PL    PL PL 
 
PL    PL  KOMISJA WSPÓLNOT  EUROPEJSKICH 
Bruksela, dnia 18.9.2008 
SEK(2008) 2425  
  
DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
dokument uzupe łniający 
 
ROZPORZ ĄDZENIE RADY 
 
w sprawie ochrony zwierz ąt podczas ich u śmiercania 
   
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW 
 
{COM(2008) 553} 
{SEC(2008) 2424}  
 
PL 2   PL DOKUMENT ROBOCZY S ŁUŻB KOMISJI 
dokument uzupe łniający 
 
ROZPORZ ĄDZENIE RADY 
 
w sprawie ochrony zwierz ąt podczas ich u śmiercania 
   
STRESZCZENIE OCENY SKUTKÓW 
W rzeźniach całej UE co roku u śmierca si ę prawie 360 milionów sztuk świń, owiec, kóz i 
bydła oraz ponad 4 miliardy sztuk drobiu. Ponadto w Europie u śmierca się około 25 milionów 
zwierząt futerkowych, a w wyl ęgarniach oko ło 330 milionów jednodniowych kurcz ąt. W 
kontekście walki z chorobami mo że być również konieczne u śmiercenie milionów zwierz ąt. 
Uśmiercanie zwierz ąt utrzymywanych w warunkach fermowych jest regulowane dyrektyw ą 
Rady 93/119/WE
1 w sprawie ochrony zwierz ąt podczas uboju lub zabijania. Dyrektywa ta 
nigdy nie by ła zmieniana. Niniejsza ocena skutków dotyczy zatem przede wszystkim tego, 
czy problemy si ę zmieniły i czy pierwotne cele nadal pozostaj ą aktualne. 
Punktem wyj ściowym dla wniosku Komisji by ło przyjęcie w 2004 r. i w 2006 r. dwóch opinii 
naukowych Europejskiego Urz ędu ds. Bezpiecze ństwa Żywności, w których sugerowano 
zmianę załączników technicznych do dyrektywy. Równocze śnie Światowa Organizacja 
Zdrowia Zwierz ąt przyjęła w 2005 r. dwie wytyczne w sprawie dobrostanu zwierz ąt w czasie 
ich uboju i u śmiercania, które to wytyczne prowadz ą do podobnych wniosków. W zwi ązku z 
tym Komisja zleci ła w 2006 r. konsultantowi zewn ętrznemu przeprowadzenie badania na 
temat praktyk oszo łamiania/u śmiercania w rze źniach oraz ich skutków gospodarczych, 
społecznych i środowiskowych. Badanie zako ńczono w 2007 r. W tym samym czasie 
Komisja przeprowadzi ła konsultacje z zaintereso wanymi stronami i pa ństwami 
członkowskimi. Przeanalizowano sprawozdan ia ekspertów Komisji z Biura ds. Żywności i 
Weterynarii (FVO), które zawieraj ą informacje o stanie wdro żenia obecnej dyrektywy w 
państwach cz łonkowskich. Od grudnia 2007 r. do lutego 2008 r. prowadzono równie ż 
konsultacje internetowe. 
Przepisy prawne dotycz ą przede wszystkim rze źni, sektora zwierz ąt futerkowych, wyl ęgarni 
oraz uśmiercania w zwi ązku ze zwalczaniem chorób. Bran ża produkcji mi ęsa jest głównym 
sektorem obj ętym przepisami, poniewa ż uśmierca najwi ększą liczbę zwierząt. W tym 
sektorze wymagania prawne s ą również najbardziej szczegó łowe i dlatego te ż większa część 
oceny skutków dotyczy w łaśnie tego sektora. 
                                                 
1 Dz.U. L 340 z 31.12.1993, s. 21. 
 
PL 3   PL Warunki u śmiercania zwierz ąt utrzymywanych w warunkach fermowych znacznie zmieni ły 
się od 1993 r. Wprowadzono nowe technologie, przeprowadzono nowe badania naukowe, w 
związku z czym obecne normy w niektórych dziedzinach straci ły na aktualno ści. Nasze 
społeczeństwo równie ż przywiązuje coraz wi ększą wagę do dobrostanu zwierz ąt, a obywatele 
europejscy maj ą coraz wi ększe wymagania zwi ązane z tym aspektem łańcucha 
żywnościowego. Sytuacja prawna rze źni zmieni ła się również w związku z przyj ęciem 
„pakietu higienicznego” – szeregu pr zepisów UE w dziedzinie bezpiecze ństwa żywności, w 
których podkre śla się odpowiedzialno ść podmiotów prowadz ących przedsi ębiorstwa 
spożywcze. U śmiercanie zwierz ąt na dużą skalę w związku z epidemiami chorób by ło 
również okazją do zastanowienia si ę nad warunkami humanitarnego u śmiercania zwierz ąt. W 
2006 r. Komisja przyj ęła pierwszy wspólnotowy plan dzia łań dotyczący ochrony i dobrostanu 
zwierząt, wprowadzaj ąc w nim nowe poj ęcia, takie jak wska źniki dobrostanu zwierz ąt, oraz 
wskazując na potrzeb ę programów dalszych bada ń naukowych oraz stworzenia o środków 
referencyjnych zajmuj ących się dobrostanem zwierz ąt. 
Wskazano równie ż na szczegó łowe problemy istniej ące w obowi ązujących przepisach UE, 
takie jak brak zharmonizowane j metodyki dla nowych metod oszo łamiania, brak jasnego 
zakresu odpowiedzialno ści podmiotów w zakresie dobrostanu zwierz ąt, niewystarczaj ące 
kompetencje pracowników zajmuj ących się zwierzętami oraz niewystarczaj ące warunki 
dobrostanu zwierz ąt podczas u śmiercania w zwi ązku ze zwalczaniem chorób. 
Uśmiercanie zwierz ąt utrzymywanych w warunkach  fermowych jest dziedzin ą objętą 
przepisami prawnymi UE od 1974 r., przy  czym kompetencje Wspólnoty zosta ły rozszerzone 
w 1993 r. Konsultacje z zainteresowanymi stronami oraz pa ństwami cz łonkowskimi 
potwierdzaj ą znaczenie inicjatywy wspólnotowej w tej dziedzinie. Przepisy te maj ą wpływ na 
sektor produkcji mi ęsa, sektor produkcji urz ądzeń oraz na niektóre czynno ści wykonywane 
przez rolników. Sektory te dzia łają na rynku mi ędzynarodowym i domagaj ą się ram prawnych 
dla całej UE. 
Ogólne cele inicjatywy zwi ązanej z niniejsz ą oceną skutków to poprawa ochrony zwierz ąt w 
czasie ich uboju i u śmiercania, z zachowaniem równych zasad dla wszystkich podmiotów 
gospodarczych, tak aby ró żnice w kosztach produkcji lub w dost ępie do rynku nie mia ły 
wpływu na ich konkurencyjno ść. Inicjatywa ta powinna równie ż przyczyni ć się do realizacji 
strategii uproszczenia przepisów i lepszego stanowienia prawa.  
Szczególne cele to zach ęcanie do innowacji w humanitarnym oszo łamianiu zwierz ąt, lepsze 
uwzględnienie zasad dobrostanu zwierz ąt w procesie produkcyjnym w rze źniach, zwi ększanie 
świadomości pracowników zatrudnionych przy tych czynno ściach oraz lepsza ochrona 
zwierząt w przypadku masowych u śmierceń. 
Możliwe opcje to: brak zmian (opcja 1, wyj ściowa); niewi ążące zalecenia (opcja 2); zmiana 
dyrektywy i jej za łączników technicznych (opcja 3); oraz  reorganizacja przepisów prawnych 
(opcja 4).  
Choć koszty uboju stanowi ą ograniczon ą część łącznych kosztów dzia łalności rzeźni (20 %), 
mogą one wpływać na ich konkurencyjno ść. Jednak zmiany w kosztach uboju zwierz ąt 
praktycznie nie powinny wp łynąć na cenę mięsa. Rzeźnie już teraz podlegaj ą stałym 
inspekcjom urz ędowym w zwi ązku z prawodawstwem w dziedzinie bezpiecze ństwa 
żywności. Obowi ązujące obecnie przepisy prawne z dziedziny dobrostanu zwierz ąt nie 
wprowadzaj ą dodatkowych wymaga ń dotyczących inspekcji urz ędowych. Dobrostan zwierz ąt 
ma pozytywny wp ływ na jako ść mięsa jak równie ż na bezpiecze ństwo pracowników w 
miejscu pracy. Stanowi równie ż pozytywn ą wartość rynkową. Nie wskazano przy tym 
żadnego istotnego wp ływu na środowisko. 
 
PL 4   PL Z porównania mo żliwych opcji wynika, że „brak zmian” (opcja 1) ma szereg negatywnych 
skutków dla osi ągnięcia zakładanego celu. W ramach tej opcji nie jest mo żliwe osiągnięcie 
żadnego z zak ładanych celów. Dobrostan zwierz ąt w wielu aspektach si ę prawdopodobnie 
pogorszy, poniewa ż przedsiębiorstwa b ędą musiały działać w różnych warunkach w 
poszczególnych pa ństwach cz łonkowskich. Nie mo żna będzie zatem w ten sposób osi ągnąć 
uproszczenia. Brakowa ć będzie równie ż zachęty do innowacji pomimo stara ń 
podejmowanych w tym kierunku w niektórych pa ństwach cz łonkowskich. Koszty 
gospodarcze przedsi ębiorstw i organów publicznych b ędą ograniczone w krótkiej 
perspektywie czasowej. Jednak w d łuższej perspektywie na  sektor produkcji mi ęsa szkodliwe 
skutki wywiera ć będą: jakość mięsa, odbiór spo łeczny i bezpiecze ństwo pracowników. 
Porównanie pozosta łych opcji w kontek ście wyznaczonych celów wskazuje na znacznie 
większe korzy ści w przypadku wyboru reorganizacji pr zepisów prawnych (opcja 4), przy 
czym zmiana dyrektywy (opcja 3) przynios łaby pewne korzy ści, a niewi ążące zalecenia 
(opcja 2) nie wystarcz ą do realizacji wi ększości celów. Opcja 2 nie mo że być zatem uznana 
za odpowiedni sposób rozwi ązania problemów, jednak mo że być uznany za godny uwagi 
instrument uzupe łniający. 
Niewiążące zalecenia (opcja 2) przyczyni łyby się w szczególno ści do poprawy ochrony 
zwierząt oraz jako ści mięsa. Mogłyby się również przyczyni ć do wyrównania warunków 
konkurencji mi ędzy przedsi ębiorstwami, jednak tylko w bardzo ograniczonym zakresie ze 
względu na nieobligatoryjny charakter zobowi ązań. 
Reorganizacja dyrektywy (opcja 4) jest jedyn ą opcją, w której mo żliwe jest zach ęcanie do 
innowacji i zapewnienie uproszczenia (z miana instrumentu prawnego i przyj ęcie nowego 
podejścia). Opcja ta przynosi równie ż więcej korzy ści niż zmiana dyrektywy (opcja 3) je śli 
chodzi o ochron ę zwierząt. Jest to równie ż opcja, która b ędzie prawdopodobnie mia ła 
najbardziej pozytywny wp ływ na jako ść mięsa, odbiór spo łeczny oraz lepsze warunki pracy w 
rzeźniach. 
Opcje 3 i 4 b ędą się wiązać w krótkiej perspektywie czasowej z kosztami dla przedsi ębiorstw, 
ale ich skutki b ędą zależeć od tego, czy przyj ęte zostaną odpowiednie środki, np. ewentualne 
okresy przej ściowe lub zwolnienia z wymogów  w szczególnych przypadkach.  
Oddziaływanie na środowisko uznaje si ę za neutralne w przypa dku wszystkich opcji, 
ponieważ w trakcie zbierania danych nie natr afiano na dowody istotnych lub bezpo średnich 
skutków dla środowiska. 
Ogólne zasady kontroli pr zestrzegania prawa w dz iedzinie dobrostanu zwierz ąt zostały 
zapisane w rozporz ądzeniu nr 882/2004 w sprawie kontroli urz ędowych2 i niniejszy dokument 
nie zakłada wprowadzenia na tym etapie żadnego szczególnego instrumentu, który stanowi łby 
obciążenie administracyjne dla pa ństw członkowskich.   
                                                 
2 Dz.U. L 165 z 30.4.2004, s. 1–141.