków i dostarczania prawdziwych korzyści. W załącznikach 1.1 i 1.2 przedstawiono podział ze względu na fundusz i liczbę wybranych projektów kolejno na koniec 2015 r. i jesienią 2016 r. W załącznikach 2.1 i 2.2 przedstawiono te same dane finansowe przekazane przez państwa członkowskie. Porównując oba zestawienia, można zauważyć, że tendencje na etapie wczesnej realizacji mają charakter dynamiczny i wykazują – do jesieni 2016 r. – większą homogeniczność pod względem wskaźników wyboru projektów w państwach członkowskich i celów tematycznych. Komisja jest świadoma niskiego poziomu zgłaszania wyboru projektów w niektórych programach do jesieni 2016 r., jednocześnie jednak z najnowszych danych wynika, iż postęp w konkretnych obszarach jest powolny. 2.1.2.Postępy w realizacji celów programu Roczne sprawozdania z realizacji z 2016 r. dostarczają informacji na temat postępów w osiąganiu celów programu. Postępy mierzy się za pomocą liczby wybranych projektów i oczekiwanego wkładu w osiągnięcie tych celów. Do końca 2015 r. państwa członkowskie i regiony wybrały 989 000 projektów, od dużych inwestycji infrastrukturalnych po indywidualne wsparcie dla gospodarstw rolnych. Różnorodne środki służące do oceny funkcjonowania programu obejmują następujące główne dane liczbowe zgłoszone do końca 2015 r.: -ze wszystkich EFSI sfinansowano do tej pory projekty wspierające 274 000 przedsiębiorstw wybranych w ramach projektów; -z projektów wspieranych w ramach EFS skorzystało 2,7 mln uczestników; -wybrano 11,1 mln ha gruntów rolnych, czyli 6 % wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych, celem udzielenia wsparcia w zakresie gospodarowania gruntami, aby lepiej chronić różnorodność biologiczną; -24 % całej ludności wiejskiej (69 mln mieszkańców) objęto inicjatywą LEADER w ramach wybranych lokalnych grup działania; -działalność prowadzi ponad 10 % rybackich lokalnych grup działania i wybierane są lokalne strategie rozwoju.



Ramka 1: Przegląd wsparcia przedsiębiorstw w ramach EFSI Wsparcie dla przedsiębiorstw – w tym dla gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw rybackich – planowane jest głównie w ramach dedykowanych celów tematycznych celem poprawy konkurencyjności MŚP, ale również, przykładowo, w ramach celów tematycznych dotyczących obszarów działalności badawczej i innowacji, gospodarki cyfrowej i gospodarki niskoemisyjnej. Celem wszystkich EFSI jest wspieranie przedsiębiorstw. Zgodnie z rocznymi sprawozdaniami z realizacji z 2016 r. do końca 2015 r. odnotowano wyraźne postępy w tym zakresie. -Wybrane operacje prowadzone są w sumie w 274 000 przedsiębiorstw. Stanowią one około 13,6 % z 2 mln przedsiębiorstw, które docelowo mają otrzymać wsparcie do końca przedmiotowego okresu. -W ramach wybranych projektów wsparcie otrzyma, lub już otrzymało, 138 000 przedsiębiorstw w ramach EFRR, 89 000 mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw w ramach EFS, a także 47 000 przedsiębiorstw z obszarów wiejskich w ramach EFRROW (wsparcie dla młodych rolników i inwestycji w aktywa rzeczowe gospodarstw rolnych). 2.2.Budowa programowych mechanizmów przekazywania

Skuteczność i jakość programów zależy od następujących trzech filarów: a) należytych struktur i procedur; b) spełnienia warunków wstępnych w celu przezwyciężenia istniejących barier inwestycyjnych; oraz c) wyraźnej spójności z priorytetami europejskiego semestru. Po pierwsze, powodzenie startu programu objętego zarządzaniem dzielonym wymaga, by krajowe i regionalne instytucje zarządzające ustanowiły struktury i procesy tego programu celem zapewnienia dobrej jakości zrównoważonych inwestycji podczas realizacji programu. Do kluczowych działań należały: wyznaczenie organów odpowiedzialnych; mobilizowanie zainteresowanych stron, organów wykonawczych i potencjalnych beneficjentów; powołanie komitetów monitorujących (wybranie członków i ustalenie regulaminu i procedur); dostosowanie lub stworzenie aplikacji informatycznych (z uwzględnieniem e-spójności, aby ułatwić komunikację z beneficjentami) oraz systemów monitorowania projektów (z uwzględnieniem w pewnych przypadkach danych o indywidualnych uczestnikach); zdefiniowanie kryteriów wyboru i zaproszenie do składania wniosków dotyczących różnych obszarów inwestycji, zapewnienie wystarczającej ilości czasu na dopracowanie wniosków, przedłożenie aplikacji i jej ocenę oraz zakończenie składania ofert i uzgodnienie istotnych informacji (wskaźników) na temat wybranych operacji. Wszystkie te elementy były głównym przedmiotem zainteresowania instytucji odpowiedzialnych za program w 2014 i 2015 r. i są często opisywane w rocznych sprawozdaniach z realizacji. Wdrożenie tych elementów było ważne dla zapewnienia programowi udanego startu, ale również stanowi ono podstawę średnio- i długoterminowych wysiłków niezbędnych do dostarczenia dobrej jakości inwestycji ukierunkowanych na rezultaty, przy wsparciu ze strony wielu zainteresowanych stron w każdym z programów. Po drugie, państwa członkowskie i regiony muszą spełnić warunki niezbędne do przeprowadzenia skutecznych i efektywnych inwestycji współfinansowanych z EFSI – tak zwane warunki wstępne. W momencie przyjęcia programu spełniono około 75 % wszystkich warunków wstępnych. W przypadku pozostałych z nich Komisja uzgodniła szczegółowe plany działania, które większość państw członkowskich musi zakończyć do końca 2016 r. Komisja potwierdziła, że jedna trzecia planów działania została zakończona do dnia 31 października 2016 r. Poczyniono również znaczne postępy w zakresie wykonania pozostałych planów działania. Państwa członkowskie mają obowiązek uwzględnić informacje o zakończeniu planów działania dotyczących warunków wstępnych w rocznych sprawozdaniach z realizacji lub w krajowych sprawozdaniach z postępu prac, które należy złożyć w połowie 2017 r. Ramka 2: Wartość dodana warunków wstępnych Warunki wstępne poprawiają skuteczność i efektywność inwestycji wspieranych przez EFSI, ale również mają pozytywny wpływ na szerzej zakrojone inwestycje publiczne i prywatne w państwach członkowskich. Dotyczą one głównie: -ustalenia ram strategicznych i planów zarządzania, które przyczyniają się do priorytetowego traktowania inwestycji w celu należytego odzwierciedlenia potrzeb na szczeblu europejskim, krajowym i regionalnym, stosownie do okoliczności; -likwidacji barier inwestycyjnych w obszarach współfinansowanych z EFSI; -zapewnienia obecności krajowych ram regulacyjnych, które są zgodne z prawodawstwem w kluczowych obszarach interwencji w ramach EFSI; -zwiększenia instytucjonalnych i administracyjnych zdolności administracji publicznej, a także beneficjentów wsparcia z EFSI. Niektóre przykłady realizacji warunków wstępnych i płynących z nich korzyści: -Włochy przyjęły krajową strategię w zakresie sieci szerokopasmowych (warunek 2.2) dostosowaną do celów strategii „Europa 2020”, mającą na celu zmniejszenie utrzymujących się różnic. Strategia ta przewiduje, iż do 2020 r. blisko 85 % włoskiej populacji uzyska dostęp do sieci szerokopasmowych o prędkości co najmniej 100 Mbps, a cała włoska populacja – o prędkości co najmniej 30 Mbps. -Polska z powodzeniem zakończyła proces wdrażania dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (warunek 4.1 dotyczący efektywności energetycznej). Bez spełnienia tego warunku wstępnego zakończenie procesu trwałoby dłużej. -Na Litwie opracowanie krajowej strategii inteligentnej specjalizacji (warunek 1.1) przyczyniło się do przeprowadzenia reform strukturalnych w sektorze badań naukowych i innowacji w instytucjach badawczych. Pomogło również w skoncentrowaniu wsparcia w obszarach priorytetowych.

-W Rumunii przyjęto krajową strategię na rzecz ograniczenia wczesnego kończenia nauki (warunek 10.1) i wdrożono ją na odpowiednich szczeblach samorządowych. Jej celem jest podniesienie frekwencji szkolnej i ograniczenie wczesnego kończenia nauki poprzez podejście partnerskie i prężny mechanizm monitorowania. -W Polsce ogólny warunek wstępny 3 dotyczący niepełnosprawności został spełniony w 2015 r. poprzez przyjęcie planu działania na rzecz równości szans, niedyskryminacji i równouprawnienia płci w ramach funduszy UE. Polskie Ministerstwo Rozwoju zapewniło, aby odpowiadające wytyczne były obowiązkowe dla wszystkich instytucji zarządzających. Ponadto powołano urzędników do spraw dostępności, a służby Komisji wraz z polskim Ministerstwem Rozwoju monitorują wdrażanie tych przepisów w odniesieniu do art. 6 i 7 rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów. -Estonia opracowała i udoskonaliła plan rozwoju zdrowia publicznego na lata 2009–2020 w celu spełnienia warunku wstępnego 9.3 dla sektora zdrowia. W planie tym przedstawiono długofalowe potrzeby w zakresie niezbędnych inwestycji w infrastrukturę z uwzględnieniem oczekiwanych tendencji demograficznych oraz ram uruchamiania inwestycji i zwiększania opłacalności systemów opieki zdrowotnej i dostępu do nich. -Finlandia przyjęła przepisy krajowe, które zapewniają istnienie zdolności administracyjnych pozwalających prawidłowo wdrożyć inspekcje kontrolne i system egzekwowania wymagane przez wspólną politykę rybołówstwa. Komisja przedstawi dokument roboczy na temat wartości dodanej warunków wstępnych wiosną 2017 roku. Ostateczna analiza spełnienia warunków wstępnych w ramach EFSI przedstawiona zostanie w strategicznym sprawozdaniu do końca 2017 r. Do połowy 2017 r. w komunikacie w sprawie inteligentnej specjalizacji (EAC 1.1) przedstawione zostaną osiągnięcia, wyzwania, doświadczenia i przyszłe działania Komisji mające na celu wsparcie dla ponad 120 krajowych i regionalnych strategii inteligentnej specjalizacji na rzecz napędzanego innowacją wzrostu i zatrudnienia. W szczególności określone zostanie, w jaki sposób strategie te mogą połączyć oddolne podejście terytorialne z priorytetami i politykami Komisji oraz zwiększyć synergię między zarządzanymi bezpośrednio i w sposób dzielony funduszami UE wspierającymi innowacje, badania naukowe i konkurencyjność. Po trzecie, jeżeli chodzi o silniejsze powiązanie zarządzania gospodarczego UE z europejskim semestrem, ponad dwie trzecie zaleceń dla poszczególnych krajów w 2014 r. dotyczyły inwestycji w ramach EFSI (w szczególności EFRR i EFS) i dlatego zostały uwzględnione w priorytetach programowych państw członkowskich. Zalecenia te obejmują reformy w następujących sześciu głównych obszarach: badania naukowe i innowacje, energia i transport, opieka zdrowotna, uczestnictwo w rynku pracy, kształcenie, włączenie społeczne i administracja publiczna. Wiosną 2017 r. Komisja zakończy badanie „Wsparcie dla europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych w ramach realizacji zaleceń dla poszczególnych krajów oraz dla reform strukturalnych w państwach członkowskich”. Przeanalizuje ona, w jaki sposób zalecenia dla poszczególnych krajów dotyczące odpowiednich inwestycji zrealizowanych w przedmiotowych latach i prowadzących do przyjęcia programu zostały uwzględnione w programach finansowanych z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. W krajowych sprawozdaniach z postępu prac, które należy przedłożyć w 2017 r., przedstawione zostaną również informacje na temat wkładu tych programów w realizację unijnej strategii wzrostu i odpowiednich zaleceń dla poszczególnych krajów, a także ocena tego, w jaki sposób wspomniane programy wnoszą ten wkład. 3.Przegląd realizacji w podziale na główne tematy Wielkość planowych inwestycji i oczekiwane osiągnięcia w ramach EFSI zostały przedstawione w grudniu 2015 r.. W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono przegląd wczesnego postępu w realizacji programów w 2014 r. i 2015 r. pod względem wartości finansowej wybranych projektów oraz postępu w zawieraniu umów, dostarczaniu wspólnych produktów i osiąganiu rezultatów, koncentrując się na treści rocznych sprawozdań z realizacji programów z 2016 r. W tabeli 1 powyżej przedstawiono przegląd wartości finansowej projektów realizowanych w ramach EFSI ujętych w sprawozdaniu, z uwzględnieniem wskaźnika wyboru, w podziale na cele tematyczne według stanu na koniec 2015 r. Jeżeli chodzi o wskaźniki, niniejsze sprawozdanie oparte jest na prognozach dotyczących wkładu oczekiwanego w ramach wybranych projektów oraz osiągnięciach przedstawionych w sprawozdaniach w formie wspólnych wskaźników w odniesieniu do każdego funduszu. Podane zostały również przykłady projektów, dla których udzielono już wsparcia. 3.1.Badania naukowe i innowacja, technologie informacyjno-komunikacyjne oraz konkurencyjność Ogółem na wsparcie inwestycji w tym obszarze, głównie w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), przydzielono ok. 181 mld EUR. Projekty, na realizacje których przydzielono 7 % tej kwoty (ponad 11,5 mld EUR), zostały wybrane pod koniec 2015 r., a wiele z nich już znajdowało się w tym czasie w fazie realizacji. Kwota w wysokości 3,4 mld EUR przydzielona na poszczególne projekty w zakresie badań naukowych i innowacji w ramach EFRR i EFRROW stanowi 5,7 % całkowitej kwoty zaplanowanej na lata 2014–2020. Prognozowano, że do końca 2015 r. 19 000 przedsiębiorstw skorzysta z wybranych programów w ramach EFRR wspierających współpracę z instytucjami naukowymi (15 % docelowej prognozy); jednocześnie przewiduje się, że 5 000 naukowców skorzysta z udoskonalonej infrastruktury w ramach badań i rozwoju technologicznego (7 % docelowej prognozy). W ramach europejskiego partnerstwa innowacyjnego na rzecz wydajnego i zrównoważonego rolnictwa utworzono już około 200 grup operacyjnych. Projekty te, finansowane w ramach EFRROW, mają na celu wspieranie innowacyjnych rozwiązań dla konkurencyjnego i zrównoważonego sektora leśnictwa i rolnictwa. W ramach EFRR udzielono wsparcia w wysokości 140 mln EUR na rzecz II fazy ogólnoeuropejskiego projektu „Skrajnie lekka infrastruktura – fizyka jądrowa” („Extreme Light Infrastructure – nuclear physics”) w Magurele, w Rumunii. W przedmiotowym projekcie badawczym dotyczącym laserów o wysokiej intensywności mogą uczestniczyć naukowcy z podmiotów sektora publicznego i prywatnego na całym świecie, przy czym 100 naukowców już w nim uczestniczy, a po jego zakończeniu przewiduje się dołączenie kolejnych 100. Efektem projektu są także korzyści społeczno-gospodarcze oraz wartość dodana dla regionu (nowe miejsca pracy, nowoczesna infrastruktura, rozwój działalności gospodarczej oraz zwiększenie widoczności i potencjału rozwojowego). W obszarze transgranicznym Öresund-Kattegat-Skagerrak wsparciem objęto największe partnerstwo transgraniczne w celu wykorzystania istniejących ośrodków prowadzących prace nad neutronami i synchrotronami oraz rozwoju zdolności w zakresie badań, rozwoju technologicznego i innowacji. W ramach tego projektu, będącego największym takim partnerstwem, które kiedykolwiek otrzymało wsparcie w ramach INTERREG w tym obszarze, przewiduje się stworzenie nowej sieci dla 150 naukowców z uniwersytetów i przedsiębiorstw. W ramach programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji lokalny klaster żywności w Dolnej Austrii ustanowił grupę operacyjną na rzecz sezonowej, niskoenergetycznej i innowacyjnej produkcji warzyw. Grupa ta zrzesza rolników, naukowców, doradców i brokera innowacji, aby umożliwić rozwój innowacyjnej niszy rynkowej, która obejmuje analizę i optymalizację przepływu pracy w kierunku produkcji warzyw w okresie zimowym i obrotu nimi. Kolejnym oczekiwanym rezultatem jest gospodarcza i ekologiczna ocena uprawy warzyw w okresie zimowym. Kwota w wysokości 737 mln EUR przydzielona na koniec 2015 r. na realizację projektów w ramach tematów dotyczących gospodarki cyfrowej stanowiła 4 % całkowitej zaplanowanej kwoty. Jeżeli chodzi o EFRR, działanie to dotyczyło głównie projektów wybranych w EE, FI, FR, IT, PL SE i SK. Większość wybranych dotychczas działań nie dotyczy wspólnych wskaźników funduszu dostępnych w zakresie tego tematu. Przykłady pierwszych postępów przedstawiono poniżej. Na wsparcie pierwszej fazy projektu otwartych danych sześciu miast (Helsinki, Espoo, Vantaa, Tampere, Turku i Oulu) w Finlandii przydzielono 3,4 mln EUR w ramach funduszy UE i krajowych. Wsparcie to pozwoli utworzyć wspólne platformy publikacyjne oraz wydać zezwolenia, aby umożliwić szerszy dostęp do danych publicznych. Celem jest rozwój innowacji, ponieważ przedsiębiorstwa i inwestorzy wykorzystują dane jako materiał dla nowych usług. Sześć uczestniczących miast stanowi atrakcyjne środowisko testowe i rynek dla nowych badań i usług. We Francji wybrano projekt polegający na podłączeniu 77 000 gospodarstw domowych w Provence-Alpes-Côte d»Azur do łączy szerokopasmowych.

Konkurencyjność MŚP stanowi priorytet w programach EFRR, EFRROW i EFMR. Pod koniec 2015 r. przydzielono wsparcie ze środków unijnych w wysokości 7,5 mld EUR na realizację poszczególnych projektów (8,9 % całkowitej zaplanowanej kwoty). W ramach EFRR przyznano finansowanie na projekty wspierające 113 000 MŚP. Osiem państw członkowskich (DE, ES, FI, FR, IE, PT, SE, UK) i szereg programów realizowanych w ramach INTERREG tworzy 95 % tych prognoz; 85 000 ze wspomnianych przedsiębiorstw otrzyma wsparcie w formie porad i doradztwa; przewiduje się, że liczba podmiotów rozpoczynających działalność gospodarczą wyniesie 25 000; na tym wczesnym etapie oczekuje się utworzenia 65 000 miejsc pracy bezpośrednio w przedsiębiorstwach objętych wsparciem. Na potrzeby przeprowadzenia operacji inwestycyjnych w celu ulepszenia konkurencyjności wybrano ponad 30 000 gospodarstw rolnych (9 % łącznej wartości docelowej). Wsparciem objęto 10 000 rolników i umożliwiono im udział w programach zapewniania jakości (8 % wartości docelowej). Około 80 % projektów EFMR, których realizację przewidziano w przedmiotowym okresie, ma na celu wzmocnienie MŚP i zwiększenie konkurencyjności floty rybackiej i przedsiębiorstw sektora akwakultury. Początek realizacji był względnie wolny ze względu na fakt, że tylko 10 % projektów wybranych do końca 2015 r. ma na celu rozwój MŚP. Inicjatywa dotycząca MŚP w Hiszpanii, przyjęta w 2015 r., jest największym i pierwszym narzędziem tego typu ustanowionym za pomocą wsparcia w ramach EFRR. Realizacja postępuje w tempie szybszym, niż oczekiwano. Do końca marca 2016 r. podpisano już umowy w instytucjami finansowymi na 76 % łącznego przydziału w ramach EFRR w zamian za udzielenie gwarancji, a instytucje pośrednictwa finansowego już udzieliły pożyczek około 14 000 MŚP na łączną kwotę 1,4 mld EUR. Biorąc pod uwagę sukces inicjatywy dotyczącej MŚP, możliwe, że Hiszpania zwiększy przydział dla tej inicjatywy w ramach EFRR. EFRROW również odegra ważną rolę w Hiszpanii dzięki zaspokojeniu potrzeb MŚP sektora rolno-spożywczego w zakresie inwestycji i innowacyjnych rozwiązań. Pierwsze projekty zostały już wybrane i otrzymały wsparcie publiczne w wysokości 170 mln EUR (w ramach EFRROW wsparcie publiczne w wysokości 1,5 mld EUR zostanie przydzielone na realizację 8 500 projektów). Inwestycje te pozwolą przykładowo poprawić jakość produktów rolnych lub zapewnią bardziej efektywne wykorzystanie wody i energii. Węgierski program rozwoju gospodarczego i innowacji ma na celu zwiększenie konkurencyjności i produkcyjności MŚP. Podpisano prawie 2 900 umów i blisko 200 mln EUR wypłacono mikro- i średnim przedsiębiorstwom. Wiele z tych przedsiębiorstw prowadzi działalność w biedniejszych obszarach kraju, w których promotorów projektu zachęcają bardziej sprzyjające warunki. We Francji w 2015 r. wybrano 9 150 młodych rolników, aby umożliwić im skorzystanie ze 195 mln EUR pomocy dla podmiotów rozpoczynających działalność gospodarczą w ramach EFRROW. Jednocześnie w ramach zasad przejściowych EFRROW 3 600 młodych rolników pomyślnie ukończyło realizację projektów dotyczących rozpoczęcia działalności gospodarczej przy wsparciu w wysokości 57 mln EUR. 3.2.Gospodarka niskoemisyjna, zmiana klimatu, ochrona środowiska, transport i sieci energetyczne W ramach EFSI zainwestowano ponad 260 mld EUR w obszarach dotyczących zrównoważonego rozwoju. Na koniec 2015 r. na realizację poszczególnych projektów przydzielono ponad 20 mld EUR, co stanowi około 9 % całkowitej kwoty (w przedziale od 4,3 % do 10,5 %) we wszystkich funduszach wnoszących bezpośrednie wkłady (EFRR, Fundusz Spójności, EFRROW i EFMR). Jeżeli chodzi o priorytety gospodarki niskoemisyjnej, wsparciem objęto inwestycje na kwotę 2,3 mld EUR (4,3 % zaplanowanych inwestycji). Zgodnie z prognozą w ramach wybranych projektów EFRROW wsparciem mającym na celu pochłanianie dwutlenku węgla i ochronę lasów objęto 1 mln hektarów gruntów rolnych lub leśnych (25 % łącznej docelowej prognozy, co odpowiada 2,4 % całkowitej powierzchni użytków rolnych), a 1,6 mln hektarów gruntów rolnych objęto umowami o zarządzanie w celu ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i amoniaku (31 % docelowej prognozy, co odpowiada 3 % całkowitej powierzchni użytków rolnych). Litwa wsparła fundusz „wspólnego europejskiego wsparcia na rzecz trwałych inwestycji w obszarach miejskich II” kwotą 150 mln EUR na sfinansowanie „programu modernizacji budynków wielorodzinnych”. Jego celem jest modernizacja efektywności energetycznej budynków mieszkalnych na całej Litwie za pośrednictwem preferencyjnych pożyczek. Do grudnia 2015 r. do funduszu wpłacono 100 mln EUR, a 40 mln EUR wypłacono za pośrednictwem 270 umów pożyczkowych. Spowodowało to poprawę zużycia energii w ponad 1 014 gospodarstwach domowych i zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o 2 400 ton. Na Litwie rozpoczęto realizację projektu mającego na celu stworzenie sieci 218 punktów ładowania pojazdów elektrycznych, która ma objąć całe państwo do 2021 r. Celem tego projektu jest ograniczenie zależności od produktów naftowych w systemie transportowym oraz korzystanie z innowacyjnych technologii w sektorze transportu. Jeżeli chodzi o klimat i zapobieganie ryzyku, zgłoszono, że wartość wybranych projektów wynosi 6,6 mld EUR (17,3 % planowanej całości). Dotychczas w ramach EFRROW wsparciem objęto 11,1 mln ha gruntów rolnych na rzecz określonego gospodarowania gruntami w celu zapewnienia lepszej ochrony różnorodności biologicznej (36 % uprawianych gruntów, które mają otrzymać wsparcie), a 1,6 mln ha otrzymało wsparcie w celu przekształcenia/utrzymania rolnictwa ekologicznego (15,7 % uprawianych gruntów, które mają otrzymać wsparcie). W Turyngii, w Niemczech, regionie zagrożonym powodziami, który w ciągu ostatnich 15 lat doświadczył kilku poważnych powodzi, prawie 13 000 osób korzysta ze środków ochrony przeciwpowodziowej w ramach EFRR na lata 2014–2015. W związku z tym szacuje się, że na przykład w mieście Eisenach można uniknąć potencjalnych szkód o wartości 180 mln EUR. W niemieckim kraju Szlezwik-Holsztyn wybrane projekty inwestycyjne zapewniające ochronę przed powodziami i ochronę przybrzeżną obszarów wiejskich zostaną wsparte kwotą 102 mln EUR. W 2015 r. w ramach EFRROW wniesiono już wkład o wartości 73 mln EUR w ochronę przed powodziami i ochronę przybrzeżną. Na realizację projektów w ramach priorytetów ochrony środowiska i efektywnego gospodarowania zasobami zainwestowano łącznie kwotę w wysokości 7,6 mld EUR (10,5 % planowanej całości). Dotyczy to wybranych projektów w ramach EFRROW o wartości powyżej 420 mln całości wydatków publicznych na rzecz wody i energii ze źródeł odnawialnych oraz celów związanych z efektywnością energetyczną. W ramach EFRR i Funduszu Spójności nie zgłoszono jeszcze żadnych istotnych wartości wspólnych wskaźników mierzących zdolność recyklingu odpadów, usprawnienie procesu oczyszczania ścieków lub poprawę wyników zaopatrywania w wodę, chociaż w programach zgłoszono wartości poszczególnych wskaźników. W ok. 90 % wszystkich projektów wybranych do otrzymania wsparcia w ramach EFMR do końca 2015 r. promuje się efektywne gospodarowanie zasobami i ochronę środowiska. Większość z tych projektów ma na celu ochronę i odbudowę różnorodności biologicznej mórz poprzez stopniowe zwiększanie fizycznej kontroli nad wyładunkami i obniżanie wielkości niezamierzonych połowów, a tym samym wspieranie wdrożenia wspólnej polityki rybołówstwa. W Niderlandach 130 000 ha otrzymało wsparcie w ramach EFRROW na poprawę różnorodności biologicznej lub poprawę gospodarki wodnej np. poprzez lepsze wykorzystanie nawozów i środków ochrony roślin. Wydajność działań w zakresie środowiska również wzrosła dzięki nowemu, innowacyjnemu podejściu opartemu na współpracy. Rolnicy mają większą swobodę w dostosowywaniu działań do zmieniających się czynników takich jak warunki pogodowe. W związku z inwestowaniem w strategiczne sieci planuje się znaczące inwestycje w transport i transeuropejską sieć transportową w ramach EFRR i Funduszu Spójności. Ogólna wartość projektów wybranych do końca 2015 r. wyniosła 4,1 mld EUR (6,2 % planowanej kwoty). W przypadku projektów transportowych istotne są przykłady następujących wybranych projektów: do finansowania wybrano już prawie 150 km zrekonstruowanej lub ulepszonej transeuropejskiej sieci transportowej kolei w Estonii i ok. 140 km w Polsce;

w Polsce w ramach wybranych projektów oddanych zostanie niemal 320 km nowej transeuropejskiej sieci transportowej. Ramka 3: Włączanie działania w dziedzinie klimatu w główny nurt EFSI na lata 2014–2020 Działania w dziedzinie klimatu są włączane w główny nurt EFSI poprzez ramy regulacyjne. Do obliczania wsparcia w odniesieniu do zmian klimatu we wszystkich funduszach stosuje się wspólną metodykę. W ramach tej metodyki określa się szczególne kategorie wsparcia działań w dziedzinie klimatu i przyznaje się im wagę równą zero, 40 % lub 100 %. Wszystkie fundusze wnoszą pozytywny wkład w działania w dziedzinie klimatu. Ogółem ok. 25 % środków z EFSI zostanie przeznaczonych na wsparcie osiągnięcia celów działań w dziedzinie klimatu w latach 2014–2020. EFRR i EFRROW są dwoma funduszami, w ramach których większość wsparcia przeznacza się na działania w dziedzinie klimatu. W rocznych sprawozdaniach z realizacji programów w 2017 r. po raz pierwszy przedstawione zostaną informacje o wsparciu wykorzystanym na działania związane ze zmianą klimatu. W sprawozdaniu podsumowującym w 2017 r. Komisja podsumuje zgłoszone informacje na temat działania w dziedzinie klimatu oraz przedstawi szczegółową strukturę wydatków związanych z klimatem na platformie otwartych danych w ramach EFSI. 3.3.Zatrudnienie, włączenie społeczne i kształcenie Na tym obszarze planuje się udzielenie wsparcia w wysokości ponad 168 mld EUR, w szczególności w ramach EFS, EFRR, EFMR oraz inwestycji. Wybrano projekty o wartości stanowiącej ponad 12 % tej kwoty (ponad 11,5 mld EUR), a w przypadku wielu z nich ludzie otrzymali wsparcie już na koniec 2015 r. EFS, obok Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, EFRR, EFRROW i EFMR, jest głównym funduszem UE, w ramach którego inwestuje się w zatrudnienie, włączenie społeczne i kształcenie. Ogółem, jeżeli chodzi o wdrażanie EFS, do końca 2015 r. wskaźnik wyboru projektów w ramach EFS utrzymywał się średnio na poziomie 13,3 %, co pozwoliło zwiększyć wkład EFSI w osiągnięcie celów strategii „Europa 2020” w tych obszarach. W tabeli 1 powyżej przedstawiono rozkład wskaźników wyboru projektów ze względu na cele tematyczne wszystkich EFSI. W ujęciu zagregowanym EFS i działania Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych przyniosły następujące rezultaty: 2,7 mln uczestników , w tym 1,6 mln bezrobotnych i 700 000 biernych zawodowo; wśród tych uczestników 235 000 to bezrobotni zaangażowani w operacje w ramach EFS lub Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, a po zakończeniu operacji w ramach EFS lub Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych 181 000 zdobyło kwalifikacje; 100 000 uczestników kształciło się lub odbywało szkolenia dzięki wsparciu w ramach EFS lub Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych; 275 000 uczestników w niekorzystnej sytuacji społecznej, którzy brali udział w operacjach finansowanych z EFS lub Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, było zaangażowanych w poszukiwanie pracy, kształcenie się / szkolenia, zdobyło kwalifikacje lub pracowało, w tym na własny rachunek. Operacje w obszarze zatrudnienia (CT8) trwały we wszystkich państwach członkowskich do końca 2015 r., chociaż w różnym stopniu, ze względu na odmienne priorytety inwestycyjne. Interwencje EFS mające na celu zwiększenie dostępu do rynku pracy docierają już w odpowiedni sposób do osób bezrobotnych (1,1 mln) i biernych zawodowo (230 000). Początkowo realizacja operacji związanych z samozatrudnieniem oraz aktywnym starzeniem się w dobrym zdrowiu przebiegała stosunkowo wolno. W Polsce w ramach EFS sfinansowano krajowy program zapewniający wsparcie 122 900 uczestników, z których 110 600 było bezrobotnych (90 % wszystkich uczestników), 11 100 – biernych zawodowo (9 %), a 1 200 pracowało. W efekcie ponad 46 600 ludzi znalazło pracę, 7 500 zdobyło kwalifikacje, a 1 500 zaczęło się kształcić lub odbywać szkolenia. Szwecja jest jednym z państw członkowskich, w których Inicjatywa na rzecz zatrudnienia ludzi młodych odnotowała szybki postęp. W działaniach wspieranych w ramach Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych wzięło udział 6 215 młodych osób (w wieku 15–24 lat), co stanowi 31 % z 20 000 uczestników planowanych do 2018 r. Przed końcem grudnia 2015 r. działania zakończyło 3 362 uczestników, z których 25 % znalazło zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy, a pozostałe 25 % – w niepełnym wymiarze czasu pracy.



Ramka 4: Inicjatywa na rzecz zatrudnienia ludzi młodych W komunikacie Komisji „Gwarancja dla młodzieży i Inicjatywa na rzecz zatrudnienia ludzi młodych trzy lata później” przedstawiono już istotne wnioski na temat pierwszych wyników Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych.

Pomimo zapewnienia wczesnej kwalifikowalności Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych (od dnia 1 września 2013 r.) i zwiększonych płatności zaliczkowych w 2015 r., państwa członkowskie napotkały wyzwania, w wyniku których rzeczywista realizacja była na niższym poziomie, niż przewidywano. Roczne sprawozdania z realizacji pokazują, że państwa członkowskie podjęły kroki w celu przezwyciężenia tych wyzwań poprzez wzmocnienie i dostrojenie struktur, procedur i narzędzi realizacji. Znacząca większość programów Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych (75 %) wskazuje, iż realizacja tej inicjatywy przebiega w sposób całkowicie lub w większości zgodny z pierwotnymi planami. Jest to bardzo pozytywny sygnał dla realizacji w przyszłości. Spośród 501 000 młodych uczestników, którzy wzięli udział w operacji wspieranej przez Inicjatywę na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, do końca 2015 r.: -203 000 ukończyło interwencję w ramach Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, w tym 80 250 długotrwale bezrobotnych; -82 000 otrzymało po opuszczeniu programu oferty pracy, kształcenia ustawicznego, przygotowania zawodowego lub praktyk; -109 000 kształciło się lub odbywało szkolenia, zdobyło kwalifikacje lub pracowało po zakończeniu interwencji w ramach Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych. Do końca lipca 2016 r. państwa członkowskie zadeklarowały już, że 1,4 mln młodzieży skorzystało z Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych. Włączenie społeczne (CT 9) jest obszarem, obok CT 10 „Kształcenie i szkolenie zawodowe”, w którym można zaobserwować najbardziej znaczący postęp w ramach EFS. Pierwsze dane na temat realizacji są obiecujące. Spośród 631 000 uczestników EFS 39,8 % pochodziło z gospodarstw domowych bez osób pracujących, a 32,1 % stanowili migranci, czyli osoby obcego pochodzenia lub należące do mniejszości – co pokazało ukierunkowanie na osoby najbardziej potrzebujące wsparcia. Pracę znalazło już 55 000 uczestników. Postępy w zakresie wsparcia dla infrastruktury służby zdrowia w ramach EFRR do końca 2015 r. były marginalne. Wsparcie dla wybranych zintegrowanych strategii rozwoju obszarów miejskich obejmuje 1,7 mln ludzi (5 % docelowej ilości). W Niderlandach 94 000 uczestników oddalonych od rynku pracy skorzystało ze wsparcia EFS w ramach aktywnego włączania, z których to uczestników 89 % znajdowało się w niekorzystnej sytuacji, a 49 % stanowiły osoby młode poniżej 25 roku życia. Niemcy ustanowiły program szkoleń w miejscu pracy zapewniający wsparcie językowe dla 20 000 uczestników pochodzenia imigranckiego. W Bułgarii wsparcie zapewniono grupom szczególnie wrażliwym (osobom w podeszłym wieku i niepełnosprawnym w każdym wieku) poprzez zintegrowane usługi społeczne i świadczenia zdrowotne we wszystkich 28 regionach państwa. Wsparcie w formie 13 600 osobistych asystentów oraz zintegrowanych usług, które ułatwiają dostęp do obiektów opieki społecznej i zdrowotnej, wyspecjalizowanych pojazdów, profesjonalnej poradni psychologicznej i procedur rehabilitacyjnych, zapewniono 14 000 osób w podeszłym wieku oraz osób z trwałymi niepełnosprawnościami i osób niesamodzielnych. Wybrano 785 ( z planowanych 2 530) lokalnych grup działania LEADER finansowanych z EFRROW. Obejmują one 24 % całej ludności wiejskiej, czyli 69 mln mieszkańców (wartość docelowa wynosi 57 % całej ludności wiejskiej). W ramach projektów LEADER w Szwecji, Finlandii i Niemczech wspierano włączenie społeczne migrantów poprzez działania od integracji społeczno-kulturowej po inicjatywy wdrażane w dłuższej perspektywie, celem zapewnienia integracji na rynku pracy. W Danii i Szwecji projekty wybierano w ramach EFMR, wspierając zdolność do zatrudnienia i mobilność pracowników w społecznościach nadbrzeżnych. Inwestycje w edukację i szkolenie zawodowe (cel tematyczny 10) również pokazały znaczące postępy w realizacji, angażując 539 000 uczestników, z których co najmniej 47 % miało wykształcenie podstawowe lub wykształcenie średnie I stopnia, a 83 000 uczestników wcześniej uzyskało kwalifikacje dzięki wsparciu EFS udzielonemu do końca 2015 r. W Portugalii stypendia w ramach programu operacyjnego „Kapitał Ludzki” zapewniły lepszy dostęp do szans na wyższą edukację prawie 50 000 uczestników. Ponadto ponad 60 000 uczestników już skorzystało z profesjonalnych kursów. Litwa wsparła utworzenie w ramach EFRR 42 000 nowych placówek opieki nad dziećmi lub miejsc należących do infrastruktury edukacyjnej. 3.4.Wzmacnianie potencjału instytucjonalnego i skuteczności administracji publicznej Ogółem około 6 mld EUR zaprogramowano na wsparcie wzmacniania potencjału instytucjonalnego i skuteczności administracji publicznej głównie w ramach EFS, przy czym planowane jest również wsparcie w tym zakresie w ramach EFRR. Do końca 2015 r. na projekty przydzielono ponad 11 % całkowitego budżetu. Całkowita wartość operacji wybranych do końca 2015 r. wynosi 680 mln EUR. Projekty realizowane są w Bułgarii, Estonii, Francji, Chorwacji, Włoszech i Polsce oraz w ramach INTERREG. Wsparcie z EFS otrzymało 97 000 pracowników administracji publicznej, a państwa członkowskie zgłosiły 31 projektów ukierunkowanych na administrację publiczną lub usługi publiczne na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym. W ramach planowanego wsparcia EFRR programy INTERREG odnotowały znaczne postępy w zakresie wyboru projektów, które otrzymają wsparcie. 3.5.Postępy we wdrażaniu instrumentów finansowych Roczne sprawozdania z realizacji za rok 2016 zawierały również pierwsze szczegółowe dane dotyczące instrumentów finansowych do końca 2015 r. 21 państw członkowskich zgłosiło postępy w dziedzinie instrumentów finansowych i ogólne perspektywy są pozytywne. Całkowita wielkość wkładów z programu przeznaczonych na instrumenty finansowe wynosi 5 737 mln EUR (z czego 5 163 mln EUR z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych). Na instrumenty finansowe wypłacone zostało około 20 % zaangażowanych kwot (niemal wyłącznie w ramach EFRR i Funduszu Spójności). Istnieją znaczne różnice między państwami członkowskimi w zakresie wdrażania instrumentów finansowych na tym wczesnym etapie, począwszy od państw, które podejmują działania w celu ukończenia oceny ex ante do instrumentów finansowych, które już przynoszą konkretne rezultaty pod postacią efektu dźwigni i zasobów zwróconych na dalsze inwestycje.

Postępy we wdrażaniu instrumentów finansowych osiągnięte do końca 2015 r. przedstawiono według funduszu i według tematu w zestawieniach danych opublikowanych przez Komisję w dniu 30 listopada 2016 r.. 3.6.INTERREG Wartość finansowa wybranych projektów, realizowanych w programach INTERREG finansowanych z EFRR i objętych celem współpracy terytorialnej wyniosła pod koniec 2015 r. 900 mln EUR (7,4 % planowanej kwoty). O pierwszych istotnych postępach w ramach INTERREG świadczą zagregowane wskaźniki (zob. wyżej) podane w niektórych przykładach kluczowych tematów inwestycji oraz na krajowych stronach programu INTERREG w Portalu Otwartych Danych EFSI. 4.Usprawnienie oceny programów W okresie 2014–2020 większy nacisk kładzie się na potrzebę oceny skutków realizacji polityk współfinansowanych w ramach EFSI. W programach definiuje się szczególne cele i podkreśla się zmiany, które są celem inwestycji. Oceny są kluczowe, aby potwierdzić, czy zmiany te mają miejsce i czy wkład wnoszony przez te programy przyczynia się do osiągnięcia ich konkretnych celów. Do końca 2015 r. przeprowadzono kilka ocen wyników i skutków związanych z okresem 2014–2020, głównie z powodu niewystarczającej liczby zakończonych projektów. Główny wyjątek stanowi Inicjatywa na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, w przypadku której 19 krajowych ocen zakończono do czerwca 2016 r. Podczas badań i ocen przeprowadzonych w latach 2014–2015 skupiono się na ocenie ex post programów realizowanych w latach 2007–2013 i kwestii dotyczących wdrażania związanych z latami 2014–2020. Zgodnie z planami oceny schemat ten zostanie powtórzony w roku 2016 i 2017. Podczas gdy faktycznych ocen przeprowadzono ze zrozumiałych powodów niewiele, w programach realizowanych w ramach polityki spójności aktywnie opracowywano plany oceny zgodne z zobowiązaniami dla okresu 2014–2020. Jeżeli chodzi o EFRROW i EFMR, plany oceny przyjęto jako część programów operacyjnych, jednak w przypadku funduszy polityki spójności plany ocen muszą zostać opracowane w ciągu 12 miesięcy od przyjęcia programu. Na chwilę obecną większość planów oceny już opracowano, co świadczy o wywiązaniu się z tego zobowiązania. Komisja przeanalizowała plany oceny otrzymane do dnia 30 czerwca 2016 r., które potwierdzają, że w ramach programów trwają bezprecedensowe prace nad zapewnieniem jeszcze pełniejszej oceny realizacji i osiągnięć. W planach oceny uwzględniono w sposób przejrzysty zarządzanie procesem oceny i powiadamianie o rezultatach. Ich słabszym punktem jest jednak struktura i metody przeprowadzania oceny, a także dostępność danych i systemy. Komisja uważa, że plany dotyczące programów polityki spójności należy poddawać regularnym przeglądom oraz że będą one wymagać dalszych poprawek, zwłaszcza w zakresie aspektów, które wymagają bardziej szczegółowej wiedzy fachowej w zakresie planowania i przeprowadzania oceny, a także w zakresie konsolidacji liczby ocen oraz dostarczania dowodów dotyczących wpływu wcześniej niż planuje się obecnie w niektórych przypadkach, celem dostarczenia informacji na potrzeby przyszłego planowania polityki. W oddzielnym dokumencie roboczym Komisji przedstawiono szczegółowy przegląd ocen zakończonych do tej pory i ocen planowanych na lata 2014–2020. Przedstawiono w nim również różne kierunki prac obierane przez Komisję w celu wsparcia działania programów (tworzenie sieci kontaktów, wskazówki, punkty informacyjne itd.) i oceny zaplanowane przez Komisję na nadchodzące lata. Prowadzone niezależnie oceny ex post Komisji dotyczące okresu 2007–2013 zostały zakończone lub zostaną wkrótce zakończone. 5.Wnioski Programy EFSI stanowią główny instrument inwestycyjny UE, a każdy region i każde państwo UE czerpie korzyści z tej polityki. Jej rozbudowane ramy prawne na okres programowania 2014–2020 wiążą się z istotnymi innowacjami w dziedzinie polityki, przyczyniając się do realizacji inicjatywy „budżet UE ukierunkowany na wyniki”. Jako część reformy wprowadzono szereg nowoczesnych elementów celem zapewnienia inwestycji wysokiej jakości. Wprowadzając to nowe ambitne podejście w życie, w fazie rozruchu państwa członkowskie i regiony potrzebowały czasu i zasobów, aby zapewnić niezbędne warunki i efektywne wydawanie środków. Zbiegło się to z wysiłkami podejmowanymi w celu zakończenia programów z okresu 2007–2013, aby w pełni wykorzystać wiążące się z nimi szanse inwestycyjne. Najważniejsze jest teraz, by w całej Unii Europejskiej przyspieszyć realizację programów. W szczególności przyspieszenie niezbędne jest w zakresie wyboru dobrej jakości projektów i ich efektywnej realizacji, aby zaspokoić ambicje inwestycyjne obywateli i przedsiębiorstw oraz dostarczyć im korzyści społeczno-ekonomicznych. Państwa członkowskie muszą również szybciej przedkładać Komisji dowody w zakresie wydatków, aby zapewnić prawidłowe wykonanie budżetu UE. Wybór projektów i rzeczywiste wydatki przedstawiają bardziej dokładny obraz realizacji niż wykonanie płatności UE. Dowody z monitorowania finansowego z 2016 r. pokazują, że, w porównaniu z kwotą 58,8 mld EUR zainwestowaną do końca 2015 r., do jesieni 2016 r. realizacja już zaczęła przyspieszać – kwota środków zainwestowanych w poszczególne projekty wyniosła 128,8 mld EUR, czyli 20,2 % całkowitej kwoty na ten okres. Te bardziej aktualne dane wskazują na bardziej jednorodny postęp w przypadku większości państw członkowskich i tematów. Rozwój przedmiotowych tendencji zostanie poddany dalszej ocenie w kontekście cyklu sprawozdawczego za 2017 r. W cyklu sprawozdawczym programu w połowie 2017 r., obejmującym szczegółowe sprawozdania programowe do czerwca 2017 r. i krajowe sprawozdania z postępu prac do końca sierpnia 2017 r., przedstawiony zostanie pełniejszy obraz realizacji, postępów w zakresie inwestycji i celów polityki, a dostarczone dane będą lepszej jakości. W szczególności sprawozdania te będą zawierać więcej informacji oraz ocenę realizacji w oparciu o wykaz strategicznych zagadnień, w tym np.: ocenę wkładu w osiągnięcie celów strategii „Europa 2020” i realizację zadań w ramach poszczególnych funduszy, w tym wkładu w realizację odpowiednich zaleceń dla poszczególnych krajów w ramach europejskiego semestru; pierwsze sprawozdanie z postępów w zakresie finansowych i istotnych celów pośrednich w ramach wykonania, które zostanie wykorzystane w celu udzielenia rezerwy na wykonanie w 2019 r.; ocenę dotyczącą ukończenia planów działania związanych z pozostałymi warunkami wstępnymi. (W przypadku nieukończenia planów działania mających na celu spełnienie warunków wstępnych Komisja może zawiesić płatności dla danego programu (danych programów) w 2017 r.); wdrożenie mechanizmów mających zapewnić koordynację pomiędzy EFSI a innymi unijnymi i krajowymi instrumentami finansowania oraz EBI (w celu uwzględnienia synergii i komplementarności z Europejskim Funduszem na rzecz Inwestycji Strategicznych). Do końca 2017 r. Komisja przeprowadzi syntezę wspomnianych sprawozdań państw członkowskich w ramach sprawozdania strategicznego.