KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.6.2021 COM(2021) 366 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie ram wykonania na potrzeby budżetu UE w obrębie WRF na lata 2021-2027 {SWD(2021) 133 final}



Wprowadzenie Wieloletnie ramy finansowe (WRF) na lata 2021–2027 stanowią centralny element ram polityki gospodarczej UE – obecnie w większym stopniu niż kiedykolwiek wcześniej. Budżet UE będzie stanowił siłę napędową działań podejmowanych przez UE w reakcji na pandemię COVID-19. Pomoże on nam zaradzić trwającemu stanowi zagrożenia zdrowia, zapoczątkować odbudowę, skierować nasze gospodarki i społeczeństwa ku bardziej zrównoważonej, cyfrowej i odpornej przyszłości oraz wzmocnić geopolityczną rolę UE. W ciągu najbliższych siedmiu lat z budżetu UE zostaną przekazane środki finansowe w niespotykanej dotąd wysokości, aby sprostać tym wyzwaniom. Wraz z NextGenerationEU – narzędziem służącym odbudowie gospodarki o wartości 750 mld EUR – kwota dostępna w ramach WRF na lata 2021–2027 wynosi ponad 1,8 bln EUR. Kwota ta prawie dwukrotnie przewyższa budżet na lata 2014–2020 i stanowi największy w historii pakiet inwestycyjny finansowany za pomocą budżetu UE. Komisja Europejska dokłada wszelkich starań, aby zagwarantować, że WRF na lata 2021–2027 będą realizowane w pełnej zgodności z najwyższymi standardami zarządzania finansami, że zostaną jak najbardziej efektywnie wykorzystane do osiągnięcia wyznaczonych w nich kluczowych celów oraz że zapewnią wartość dodaną wszystkim obywatelom Unii. Innymi słowy wykonanie budżetu UE jest dla Komisji kwestią pierwszoplanową. W tym celu kluczowe znaczenie mają solidne ramy wykonania. Ramy te obejmują wszystkie narzędzia i procedury niezbędne do wyznaczania celów oraz mierzenia i monitorowania postępów w ich realizacji. Obejmują one wszystkie programy UE, w tym programy finansowane w ramach NextGenerationEU. Ramy wykonania budżetu UE opierają się na solidnych podstawach: OECD stwierdziła, że system budżetowania wynikowego na potrzeby WRF na lata 2014–2020 był najlepszy w swojej klasie wśród państw OECD. W miarę jak budżet UE ewoluuje, by umożliwić sprostanie nowym potrzebom w zmieniającym się świecie, zmieniają się jednak również wymagania dotyczące ram wykonania. W niniejszym komunikacie określono główne cechy i funkcje ram wykonania. Wyjaśniono w nim, w jaki sposób uzyskane informacje pomogą w osiągnięciu celów politycznych UE, poprawią zdolność elastycznego reagowania na nieprzewidziane pilne potrzeby, zapewnią rozliczalność oraz umożliwią UE skuteczną komunikację z zainteresowanymi stronami i obywatelami w kwestii budżetu UE oraz tego, w jaki sposób wnosi on wartość dodaną do życia obywateli Unii. Komisja nie jest w stanie sama wdrożyć nowoczesnych i solidnych ram wykonania. Zwiększenie skuteczności i przejrzystości programów UE wymaga skoordynowanych działań, a Komisja z zadowoleniem przyjmuje rosnący nacisk, jaki Parlament Europejski, Rada, Europejski Trybunał Obrachunkowy i państwa członkowskie kładą na wykonanie. Wspólna praca umożliwi zapewnienie pełnego wykorzystania potencjału tego budżetu UE o niespotykanej wcześniej wielkości i ambicji. Ukierunkowanie wykonania budżetu na wyniki Ważnym elementem wykonania budżetu jest dopilnowanie, aby pieniądze były wydawane w pełnej zgodności ze wszystkimi obowiązującymi przepisami. Budżet UE podlega solidnym mechanizmom zabezpieczającym przed nadużyciami finansowymi, konfliktami interesów i podwójnym finansowaniem. Te środki kontroli wzmocniono na potrzeby WRF na lata 2021–2027. Komisja jest w pełni zaangażowana w przestrzeganie najwyższych standardów zarządzania finansami, co obejmuje zdecydowane działania na rzecz korygowania błędów w przypadku ich wystąpienia oraz zerową tolerancję dla nadużyć finansowych, konfliktów interesów i innych poważnych nieprawidłowości. Stanowi to podstawę zaufania do budżetu UE. Jednocześnie niezmiernie ważne jest, aby wydawane pieniądze rzeczywiście pomagały sprostać wyzwaniom i przyniosły oczekiwane rezultaty w praktyce. Sposób osiągnięcia tego celu różni się w poszczególnych programach wydatków, w zależności od ich konkretnych celów i sposobu wydatkowania środków (zob. przykłady w ramce 1 ). Uzyskanie wymiernych rezultatów i pozytywnych zmian w życiu obywateli i innych beneficjentów jest i pozostanie jednak kluczowym priorytetem Komisji we wszystkich interwencjach wspieranych z budżetu UE. Przedstawianie tych rezultatów w sposób otwarty i przejrzysty jest kluczowym elementem rozliczalności Komisji. Już teraz w działaniach realizowanych w ramach budżetu UE wykonanie stawia się na pierwszym miejscu, a w okresie 2021–2027 podejście to będzie nadal ewoluować. Jednym z przykładów jest Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności – jak dotąd zdecydowanie największy program w okresie 2021–2027. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności jest z założenia oparty na wykonaniu, ponieważ płatności są wyraźnie powiązane z osiągnięciem przez państwa członkowskie kamieni milowych i wartości docelowych związanych z inwestycjami i reformami w krajowych planach odbudowy i zwiększania odporności finansowanych w ramach Instrumentu. Już w latach 2014–2020 w polityce spójności przewidziana była rezerwa wykonania, która została przydzielona w 2019 r. na podstawie przeglądu wyników. Na lata 2021–2027 jeszcze bardzo rozwinięto powiązanie z wykonaniem. Początkowo pełnym programowaniem zostaną objęte tylko lata 2021–2025. Przydział połowy środków na zobowiązania na ostatnie dwa lata zostanie określony na podstawie przeglądu śródokresowego. W ramach przeglądu ocenione zostaną priorytety i cele programów oraz postępy poczynione do końca 2024 r., z uwzględnieniem zmian w sytuacji społeczno-gospodarczej i nowych wyzwań określonych w zaleceniach dla poszczególnych krajów w 2024 r., zdobytych doświadczeń oraz innych czynników. Nowoczesne ramy wykonania na potrzeby nowoczesnego budżetu UE Komisja opiera swoje interwencje, zarówno wnioski ustawodawcze, jak i programy wydatków, na solidnych dowodach i dokładnym opisie tego, co i w jaki sposób interwencja ma przynieść. W swoim ostatnim komunikacie w sprawie lepszego stanowienia prawa Komisja jeszcze bardziej wzmocniła ten system, wprowadzając istotne nowe elementy, np. w odniesieniu do konsultacji z zainteresowanymi stronami, działań na rzecz uproszczenia i zmniejszenia obciążeń, włączenia zrównoważonego rozwoju do polityki lepszego stanowienia prawa oraz włączenia strategicznego prognozowania do procesu kształtowania polityki. Nowoczesne ramy wykonania na potrzeby nowoczesnego budżetu UE muszą opierać się na: a) opracowaniu programów w jasny i przejrzy sposób, tak by poprzez realizację ich celów można było sprostać określonym wyzwaniom oraz b) znaczącym i solidnym systemie umożliwiającym mierzenie postępów w realizacji celów – i w razie potrzeby podejmowanie działań. Jasne cele Po określeniu wyzwania i upewnieniu się, że najlepiej sprostać mu na poziomie UE, należy wyznaczyć jasne cele. W ramach programu wydatków finansowane będą interwencje, które pomogą osiągnąć te cele i sprostać wyzwaniom leżącym u ich podstaw. Dobrze określone cele są zatem kluczowe zarówno dla opracowywania programów wydatków, jak i dla oceny ich wykonania. Ze względu na ich kluczową rolę cele te są zapisane w odpowiednich aktach prawnych dotyczących każdego unijnego programu wydatków. W załączonych zestawieniach informacji dotyczących programu i wykonania określa się kluczowe cechy każdego unijnego programu wydatków w obrębie WRF na lata 2021–2027, a mianowicie wyzwania, którym należy sprostać, oraz powody, dla których interwencja na szczeblu UE może przynieść wartość dodaną, cele programu oraz rodzaje interwencji, które będą finansowane, aby pomóc w osiągnięciu tych celów. Znaczące wskaźniki

System pomiaru postępów w osiąganiu celów wymaga znaczących wskaźników wykonania, które pozwalają monitorować postępy w realizacji programów wydatków, sposób, w jaki wydatkowanie przynosi rezultaty, oraz sposób, w jaki rezultaty te przybliżają programy do realizacji określonych celów. Zrównoważony zestaw wskaźników będzie obejmował produkty krótkoterminowe, rezultaty średnioterminowe i skutki programu o bardziej długofalowym charakterze, aby zapewnić informacje na temat postępów poczynionych w całym okresie realizacji programu. Liczba wskaźników powinna być ograniczona i dotyczyć kluczowych aspektów wykonania. Dane na potrzeby tych wskaźników muszą być dostępne regularnie i muszą być odpowiedniej jakości i wiarygodności; biorąc pod uwagę ograniczone zasoby, gromadzenie takich danych powinno być również opłacalne. Komisja dołożyła znacznych starań, aby określić wysokiej jakości zestaw wskaźników dla nowych programów. Ogólną liczbę wskaźników zmniejszono z ponad 1 100 w okresie 2014–2020 do około 700 w latach 2021–2027. Wskaźniki zostały starannie dobrane, aby zapewnić reprezentatywne wskazanie poziomu wykonania w ujęciu rocznym w całym cyklu (zob. przykład w ramce 2 ), i zostały włączone do podstawowych tekstów prawnych dotyczących każdego programu. Komisja ściśle współpracowała z Parlamentem Europejskim i Radą, aby zapewnić odzwierciedlenie wspomnianych usprawnień w ostatecznych wersjach programów, które zostały przyjęte. „Horyzont Europa” (program w zakresie badań naukowych i innowacji) Cel szczegółowy: osiągnięcie oddziaływania naukowego dzięki tworzeniu nowej wiedzy wysokiej jakości, wzmocnieniu kapitału ludzkiego w dziedzinie badań naukowych i innowacji oraz wspieraniu rozpowszechniania wiedzy i otwartej nauki. Pomiar produktów uzyskiwanych w rezultacie działań objętych finansowaniem: liczba recenzowanych publikacji naukowych. Pomiar rezultatów śródokresowych: indeks cytowań programu „Horyzont Europa”, ze wskaźnikiem średniej liczby cytowań na dyscyplinę, recenzowanych publikacji. Pomiar skutków o bardziej długofalowym charakterze: liczba recenzowanych publikacji, które stanowią zasadniczy wkład w daną dyscyplinę nauki. Aby zagwarantować, że wskaźniki będą dostarczały rzetelnych, wiarygodnych i porównywalnych danych, Komisja udziela również dodatkowych wyjaśnień w odniesieniu do każdego wskaźnika, podając źródło informacji, wskazując, co dokładnie mierzy dany wskaźnik, wyznaczając termin udostępnienia danych, a także przekazując inne informacje uzupełniające. Dzięki temu wszystkie zainteresowane strony będą dysponowały wszelkimi informacjami niezbędnymi do przeprowadzenia kontroli wiarygodności rezultatów. W zestawieniach informacji dotyczących programu i wykonania przedstawia się stosowne wskaźniki wraz z powyższymi informacjami dobranymi stosownie do specyfiki poszczególnych programów. Wskaźniki ustanowione w podstawach prawnych zostaną w większości przypadków uzupełnione o bardziej kompleksowy zestaw wskaźników po opracowaniu ram monitorowania i oceny dla każdego programu. Świadczy to o znaczeniu opierania się na rzetelnych danych przy dokonywaniu pomiaru skutków programów wydatków UE, na co ponownie zwrócono uwagę w opublikowanym niedawno komunikacie Komisji w sprawie lepszego stanowienia prawa. Wspomniane wskaźniki zapewnią możliwość przeprowadzania bardziej dogłębnej analizy wykonania w ramach oceny śródokresowej i oceny ex post programów, których wyniki pełnią funkcję kluczowych danych wejściowych w procesie opracowywania przyszłych programów. Ambitne wartości docelowe W opinii Komisji wyznaczenie ambitnych, ale realistycznych wartości docelowych dla wskaźników, a także – w stosownych przypadkach – ustanowienie celów pośrednich, ma istotne znaczenie. Takie wartości docelowe są niezbędne do wykazania wartości wnoszonej przez budżet UE oraz do poprawy przejrzystości i rozliczalności przy jednoczesnym uwzględnieniu wszystkich czynników, które mogą wywierać wpływ na tempo realizacji programu. W proces wyznaczania wartości docelowych należy zaangażować partnerów – w szczególności państwa członkowskie – w przypadkach, w których wykonanie programu przez Komisję jest uzależnione od ich współpracy. W ostatniej części zestawień informacji dotyczących programu i wykonania wyjaśnia się metodykę, jaką Komisja zamierza stosować przy wyznaczaniu lub aktualizowaniu poziomów wyjściowych i wartości docelowych dla każdego wskaźnika. Komisja przedstawi wartości poziomów wyjściowych, celów pośrednich i wartości docelowych w dokumentach programowych towarzyszących projektowi budżetu na 2023 r. Ku nowoczesnej sprawozdawczości z wykonania Komisja poczyniła znaczne inwestycje w udoskonalanie swoich mechanizmów sprawozdawczości z wykonania. Potwierdza to wagę, jaką Komisja przypisuje przekazywaniu władzom budżetowym i organom udzielającym absolutorium – a także wszystkim innym zainteresowanym stronom – spójnych i przyjaznych dla użytkownika informacji na temat wykonania w ramach kultury przejrzystości i rozliczalności, którą Komisja zbudowała wokół budżetu UE. W sprawozdaniach Komisji z wykonania budżetu UE publikuje się zarówno informacje jakościowe, jak i dane ilościowe na temat wydanych kwot i osiągniętych rezultatów, i poddaje się je ocenie. Wspomniane sprawozdania sporządza się w oparciu o wszystkie informacje udostępnione w ramach regularnego, corocznego monitorowania programów oraz – w stosownych przypadkach – w oparciu o ustalenia ocen o bardziej dogłębnym charakterze. W ramce 3 przedstawiono przegląd najważniejszych sprawozdań z wykonania budżetu UE. Sztandarowym sprawozdaniem Komisji z wykonania budżetu UE jest sprawozdanie roczne z zarządzania i wykonania. W sprawozdaniu podsumowującym zamieszcza się najistotniejsze fakty i dane liczbowe dotyczące wykonania budżetu UE oraz zarządzania tym budżetem przez Komisję. Sprawozdanie to przekazuje się Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu w ramach corocznej procedury udzielania absolutorium, w toku której przeprowadza się kontrolę wykonania ubiegłorocznego budżetu UE. Dalsze szczegółowe informacje na temat wykonania programów UE zamieszczono w załączniku do sprawozdania pt. Przegląd wyników programów. Zawiera on krótkie zestawienia informacji poświęcone poszczególnym programom wydatków, w których podsumowuje się najważniejsze informacje dotyczące ich wykonania i wyników. Wspomniane zestawienia informacji stanowią wprowadzoną niedawno innowację, która spotkała się z dobrym przyjęciem ze strony Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego. Informacje zawarte w tych sprawozdaniach pochodzą ze szczegółowych dokumentów programowych, które każdego roku towarzyszą projektowi budżetu. Dokumenty programowe zawierają kompleksowe dane obejmujące dane sprawozdawcze wymagane zgodnie z obowiązującymi aktami prawnymi i wykraczające poza te dane oraz dostarczają wartościowych informacji na potrzeby procesu podejmowania decyzji budżetowych. Wartość dodana, jaką wnoszą te sprawozdania, nie ogranicza się wyłącznie do przedstawienia danych, ale obejmuje również analizę służącą ustaleniu, co z nich wynika, przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych informacji. W ostatnich latach Komisja zamieszczała specjalną sekcję poświęconą ocenie wykonania zarówno w przeglądzie wykonania programów, jak i w dokumentach programowych – sekcja ta dostarcza kluczowych informacji ogólnych i zawiera zrównoważoną ocenę kwestii związanych z wykonaniem i realizacją programu, przeprowadzonej na podstawie dostępnych informacji. Wiarygodność wspomnianej powyżej oceny zależy wyłącznie od jakości danych leżących u jej podstaw, dlatego też Komisja kładzie duży nacisk na jakość i wiarygodność danych. W tym kontekście Komisja opiera się zasadniczo na informacjach przekazywanych przez państwa członkowskie i przez innych partnerów wykonawczych lub inne organizacje. Ich współpraca będzie miała kluczowe znaczenie dla możliwości osiągnięcia dalszych postępów w tym obszarze. Komisja dąży również do usprawnienia procesu zarządzania jakością danych oraz do ograniczenia ryzyka poprzez opracowanie solidnych ram kontroli jakości danych oraz zmodernizowanie swoich systemów służących do przechowywania i udostępniania danych dotyczących wykonania zarówno w ramach Komisji, jak i z zewnętrznymi zainteresowanymi stronami. W tym celu Komisja może korzystać z szeregu istniejących platform i projektów (zob. ramka 4 ).

Wszystkie te działania będą miały kluczowe znaczenie dla dalszej poprawy jakości oferowanych informacji i sposobu ich prezentacji oraz dla zapewnienia wszystkim zainteresowanym osobom możliwości uzyskania do nich dostępu za pośrednictwem strony internetowej Komisji. Komisja dostarcza już wysokiej jakości informacji na temat wykonania budżetu UE za pośrednictwem szeregu kanałów. Ważnym przykładem takiego kanału jest główna strona internetowa poświęcona funduszom polityki spójności – Platforma otwartych danych w obszarze spójności . Platforma dostarcza kompleksowych danych i przyjaznych dla użytkownika wizualizacji dotyczących finansowania inwestycji i osiągnięć w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na lata 2014–2020, przy czym planuje się rozszerzyć ją również na programy realizowane w latach 2021–2027. Platforma otrzymała pierwszą w historii nagrodę przyznawaną przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich za osiągnięcie doskonałości w dziedzinie otwartej administracji publicznej. Wykorzystywanie budżetu UE jako narzędzia do osiągania przekrojowych celów politycznych Budżet UE jest czymś więcej niż tylko sumą jego części składowych. Każdy program wydatków dysponuje swoim własnym zestawem celów i narzędzi opracowanych z myślą o przezwyciężeniu określonej grupy wyzwań. Za przykład może posłużyć specjalny Program UE dla zdrowia, nowo utworzony w celu przezwyciężenia określonych wyzwań związanych ze zdrowiem. Budżet UE funkcjonuje jednak najsprawniej, gdy programy uzupełniają się wzajemnie, aby odblokować synergie i propagować – w spójny sposób – realizację nadrzędnych priorytetów politycznych UE. Na przykład realizacja celu UE zakładającego osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 r. będzie wiązała się z koniecznością wykorzystania wszystkich dostępnych środków, zarówno legislacyjnych, jak i finansowych, w wielu różnych obszarach polityki i programach. Budżet UE pozostaje stosunkowo niewielki, biorąc pod uwagę ogólne potrzeby inwestycyjne, ale dzięki temu, że za jego pomocą można wykorzystać wszystkie istotne programy i że pełni on funkcję katalizatora dla innych inwestycji w sektorze publicznym i prywatnym, może przyczynić się do zrealizowania ambicji Unii. Podobnie dzięki położeniu nacisku na coroczną sprawozdawczość dotyczącą postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju wyznaczonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych, jakie udało się osiągnąć dzięki programom UE, Komisja zwraca uwagę na zobowiązanie UE do odgrywania kluczowej roli w realizacji tych celów na szczeblu globalnym. W nowych ramach wykonania będzie stopniowo dochodziło do włączania przekrojowych celów politycznych w działania związane z projektowaniem budżetu UE i jego wykonaniem. W związku z powyższym w przypadku każdego ze swoich programów wydatków UE będzie odnosiła się do celów specyficznych dla tego programu, jak również do wspomnianych przekrojowych celów politycznych. Proces ten określa się mianem włączania w główny nurt polityki: zakłada on uwzględnianie przekrojowych celów polityki na wszystkich etapach cyklu polityki odpowiednich programów – etapu projektowania, przygotowywania, realizacji i oceny. W ramce 5 przedstawiono najważniejsze zagadnienia procesu włączania w główny nurt polityki w latach 2021–2027 uzgodnione w porozumieniu międzyinstytucjonalnym. Zgodnie z porozumieniem międzyinstytucjonalnym towarzyszącym WRF na lata 2021–2027 Parlament Europejski, Rada i Komisja zobowiązały się do podjęcia szeregu istotnych działań na rzecz włączenia celów przekrojowych do budżetu UE. Kluczowe zobowiązanie w tym zakresie zakłada przeznaczenie co najmniej 30 % wszystkich zasobów udostępnianych w WRF na lata 2021–2027 i NextGenerationEU na stawianie czoła wyzwaniu związanemu z klimatem – stanowi to wzrost z poziomu 20 % w poprzednim okresie. Przekłada się to na najwyższą w historii łączną kwotę pakietu inwestycyjnego przekraczającą 600 mld EUR. Podjęcie tego ambitnego zobowiązania ma kluczowe znaczenie dla nadania kierunku działaniom UE w obszarze klimatu oraz dla możliwości wykorzystywania innych źródeł finansowania w charakterze dźwigni finansowej. Ponadto instytucje podjęły istotne zobowiązania w zakresie: różnorodności biologicznej: ambicja zapewnienia wsparcia na rzecz realizacji celów w obszarze różnorodności biologicznej w wysokości 7,5 % rocznych wydatków w 2024 r. oraz 10 % rocznych wydatków w latach 2026 i 2027 dzięki stosowaniu skutecznej, przejrzystej i kompleksowej metodyki; równouprawnienia płci: opracowanie nowej metody pomiaru wydatków w ramach programów poświęconych problematyce równouprawnienia płci oraz włączanie celów tym obszarze w główny nurt polityki na potrzeby ich wykorzystywania w projektach pilotażowych od 2023 r.; celów zrównoważonego rozwoju: prowadzenie corocznej sprawozdawczości w zakresie realizacji celów zrównoważonego rozwoju wyznaczonych przez Organizację Narodów Zjednoczonych w ramach wszystkich istotnych programów. Skuteczne i wiarygodne włączanie w główny nurt polityki wiąże się z koniecznością opracowania solidnego systemu służącego do pomiaru wkładu wnoszonego przez różne unijne programy wydatków w realizację danego nadrzędnego priorytetu politycznego: proces ten określa się mianem monitorowania. Monitorowanie wiąże się z koniecznością dogłębnego zrozumienia sposobu, w jaki konkretne działania przyczyniają się do realizacji danego priorytetu politycznego; będzie to wymagało zidentyfikowania wspomnianych działań w sposób umożliwiający policzenie – lub śledzenie – powiązanych z nimi zasobów finansowych, a następnie zagregowanie tych zasobów na poziomie całego budżetu UE na potrzeby monitorowania postępów w realizacji priorytetów. Komisja wdrożyła metodykę monitorowania wydatków na cele związane z klimatem i różnorodnością biologiczną w WRF na lata 2014–2020. Wspomniane metody opierały się głównie na celu działania objętego finansowaniem – tj. na tym, czy działania opracowano tak, aby przyczyniały się do realizacji nadrzędnego celu, czy też mają one jedynie wnieść istotny pozytywny wkład. Komisja kontynuuje obecnie opracowywanie swojej metodyki monitorowania wydatków, aby zagwarantować, że będzie się w niej brało pod uwagę nie tylko sam cel, ale również oczekiwane rezultaty działań, co ostatecznie może mieć decydujące znaczenie (zob. ramka 6 ). W ramach systemu wskaźników z Rio opracowanych przez OECD każdemu projektowi przypisuje się wskaźnik w zależności od tego, czy został on objęty finansowaniem ze względów związanych z klimatem – kluczowe znaczenie/100 % – czy też z innych względów, ale wnosi istotny, pozytywny wkład – istotne znaczenie/40 % lub nie wnosi takiego wkładu – brak znaczenia/0 %. Wspomniany system jest łatwy w użyciu i wiąże się z niskimi kosztami administracyjnymi, ponieważ projekty klasyfikuje się w oparciu o powód ich finansowania, bez konieczności bardziej dogłębnego zrozumienia ich skutków. Z uwagi na ryzyko przypisania tego samego działania do innej kategorii w zależności od powodu objęcia go finansowaniem Komisja rozpoczęła proces przechodzenia na system klasyfikacji ze względu na rodzaj działań już w okresie realizacji WRF na lata 2014–2020. W okresie objętym WRF na lata 2021–2027 Komisja Europejska kontynuuje dostosowywanie wspomnianego systemu monitorowania wydatków w taki sposób, aby zapewniał on możliwość korzystania z unijnych współczynników klimatycznych. Choć zachowują one trójpoziomowy system obowiązujący w przypadku wskaźników z Rio opracowanych przez OECD, wzmacniają one dodatkowo klasyfikację rodzajów działań według ich oczekiwanego wpływu na klimat w sposób spójny dla całego budżetu UE. Podjęto ważny pierwszy krok w opracowywaniu metodyki monitorowania wydatków na cele związane z klimatem na potrzeby nowego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności polegający na uwzględnieniu wymogów merytorycznych w poszczególnych kategoriach, aby w możliwie jak największym stopniu odzwierciedlić kwestie związane z wpływem. Komisja pracuje obecnie nad rozszerzeniem tego systemu na cały budżet UE w celu uwzględnienia nowych zmian politycznych, w szczególności Europejskiego Zielonego Ładu oraz nowej „systematyki zrównoważonego finansowania”. Osiągnięcie ogólnego celu końcowego w obszarze wydatków na cele związane z klimatem lub poziomu ambicji wyznaczonego w obszarze różnorodności biologicznej będzie wymagało zapewnienia odpowiedniej realizacji wszystkich programów przyczyniających się do osiągnięcia tego celu/zrealizowania tej ambicji. Oznacza to konieczność przełożenia ogólnego celu końcowego na cele i cele końcowe wyznaczone na poziomie poszczególnych programów wydatków. W przypadku gdy programy wydatków są realizowane wspólnie przez Komisję i państwa członkowskie, organy na szczeblu krajowym i regionalnym muszą współpracować z Komisją przy wyznaczaniu odpowiednich celów końcowych w ramach poszczególnych programów na szczeblu krajowym i regionalnym. W przypadku wieloletnich celów w zakresie wydatków, np. celów w zakresie wydatków na działania związane z klimatem, należy również opracować odpowiednie mechanizmy dostosowawcze, aby zapewnić możliwość wyeliminowania wszelkich niedociągnięć we wcześniejszych latach poprzez wprowadzenie zmian w programowaniu w późniejszych latach. W tym kontekście wszystkie instytucje – Parlament Europejski, Rada i Komisja – muszą ściśle współpracować ze wszystkimi partnerami w zakresie wykonania budżetu, w szczególności z państwami członkowskimi, aby zapewnić UE możliwość osiągnięcia wyznaczonych celów końcowych. Transformacja cyfrowa jest drugim obok transformacji ekologicznej obszarem o kluczowym znaczeniu, co uwypuklił również kryzys związany z COVID-19. Co najmniej 20 % wydatków w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zostanie przeznaczone na wspieranie inwestycji i reform w dziedzinie transformacji cyfrowej. Wiele programów takich jak „Horyzont Europa” i wiele funduszy strukturalnych, a także InvestEU otrzyma znaczne środki finansowe na osiąganie celów związanych z transformacją cyfrową również za pośrednictwem WRF. Komisja dąży do dalszego włączania wymiaru cyfrowego do ram wykonania. Monitorowanie wydatków to oczywiście tylko początek. Czynnikiem, który ma decydujące znaczenie w tym kontekście, jest to, czy wspomniane wydatki zapewniają możliwość skutecznego osiągnięcia celów polityki, niezależnie od tego, czy polegają one na przeciwdziałaniu zmianie klimatu, wnoszeniu wkładu w proces transformacji cyfrowej czy propagowaniu równouprawnienia płci. Dlatego też należy zebrać i zagregować wpływ wywierany przez różne programy. Komisja opracowuje obecnie odpowiednią metodykę, którą będzie można wykorzystać w tym celu. Działania w tym zakresie dostarczą kluczowych informacji na temat sposobu identyfikowania i wykorzystywania synergii w budżecie oraz najskuteczniejszej metody uwzględniania celów horyzontalnych w przyszłych cyklach budżetowych. Korzystanie z informacji dotyczących wykonania na potrzeby procesu decyzyjnego i procesu kształtowania polityki Nowoczesne ramy wykonania będą dostarczały wysokiej jakości informacji na temat wykonania, zapewniając możliwość uzyskania lepszego niż kiedykolwiek wcześniej oglądu sytuacji w kwestii rezultatów osiąganych przez budżet UE. Przyczyni się to do lepszego zrozumienia, jakie działania okazują się skuteczne oraz w jakich obszarach może pojawić się konieczność wprowadzenia usprawnień, w zależności od sygnałów wygenerowanych przez system wczesnego ostrzegania o potencjalnych wyzwaniach związanych z wykonaniem poszczególnych programów oraz z wkładem w realizację strategii przekrojowych. Innymi słowy, wspomniane ramy będą stanowiły potężne narzędzie zarządzania pozwalające Komisji lepiej diagnozować problemy i – w razie konieczności – terminowo podejmować konieczne działania naprawcze.