UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

Pandemia COVID-19 spowodowała najgłębszą od wielu dziesięcioleci recesję gospodarczą w UE, która wywołała szybką i zdecydowaną reakcję polityczną zarówno na szczeblu krajowym, jak i unijnym. W uzupełnieniu do swoich „automatycznych stabilizatorów” wszystkie państwa członkowskie wprowadziły nadzwyczajne działania dyskrecjonalne w celu wspierania działalności gospodarczej i łagodzenia skutków społecznych.

Również UE podjęła bezprecedensowe kroki w celu zaradzenia kryzysowi. Wieloletnie ramy finansowe UE w kwocie 1,8 bln EUR w cenach z 2018 r., w połączeniu z Instrumentem Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy (NextGenerationEU), stanowią największy w historii pakiet stymulacyjny finansowany z budżetu UE. NextGenerationEU został formalnie zatwierdzony przez Radę w dniu 14 grudnia 2020 r. przy wsparciu Parlamentu Europejskiego; w ramach tego instrumentu zostanie uruchomione 750 mld EUR (w cenach z 2018 r.) pozyskanych na rynkach kapitałowych, aby w ograniczonym okresie sfinansować konkretne działania na rzecz odbudowy i zwiększania odporności i w ten sposób pobudzić wzrost gospodarczy i umożliwić inwestowanie w odporność oraz bardziej ekologiczną i cyfrową przyszłość.

Niezbędne są dostateczne dochody na pokrycie rozłożonej na trzy dziesięciolecia spłaty kosztów finansowania pożyczek w ramach NextGenerationEU. Spłata kwoty głównej, która musi zostać zakończona do końca 2058 r., może rozpocząć się przed zakończeniem wieloletnich ram finansowych na lata 2021–2027, jeżeli kwoty niewykorzystane na spłatę odsetek będą niższe, niż planowano i w przypadku wprowadzenia nowych zasobów własnych.

W ramach porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 16 grudnia 2020 r. Parlament Europejski, Rada i Komisja stwierdziły, że wydatki z budżetu Unii związane ze spłatą Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz Odbudowy nie powinny prowadzić do nieuzasadnionego zmniejszenia wydatków na programy lub instrumentów inwestycyjnych w ramach wieloletnich ram finansowych. Zgodnie z tym porozumieniem międzyinstytucjonalnym pożądane jest również ograniczenie zwiększania zasobów własnych opartych na DNB w odniesieniu do państw członkowskich. W związku z tym te trzy instytucje uzgodniły, że „będą dążyć do wprowadzenia wystarczających nowych zasobów własnych z myślą o pokryciu kwoty odpowiadającej spodziewanym wydatkom związanym ze spłatą”. Komisja zobowiązała się do przedłożenia wniosku dotyczącego nowych zasobów własnych w 2021 r., tak by mogły one zostać wprowadzone najpóźniej do dnia 1 stycznia 2023 r.

2.TREŚĆ WNIOSKU ZMIENIAJĄCEGO

Komisja proponuje wprowadzenie nowych zasobów własnych, tj. przyznania UE niezbędnych zasobów, w szczególności w związku z nowymi wydatkami budżetowymi na spłatę kosztów finansowania pożyczek w ramach NextGenerationEU oraz na Społeczny Fundusz Klimatyczny

Zmieniony wniosek stanowi, że 25 % większości dochodów z uprawnień przeznaczonych do sprzedaży na aukcji w ramach handlu uprawnieniami do emisji będzie trafiało do budżetu UE. Obejmuje to dochody z obecnego systemu handlu emisjami dotyczącego instalacji stacjonarnych i lotnictwa, w przypadku których na aukcji sprzedawane byłyby dodatkowe uprawnienia, a także jego rozszerzenie na transport morski oraz wprowadzenie odrębnego systemu handlu uprawnieniami do emisji w odniesieniu do transportu drogowego i budynków, zgodnie z wnioskiem dotyczącym zmiany dyrektywy 2003/87/WE.

Wyłączone są uprawnienia sprzedawane na aukcji przez Europejski Bank Inwestycyjny na potrzeby funduszu innowacyjnego oraz początkowego wkładu do funduszu modernizacyjnego. Dla zachowania neutralności zakres zasobów własnych obejmuje również uprawnienia, które zasadniczo są przeznaczone do sprzedaży na aukcji przez państwa członkowskie, ale w oparciu o swobodę decyzyjną państw członkowskich są przekazywane nieodpłatnie sektorowi energetycznemu, wykorzystywane do zapewnienia zgodności przez sektory objęte wspólnym wysiłkiem redukcyjnym lub sprzedawane na aukcji przez Europejski Bank Inwestycyjny na potrzeby funduszu modernizacyjnego.

Aby zminimalizować potencjalne skutki społeczne wprowadzenia handlu uprawnieniami do emisji w odniesieniu do transportu drogowego i budynków, Komisja zaproponowała ustanowienie społecznego funduszu klimatycznego. Z funduszu tego będą korzystać gospodarstwa domowe znajdujące się w trudnej sytuacji, mikroprzedsiębiorstwa i użytkownicy transportu. Fundusz w całym okresie swojego funkcjonowania będzie finansowany z zasobów własnych budżetu Unii, w tym od 2026 r. z dochodów z handlu uprawnieniami do emisji w odniesieniu do transportu drogowego i budynków. Całkowita pula środków finansowych funduszu na lata 2025–2032 wyniesie 72,2 mld EUR w cenach bieżących, co odpowiada zasadniczo kwocie równoważnej około 25 % spodziewanych dochodów z nowego systemu handlu uprawnieniami do emisji w odniesieniu do budynków i transportu drogowego w latach 2026–2032.

Zaproponowano tymczasowy mechanizm dostosowania solidarnościowego, aby złagodzić regresywne skutki nierównego rozłożenia obciążeń związanych z zasobami własnymi opartymi na handlu uprawnieniami do emisji, poprzez wprowadzenie maksymalnego wkładu w odniesieniu do państw członkowskich o niższych dochodach i wysokiej emisji dwutlenku węgla oraz minimalnego wkładu w odniesieniu do państw członkowskich o wyższych dochodach i niskim poziomie emisyjności. Pozwoli to uniknąć sytuacji, w której niektóre państwa członkowskie w okresie przechodzenia na bardziej zrównoważony model gospodarki i społeczeństwa wnosiłyby nieproporcjonalny wkład do budżetu UE w porównaniu z wielkością ich gospodarki, oraz zapewni sprawiedliwy wkład ze strony wszystkich uczestników.

W niniejszym wniosku określono, że do budżetu UE jako zasoby własne będzie przekazywana w formie wkładu krajowego część dochodów ze sprzedaży certyfikatów mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2.

Ponadto niniejszy wniosek przewiduje, że państwa członkowskie będą wnosić wkład krajowy do budżetu UE na podstawie udziału w zyskach rezydualnych największych i najbardziej rentownych przedsiębiorstw wielonarodowych, przydzielonego państwom członkowskim według nowych zasad, w przypadku gdy są one jurysdykcjami rynku końcowego, w których towary lub usługi są wykorzystywane lub zużywane, zgodnie z porozumieniem w sprawie reformy międzynarodowych ram podatkowych wypracowanym przez otwarte ramy OECD/G-20 w zakresie erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków. Chociaż na szczeblu międzynarodowym nadal trwają prace nad wielostronną konwencją, Komisja zapowiedziała, że w 2022 r. przedstawi wniosek dotyczący dyrektywy Rady zapewniającej spójne wdrożenie wielostronnej konwencji w sprawie częściowego nowego przydziału praw do opodatkowania.

3.RAMY PRAWNE

3.1.Decyzja w sprawie zasobów własnych

Zgodnie z art. 311 akapit 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Rada, po konsultacji z Parlamentem Europejskim, może „ustanawiać nowe lub uchylać istniejące kategorie zasobów własnych”. Przepis ten jednoznacznie umożliwia zmianę decyzji w sprawie zasobów własnych w celu dodania nowych zasobów własnych, jak uzgodniono w porozumieniu międzyinstytucjonalnym.

Zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą określoną w art. 311 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Rada przyjmuje zmienioną decyzję jednomyślnie po konsultacji z Parlamentem Europejskim. Decyzja wejdzie w życie po jej zatwierdzeniu przez państwa członkowskie zgodnie z ich wymogami konstytucyjnymi.