[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 28.6.2010

KOM(2010)335 wersja ostateczna

.

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

Sprawozdanie roczne 2010 na temat polityki Unii Europejskiej w zakresie rozwoju i pomocy zewnętrznej oraz jej realizacji w 2009 r. SEK(2010)773

Odpowiedź na problemy globalne

Rok 2009 był trudnym rokiem na całym świecie. Skutki kryzysu żywnościowego z lat 2007–2008 nasiliły się w związku z kryzysem gospodarczym i finansowym, który spowodował światową recesję. Unia Europejska podjęła szybkie działania, aby złagodzić te negatywne skutki w krajach partnerskich. Nasiliła również starania, aby kryzysy nie zniweczyły osiągniętych w ostatnich latach postępów w realizacji milenijnych celów rozwoju.

Unijny Instrument na rzecz Żywności, który został utworzony pod koniec 2008 r. jako reakcja na wzrost cen żywności, stanowił narzędzie umożliwiające podjęcie konkretnych działań. Z budżetu 1 mld EUR, dostępnego w ramach tego instrumentu, do końca 2009 r. 837 mln EUR skierowano na finansowanie konkretnych projektów. Zadaniem tego instrumentu jest wypełnienie luki między pomocą nadzwyczajną a średnio- i długoterminową pomocą na rzecz rozwoju. Kryzys gospodarczy i finansowy, który rozpoczął się w drugiej połowie 2008 r. pogorszył sytuację, w szczególności w krajach uboższych. Szacuje się, że w wyniku ostatnich kryzysów 40 do 80 mln ludzi w krajach rozwijających się popadnie w ubóstwo bezwzględne. W oparciu o wnioski przedstawione przez Komisję Europejską w kwietniu 2009 r.[1] uchwalono zestaw kompleksowych, określonych w czasie, ukierunkowanych i skoordynowanych środków. Dzięki temu do końca roku przeznaczono od razu 215 mln EUR w ramach tzw. mechanizmu FLEX stosowanego w razie podatności na zagrożenia (V-FLEX), aby wesprzeć 11 krajów afrykańskich i dwa kraje regionu Karaibów w wypełnieniu niedoborów w budżecie krajowym na rok 2009. Do końca 2009 r. wypłacono 160 mln EUR, a pozostałe 55 mln EUR ma zostać przekazane w pierwszym kwartale 2010 r. Ponadto, dzięki temu że średniookresowy przegląd krajowych dokumentów strategicznych za rok 2009 przebiegł wyjątkowo punktualnie, UE uzyskała możliwość dostosowania poszczególnych programów współpracy do zachodzących zmian.

Komisja Europejska odgrywała aktywną rolę na różnych forach międzynarodowych (przede wszystkim w ramach G8, G20 i ONZ), dbając o to, aby nie zapomniano o skutkach kryzysu finansowego i gospodarczego w krajach najuboższych oraz aby podjęto szczególne działania pomocowe.

W 2009 r. szczególny nacisk kładziono na zintensyfikowanie działań mających na celu złagodzenie skutków zmian klimatu. W trakcie przygotowań do negocjacji w sprawie zmian klimatu w Kopenhadze w grudniu 2009 r. UE zintensyfikowała swoją współpracę i dialog z rozwijającymi się krajami partnerskimi. Komisja wydała komunikat zatytułowany „Zwiększenie międzynarodowego finansowania na rzecz klimatu: europejski plan dotyczący porozumienia w Kopenhadze”, który miał stanowić pomoc dla krajów rozwijających się w walce ze zmianami klimatu[2]. W grudniu UE zatwierdziła szybką pomoc finansową w wysokości 2,4 mld EUR rocznie w latach 2010–2012, mające na celu wsparcie krajów rozwijających się w dostosowaniu do zmian klimatu i przejściu na strategie niskoemisyjne. Zostało ono przekazane również z myślą o przygotowaniu tych krajów do zarządzania wyższymi kwotami pomocy na rzecz łagodzenia skutków zmian klimatu i dostosowania się do nich, które zostaną przeznaczone dla tych krajów po 2012 r. W 2009 r. światowy sojusz na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatycznym (GCCA) otrzymał dotacje w wysokości 35 mln EUR na cele wparcia krajów ubogich najbardziej narażonych na skutki zmian klimatu, w szczególności krajów najsłabiej rozwiniętych i małych rozwijających się państw wyspiarskich. W lutym 2009 r. opublikowano komunikat „Strategia UE na rzecz wspierania działań zmniejszających ryzyko związane z klęskami żywiołowymi w krajach rozwijających się”[3], którego celem jest zredukowanie wpływu katastrof na kraje najbardziej narażone.

Aktywne stosunki na całym świecie

W 2009 r. Unia Europejska odbyła spotkania na szczycie z najważniejszymi krajami na arenie światowej, takimi jak Chiny, Indie i Rosja.

W 2009 r. nadal wzmacniano stosunki polityczne z Ameryką Łacińską. We wrześniu Komisja przyjęła komunikat określający nowe ramy polityki dla stosunków między UE a Ameryką Łacińską. W grudniu przyjęto Instrument Inwestycyjny dla Ameryki Łacińskiej o budżecie 10,8 mln EUR, którego celem jest przyciągniecie dodatkowych inwestycji na rzecz transportu, energii, środowiska i wsparcia dla sektora społecznego i prywatnego.

W maju 2009 r. doszło do oficjalnego rozpoczęcia negocjacji z krajami Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) w sprawie drugiej zmiany umowy z Kotonu. W tym roku rozpoczął się również średniookresowy przegląd 10. EFR w celu dostosowania tego programu do poczynionych postępów i uaktualnienia strategii współpracy i wysokości środków finansowych przyznawanych państwom uczestniczącym w EFR.

Stosunki strategiczne z Afryką uległy zacieśnieniu w ramach wspólnej strategii UE–Afryka, która ma na celu wspólne rozwiązywanie problemów na tym kontynencie i na świecie. Zintensyfikowano dialog polityczny, a określenie harmonogramów wdrażania ośmiu partnerstw tematycznych przyniosło konkretne wyniki dla dobra obu kontynentów.

Wykorzystując duże zaangażowanie Republiki Południowej Afryki w rozwiązywanie konfliktów w Afryce, UE i RPA w 2009 r. znacznie zacieśniły dialog na temat kwestii pokoju i bezpieczeństwa.

W czerwcu 2009 r. w Brukseli odbył się pierwszy szczyt UE–Pakistan. W listopadzie 2009 r. UE zakończyła także negocjacje umowy o partnerstwie i współpracy z Irakiem, która powinna zostać podpisana w 2010 r. Umowa ta jest pierwszym w historii nawiązaniem stosunków umownych między UE a Irakiem.

Wpisujący się w europejską politykę sąsiedztwa Sąsiedzki Fundusz Inwestycyjny sfinansował w latach 2008–2009 25 projektów w dziedzinie transportu, środowiska i energii, a także w sektorze społecznym i prywatnym, poprzez dotacje o całkowitej wysokości 170 mln EUR. Umożliwiło to uruchomienie inwestycji o wartości 7,35 mld EUR z międzynarodowych instytucji finansowych.

W kierunku osiągnięcia MCR

W ostatnich latach osiągnięto postępy w zakresie różnych celów i wskaźników MCR. Postępy te były jednak nierównomierne i niektóre państwa i regiony, w szczególności w Afryce subsaharyjskiej, pozostają w tyle. Należy również wspomnieć, że trwałym osiągnięciom zagrażają kryzys gospodarczy w połączeniu ze zmianami klimatycznymi oraz skutki poprzednich kryzysów: żywnościowego i paliwowego.

W trakcie 2009 r. Komisja Europejska sporządziła dokumenty przygotowawcze w najważniejszych dziedzinach objętych MCR związanych z rozwojem społecznym, jak zdrowie, edukacja i równość płci. Zatwierdzenie tych polityk w 2010 r. wpłynie na przebieg debaty toczącej się wewnątrz UE na temat MCR oraz stanie się podstawą unijnego wkładu w szczyt ONZ w sprawie przeglądu MCR w 2010 r. Komisja pragnie, aby UE uzgodniła kompleksowe podejście w sprawie tego, jak przyspieszyć postępy w realizacji MCR do 2015 r. oraz jak skonsolidować i utrwalić wyniki. Obejmuje ono również wiele inicjatyw, w tym komunikat na temat opodatkowania w krajach rozwijających się i przegląd polityk tematycznych w dziedzinie bezpieczeństwa żywnościowego.

Komisja wspierała sektor zdrowia, edukacji, zatrudnienia, ochrony socjalnej i kultury poprzez wykorzystanie różnych instrumentów i sposobów, w tym wsparcia budżetowego mającego na celu wzmocnienie systemów krajowych i dostosowanie pomocy do polityki krajowej.

Jako członek zarządu Światowego Funduszu Walki z AIDS, Gruźlicą i Malarią (GFATM) oraz przedstawiciel UE będący największym darczyńcą (872,5 mln EUR w latach 2002–2009) Komisja nadal odgrywała aktywną rolę na tym forum i zaangażowała się również w Globalny Sojusz na rzecz Szczepionek i Szczepień (GAVI). Jako stały członek zarządu inicjatywy szybkiej ścieżki na rzecz edukacji dla każdego Komisja skupiała się na skuteczności pomocy, potrzebach krajów najsłabszych oraz kwestiach związanych ze sposobem sprawowania rządów.

Komisja podwoiła wysiłki na rzecz wspierania równości płci w ramach MCR. W 2009 r. przekazano wsparcie podmiotom niepaństwowym działającym na rzecz zwalczania analfabetyzmu wśród dorosłych kobiet i propagowania posiadania własności przez kobiety.

Zgodnie z MCR 7 Komisja przede wszystkim interesowała się najważniejszymi kwestiami związanymi ze środowiskiem, takimi jak zmiany klimatu, pustynnienie, bioróżnorodność, rybołówstwo oraz ochrona lasów. Nadal udzielano krajom rozwijającym się pomocy na rzecz zwiększania ich zdolności do wdrażania wielostronnych porozumień w dziedzinie środowiska.

W trakcie tego roku Komisja stale prowadziła działania zmierzające do polepszenia dostępności i jakości danych MCR przechowywanych przez kraje rozwijające się, Przeprowadzono analizy tych danych i przekazano wsparcie na rzecz polepszenia zdolności państw rozwijających się w zakresie prowadzenia statystyk. Sytuacja jest dużo lepsza niż w poprzednich latach, ale nadal nie naprawiono wszystkich uchybień, jeśli chodzi o wskaźniki wykorzystywane do badania MCR.

Właściwa i odpowiednio ukierunkowana polityka

Konsensus europejski w sprawie rozwoju[4] był pierwszym dokumentem, który zawierał wspólną wizję UE oraz jej państw członkowskich na temat rozwoju. Jej głównymi elementami są hasła: więcej pomocy, lepsza pomoc, większa spójność polityki na rzecz rozwoju oraz ukierunkowanie działań na Afrykę. W 2009 r., cztery lata po przyjęciu konsensusu, Komisja dokonała wstępnej oceny wdrożenia postanowień konsensusu, który uzyskał szeroką akceptację i stał się ważnym odniesieniem dla wszystkich podmiotów zaangażowanych w kwestie rozwoju.

W związku z tym, że sama pomoc nie wystarczy, aby wesprzeć rozwój w krajach najuboższych, Komisja w ostatnich latach starała się uwzględniać działania na rzecz realizacji MCR we wszystkich politykach unijnych. Z tego powodu spójność polityki na rzecz rozwoju stanowi dodatkowy konieczny wkład w kwestie rozwoju.

We wrześniu 2009 r. Komisja wydała swoje drugie główne sprawozdanie, obejmujące 12 obszarów polityki mających znaczenie dla kwestii rozwoju: handel zewnętrzny, środowisko naturalne, zmiany klimatu, bezpieczeństwo, rolnictwo, rybołówstwo, społeczny wymiar globalizacji, zatrudnienie i godne warunki pracy, migracja, badania i innowacje, społeczeństwo informacyjne, transport i energia. Innym obszarem, w którym Komisja stara się wykorzystywać wzajemne pozytywne oddziaływania z celami na rzecz rozwoju jest dobre zarządzanie w dziedzinie opodatkowania.

Sprawozdanie jasno pokazało, że dzięki szerokiemu wachlarzowi wykorzystywanych polityk, procesów i instrumentów UE wywiera silny wpływ na kraje rozwijające się. W dziedzinie badań, środowiska i energii wpływ polityki UE był wyjątkowo pozytywny. W dziedzinie badań UE i kraje rozwijające się współpracują w obszarach wspólnych zainteresowań, takich jak zdrowie i bezpieczeństwo żywnościowe. Badacze z krajów rozwijających się są zachęcani do udziału w programach badawczych i programach na rzecz mobilności. Jeśli chodzi o politykę w zakresie środowiska, UE stała się światowym liderem w dziedzinie ochrony lasów. W ramach inicjatywy „Egzekwowanie prawa, zarządzanie i handel w dziedzinie leśnictwa” (FLEGT) UE importuje z krajów partnerskich jedynie pochodzące z legalnych źródeł drewno, co ma na celu zwalczanie nielegalnego pozyskiwania drewna. W sektorze energii wiążący cel w ramach dyrektywy w sprawie odnawialnych źródeł energii (cel polegający na pozyskiwaniu do 2020 r. 20 % energii ze źródeł odnawialnych) będzie stymulował eksport biopaliw z krajów rozwijających się. System zrównoważonego rozwoju zobowiązuje importerów biopaliw do przestrzegania kryteriów dotyczących środowiska i do informowania o ewentualnych negatywnych skutkach gospodarczych i społecznych w państwach trzecich.

W oparciu o doświadczenia w tych dziedzinach i wyciągnięte z nich wnioski Rada Ministrów przedstawiła[5] w listopadzie 2009 r. pięć priorytetowych obszarów działań w ramach wspomnianych 12 obszarów polityki: handel i finanse, zmiany klimatu, bezpieczeństwo żywnościowe, migracja oraz pokój i bezpieczeństwo.

Dążeniu do lepszego ukierunkowania zewnętrznych polityk UE na kwestie rozwoju musi towarzyszyć rozważna polityka wewnętrzna w krajach rozwijających się. Dla UE sposób sprawowania rządów ma kluczowe znaczenie dla zwalczania ubóstwa poprzez poprawianie klimatu dla inwestycji oraz zarządzania finansami publicznymi, zmniejszenia korupcji, polepszenia dobrego zarządzania w dziedzinie opodatkowania oraz zwiększenia przychodów na rzecz rozwoju, wzmocnienia instytucji odpowiedzialnych za systemy kontroli w celu polepszenia rozliczalności i stabilności. Komisja jest zdania, że polepszanie demokratycznego sprawowania rządów jest procesem wewnętrznym w każdym z państw, ale jest jednocześnie gotowa rozwiązywać problemy w dziedzinie demokratycznego sprawowania rządów, zarówno uznając tę dziedzinę za szczególny obszar polityki, jak i za kwestię przekrojową dotyczącą wszystkich programów i sektorów. UE niezmiennie podnosi, na przykład, kwestie równości płci i praw kobiet w dialogach politycznych i dialogach na temat praw człowieka z krajami partnerskimi. W niektórych krajach Komisja wspiera projekty mające rozwiązać problem dzieci w konfliktach zbrojnych oraz przemocy wobec dzieci. W 2009 r. zorganizowano pierwsze regionalne warsztaty na temat ludności tubylczej, mniejszości i dyskryminacji kastowej, podczas których skupiono się przede wszystkim na regionie Azji Południowej i Południowo-Wschodniej. Dobre sprawowanie rządów i poszanowanie praw człowieka w krajach partnerskich nie tylko poprawia jakość pomocy UE, ale jest jedną z podstawowych wartości UE.

Europejska pomoc – większe kwoty, lepsze wykorzystanie

UE (27 państw członkowskich i Komisja Europejska) utwierdziła w 2009 r. swoją pozycję największego donatora pomocy na rzecz rozwoju, przekazując kwotę 48,2 mld EUR, co stanowi ponad połowę[6] światowej oficjalnej pomocy rozwojowej (ODA). Sama Komisja przeznaczyła 12 mld EUR, z czego wypłaciła 10 mld EUR.

W 2009 r. Komisja nadal dążyła do zwiększenia skuteczności niesionej pomocy. Komisja pełniła przewodnią rolę w zakresie inicjatyw przyjętych przez fora wysokiego szczebla dotyczących skuteczności pomocy, zorganizowane przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju/Komitetu Pomocy Rozwojowej (OECD/DAC). Aby przyspieszyć postępy i wykazać się konkretnymi wynikami przed kolejnym forum w Seulu w 2011 r., Komisja odgrywała rolę katalizatora i koordynatora w celu zwiększenia synergii między państwami członkowskimi. Dzięki temu Rada przyjęła w listopadzie 2009 r. ramy operacyjne UE, które skupiają się wokół trzech priorytetów w zakresie skuteczności pomocy, uzgodnionych podczas ostatniego forum w Akrze w 2008 r. Priorytety te są następujące: zmniejszanie rozdrobnienia pomocy poprzez podział działań między darczyńców, zwiększenie wykorzystania systemów krajowych oraz poprawa jakości współpracy technicznej. W tym kontekście w styczniu 2009 r. Komisja przyjęła ambitny plan działania.

Dla Komisji preferowaną formą pomocy jest nadal wsparcie budżetowe (zob. poniżej). Komisja zmieniła sposób dostarczania pomocy technicznej w sposób, który zapewni trwałość skutków tej pomocy. Komisja ściślej współpracuje z innymi darczyńcami, a nawet przekazuje państwom członkowskim UE odpowiedzialność za wdrażanie niektórych unijnych programów wsparcia. UE w niespotykanym zakresie uniezależniła pomoc od spełnienia warunków i zmieniła swoje podejście do kryteriów oraz podjęła kroki, aby jej pomoc stała się bardziej przewidywalna i przejrzysta.

Komisja ściślej współpracuje z organizacjami międzynarodowymi, przede wszystkim ONZ i Grupą Banku Światowego. W 2009 r. podpisano z organizacjami należącymi do rodziny ONZ porozumienia opiewające na kwotę 935 mln EUR, co stanowi ok. 10% ogólnych zobowiązań UE związanych z pomocą. Porozumienia podpisane z Grupą Banku Światowego wynosiły 469 mln EUR. Środkami tymi zarządzają organizacje międzynarodowe zgodnie z ich wewnętrznymi procedurami, ale Komisja kontroluje, czy zarządzanie przebiega właściwie i zgodnie ze standardami, a niekiedy także procedurami UE. Porozumienia operacyjne określające sposób prowadzenia takich kontroli zostały podpisane w 2009 r. z ONZ, Grupą Banku Światowego i Międzynarodowym Funduszem Walutowym. Porozumienie z MFW stanowiło dla Komisji również ułatwienie we współpracy w dziedzinie zwalczania prania pieniędzy.

Jeśli chodzi o współpracę Komisji Europejskiej z władzami lokalnymi, w 2009 r. zrealizowano pierwsze etapy wdrażania strategii określonej w komunikacie Komisji z 2008 r. zatytułowanym „Władze lokalne: podmioty rozwoju”[7]. Pierwsza konferencja w sprawie współpracy zdecentralizowanej, na której zebrało się ponad 300 przedstawicieli władz lokalnych z państw UE i krajów rozwijających się, odbyła się w Brukseli w grudniu 2009 r. W trakcie roku nadal prowadzono współpracę z podmiotami niepaństwowymi, zarówno jeśli chodzi o ich zaangażowanie w określanie strategii na rzecz rozwoju, jak i ich rolę w realizacji działań na rzecz rozwoju.

Dostarczanie wsparcia budżetowego

Wsparcie budżetowe stanowi preferowany przez Komisję sposób dostarczania pomocy, zgodnie z zasadami zwiększania odpowiedzialności podmiotów lokalnych, propagowania zdolności rozwojowych w krajach partnerskich, zapewnienia dostosowania pomocy do polityki krajowej oraz redukowania kosztów transakcyjnych dostarczanej pomocy.

Wsparcie budżetowe to system, w którym środki przekazywane są skarbowi państwa w państwie będącym odbiorcą pomocy, pod warunkiem, że spełnia ono ustalone warunki dla dokonania płatności. W 2009 r. Komisja przekazała w ten sposób środki unijne na współpracę zewnętrzną w wysokości 2,4 mld EUR[8]. Środki przekazywane są jako ogólne wsparcie budżetowe, które przeznacza się na wspieranie wdrażania krajowej polityki/strategii na rzecz rozwoju lub jako sektorowe wsparcie budżetowe na rzecz wspierania postępów w określonym sektorze w kraju partnerskim.

W 2009 r. zobowiązania w zakresie ogólnego wsparcia budżetowego stanowiły 35 % wszystkich nowych operacji związanych ze wsparciem budżetowym i wyniosły 869 mln EUR. Wszystkie 23 państwa-beneficjenci to państwa regionu AKP. W 2009 r. ok. 10 % nowych operacji ogólnego wsparcia budżetowego dotyczyło państw w szczególnie trudnej sytuacji (zob. rysunki).

Wykorzystanie sektorowego wsparcia budżetowego zwiększyło się nieznacznie w 2009 r. Łączne zobowiązania w zakresie sektorowego wsparcia budżetowego wyniosły 1,6 mld EUR, co stanowiło około 65 % nowych operacji związanych ze wsparciem budżetowym w 2009 r. Ta metoda została wykorzystana w praktycznie wszystkich nowych operacjach wsparcia budżetowego poza regionem AKP. W krajach sąsiadujących z UE i w Afryce Południowej operacje wsparcia budżetowego są skoncentrowane na kształceniu i szkoleniu zawodowym, reformie sektora zdrowia, gospodarowaniu wodą i ściekami, transporcie, środowisku i zatrudnieniu oraz szkolnictwie podstawowym. W Azji wszystkie środki na zobowiązania przeznaczono na sektory socjalne. W Ameryce Południowej głównymi sektorami były edukacja i spójność społeczna. A regionie AKP operacje sektorowego wsparcia budżetowego były skoncentrowane na tradycyjnych sektorach (drogi, zdrowie i edukacja) oraz niektórych sektorach nowopowstających, jak decentralizacja rolnictwa i rozwój zasobów ludzkich.

Według prezentacji OECD/DAC UE testuje obecnie nową metodykę oceny wsparcia budżetowego. Pilotażowe oceny rozpoczęto w 2009 r. w Tunezji, Mali i Zambii. Jeśli ich wyniki będą pozytywne, uzgodniona metodyka polegająca na zharmonizowaniu procedur oceny we wszystkich krajach-beneficjentach będzie dostępna do połowy 2011 r.

Zakończone w 2009 r. przez Komisję oceny pod względem geograficznym pokazują, że prawie we wszystkich państwach i regionach, które skłaniają się ku metodzie wsparcia budżetowego, miało to pozytywny wpływ na dialog z krajami partnerskimi, koordynację działań darczyńców, zarządzanie finansami publicznymi i reformy polityczne w krajach-beneficjentach. Niemniej wnioski te wysnute zostały w oparciu o ograniczoną liczbę przypadków i nie można ich uogólniać.

Wzmocnienie systemów zarządzania finansami publicznymi nadal odgrywa kluczową rolę w procesie dostarczania wsparcia budżetowego. Rządy muszą ponosić odpowiedzialność za wykorzystanie budżetu – zarówno przed swoimi podatnikami, jak i przed podatnikami w UE. Narzędzie diagnostyczne „wydatki publiczne i odpowiedzialność finansowa” (PEFA), opracowane przez Komisję wraz z Bankiem Światowym i kilkoma innymi organizacjami, wykorzystywane jest do określenia podstaw pomiaru tego, czy dane państwo czyni postępy w zakresie swojego systemu zarządzania finansami publicznymi. Od czerwca 2005 r. do końca 2009 r. oceny w ramach PEFA zostały przeprowadzone w 105 krajach, z czego 62 jest położonych w regionie AKP. Obejmuje to prawie wszystkie państwa, które korzystają z unijnego wsparcia budżetowego.

Oferowane są szkolenia, których celem jest zwiększenie umiejętności personelu Komisji w zakresie opracowywania i wdrażania programów wsparcia budżetowego. Szkolenia te są zazwyczaj otwarte dla urzędników rządowych z krajów partnerskich i dla personelu z innych agencji będących darczyńcami.

Komisja Europejska jest zdania, że dla niektórych krajów znajdujących się w trudnej sytuacji pokryzysowej lub pokonfliktowej wsparcie budżetowe jest najlepszym rodzajem przekazywania pomocy, nawet jeśli kraje te formalnie się do przyznania takiej pomocy nie kwalifikują. Zdaniem Komisji wsparcie budżetowe może ułatwić stabilizację i zapobiec dalszemu pogorszeniu sytuacji gospodarczej i politycznej. Z tego powodu Komisja przygotowała w 2009 r. nowe wytyczne, których celem jest dostosowanie kryteriów przyznawania wsparcia budżetowego do specyficznej sytuacji takich państw. W wyniku tego programy wsparcia budżetowego będą opracowywane w sposób, który zmniejsza ryzyko przy jednoczesnym zagwarantowaniu odpowiedniego wykorzystania możliwości przyznania wsparcia w sytuacji pokonfliktowej lub pokryzysowej. ( Więcej informacji zob. pełne sprawozdanie pkt 5.1.2.

Dążenie do osiągnięcia efektów

Komisja podejmuje starania, aby przeprowadzać ocenę wpływu podejmowanych przez siebie działań na rzecz rozwoju. Wszyscy darczyńcy przywiązują do tego bardzo dużą wagę. Ocena taka umożliwia skierowanie pomocy tam, gdzie jest ona najbardziej skuteczna. Do tej pory większość darczyńców zwracała większą uwagę na wkład, wydatki i kwestie techniczne, a mniejszą na wyniki, skutki i trwałość działań. Pomiar osiąganych wyników, skutków i trwałości projektów i programów jest punktem wyjścia do oceny skuteczności pomocy w zakresie rzeczywistej eliminacji ubóstwa.

W praktyce Komisja dążyła w ostatnich latach do podnoszenia standardów wdrażania pomocy, kontroli jakości, odpowiedzialności i monitorowania wyników. Komisja rozpoczęła reformę zmierzającą do uproszczenia procedur, ukierunkowania ich na jakość i wyniki zgodnie z międzynarodowymi celami w zakresie efektywności pomocy. Komisja rozwinęła również bardziej dynamiczne formy partnerstwa z beneficjentami i innymi darczyńcami oraz uprościła procedury i ściślej określiła zasady dostarczania i wdrażania pomocy.

W 2009 r. działania koncentrowały się na:

- wdrażaniu reformy współpracy technicznej Komisji w celu polepszenia skuteczności pomocy; Najważniejszym elementem tego procesu było opracowanie wytycznych i ustanowienie systemu monitorowania wyników reformy;

- przyjęciu szeregu instrumentów metodologicznych w 2009 r. w celu uproszczenia i ukierunkowania wdrażania pomocy zewnętrznej UE;

- rozwijaniu umiejętności i zdolności personelu uczestniczącego w dostarczaniu pomocy zewnętrznej na poziomie siedziby głównej i na poziomie delegatur;

- zmianie głównego narzędzia kontroli jakości wdrażanego w fazie opracowania projektu, którym jest mechanizm wzajemnej weryfikacji przez Międzyresortową Grupę ds. Zapewnienia Jakości (ang. oQSG) i który w 2009 r. objął prawie 100 % kwalifikowalnych projektów i programów.

Komisja zaplanowała aktywny program oceny: w 2009 r. rozpoczęto dziewiętnaście nowych ocen. Z zakończonych już ocen wynika przede wszystkim, że programowanie, wdrażanie i skuteczność w większości przypadków są zadowalające. Za najsłabsze elementy nadal uchodzą skuteczność i trwałość. Działania UE przynoszą pozytywne skutki, ale należy zwiększyć poczucie odpowiedzialności za pomoc w krajach partnerskich.

W 2009 r. wydano ogółem 1 548 sprawozdań z monitorowania zorientowanego na wyniki. Stanowi to wzrost o 24 % w porównaniu z 2008 r. Wyniki za 2009 r. pokazują, że wydajność projektów zwiększyła się w porównaniu z 2008 r.

Podsumowując, Komisja podjęła szybkie starania na rzecz rozwiązania problemów spowodowanych przez kryzysy lat 2008–2009 i dążyła do tego, aby przekazywane przez nią środki skutecznie wpływały na poprawę sytuacji. UE wykazała zdolność do innowacji i dostosowania narzędzi pomocowych do nowych wyzwań. Dynamika tego procesu wytworzyła nowe synergie i lepsze wyniki.

Komisja nadal będzie dążyć do realizacji milenijnych celów rozwoju, które w 2010 r. mają być przedmiotem znacznego przeglądu w skali międzynarodowej.

[pic]

[pic]

[pic]

[1] W dokumencie zatytułowanym „Wsparcie krajów rozwijających się w pokonywaniu kryzysu”.

[2] COM(2009) 475 wersja ostateczna z 10.9.2009 r.

[3] COM(2009) 84 wersja ostateczna z 4.3.2009.

[4] Konsensus został zatwierdzony w grudniu 2005 r. przez przewodniczących Komisji, Rady i Parlamentu.

[5] Spójność polityki na rzecz rozwoju: stworzenie ram politycznych dla podejścia obejmującego całą UE (COM(2009)458 wersja ostateczna).

[6] 15 państw członkowskich UE będących członkami Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju/Komitetu Pomocy Rozwojowej (OECD/DAC) udziela 56% całej ODA członków DAC.

[7] COM(2008) 626 z 8.10.2008 r.

[8] Obejmuje to tylko pomoc, którą zarządza Biuro Współpracy EuropeAid.