[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 10.11.2010

KOM(2010) 651 wersja ostateczna

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

z wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 734/2008 w sprawie ochrony wrażliwych ekosystemów morskich na pełnym morzu przed niekorzystnym wpływem przydennych narzędzi połowowych

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

z wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 734/2008 w sprawie ochrony wrażliwych ekosystemów morskich na pełnym morzu przed niekorzystnym wpływem przydennych narzędzi połowowych

Na mocy art. 13 rozporządzenia Rady (WE) nr 734/2008 Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie w sprawie wykonania tego rozporządzenia przed dniem 30 czerwca 2010 r., któremu mogą towarzyszyć, jeżeli zajdzie taka konieczność, wnioski w sprawie zmian tego rozporządzenia.

1. Podstawowe informacje

2. Cechy charakterystyczne wrażliwych ekosystemów morskich

Elementy dna oceanicznego, takie jak góry podwodne, rafy koralowe i kominy hydrotermalne znane są jako obszary newralgiczne pod względem różnorodności biologicznej, a ponadto przyciągają duże ilości ryb. Ekosystemy te są wyjątkowo wrażliwe z wielu przyczyn, między innymi ze względu na ich powolny wzrost związany z dużymi głębokościami, a także kruchość organizmów, takich jak koralowce i gąbki, które stanowią strukturę nośną dla siedlisk. Mimo, że badania naukowe nad tymi organizmami i ekosystemami uległy intensyfikacji w ostatnich latach, w tym dzięki finansowanym z środków unijnych projektom, takim jak Hermes, Hermiona i projekty Coralfish, wciąż brakuje informacji na temat ich biologii, lokalizacji oraz związanego z nimi rybołówstwa. Te wrażliwe ekosystemy są zagrożone z przyczyn naturalnych, takich jak zmiana klimatu i wzrost zakwaszenia oceanów, a także na skutek różnych form działalności człowieka, w tym dalekomorskich połowów dennych, górnictwa morskiego, komercyjnych badań biologicznych i turystyki podwodnej. I tak choć te działania przynoszą korzyści ekonomiczne, przyczyniają się jednak do niszczenia tych siedlisk, co powoduje ciągłą utratę różnorodności biologicznej na obszarach morskich.

3. Działania na szczeblu międzynarodowym i unijnym

Wpływ niszczycielskich praktyk połowowych na wrażliwe ekosystemy morskie (VME), w tym połowów włokami dennymi na pełnym morzu od dawna budzi troskę społeczności międzynarodowej. Rozmowy na ten temat odbywają się na forum Zgromadzenia Ogólnego ONZ (ZO ONZ) od 2004 r. Proces ten zakończył się w 2006 r. wraz z przyjęciem rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 61/105, do której w owym czasie Wspólnota Europejska wniosła znaczący wkład.

W odpowiedzi UE przyjęła rozporządzenie Rady (WE) nr 734/2008 w sprawie ochrony wrażliwych ekosystemów morskich na pełnym morzu przed niekorzystnym wpływem przydennych narzędzi połowowych. Przy pomocy tego rozporządzenia do prawa Unii Europejskiej przeniesiono środki zawarte w rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 61/105, a pod pewnymi względami zdecydowano się pójść nawet dalej. UE była pierwsza wśród organizacji regionalnych lub państw, które przyjęły takie zasady dla statków pływających pod banderami jej państw członkowskich, dla tych obszarów na pełnym morzu, dla których nie została ustanowiona regionalna organizacja ds. rybołówstwa lub dla których nie wprowadzono środków tymczasowych w trakcie negocjacji w sprawie ustanowienia regionalnej organizacji ds. rybołówstwa. Rozporządzenie to zostało uznane za niezbędne, ponieważ znaczna liczba unijnych trawlerów dennych prowadzi połowy na obszarach, na których nie ma ustanowionych regionalnych organizacji ds. rybołówstwa, a zwłaszcza na południowo-zachodnim Atlantyku.

Wnioskowi dotyczącemu rozporządzenia Rady towarzyszyła ocena oddziaływania, w której zaproponowano trzy opcje: nieprzenoszenie do prawodawstwa UE rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 61/105, wdrożenie jednostronnego zakazu prowadzenia dalekomorskich połowów dennych przez statki UE lub wdrożenie rezolucji przez rozporządzenie Rady. Wybrano ostatnią opcję, gdyż zapewnieni ona kontynuację połowów głębinowych, pod warunkiem, że będą one bezpieczne dla środowiska, przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony wrażliwych ekosystemów morskich, a więc przestrzegając zobowiązań podjętych przez UE na forum ONZ.

Jednocześnie Unia Europejska przekonywała na arenie międzynarodowej o konieczności podjęcia podobnych środków w ramach odpowiednich regionalnych organizacji ds. rybołówstwa, mimo sprzeciwu ze strony innych umawiających się stron. Z tego powodu nie zawsze udawało się jej osiągnąć przyjęcie w sugerowanej formie wszystkich proponowanych środków, w tym zamknięcia obszarów i poziomów progów.

4. Główne cechy rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 61/105

Punkty 80-91 rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 61/105 stanowią, że:

a) Państwa i regionalne organizacje ds. rybołówstwa powinny w zrównoważony sposób gospodarować głębinowymi zasobami rybnymi i chronić wrażliwe ekosystemy morskie przed niszczycielskimi praktykami połowowymi zgodnie z zasadą ostrożnego zarządzania zasobami i podejściem ekosystemowym.

b) Regionalne organizacje ds. rybołówstwa i państwa bandery na obszarach poza jurysdykcją krajową, gdzie nie ma żadnych regionalnych organizacji ds. rybołówstwa ani stosownych umów regulujących połowy denne ani nie wprowadzono środków tymczasowych miały, do dnia 31 grudnia 2008 r., ocenić wpływ wszelkich rodzajów połowów przydennych na pełnym morzu i zagwarantować, że nie będą one miały znaczącego negatywnego oddziaływania na wrażliwe ekosystemy morskie albo zakazać tych połowów.

c) Regionalne organizacje ds. rybołówstwa i państwa bandery na obszarach poza jurysdykcją krajową, gdzie nie ma żadnych regionalnych organizacji ds. rybołówstwa ani stosownych umów regulujących połowy denne ani nie wprowadzono środków tymczasowych miały zamknąć obszary na pełnym morzu, na których występują lub prawdopodobnie mogą występować wrażliwe ekosystemy morskie dla wszystkich połowów przydennych, chyba że będą w stanie wprowadzić środki ochrony i zarządzania, lub do czasu wprowadzenia tych środków, w celu zapobieżenia znaczącemu negatywnemu oddziaływaniu na wrażliwe ekosystemy morskie.

5. Rozwój sytuacji

i) Wytyczne FAO

Międzynarodowe wytyczne FAO dotyczące zarządzania połowami dalekomorskimi zostały opracowane na wniosek Komitetu FAO ds. Rybołówstwa w celu wspomagania państw i regionalnych organizacji ds. rybołówstwa lub umów dotyczących rybołówstwa we wdrażaniu rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 61/105 w odniesieniu do ochrony wrażliwych ekosystemów morskich i do długoterminowego zarządzania dalekomorskimi połowami na pełnym morzu. Zostały one przyjęte we wrześniu 2008 r.

Te dobrowolne wytyczne stanowią wskazówki dotyczące całego spektrum środków niezbędnych do właściwego zarządzania połowami dalekomorskimi począwszy od odpowiednich ram regulacyjnych, poprzez zbieranie danych, sprawozdawczość i ocenę, identyfikację wrażliwych ekosystemów morskich i ocenę znaczących negatywnych oddziaływań; egzekwowanie prawa i przestrzeganie przepisów oraz zastosowanie środków niezbędnych do zapewnienia ochrony gatunków docelowych i niedocelowych oraz zagrożonych siedlisk.

ii) Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 64/72 w sprawie zrównoważonego rybołówstwa z 2009 r.

Przegląd wdrażania środków podjętych przez państwa i regionalne organizacje ds. rybołówstwa lub umowy dotyczące rybołówstwa w odpowiedzi na pkt 83-90 Rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 61/105 odbył się podczas sesji w 2009 r. Zgromadzenia Ogólnego ONZ zgodnie z pkt 91 tej rezolucji.

Ostateczny tekst rezolucji z 2009 r. odzwierciedla obawy wyrażone przez UE i niektóre inne strony, że realizacja środków przewidzianych w rezolucji nr 61/105 Zgromadzenia Ogólnego ONZ w sprawie ochrony wrażliwych ekosystemów morskich okazała się niewystarczająca, zwłaszcza w odniesieniu do przeprowadzania ocen przed udzielaniem zezwoleń na połowy denne oraz ochrony głębinowych zasobów rybnych.

Nowa rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 64/72 wezwała regionalne organizacje ds. rybołówstwa lub umowy dotyczące rybołówstwa, państwa uczestniczące w negocjacjach w celu ustalenia organizacji lub umów dotyczących rybołówstwa i państwa bandery do pilnego przyjęcia i wdrożenia środków w odniesieniu do:

a) wcześniejszego przeprowadzania ocen połowów dennych przed udzielaniem zezwoleń na połowy denne,

b) ustanowienia zasad postępowania w przypadku napotkania wrażliwych ekosystemów morskich na podstawie najlepszych dostępnych danych naukowych,

c) przyjęcia środków ochrony i zarządzania dla stad głębinowych w celu zapewnienia ich długoterminowej stabilności.

Rezolucja przewiduje również przeprowadzenie dalszego przeglądu wdrożenia tych środków w 2011 r.

Ponadto w rezolucji wezwano również państwa do wdrożenia wytycznych FAO dotyczących zarządzania połowami dalekomorskimi i zagwarantowania, że realizacja środków zawartych w rezolucji będzie zgodna z wytycznymi.

6. Sprawozdania państw członkowskich

Zgodnie z art. 12 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 734/2008 dla każdego półrocza kalendarzowego w terminie trzech miesięcy od upływu tego półrocza kalendarzowego państwa członkowskie przekazują Komisji sprawozdanie dotyczące:

a) połowów;

b) przestrzegania przepisów przez statki rybackie;

c) środków podjętych dla zaradzenia przypadkom braku zgodności oraz poważnych naruszeń przepisów;

d) realizacji zamykania obszarów.

Państwa członkowskie miały również obowiązek przedstawienia wszystkich ocen potencjalnego oddziaływania planowanej działalności przeprowadzanych przed wydawaniem specjalnych zezwoleń połowowych zgodnie z art. 4 ust. 2.

Mniej niż połowa państw członkowskich odpowiedziała w przewidzianym terminie (10 w okresie od stycznia do czerwca 2009 r. i 11 w okresie od lipca do grudnia 2009 r.). Jednak ostatecznie wymagane informacje zostały dostarczone po wielokrotnych upomnieniach ze strony Komisji. Z uzyskanych informacji wynika, że jedynie statki z jednego państwa członkowskiego wchodzą w zakres przedmiotowego rozporządzenia.

7. Ocena wdrożenia środków zawartych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 734/2008

8. Otrzymane informacje

Ocena wdrożenia tych środków opiera się na informacjach dostarczonych przez władze danego państwa członkowskiego zgodnie z art. 13 rozporządzenia.

a) Statki były zobowiązane do przestrzegania przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 734/2008 i musiały posiadać specjalne zezwolenie połowowe zgodnie z wymogami rozporządzenia na czas prowadzenia przez nie połowów.

b) Specjalne zezwolenie połowowe było ważne przez ograniczony czas, określone w nim były strefy, w których można było prowadzić połowy denne, gatunki ryb, które można było łowić, narzędzia połowowe i głębokości, na jakich można je było stosować.

c) Przedmiotowe państwo członkowskie ograniczyło obszar, na którym jego statki mogły prowadzić połowy denne do dwóch określonych obszarów na południowo-zachodnim Atlantyku, na których działalność ta była prowadzona przez co najmniej dwa lata.

d) Ze względu na fakt, że wpływ połowów był ograniczony do obszarów, na których prowadzono połowy denne przez co najmniej dwa lata, przedmiotowe państwo członkowskie nie przeprowadziło żadnej szczególnej oceny oddziaływania, gdyż uznało, że byłoby bardzo nieprawdopodobne, aby na tych obszarach znajdowały się wrażliwe ekosystemy bentosowe, które mogłyby zostać uszkodzone przez włoki denne.

e) Nie zarejestrowano przypadków niezgodności z planami połowowymi.

f) Statki rybackie nie były upoważnione do prowadzenia połowów dennych na obszarach, które nie zostały poddane ocenie.

g) Nie zarejestrowano żadnych przypadków prowadzenia działalności połowowej na obszarach zamkniętych.

h) Wskaźnikami stosowanymi do sygnalizowania nieprzewidzianego napotkania wrażliwych ekosystemów morskich były wskaźniki ustanowione przez NEAFC tj. 100 kg żywych korali i 1000 kg żywej gąbki w zaciągu połowów.

i) Nie zarejestrowano przypadków nieprzewidzianego napotkania wrażliwych ekosystemów morskich, a co za tym idzie nie stosowano środków zaradczych.

j) Nie stwierdzono poważnych naruszeń, a co za tym idzie nie stosowano sankcji.

k) System obserwacji był obowiązkowy dla wszystkich statków.

9. Omówienie

Artykuł 4 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że podmioty prowadzące połowy przy ubieganiu się o specjalne zezwolenie połowowe muszą przedstawić szczegółowe plany połowowe określające ich planowaną lokalizację. Wymóg ten został wprowadzony w rozporządzeniu, aby zagwarantować stosowanie zasady wcześniejszej oceny oddziaływania w celu umożliwienia oceny ex-ante potencjalnego wpływu tych połowów zgodnie z wymogami zawartymi w rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ 61/105. Przedmiotowe państwo członkowskie nie spełniło tego wymogu.

Zamiast tego przedmiotowe państwo członkowskie zastosowało system, w którym upoważnione statki rybackie musiały się ograniczyć do stref połowowych ustanowionych przez właściwe organy, ograniczając w ten sposób wpływ połowów dennych na południowo-zachodnim Atlantyku do obszarów, na których wcześniej prowadzono połowy. Podejście to oparto na założeniu, że byłoby bardzo nieprawdopodobne, aby na tych obszarach znajdowały się wrażliwe ekosystemy bentosowe, które mogłyby zostać uszkodzone przez włoki denne, a tym samym przygotowano jedynie bardzo ograniczoną ocenę oddziaływania. Nie dokonano jednak rozróżnienia między obszarami, na których często prowadzono połowy denne i obszarami, gdzie takie działania przeprowadzono przez krótszy czas. Takie rozróżnienie jest wymagane na podstawie art. 4 ust. 4 rozporządzenia, oraz pkt 48 wytycznych FAO, ponieważ obszary, na których sporadycznie odbywały się połowy denne wciąż mogą zawierać wrażliwe ekosystemy morskie, które, jeśli będą chronione, nawet jeśli uległy znacznemu uszkodzeniu, mogą się odbudować lub zregenerować. Należało bardziej rygorystyczne zastosować podejście ostrożnościowe. Komisja będzie kontynuować konsultacje z przedmiotowym państwem członkowskim w celu zaradzenia tej sytuacji i zagwarantowania przestrzegania przez statki obowiązku przedstawienia planów połowowych przy ubieganiu się o zezwolenie połowowe, w celu umożliwienia przeprowadzenia prawidłowej oceny ex-ante oddziaływania tych połowów.

Przedmiotowe państwo członkowskie przeprowadziło kompleksowe odwzorowanie kartograficzne międzynarodowych wód południowo-zachodniego Atlantyku o głębokości mniejszej niż 1 500 m w celu ustalenia lokalizacji wrażliwych ekosystemów morskich na tych obszarach, zgodnie z wymogami rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Wyniki tego działania jednak wciąż nie były dostępne w czerwcu 2010 r. Komisja pragnie zachęcić do rozpowszechniania wyników takich badań, gdyż zapewni to osiągnięcie możliwie największych korzyści, prowadząc do przyjęcia lepszych środków zarządzania w celu ochrony wrażliwych ekosystemów morskich.

W związku z powyższym zdaniem Komisji konieczne jest bardziej rygorystyczne i precyzyjne wykonanie rozporządzenia (WE) nr 734/2008, aby zapewnić pełną realizację środków przewidzianych w rezolucjach Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 61/105 i nr 64/72 przez statki pływające pod banderą państw członkowskich UE i prowadzące połowy w ramach zakresu stosowania rozporządzenia.

10. Plan na przyszłość

W świetle zmian, które nastąpiły od czasu przyjęcia rozporządzenia, a w szczególności wytycznych FAO dotyczących zarządzania połowami dalekomorskimi z 2008 r. i Rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 64/72 z 2009 r., ale również zaleceń Międzynarodowej Rady Badań Morza (ICES) w odniesieniu do zarządzania tymi połowami, należy rozważyć wprowadzenie następujących zmian do rozporządzenia:

11. Zakres

Obecny zakres rozporządzenia nie obejmuje obszarów, za które odpowiedzialne są regionalne organizacje ds. rybołówstwa lub w odniesieniu do których uczestnicy negocjacji w sprawie nowej regionalnej organizacji ds. rybołówstwa ustanowili środki tymczasowe.

Niektóre regionalne organizacje ds. rybołówstwa były krytykowane za niewprowadzenie w życie odpowiednich środków w celu ochrony wrażliwych ekosystemów morskich, ignorowanie opinii naukowych i podejścia ostrożnościowego. W niektórych przypadkach środki (na przykład niższe poziomy progów dla gatunków wskaźnikowych) wnioskowane przez Unię Europejską zostały odrzucone przez inne strony danej organizacji.

W związku z tym zakres niniejszego rozporządzenia mógłby zostać rozszerzony, aby umożliwić przyjęcie jednostronnych środków mających zastosowanie do statków rybackich UE na obszarach podlegających regulacji regionalnych organizacji ds. rybołówstwa. Środki te byłyby bardziej rygorystyczne od środków przyjętych przez daną regionalną organizację ds. rybołówstwa, w przypadkach, w których UE uznałaby, że środki przyjęte przez regionalną organizację ds. rybołówstwa nie zapewniają pełnego wykonania środków zawartych w rezolucjach ONZ. Takie posunięcie pozwoliłoby UE na pełniejszą realizację zobowiązań podjętych w ramach rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 61/105 i 64/72. Chociaż mogłoby to być postrzegane jako brak równego traktowania statków UE i statków państw trzecich działających na tym samym obszarze, zapewniłoby jednak ustalenie równych reguł gry dla statków UE prowadzących połowy denne na różnych obszarach. Ponadto, w sytuacji gdy UE uważa, że niektóre środki powinny zostać przyjęte przez regionalną organizację ds. rybołówstwa i konsekwentnie proponuje te środki, lecz są one odrzucane przez inne strony, jednostronne przyjęcie tych środków mogłoby pokazać, że UE postępuje zgodnie ze swoimi przekonaniami. Ponadto umożliwiłoby to UE dalsze odgrywanie wiodącej roli dzięki dawaniu dobrego przykładu, jak to już miało miejsce w przeszłości poprzez przyjęcie przedmiotowego rozporządzenia.

12. Ograniczenie zdolności połowowej lub nakładu połowowego

W celu zapewnienia, że zdolności połowowe lub nakład połowowy nie zostaną przeniesione na połowy dalekomorskie objęte zakresem rozporządzenia, z innych połowów, należy przewidzieć przepis ograniczający zdolności i nakład dalekomorskich połowów dennych do średniego poziomu ustanowionego na czas określony dla różnych obszarów.

13. Oceny oddziaływania

Przeprowadzanie oceny oddziaływania przed wydaniem zezwolenia na połowy denne było jednym z głównych zagadnień w trakcie negocjacji w sprawie przeglądu środków przewidzianych w rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 61/105 i w owym czasie było uważane za całkowicie nowatorską zasadę w podejściu do zarządzania rybołówstwem. Z informacji opublikowanych przed negocjacjami w sprawie rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w 2009 r. wynikało jednak, że przeprowadzono bardzo niewiele takich ocen oraz że jakość przeprowadzonych ocen nie była satysfakcjonująca.

W wytycznych FAO zostały przewidziane jasne kryteria dotyczące stosowania oceny oddziaływania, w szczególności w pkt 17–20, 42, 47 i 48. Punkt 119 rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ 64/72 wzywa państwa bandery i regionalne organizacje ds. rybołówstwa, by ocena oddziaływania przeprowadzana przed udzieleniem zezwolenia na połowy denne była zgodna z tymi wytycznymi. W rozporządzeniu można zawrzeć szczególne odniesienie do wyżej wymienionych punktów wytycznych, a jednocześnie można włączyć do niego pełny tekst pkt 47 wytycznych (przedstawiony poniżej), aby zapewnić poprawę jakości ocen oddziaływania przeprowadzonych przez państwa członkowskie.

47. Państwa bandery i regionalne organizacje ds. rybołówstwa lub umowy dotyczące rybołówstwa powinny przeprowadzać oceny mające na celu ustalenie czy dalekomorska działalność połowowa może powodować znaczące negatywne skutki dla danego obszaru. Takie oceny oddziaływania powinny obejmować między innymi:

i. rodzaj(-e) prowadzonych lub planowanych połowów, w tym rodzaje statków i narzędzi połowowych, obszary połowowe, gatunki docelowe i potencjalny przyłów, poziomy nakładu połowowego i czas trwania połowów (plan odłowu);

ii. najlepsze dostępne informacje naukowe i techniczne na temat aktualnego stanu zasobów ryb i podstawowe informacje na temat ekosystemów, siedlisk i stad w obszarach połowowych, z którymi porównywane będą przyszłe zmiany;

iii. identyfikację, opis i odwzorowanie kartograficzne wrażliwych ekosystemów morskich, o których wiadomo, że znajdują się lub mogą się znajdować w danym obszarze połowowym;

iv. dane i metody stosowane do określenia, opisania i przeprowadzenia oceny skutków działalności, identyfikację luk w wiedzy oraz ocenę niepewności w odniesieniu do informacji przedstawionych w ocenie;

v. identyfikację, opis i ocenę występowania, skalę i czas trwania prawdopodobnych skutków, w tym skumulowanych skutków działań objętych oceną dla wrażliwych ekosystemów morskich i zasobów ryb o niskiej produktywności na danym obszarze połowowym;

vi. ocenę ryzyka prawdopodobnych skutków działań połowowych w celu określenia, które skutki mogą mieć znaczące negatywne oddziaływanie, a w szczególności wpływ na wrażliwe ekosystemy morskie i zasoby ryb o niskiej produktywności; oraz

vii. proponowane środki ograniczające ryzyko i środki w zakresie zarządzania, jakie należy stosować, aby zapobiec znacznym niekorzystnym skutkom dla wrażliwych ekosystemów morskich i zapewnić długotrwałą ochronę i zrównoważone korzystanie z zasobów ryb o niskiej produktywności, a także środki, które mają być wykorzystane do monitorowania wpływu działalności połowowej.

Obecne rozporządzenie w sprawie gromadzenia danych 199/2008[1], jak również towarzysząca mu decyzja Komisji (2008/949/WE)[2] w sprawie ustanowienia wspólnotowych ram gromadzenia danych, zarządzania nimi i ich wykorzystywania w sektorze rybołówstwa oraz w sprawie wspierania doradztwa naukowego w zakresie wspólnej polityki rybołówstwa przewidują obowiązek gromadzenia danych dotyczących wskaźników wpływu sektora rybołówstwa na ekosystem morski. Dane te powinny zatem stanowić istotną część ocen oddziaływania.

14. Przypadki nieprzewidzianego napotkania wrażliwych ekosystemów morskich

W obecnym rozporządzeniu nie ma definicji określającej, co stanowi napotkanie wrażliwych ekosystemów morskich. Pozwoliło to na zastosowanie bardzo wysokich progów dla wskaźników występowania gatunków z wrażliwych ekosystemów morskich przez dane państwo członkowskie (100 kg żywych korali i 1000 kg żywej gąbki w zaciągu połowów). Są one podobne do progów wcześniej stosowanych przez niektóre regionalne organizacje ds. rybołówstwa przy stwierdzaniu napotkania wrażliwych ekosystemów morskich, w szczególności NEAFC i NAFO, które zostały skrytykowane przez ICES jako zbyt wysokie.

Zatrzymanie gatunku w sieci zależy od jego wielkości i kruchości, i tak istnieje mniejsze prawdopodobieństwo, że w sieci pozostaną małe gatunki lub takie, które mogą się łatwo rozpaść na małe kawałki, niż że pozostaną w niej duże odporne gatunki. Skuteczność zatrzymania korali i gąbek w głębinowych sieciach rybackich jest nadal nieznana. Przy stosowaniu aktualnych wytycznych i hipotetycznej skuteczności zachowania w sieci na poziomie 10 %, konieczne byłoby zachowanie w sieci co najmniej 1000 kg koralowców (lub 10 000 kg gąbki), aby osiągnąć progi nieprzewidzianego napotkania wrażliwych ekosystemów morskich.

W swojej opinii wydanej w 2009 r. dla NEAFC, ICES oświadczył, że jest mało prawdopodobne, aby jeden poziom progu był odpowiedni dla wszystkich gatunków jako wskaźnik obecności wrażliwych ekosystemów morskich, ponieważ opierałoby się to na założeniu, że wszystkie gatunki wskazujące na obecność wrażliwych ekosystemów morskich byłyby równie podatne na zachowanie w sieci rybackiej. Jednak ICES stwierdziła również, że obowiązujące progi mogły być zbyt wysokie zarówno dla delikatnych i rzadkich gatunków koralowców jak i dla gąbek i należy zastosować bardziej bezpieczne progi.

A zatem, podczas gdy włączenie do rozporządzenia definicji napotkania wrażliwych ekosystemów morskich, przygotowanej w oparciu o obecnie najlepsze dostępne dane naukowe, zwiększy skuteczność rozporządzenia w celu zapewnienia ochrony tych ekosystemów, należy zapewnić, że takie progi będą mogły być regularnie uaktualniane, aby uwzględnić najnowsze opinie naukowe. Ponadto, w celu osiągnięcia większej dokładności, więcej niż dwie próbki taksonów powinny być stosowane jako wskaźniki strukturalnych siedlisk wrażliwych ekosystemów morskich.

Oprócz tego w przypadku stwierdzenia napotkania wrażliwych ekosystemów morskich na podstawie progów gatunków wskaźnikowych) i przesłaniu sprawozdania właściwym organom zgodnie z art. 7 ust. 3, powinno nastąpić natychmiastowe (a przynajmniej czasowe) zamknięcie łowiska pozwalające na dokonanie oceny tego obszaru. Jeśli takie zamknięcie nie zostanie zrealizowane natychmiast, kolejne przeciągnięcia włoka mogą doprowadzić do zniszczenia wrażliwego ekosystemu morskiego.

15. Zasada oddalenia się

Artykuł 7 rozporządzenia stanowi, że jeżeli statek napotka wrażliwy ekosystem morski musi oddalić się na odległość co najmniej 5 mil morskich od miejsca napotkania wspomnianego ekosystemu. W NEAFC i NAFO wymagana odległość wynosi tylko 2 mile morskie, co było uważane za bardziej odpowiednie na danych obszarach.

Ze względu na brak podstawowych informacji (rozmiar skupiska korali i gąbek oraz długość holowanych włoków), ICES nie była w stanie ocenić zasadności naukowej tych przepisów w obszarze NEAFC. Jednakże przyjmując średni czas holowania o długości 4 godzin przy średniej prędkości trałowania 3,5 węzła, możemy oszacować, że włok przemierza odległość ponad 9 mil morskich. To sprawia, że niemożliwe jest określenie, w którym miejscu napotkano wrażliwy ekosystem morski, gdyż mogło się to wydarzyć w dowolnym miejscu wzdłuż przejścia włoka; niemożliwe jest więc także ustalenie, od którego punktu należy zastosować odległość 5 mil morskich.

ICES zasugerowała, że ewentualną alternatywą mogłoby być określenie wszystkich obszarów, na których połowy miały już miejsce (lub były prowadzone w okresie, dla którego są dostępne dane). Następnie można przyjąć, że wszystkie inne obszary wciąż zawierają wrażliwe ekosystemy morskie i wówczas zakaz lub ograniczenie działalności połowowej na tych obszarach zagwarantowałyby ochronę tych ekosystemów. Zasada oddalenia się byłaby ograniczona do obszarów, na których połowy już miały miejsce, a zwłaszcza do obszarów na których były one mniej intensywne, choć jej stosowanie w takim przypadku wiązałoby się z obniżeniem progów dla napotkania wrażliwych ekosystemów morskich i zwiększeniem odległości wymaganego oddalenia się. Aby lepiej wdrożyć tę zasadę konieczne będzie zebranie pewnej liczby informacji, w tym na temat długości włoków, koniecznych do określenia w przepisach odpowiednich odległości oddalenia się od wrażliwych ekosystemów morskich.

16. Obecność obserwatorów

Artykuł 11 rozporządzenia (WE) nr 734/2008 przewiduje obecność obserwatorów na wszystkich statkach i dokonanie przeglądu tego przepisu do dnia 30 lipca 2009 r. Przegląd ten został jednak odłożony na później w celu zebrania, zgodnie z rozporządzeniem, doświadczeń państw członkowskich związanych z obecnością obserwatorów.

W celu omówienia aktualnego stanu wiedzy na temat połowów dalekomorskich w Rzymie we Włoszech (w dniach 5-7 listopada 2007 r.) odbyły się warsztaty dotyczące danych i wiedzy na temat tych połowów. Zgodnie z zaleceniami z tych warsztatów przy tego rodzaju połowach powinna być wymagana stuprocentowa obecność obserwatorów na statkach. Ponadto pkt 55 wytycznych FAO przewiduje, że obecność obserwatorów powinna być wzmocniona na statkach, które prowadzą połowy poza obszarem podlegającym regulacji regionalnych organizacji lub umów dotyczących rybołówstwa. Ponadto regionalna organizacja ds. zarządzania rybołówstwem na Południowym Pacyfiku ustanowiła w swoich środkach tymczasowych, że na wszystkich statkach prowadzących połowy denne powinni być obecni przeszkoleni obserwatorzy. Uznano to za konieczne w celu prawidłowego wdrożenia zasad dotyczących oddalenia się, gdyż umożliwiało to obserwację w czasie rzeczywistym połowu przy każdym poszczególnym wyciąganiu włoka. Ten środek jest już stosowany przez Nową Zelandię.

W związku z powyższym oraz ponieważ oceny oddziaływania spełniające kryteria ustanowione w pkt 47 wytycznych FAO nie zostały jeszcze przeprowadzone, w chwili obecnej należy kontynuować obecność obserwatorów na wszystkich statkach prowadzących dalekomorskie połowy denne objęte zakresem stosowania rozporządzenia. Wymóg ten należy poddawać przeglądowi co trzy lata.

17. Podsumowanie

W ciągu ostatnich lat UE odgrywała wiodącą rolę w działaniach zmierzających do zapewnienia ochrony wrażliwych ekosystemów morskich na całym świecie podczas połowów dalekomorskich. Przyjęcie rozporządzenia (WE) nr 734/2008 przenoszącego środki zawarte w rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 61/105 z 2006 r. miało na celu zapewnienie, że wrażliwe ekosystemy morskie będą odpowiednio zabezpieczone podczas prowadzenia połowów włokami dennymi. W świetle nowych zaleceń zawartych w rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 64/72 z 2009 r. oraz jej nadchodzącego przeglądu planowanego na listopad 2011 r., międzynarodowych wytycznych FAO dotyczących zarządzania połowami dalekomorskimi i najnowszych dostępnych opinii naukowych, Komisja jest zdania, że konieczne jest wprowadzenie zmian do rozporządzenia i zamierza je wprowadzić w miarę możliwości na początku 2012 r., w celu dostosowania go do obecnej sytuacji, aby zapewnić wprowadzenie wzmocnionych środków ochrony wrażliwych ekosystemów morskich w oparciu o najbardziej aktualne opinie naukowe.

[1] Rozporządzenie Rady (WE) nr 199/2008 z dnia 25 lutego 2008 r. w sprawie ustanowienia wspólnotowych ram gromadzenia danych, zarządzania nimi i ich wykorzystywania w sektorze rybołówstwa oraz w sprawie wspierania doradztwa naukowego w zakresie wspólnej polityki rybołówstwa

[2] 2008/949/WE: Decyzja Komisji z dnia 6 listopada 2008 r. w sprawie przyjęcia wieloletniego programu wspólnotowego zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 199/2008 w sprawie ustanowienia wspólnotowych ram gromadzenia danych, zarządzania nimi i ich wykorzystywania w sektorze rybołówstwa oraz w sprawie wspierania doradztwa naukowego w zakresie wspólnej polityki rybołówstwa