PL    PL PL 
 
PL 1   PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 29.10.2009 
SEK(2009) 1476 wersja ostateczna 
  
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW 
  
Dokument uzupe łniający 
  
Wniosek 
  
DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 
  
w sprawie udzia łu Wspólnoty we Wspólnym Progr amie Badawczo-Rozwojowym na 
rzecz Morza Ba łtyckiego (BONUS-169), podj ętym przez kilka pa ństw członkowskich 
  
{KOM(2009) 610} {SEK(2009) 1475} 
 
PL 2   PL 1. Wprowadzenie i opis problemu 
Człowiek i przyroda wywieraj ą poważną presję na ekosystem Morza Ba łtyckiego. Morze i 
wybrzeża są szczególnie dotkni ęte złożonym rosn ącym negatywnym wp ływem 
zanieczyszcze ń, eutrofizacji, zmian klimatu, zakwaszenia, inwazyjnych gatunków obcych, 
nadmiernej eksploatacji żywych zasobów i utraty ró żnorodności biologicznej. Zagro żenia te 
zmniejszaj ą zdolno ść Morza Ba łtyckiego do dostarczania, zgodnie z zasadami 
zrównowa żonego rozwoju, zasobów i us ług niezbędnych dla cz łowieka. Ma to krytyczne 
znaczenie dla ca łego regionu Morza Ba łtyckiego oraz szerzej dla Wspólnoty Europejskiej. W 
nadchodz ących dziesi ęcioleciach d ługoterminowe i dalekosi ężne skutki pog łębiających się 
globalnych zmian (w tym zmian klimatu) b ędą wywierać coraz większą presję na środowisko 
Morza Ba łtyckiego.  
Znalezienie trwa łych rozwi ązań problemów środowiska naturalnego oraz korzystanie z 
zasobów i us ług środowiska Morza Ba łtyckiego wymaga nowej wi edzy naukowej, koniecznej 
do zrozumienia jego niebywa łej złożoności, interakcji w nim zachodz ących i jego reakcji na 
liczne czynniki naturalne oraz antropogeniczne. Niezb ędna jest tu zatem wzmocniona 
koordynacja i wspó łpraca w dziedzinie bada ń między państwami regionu Morza Ba łtyckiego. 
Tymczasem, mimo że w regionie Morza Ba łtyckiego prowadzi si ę wiele bada ń, wysiłki te 
pozostają w większości nieskoordynowane i brakuje ws pólnie uzgodnionego regionalnego 
planu dzia łania. Skutkiem tego wysi łki, tak pilnie potrzebne, by sprosta ć złożonym 
wyzwaniom, pozostaj ą bardzo rozproszone. Ponadto re gionalny, a w przypadku niektórych, 
jak np. zmiany klimatu, globalny wymiar problemów wymaga trwa łego zintegrowanego 
podejścia do bada ń na poziomie regionalnym.  
Sytuacja ta wymaga opracowania i wdro żenia w pe łni zintegrowanego podej ścia, w ramach 
którego mo żna usprawni ć i ukierunkowa ć omawiane programy badawcze wszystkich pa ństw 
sąsiadujących, tak by zaj ąć się skomplikowanymi i nagl ącymi kwestiami w skoordynowany, 
wydajny i skuteczny sposób. 
W tym celu przez ostatnie 15 lat w ramach siódmego programu ramowego (7. PR) udzielano 
poparcia politycznego zwi ększaniu koordynacji dzia łań badawczych w Europie, jak równie ż 
koordynacji polityki i programów na pozio mie krajowym i regionalnym, aby unikn ąć 
rozproszenia i nak ładania si ę kompetencji. W zwi ązku z tym, w odniesieniu do Morza 
Bałtyckiego, Komisja przedstawi ła harmonogram realizacji inicjatywy podj ętej na mocy art. 
169 w dziedzinie bada ń Morza Ba łtyckiego w ramach programu szczegó łowego 7. PR1.  
2. Zasada pomocniczo ści 
W regionie przeprowadzono ju ż wiele bada ń i włożono wiele wysi łku, aby rozwi ązać problem 
rozproszenia prac badawczych, jednak niezale żnie od tego w dalszym ci ągu niezbędna jest 
wzmocniona integracja wysi łków badawczych finansowanych przez poszczególne kraje. Jest 
ona niezb ędna, aby sprosta ć wyzwaniom stoj ącym przed środowiskiem naturalnym w 
regionie Morza Ba łtyckiego, które w przewa żającej większości są wyzwaniami o charakterze 
ponadnarodowym, a tak że aby poradzi ć sobie z niedoborami prowadz ącymi do rozproszenia 
w badaniach. Tymczasem poszczególne pa ństwa członkowskie dzia łając w izolacji nie mog ą 
                                                 
1 Decyzja Rady z dnia 19 grudnia 2006 r. dotycz ąca programu szczegó łowego Wspó łpraca, wdra żającego siódmy program ramowy 
Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie bada ń, rozwoju technologicznego i demonstracji (2007–2013)  
 
PL 3   PL osiągnąć strategicznych celów tego dzia łania, czyli integracji krajowych programów 
badawczych dotycz ących ochrony środowiska pa ństw nadba łtyckich. Wspó łpraca ośmiu 
państw Morza Ba łtyckiego, a w ko ńcu także Federacji Rosyjskiej, stworzy łaby niespotykan ą 
wcześniej masę krytyczną, tak niezb ędną do osiągnięcia celów programu. 
Europejska warto ść dodana w realizacji inicjatywy podejm owanej na mocy art. 169 jest w 
pełni uzasadniona tym, że indywidualne mo żliwości sprostania skomplikowanym wyzwaniom 
dla środowiska naturalnego, przed którymi staje region Morza Ba łtyckiego jako ca łość, na 
poziomie krajowym, regionalnym lub lokalnym s ą ograniczone. Potwierdzi ło to także bardzo 
silne poparcie polityczne i wsparcie rz ądów krajowych pa ństw bałtyckich, kilku Rad 
Europejskich i Parlamentu Europejskiego. Co wi ęcej taka inicjatywa mog łaby, poprzez 
wspólne wystosowywanie zaprosze ń do składania wniosków, wspólne opracowywanie 
łączonych szkole ń i programów wymiany oraz dzielenie si ę wielkoskalow ą infrastruktur ą 
badawczą, wspomóc budowanie potencja łu w państwach cz łonkowskich o mniejszym 
potencjale badawczym i zape łnić lukę w badaniach dotycz ących Morza Ba łtyckiego.  
Wreszcie, po osi ągnięciu warto ści dodanej spodziewanej konkr etnie dla regionu Morza 
Bałtyckiego, inicjatywa ta stanie si ę inspiracj ą do opracowania podobnych modeli ładu 
administracyjno-regulacyjnego dla bada ń innych mórz europejskich.  
3. Cele  
Ogólne cele polityczne  obecnej inicjatywy obejmuj ą zwiększenie potencja łu badawczego 
regionu Morza Ba łtyckiego w celu stworzenia podstaw dla opracowania i wdro żenia 
dostosowanych do potrzeb regulacji, polityki i praktyk zarz ądczych; skuteczniejsze 
reagowanie na najwa żniejsze problemy spo łeczne i dotycz ące ochrony środowiska, które 
obecnie wyst ępują w regionie i b ędą pojawiać się w najbliższych latach; popraw ę sprawności 
i skuteczno ści rozproszonego w regionie Morza Ba łtyckiego podej ścia do bada ń środowiska i 
ich planowania poprzez integracj ę badań środowiska Morza Ba łtyckiego w jeden trwa ły, 
oparty na wspó łpracy, interdyscyplinarny, w łaściwie zintegrowany i ukierunkowany program 
wielonarodowy. 
Szczegółowe cele  tej inicjatywy to:  
• Opracowanie strategicznych programów bada ń wynikających z celów politycznych  
• wzmocnienie trwa łej transgranicznej i mi ędzysektorowej koordynacji i integracji 
publicznych programów badawczych  
• Zwiększenie potencja łu badawczego nowych pa ństw członkowskich UE z regionu 
Morza Ba łtyckiego  
• Mobilizacja dodatkowych środków finansowych ze wzmocnionej mi ędzysektorowej 
współpracy w dziedzinie bada ń środowiska Morza Ba łtyckiego 
Cele operacyjne  tej inicjatywy to:  
• Utworzenie odpowiednich platform konsu ltacyjnych dla zainteresowanych stron 
angażujących przedstawicieli wszystkich licz ących się sektorów  
 
PL 4   PL • Ustanowiienie odpowiednich warunków realizacji umo żliwiających skuteczne 
wdrożenie programu dzi ęki wspólnemu zarz ądzaniu przez jeden podmiot prawny i 
wspólną strukturę zarządzania  
• Wystosowanie co najmniej trzech przekro jowych, strategicznie ukierunkowanych i 
angażujących wielu partnerów wspólnych zaprosze ń do składania wniosków  
4. Warianty dzia łania  
Dla osiągnięcia ogólnych i szczegó łowych celów tej inicjatywy rozwa ża się trzy warianty 
polityki. S ą to: 
Wariant dzia łania nr 1: Kontynuacja polityki opraco wanej do tej pory w ramach 7. PR 
(wariant „normalnej dzia łalności”). 
Wariant dzia łania nr 2: W ramach programu ra mowego skorzystanie z ukierunkowanych 
regionalnie mi ędzytematycznych zaprosze ń do składania wniosków  
Wariant dzia łania nr 3: Skorzystanie z art. 169 przy trzech alternatywnych sposobach 
podejścia (A, B i C) ró żniących się zasięgiem i stopniem ukierunkowania strategicznego i 
zaangażowania zainteresowanych str on w usprawnienie i realizacj ę zaprosze ń do składania 
wniosków  
- Wariant dzia łania nr 3 przy podej ściu A – skorzystanie z art. 169 ze skupieniem si ę jedynie 
na badaniach morskich i z natychmias towym wystosowaniem uzasadnionych naukowo 
zaproszeń do składania wniosków 
- Wariant dzia łania nr 3 przy podej ściu B – skorzystanie z art. 169 koncentruj ąc się szerzej na 
zlewisku Ba łtyku i dzia łając w oparciu o wizj ę będącą elementem wi ększej strategii i plan 
działań, ktory będzie opracowany przed podj ęciem inicjatywy i wnioskiem Komisji 
- Wariant dzia łania nr 3 przy podej ściu C – skorzystanie z art. 169 koncentruj ąc się szerzej na 
zlewisku Ba łtyku i dzia łając w oparciu o wizj ę będącą elementem wi ększej strategii i planem 
działań, ktory będzie opracowany w pierwszym etapie realizacji inicjatywy  
Rożnica między trzema rozwa żanymi wariantami zasadza si ę na sposobie interwencji 
Wspólnoty – po średnim lub bezpo średnim, na metodzie opraco wywania i realizowania 
omawianych strategii i na zakresie bada ń (podejście ukierunkowane wy łącznie na badania 
morskie lub podej ście uwzgl ędniające zlewisko).   
5. Ocena skutków  
Tabela poni żej podsumowuje dokonan ą analizę i przedstawia porównanie wariantu dzia łania 
nr 2 i wariantu dzia łania nr 3 przy sposobach podej ścia A, B i C pod k ątem pozytywnych 
skutków dla dzia łania Wspólnoty dotycz ącego okre ślonych celów ogólnych i szczegó łowych . 
Analiza potencjalnych skutków wariantu dzia łania nr 1 (Kontynuacja po lityki opracowanej do 
tej pory w ramach 7. PR, wariant normalnej dzia łalności) nie jest zawarta w tabeli, poniewa ż 
wariant ten stanowi punkt odni esienia. Ocen tych dokonuje si ę w odniesieniu do scenariusza 
wyjściowego (Wariant dzia łania nr 1 - Kontynuacja pol ityki opracowanej do tej pory w 
ramach 7. PR, wariant normalnej dzia łalności), który uznaje si ę za wariant zerowy. 
Porównanie to pokazuje, że najistotniejsze skutki ma wariant dzia łania nr 3 przy podej ściu C.
 
PL 5   PL Przegląd potencjalnych skutków wariantów dzia łania 
Potencjalne skutki okre ślonych celów:  Wariant 
nr 2 Wariant nr 
3 A Wariant nr 
3 B Wariant nr 
3 C 
CEL OGÓLNY 
• Ogólne cele polityczne obecnej inicjatywy 
obejmują zwi ększenie potencja łu 
badawczego regionu Morza Ba łtyckiego w 
celu stworzenia podstaw dla opracowania i 
wdrożenia regulacji, polityki i praktyk 
zarządczych dostosowanych do potrzeb; 
skuteczniejsze reagowanie na najwa żniejsze 
problemy spo łeczne i problemy dotycz ące 
ochrony środowiska, które obecnie 
występują w regionie i b ędą pojawiać się w 
najbliższych latach; popraw ę sprawno ści i 
skuteczno ści rozproszonego w regionie 
Morza Ba łtyckiego podej ścia do bada ń 
środowiska i ich planowania poprzez 
integrację badań środowiska Morza 
Bałtyckiego w jeden trwa ły, oparty na 
współpracy, interdyscyplinarny, w łaściwie 
zintegrowany i ukierunkowany program 
wielonarodowy. średnie średnie duże bardzo 
duże 
CELE SZCZEGÓ ŁOWE: 
• Opracowa ć wynikaj ące z celów 
politycznych strategiczne programy bada ń bardzo 
niewielkie bardzo 
niewielkie duże bardzo 
duże  
• Wzmocni ć trwałą transgraniczn ą i 
międzysektorow ą koordynacj ę i integracj ę 
publicznych programów badawczych średnie duże duże bardzo  
duże 
• Zwiększyć potencja ł badawczy nowych 
państw członkowskich UE z regionu Morza 
Bałtyckiego duże duże duże duże 
• Zmobilizowa ć dodatkowe środki finansowe 
ze wzmocnionej mi ędzysektorowej 
współpracy w dziedzinie bada ń środowiska 
Morza Ba łtyckiego niewielkie niewielkie duże bardzo  
duże 
CELE OPERACYJNE 
• Utworzyć odpowiednie platformy 
konsultacyjne dla zainteresowanych stron 
angażujące przedstawicieli wszystkich 
liczących się sektorów  niewielkie średnie duże bardzo 
duże 
• Ustanowi ć odpowiednie Warunki realizacji 
umożliwiające skuteczne wdro żenie 
programu dzi ęki wspólnemu zarz ądzaniu 
przez jeden podmiot prawny i wspóln ą 
strukturę zarządzania  niewielkie niewielkie duże bardzo 
duże 
 
PL 6   PL • Wystosowa ć co najmniej trzy przekrojowe, 
strategicznie ukierunkowane i anga żujące 
wielu partnerów wspólne zaproszenia do składania wniosków  średnie średnie duże bardzo 
duże 
 
6. Porównanie wariantów: wariant preferowany 
W oparciu o przegl ąd potencjalnych skutków wariantów dzia łania, wariant dzia łania nr 3 przy 
podejściu C móg łby, jeśli zostałby do ko ńca opracowany, prowadzi ć do merytorycznego 
udoskonalenia potencja łu badawczego w regionie Morza Ba łtyckiego w celu stworzenia 
lepszych podstaw dla zrównowa żonego rozwoju w tym obszarze. 
Wariant dzia łania nr 3 przy podej ściu C daje dodatkowy czas i zasoby dla ustanowienia 
potrzebnych mechaniz mów, które pozwoli łyby dostosowa ć inicjatyw ę podejmowan ą na mocy 
art. 169 do ducha i litery tego artyku łu; utworzy łby platform ę wspólnego planowania bada ń 
na szczeblu UE i pa ństw członkowskich, tworz ąc tym samym spójny i d ługoterminowy 
program bada ń zapewniaj ący osiągnięcie masy krytycznej . Aktywny udzia ł Komisji 
Europejskiej, przejawiaj ący się w jej zaanga żowaniu w prac ę organów zarz ądzających 
inicjatywą, może zagwarantowa ć położenie nacisku na mobilno ść i otwarto ść oraz 
koncentracj ę na nowopowstaj ących dziedzinach. Po łączenie środków UE oraz krajowych 
stworzyłoby masę krytyczn ą potencjału, wiedzy i zasobów, która doprowadzi łaby do zmian 
strukturalnych w kraj owych systemach bada ń Morza Ba łtyckiego i dorzeczy rzek do niego 
wpadających, a tak że wsparła opracowanie i wykonanie trwa łego, opartego na wspó łpracy, 
interdyscyplinarnego, w łaściwie zintegrowanego i ukierunkowanego programu 
wielonarodowego na potrzeby wsparcia zrównowa żonego rozwoju regionu. Na szczeblu 
krajowym zosta łyby wzmocnione powi ązania z przemys łem oraz innymi zainteresowanymi 
stronami i u żytkownikami. Wariant ten nie wymaga łby znaczących zmian instytucjonalnych, 
jako że EEIG ma ju ż ugruntowan ą pozycję, natomiast otworzy łby innym finansuj ącym 
instytucjom mo żliwość udzielenia wsparcia finansowego planowi dzia łań na rzecz 
strategicznych bada ń, co przynios łoby korzy ść szerszej wspólnocie interesów ekonomicznych 
i społecznych, uzale żnionej od zasobów pochodz ących ze środowiska Morza Ba łtyckiego. To 
wariant dzia łania najbardziej obiecuj ący pod wzgl ędem mo żliwości osiągnięcia 
długoterminowej i trwa łej integracji na poziomie in stytucji (agencji finansuj ących), a tak że na 
poziomie środowiska naukowego.  
Wariant dzia łania nr 3 przy podej ściu C móg łby być skuteczny w wykonaniu art. 169 zgodnie 
z jego duchem i liter ą oraz ma silny potencja ł uzyskania warto ści dodanej z innych 
uzupełniających bada ń finansowanych w ramach 6. PR i 7. PR . Jego sukces zale ży jednak w 
dużej mierze od osi ągnięcia celów wyznaczonych na etapie  strategicznym. By potwierdzi ć to 
osiągnięcie, służby Komisji wraz z komitetem ds. niezale żnego przegl ądu zewnętrznego 
dokonają przeglądu etapu strategicznego, by sprawdzi ć czy cele okre ślone na wst ępnym 
etapie strategicznym zosta ły osiągnięte.  
Wariant dzia łania nr 3 przy podej ściu C pozwoli łby zmobilizowa ć dodatkowe środki, 
zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym. Wk ład Wspólnoty zagwarantowa łby, że 
program roboczy realizowany w ramach inicjatywy odzwierciedla łby ogólnoeuropejskie 
interesy, nie ograniczaj ąc zarazem dzia łań krajowych i wi ążąc je całkowicie z europejskim 
wymiarem programu.  
 
PL 7   PL Naszym ogólnym wnioskiem jest, że nadszed ł czas na inicjatyw ę na mocy art. 169, która 
pozwala stworzy ć masę krytyczn ą konieczn ą do sprostania skompli kowanym wyzwaniom dla 
środowiska naturalnego, przed którymi staje region Morza Ba łtyckiego jako ca łość, tak by 
osiągnąć cele programów. 
 
7. Monitorowanie i ocena 
Preferowany wariant (wariant dzia łania nr 3 przy podej ściu C) przewi duje realizacj ę 
inicjatywy BONUS-169 w dwóch odr ębnych etapach – pierwszym 2-letnim etapie 
strategicznym i drugim 5-letnim etapie realizacji, w czasie którego og łoszone zostan ą co 
najmniej trzy zaproszenia do sk ładania wniosków.  
Poza ocen ą ex-ante SJR, która zostanie  przeprowadzona przed rozpocz ęciem etapu realizacji 
zgodnie z rozporz ądzeniem finansowym, Komisja z pomoc ą niezależnych ekspertów dokona 
oceny i przeprowadzi monitorowanie inicjatywy BONUS. Zostan ą dokonane trzy przegl ądy; 
pierwszy przegl ąd na koniec etapu st rategicznego, przegl ąd śródokresowy na etapie realizacji 
i przegląd ex-post na koniec etapu realizacji . Komisja oceni post ępy w osiąganiu ogólnych i 
szczegółowych celów w oparciu o list ę mierzalnych wska źników. Nale ży zauważyć, że 
największe skutki inicjatywy spodziewane s ą raczej pod koniec programu BONUS. Co 
więcej, inicjatywa na mocy art. 169 w du żym stopniu wype łni zalecenia Van Velzena2. 
Co się tyczy wp ływu finansowego inicjatywy, w ramach przedstawionego wy żej 
preferowanego wariantu dzia łania uczestnicz ące państwa podj ęły zobowi ązanie finansowe w 
wysokości 26 mln EUR gotówk ą i dodatkowo wk ładu rzeczowego w postaci infrastruktury o 
wartości 10 mln EUR. W ramach wariantów dzia łania nr 3 B i C a w przeciwie ństwie do 
wariantu dzia łania nr 3A, dodatkowe środki w wysoko ści 14 mln EUR pozyskane zostan ą od 
uczestnicz ących państw poprzez dalsze anga żowanie krajowych agencji finansuj ących na 
strategicznym etapie inicjatywy. Projekty, które maj ą być wdrażane w ramach inicjatywy 
podjętej na mocy art. 169, by łyby finansowane ze wspólnego wk ładu finansowego Wspólnoty 
i uczestnicz ących państw. WE wnios łaby równowarto ść wkładów wniesionych do programu 
BONUS-169 przez uczestnicz ące państwa wed ług podzia łu zgodnego z pu łapem ustalonym 
we wniosku komisji dotycz ącym wspólnej decyzji.  
W ramach wariantu dzia łania nr 3 przy podej ściu C a w przeciwie ństwie do wariantów 2, 3A i 
3B, w ramach ca łości finansowania UE przekazana zosta łaby maksymalna kwota 1,25 mln 
EUR (przy równowa żnej kwocie do wniesienia przez uczestnicz ące państwa), by pokry ć 
koszty kwalifikowalne poniesione na etapie strategicznym. Kwota ta zosta łaby odliczona od 
całości wkładu finansowego UE. Kwota ta zwi ększyłaby jednak efektywno ść kosztową tego 
wariantu, gdy ż ustanowione „mechanizmy” strategiczne znacznie zwi ększyłyby warto ść 
dodaną tej inicjatywy i uwydatni ły znaczenie polityczne, skuteczno ść i wpływ badań 
planowanych w ramach etapu realizacji. Ponadto wariant dzia łania nr 3C stanowi tak że 
                                                 
2 Sprawozdanie z niezale żnego przegl ądu zewnętrznego programu „Partnerstwo pomi ędzy Europ ą a 
krajami rozwijaj ącymi się w zakresie bada ń klinicznych” (EDCTP), przeprowadzonego przez Panel 
niezależnego przegl ądu zewnętrznego programu EDCTP (IER/EDCTP Panel) w sk ładzie: Wim Van 
Velzen (Przewodnicz ący), Adetokunbo O. Lucas, A llyson Pollock, Jean Stéphenne i Fernand Sauer, 12 
lipca 2007 r. http://ec.europa.eu/research/health/poverty-
diseases/doc/final_ier_report_12july2007_en.pdf 
 
PL 8   PL wariant maj ący najwi ększy wpływ i najwy ższą efektywno ść kosztow ą dla Komisji w 
odniesieniu do kosztów administracyjnych.  
Nieuchronnie ocena spodziewanej efektywno ści kosztowej ró żnych wariantów dzia łania i 
kwantyfikacja roli koordynacji bada ń morskich w regionie wi ąże się z dużym marginesem 
niepewno ści. Ponadto w UE brakuje podobnego programu, który mo żna by wykorzysta ć jako 
punkt odniesienia do porówna ń. Ostatecznym rezultatem takiej inicjatywy jest nowa wiedza 
służąca temu, by osi ągnąć umiejętności właściwego korzystania z zasobów i us ług 
generowanych przez ekosystem morski i chroni ąca jakość środowiska naturalnego w d łuższej 
perspektywie. Przewiduje si ę, chociaż bez twardych dowodów, że koordynacja i integracja 
programów krajowych planowana w ramach wariantu dzia łania nr 3 (z ró żnym powodzeniem) 
przy zastosowaniu sposobów podej ścia A, B i C b ędzie najefektywniejsz ą kosztowo metod ą 
osiągnięcia wiedzy lepszej jako ści pod wzgl ędem wiarygodno ści, wszechstronno ści i 
dostosowania do potrzeb sformu łowanych przez u żytkowników .