UZASADNIENIE

1.Kontekst zalecenia

Komisja niniejszym zaleca Radzie zezwolenie na rozpoczęcie negocjacji w sprawie ograniczonej w czasie umowy między Unią a Mołdawią o transporcie drogowym towarów (zwanej dalej „umową”) w celu zaradzenia skutkom niczym niesprowokowanej i nieuzasadnionej agresji wojskowej Rosji wobec Ukrainy oraz zaleca wyznaczenie Komisji na negocjatora Unii. Do zalecenia załączono również wytyczne negocjacyjne.

2.Kontekst

Transport drogowy towarów między Unią a Mołdawią jest obecnie w dużej mierze regulowany przez szereg dwustronnych umów o transporcie zawartych przez poszczególne państwa członkowskie UE z Mołdawią. Zgodnie z tymi umowami przewoźników obu stron obowiązują kontyngenty w zakresie tranzytu i handlu dwustronnego. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez mołdawską Krajową Agencję Transportu Drogowego Estonia, Litwa, Łotwa, Polska, Słowacja, Węgry i Słowenia przyznały Mołdawii łącznie 15 000 kontyngentów. Z tych kontyngentów 14 320 to kontyngenty tranzytowe lub dwustronne, a 680 – kontyngenty ogólne. Z tych kontyngentów przyznanych Mołdawii przez te państwa na rok 2022, do dnia 17 marca 2022 r. pozostało jedynie 8 647 kontyngentów (około 60 % łącznej liczby kontyngentów).

Oprócz zezwoleń opartych na wyżej wymienionych umowach dwustronnych Międzynarodowe Forum Transportu (ITF) prowadzi wielostronny system kontyngentów, który przewiduje wielostronne licencje na międzynarodowy transport drogowy towarów przez przedsiębiorstwa transportowe mające siedzibę w państwie członkowskim Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu (EKMT). Licencje te mają zastosowanie do transportu towarów między państwami członkowskimi EKMT lub w tranzycie przez terytorium jednego lub kilku z tych państw. Liczba kontyngentów w ramach systemu EKMT jest jednak dość niska w porównaniu z kontyngentami przyznanymi na mocy umów dwustronnych (chociaż porównanie nie jest w pełni adekwatne, ponieważ kontyngenty przyznane w ramach EKMT dotyczą licencji rocznych, podczas gdy umowy dwustronne dotyczą zezwoleń na pojedyncze przejazdy). W 2022 r. przewoźnikom mołdawskim przyznano 1 430 rocznych licencji i 1 752 licencje krótkoterminowe.

Mołdawia jest stroną umowy dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), której stronami są również wszystkie państwa członkowskie UE. W związku z tym mołdawscy przewoźnicy transportujący towary na terytorium Unii muszą przestrzegać tych samych zasad dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku, jakie obowiązują w Unii zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 561/2006.

W związku z agresją wojskową Rosji wobec Ukrainy sytuacja transportu w Mołdawii znacząco się pogorszyła. Wojna w Ukrainie zmusza mołdawskich przewoźników drogowych do poszukiwania alternatywnych tras, aby uniknąć tranzytu przez terytorium Ukrainy, co było dotychczas jedynym sposobem na dotarcie do rynków państw trzecich położonych na wschód od Ukrainy. Przewoźnicy mołdawscy nie posiadają jednak wystarczającej liczby zezwoleń na tranzyt przez państwa członkowskie, przez które taki tranzyt byłby konieczny. Zagraża to realizacji długoterminowych umów na dostawę towarów (zwłaszcza produktów rolnych) z ich partnerami handlowymi we wspomnianych krajach. Rośnie również zapotrzebowanie na operacje transportu dwustronnego między Mołdawią a UE, którego nie można pokryć z wykorzystaniem obecnie dostępnych zezwoleń. Rozszerzenie praw przewozowych dla przewoźników mołdawskich oraz przyznanie na zasadzie wzajemności odpowiednich praw przewoźnikom unijnym mogłoby również umożliwić UE zwiększenie eksportu do Mołdawii, co leży również w interesie UE. Jednocześnie Mołdawia może być zmuszona do dalszego dostosowania modeli gospodarczych i transportowych, aby zareagować na wpływ wojny na rynki międzynarodowe.

W związku z tym, aby wesprzeć znajdującą się w bardzo trudnej sytuacji mołdawską gospodarkę w okresie, gdy kraj ten tymczasowo przyjął już ponad 350 000 uchodźców z Ukrainy i podróżujących do innych krajów, należy w trybie pilnym zawrzeć umowę między Unią a Mołdawią, dzięki której zablokowane szlaki tranzytowe przez Ukrainę można będzie w jak największym stopniu zastąpić alternatywnymi, rozszerzonymi rozwiązaniami w zakresie transportu drogowego przez terytorium UE oraz dzięki której będzie można rozszerzyć zakres dwustronnego transportu drogowego między Mołdawią a UE. Umowa taka powinna obowiązywać tak długo, jak skutki wojny dla operacji transportu i ukraińskiej infrastruktury transportowej pozostaną poważne.

Taka umowa leży również w interesie UE, ponieważ UE zależy na stabilizacji mołdawskiej gospodarki, również z uwagi na fakt, że kraj ten musi radzić sobie z napływem uchodźców uciekających przed wojną, a także na ograniczeniu wpływu rosyjskiej agresji na bezpieczeństwo UE i jej granic. Ponadto przewoźnicy unijni uzyskają na zasadzie wzajemności prawa przewozowe odpowiadające prawom przyznanym przewoźnikom mołdawskim, co będzie korzystne dla gospodarki UE.

W art. 80 lit. c) układu o stowarzyszeniu wzywa się do wzmocnienia głównych połączeń transportowych między terytoriami UE i Mołdawii, a w art. 82 tego układu wzywa się do współpracy mającej na celu poprawę przepływu towarów oraz zwiększenie płynności przepływów transportowych między Republiką Mołdawii, UE i państwami trzecimi w regionie poprzez likwidację przeszkód administracyjnych, technicznych i innych.

3.Spójność z innymi politykami Unii

Umowa ta jest spójna z obecnie prowadzoną polityką zewnętrzną UE wobec Mołdawii. Rząd Mołdawii zwrócił się o zawarcie takiej umowy w trybie pilnym. Umowa ta będzie również stanowiła uzupełnienie wsparcia, którego UE udzieliła Mołdawii w marcu 2022 r., aby pomóc mołdawskim władzom w niesieniu pomocy osobom uciekającym przed skutkami rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Zawarcie z Mołdawią ograniczonej czasowo umowy o transporcie drogowym towarów na czas trwania utrudnień w transporcie spowodowanych wojną w Ukrainie byłoby również zgodne z układem o stowarzyszeniu podpisanym w dniu 27 czerwca 2014 r. między Unią a Mołdawią.

4.Podstawa prawna, pomocniczość i proporcjonalność

•Podstawa prawna