W przypadku znacznej większości tych inicjatyw przygotowywano oceny skutków. Nie zawsze można jednak uzyskać dane i dowody niezbędne do sporządzenia oceny skutków w sytuacjach, gdzie konieczna jest natychmiastowa reakcja polityczna. W ostatnim roku miało to miejsce na przykład w dziedzinie migracji i bezpieczeństwa. W takich przypadkach Komisja przedstawiała jednak dostępne dane, aby uzasadnić swoje propozycje. W kilku przypadkach, gdzie nie było to możliwe, Komisja wyjaśniła, dlaczego.

Komisja pod przewodnictwem Jeana-Claude’a Junckera koncentruje się na dziesięciu zasadniczych priorytetach politycznych i dokłada starań, by podejmować działania na szczeblu UE wyłącznie w stosownych przypadkach i proponować wyłącznie środki niezbędne do osiągnięcia pożądanych wyników. Z danych zgromadzonych dzięki rozmaitym instrumentom lepszego stanowienia prawa wynika, że Komisja podejmuje działania tam, gdzie jest to potrzebne i gdzie stanowi to wartość dodaną. Na rys. 2 przedstawiono liczbę inicjatyw, na których skupiała się Komisja w kolejnych latach. Ograniczenie tej liczby sprzyja też włączeniu celów horyzontalnych, takich jak zrównoważony rozwój, w główny nurt polityki. W szeregu obszarów, w których stosowano podejście sektorowe, takich jak energia i klimat, transport, jednolity rynek cyfrowy i rynek wewnętrzny, również stosowano instrumenty lepszego stanowienia prawa, aby zapewnić spójność i uniknąć niepotrzebnych i pokrywających się kosztów w tych sektorach.

Na rys. 1 przedstawiono przegląd najważniejszych działań w ramach lepszego stanowienia prawa i pokazano, jak wiele pracy wykonano w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy. W pozostałej części niniejszego komunikatu zawarto więcej szczegółów na temat tych działań oraz na temat trwających prac w ramach platformy REFIT w celu gromadzenia, analizy i wykorzystania opinii zainteresowanych podmiotów na temat sposobów uproszczenia obowiązujących przepisów. Ustosunkowano się także do zobowiązań, jakie Komisja podjęła w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa (w szczególności w pkt 48), i do konkluzji Rady oraz przedstawiono dalsze działania na rzecz realizacji ambitnego Programu lepszego stanowienia prawa opracowanego przez Komisję. W dokumencie roboczym służb Komisji powiązanym z niniejszym komunikatem podano dodatkowe informacje na temat działań na rzecz uproszczenia.

–Po pierwsze, Komisja zintensyfikowała wysiłki na rzecz zwiększenia przejrzystości, legitymacji i rozliczalności swoich prac, w szczególności w odniesieniu do procesu konsultacji i możliwości przedstawiania uwag w sprawie wniosków Komisji przez zainteresowane podmioty (sekcja 2.2 poniżej). Do końca 2017 r. w pełni wdrożona zostanie strona internetowa „Udział obywateli w procesie kształtowania prawa”, która pozwoli zainteresowanym stronom na pełny udział w pracach Komisji na wszystkich etapach cyklu polityki.

Takie podejście do lepszego stanowienia prawa uzyskało szerokie poparcie ze strony zainteresowanych podmiotów, w tym Parlamentu Europejskiego i Rady. Już w 2015 r. OECD przyznało systemom oceny skutków i ewaluacji Komisji odpowiednio trzecie i piąte miejsce wśród członków OECD. Od sporządzenia tego rankingu Komisja wprowadziła w maju 2015 r. dalsze ulepszenia, a w 2016 r. Parlament Europejski, Rada i Komisja uzgodniły tekst Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa. W grudniu 2016 r. Komisja przedstawiła ponadto bardziej strategiczne podejście do egzekwowania unijnych przepisów. W 2017 r. miały miejsce trzy kolejne istotne zmiany w podejściu Komisji do lepszego stanowienia prawa:

–zaangażowanie zainteresowanych stron: podstawą lepszego stanowienia prawa jest aktywne zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego, co obejmuje zachęcanie zainteresowanych podmiotów do przedstawiania swoich opinii na wszystkich etapach cyklu polityki za pomocą różnorodnych narzędzi i działań konsultacyjnych.

Lepsze stanowienie prawa stanowi podstawę wszystkich prac Komisji, aby zagwarantować, że UE robi to, co trzeba – i że robi to dobrze. W tym celu w 2015 r. Komisja opracowała zestaw zrównoważonych zasad i środków skupionych wokół trzech głównych filarów. Filary te to:

Na półmetku swojej kadencji Komisja niezmiennie skupia się na realizacji priorytetowych inicjatyw wspierających dziesięć priorytetów politycznych na korzyść obywateli Unii. Obejmuje to działania na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, poprawy funkcjonowania rynku wewnętrznego, zwalczania zagrożeń dla bezpieczeństwa, ochrony konsumentów i pracowników oraz poprawy stanu zdrowia publicznego i środowiska naturalnego. W programie prac na 2018 r. ponownie podkreślono, że Komisja skupia się na najważniejszych kwestiach, w których niezbędne są rozwiązania na szczeblu europejskim. Obejmuje to środki mające na celu wprowadzenie jednolitego rynku cyfrowego i unii energetycznej, zapewnienie sprawiedliwego opodatkowania przedsiębiorstw i sprawiedliwości społecznej, dokończenie tworzenia unii rynków kapitałowych, wzmocnienie unii gospodarczej i walutowej oraz unii bankowej, dalszą walkę z terroryzmem i ustanowienie planu dotyczącego kolejnych unijnych wieloletnich ram finansowych.

Komisja jest przekonana, że zbędne koszty można najwydajniej eliminować z osobna dla każdego przypadku, tak aby w pełni utrzymać zamierzone cele danych przepisów. Komisja niezmiennie uważa, że lepsze stanowienie prawa nie oznacza deregulacji. Jeżeli istnieje wyraźna potrzeba uregulowania danej kwestii w celu osiągnięcia ważnych celów społecznych – na przykład w dziedzinie rynków pracy, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony środowiska czy też wpływu nowych technologii na prywatność – Komisja zrobi to odpowiednio ambitnie. Zapewnienie, by przepisy były skuteczne, zawsze będzie nieco kosztować – jednak na koszty te należy spojrzeć w kontekście ogólnych korzyści, jakie przyniosą dane przepisy. Aby zagwarantować demokratyczną rozliczalność i przejrzystość, decyzja polityczna na temat tego, które koszty są uzasadnione w kontekście osiągnięcia celów politycznych, musi opierać się na indywidualnej ocenie dowodów dotyczących konkretnego przypadku, uwzględniającej wątpliwości wyrażone przez zainteresowane podmioty i obywateli.

Od początku swojej kadencji Komisja podkreśla, że aktywne zarządzanie istniejącym prawem UE jest równie ważne jak przygotowanie nowych inicjatyw. Należy zadbać, by przepisy stale odpowiadały założonym celom i przynosiły rezultaty zamierzone przez unijnych prawodawców. Podstawą działań Komisji na rzecz uproszczenia prawodawstwa są prace nad rozwiązaniem problemu zbędnych kosztów i wyeliminowaniem obciążeń administracyjnych bez podważania celów polityki. Uproszczenie przepisów i usunięcie zbędnych obciążeń przyczynia się też do poprawy wdrażania i egzekwowania prawa i koniec końców pozwala uzyskiwać lepsze wyniki.

Komisja wprowadzi dalsze ulepszenia na stronie do końca 2017 r. Obejmą one wprowadzenie widoku „osi czasu”, dzięki czemu informacje na temat każdej kolejnej inicjatywy będą zapewniane szybciej i będą bardziej wyczerpujące, oraz udostępnienie wszystkich internetowych konsultacji publicznych rozpoczętych w danym roku.

Komisja będzie też stale promować jeszcze większy udział zainteresowanych podmiotów, w szczególności w przypadku wniosków priorytetowych, za pośrednictwem mediów społecznościowych (#EUHaveYourSay). Przyczyniło się to już do stałego wzrostu liczby odwiedzin na stronie internetowej „Udział obywateli w procesie kształtowania prawa”, która to liczba osiągnęła ponad 47 tys. w sierpniu 2017 r. (rys. 4). Otrzymane opinie doprowadziły na przykład do zmian we wniosku Komisji w sprawie przepisów dotyczących uczciwego korzystania z roamingu w telefonii komórkowej lub stanowiły istotne źródło informacji dla ustawodawcy, tak jak w przypadku reakcji opinii publicznej na wniosek Komisji w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni.

·Aby dotrzeć do jak najszerszego kręgu odbiorców i ułatwić przekazywanie informacji zwrotnych, konsultacje publiczne dotyczące ważnych inicjatyw będą teraz dostępne we wszystkich językach urzędowych UE. Pozostałe konsultacje będą natomiast publikowane przynajmniej po angielsku, francusku i niemiecku. Stanowi to odpowiedź na obawy wyrażone przez Parlament Europejski, Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, zainteresowane podmioty i obywateli.

Komisja przywiązuje dużą wagę do kontaktów z zainteresowanymi podmiotami i obywatelami w ramach cyklu polityki i przeznaczyła znaczne środki na szereg narzędzi do lepszego dialogu na temat swoich działań. Mimo dostępności tych narzędzi wyraźnie jednak widać, że poziom uczestnictwa nie osiągnął w pełni swego potencjału i niektóre zainteresowane podmioty wciąż nie chcą lub nie mogą podjąć współpracy. Komisja wprowadziła dodatkowe środki w celu rozwiązania tego problemu. W szczególności:

W 2016 r. i 2017 r. Komisja szczególny nacisk położyła na zwiększenie legitymacji swoich prac. Zgodnie z priorytetem 10 swoich wytycznych politycznych („Unia demokratycznych zmian”) Komisja jest zobowiązana do stosowania najwyższych standardów przejrzystości i odpowiedzialności w celu zapewnienia demokratycznej legitymacji. Opinia publiczna i zainteresowane podmioty słusznie oczekują, że będą mogły mieć wpływ na proces decyzyjny, badać dowody i dowiedzieć się, kto inny stara się wpływać na ten proces. Jeżeli chodzi o kontakty z przedstawicielami grup interesu, Komisja, dając dobry przykład, stosuje zasadę, że komisarze, członkowie ich gabinetów i dyrektorzy generalni mogą spotykać się tylko z lobbystami zarejestrowanymi w rejestrze służącym przejrzystości, który publikują informacje na temat tych spotkań na swoich stronach internetowych. Rejestracja w rejestrze służącym przejrzystości jest teraz też wymagana od organizacji zainteresowanych podmiotów i indywidualnych ekspertów reprezentujących wspólne interesy, którzy mają zostać członkami grup ekspertów doradzających Komisji. We wrześniu 2016 r. Komisja przedstawiła wniosek w sprawie prawnie wiążącego porozumienia międzyinstytucjonalnego dotyczącego obowiązkowego rejestru służącego przejrzystości, który miałby objąć Komisję, Parlament Europejski i – co byłoby nowością – Radę. Byłby to ważny krok w kierunku zwiększenia przejrzystości działalności lobbingowej.

Komisja skupia się na swoich kluczowych priorytetach, ale jednocześnie kontynuuje wysiłki, aby zapewnić, że działania, które podejmuje, są proporcjonalne. Komisja co roku przygotowuje sprawozdania na temat istotnych prac, jakie podejmuje w dziedzinie pomocniczości i proporcjonalności. Ważnym narzędziem jest niezależna weryfikacja wariantów strategicznych przez Radę ds. Kontroli Regulacyjnej przed przyjęciem wniosków przez Komisję. Rada weryfikuje rozważane warianty, aby uprościć przepisy i zminimalizować wszystkie negatywne skutki (np. skutki dla MŚP), co może dać wydajniejsze, skuteczniejsze lub bardziej proporcjonalne podejście i pozwolić uniknąć zbędnych kosztów. Przykłady można znaleźć w ramce 1.

Największym wyzwaniem jest wystarczająco dokładne określenie ilościowe kosztów i korzyści wynikających z proponowanych zmian. Problemem jest przede wszystkim fakt, że dostępne dane – w tym dane na temat wyników danych przepisów, które to dane mogą być gromadzone przez państwa członkowskie – często są ograniczone. Utrudnia to dokładne oszacowania skutków we wszystkich 28 państwach członkowskich. Mimo tych wyzwań Komisja podaje dane ilościowe w około połowie swoich ocen skutków oraz w prawie wszystkich ocenach skutków w ramach programu REFIT. Ogólna praktyka Komisji w zakresie kwantyfikacji jest w dużym stopniu zgodna z podejściem innych podmiotów i jest obecnie na zaawansowanym etapie w stosunku do szacowania korzyści polityk.

Takie podejście przynosi wyniki. W ramach programu sprawności regulacyjnej od 2015 r. Komisja rozpoczęła 137 inicjatyw na rzecz uproszczenia. Ważną rolę w ukierunkowaniu prac Komisji na kwestie, które mają największe znaczenie dla zainteresowanych podmiotów, odgrywa platforma REFIT. Od początku 2016 r. platforma REFIT przyjęła 58 opinii i miała swój wkład w szczególności w uproszczenie wspólnej polityki rolnej, europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, przepisów w sprawie VAT i w dziedzinie jednolitego rynku. W ramce 3 przedstawiono kilka przykładów sytuacji, w których Komisja przy pomocy platformy REFIT zidentyfikowała potencjalne oszczędności dla przedsiębiorstw, obywateli i administracji krajowych. Szczegółowe informacje na temat tych i wszelkich innych wniosków w ramach REFIT można znaleźć w dokumencie roboczym służb Komisji opublikowanym wraz z niniejszym komunikatem. W programie prac na 2018 r. wymieniono najważniejsze wnioski, jakie Komisja zamierza złożyć przed końcem swojej kadencji w celu ograniczenia zbędnych kosztów.

Ramka 3. Przykłady uproszczenia istniejących przepisów ·Wniosek dotyczący modernizacji systemu VAT w odniesieniu do transgranicznego handlu elektronicznego w segmencie B2C (COM(2016) 757). Celem wniosku jest uproszczenie skomplikowanych obowiązków wynikających z podatku VAT dotyczących transgranicznego handlu elektronicznego oraz stworzenie równych warunków działania dla przedsiębiorstw z UE i z państw trzecich, które często prowadzą niezgodną z przepisami sprzedaż bez podatku VAT. Oczekuje się, że przyjęcie wniosku doprowadzi do ograniczenia kosztów przestrzegania przepisów ponoszonych przez przedsiębiorstwa o 2,3 mld EUR rocznie począwszy od 2021 r., a jednocześnie do zwiększenia przychodów państw członkowskich z VAT o 7 mld EUR. ·Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie utworzenia jednolitego portalu cyfrowego zapewniającego dostęp do informacji, procedur, usług wsparcia i rozwiązywania problemów (COM(2017)256). Obywatele i przedsiębiorstwa, zainteresowani przeniesieniem się do innego kraju UE i sprzedawaniem tam swoich produktów lub świadczeniem usług, napotykają istotne przeszkody. Znalezienie odpowiednich, dokładnych i zrozumiałych informacji online oraz dostęp do procedur administracyjnych online mają zasadnicze znaczenie dla tych, którzy pragną skorzystać z zalet jednolitego rynku, jednak często jest to skomplikowane, czasochłonne i kosztowne, o ile w ogóle możliwe. Jeżeli chodzi o poszukiwanie informacji, przedsiębiorstwa mogłyby zaoszczędzić 11–55 mld EUR rocznie podczas analizy zaledwie dziewięciu różnych tematów biznesowych. Preferowany wariant zmniejszyłby o 60 % 1,5 mln godzin, jakie obywatele spędzają obecnie przed wyjazdem za granicę na poszukiwaniu online informacji na siedem najważniejszych tematów. ·Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie europejskiej statystyki gospodarczej (COM(2017) 114). Obecny system tworzenia europejskiej statystyki gospodarczej jest podzielony na odrębne rozporządzenia dotyczące poszczególnych dziedzin. Prowadzi to do niespójności gromadzonych danych i nieefektywności procesu ich tworzenia. Nowy wniosek uchyli 10 istniejących aktów prawnych i zapewni wspólne ramy prawne dla opracowywania i sporządzania statystyk gospodarczych. Oczekuje się, że dzięki wnioskowi wzrośnie jakość danych statystycznych, krajowe procedury tworzenia danych statystycznych zostaną zoptymalizowane, a obciążenie statystyczne respondentów, którzy dostarczają danych, zostanie ograniczone. Nowy wniosek powinien spowodować zmniejszenie obciążenia administracyjnego przedsiębiorstw o co najmniej 13,5 % rocznie, w znacznej części dzięki oszczędnościom związanym z przygotowywaniem statystyk handlu wewnątrzunijnego. ·Przegląd rozporządzenia w sprawie infrastruktury rynku europejskiego (przepisów dotyczących instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, kontrahentów centralnych i repozytoriów transakcji) (COM(2017)208). Wniosek zawiera szereg ukierunkowanych zmian obowiązującego rozporządzenia, w szczególności uproszczenie przepisów i usunięcie nieproporcjonalnych kosztów i obciążeń dla małych przedsiębiorstw w sektorze finansowym w sposób niezagrażający stabilności finansowej. Łączny wpływ wszystkich preferowanych wariantów, obliczony wyłącznie do celów oceny skutków, przyniósłby redukcję kosztów w wysokości od 2,3 mld EUR do 6,9 mld EUR kosztów stałych (jednorazowych) i od 1,1 mld EUR do 2,66 mld EUR kosztów operacyjnych. ·Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie zarządzania unią energetyczną (COM(2016) 759). Wniosek doprowadzi do znacznego zmniejszenia obciążenia administracyjnego państw członkowskich, Komisji i innych instytucji UE poprzez racjonalizację obecnych wymogów dotyczących planowania i sprawozdawczości w dziedzinie energii i klimatu, określonych w wielu różnych instrumentach prawnych o różnych cyklach sprawozdawczych. Wniosek przewiduje włączenie, uproszczenie lub usunięcie ponad 50 obecnych szczegółowych obowiązków z zakresu planowania, sprawozdawczości i monitorowania. Oczekuje się, że przyniesie on ponad 3,4 mln EUR oszczędności w kosztach administracyjnych. ·Wniosek w sprawie interoperacyjności systemów elektronicznego poboru opłat drogowych i ułatwiania transgranicznej wymiany informacji na temat przypadków nieuiszczenia opłat drogowych w Unii (COM(2017) 280). Wniosek dotyczy niskiej interoperacyjności europejskich systemów opłat drogowych i infrastruktury, a jego celem jest ułatwienie nowym dostawcom wejścia na rynek oraz umożliwienie dostarczania właścicielom pojazdów mniej skomplikowanych technicznie urządzeń pokładowych (bez GPS). Szacuje się, że niska interoperacyjność niepotrzebnie kosztuje 334 mln EUR rocznie. ·Wniosek w sprawie zmiany ograniczeń stosowania niektórych niebezpiecznych substancji w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (COM(2017) 38). Proponowane środki pozwoliłby na przywrócenie rynku wtórnego i zwiększenie dostępności części zamiennych do niektórych rodzajów sprzętu. Ograniczyłoby to koszty i obciążenie administracyjne przedsiębiorstw i organów publicznych, stworzyło nowe możliwości rynkowe dla sektora napraw i sprzedaży na rynku wtórnym oraz miało pozytywny wpływ społeczny, w tym na szpitale unijne, co pomogłoby zaoszczędzić około 170 mln EUR po 2019 r. ze względu na zachowanie możliwości odsprzedania i zakupu używanych wyrobów medycznych. Wyłączenie organów piszczałkowych z zakresu stosowania dyrektywy pomoże również uniknąć utraty do 90 % miejsc pracy w sektorze i rocznej straty do 65 mln EUR do 2025 r.

2.4.Ocena podejść alternatywnych do uproszczenia przepisów i zmniejszenia kosztów

Ograniczenie zbędnych obciążeń regulacyjnych jest politycznym priorytetem obecnej Komisji. Jest on realizowany dzięki podejściu, które uwzględnia faktyczne obawy zainteresowanych podmiotów, zapewnia odpowiednią demokratyczną rozliczalność i promuje wykorzystywanie dokładnych danych ilościowych – ale jednocześnie nie jest od tych danych uzależnione. Zgodnie z zobowiązaniem podjętym w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa Komisja oceniła jednak podejścia alternatywne, w tym podejście zakładające osiąganie celów dotyczących zmniejszenia obciążeń w poszczególnych sektorach. Wnioski z oceny podsumowano w ramce 4 i bardziej szczegółowo przedstawiono w załączonym dokumencie roboczym służb Komisji.

Ramka 4. Alternatywne podejście do uproszczenia regulacyjnego ·Jedno z podejść do ograniczenia kosztów regulacyjnych zakłada wyznaczanie ex ante docelowych poziomów zmniejszenia obciążeń – dla gospodarki jako całości albo na poziomie sektorów. Aby takie docelowe poziomy były wiarygodne i skuteczne, muszą być wyznaczane w oparciu o metody obejmujące określenie ogólnego poziomu kosztów i ocenę, które koszty realistycznie można ograniczyć („poziom odniesienia”). Gromadzenie danych jest kosztowne, czasochłonne i nie zawsze daje dokładny obraz sytuacji, gdyż dane są często ograniczone. Ten brak pewności bardzo utrudnia określenie poziomu ambicji celów ex ante, zarówno na poziomie gospodarki jako całości, jak i poszczególnych sektorów – jest to szczególnie widoczne na szczeblu europejskim, jak pokazują doświadczenia samej Komisji z ograniczania obciążeń administracyjnych w latach 2007–2013. ·Niektóre zainteresowane podmioty sugerowały, że cele powinny być wyznaczane „politycznie”, a nie na podstawie określonych metod – bez wyraźnego uzasadnienia, jak miałyby być obliczane lub dlaczego należy je stosować tylko w określonych sektorach. Komisja obawia się, że takie podejście wywołałoby presję deregulacji i mogło naruszyć jej polityczną odpowiedzialność za osiągnięcie tego, co konieczne, wtedy, kiedy jest to konieczne (przykładem może być tu niegdysiejsza konieczność zapewnienia reakcji na kryzys finansowy lub niedawne wysiłki na rzecz rozwiązania problemów związanych z bezpieczeństwem, presją migracyjną lub kwestiami prywatności w obliczu powstawania nowych technologii). Komisja nie jest ponadto przekonana, czy takie podejście byłoby do przyjęcia dla większości zainteresowanych podmiotów. Różnorodność poglądów na ten temat celów ex ante dobrze ilustrują wyniki konsultacji w ramach platformy REFIT. ·Te same uwagi odnoszą się do zasady „jeden za jeden”, zgodnie z którą nowy akt lub dodatkowe koszty wprowadzone przez nowy akt prawny muszą wiązać się z równoważną obniżką w drodze zmiany istniejącego aktu prawnego lub jego uchylenia. Koszty regulacyjne należy ograniczać na podstawie dowodów, a nie prostych celów liczbowych. Kiedy Komisja występuje z wnioskiem w sprawie uchylenia danego aktu prawnego, ustawodawca może się na to nie zgodzić. Samo uchylenie aktu prawnego może natomiast doprowadzić do 28 różnych i potencjalnie rozbieżnych podejść krajowych.

Z doświadczeń Komisji oraz sytuacji zaobserwowanych w innych systemach nie wynika, by podejście oparte na wyznaczaniu ex ante docelowych poziomów redukcji przynosiło lepsze wyniki od obecnego podejścia pod względem walki ze zbędnymi kosztami i generowania konkretnych korzyści dla zainteresowanych podmiotów. Aktualne podejście opiera się na indywidualnej ocenie istniejących aktów prawnych w celu stwierdzenia, co konkretnie można uprościć, zoptymalizować albo usunąć. Podejście Komisji jest oparte na dowodach, a legitymację zapewnia mu fakt, że zainteresowane podmioty biorą aktywny udział w tym procesie. Podejście to gwarantuje, że nie istnieje ryzyko nadmiernej deregulacji lub negatywnego wpływu na główne cele polityczne.

Komisja skupi w związku z tym swoje wysiłki na udoskonalaniu tego podejścia. W szczególności, opierając się na swojej ocenie prawodawstwa, Komisja zobowiązuje się do zapewnienia, by każda ocena skutków towarzysząca zmianie przepisów wyraźnie przedstawiała, jakie są potencjalne oszczędności, w miarę możliwości z podaniem danych ilościowych; dzięki temu Parlament Europejski i Rada będą mogły uwzględnić w swoich pracach jasno określony cel pod względem redukcji obciążeń. Jeżeli wprowadzą we wniosku Komisji zmiany i ograniczą lub dodadzą uproszczenia, Komisja wezwie obie instytucje, by w przejrzysty sposób wyjaśniły, dlaczego jest to niezbędne, oraz oceniły skutki swoich poprawek zgodnie z Porozumieniem międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa. Cel zakładający ograniczanie obciążeń powinien też przyświecać państwom członkowskim przy transpozycji i wdrażaniu prawodawstwa unijnego.

Komisja uzupełniła ponadto zestaw instrumentów służących lepszemu stanowieniu prawa o szczegółowe wytyczne dla służb Komisji w sprawie podawania danych ilościowych i zwiększyła zakres dostępnych szkoleń wewnętrznych. Zamierza też bardziej systematyczne konsultować się z zainteresowanymi podmiotami w sprawie konieczności lub możliwości uproszczenia przepisów w ramach działań konsultacyjnych towarzyszącym ewaluacjom i ocenom skutków.

Komisja będzie ponadto współpracować z powyższymi dwiema instytucjami, aby położyć większy nacisk na pkt 22 i 23 porozumienia międzyinstytucjonalnego i wypracować bardziej systematyczne podejście do monitorowania i oceny wyników istniejących przepisów w celu zapewnienia dostępności danych niezbędnych do przeprowadzania wysokiej jakości ocen i podawania solidnych danych ilościowych. Komisja będzie ujmować odpowiednie przepisy w swoich wnioskach.

Również państwa członkowskie mają dużą swobodę w zakresie wdrażania prawa unijnego na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym. Przedsiębiorcy w różnych miejscach w Unii bardzo różnie postrzegają obciążenia regulacyjne, co sugeruje, że swoboda ta odgrywa ważną rolę. Komisja będzie kontynuować współpracę z państwami członkowskimi w tej kwestii, na przykład poprzez przygotowywanie planów wdrażania mających ułatwić wprowadzanie przepisów w życie. Zgodnie z wezwaniem zawartym w porozumieniu międzyinstytucjonalnym przy transpozycji przepisów unijnych do prawa krajowego państwa członkowskie powinny wyraźnie zaznaczyć, kiedy dodają elementy niezwiązane z prawem UE.

2.5.Nowe podejście do egzekwowania prawa Unii

Aby prawo UE przynosiło zamierzone korzyści, konieczne jest jego skuteczne stosowanie. Państwa członkowskie powinny wypełniać swoje obowiązki dotyczące poszanowania i egzekwowania przepisów, które wspólnie ustanowiły. Komisja będzie w dalszym ciągu wspierać państwa członkowskie w ich działaniach na rzecz transpozycji, stosowania i wdrażania prawa UE. Jednocześnie jako strażniczka Traktatów Komisja zwiększy wysiłki na rzecz zapewnienia zgodności z prawem UE.

Zgodnie z działaniami priorytetowymi zapowiedzianymi w 2016 r. Komisja przedstawiła swoją nową politykę egzekwowania prawa w komunikacie „Prawo Unii: lepsze wyniki dzięki lepszemu stosowaniu”. W komunikacie tym nakreślono bardziej strategiczne podejście do polityki Komisji w sprawie uchybień zobowiązaniom państw członkowskich – nacisk położono na problemy systemowe, w których działania kontrolne Komisji mogą doprowadzić do rzeczywistych zmian. Priorytetem będzie zbadanie przypadków, w których państwa członkowskie nieprawidłowo transponują przepisy unijne do prawa krajowego lub nie robią tego w ogóle. Znaczenie, jakie Komisja przywiązuje do terminowej transpozycji prawa unijnego, znajduje odzwierciedlenie w zaostrzeniu stanowiska dotyczącego sankcji finansowych w takich przypadkach. Komisja będzie też podejmować zdecydowanie działania w przypadkach, w których państwa członkowskie nie zastosowały się do orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości, kiedy spowodowały poważne szkody dla interesów finansowych UE lub kiedy naruszyły wyłączne kompetencje UE. Uchybienia te uniemożliwiają realizację praw i korzyści przysługujących obywatelom i przedsiębiorstwom na podstawie prawa europejskiego. Zgodnie z tą nową polityką Komisja będzie też zamykać sprawy, jeżeli uzna to za stosowne z punktu widzenia kształtowania polityki. Ewolucję działań na rzecz egzekwowania prawa zilustrowano w najnowszym zestawieniu informacji towarzyszącym orędziu o stanie Unii wygłoszonemu przez przewodniczącego.

Celem nowej polityki Komisji w odniesieniu do uchybień popełnianych przez państwa członkowskie jest zagwarantowanie szybszego zapewnienia zgodności w istotnych obszarach, tak aby można było realizować priorytety polityczne. Nowa polityka w odniesieniu do uchybień popełnianych przez państwa członkowskie nie jest inicjatywą odosobnioną – silnie wiąże się z szeregiem innych działań, które Komisja podejmie w celu wspierania państw członkowskich we wdrażaniu prawa UE i w celu współpracy z nimi, aby zagwarantować, że prawo UE jest stosowane terminowo, prawidłowo i skutecznie. Komisja zaangażuje się w bardziej systematyczny dialog z państwami członkowskimi na temat lepszego stanowienia prawa, zapewnienia zgodności z prawem UE oraz na temat szerszych kwestii dotyczących egzekwowania prawa i kierunków polityki, obejmujących cały szereg dziedzin prawodawstwa.

Słabe wdrożenie prawa Unii oznacza, że zamierzone korzyści nie zostaną w pełni osiągnięte w praktyce. Na przykład pełne wdrożenie unijnych przepisów dotyczących ochrony środowiska może pomóc gospodarce UE zaoszczędzić 50 mld euro rocznie na kosztach ochrony zdrowia i bezpośrednich kosztach ponoszonych przez środowisko. Przegląd wdrażania polityki ochrony środowiska wprowadzono jako nowe narzędzie usprawniające wdrażanie europejskiej polityki ochrony środowiska i wspólnie uzgodnionych zasad. Stanowi to początek nowego procesu z udziałem państw członkowskich, który ma na celu identyfikację i usunięcie przyczyn niewykonania tych przepisów oraz próbę znalezienia rozwiązań, zanim problemy staną się palące. W lutym 2017 r. Komisja opublikowała pierwszy zestaw 28 sprawozdań krajowych, w których przedstawiono silne i słabe strony, a także możliwości poprawy sytuacji w różnych państwach, oraz komunikat, w którym określono wspólne wyzwania i zaproponowano działania na rzecz poprawy wyników wszystkich państw członkowskich UE. W dłuższej perspektywie podobna procedura, o ile będzie przebiegać pomyślnie, mogłaby być stosowana na szerszą skalę w innych obszarach polityki.

2.6.Współpraca z innymi instytucjami

Porozumienie międzyinstytucjonalne w sprawie lepszego stanowienia prawa uznaje wspólną odpowiedzialność wszystkich instytucji UE za przygotowanie wysokiej jakości unijnych aktów prawnych. Ze swojej strony w ciągu mniej więcej ostatnich 12 miesięcy Komisja stopniowo wywiązywała się z większości swoich zobowiązań podjętych w porozumieniu. Komisja czeka na pierwszą ocenę sytuacji politycznej z Parlamentem Europejskim i Radą, która to ocena pozwoli ustalić, w których obszarach konieczne są dodatkowe wysiłki w celu poprawy procesu lepszego stanowienia prawa i adekwatności unijnych przepisów.

Ramka 5. Realizacja zobowiązań Komisji w ramach Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa ·Wraz z Parlamentem Europejskim i Radą uzgodniono wspólne oświadczenie dotyczące priorytetów politycznych na 2017 r. Obecnie trwa jego wdrażanie. ·Złożono wnioski mające na celu dostosowanie unijnych przepisów w sprawie procedury komitetowej do wymogów Traktatu z Lizbony. ·Obowiązują już nowe przepisy dotyczące konsultacji z ekspertami z państw członkowskich podczas przygotowywania aktów delegowanych. Rozpoczęto negocjacje między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie ustanowienia kryteriów rozgraniczania w odniesieniu do aktów delegowanych. ·Projekt informatyczny mający na celu ustanowienie nowego rejestru aktów delegowanych powinien zgodnie z planem rozpocząć się przed końcem 2017 r. ·Trzy instytucje opracowały i realizują plan dotyczący nowego wspólnego międzyinstytucjonalnego portalu internetowego w celu poprawy przejrzystości procedury ustawodawczej. ·Rozpoczęto negocjacje między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie określenia praktycznych ustaleń dotyczących prowadzenia negocjacji międzynarodowych. ·Przeprowadzono rewizję wytycznych Komisji dotyczących lepszego stanowienia prawa i zestawu instrumentów służących lepszemu stanowieniu prawa – obecnie obejmują one wszystkie kwestie wchodzące w zakres porozumienia międzyinstytucjonalnego, takie jak przekształcenia, kodyfikacje, koszt braku działań na poziomie europejskim, monitorowanie i ocena przepisów prawnych itd. ·Opracowano instrumenty informatyczne umożliwiające przyjmowanie sprawozdań państw członkowskich na temat krajowych środków transpozycji, które wykraczają poza wymogi prawa Unii. ·Niniejszy komunikat odnosi się do zobowiązań dotyczących uproszczenia przepisów i oceny wykonalności ustanowienia celów na rzecz ograniczenia zbędnych kosztów w kluczowych sektorach.

3.Wnioski i dalsze kroki w celu zakończenia realizacji Programu lepszego stanowienia prawa