Wstępna ocena skutków spotkała się ze znacznym zainteresowaniem, co przełożyło się na 66 wypowiedzi różnych zainteresowanych stron. Rolnicy lub organizacje rolnicze stanowili 33 % tych zainteresowanych stron, władze państw członkowskich – 17 %, organizacje pozarządowe – 15 %, przetwórcy i ich organizacje – 11 %, detaliści i ich organizacje – 8 %, a inni respondenci (środowisko akademickie, związki zawodowe, handlowcy i osoby anonimowe) – 17 %. Należy zauważyć, że proces otrzymywania informacji zwrotnych w ramach wstępnej oceny skutków nie ma struktury kwestionariusza. Zamiast tego analizowano otrzymane wypowiedzi w systematyczny sposób ex post pod kątem odpowiednich informacji.

Następnie respondentów zapytano, czy daną listę praktyk można uznać za nieuczciwe praktyki handlowe, a odsetek respondentów, którzy zgodzili się lub częściowo zgodzili, że dane praktyki są nieuczciwymi praktykami handlowymi, wahał się w granicach od 80 % (terminy płatności powyżej 30 dni w przypadku wszystkich produktów rolno-spożywczych) do 93 % (jednostronne i mające moc wsteczną zmiany w umowach). Na pytanie o częstotliwość występowania nieuczciwych praktyk handlowych w łańcuchu dostaw żywności 87 % respondentów stwierdziło, że występują regularnie lub bardzo regularnie. Wszyscy respondenci zgodzili się, że praktyki te mają miejsce regularnie lub bardzo regularnie, z wyjątkiem sektora sprzedaży detalicznej, który stwierdził, że nie występują one nigdy lub że występują rzadko (84 %). 88 % osób fizycznych stwierdziło, że nieuczciwe praktyki handlowe mają miejsce regularnie lub bardzo regularnie.

b)Potrzeba podjęcia działań

Na pytanie, czy należy podjąć działania celem rozwiązania problemu nieuczciwych praktyk handlowych w łańcuchu dostaw żywności, 95 % respondentów zgodziło się lub częściowo zgodziło. Jeżeli respondenci stwierdzili, że należy podjąć działania, proszono ich wtedy o określenie, kto powinien podjąć takie działania.

- 87 % uznało, że działania powinna podjąć Unia Europejska (według 58 % respondentów wspólnie z państwami członkowskimi; 29 %, że sama Unia Europejska);

- 8 % uznało, że działania powinny podjąć same państwa członkowskie; oraz

- 4 % uznało, że działania powinny zostać podjęte na zasadzie dobrowolnych inicjatyw (54 % spośród tych respondentów stanowiły organizacje sprzedaży detalicznej).

Spośród 87 % respondentów, którzy uważają, że działania powinna podjąć Unia Europejska, 51 % twierdziło, że odpowiednim środkiem jest prawodawstwo, 46 %, że połączenie prawodawstwa ze środkami innymi niż prawodawstwo, a 2 % wybrało działania niezwiązane z prawodawstwem. 97 % tych respondentów uznało, że działania na szczeblu UE zapewniłyby lepsze egzekwowanie przepisów; 95 % respondentów uznało, że działania na szczeblu UE zapewniłyby większą pewność prawa dla przedsiębiorstw; według 94 % respondentów wyrównałyby one szanse na rynku wewnętrznym; według 84 % respondentów przyniosłyby one korzyści w zakresie transgranicznych transakcji w UE; według 84 % respondentów ograniczyłyby one marnowanie żywności; według 80 % respondentów doprowadziłyby one do wyższego poziomu innowacji; a według 75 % respondentów doprowadziłyby do poszerzenia oferty dla konsumentów. 67 % respondentów preferowało zarówno ujednoliconą definicję, jak i wykaz konkretnych nieuczciwych praktyk handlowych; 21 % respondentów preferowało wykaz konkretnych nieuczciwych praktyk handlowych; 11 % preferowało zasady ogólne; a 1 % respondentów nie wybrał żadnego z powyższych przypadków.

Ponadto respondentów poproszono o wyrażenie opinii, czy dobrowolna inicjatywa dotycząca łańcucha dostaw jest wystarczająca, by rozwiązać problem nieuczciwych praktyk handlowych. 75 % nie zgodziło się lub częściowo nie zgodziło, a 22 % zgodziło się lub częściowo zgodziło. Przede wszystkim organizacje wszystkich rodzajów w większości nie zgodziły się lub częściowo nie zgodziły – z wyjątkiem organizacji sprzedaży detalicznej (88 % spośród nich zgodziło się lub częściowo zgodziło) – że inicjatywa dotycząca łańcucha dostaw jest wystarczająca. W przypadku organizacji rolno-spożywczych i handlowych odnotowano stosunkowo wysokie wskaźniki w odniesieniu do „zgody lub częściowej zgody”, nawet jeżeli nie była to, ogólnie rzecz biorąc, preferowana opcja (odpowiednio 43 i 40 %). 81 % osób fizycznych zajmujących się rolnictwem i 69 % innych osób fizycznych nie zgodziło się lub częściowo nie zgodziło.

c)Egzekwowanie przepisów

92 % respondentów zgodziło się lub częściowo zgodziło, że powinny istnieć minimalne normy dotyczące egzekwowania przepisów w odniesieniu do nieuczciwych praktyk handlowych w UE. Poparcie dla wspomnianych minimalnych norm dotyczących egzekwowania wahało się od 20 % w przypadku organizacji sprzedaży detalicznej do 100 % w przypadku organizacji społeczeństwa obywatelskiego (96 % organizacji rolniczych i 87 % organizacji rolno-spożywczych zgodziło się lub częściowo zgodziło).

Następnie respondentów zapytano, które aspekty są ważnym czynnikiem skutecznego egzekwowania przepisów dotyczących nieuczciwych praktyk handlowych przez organy publiczne. 94 % respondentów wskazało przejrzystość prowadzonych dochodzeń i ich wyników; 93 % respondentów wskazało możliwość nakładania grzywien w przypadku nieprzestrzegania przepisów; 92 % respondentów wskazało możliwość składania skarg zbiorowych; 89 % respondentów wskazało uprawnienia do przyjmowania i rozpatrywania poufnych skarg; 89 % respondentów wskazało wyznaczenie właściwego organu; 73 % respondentów wskazało uprawnienia do przeprowadzania dochodzeń z własnej inicjatywy; a 36 % respondentów wskazało inne aspekty. Organizacje różnego rodzaju i respondenci indywidualni w większości zgodzili się lub częściowo zgodzili z tymi aspektami, z wyjątkiem sprzedawców detalicznych (odsetek tych sprzedawców detalicznych, którzy nie zgodzili się lub częściowo nie zgodzili w odniesieniu do każdego z tych aspektów wyniósł 72–80 %).

2.3.Kwestionariusz skierowany do przedsiębiorstw

Kwestionariusz skierowany do przedsiębiorstw był dostępny w okresie 6 listopada–10 grudnia i otrzymano łącznie 122 odpowiedzi. 35 % respondentów zajmowało się rolnictwem, 48 % – przetwórstwem, 10 % – sprzedażą detaliczną, a 4 % – sprzedażą hurtową (pozostałych odpowiedzi nie sklasyfikowano). Jeżeli chodzi o wielkość przedsiębiorstwa, 70 % respondentów stanowiły MŚP. 7 % respondentów określiło się jako nabywcy, 49 % jako dostawcy, 40 % jako zarówno dostawcy, jak i nabywcy. Bardzo wiele odpowiedzi otrzymano z Belgii, Francji, Włoch, Hiszpanii i ze Zjednoczonego Królestwa (z 18 państw członkowskich otrzymano trzy lub mniej odpowiedzi).

54 % przedsiębiorstw działających jako nabywcy i 89 % dostawców twierdzi, że mają miejsce opóźnienia w płatnościach w przypadku transakcji biznesowych. 14–30 % nabywców stwierdziło, że narzuciło inne nieuczciwe praktyki handlowe w transakcji biznesowych. 44–82 % przedsiębiorstw działających jako dostawcy stwierdziło, że było przedmiotem wyżej określonych nieuczciwych praktyk handlowych.

30 % przedsiębiorców działających jako dostawcy odmówiono zawarcia żądanej przez nich pisemnej umowy. Dostawców zapytano, czy padli ofiarą nieuczciwych praktyk handlowych w momencie, gdy nabywcy prowadzili działalność w innych państwach członkowskich. 24 % respondentów stwierdziło, że znajdowali się w takiej sytuacji „często lub w znacznej liczbie przypadków”. 19 % dostawców stwierdziło, że kontakty z zagranicznym nabywcą w negatywny sposób wpłynęły na możliwość rozwiązywania problemów nieuczciwych praktyk handlowych.

60 % dostawców stwierdziło, że koszty nieuczciwych praktyk handlowych są wyższe niż 0,5 % ich rocznego obrotu. Przy pewnych założeniach pod względem wagi w przypadku każdej kategorii odpowiedzi można oszacować, że ważone znaczenie handlowe kosztów związanych z nieuczciwymi praktykami handlowymi wynosi od 1,8 % (biorąc pod uwagę 94 odpowiedzi dostawców) do1,5 % (po odrzuceniu odpowiedzi skrajnych, takich jak „brak kosztów”, „koszty powyżej 5 %”) obrotu tych dostawców. 44 % nabywców uznało, że koszty przestrzegania przepisów są „wysokie lub umiarkowane”.

2.4.Kwestionariusz skierowany do organizacji konsumenckich

W wyniku konsultacji z organizacjami konsumenckimi otrzymano trzy wypowiedzi. W przypadku tych konsultacji chodziło głównie o zebranie opinii organizacji przedstawicielskich konsumentów w kwestii czy i w jaki sposób nieuczciwe praktyki handlowe wpłyną na konsumentów.

Respondenci nie zgodzili się, że wprowadzenie prawodawstwa dotyczącego nieuczciwych praktyk handlowych spowodowałoby podniesienie cen konsumpcyjnych, i zgodzili ze stwierdzeniem, że doprowadziłoby to do zwiększonego zaufania do łańcucha dostaw żywności i wpłynęło korzystnie na inwestycje. Dwóch respondentów zgodziło się ze stwierdzeniem, że warunki pracy w przypadku osób zatrudnionych w łańcuchu dostaw żywności poprawiłyby się (jeden brak opinii). Wszyscy respondenci zgodzili się, że wprowadzenie przepisów UE w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w dłuższej perspektywie przyniosłoby konsumentom korzyści. Dwóch respondentów zgodziło się, a jeden częściowo nie zgodził się, że będą miały miejsce korzyści w krótkiej perspektywie.

Jeden respondent zgodził się ze stwierdzeniem, że wprowadzenie przepisów dotyczących nieuczciwych praktyk handlowych w jego własnym kraju przyczyniło się do zwiększenia możliwości wyboru dla konsumentów, zwiększenia zaufania, polepszenia warunków inwestowania w przypadku podmiotów i poprawy warunków pracy osób zatrudnionych w łańcuchu dostaw żywności, i nie zgodził się, że spowodowało wzrost cen konsumpcyjnych (pozostali dwaj respondenci nie mieli zdania). Dwaj respondenci nie zgodzili się, a jeden częściowo nie zgodził się, że wystarczą inicjatywy samoregulacyjne. Dwaj respondenci nie zgodzili się, a jeden zgodził się, że ewentualne negatywne skutki dla konsumentów wynikające z prawodawstwa w zakresie nieuczciwych praktyk handlowych przewyższają potencjalne korzyści (na szczeblu UE).