Streszczenie W chorwackim systemie wymiaru sprawiedliwości odnotowano poprawę w postaci skrócenia długości postępowań i zmniejszenia zaległości, konieczne są jednak dalsze usprawnienia, aby stawić czoła poważnym wyzwaniom związanym z efektywnością i jakością. Kontynuowanie wprowadzania nowych narzędzi komunikacji elektronicznej w sądach doprowadziło do stopniowego zwiększenia stopnia ich wykorzystania. Trwający proces powoływania nowego prezesa Sądu Najwyższego wzbudził kontrowersje i sprowokował wielokrotne dyskredytujące wypowiedzi publiczne pod adresem sędziów. Odnosząc się do rozbieżnych opinii dotyczących kandydata na kolejnego prezesa Sądu Najwyższego, Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę na znaczenie współpracy między organami państwowymi. Krajowa Rada Sądownictwa przedstawiła propozycje mające na celu wzmocnienie jej roli w wyborze sędziów – na kwestię tę zwrócono już uwagę w sprawozdaniu na temat praworządności z 2020 r. Szereg domniemanych naruszeń zasad etyki zawodowej oraz naruszeń o charakterze dyscyplinarnym ze strony sędziów doprowadził do wszczęcia postępowań przed Krajową Radą Sądownictwa i Radami Sędziów, a także do wszczęcia postępowań przygotowawczych. Poziom postrzeganej niezależności sądów utrzymuje się na bardzo niskim poziomie. W Krajowej Radzie Sądownictwa i Krajowej Radzie Prokuratorów nadal występują niedobory kadrowe, pomimo niedawnego zasilenia tych organów pewną liczbą dodatkowych pracowników w związku z koniecznością zweryfikowania nowo opublikowanych oświadczeń o stanie majątkowym sędziów i prokuratorów. Nowa strategia na rzecz zwalczania korupcji na lata 2021–2030 jest obecnie przedmiotem konsultacji publicznych. Podobnie jak w poprzedniej strategii w opracowywanym obecnie projekcie wniosku dotyczącego nowej strategii również przewidziano wzmocnienie ram prawnych w zakresie przeciwdziałania konfliktom interesów. Wciąż nie opracowano kodeksów etyki dla członków rządu i posłów do parlamentu, zaś kwestie związane z efektem „drzwi obrotowych” zostały uregulowane tylko częściowo. Nadal nie wprowadzono szczegółowych przepisów dotyczących działalności lobbingowej. Choć ogłoszono zmiany w ramach regulujących immunitet polityczny członków rządu, nie podjęto jeszcze żadnych działań legislacyjnych w tej kwestii. Postępowania o udzielenie zamówienia pozostają obszarem wysokiego ryzyka korupcji; informacje przekazywane przez sygnalistów doprowadziły do wykrycia szeregu przypadków korupcji w tej dziedzinie. Wciąż ściga się przypadki korupcji na wysokim szczeblu i prowadzi śledztwa w ich sprawie, jednak ze względu na przedłużające się postępowania często dochodzi do opóźnień w wydawaniu wyroków skazujących. Chorwacja aktualizuje swoje ustawodawstwo dotyczące mediów, aby dokonać transpozycji dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych – przewiduje się, że nowelizacja ustawy o mediach elektronicznych zostanie uchwalona jeszcze w 2021 r. Nie udało się rozwiać obaw dotyczących niezależności politycznej Agencji ds. Mediów Elektronicznych; w kontekście nowelizacji wspomnianej ustawy planuje się wprowadzenie nowych wymogów w zakresie kwalifikacji dla potencjalnych członków jej organu zarządzającego. Chorwacja dysponuje solidnymi ramami zapewniającymi przejrzystość informacji na temat własności mediów i przewiduje wprowadzanie dalszych usprawnień w tej dziedzinie. Chociaż kwestia reklam państwowych została częściowo uregulowana w ustawie o mediach elektronicznych, zainteresowane strony zgłaszają, że obowiązujące regulacje często naruszają niezależność polityczną środków masowego przekazu, które są ekonomicznie zależne od takiego finansowania, w szczególności na poziomie lokalnym. Mimo że przyjęto ramy prawne służące zapewnieniu ochrony dziennikarzom, w dalszym ciągu doświadczają oni gróźb. Poważne zaniepokojenie wciąż budzi zwłaszcza wysoka liczba strategicznych powództw zmierzających do stłumienia debaty publicznej (SLAPP) wytaczanych przeciwko dziennikarzom. Choć w obowiązujących przepisach zagwarantowano prawo dostępu do informacji, wnioski w tym zakresie składane przez dziennikarzy nadal rozpatruje się z opóźnieniem. Jeżeli chodzi o mechanizmy kontroli i równowagi, to mimo że w procedurach ustawodawczych przewidziano konieczność przeprowadzania konsultacji publicznych, zainteresowane strony postrzegają udział obywateli jako bardziej formalistyczny niż merytoryczny. W Chorwacji nie wprowadzono stanu wyjątkowego i środki służące przeciwdziałaniu pandemii COVID-19 przyjmowano na podstawie dwukrotnie zmienianej ustawy o chorobach zakaźnych. Trybunał Konstytucyjny dokonał przeglądu tych środków, potwierdzając ich zgodność z konstytucją, a także orzekł, że parlament powinien znaleźć sposób na zagwarantowanie możliwości pełnienia powierzonych mu funkcji w trakcie pandemii. Dostęp Rzecznika Praw Obywatelskich do informacji niezbędnych do wszczynania dochodzeń wymaga dalszej poprawy. Krajowy Plan Tworzenia i Wspierania Środowiska dla Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego na lata 2021–2027 pozostaje w fazie projektowej od 2016 r., na co zwrócono uwagę w sprawozdaniu na temat praworządności z 2020 r.

I.System wymiaru sprawiedliwości

W Chorwacji funkcjonuje trójinstancyjny system wymiaru sprawiedliwości obejmujący sądy powszechne i sądy szczególne. Sądami powszechnymi pierwszej instancji rozpoznającymi sprawy cywilne i karne są sądy rejonowe (34), natomiast sądy okręgowe (15) są sądami powszechnymi drugiej instancji, właściwymi do rozpatrywania niektórych spraw w pierwszej instancji. Sądy szczególne obejmują dziewięć sądów gospodarczych i cztery sądy administracyjne w pierwszej instancji oraz Wysoki Sąd Karny, Apelacyjny Sąd ds. Wykroczeń, Apelacyjny Sąd Gospodarczy i Apelacyjny Sąd Administracyjny w drugiej instancji. Sąd Najwyższy rozpoznaje wszystkie rodzaje spraw. Trybunał Konstytucyjny przeprowadza kontrolę zgodności z konstytucją. Niezależna Krajowa Rada Sądownictwa gwarantuje autonomię i niezależność sądownictwa . Biuro Prokuratury (DO) jest autonomicznym, niezależnym organem wymiaru sprawiedliwości pełniącym funkcję prokuratury, dokonującym czynności prawnych służących zapewnieniu ochrony własności państwowej i stosującym środki ochrony prawnej w celu zagwarantowania poszanowania konstytucji i obowiązującego prawa. Na czele każdego Biura Prokuratury stoi prokurator. Prokurator Generalny stoi na czele Biura Prokuratury Republiki Chorwacji (DORH) będącego najwyższym biurem prokuratury. Uprawnienia w zakresie powoływania i kształtowania ścieżki zawodowej prokuratorów oraz zastępców prokuratorów przysługują Krajowej Radzie Prokuratorów, natomiast uprawnienia reprezentacyjne i zarządcze – Prokuratorowi Generalnemu . Krajowa Rada Prokuratorów jest niezależnym organem samorządowym, którego zadaniem jest zapewnienie autonomii i niezależności Biura Prokuratury . Chorwacja uczestniczy w pracach Prokuratury Europejskiej (EPPO). Chorwacka Izba Adwokacka jest niezależną, samorządną organizacją zawodową odpowiedzialną za prowadzenie postępowań dyscyplinarnych przeciwko adwokatom.

Niezależność i niezawisłość

Jeżeli chodzi o poziom postrzeganej niezależności sądów, obserwuje się tendencję spadkową. Poziom postrzeganej niezależności sądów wśród ogółu społeczeństwa pogorszył się w 2021 r. i pozostaje najniższy w UE (odsetek osób postrzegających niezależność sądów jako dość dobrą lub bardzo dobrą spadł z 24 % do 17 %) . Poziom postrzeganej niezależności sądów wśród przedsiębiorstw również utrzymuje się na bardzo niskim poziomie i obniżył się, przez co jest obecnie najniższy w UE (odsetek przedsiębiorstw postrzegających niezależność sądów jako dość dobrą lub bardzo dobrą utrzymał się na poziomie 16 %, przy czym odsetek przedsiębiorstw postrzegających niezależność jako bardzo złą wzrósł z 36 % do 43 %) . Jeżeli chodzi o wartości przedstawione w unijnej tablicy wyników wymiaru sprawiedliwości z 2021 r., stwierdzono utrzymanie się tendencji spadkowej zapoczątkowanej w 2016 r. Głównym powodem wskazywanym przez ogół społeczeństwa w związku z postrzeganym brakiem niezależności sądów i niezawisłości sędziów jest wrażenie ingerencji lub presji ze strony rządu i polityków . Przeprowadzenie bardziej szczegółowych badań mogłoby ułatwić rozwiązanie tych problemów dzięki przeanalizowaniu konkretnych powodów, dla których postrzegana niezależność sądów utrzymuje się stale na niskim poziomie wśród poszczególnych zainteresowanych stron w systemie wymiaru sprawiedliwości .

Trwający proces powoływania nowego prezesa Sądu Najwyższego wzbudził kontrowersje, a Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę na znaczenie współpracy między organami państwowymi. W dniu 15 lipca 2021 r. wygasła czteroletnia kadencja poprzedniego prezesa Sądu Najwyższego. Proces powoływania nowego prezesa doprowadził do intensywnej wymiany zdań między najwyższej rangi przedstawicielami organów państwowych obejmującej powtarzające się nieprzychylne opinie na temat sędziów Sądu Najwyższego i innych sędziów. Zgodnie z konstytucją prezesa Sądu Najwyższego powołuje parlament na wniosek Prezydenta Republiki. Zgromadzenie Ogólne Sądu Najwyższego i właściwe komisje parlamentarne wydają opinie na temat kandydatów. Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny, wspomniane opinie, które muszą zostać wydane w odniesieniu do wszystkich kandydatów, nie są wiążące dla Prezydenta Republiki. Zgodnie z nowelizacją z 2018 r. w lutym 2021 r. Krajowa Rada Sądownictwa przekazała Kancelarii Prezydenta Republiki zgłoszenia trzech kandydatów (w tym urzędującego prezesa Sądu Najwyższego). Prezydent Republiki zaproponował parlamentowi kandydata, który nie zgłosił swojej kandydatury na to stanowisko, i uznał nowelizację ustawy o sądach z 2018 r. przewidującą procedurę obsadzania tego stanowiska za „niekonstytucyjną”. Trybunał Konstytucyjny uznał później, że nowelizacja z 2018 r. jest zgodna z konstytucją. Trybunał wyjaśnił, że Prezydent Republiki może wybrać Prezesa tylko spośród kandydatów, którzy zgłosili się na to stanowisko; Prezydent może również jednak zdecydować, że nie zaproponuje żadnego z kandydatów, którzy się zgłosili, i poinformować o tym parlament. Niewybrany kandydat może zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego o przeprowadzenie kontroli decyzji parlamentu. Trybunał podkreślił również konstytucyjny wymóg współpracy między organami państwowymi w poszukiwaniu wspólnych rozwiązań zgodnych z zasadą praworządności i unikania sytuacji destabilizujących, które utrudniałyby funkcjonowanie Sądu Najwyższego. Po wydaniu wyroku przez Trybunał Konstytucyjny Prezydent Republiki zwrócił się o ponowne ogłoszenie naboru na to stanowisko. Po ponownym ogłoszeniu naboru Prezydent Republiki w czerwcu 2021 r. zaproponował parlamentowi jednego z pięciu zgłoszonych kandydatów (nie zgłosił się żaden z sędziów wchodzących obecnie w skład Sądu Najwyższego), ale parlament nie powołał tego kandydata. W dniu 7 lipca 2021 r. Krajowa Rada Sądownictwa opublikowała trzecie publiczne ogłoszenie o naborze. W związku z tym, że nowy Prezes Sądu Najwyższego nie został powołany przed upływem kadencji poprzedniego prezesa, funkcję tę będzie pełnił – potencjalnie przez dłuższy czas – zastępca Prezesa Sądu Najwyższego. Biorąc pod uwagę, że kandydat na Prezesa Sądu Najwyższego mógłby być jednocześnie powołany na stanowisko nowego sędziego (jeśli nie był nim wcześniej), warto zauważyć, że zgodnie z zaleceniami Rady Europy dotyczącymi procesu wyboru sędziów, w przypadku gdy przepisy konstytucyjne lub inne przepisy prawne stanowią, że głowa państwa, rząd lub władza ustawodawcza podejmują decyzje, odpowiedni organ powołujący powinien w praktyce kierować się opinią niezależnego i właściwego organu w znacznej części wywodzącego się z sądownictwa (w tym przypadku Zgromadzenia Ogólnego Sądu Najwyższego).

Krajowa Rada Sądownictwa przedstawiła propozycje mające na celu wzmocnienie jej roli w wyborze sędziów. W sprawozdaniu na temat praworządności z 2020 r. stwierdzono, że Krajowa Rada Sądownictwa i Krajowa Rada Prokuratorów stoją w obliczu wyzwań wynikających ze zmian, które ograniczyły ich rolę w wyborze sędziów i prokuratorów. Jeżeli chodzi o sędziów, w wyniku nowelizacji z 2018 r. zmniejszyła się liczba punktów, które Krajowa Rada Sądownictwa może przyznać kandydatom na podstawie rozmowy kwalifikacyjnej, co ograniczyło możliwość zróżnicowania oceny kandydatów przez Radę. W marcu 2021 r. Krajowa Rada Sądownictwa przygotowała analizę przepisów ustawy o wyborze sędziów i zaproponowała zmiany. Rada podkreśliła, że obecne przepisy dotyczące przyznawania punktów kandydatom w procedurze wyboru sędziów podważają jej zdolność do działania jako niezależnego i autonomicznego organu, którego zadaniem jest zapewnienie niezależności sądownictwa. Zdaniem Rady, obecny system, w którym decydującą rolę w wyborze sędziów odgrywają punkty uzyskane w państwowej szkole dla urzędników sądowych, pozostawia Radę bez znaczącej roli i wpływu na wybór sędziów. W nowych propozycjach rozważa się, w jaki sposób zwiększyć rolę Rady w procesie wyboru. Rada zaproponowała również ulepszenie ram postępowania dyscyplinarnego wobec sędziów, w szczególności w zakresie terminów. W tym względzie zasoby, jakimi dysponują Krajowa Rada Sądownictwa i Krajowa Rada Prokuratorów, są istotnym elementem poprawy jakości pracy obu rad.

Krajowa Rada Sądownictwa i Krajowa Rada Prokuratorów otrzymały dodatkowe środki na weryfikację nowo opublikowanych oświadczeń o stanie majątkowym sędziów i prokuratorów. W styczniu 2021 r. oświadczenia o stanie majątkowym sędziów i prokuratorów zostały opublikowane w internecie i stały się publicznie dostępne. W sprawozdaniu na temat praworządności z 2020 r. stwierdzono, że w celu zagwarantowania, by Krajowa Rada Sądownictwa i Krajowa Rada Prokuratorów mogły skutecznie i szybko weryfikować oświadczenia, w miarę możliwości jeszcze przed ich publikacją w internecie, potrzebne będzie wsparcie w postaci narzędzi elektronicznych i odpowiednich zasobów ludzkich. Obie Rady rozpoczęły działania mające na celu umożliwienie połączenia ich systemów ICT z bazami danych właściwych organów. Połączenie Rad z tymi bazami danych pozwoliłoby jednak na skuteczniejszą weryfikację majątku. Jak stwierdzono w sprawozdaniu na temat praworządności z 2020 r., te systemy ICT nie wykrywają automatycznie niezgodności między zadeklarowanym a rzeczywistym majątkiem sędziów i prokuratorów. W kwietniu 2021 r. do rad skierowano trzech urzędników (jeden urzędnik został przeniesiony do Krajowej Rady Prokuratorów, a dwóch – do Krajowej Rady Sądownictwa), przeniesionych tymczasowo z Ministerstwa Sprawiedliwości i Administracji Publicznej, aby pomóc w ręcznej weryfikacji oświadczeń o stanie majątkowym. Wdrożenie zautomatyzowanego oprogramowania dla obu Rad, mającego na celu zautomatyzowane porównywanie danych, przewiduje się do końca 2021 r. Dalsze udoskonalanie oprogramowania dla obu Rad, jak również dla Komisji ds. Konfliktów Interesów (która korzysta z oprogramowania od 2018 r.), przewiduje się dopiero na 2024 r., zgodnie z krajowym planem odbudowy i zwiększania odporności.

Krajowa Rada Sądownictwa, Rady Sędziów oraz organy śledcze reagują na szereg domniemanych naruszeń zasad etyki zawodowej oraz naruszeń o charakterze dyscyplinarnym ze strony sędziów. Na początku 2021 r. w prasie i dyskusji publicznej szeroko opisano kilka wydarzeń z udziałem sędziów, które rzekomo miały miejsce w 2020 i 2021 r. Jedna z sytuacji dotyczyła pięciu sędziów, którzy rzekomo naruszyli ograniczenia związane z pandemią COVID-19. Prezes Sądu Najwyższego wszczął postępowanie w związku z naruszeniem kodeksu etyki sędziowskiej. W marcu jedna Rada Sędziów stwierdziła naruszenie w odniesieniu do jednego sędziego, podczas gdy inna Rada Sędziów nie stwierdziła żadnego naruszenia w odniesieniu do pozostałych czterech sędziów. W odwołaniu od wszystkich pięciu decyzji Rada Etyki w dniu 13 maja 2021 r. uznała, że wszystkich pięciu sędziów naruszyło kodeks etyki sędziowskiej w związku z naruszeniem ograniczeń związanych z pandemią COVID-19. Druga sytuacja odnosiła się do zarzutów dotyczących naruszenia bezstronności i niewłaściwych prezentów dla sędziów orzekających ze strony podejrzanego w sprawie karnej (znanej osoby publicznej), w przypadku których prezes właściwego sądu wszczął postępowanie dyscyplinarne przed Krajową Radą Sądownictwa. Postępowania dotyczące sędziów, w tym postępowania w sprawach karnych, są nadal w toku. Rady Sędziów przy sądach podejmują decyzje w sprawie naruszeń kodeksu etyki sędziowskiej dotyczących sędziów tych sądów. Od decyzji przysługuje odwołanie do Rady Etyki – składu sędziowskiego wybieranego przez przewodniczących wszystkich Rad Sędziów. Decyzje o sankcjach dyscyplinarnych wobec sędziów podejmuje Krajowa Rada Sądownictwa i można je zaskarżyć do Trybunału Konstytucyjnego.

Jakość

Wykorzystanie narzędzi komunikacji elektronicznej w sądach stopniowo wzrasta. Zgodnie z unijną tablicą wyników wymiaru sprawiedliwości z 2021 r. technologie informacyjno-komunikacyjne (ICT) do zarządzania sprawami i komunikacji elektronicznej między sądami i stronami należą do najsłabiej rozwiniętych w UE. Jeżeli chodzi o wykorzystanie ICT w zarządzaniu sprawami, trwa wprowadzanie w ostatnich sądach systemu „e-Akta”, który ma zostać uruchomiony do końca 2021 r. W odniesieniu do narzędzi komunikacji elektronicznej w sądach gospodarczych, okręgowych i rejonowych, w Apelacyjnym Sądzie Gospodarczym i Sądzie Najwyższym (tylko w sprawach cywilnych) wprowadzono system e-łączności, który umożliwia elektroniczną wymianę dokumentów z sądem. Obecnie głównymi użytkownikami tego systemu są adwokaci, notariusze, biegli sądowi, rzeczoznawcy i tłumacze oraz zarządcy. Wykorzystanie systemu e-łączności wzrosło w 2020 r., po tym jak w ustawie przewidziano obowiązkową komunikację elektroniczną w przypadku osób prawnych (obywatele nadal mogą korzystać z dokumentacji w wersji papierowej). Nadal jednak istnieje możliwość poprawy, zwłaszcza w sprawach karnych: mimo że istnieją warunki techniczne umożliwiające komunikację elektroniczną między prokuratorami i sądami, konieczna będzie zmiana kodeksu postępowania karnego, przewidziana na rok 2022. Jeżeli chodzi o komunikację elektroniczną między prokuratorami a policją, przeprowadzono próbę testową. Policja przesyła do sądów akty oskarżenia w sprawach o wykroczenia, ale aby sądy mogły komunikować się z policją drogą elektroniczną, konieczne są zmiany legislacyjne. Publikacja wyroków sądów pierwszej i drugiej instancji jest wciąż bardzo ograniczona. Przewiduje się, że do 2023 r. system e-Akta zostanie wzbogacony o specjalny moduł anonimizacji, umożliwiający publikację wyroków na ogólnodostępnym portalu z możliwością wyszukiwania.

Krajowa Rada Sądownictwa i Krajowa Rada Prokuratorów otrzymały pewne tymczasowe wsparcie, jednak nadal występują braki w zasobach ludzkich. Jak stwierdzono w sprawozdaniu na temat praworządności z 2020 r., Krajowa Rada Sądownictwa i Krajowa Rada Prokuratorów mają znaczne uprawnienia , ale ich zdolności administracyjne są nadal bardzo ograniczone i nie nastąpiła znacząca poprawa sytuacji w tym zakresie. Chociaż w 2020 r. obie Rady formalnie otrzymały większe zasoby finansowe (o 25 % więcej dla Krajowej Rady Sądownictwa i o 40 % więcej dla Krajowej Rady Prokuratorów w porównaniu z 2019 r.), ograniczenia związane z pandemią COVID-19 odroczyły wykorzystanie tych zasobów na zatrudnienie nowych pracowników. Do tej pory Rady otrzymały jedynie tymczasowe wzmocnienie w zakresie weryfikacji oświadczeń o stanie majątkowym sędziów i prokuratorów.

Nowy Wysoki Sąd Karny rozpoczął działalność jako wyspecjalizowany sąd apelacyjny w sprawach karnych. W styczniu 2021 r. Wysoki Sąd Karny zaczął funkcjonować jako sąd szczególny, właściwy do orzekania w sprawach apelacji od orzeczeń sądów okręgowych (działających jako sądy karne pierwszej albo drugiej instancji) . Sąd rozpoczął prace po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał, że Wysoki Sąd Karny nie podważa konstytucyjnej pozycji Sądu Najwyższego. Zapewniono niezbędny wykwalifikowany personel administracyjny oraz odpowiednio wyposażony budynek sądowy. Krajowa Rada Sądownictwa powołała 11 spośród łącznej liczby 15 sędziów, zgodnie z decyzją Ministra Sprawiedliwości i Administracji Publicznej dotyczącą tego sądu, a także nowego prezesa sądu. Nowy sąd, zgodnie z założeniami, powinien odciążyć Sąd Najwyższy jako sąd drugiej instancji. Sąd Najwyższy mógłby się skupić na kwestiach prawnych w sprawach karnych, działając jako sąd trzeciej instancji.

Efektywność

Zaległości w rozpatrywaniu spraw i czas trwania postępowania zmniejszyły się w sądach drugiej instancji i w większości przypadków wzrosły w sądach pierwszej instancji, co sprawia, że Chorwacja wciąż znajduje się wśród państw UE o najbardziej znaczących zaległościach i najdłuższych postępowaniach . Pandemia COVID-19 oraz potężne trzęsienia ziemi w Zagrzebiu i Petrinje miały negatywny wpływ na efektywność sądów pierwszej instancji, w szczególności ze względu na opóźnione rozprawy, natomiast druga instancja i Sąd Najwyższy, które funkcjonują przede wszystkim na podstawie pisemnych akt sądowych, nadal działały z większą efektywnością. W 2020 r. średni czas trwania postępowań w sądach pierwszej instancji należał do najdłuższych w UE i w większości przypadków wzrósł – wynosił 1 000 dni w przypadku procesowych spraw gospodarczych (735 w 2019 r.) i 705 dni w przypadku spraw karnych w sądach rejonowych (691 w 2019 r.), natomiast w przypadku procesowych spraw cywilnych zmniejszył się do 826 dni (854 w 2019 r.) . Średni czas trwania postępowań przed sądami okręgowymi w większości przypadków zmniejszył się, przy czym procesowe sprawy cywilne rozpatrywane w drugiej instancji trwały jedynie 233 dni (258 w 2019 r.), a sprawy karne – 804 dni (930 w 2019 r.). W sądach pierwszej instancji zaległości zmniejszyły się o 13 % w przypadku spraw gospodarczych (w porównaniu z 2019 r.), ale wzrosły w 2020 r. o 15 % w procesowych sprawach cywilnych, o 12 % w sprawach administracyjnych i o 9 % w sprawach karnych. W przypadku spraw prowadzonych w drugiej instancji przed sądami okręgowymi zaległości w procesowych sprawach cywilnych zmniejszyły się o 22 %, a w sprawach karnych – o 9 %. Zarówno Apelacyjny Sąd Gospodarczy, jak i Sąd Najwyższy jeszcze bardziej skróciły czas trwania postępowań i zmniejszyły zaległości odpowiednio w sprawach gospodarczych i cywilnych. Na początku 2021 r. Ministerstwo Sprawiedliwości i Administracji Publicznej rozpoczęło sporządzanie planów działania, aby poprawić efektywność pracy sądów, przewidując opracowanie dla każdego obszaru wymiaru sprawiedliwości i każdego sądu szczególnego specjalnie dostosowanego planu.