Sprawozdanie specjalne Zwiększenie 
bezpieczeństwa dostaw 
energii poprzez rozwój 
wewnętrznego rynku 
energii – konieczność 
podjęcia dalszych działańPL 2015  nr 16
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luksemburg  
LUKSEMBURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa (http://europa.eu).
Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2015
Print ISBN 978-92-872-3308-0 ISSN 1831-0923 doi:10.2865/981161 QJ-AB-15-018-PL-C
PDF ISBN 978-92-872-3315-8 ISSN 1977-5768 doi:10.2865/296421 QJ-AB-15-018-PL-N
EPUB ISBN 978-92-872-3321-9 ISSN 1977-5768 doi:10.2865/223401 QJ-AB-15-018-PL-E
© Unia Europejska, 2015
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła.
W celu wykorzystania lub powielenia zdjęć 1, 2 i 3 oraz zdjęcia w ramce 13 należy wystąpić o zgodę  
bezpośrednio do właściciela praw autorskich.
Printed in Luxembourg
Zwiększenie 
bezpieczeństwa dostaw 
energii poprzez rozwój 
wewnętrznego rynku 
energii – konieczność 
podjęcia dalszych działań
(przedstawione na mocy art. 287 ust. 4 akapit drugi TFUE)Sprawozdanie specjalnePL 2015  nr 16
02
 Zespół kontrolny
Sprawozdania specjalne Trybunału przedstawiają wyniki kontroli wykonania zadań i kontroli zgodności wybranych obszarów 
działalności UE lub kwestii związanych z zarządzaniem. Trybunał wybiera i opracowuje zadania kontrolne w taki sposób, aby 
miały one jak największe oddziaływanie, biorąc pod uwagę kryteria takie jak zagrożenia dla wykonania zadań lub zgodności, 
poziom dochodów lub wydatków w danym obszarze, nadchodzące zmiany oraz interes polityczny i społeczny.
Niniejsza kontrola wykonania zadań została przeprowadzona przez Izbę kontroli II, której przewodniczy członek Trybunału 
Henri Grethen i która zajmuje się takimi obszarami wydatków, jak polityki strukturalne, transport i energia. Kontrolą kierował 
Phil Wynn Owen, członek Trybunału, a w działania kontrolne zaangażowani byli Gareth Roberts, szef gabinetu, i Katharina 
Bryan, attaché; Pietro Puricella, kierownik działu; Erki Must, koordynator zadania, a także kontrolerzy: Jolita Korzunienė, Pekka 
Ulander, Svetoslav Hristov, Aleksandra Klis-Lemieszonek i Andrew Judge.
Od lewej:  P . Puricella, A. Judge, G. Roberts, J. Korzunienė, P . Ulander, K. Bryan, E. Must, A. Klis-Lemieszonek, 
P . Wynn Owen, S. Hristov.
03
 Spis treści
Punkt
 Glosariusz
I–VIII  Streszczenie
1–19  Wstęp
5–8 Bezpieczeństwo dostaw energii i jego powiązanie z wewnętrznym rynkiem energii
9–13  Ramy prawne wewnętrznego rynku energii
14–19  Potrzeby inwestycyjne i narzędzia finansowe UE w dziedzinie infrastruktury energetycznej
20–26  Zakres kontroli i podejście kontrolne
27–112  Uwagi
27–71  Cel polegający na utworzeniu wewnętrznego rynku energii do 2014 r. nie został osiągnięty
30–42  Nadal istnieją problemy związane z wdrażaniem ram prawnych UE dotyczących wewnętrznego rynku 
energii
43–54  Istotne różnice w sposobie organizacji rynków energii przez państwa członkowskie mogą wstrzymywać 
dalszy rozwój wewnętrznego rynku energii
55–71  Poczyniono wprawdzie postępy w łączeniu rynków w Europie, jednak nie osiągnięto jeszcze w pełni 
efektów cenowych związanych z wewnętrznym rynkiem energii
72–98  Infrastruktura energetyczna w Europie zasadniczo nie jest jeszcze przygotowana do obsługi 
w pełni zintegrowanych rynków, w związku z czym nie zapewnia obecnie faktycznego 
bezpieczeństwa dostaw energii
73–81  Infrastruktura istniejąca w wielu państwach członkowskich i pomiędzy nimi nie jest jeszcze odpowiednia 
dla wewnętrznego rynku energii
82–87  Nie jest dostępna ogólna ocena potrzeb na poziomie UE, która stanowiłaby podstawę do hierarchizacji 
inwestycji w infrastrukturę energetyczną w UE
88–98 Rozwój infrastruktury transgranicznej wymaga współpracy między sąsiadującymi państwami 
członkowskimi
04 Spis treści
99 –112  Wsparcie finansowe z budżetu UE w dziedzinie infrastruktury energetycznej stanowiło jedynie 
niewielki wkład w wewnętrzny rynek energii i bezpieczeństwo dostaw energii
100–109  UE posiada wprawdzie kilka instrumentów finansowania na rzecz projektów dotyczących infrastruktury 
energetycznej, ale w przypadku żadnego z nich wewnętrzny rynek energii nie stanowi celu podstawowego
110 –112  Wiele elementów infrastruktury energetycznej współfinansowanych przez UE wciąż nie wywarło wpływu 
na wewnętrzny rynek energii
113 –127  Wnioski i zalecenia
 Załącznik I –  a) Średnie ceny detaliczne energii elektrycznej wraz z podatkami dla 
konsumentów będących gospodarstwami domowymi: 1. kwartał 2015 r. 
(w centach za 1 kWh)   
b) Średnie ceny energii elektrycznej bez VAT i podatków niepodlegających 
zwrotowi dla konsumentów przemysłowych: 1. kwartał 2015 r. (w centach za 1 
kWh)
 Załącznik II –  Poddane ocenie ceny pozyskiwania gazu uiszczane przez dostawców gazu 
w państwach członkowskich UE – średnia roczna w 2014 r. (w euro za MWh)
 Załącznik III –  Uczestnictwo państw członkowskich w grupach roboczych ACER, od stycznia 
2013 r. do maja 2015 r.
 Odpowiedzi Komisji
05
 Glosariusz
Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki  (ACER):  agencja UE z siedzibą w Lublanie w Słowenii, 
utworzona w marcu 2011 r. w ramach trzeciego pakietu energetycznego w celu doprowadzenia do utworzenia 
wewnętrznego rynku energii, zarówno w odniesieniu do energii elektrycznej, jak i gazu ziemnego. ACER jest niezależną 
strukturą europejską wspierającą współpracę między europejskimi organami regulacji energetyki.
Bezpieczeństwo dostaw energii : nieprzerwana dostępność źródeł energii po rozsądnej cenie, zgodnie z definicją 
Międzynarodowej Agencji Energetycznej.
Dziesięcioletnie plany rozwoju sieci : plany dla energii elektrycznej i gazu, które są niewiążącymi dokumentami 
publikowanymi co dwa lata przez ENTSO energii elektrycznej i ENTSO gazu. Celem tych planów jest zwiększanie dostępu 
do informacji oraz przejrzystości w odniesieniu do inwestycji w systemy przesyłowe energii elektrycznej i gazu.
Energetyczne połączenie międzysystemowe : struktura, która umożliwia przepływ energii elektrycznej lub gazu 
między sieciami krajowymi. Struktury te może posiadać i obsługiwać jeden operator systemu przesyłowego lub kilku 
takich operatorów.
Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS):  cele m EFIS jest przekazanie, w latach 2015–2017, co 
najmniej 315 mld euro na długoterminowe inwestycje prywatne i publiczne w całej UE. EFIS zostanie utworzony w ramach 
Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) jako fundusz powierniczy na czas nieokreślony w celu finansowania części 
projektów obarczonych większym ryzykiem. Gwarancja w wysokości do 16 mld euro zabezpieczona budżetem UE 
będzie równoważyć dodatkowe ryzyko podejmowane przez EBI. Państwa członkowskie mogą wnosić wkład do EFIS. 
EFIS może finansować projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania lub inne projekty dotyczące połączeń 
międzysystemowych. Jeden z priorytetów funduszu stanowi infrastruktura energetyczna.
Europejski program energetyczny na rzecz naprawy gospodarczej (EPENG):  EPENG wprowadzono pod koniec 2008 r. 
w odpowiedzi na kryzys gospodarczy i finansowy. Program ten zapewnia finansowanie projektów mających na celu 
zagwarantowanie większej niezawodności dostaw energii i ograniczenie emisji gazów cieplarnianych.
Europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne : wspólne ramy, na podstawie których obsługiwane są Europejski 
Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejski Fundusz Społeczny (EFS), Fundusz Spójności, Europejski Fundusz Rolny 
na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz Europejski Fundusz Morski i Rybacki (EFMR).
Europejskie sieci operatorów systemów przesyłowych energii elektrycznej i gazu (ENTSO energii elektrycznej 
/ ENTSO gazu): sieci te reprezentują wszystkich operatorów systemów przesyłowych energii elektrycznej/gazu 
w UE i innych operatorów podłączonych do ich sieci, w odniesieniu do wszystkich regionów oraz wszystkich kwestii 
technicznych i rynkowych.
Instrument „Łącząc Europę” : instrument zapewniający od 2014 r. pomoc finansową na rzecz trzech sektorów – 
energii, transportu i technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT). W tych trzech obszarach instrument „Łącząc 
Europę” określa priorytety inwestycyjne, które należy zrealizować w nadchodzącej dekadzie, takie jak korytarze gazowe 
i elektryczne, wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych, połączone korytarze transportowe i bardziej ekologiczne 
środki transportu, szybsze połączenia szerokopasmowe i sieci cyfrowe.
Kodeksy sieci i wytyczne : są to zbiory zasad, które odnoszą się do jednej lub kilku części sektora energetycznego. Mają 
być one narzędziem służącym do utworzenia wewnętrznego rynku energii, stanowiąc uzupełnienie istniejących zasad 
krajowych w celu rozwiązania w systematyczny sposób problemów związanych z kwestiami transgranicznymi.
06 Glosariusz
Krajowe organy regulacyjne : są to organizacje publiczne państw członkowskich, które kontrolują, czy na rynku 
obowiązują uczciwe zasady dostępu, a w niektórych państwach członkowskich ustalają ceny hurtowe i detaliczne dla 
konsumentów. Opracowują one analizy wykorzystywane do określania taryf naliczanych przez operatorów systemów 
przesyłowych.
Miliard metrów sześciennych : jednostka pomiaru objętości gazu w produkcji i w handlu.
Operator systemu przesyłowego : podmiot, któremu powierzono zadanie przesyłu energii w formie gazu ziemnego lub 
energii elektrycznej na poziomie krajowym lub regionalnym z wykorzystaniem stałej infrastruktury.
Plan działań w zakresie połączeń międzysystemowych na rynku energii państw bałtyckich (BEMIP): inicjatywa 
regionalna utworzona w 2009 r. na rzecz integracji Estonii, Łotwy i Litwy z europejskimi rynkami energii, mająca na celu 
zniesienie ich statusu wysp energetycznych oraz liberalizację ich rynków energii.
Procedura komitetowa : system komitetowy nadzorujący akty delegowane wdrażane przez Komisję Europejską. 
Komitety złożone są z przedstawicieli państw członkowskich i posiadają uprawnienia do regulowania pewnych 
delegowanych aspektów prawa wtórnego przyjętego przez Radę, a także, jeśli ma zastosowanie procedura współdecyzji, 
przez Parlament Europejski. Komisja przewodniczy tym posiedzeniom i zapewnia obsługę sekretariatu.
Projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania : w październiku 2013 r. Komisja przyjęła listę 248 
kluczowych projektów dotyczących infrastruktury energetycznej. W ramach projektów będących przedmiotem 
wspólnego zainteresowania powinny być stosowane szybsze i bardziej skuteczne procedury udzielania pozwoleń oraz 
ulepszone ramy regulacyjne. Projekty te mogą być także wspierane w ramach instrumentu „Łącząc Europę”.
Rozdzielenie : proces oddzielania działań związanych z przesyłem prowadzonych przez zintegrowane pionowo 
przedsiębiorstwo energetyczne od innych działań, takich jak wytwarzanie i dystrybucja.
Skroplony gaz ziemny  (LNG):  LNG to gaz ziemny przekształcony w formę ciekłą na potrzeby przechowywania lub 
transportu.
Transeuropejska sieć energetyczna (TEN-E):  celem programu TEN-E jest rozwój wewnętrznego rynku energii poprzez 
połączenia międzysystemowe, interoperacyjność oraz rozwój transeuropejskich sieci przesyłu energii elektrycznej i gazu, 
a także zapewnienie bezpieczeństwa i dywersyfikacji dostaw oraz promowanie zrównoważonego rozwoju.
Trzeci pakiet energetyczny : pakiet legislacyjny dotyczący rynków energii w UE. Ustanawia on podstawowe zasady 
funkcjonowania wewnętrznego rynku energii, w tym handlu transgranicznego i struktury instytucjonalnej.
Wewnętrzny rynek energii : wewnętrzny rynek energii jest strukturą prawną i infrastrukturalną, która powinna 
umożliwiać swobodny przepływ gazu i energii elektrycznej na całym obszarze UE oraz ponadgraniczny handel nimi.
Wymiana handlowa między przedsiębiorstwami (B2B): transakcja handlowa między dwoma przedsiębiorstwami, np. 
między producentem a hurtownikiem lub między hurtownikiem a sprzedawcą detalicznym.
Wyspa energetyczna : region niewystarczająco połączony z sieciami przesyłowymi energii. W rezultacie jest on często 
zależny od jednego zewnętrznego źródła lub dostawcy energii.
07
 Streszczenie
I
Unia Europejska (UE) przez ostatnie 20 lat opracowywała 
kompleksowe podejście do polityki energetycznej i poli -
tyki przeciwdziałania zmianie klimatu. Polityka ta ciągle 
ewoluuje w kontekście rosnących wyzwań związanych 
ze zmianą klimatu oraz zmieniającą się sytuacją między -
narodową, obejmującą działania polityczne na granicach 
UE i porozumienia handlowe z partnerami zewnętrznymi.
II
W ostatniej dekadzie największym problemem w Europie 
stało się bezpieczeństwo dostaw energii. Obawy rządów 
i opinii publicznej dotyczyły przede wszystkim zagro -
żeń związanych z zależnością od źródeł zewnętrznych, 
niepewną sytuacją polityczną w państwach będących 
dostawcami zewnętrznymi i państwach tranzytu oraz 
z potencjalnymi zakłóceniami w dostawach ener -
gii.  Rośnie także przeświadczenie, że transformacje 
w ramach systemu energetycznego UE, związane ze 
zmianami struktury popytu oraz wykorzystywaniem na 
szerszą skalę odnawialnych źródeł energii, prowadzą do 
pojawienia się nowych wyzwań związanych z ciągłymi 
dostawami energii do użytkowników końcowych po 
przystępnych cenach.
III
UE przyjęła szereg przepisów w celu wsparcia rozwoju 
wewnętrznego rynku energii. Wewnętrzny rynek energii 
jest strukturą prawną i infrastrukturalną, która powinna 
umożliwiać swobodny przepływ gazu i energii elek -
trycznej na całym obszarze UE oraz ponadgraniczny 
handel nimi. Celem określonym w najnowszym pakiecie 
legislacyjnym – zwanym trzecim pakietem energetycz -
nym – było ustanowienie wewnętrznego rynku energii 
do 2014 r. Z budżetu UE na infrastrukturę energetyczną 
przekazano 3,7 mld euro w latach 2007–2013, a oczekuje 
się, że w latach 2014–2020 zostaną dodatkowo przeka -
zane środki w wysokości ok. 7,4 mld euro.
IV
Celem kontroli było określenie, czy wdrożenie działań 
z zakresu polityki dotyczącej wewnętrznego rynku 
energii oraz wydatki UE na infrastrukturę energetyczną 
przyczyniły się do skutecznego zapewnienia korzyści 
w zakresie bezpieczeństwa dostaw energii.
08 Streszczenie
V
Cel polegający na utworzeniu wewnętrznego rynku 
energii do 2014 r. nie został osiągnięty. Infrastruktura 
energetyczna w Europie zasadniczo nie jest jeszcze przy -
gotowana do obsługi w pełni zintegrowanych rynków, 
w związku z czym nie zapewnia obecnie faktycznego 
bezpieczeństwa dostaw energii. Wsparcie finansowe 
z budżetu UE w dziedzinie infrastruktury energetycznej 
stanowiło jedynie niewielki wkład w wewnętrzny rynek 
energii i bezpieczeństwo dostaw energii.
VI
Nadal istnieją problemy związane z wdrażaniem ram 
prawnych UE dotyczących wewnętrznego rynku energii. 
Istotne różnice w sposobie organizacji rynków energii 
przez państwa członkowskie mogą wstrzymywać dalszy 
rozwój wewnętrznego rynku energii. Poczyniono wpraw -
dzie postępy w łączeniu rynków w Europie, jednak nie 
osiągnięto jeszcze w pełni efektów cenowych związa -
nych z wewnętrznym rynkiem energii. Trybunał zaleca, 
co następuje:
Zalecenie 1:  W sytuacji, w której wewnętrzny rynek 
energii nie został jeszcze w pełni ustanowiony, Komisja 
powinna ukończyć oceny i wszcząć konieczne postępo -
wania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa 
członkowskiego do końca 2016 r.
Zalecenie 2:
a) Państwa członkowskie powinny dopilnować, by ich 
krajowe organy regulacyjne były niezależne, a ich 
funkcje nie była ograniczana. Krajowe organy regula -
cyjne powinny dysponować wystarczającymi zasobami 
do wykonywania własnych działań, w tym zasobami 
umożliwiającymi im pełne uczestnictwo we współpracy 
na poziomie UE;
b) Komisja powinna zadbać o to, by Agencja ds. Współ -
pracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) posiadała 
odpowiednie uprawnienia do uzyskania od głównych 
instytucji w państwach członkowskich informacji nie -
zbędnych do realizacji powierzonych jej zadań.Zalecenie 3:  Komisja powinna promować powszechny 
rozwój przejrzystych mechanizmów handlu zarówno 
w odniesieniu do gazu, jak i energii elektrycznej. 
Powinno to obejmować ułatwianie i wspieranie tworze -
nia giełd energii w państwach członkowskich, w których 
obecnie giełdy takie nie istnieją lub w których dominują 
mechanizmy handlu B2B.
Zalecenie 4:  Komisja powinna przyspieszyć procedurę 
komitetową w celu zapewnienia, by kodeksy sieci energii 
elektrycznej zostały zatwierdzone do końca 2015 r. 
Powinno to także zachęcić ACER i sieci ENTSO do wspie -
rania wcześniejszego wprowadzenia w życie kodeksów 
sieci przez państwa członkowskie w ramach regionalnych 
inicjatyw współpracy.
Zalecenie 5:  Komisja powinna:
a) rozważyć ustanowienie celów dotyczących elektro -
energetycznych połączeń międzysystemowych w opar -
ciu o potrzeby rynkowe, a nie stałą krajową zdolność 
produkcyjną;
b) dokonać ponownej oceny potencjalnych kosztów 
i korzyści modelu docelowego dla gazu oraz rozważyć, 
w kontekście niepewnego popytu, czy istnieją alterna -
tywne rozwiązania względem budowy gazociągów na 
dużą skalę, jak np. instalacja strategicznie rozmieszczo -
nych terminali LNG w celu obsługi jednego lub kilku 
rynków krajowych za pomocą rozwiązań kompaty -
bilnych z wewnętrznym rynkiem energii. Działania te 
powinny być oparte na kompleksowej ocenie potrzeb 
na poziomie UE.
09 Streszczenie
VII
Infrastruktura istniejąca w wielu państwach członkow -
skich i pomiędzy nimi nie jest jeszcze odpowiednia dla 
wewnętrznego rynku energii. Nie jest dostępna ogólna 
ocena potrzeb na poziomie UE, która stanowiłaby pod -
stawę do hierarchizacji inwestycji w infrastrukturę ener -
getyczną w UE. Rozwój infrastruktury transgranicznej 
wymaga współpracy między sąsiadującymi państwami 
członkowskimi. Trybunał zaleca, co następuje:
Zalecenie 6:  Komisja powinna:
a) wskazać te części transgranicznej infrastruktury 
energetycznej, które nie są w pełni wykorzystywane 
do wspierania wewnętrznego rynku energii z powodu 
dotyczących jej zobowiązań wynikających z dwustron -
nych umów długoterminowych – wykluczających 
dostęp stron trzecich – lub z powodu niewykorzysty -
wania jej zdolności technicznych, takich jak odwrócenie 
przepływu gazu;
b) współpracować z zainteresowanymi stronami w pań -
stwach członkowskich w celu poprawy zakresu, w jakim 
taka infrastruktura jest rzeczywiście użytkowana w spo -
sób ciągły na potrzeby wewnętrznego rynku energii;
c) przeanalizować korzyści płynące z ustanowienia regio -
nalnych operatorów systemów przesyłowych w celu 
promowania transgranicznych przepływów energii 
i skutecznego zarządzania nimi, z wykorzystaniem 
w maksymalnym stopniu istniejącej infrastruktury.
Zalecenie 7:  Komisja powinna:
a) opracować kompleksową ocenę potrzeb dotyczących 
infrastruktury energetycznej na poziomie UE jako pod -
stawę dla rozwoju wewnętrznego rynku energii; ocena 
ta powinna stanowić także punkt odniesienia w przy -
padku innych dokumentów strategicznych, takich jak 
dziesięcioletnie plany rozwoju sieci;
b) w celu wsparcia oceny potrzeb zapewnić zdolność do 
modelowania rynków energii, w tym opracowywania 
szeregu prognoz dotyczących popytu, w ramach dzia -
łań realizowanych wewnętrznie lub przez ACER;
c) współpracować z ENTSO energii elektrycznej i ENTSO 
gazu, tak aby ocena potrzeb stanowiła wkład w pla -
nowanie infrastruktury związanej z wewnętrznym 
rynkiem energii w UE, w tym w dziesięcioletnie plany 
rozwoju sieci.VIII
UE posiada wprawdzie kilka instrumentów finansowania 
na rzecz projektów dotyczących infrastruktury energe -
tycznej, ale w przypadku żadnego z nich wewnętrzny 
rynek energii nie stanowi celu podstawowego. Infra -
struktura energetyczna współfinansowana przez UE 
ma ograniczony wpływ na wewnętrzny rynek energii. 
Trybunał zaleca, co następuje:
Zalecenie 8:  Komisja powinna udoskonalić swoje pro -
cedury planowania, a zwłaszcza przyznawanie pierw -
szeństwa projektom będącym przedmiotem wspólnego 
zainteresowania w świetle kompleksowej oceny potrzeb 
w zakresie infrastruktury energetycznej na poziomie UE i 
przyznawanie finansowania na ich rzecz.
Zalecenie  9: Komisja powinna sporządzić wnioski legi -
slacyjne dotyczące tego, w jaki sposób podporządkować 
swoje decyzje co do wyboru projektów dotyczących 
infrastruktury energetycznej zgłoszonych do uzyskania 
finansowania prawidłowemu i ciągłemu funkcjonowaniu 
rynku energii w państwach członkowskich.
10
 Wstęp
01 
Unia Europejska przez ostatnie 20 lat 
opracowywała kompleksowe podejście 
do polityki energetycznej i polityki prze -
ciwdziałania zmianie klimatu1. Polityka ta 
ciągle ewoluuje w kontekście rosnących 
wyzwań związanych ze zmianą klimatu 
oraz zmieniającą się sytuacją międzyna -
rodową, obejmującą działania polityczne 
na granicach UE i porozumienia handlo -
we z partnerami zewnętrznymi.
02 
Upoważnienie do opracowywania poli -
tyki UE w obszarze energii jest wyrażone 
w art. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii 
Europejskiej (TFUE), zgodnie z którym 
energia podlega kompetencji dzielonej 
między UE a państwa członkowskie. 
Art. 194 stanowi, że polityka energetycz -
na UE ma na celu:
a) zapewnienie funkcjonowania rynku 
energii;
b) zapewnienie bezpieczeństwa do -
staw energii w Unii;
c) wspieranie efektywności energe -
tycznej i oszczędności energii, jak 
również rozwoju nowych i odnawial -
nych form energii; oraz
d) wspieranie wzajemnych połączeń 
między sieciami energetycznymi.
03 
Państwa członkowskie podejmują 
decyzje dotyczące krajowych koszy -
ków energetycznych, podatków i opłat 
dodatkowych mających zastosowanie do 
gazu i energii elektrycznej oraz nad -
zorują funkcjonowanie rynków energii 
elektrycznej i gazu ziemnego na ich 
terytorium.04 
W ostatniej dekadzie największym 
problemem w Europie stało się bezpie -
czeństwo dostaw energii. Obawy rządów 
i opinii publicznej dotyczyły przede 
wszystkim zagrożeń związanych z zależ -
nością od źródeł zewnętrznych, niepew -
ną sytuacją polityczną w państwach 
będących dostawcami zewnętrznymi 
i państwach tranzytu oraz z potencjal -
nymi zakłóceniami w dostawach energii. 
Rośnie także przeświadczenie, że trans -
formacje systemu energetycznego UE 
związane ze zmianami struktury popytu 
oraz wykorzystywaniem na szerszą skalę 
odnawialnych źródeł energii prowadzą 
do pojawienia się nowych wyzwań 
w zakresie ciągłych dostaw energii do 
użytkowników końcowych po przystęp -
nych cenach.1 Prace te obejmują m.in. 
komunikaty Komisji w sprawie 
polityki energetycznej UE 
opublikowane w 1995 r. 
i 2007 r., pakiety klimatyczno-
energetyczne do 2020 r. i do 
2030 r. oraz niedawny 
komunikat Komisji w sprawie 
unii energetycznej.
11 Wstęp
Bezpieczeństwo dostaw 
energii i jego powiązanie 
z wewnętrznym rynkiem 
energii
05 
Komisja Europejska stale wspiera rozwój 
wewnętrznych rynków energii elektrycz -
nej i gazu ziemnego jako podstawy dla 
zapewnienia bezpieczeństwa dostaw 
energii w Unii. Wewnętrzny rynek energii 
jest strukturą prawną i infrastrukturalną, 
która powinna umożliwiać swobodny 
przepływ gazu i energii elektrycznej na 
całym obszarze UE oraz ponadgraniczny 
handel nimi. W najnowszym komunika -
cie Komisji w sprawie europejskiej stra -
tegii bezpieczeństwa energetycznego 
opublikowanym w dniu 28 maja 2014 r.2 
Komisja stwierdziła, że: „Kluczem do 
poprawy bezpieczeństwa energetyczne -
go jest, po pierwsze – bardziej zbiorowe 
podejście oparte na dobrze funkcjo -
nującym rynku wewnętrznym i lepszej 
współpracy na poziomie regionalnym 
i europejskim, szczególnie w przypad -
ku koordynacji rozwoju sieci i otwarcia 
rynków […]”.
06 
Rozwój otwartych, konkurencyjnych 
i w pełni funkcjonujących wewnętrznych 
rynków dla dostaw energii elektrycznej 
i gazu ziemnego może przyczynić się do 
osiągnięcia korzyści w zakresie bezpie -
czeństwa dostaw dla Unii jako całości. 
Otwiera to możliwości w zakresie więk -
szej dywersyfikacji dostaw, łagodzenia 
ryzyka związanego z dostawami lokal -
nymi, płynnego i elastycznego handlu 
w państwach członkowskich i między 
nimi oraz zapewniania dostaw energii 
w sposób racjonalny pod względem 
kosztów. Bezpieczeństwo dostaw sta -
nowi dobro publiczne, które ma swoją 
cenę, a jego osiągnięcie w sposób jak 
najbardziej racjonalny pod względem 
kosztów jest podstawowym celem poli -
tyki energetycznej UE.07 
W grudniu 2014 r. Rada Unii Europej -
skiej ponownie wyraziła swoje poparcie 
dla utworzenia wewnętrznego rynku 
energii, podkreślając, że „należy podjąć 
wszelkie wysiłki w celu jak najszybsze -
go osiągnięcia celu, jakim jest w pełni 
funkcjonujący i połączony wewnętrzny 
rynek energii”3.
08 
Aby zadbać o rozwój wewnętrznego 
rynku energii, konieczne jest zarówno 
ustanowienie zasad funkcjonowania 
rynków gazu i energii elektrycznej, jak 
i zapewnienie odpowiedniej infrastruk -
tury do tego celu.2 COM(2014) 330 final z dnia 
28 maja 2014 r. „Europejska 
strategia bezpieczeństwa 
energetycznego”.
3 Rada Unii Europejskiej, 
konkluzje z posiedzenia Rady 
ds. Transportu, 
Telekomunikacji i Energii 
z dnia 9 grudnia 2014 r.
12 Wstęp
Ramy prawne 
wewnętrznego rynku 
energii
09 
Zasady funkcjonowania wewnętrznego 
rynku energii mogą mieć różne formy. 
Pierwszym etapem jest opracowanie ram 
legislacyjnych ustanawiających zasady 
rozwoju wewnętrznych rynków energii 
elektrycznej i gazu ziemnego, a także 
warunków prawnych dla handlu energią. 
Te ramy legislacyjne zostały opracowane 
w formie trzech „pakietów” prawa wtór -
nego UE (zob. rys. 1 ).10 
Trzeci pakiet energetyczny został 
uzupełniony w 2011 r. rozporządzeniem 
w sprawie integralności i przejrzystości 
hurtowego4 rynku energii (REMIT)5. Roz -
porządzenie to skupia się na kwestiach 
integralności rynku i nadużyć na rynku 
oraz przewiduje monitorowanie hurto -
wych rynków energii w celu wykrywania 
manipulacji na rynku i zapobiegania im. 
Ma być ono w pełni wdrożone do kwiet -
nia 2016 r.Rys. 1Opracowanie trzech pakietów energetycznych
Główne komponenty
Dyrektywa 2009/72/WE
Dyrektywa 2009/73/WERozporządzenie (WE) nr 713/2009Rozporządzenie (WE) nr 714/2009Rozporządzenie (WE) nr 715/2009 Trzeci pakiet
2009Drugi pakiet
2003Pierwszy pakiet  
1996–1998
Koordynacja operatorów systemów 
przesyłowych przez ENTSO energii 
elektrycznej i ENTSO gazuDziesięcioletnie 
plany rozwoju sieciOperator systemu 
przesyłowego jako 
odrębny podmiotKoordynacja 
organów 
regulacyjnych 
przez ACERKwestie prawne Niezależny krajowy 
organ regulacyjnyTylko regulowany 
dostęp100%RachunkowośćDowolny 
właściwy organNegocjowany lub 
regulowany dostęp nabywcy 
lub jedyny nabywcaStopniowe
i ograniczoneRozwój
sieciRozdzielenie działalności 
operatorów systemów 
przesyłowychRegulacja 
rynkuDostęp stron 
trzecichOtwarcie
rynku
Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy.4 Sprzedaż hurtowa ma miejsce 
między importerami lub 
producentami energii 
a podmiotami, które sprzedają 
produkty energetyczne 
odbiorcom końcowym.
5 Rozporządzenie Parlamentu 
Europejskiego i Rady (UE) 
nr 1227/2011 z dnia 
25 października 2011 r. 
w sprawie integralności 
i przejrzystości hurtowego 
rynku energii (Dz.U. L 326 
z 8.12.2011, s. 1).
13 Wstęp
11 
Istnieją ponadto dwa środki ustawodaw -
cze UE, które bezpośrednio dotyczą bez -
pieczeństwa dostaw energii elektrycznej 
i gazu. Środki te opierają się na utrzy -
mywaniu właściwego i ciągłego funkcjo -
nowania wewnętrznego rynku energii, 
nawet w wyjątkowych warunkach:
a) dyrektywa w sprawie dostaw 
energii elektrycznej6, przyjęta 
w 2005 r., która zobowiązuje pań -
stwa członkowskie do zagwaran -
towania odpowiedniego poziomu 
mocy wytwórczych, odpowiedniej 
równowagi między podażą a popy -
tem oraz właściwego poziomu połą -
czeń międzysystemowych pomiędzy 
państwami członkowskimi; oraz
b) rozporządzenie w sprawie dostaw 
gazu ziemnego , przyjęte w 2010 r.7, 
które określa standardy w dziedzinie 
dostaw i infrastruktury oraz defi -
niuje obowiązki przedsiębiorstw 
gazowych, państw członkowskich 
i Komisji w zakresie działań zapobie -
gawczych oraz reakcji na zakłócenia 
w dostawach.12 
Te ramy legislacyjne ustanawiają podsta -
wowe zasady dla wewnętrznego rynku 
energii, ale same w sobie nie zapewniają 
praktycznego wzoru dla rynków ener -
gii. W tym celu Komisja przystąpiła do 
opracowania modeli docelowych dla 
energii elektrycznej i gazu na potrzeby 
osiągnięcia celu konwergencji cen8. 
Modele te były następnie rozwijane przy 
zaangażowaniu sieci ENTSO i ACER oraz 
przedstawicieli sektora energetyczne -
go, a obecnie trwają prace związane 
z uwzględnieniem ich w wytycznych 
i kodeksach sieci, które określają tech -
niczne zasady funkcjonowania tych 
rynków:
a) model docelowy dla energii 
elektrycznej  przewiduje łączenie 
rynków krajowych w jeden rynek 
paneuropejski9. Łączenie rynków, 
oprócz ułatwienia konwergencji 
cen, powinno zapewnić opty -
malne wykorzystanie przesyłów 
transgranicznych.
b) model docelowy dla gazu  wspiera 
konwergencję cen poprzez han -
del oparty na hubach gazowych10. 
Przewiduje on rozwój stref wejścia -
-wyjścia oraz wirtualnych punktów 
handlu gazem ciekłym.6 Dyrektywa 2005/89/WE 
Parlamentu Europejskiego 
i Rady z dnia 18 stycznia 
2006 r. dotycząca działań na 
rzecz zagwarantowania 
bezpieczeństwa dostaw 
energii elektrycznej 
i inwestycji infrastrukturalnych 
(Dz.U. L 33 z 4.2.2006, s. 22).
7 Rozporządzenie Parlamentu 
Europejskiego i Rady (UE) 
nr 994/2010 z dnia 
20 października 2010 r. 
w sprawie środków 
zapewniających 
bezpieczeństwo dostaw gazu 
ziemnego i uchylenia 
dyrektywy Rady 2004/67/WE 
(Dz.U. L 295 z 12.11.2010, s. 1).
8 Aby uzyskać więcej informacji 
na temat opracowywania 
modeli docelowych, zob.: 
https://ec.europa.eu/energy/
en/consultations/
consultation-generation-
adequacy-capacity-
mechanisms-and-internal-
market-electricity
9 Łączenie rynków opisuje 
powiązanie odrębnych 
rynków ofertowych dnia 
następnego dla energii 
elektrycznej za pomocą 
dostępnych zdolności 
w zakresie przesyłu 
transgranicznego. Do celów 
przeprowadzenia łączenia 
rynków energii elektrycznej 
w Unii Europejskiej 
opracowano specjalny 
algorytm o nazwie EUPHEMIA.
10 Hub gazowy jest fizycznym 
lub wirtualnym punktem 
handlu, w którym dostawy 
gazu są wyceniane na 
podstawie popytu w regionie. 
Ceny w hubach są oparte na 
zmieniającym się stosunku 
popytu do podaży gazu.
14 Wstęp
Role i obowiązki głównych 
podmiotów w obszarze polityki 
energetycznej UE
13 
W proces rozwoju, wdrażania i regu -
lowania wewnętrznego rynku energii 
zaangażowane są różne podmioty pu -
bliczne i prywatne, którym przypisane są 
określone role i obowiązki.
a) W  Komisji Europejskiej  Dyrek -
cja Generalna ds. Energii (DG ds. 
Energii) jest odpowiedzialna za 
opracowanie i wdrożenie europej -
skiej polityki energetycznej zgodnie 
z art. 194 TFUE. Obejmuje to zapew -
nienie funkcjonowania rynku energii 
oraz bezpieczeństwa dostaw energii 
w Unii, a także promowanie połą -
czeń międzysystemowych między 
sieciami energetycznymi. W od -
niesieniu do wewnętrznego rynku 
energii Komisja:
(i) przedstawia projekty doku -
mentów programowych i dzia -
łań ustawodawczych, jeśli są 
wymagane;
(ii) monitoruje transpozycję pakie -
tów energetycznych do prawa 
krajowego;
(iii) przyjmuje kodeksy sieci we 
współpracy z państwami człon -
kowskimi w ramach procedury 
komitetowej.
b) Rynki energii powinny być monitoro -
wane przez krajowe organy regula -
cyjne , które są w pełni niezależne 
od rządów państw członkowskich. 
Wymóg ustanowienia krajowych 
organów regulacyjnych został ujęty 
w drugim pakiecie energetycznym. 
Trzeci pakiet energetyczny dodatko -
wo wzmocnił rolę tych organów.c) Agencja ds. Współpracy Organów 
Regulacji Energetyki (ACER), utwo -
rzona w ramach trzeciego pakietu 
energetycznego, powinna wspierać 
i ułatwiać współpracę między krajo -
wymi organami regulacyjnymi. ACER 
opracowuje wytyczne, na podstawie 
których tworzone są kodeksy sieci, 
oraz wyraża opinie na temat różnych 
kwestii dotyczących rynku energii. 
ACER nie posiada żadnej władzy 
wykonawczej, więc jej decyzje nie są 
bezpośrednio wiążące dla uczestni -
ków rynku.
d) Operatorzy systemów przesyło -
wych  to podmioty odpowiedzialne 
za przesył energii w formie gazu 
ziemnego lub energii elektrycznej 
na poziomie krajowym lub regio -
nalnym z wykorzystaniem stałej 
infrastruktury. Oczekuje się od nich 
wzajemnej współpracy w ramach 
europejskich sieci operatorów 
systemów przesyłowych ener -
gii elektrycznej i gazu (ENTSO 
energii elektrycznej / ENTSO gazu). 
Sieci ENTSO są odpowiedzialne za 
opracowywanie kodeksów sieci na 
podstawie wytycznych ACER oraz 
za przygotowanie dziesięcioletnich 
planów rozwoju sieci.
15 Wstęp
Potrzeby inwestycyjne 
i narzędzia finansowe UE 
w dziedzinie infrastruktury 
energetycznej
14 
Inwestycje w infrastrukturę energetycz -
ną są wymagane w celu osiągnięcia ko -
rzyści w zakresie bezpieczeństwa dostaw 
w ramach wewnętrznego rynku energii. 
W UE infrastruktura energetyczna jest 
finansowana przede wszystkim przez 
operatorów systemów przesyłowych 
poprzez opłaty taryfowe dla konsu -
mentów, zgodnie z zasadą „użytkownik 
płaci”. Własne zasoby operatorów sys -
temów przesyłowych wykorzystywane 
do finansowania inwestycji w infra -
strukturę mogą stanowić od zaledwie 
20% kosztów projektu do równowar -
tości całkowitych kosztów wymaganej 
inwestycji. Zgodnie z danymi Komisji 
z 2011 r. operatorzy systemów przesyło -
wych inwestowali 9,1 mld euro rocznie 
w infrastrukturę energetyczną w la -
tach 2005–2009. Kwota ta obejmowała 
5,8 mld euro rocznie na infrastrukturę 
elektroenergetyczną oraz 3,3 mld euro 
rocznie na infrastrukturę gazową.
15 
Europejski Bank Inwestycyjny (EBI)  
jest największym ponadnarodowym podmiotem udzielającym pożyczek 
i gwarancji na potrzeby projektów do -
tyczących infrastruktury energetycznej 
w UE. W latach 2007–2012 EBI udzielił 
pożyczek w wysokości 29,4 mld euro 
na inwestycje w obszarze modernizacji 
i rozwoju europejskich sieci energii elek -
trycznej i gazu11.
16 
Infrastruktura energetyczna stanowi 
jeden z priorytetów nowo utworzonego 
Europejskiego Funduszu na rzecz Inwe -
stycji Strategicznych (EFIS)12. Fundusz 
obejmuje kapitał pochodzący z budżetu 
UE oraz EBI w celu uruchomienia inwesty -
cji publicznych i prywatnych o wartości co 
najmniej 315 mld euro w całej Europie13.
17 
W porównaniu z inwestycjami własnymi 
operatorów systemów przesyłowych 
oraz funduszami udostępnianymi 
za pośrednictwem EBI i EFIS budżet 
UE zapewnia stosunkowo niewielkie 
finansowanie inwestycji w infrastruk -
turę energetyczną. Z budżetu UE na 
infrastrukturę energetyczną przekazano 
ok. 3,7 mld euro w latach 2007–2013 
i przewiduje się, że w latach 2014–2020 
zostaną dodatkowo przekazane środki 
w wysokości ok. 7,4 mld euro, jak poka -
zano w  tabeli 1 .Tabela 1Środki finansowe przydzielone na infrastrukturę energetyczną w okresie 2007–2020 
(w mln euro)
Sektor TEN-E EPENGInstrument 
„Łącząc Euro -
pę” , energiaEuropejskie 
fundusze 
strukturalne 
i inwestycyjneRazem
2007–2013Energia elektryczna 81 905 498 1 484
Gaz 64 1 363 814 2 241
OGÓŁEM 145 2 268 1 312 3 725
2014–2020 Energia elektryczna i gaz 5 350 2 00017 350
OGÓŁEM 2007–2020 145 2 268 5 350 3 312 11 075
1 Dane szacunkowe przedstawione zespołowi kontrolnemu przez DG ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej.
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, na podstawie baz danych DG ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej oraz sprawozdania z realizacji EPENG.11 Europejski Bank Inwestycyjny, 
„Kryteria udzielania pożyczek 
w obszarze energii”, 23 lipca 
2013 r.
12 Rozporządzenie Parlamentu 
Europejskiego i Rady (UE) 
2015/1017 z dnia 25 czerwca 
2015 r. w sprawie 
Europejskiego Funduszu na 
rzecz Inwestycji 
Strategicznych, Europejskiego 
Centrum Doradztwa 
Inwestycyjnego i 
Europejskiego Portalu 
Projektów Inwestycyjnych 
oraz zmieniające 
rozporządzenia (UE) nr 
1291/2013 i (UE) nr 1316/2013.
13 Opinia nr 4/2015 dotycząca 
wniosku w sprawie 
rozporządzenia Parlamentu 
Europejskiego i Rady 
w sprawie Europejskiego 
Funduszu na rzecz Inwestycji 
Strategicznych oraz 
zmieniającego rozporządzenie 
(UE) nr 1291/2013 i (UE) 
1316/2013 (Dz. U. 121 
z 15.4.2015, s. 1).
16 Wstęp
18 
Środki były przydzielane z różnych fun -
duszy zarządzanych przez Komisję, róż -
niących się pod względem ich relatyw -
nej wielkości, rodzajów finansowanych 
z nich projektów oraz typu zapewniane -
go finansowania (zob. tabela 1 ):
a) Transeuropejska sieć energetycz -
na (TEN-E)14, ustanowiona w 1996 r., 
była instrumentem podlegającym 
zarządzaniu przez Komisję, służącym 
do finansowania infrastruktury dla 
energii elektrycznej i gazu ziem -
nego. Rozporządzenia w sprawie 
TEN-E z 2013 r.15 ustanawiały kryteria 
mające na celu określenie projektów 
będących przedmiotem wspólnego 
zainteresowania;
b) Europejski program energetycz -
ny na rzecz naprawy gospodar -
czej  (EPENG) został ustanowiony 
w 2009 r. w celu stymulowania 
gospodarki UE poprzez inwestycje 
w infrastrukturę16. Z EPENG była 
finansowana uzgodniona lista pro -
jektów bezpośrednio zarządzanych 
przez Komisję. Realizacja finansowa -
nych projektów jest nadal w toku, 
lecz w ramach tego programu nie 
będą już wspierane żadne nowe 
projekty;
c) Instrument „Łącząc Europę”17 
został ustanowiony w celu za -
pewnienia inwestycji w sektorach 
transportu, energii i telekomunikacji 
w okresie programowania 2014–
202018. Ma on przyciągać inwesty -
cje prywatne za pomocą szeregu 
narzędzi, w tym dotacji, specjalnych 
pożyczek, gwarancji oraz instru -
mentów dłużnych i kapitałowych. 
Współfinansowanie za pomocą 
dotacji opiera się na otwartych za -
proszeniach do składania wniosków 
i podlega zarządzaniu przez Agencję 
Wykonawczą ds. Innowacyjności 
i Sieci;d) finansowanie infrastruktury energe -
tycznej odbywa się także poprzez 
europejskie  fundusze struktu -
ralne i inwestycyjne19. Taki rodzaj 
finansowania jest oparty na krajo -
wych programach operacyjnych, 
które są zatwierdzane przez Komisję.
19 
Komisja oszacowała w 2010 r., że euro -
pejski sektor energetyczny będzie wy -
magał inwestycji w wysokości 1 bln euro 
do 2020 r. Z tej kwoty ok. 210 mld euro 
byłoby wymagane na sieci energii 
elektrycznej i gazu o znaczeniu euro -
pejskim20. Niedawno Międzynarodowa 
Agencja Energetyczna (MAE) oszacowa -
ła, że całkowita wielkość wymaganych 
inwestycji w sieci energii elektrycznej 
i gazu w UE wzrośnie do 931 mld euro 
w latach 2014–203521.14 Program TEN-E został 
ustanowiony następującymi 
aktami prawnymi: decyzja 
nr 1364/2006/WE Parlamentu 
Europejskiego i Rady z dnia 
6 września 2006 r. 
ustanawiająca wytyczne dla 
transeuropejskich sieci 
energetycznych oraz 
uchylająca decyzję 96/391/WE 
i decyzję nr 1229/2003/WE 
(Dz.U. L 262 z 22.9.2006, s. 1).
15 Rozporządzenie Parlamentu 
Europejskiego i Rady (UE) 
nr 347/2013 z dnia 17 kwietnia 
2013 r. w sprawie wytycznych 
dotyczących transeuropejskiej 
infrastruktury energetycznej, 
uchylające decyzję 
nr 1364/2006/WE oraz 
zmieniające rozporządzenia 
(WE) nr 713/2009, (WE) 
nr 714/2009 i (WE) nr 715/2009 
(Dz.U. L 115 z 25.4.2013, s. 39) 
ma na celu ułatwienie 
terminowego rozwoju 
i interoperacyjności 
transeuropejskich sieci 
energetycznych (TEN-E).
16 Rozporządzenie Parlamentu 
Europejskiego i Rady (WE) 
nr 663/2009 z dnia 13 lipca 
2009 r. ustanawiające program 
wspomagania naprawy 
gospodarczej poprzez 
przyznanie pomocy 
finansowej Wspólnoty na 
projekty w dziedzinie 
energetyki (Dz.U. L 200 
z 31.7.2009, s. 31).
17 Zgodnie z rozporządzeniem 
(UE) 2015/1017 w sprawie 
Europejskiego Funduszu na 
rzecz Inwestycji 
Strategicznych pula środków 
finansowych przeznaczonych 
na sektor energii finansowany 
za pośrednictwem 
instrumentu „Łącząc Europę” 
na okres programowania 2014 
2020 została zmniejszona o 
500 mln euro (z 5 850 mln do 5 
350 mln euro) częściowo w 
celu sfinansowania wkładu z 
budżetu ogólnego UE na rzecz 
EFIS.
18 Rozporządzenie Parlamentu 
Europejskiego i Rady (UE) 
nr 1316/2013 z dnia 11 grudnia 
2013 r. ustanawiające 
instrument „Łącząc Europę”, 
zmieniające rozporządzenie 
(UE) nr 913/2010 oraz 
uchylające rozporządzenia 
(WE) nr 680/2007 i (WE) 
nr 67/2010 (Dz.U. L 348 
z 20.12.2013, s. 129).
19 Rozporządzenie Parlamentu 
Europejskiego i Rady (UE) 
nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 
17
 Zakres kontroli i podejście 
kontrolne
20 
Poprzez niniejszą kontrolę Trybunał dą -
żył do określenia, czy wdrożenie działań 
z zakresu polityki dotyczącej wewnętrz -
nego rynku energii oraz wydatki UE na 
infrastrukturę energetyczną przyczyniły 
się do skutecznego zapewnienia korzyści 
w zakresie bezpieczeństwa dostaw 
energii.
21 
W szczególności skontrolowano, czy:
 ο Komisja i państwa członkowskie 
zagwarantowały wdrożenie polityki 
dotyczącej wewnętrznego rynku 
energii , a tym samym zwiększenie 
bezpieczeństwa dostaw energii;
 ο infrastruktura energetyczna  w Eu -
ropie jest odpowiednia dla w pełni 
zintegrowanych rynków, a tym 
samym zapewnia faktyczne bezpie -
czeństwo dostaw energii;
 ο wsparcie finansowe UE  na rzecz 
infrastruktury energetycznej 
przyczyniło się w skuteczny sposób 
do rozwoju wewnętrznego rynku 
energii.
22 
Prace kontrolne w terenie były prowadzo -
ne od połowy 2014 r. do połowy 2015 r.
23 
Kontrola dotyczyła przede wszystkim 
transportu gazu za pomocą gazociągów; 
przechowywania gazu, w tym w ter -
minalach LNG; oraz przesyłu energii 
elektrycznej. Kontrola nie dotyczyła 
produkcji energii22 ani efektywności 
energetycznej23. Zakres kontroli nie objął 
także systemów dystrybucji energii do 
konsumentów końcowych, ubóstwa 
energetycznego, opodatkowania energii 
i dotacji oraz celów polityki energetycz -
nej i polityki przeciwdziałania zmianie 
klimatu na 2020 r. i 2030 r.24 
Kontrola dotyczyła działań w zakresie 
polityki i finansowania od 2007 r. Przy -
jęto podejście regionalne i dokonano 
analizy przypadków w sześciu pań -
stwach członkowskich – Bułgarii, Estonii, 
na Litwie, w Polsce, Hiszpanii i Szwecji. 
Przeanalizowano rynki lokalne oraz 
zakres połączeń międzysystemowych 
między tymi państwami członkowskimi 
a ich sąsiadami.
25 
W ramach tych analiz przypadków 
oceniono sposób określenia potrzeby 
inwestycyjnych, wdrażanie zasad doty -
czących wewnętrznego rynku energii, 
aspekty współpracy transgranicznej oraz 
uzasadnienie wniosków dotyczących 
projektów. Wybór ten zapewnił szeroki 
pod względem geograficznym ogląd 
przypadków z całej UE. Analizy przypad -
ków objęły 15 konkretnych projektów 
współfinansowanych przez UE. Praca 
kontrolna w ramach każdego przypadku 
obejmowała wywiady z urzędnikami 
państw członkowskich i UE.
26 
Wskazano także, w miarę możliwości, do -
bre praktyki, które mogłyby zostać wy -
korzystane przez zainteresowane strony 
w innych państwach członkowskich.2013 r. ustanawiające wspólne 
przepisy dotyczące 
Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego, 
Europejskiego Funduszu 
Społecznego, Funduszu 
Spójności, Europejskiego 
Funduszu Rolnego na rzecz 
Rozwoju Obszarów Wiejskich 
oraz Europejskiego Funduszu 
Morskiego i Rybackiego oraz 
ustanawiające przepisy 
ogólne dotyczące 
Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego, 
Europejskiego Funduszu 
Społecznego, Funduszu 
Spójności i Europejskiego 
Funduszu Morskiego 
i Rybackiego oraz uchylające 
rozporządzenie Rady (WE) 
nr 1083/2006 (Dz.U. L 347 
z 20.12.2013, s. 320).
20 COM(2010) 677 final z dnia 
17 listopada 2010 r. „Priorytety 
w odniesieniu do 
infrastruktury energetycznej 
na 2020 r. i w dalszej 
perspektywie – plan działania 
na rzecz zintegrowanej 
europejskiej sieci 
energetycznej”.
21 Międzynarodowa Agencja 
Energetyczna, „Prognoza dla 
inwestycji na świecie 2014”. 
Paryż: OECD/MAE, s. 167.
22 W odniesieniu do produkcji 
zob. sprawozdanie specjalne 
nr 6/2014 „Wsparcie 
z funduszy polityki spójności 
na rzecz wytwarzania energii 
ze źródeł odnawialnych – czy 
osiągnięto dobre rezultaty?” 
(http:/eca.europa.eu ).
23 W odniesieniu do zużycia zob. 
sprawozdanie specjalne 
nr 21/2012 „Opłacalność 
inwestycji w efektywność 
energetyczną realizowanych 
w ramach polityki spójności” 
(http:/eca.europa.eu ).
18
 Uwagi
Cel polegający 
na utworzeniu 
wewnętrznego rynku 
energii do 2014 r. 
nie został osiągnięty
27 
27. Od 2007 r. wewnętrzny rynek energii 
stanowił centralny punkt polityki ener -
getycznej opracowywanej na poziomie 
UE. Przyjęcie pakietu energetycznego w 
2009 r. wymagało transpozycji dyrektyw 
dotyczących energii elektrycznej i gazu 
do 3 marca 2011 r.24 Cel ten nie został 
jednak osiągnięty w tym roku. Ponadto 
w 2009 r. przyjęte zostały trzy rozporzą -
dzenia Komisji stanowiące część trzecie -
go pakietu energetycznego25.
28 
W 2011 r. Rada potwierdziła swoje 
zaangażowanie w obszarze wewnętrz -
nego rynku energii, stwierdzając, że 
„do 2014 r. należy urzeczywistnić rynek 
wewnętrzny energii, tak aby umożliwić 
swobodny przepływ gazu i energii elek -
trycznej ”26. Gdy do grudnia 2014 r. nadal 
nie osiągnięto tego celu, Rada ponownie 
potwierdziła „pilną potrzebę skuteczne -
go i spójnego wdrażania oraz zastosowa -
nia przepisów ustanowionych w trzecim 
pakiecie energetycznym przez wszystkie 
państwa członkowskie  […]”27.29 
Następujące czynniki są istotne dla osią -
gnięcia tego celu:
 ο wdrożenie ram prawnych UE do -
tyczących wewnętrznego rynku 
energii;
 ο harmonizacja zróżnicowanych ryn -
ków lokalnych i krajowych;
 ο osiągnięcie konwergencji cen;
 ο udostępnienie odpowiedniej 
infrastruktury energetycznej (zob. 
od pkt 72).24 W odniesieniu do energii 
elektrycznej zob. art. 49 ust. 1 
dyrektywy Parlamentu 
Europejskiego i Rady 2009/72/
WE z dnia 13 lipca 2009 r. 
dotyczącej wspólnych zasad 
rynku wewnętrznego energii 
elektrycznej i uchylającej 
dyrektywę 2003/54/WE 
(Dz.U. L 211 z 14.8.2009, s. 55). 
W odniesieniu do gazu zob. 
art. 54 ust. 1 dyrektywy 
Parlamentu Europejskiego 
i Rady 2009/73/WE z dnia 
13 lipca 2009 r. dotyczącej 
wspólnych zasad rynku 
wewnętrznego gazu 
ziemnego i uchylającej 
dyrektywę 2003/55/WE 
(Dz.U. L 211 z 14.8.2009, s. 94).
25 Rozporządzenie Parlamentu 
Europejskiego i Rady (WE) 
nr 714/2009 z dnia 13 lipca 
2009 r. w sprawie warunków 
dostępu do sieci w odniesieniu 
do transgranicznej wymiany 
energii elektrycznej 
i uchylające rozporządzenie 
(WE) nr 1228/2003. 
Rozporządzenie (WE) 
nr 715/2009 w sprawie 
warunków dostępu do sieci 
przesyłowych gazu ziemnego 
i uchylające rozporządzenie 
(WE) nr 1775/2005. 
Rozporządzenie Parlamentu 
Europejskiego i Rady (WE) 
nr 713/2009 z dnia 13 lipca 
2009 r. ustanawiające Agencję 
ds. Współpracy Organów 
Regulacji Energetyki.
26 Konkluzje przyjęte przez Radę 
Europejską w dniu 4 lutego 
2011 r.
27 Konkluzje Rady, posiedzenie 
Rady ds. Transportu, 
Telekomunikacji i Energii, 
9 grudnia 2014 r.
19 Uwagi
Nadal istnieją problemy 
związane z wdrażaniem ram 
prawnych UE dotyczących 
wewnętrznego rynku energii
30 
Trzeci pakiet energetyczny obejmuje 
zarówno rozporządzenia, które mają 
bezpośrednie zastosowanie, jak i dyrek -
tywy, które muszą być włączone do ram 
legislacyjnych każdego państwa człon -
kowskiego. Komisja monitoruje postępy 
w tym zakresie poprzez:
a) kontrole transpozycji, których  
celem jest  sprawdzenie, czy państwa 
członkowskie zaktualizowały swoje 
prawo krajowe w celu włączenia do 
niego przepisów zawartych w dy -
rektywach28. Jeśli Komisja ustali, 
że państwo członkowskie tego nie 
dokonało, może wszcząć postępo -
wanie w sprawie naruszenia zobo -
wiązań państwa członkowskiego, 
które może prowadzić do wniesienia 
sprawy do Trybunału Sprawiedliwo -
ści; oraz
b) kontrole zgodności,  za pomocą 
których dokonuje się oceny, czy 
zmiany wprowadzone w praktyce są 
spójne z przepisami dyrektyw. Aby 
ułatwić przeprowadzenie tej oceny, 
Komisja wysyła wnioski o informa -
cje i wyjaśnienia do państw człon -
kowskich – ta wymiana informacji 
przeprowadzana jest za pomocą 
narzędzia znanego jako „EU pilot”. 
Jeśli Komisja stwierdzi, że zmiany 
wprowadzone w praktyce w pań -
stwie członkowskim nie odzwier -
ciedlają prawidłowo przepisów 
dyrektyw, może wszcząć formalne 
postępowanie w sprawie uchybienia 
zobowiązaniom państwa członkow -
skiego na mocy art. 258 TFUE.28 Ocena Komisji opiera się na 
dokumentach urzędowych 
przekazanych przez państwa 
członkowskie, sprawozdaniach 
wykonawców, krajowych 
badaniach wtórnych oraz 
monitorowaniu rynku za 
pośrednictwem środków 
masowego przekazu 
i specjalnych wnioskach 
skierowanych do osób 
trzecich.
20 Uwagi
31 
W tabeli 2  przedstawiono dane szcze -
gółowe dotyczące statusu tych kontroli, 
w tym postępowań w sprawie uchybie -
nia zobowiązaniom państwa członkow -
skiego w odniesieniu do przepisów trze -
ciego pakietu energetycznego na dzień 
30 czerwca 2015 r. Jak wynika z analizy, 
aby uznać trzeci pakiet energetyczny za 
w pełni wdrożony w państwach człon -
kowskich, wymaganych jest jeszcze 
wiele działań. Do dnia 30 czerwca 2015 r.:
a) w przypadku braku transpozycji  
przepisów trzeciego pakietu energe -
tycznego Komisja uznała za koniecz -
ne wszczęcie postępowań w sprawie 
uchybienia zobowiązaniom państwa 
członkowskiego wobec 19 z 28 
państw członkowskich. Wszystkie te 
postępowania zostały zamknięte do 
dnia 30 czerwca 2015 r.;
b) w przypadku braku zgodności 
z przepisami trzeciego pakietu 
energetycznego w 2013 r. Komisja 
rozpoczęła proces wnioskowania 
o informacje od państw członkow -
skich, a w niektórych przypadkach 
wszczęła postępowania w sprawie 
uchybienia zobowiązaniom państwa 
członkowskiego:
(i) w przypadku 10 państw człon -
kowskich Komisja ukończyła 
ocenę i wszczęła postępowania 
w sprawie uchybienia zobo -
wiązaniom państwa członkow -
skiego na mocy art. 258 TFUE; 
dziewięć z nich nadal się toczy;
(ii) w przypadku 4 państw człon -
kowskich Komisja wnioskowała 
o informacje za pomocą narzę -
dzia EU pilot, ale nie ukończyła 
jeszcze oceny;
(iii) w przypadku 14 państw człon -
kowskich Komisja nie wysłała 
jeszcze wniosku o informacje.32 
Przepisy trzeciego pakietu energetycz -
nego istotne dla niniejszej kontroli, 
w odniesieniu do których w trakcie 
kontroli Komisji wykryto problemy, 
obejmują:
 ο funkcjonowanie krajowych organów 
regulacyjnych (zob. pkt 34–36);
 ο funkcjonowanie operatorów syste -
mów przesyłowych (zob. pkt 37–42);
 ο kwestie związane z różnymi formami 
regulacji cen (zob. pkt 64).
33 
Podczas kontroli potwierdzono występo -
wanie problemów w tych obszarach, co 
zostało opisane w poniższych punktach.
21 Uwagi
Prowadzone przez Komisję kontrole transpozycji i zgodności w ramach trzeciego 
pakietu energetycznego według stanu na dzień 30 czerwca 2015 r.
Kontrole transpozycji Kontrole zgodności
Kontrola transpozycji 
przez Komisję została 
ukończonaPostępowanie w sprawie 
uchybienia zobowiązaniom 
państwa członkowskiego 
zostało wszczęte i zakończoneKomisja wszczęła 
postępowanie w  sprawie 
uchybienia zobowiązaniom 
państwa członkowskiegoPostępowanie w sprawie 
uchybienia zobowiązaniom 
państwa członkowskiego 
zostało zakończone
Belgia √ √ √ Nie zostało zakończone
Bułgaria √ √ Nie wszczęto postępowania
Republika Czeska √ Nie dotyczy Nie wszczęto postępowania
Dania √ √ Nie wszczęto postępowania
Niemcy √ Nie dotyczy √ Nie zostało zakończone
Estonia √ √ Nie wszczęto postępowania
Irlandia √ √ Nie wszczęto postępowania
Grecja √ Nie dotyczy Nie wszczęto postępowania
Hiszpania √ √ √ Nie zostało zakończone
Francja √ √ √ Nie zostało zakończone
Chorwacja √ Nie dotyczy √ Nie zostało zakończone
Włochy √ Nie dotyczy √ Nie zostało zakończone
Cypr √ √ Nie wszczęto postępowania
Łotwa √ Nie dotyczy Nie wszczęto postępowania
Litwa √ √ Nie wszczęto postępowania
Luksemburg √ √ √ Nie zostało zakończone
Węgry √ Nie dotyczy √ Nie zostało zakończone
Malta √ Nie dotyczy Nie wszczęto postępowania
Niderlandy √ √ Nie wszczęto postępowania
Austria √ √ √ Nie zostało zakończone
Polska √ √ Nie wszczęto postępowania
Portugalia √ Nie dotyczy Nie wszczęto postępowania
Rumunia √ √ √ Nie zostało zakończone
Słowenia √ √ Nie wszczęto postępowania
Słowacja √ √ Nie wszczęto postępowania
Finlandia √ √ Nie wszczęto postępowania
Szwecja √ √ Nie wszczęto postępowania
Zjednoczone 
Królestwo√ √ Nie wszczęto postępowania
Uwaga:   
„Nie dotyczy” oznacza, że nie wszczęto postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego i Komisja nie będzie 
wszczynać takiego postępowania w przyszłości na podstawie kontroli transpozycji, które zostały już ukończone w odniesieniu do wszystkich 
państw członkowskich.  
„Nie wszczęto postępowania” oznacza, że postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego nie zostało wszczęte 
względem danego państwa członkowskiego. Komisja analizuje sytuację i może wszcząć postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom 
państwa członkowskiego w przyszłości.  
„Nie zostało zakończone” oznacza, że postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego jest obecnie w toku i nie 
zostało jeszcze zakończone.
Źródło: Europejski Trybunał Obrachunkowy na podstawie informacji przekazanych przez Komisję.Tabela 2
22 Uwagi
Organy regulacji energetyki 
napotykają trudności 
w realizacji swoich zadań 
zarówno na poziomie 
krajowym, jak i UE
34 
Dowody zebrane w ramach tej kontroli 
wykazały istnienie następujących pro -
blemów w obszarze działalności krajo -
wych organów regulacyjnych:
a) niezależność krajowych orga -
nów regulacyjnych ma zasadnicze 
znaczenie dla zagwarantowania 
prawidłowej realizacji ich działań. 
Dyrektorzy krajowych organów re -
gulacyjnych powinni być wybierani 
w sposób przejrzysty i mieć zapew -
nioną swobodę działania. Zasady 
te nie zawsze są stosowane, zob. 
przykłady w  ramce 1 ;
b) Przedstawiciele kilku krajowych 
organów regulacyjnych podkreślili 
problem ryzyka związanego z  ogra -
niczaniem ich roli.  Niektóre rządy 
utrzymały pewne swoje uprawnienia 
regulacyjne lub narzuciły krajowym 
organom regulacyjnym metody 
ustalania taryf, które mogą fawory -
zować pewnych uczestników rynku. 
Zob. przykłady w  ramce 2 .
c) Obowiązki krajowych organów 
regulacyjnych są wprawdzie takie 
same we wszystkich państwach 
członkowskich, poziomy zasobów , 
którymi dysponują te organy, różnią 
się w istotny sposób. Liczba osób 
zajmujących się kwestiami dotyczą -
cymi energii w skontrolowanych 
przez Trybunał krajowych organach 
regulacyjnych waha się od 21 do 
ponad 200. Niektóre krajowe organy 
regulacyjne twierdzą, że posiadają 
wystarczające zasoby do tego, by 
zajmować się wszystkimi aspektami 
rynku energii. Jednak ze względu 
na ograniczenia w zakresie zasobów 
niektóre krajowe organy regulacyjne 
są wyposażone lepiej od innych na 
potrzeby uczestnictwa we współ -
pracy międzynarodowej, która ma zasadnicze znaczenie dla wewnętrz -
nego rynku energii (zob. pkt 35). 
Zob. przykłady w  ramce 3 .
23 Uwagi
Kwestie mające wpływ na niezależność krajowych organów regulacyjnych
Bułgaria  – w okresie 2009–2015 przewodniczący Komisji ds. Regulacji Energetyki i Gospodarki Wodnej (EWRC) 
zmieniał się kilkakrotnie w wyniku decyzji rządu, w tym cztery razy tylko w 2013 r. Od niezależnych organów regu -
lacyjnych wymaga się ustalania taryf za energię w odniesieniu do rzeczywistego poziomu kosztów. EWRC ustana -
wiała jednak regulowane ceny energii elektrycznej, co doprowadziło do sytuacji, w której dominujące przedsię -
biorstwo energetyczne było zobowiązane do zakupu energii elektrycznej po wyższych cenach i jej sprzedaży po 
niższych cenach jako operator publiczny, co skutkowało łącznym deficytem w wysokości ok. 800 mln euro między 
2010 r. a końcem 2014 r.
Litwa  – od 2013 r. litewski parlament ma prawo głosować za zmianą dyrektora krajowego organu regulacyjnego, 
jeśli organ ten nie zatwierdzi rocznego sprawozdania z działalności organu regulacji energetyki.
Ograniczenia roli krajowych organów regulacyjnych
Hiszpania  – Ministerstwo Przemysłu, Energetyki i Turystyki ustanawia taryfy za gaz i energię elektryczną lub opłaty 
systemowe, którymi operatorzy systemów przesyłowych obciążają użytkowników infrastruktury zarówno gazu, 
jak i za energii elektrycznej. Krajowy organ regulacyjny proponuje metodykę mającą zastosowanie do elementów 
stanowiących jedynie 1/3 ostatecznej taryfy sieciowej, natomiast elementy kosztowe stanowiące pozostałe 2/3 są 
ustanawiane wyłącznie przez hiszpański rząd. Powstaje w związku z tym pytanie, czy krajowy organ regulacyjny 
posiada wystarczające uprawnienia do wykonywania tej części swoich funkcji regulacyjnych.
Litwa  – trzeci pakiet energetyczny stanowi, że krajowe organy regulacyjne powinny być odpowiedzialne za ustala -
nie taryf przesyłowych lub dystrybucyjnych na podstawie przejrzystych kryteriów. Na Litwie to jednak rząd określa 
metodę ustalania taryf przesyłowych dla gazu i energii elektrycznej, a ceny detaliczne są regulowane. W rezultacie, 
zgodnie ze wstępnymi obliczeniami krajowego organu regulacyjnego, dwa należące do rządu dominujące przed -
siębiorstwa energetyczne do 2024 r. będą mogły pobrać w ramach taryf o 167 mln euro więcej niż w przypadku, 
gdyby taryfy były ustalane przez krajowy organ regulacyjny.
Adekwatność zasobów krajowych organów regulacyjnych
Szwecja  – Szwedzka Inspekcja Energetyki potwierdziła, że dzięki swoim 100 specjalistom branżowym jest w pełni 
przygotowana do uczestnictwa w pracach ACER, w tym do zapewniania oddelegowanych ekspertów krajowych. 
Potwierdziła także, że poczyniła wszelkie przygotowania do wdrożenia rozporządzenia REMIT, w tym w zakresie 
pełnego wyposażenia wymaganego zespołu.
Estonia  – tylko 21 z 61 pracowników Krajowego Organu Ochrony Konkurencji zajmuje się sektorem energetycznym. 
W ramach przeprowadzonej analizy estońskiego rynku energii Komisja wyraziła zaniepokojenie, czy krajowy organ 
regulacyjny posiada wystarczające środki do odpowiedniej regulacji estońskich rynków energii oraz do uczestnic -
twa we współpracy na poziomie UE (zob. załącznik III ).Ramka 1 Ramka 2 Ramka 3
24 Uwagi
35 
Nie istnieje jeden organ regulacji ener -
getyki na poziomie UE, ale od krajowych 
organów regulacyjnych oczekuje się 
współpracy w ramach ACER (zob. pkt 13). 
Jako że rynki energii UE są coraz bardziej 
zintegrowane, rozwiązywanie trans -
granicznych problemów regulacyjnych 
staje się coraz bardziej istotne. Obecnie 
ACER realizuje działania poprzez system 
grup roboczych zajmujących się tymi 
zagadnieniami, w tym grup zajmujących 
się kwestiami energii elektrycznej, gazu, 
integralności i monitorowania rynku. 
Podczas gdy to podejście jest ukierun -
kowane na ułatwienie bezpośredniego 
zaangażowania państw członkowskich, 
w praktyce nie wszystkie państwa człon -
kowskie uczestniczą w działaniach w ta -
kim samym zakresie, w związku z czym 
bardziej aktywne państwa członkowskie 
mają większy wpływ na prace prowa -
dzone przez te grupy. Niektóre krajowe 
organy regulacyjne stwierdziły, że zaso -
by w formie dostępności specjalistów, 
którzy są w stanie działać w środowisku 
międzynarodowym, a także budżetów 
przeznaczonych na podróże, są ograni -
czone (zob. pkt 34). Załącznik III  zawiera 
szczegółowe dane dotyczące uczestnic -
twa przedstawicieli państw członkow -
skich w grupach roboczych ACER.
36 
Jednym z obowiązków ACER jest prze -
analizowanie trendów na rynku energii 
i zapewnienie doradztwa w zakresie 
polityki na rzecz krajowych organów re -
gulacyjnych i instytucji UE. ACER nie ma 
jednak uprawnień do skłonienia krajo -
wych organów regulacyjnych lub rządów 
państw członkowskich do przekazania 
Agencji odpowiednich danych doty -
czących rynku energii. Niedostępność 
danych ogranicza zdolność ACER do 
przeprowadzenia analiz rynku i zapew -
nienia doradztwa w zakresie polityki na 
rzecz instytucji UE i krajowych organów 
regulacyjnych państw członkowskich.Rozdzielenie działalności 
operatorów systemów 
przesyłowych formalnie 
zostało przeprowadzone, 
ale nie zawsze prowadziło 
do wyodrębnienia 
zliberalizowanych 
i konkurencyjnych rynków
37 
Energia elektryczna i gaz są rzadko 
zużywane w miejscu ich produkcji lub 
dostarczenia do kraju. Aby umożliwić 
dostarczenie ogromnych ilości energii 
do konsumentów, zbudowane zostały 
systemy przesyłowe. Organizacje, które 
zarządzają tymi systemami przesyło -
wymi w państwach członkowskich UE, 
są nazywane operatorami systemów 
przesyłowych.
38 
Proces oddzielania działań związa -
nych z przesyłem od innych działań, 
takich jak wytwarzanie i dystrybucja, 
w ramach zintegrowanych pionowo 
przedsiębiorstw energetycznych zwany 
jest rozdzieleniem. Proces ten został 
zapoczątkowany przez pierwszy i drugi 
pakiet energetyczny. Komisja potwier -
dziła, że wszystkie państwa członkow -
skie formalnie transponowały przepisy 
trzeciego pakietu energetycznego, 
w tym przepisy dotyczące rozdzielenia 
(zob. pkt 31). Rys. 2  opisuje rolę i funkcję 
operatorów systemów przesyłowych 
w handlu energią przed rozdzieleniem 
i po jego dokonaniu.
25 Uwagi
39 
Mimo że celem rozdzielenia i innych 
środków było zapewnienie warunków 
prawnych dla wewnętrznego rynku 
energii, często nie prowadziły one do 
powstania zliberalizowanego i konku -
rencyjnego rynku. Jest to spowodowane 
tym, że wiele rządów i dominujących 
przedsiębiorstw energetycznych nadal 
ogranicza dostęp do sieci stronom 
trzecim poprzez przepisy i ograniczenia 
techniczne. Nowi usługodawcy na ryn -
kach gazu i energii elektrycznej potrze -
bują na przykład dostępu do systemów przesyłowych i magazynowych. Bez 
takiego dostępu wejście nowych graczy 
na krajowe rynki energii elektrycznej lub 
gazu jest trudne. Na przykład w Polsce 
dominujące przedsiębiorstwo gazowe 
utworzyło w 2010 r. spółkę celową, która 
nie jest uważana przez krajowy organ 
regulacyjny za operatora systemu prze -
syłowego, a posiada 100% podziemnych 
magazynów gazu w Polsce. Taka sytuacja 
wiąże się z zagrożeniem, że ta spółka za -
leżna może ograniczać dostęp do rynku 
nowym dostawcom gazu w Polsce29.Rys. 2Handel energią i przesył energii przed rozdzieleniem i po jego dokonaniu
Po rozdzieleniu Przed rozdzieleniem
Nieregulowane interakcjeRegulowane interakcje
KonsumentOdrębna spółka lub funkcjaLegendaKonsument KonsumentDystrybucja Przesył (operatorzy 
systemów przesyłowych) Obsługa sieci 
przesyłowej
SprzedażPośrednik handlowyProdukcja/import
Produkcja/import
Obsługa sieci przesyłowej
Handel
SprzedażPrzedsiębiorstwo 
zintegrowane 
pionowo
Źródło:  Prezentacja Jamesa Matthysa-Donnadieu w dniu 26 sierpnia 2014 r., Szkoła Letnia „Ekonomia rynków energii elektrycznej”, Uniwersytet 
w Gandawie.29 Według danych 
opublikowanych 
w sprawozdaniu krajowym 
Urzędu Regulacji Energetyki 
w Polsce z 2014 r. dominujący 
dostawca gazu obsługuje 
obecnie 95% hurtowego 
rynku gazu w Polsce.
26 Uwagi
40 
Jako że sieci państw członkowskich 
są coraz bardziej ze sobą połączone 
poprzez infrastrukturę, istnieje wyraźna 
potrzeba ściślejszej współpracy między 
sąsiednimi operatorami systemów prze -
syłowych, w tym przyjęcia skoordyno -
wanego podejścia do rozwoju infrastruk -
tury, w szczególności mającej wpływ 
na bezpieczeństwo dostaw. Przykład 
dobrej współpracy stanowi przypadek 
szwedzkiego operatora elektroenerge -
tycznego systemu przesyłowego, który 
może zarządzać sieciami w Norwegii 
i Danii, gdyż państwa te wyraziły na to 
zgodę, a ich sieci są wzajemnie ze sobą 
połączone pod względem technicznym. 
Taki poziom współpracy nie jest jednak 
często spotykany.
41 
Wszyscy operatorzy systemów przesy -
łowych muszą być certyfikowani przez 
własne krajowe organy regulacyjne. 
Komisja odgrywa w tym procesie pewną 
rolę i przedstawia opinię na temat 
projektów decyzji przygotowanych 
przez krajowe organy regulacyjne. Pod -
czas przygotowywania opinii Komisja 
sprawdza, czy operator systemu przesy -
łowego posiada wystarczające aktywa 
i może podejmować niezależne decyzje 
dotyczące inwestowania. Nadal istnieją 
operatorzy systemów przesyłowych, 
w stosunku do których Komisja nie zale -
ciła procesu certyfikacji30.42 
Nie istnieje jeden wspólny operator 
systemu przesyłowego działający na 
poziomie UE. Operatorzy systemów 
przesyłowych współpracują ze sobą 
w ramach ENTSO energii elektrycznej 
i ENTSO gazu. Poziom uczestnictwa kra -
jowych operatorów systemów przesyło -
wych w pracach sieci ENTSO jest różny, 
co stanowi zagrożenie, że opracowywa -
ne rozwiązania techniczne będą bar -
dziej odpowiadać podmiotom bardziej 
zaangażowanym w te prace.30 Na dzień 1 czerwca 2015 r. 
Komisja wydała 109 opinii. Na 
certyfikację nadal oczekuje 
siedmiu operatorów 
gazowych systemów 
przesyłowych oraz trzech 
operatorów 
elektroenergetycznych 
systemów przesyłowych: 
operatorzy gazowych 
systemów przesyłowych 
w Estonii, na Łotwie, 
w Finlandii, we Włoszech, na 
Węgrzech, w Belgii (ponowna 
certyfikacja) i Zjednoczonym 
Królestwie (ponowna 
certyfikacja); operatorzy 
elektroenergetycznych 
systemów przesyłowych na 
Węgrzech, dla Baltic Cable 
między Szwecją a Niemcami, 
we Włoszech (ponowna 
certyfikacja).
27 Uwagi
Istotne różnice w sposobie 
organizacji rynków energii 
przez państwa członkowskie 
mogą wstrzymywać dalszy 
rozwój wewnętrznego rynku 
energii
43 
Komisja dokonała oceny postępów 
w tworzeniu wewnętrznego rynku ener -
gii i stwierdziła, że istnieje 28 różnych 
krajowych ram regulacyjnych dla rynków 
energii31. UE posiada więc zróżnicowa -
ne rynki lokalne, krajowe i regionalne, 
a nie jeden wewnętrzny rynek energii. 
Wyzwaniem dla dalszego rozwoju we -
wnętrznego rynku energii jest znale -
zienie środków, które umożliwiałyby 
wspólne działanie tych rynków. Jest to 
istotne wyzwanie, gdyż:
 ο w UE nadal stosowanych jest kilka 
różnych mechanizmów handlu;
 ο na rynki energii mają wpływ różne 
interwencje;
 ο opracowanie i wdrożenie kodeksów 
sieci nadal stanowi wyzwanie;
 ο poziom integralności i przejrzystości 
rynku jest zróżnicowany na różnych 
rynkach.W UE nadal istnieje kilka 
różnych mechanizmów handlu
44 
Trzeci pakiet energetyczny nie przewi -
duje określonego mechanizmu handlu, 
który należałoby wdrożyć w całej UE. 
W praktyce handel gazem i energią 
elektryczną jest realizowany na wie -
le sposobów (zob. pkt 60). Płynność, 
przejrzystość i otwarcie na uczestnictwo 
stanowią cechy rynków, które skutecznie 
wspomagają rynek wewnętrzny. Podczas 
kontroli zaobserwowano co najmniej 
cztery różne mechanizmy handlu, które 
wykazywały te cechy w różnym stopniu, 
jak przedstawiono w  tabeli 3 .
Na rynki energii mają wpływ 
różne interwencje rządowe, 
zmierzające do osiągnięcia 
celów innych obszarów polityki 
krajowej lub UE
45 
Polityka energetyczna jest ściśle po -
wiązana z wieloma innymi obszarami po -
lityki, zarówno na poziomie krajowym, 
jak i UE, np. z polityką gospodarczą 
w ujęciu ogólnym, polityką przeciwdzia -
łania zmianie klimatu, polityką w za -
kresie przemysłu, innowacyjności lub 
rynku pracy. Środki przyjmowane w celu 
wdrożenia takiej polityki mogą nieść za 
sobą skutki dla funkcjonowania rynków 
energii, np. poprzez wywieranie wpływu 
na wybór określonych źródeł energii 
lub wspieranie jednego źródła w spe -
cjalny sposób. Takie działania mogą być 
wprawdzie całkowicie uzasadnione na 
poziomie pojedynczego państwa człon -
kowskiego – np. wspieranie lokalnych 
źródeł energii, które przyczynia się do 
krajowego bezpieczeństwa energetycz -
nego w danym państwie członkowskim – 
mogą jednak także powodować zakłó -
cenia w odniesieniu do rynków i cen na 
całym wewnętrznym rynku energii.31 COM(2015) 80 final z dnia 
25 lutego 2015 r. „Strategia 
ramowa na rzecz stabilnej unii 
energetycznej opartej na 
przyszłościowej polityce 
w dziedzinie klimatu”.
28 Uwagi
Zidentyfikowane mechanizmy handlu energią
Płynność
Przejrzystość
Otwarcie na 
uczestnictwoPrzypadki objęte analizą w  ramach kontroli
Giełdy regionalne
Rynki te są wspierane przez mechanizmy długoterminowego 
zabezpieczenia finansowego, obejmują kilka państw, a ich 
celem jest utworzenie obszaru o swobodnym przepływie 
energii. Charakteryzują się zwykle wysokim poziomem płyn -
ności i działają na podstawie dobrowolnej decyzji uczestników 
rynku.√ √ √Wspólna giełda na potrzeby handlu energią elektryczną 
w krajach nordyckich i bałtyckich.
Bezpośrednia wymiana handlowa między przedsiębior -
stwami (B2B)
Obejmuje ona handel między producentem energii a  klientem. 
Umowy tego typu, zwykle długoterminowe, nie są przejrzyste, 
gdyż warunki, na których oparte są transakcje handlowe, nie 
są ujawniane innym uczestnikom rynku. Utrudnia to ustalenie 
ceny referencyjnej gazu i  energii elektrycznej na danym rynku.X X √W momencie przeprowadzania kontroli 100% handlu gazem 
i energią elektryczną w Bułgarii realizowano w ten sposób.
Do 2014 r. w Hiszpanii nie istniał zintegrowany, zorganizowa -
ny rynek gazu. W 2013 r. 66% gazu sprzedawano w termina -
lach LNG na podstawie umów dwustronnych. Krajowy organ 
regulacyjny miał trudności z uzyskaniem obiektywnych 
danych na temat cen gazu.
Giełdy ograniczone
Są one ustanawiane z inicjatywy rządów państw członkow -
skich lub na mocy wydawanych przez nie rozporządzeń. Obo -
wiązek prowadzenia transakcji handlowych na tego rodzaju 
giełdzie może wskazywać, że oferty cenowe nie są w pełni 
oparte na dynamice podaży i popytu.√ √ XW 2013 r. 50% energii elektrycznej w Polsce sprzedano za 
pośrednictwem giełdy, natomiast pozostałą część w ramach 
wymiany handlowej B2B. Towarowa Giełda Energii w Polsce 
została utworzona przez grupę przedsiębiorstw handlowych, 
ale później była wspierana przez organy krajowe, które 
wymagały, by producenci energii elektrycznej sprzedawali 
co najmniej 70% wyprodukowanej energii za pośrednictwem 
giełdy.
Rynki nadwyżek 
Istnieją one przede wszystkim w sektorze gazu. Takie giełdy 
działają w sytuacji, gdy rynek jest w dużej mierze regulowany 
lub zdominowany przez jednego dużego dostawcę. Skutkuje 
to transakcjami handlowymi, które, choć są przeprowadzane 
w przejrzysty sposób, nie odzwierciedlają dynamiki cen na 
rynku jako całości.√ X XPolska giełda gazu oferuje możliwość zakupu gazu po cenie 
o ponad 20% niższej od regulowanej ceny hurtowej.
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.Tabela 3
29 Uwagi
46 
Komisja zdaje sobie sprawę, jaki wpływ 
mogą mieć takie interwencje na funk -
cjonowanie rynków energii. Zdolność 
Komisji do ich ograniczania, nawet 
w przypadkach, gdy byłoby to pożądane, 
jest jednak niewielka. Komisja przedsta -
wiła swoje stanowisko w wytycznych 
w sprawie pomocy państwa w zakresie 
energii32 oraz w notach wyjaśniających 
do pakietów energetycznych. Najważ -
niejsze kwestie zgłaszane przez Komisję, 
mające znaczenie w kontekście niniejszej 
kontroli:
 ο regulowanie cen hurtowych nie 
powinno być dozwolone33; oraz
 ο regulowane ceny detaliczne po -
winny być ustalane na poziomie 
umożliwiającym składanie ofert 
konkurencyjnych. Koszt energii 
elektrycznej stanowiący składnik 
cen regulowanych nie powinien być 
niższy niż średnia cena hurtowa na 
danym rynku34.
Przyjęcie kodeksów sieci 
i wytycznych: wyjątkowo 
powolny proces w odniesieniu 
do energii elektrycznej
47 
Kodeksy sieci to przepisy techniczne, 
które mają stanowić podstawę dla 
interoperacyjności technicznej w ramach 
systemów przesyłowych energii elek -
trycznej i gazu w UE. Kodeksy wyzna -
czają wspólne normy techniczne, które 
powinny zapewniać swobodny transgra -
niczny przepływ energii. Stanowią one 
uszczegółowienie ram legislacyjnych 
rynków energii w celu zagwarantowania 
powszechnego wdrożenia pakietów. 
Kodeksy sieci, jeśli zostałyby w pełni 
wdrożone, umożliwiłyby ograniczenie 
liczby mechanizmów handlu i zapewni -
łyby niezbędne warunki gwarantujące 
integrację kompatybilnych rynków. 
W procesie tym szczególnie istotną rolę 
odgrywa ACER; opracowuje wytyczne, 
a także ocenia kodeksy przygotowane przez sieci ENTSO przed przedłożeniem 
ich Komisji. Komisja jest wówczas odpo -
wiedzialna za przyjęcie ostatecznego 
tekstu kodeksów oraz koordynowanie 
procedury komitetowej, w ramach której 
kodeksy są formalnie przyjmowane.
48 
Obecnie handel energią odbywa się 
w niektórych państwach członkowskich 
i pomiędzy nimi nawet w przypadku 
braku ostatecznego uzgodnienia i za -
twierdzenia kodeksów sieci. Mimo to 
zakończenie tego procesu stanowiłoby 
ważny krok w kierunku rozwoju odpo -
wiednio funkcjonującego wewnętrznego 
rynku energii.
49 
Jak pokazano w  tabeli 4 , uzgadnianie 
kodeksów okazało się długim i trudnym 
procesem. Na dzień 30 czerwca 2015 r.:
 ο w odniesieniu do gazu poczyniono 
pewne postępy, ponieważ zatwier -
dzono cztery z pięciu kodeksów, 
a ostatni z nich był przedmiotem 
negocjacji; oraz
 ο w sektorze energii elektrycznej nato -
miast żaden z jedenastu kodeksów 
nie został zatwierdzony. Nawet po 
przedłożeniu przez ACER dokumen -
tacji Komisji mają miejsce znaczne 
opóźnienia w zatwierdzaniu ko -
deksów sieci w ramach procedury 
komitetowej. Z dziewięciu kodeksów 
przedłożonych Komisji tylko pięć 
zostało już objętych procedurą 
komitetową.32 Wytyczne w sprawie pomocy 
państwa na ochronę 
środowiska i cele związane 
z energią w latach 2014–2020; 
(2014/C 200/01).
33 Kryteria dotyczące regulacji 
cen, jakie należy spełnić, aby 
zachować zgodność 
z prawodawstwem UE, 
potwierdził niedawno 
Trybunał Sprawiedliwości 
w wyroku wydanym w dniu 
10 września 2015 r. 
w postępowaniu w sprawie 
uchybienia zobowiązaniom 
państwa członkowskiego 
przeciw Rzeczypospolitej 
Polskiej dotyczącej 
regulowanych cen gazu dla 
odbiorców innych niż 
gospodarstwa domowe 
(C-36/14).
34 Komunikat Komisji dotyczący 
cen i kosztów energii 
w Europie, SWD(2014) 19 final 
oraz SWD(2014) 20 final.
30 Uwagi
Proces opracowywania kodeksów sieci
Wytyczne usta -
nowione przez 
ACERKoniec procesu opraco -
wywania kodeksu przez 
ENTSO gazu i ENTSO 
energii elektrycznejKońcowe 
zalecenia 
ACERRozpoczęcie 
procedury 
komitetowejPublikacja 
kodeksu 
w Dzienniku 
Urzędowym UEGazMechanizmy alokacji zdolności 
przesyłowych3. kwartał 2011 r. 3. kwartał 2012 r. 4. kwartał 2012 r. 1. kwartał 2013 r. 4. kwartał 2013 r.
Procedury zarządzania ograniczeniami nie dotyczy nie dotyczy nie dotyczy 1. kwartał 2012 r. 3. kwartał 2012 r.
Bilansowanie i systemy przesyłowe gazu 4. kwartał 2011 r. 1. kwartał 2013 r. 1. kwartał 2013 r. 3. kwartał 2013 r. 1. kwartał 2014 r.
Zasady dotyczące interoperacyjności 
i wymiany danych3. kwartał 2012 r. 4. kwartał 2013 r. 1. kwartał 2014 r. 3. kwartał 2014 r. 2. kwartał 2015 r.
Zharmonizowane struktury taryf 
przesyłowych4. kwartał 2013 r.Energia elektrycznaAlokacja zdolności przesyłowych i zarzą -
dzanie ograniczeniami
2. kwartał 2011 r.3. kwartał 2012 r. 1. kwartał 2013 r. 3. kwartał 2014 r.
Długoterminowa alokacja zdolności 
przesyłowych3. kwartał 2013 r. 2. kwartał 2014 r. 2. kwartał 2015 r.
Przyłączenie wytwórców do sieci
2. kwartał 2011 r.2. kwartał 2012 r. 1. kwartał 2013 r. 1. kwartał 2015 r.
Przyłączenie odbiorców do sieci 4. kwartał 2012 r. 1. kwartał 2013 r. 2. kwartał 2015 r.
Połączenia wysokonapięciowego prądu 
stałego2. kwartał 2014 r. 3. kwartał 2014 r. 2. kwartał 2015 r.
Bezpieczeństwo pracy systemu
4. kwartał 2011 r.1. kwartał 2013 r. 4. kwartał 2013 r.
Planowanie pracy sieci 1. kwartał 2013 r. 4. kwartał 2013 r.
Regulacja częstotliwości i mocy oraz 
rezerw regulacyjnych2. kwartał 2013 r. 3. kwartał 2013 r.
Szkolenia służb dyspozytorskich
Wymogi i procedury operacyjne w sytu -
acjach awaryjnych1. kwartał 2015 r. 2. kwartał 2015 r.
Bilansowanie 3. kwartał 2012 r. 4. kwartał 2013 r.
Uwaga:  Procedury zarządzania ograniczeniami w odniesieniu do gazu nie podlegały takiemu samemu procesowi jak inne kodeksy sieci. Proce -
dury te zostały już ustanowione w ramach trzeciego pakietu energetycznego w rozporządzeniu (WE) nr 715/2009, a następnie zaktualizowane 
w 2012 r. poprzez procedurę komitetową.
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy na podstawie informacji przekazanych przez ACER.Tabela 4
31 Uwagi
50 
Kontrola przeprowadzona przez Trybu -
nał wykazała cztery przyczyny spowol -
nienia tego procesu:
a) brak odczuwalnej potrzeby  na 
rynkach, które już funkcjonują pra -
widłowo. Strony zainteresowane na 
takich rynkach niechętnie przyjmują 
nowe zestawy zasad technicznych, 
a korzyści dla lepiej zintegrowanych 
rynków europejskich nie są trak -
towane priorytetowo. Na przykład 
mechanizm rynku dnia bieżącego 
ELBAS35 wykorzystywany na wspól -
nej giełdzie energii elektrycznej kra -
jów nordyckich i bałtyckich nie jest 
zgodny pod względem technicznym 
z platformami obrotu dnia bieżące -
go w Europie Środkowej. Nordyckie 
i bałtyckie państwa członkowskie 
niechętnie odniosły się do przyjęcia 
wspólnego europejskiego rozwią -
zania, które różniłoby się od ELBAS. 
Wynikająca z tego debata na temat 
wyboru systemu, który miałby być 
stosowany w całej Europie, opóźnia 
łączenie rynków;
b) w trzecim pakiecie energetycznym 
brak jest  jasnych ram czaso -
wych  lub określonych terminów na 
przygotowanie, zatwierdzenie lub 
wdrożenie kodeksów sieci;
c) stosowany jest skomplikowany 
proces opracowywania kodeksów 
przez sieci ENTSO i ACER. Decyzje 
w sprawie opracowywania kodek -
sów sieci są podejmowane większo -
ścią głosów operatorów systemów 
przesyłowych w ramach sieci ENTSO 
oraz krajowych organów regulacyj -
nych w ramach ACER. Prowadzi do 
powstania problemów, ponieważ 
sieci ENTSO, mimo że są organa -
mi europejskimi, których rolą jest 
rozwój wewnętrznego rynku energii, 
reprezentują także interesy swoich 
poszczególnych członków. W związ -
ku z tym może zaistnieć konflikt 
interesów wśród uczestników, co 
mogłoby skutkować przyjmowa -
niem rozwiązań o najmniejszym 
wspólnym mianowniku, które nie ułatwiałyby łączenia rynków w opty -
malny sposób;
d) w szczególności w odniesieniu do 
energii elektrycznej Komisja nie 
zainicjowała i nie prowadziła  
procedury komitetowej w sposób 
terminowy.
51 
Wcześniejsze wprowadzanie w życie 
kodeksów sieci odbywa się w ograniczo -
nym zakresie. Na potrzeby wcześniej -
szego wprowadzenia w życie dwóch 
kodeksów sieci operatorzy systemów 
przesyłowych i krajowe organy regu -
lacyjne z kilku państw członkowskich 
wszczęły inicjatywy regionalne; siedem 
państw członkowskich podjęło w 2012 r. 
współpracę w zakresie wcześniejszego 
wprowadzenia w życie kodeksu dotyczą -
cego mechanizmów alokacji zdolności 
przesyłowych w odniesieniu do gazu36.
Poziom integralności 
i przejrzystości poszczególnych 
mechanizmów handlu jest 
zróżnicowany
52 
Zasady wewnętrznego rynku energii 
wymagają handlu energią na rynkach 
opartych na przejrzystych zasadach. Jak 
już wspomniano, mechanizmy handlu 
charakteryzują się różnym stopniem 
przejrzystości (zob. pkt 44). W tym kon -
tekście w 2011 r. zostało przyjęte rozpo -
rządzenie UE37 w sprawie integralności 
i przejrzystości hurtowego rynku energii 
(zob. ramka 4 ).35 Więcej informacji na temat 
ELBAS można znaleźć pod 
adresem: http://www.
nordpoolspot.com/TAS/
Intraday-market-Elbas/ .
36 Republika Czeska, Hiszpania, 
Francja, Węgry, Polska, 
Portugalia i Rumunia.
37 Rozporządzenie (UE) 
nr 1227/2011 uzupełnione 
aktami wykonawczymi do 
rozporządzenia REMIT 
w połowie grudnia 2014 r.
32 Uwagi
53 
ACER i organy regulacyjne z czterech na 
sześć państw członkowskich objętych 
wizytami kontrolnymi stwierdziły, że nie 
są w pełni przygotowane do wdrożenia 
rozporządzenia REMIT. Jeden krajowy 
organ regulacyjny z Bułgarii stwierdził, 
że rozporządzenie REMIT nie ma tam za -
stosowania, gdyż w kraju nie funkcjonują 
obecnie giełdy energii.
54 
Sprawnie funkcjonujące giełdy wykorzy -
stują wewnętrzne mechanizmy przejrzy -
stości, które mają za zadanie zapobie -
gać manipulacjom na rynku. Usługi te 
mogłyby zapewnić dane wejściowe dla 
ACER i organów regulacyjnych w ramach 
rozporządzenia REMIT. Mniej przejrzyste 
mechanizmy, takie jak wymiana handlo -
wa B2B i rynki nadwyżek, nie podlegają 
jeszcze funkcjonującym mechanizmom 
nadzoru. W związku z tym nawet po cał -
kowitym wejściu w życie rozporządzenia 
REMIT może nadal istnieć ryzyko mani -
pulacji na rynku i nieregularnej wymiany 
informacji.Poczyniono wprawdzie 
postępy w łączeniu 
rynków w Europie, jednak 
nie osiągnięto jeszcze 
w pełni efektów cenowych 
związanych z wewnętrznym 
rynkiem energii
55 
W trzecim pakiecie energetycznym rynki 
energii elektrycznej i gazu traktowane są 
w podobny sposób. Modele opracowane 
dla obu rynków są także podobne, gdyż 
przewidują dostęp do energii z kilku 
źródeł oraz zapewnienie konkurencji 
cenowej w każdym obszarze rynku (zob. 
pkt 12).
56 
Do porównywania poziomów cen 
energii w państwach członkowskich 
powinny być raczej wykorzystywane 
ceny hurtowe, a nie ceny detaliczne, 
gdyż ceny detaliczne obejmują podatki, 
inne opłaty dodatkowe i zniżki, które 
są różne w poszczególnych państwach 
członkowskich. Średnie ceny uiszczane 
przez gospodarstwa domowe i klientów 
przemysłowych znacznie różnią się od 
cen hurtowych, zob. załącznik I.REMIT i ACER
Rozporządzenie REMIT , wdrażane przez ACER, wprowadza system monitorowania hurtowych rynków energii w Eu -
ropie i stanowi istotny nowy obowiązek ACER poza zadaniami przydzielonymi Agencji w ramach trzeciego pakietu 
energetycznego. ACER zgłosiła zapotrzebowanie na nową infrastrukturę informatyczną, narzędzia do monitorowa -
nia i wiedzę specjalistyczną.
 οEtap wdrażania  rozpoczął się przyjęciem rozporządzenia i zakończył wejściem w życie przepisów dotyczących 
gromadzenia danych. ACER zdefiniowała metodykę, procedury i narzędzia informatyczne w zakresie monitoro -
wania hurtowego rynku energii, w tym dotyczące udostępniania danych krajowym organom regulacyjnym oraz 
innym organom na poziomie krajowym i UE.
 οNa etapie operacyjnym  ACER gromadzi i analizuje dane w ramach podejścia czteroetapowego: nadzór, wstęp -
ne badanie nietypowych zdarzeń, badanie przypadków i wdrażanie. ACER gromadzi dane bezpośrednio od 
uczestników rynku i osób trzecich.Ramka 4
33 Uwagi
57 
Jednym ze wskaźników sprawnie funk -
cjonującego wewnętrznego rynku ener -
gii byłyby stosunkowo niewielkie różnice 
w hurtowych cenach energii w sąsiadu -
jących państwach i w poszczególnych 
regionach. Znaczne różnice w cenach 
hurtowych wskazywałyby, że poten -
cjalne korzyści gospodarcze wynikające 
z otwartych rynków i połączeń między -
systemowych nie zostały osiągnięte.
58 
Hurtowe i detaliczne ceny energii są 
regulowane w niektórych państwach 
członkowskich, co może wpływać na 
poziom różnic w cenach w państwach 
członkowskich (zob. pkt 45 i 46).59 
Ceny hurtowe energii elektrycznej 
w państwach członkowskich nie były 
poddane konwergencji. Jak przedsta -
wiono na  rys. 3 , ceny hurtowe energii 
elektrycznej znacznie różnią się w całej 
UE. Najwyższa cena hurtowa jest o po -
nad 85% wyższa od ceny najniższej38. 
Istotne różnice można zauważyć między 
niektórymi sąsiadującymi państwami 
członkowskimi, na przykład między 
Estonią a Łotwą oraz między Republiką 
Czeską a Polską.Rys. 3Porównanie średnich hurtowych cen energii elektrycznej przy obciążeniu 
podstawowym w 2014 r. w państwach członkowskich, w których działają giełdy
Cena hurtowa energii przy obciążeniu podstawowymw
EUR/MWh
EL IE UK IT LT LV PL ES PT NL BE HU SI EE FI FR RO SK AT CZ DESE DK70
60
50
40
30
20
10
058 57
53 5250 50
4443 42 41 41 41 40
383635 3534 33 33 3332 31
Uwaga:  Informacje na temat cen nie są dostępne dla Bułgarii, Chorwacji, Cypru, Luksemburga i Malty.
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy na podstawie informacji Komisji Europejskiej.38 W 2013 r. i pierwszym kwartale 
2015 r. zaobserwowano 
podobne różnice między 
najwyższymi i najniższymi 
hurtowymi cenami energii 
elektrycznej.
34 Uwagi
60 
Z ekonomicznego, rynkowego punktu 
widzenia, aby zapewnić konwergencję 
cen w praktyce, konieczne jest spełnie -
nie trzech warunków:
a) państwa członkowskie muszą zaan -
gażować się w zapewnienie rozwoju 
zliberalizowanych i konkurencyjnych 
rynków (zob. pkt 39);
b) mechanizmy handlu stosowane 
w państwach członkowskich muszą 
być kompatybilne pod względem 
transgranicznym. Jeśli jedno pań -
stwo członkowskie wykorzystuje 
model B2B, a inne jest uczestnikiem 
giełdy regionalnej, nie jest możliwe 
skuteczne łączenie rynków (zob. 
pkt 44);
c) należy udostępnić wystarczającą 
przepustowość transgranicznych 
sieci przesyłowych, ale także sieci 
wewnątrz państw członkowskich.
61 
Większość państw członkowskich, wy -
korzystujących jako mechanizm handlu 
pewną formę giełdy, jest zaangażowa -
nych w łączenie rynków dnia następ -
nego39. Nie doprowadziło to jednak do 
pełnej konwergencji hurtowych cen 
energii elektrycznej, gdyż państwa te 
niekoniecznie stosują takie same mecha -
nizmy handlu, a połączenia międzysyste -
mowe między państwami członkowskimi 
i w ich obrębie są ograniczone. Jak widać 
na rys. 3,  nadal występują różnice w ce -
nach obowiązujących w tych państwach 
członkowskich.62 
Połączenia międzysystemowe ułatwia -
ją łączenie krajowych rynków energii, 
co teoretycznie powinno mieć wpływ 
na ceny energii poprzez umożliwienie 
działania mechanizmów rynku transgra -
nicznego. UE ustanowiła cel, zgodnie 
z którym przepustowość elektroener -
getycznych transgranicznych połączeń 
międzysystemowych powinna stanowić 
co najmniej 10% elektroenergetycznych 
zdolności produkcyjnych zainstalowa -
nych w danym państwie członkowskim40 
(zob. także pkt 75). Osiągnięcie poziomu 
10% dla połączeń międzysystemowych 
niekoniecznie prowadziło jednak do 
konwergencji cen.
63 
Poziom połączeń międzysystemowych 
konieczny do rzeczywistego osiągnięcia 
konwergencji cen jest różny w zależności 
od potrzeb rynkowych i specjalnych oko -
liczności w państwach członkowskich 
i otaczających regionach. Przepusto -
wość połączeń międzysystemowych 
konieczna do zapewnienia konwergencji 
cen może być o wiele większa niż 10%, 
ale w pewnych sytuacjach, zwłaszcza 
między dużymi rynkami, konieczna 
przepustowość mogłaby być mniejsza. 
Na przykład zgodnie z  tabelą 5  poziom 
połączeń międzysystemowych w Portu -
galii wynosi poniżej 10%, ale jak wynika 
z rys. 3  nie istnieją duże różnice cen 
w porównaniu z sąsiednią Hiszpanią. 
Dalsze przykłady powiązań między kon -
wergencją cen a poziomem docelowym 
w zakresie połączeń międzysystemo -
wych są podane w  ramce 5 .39 Wyjątek stanowią Grecja, 
Irlandia i Polska.
40 Docelowy poziom 10% 
w zakresie połączeń 
międzysystemowych został 
ustanowiony przez Radę 
Europejską w Barcelonie 
w 2002 r. Wymaga on od 
wszystkich państw 
członkowskich zapewnienia, 
aby przepustowość ich 
połączeń 
międzysystemowych była 
równa co najmniej 10% 
zainstalowanych 
elektroenergetycznych 
zdolności produkcyjnych do 
2020 r. Oznacza to, że każde 
państwo członkowskie 
powinno posiadać przewody 
elektryczne, które 
umożliwiłyby przesył co 
najmniej 10% energii 
elektrycznej wyprodukowanej 
w ich elektrowniach za granicę 
do państw sąsiadujących.
35 Uwagi
64 
Niektóre państwa członkowskie, mimo 
że są zaangażowanie we wdrażanie 
reform związanych z wewnętrznym 
rynkiem energii, nadal nie pozwala -
ją, by ceny energii były kształtowane 
w oparciu o dynamikę podaży i popy -
tu. W jednym z państw członkowskich 
objętym kontrolą stosowano regulację 
hurtowych cen energii, a w czterech 
państwach członkowskich z próby kon -
trolnej stosowano różne formy regulacji 
cen detalicznych.Pełne wdrożenie modelu 
docelowego dla gazu może 
mieć jedynie ograniczony 
wpływ na średnie ceny hurtowe 
gazu
65 
Model docelowy dla gazu przewidu -
je oparcie handlu gazem na hubach 
gazowych (zob. pkt 12). Do tej pory tylko 
siedem państw członkowskich wdrożyło 
system cen oparty na hubach41. W innych 
państwach członkowskich handel gazem 
jest prowadzony z wykorzystaniem mo -
deli handlu B2B obejmujących umowy 
o wyłączne korzystanie z rurociągów, 
w których dostawcy gazu zobowiązują 
się do dostarczenia określonych ilości 
gazu po stałej cenie. Ta stała cena stano -
wi wówczas podstawę dla ceny hurtowej 
obowiązującej w danym państwie.Konwergencja cen energii elektrycznej i poziom docelowy 10% 
elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych
Estonia i Łotwa  dysponują obecnie przepustowością połączeń międzysystemowych na poziomie stanowiącym ok. 
60% estońskich zdolności produkcyjnych oraz 33% zdolności łotewskich. Z związku z tym poziom połączeń między -
systemowych jest o wiele wyższy niż 10%, lecz różnice cen pozostają znaczne.
Polska  dysponuje wystarczającą przepustowością połączeń międzysystemowych z państwami sąsiadującymi. Wy -
łączając połączenia międzysystemowe z państwami niebędącymi członkami UE, tj. z Białorusią i Ukrainą, przepusto -
wość połączeń międzysystemowych wynosi 15% dostępnych mocy wytwórczych. Istniejące linie transgraniczne 
o całkowitej mocy 5 GW nie są jednak w dużej mierze dostępne dla potrzeb handlu komercyjnego ze względu na 
ograniczenia nałożone przez polskiego operatora systemu przesyłowego mające na celu rozwiązanie problemu 
nieplanowanych przepływów energii z Niemiec.
Te nieplanowane przepływy związane są z dużymi zdolnościami produkcyjnymi elektrowni wiatrowych w północ -
nej części Niemiec i ograniczonymi zdolnościami przesyłowymi na terenie Niemiec. Ponieważ energia elektrycz -
na nie może być przesyłana na terytorium Niemiec, może wpływać do sieci państw sąsiadujących, tworząc tzw. 
przepływy kołowe. Aby rozwiązać problem tych potencjalnych przepływów, polski operator systemu przesyło -
wego znacznie ogranicza przepustowość połączeń międzysystemowych z Niemcami na potrzeby handlu energią 
elektryczną.
Jedynym w pełni działającym połączeniem systemowym, które ma wpływ na cenę energii elektrycznej w Polsce, 
jest połączenie SwePol  ze Szwecją (600 MW), które odpowiada ok. 1,6% całkowitych dostępnych krajowych zdolno -
ści produkcyjnych w zakresie energii elektrycznej w Polsce (zob. ramka 7 ).Ramka 5
41 Transgraniczny handel gazem 
oparty na hubach jest obecnie 
możliwy między Belgią, 
Niemcami, Francją, Włochami, 
Niderlandami, Austrią 
i Zjednoczonym Królestwem.
36 Uwagi
66 
W państwie członkowskim mogą funk -
cjonować jednocześnie mechanizmy 
handlu gazem oparte na hubach i trans -
akcjach B2B. Na przykład we Włoszech 
działa hub gazowy, a jego dostawcy 
gazu są objęci czterema odrębnymi 
umowami B2B. Z drugiej strony Estonia 
i Łotwa posiadają pojedyncze źródło 
gazu objęte umowami B2B, na podsta -
wie których ustalane są ceny42.
67 
Huby opierają się na założeniu, że istnie -
je więcej niż jedno źródło dostaw gazu, 
realizowanych przez międzysystemowe 
połączenia gazociągowe lub z innych 
źródeł, np. LNG. Rozwój konkurencyjne -
go handlu opartego na hubach w całej 
UE wymagałby znacznych inwestycji 
w infrastrukturę w celu ułatwienia 
dostaw gazu z alternatywnych źródeł. 
Jeśli koszty tych znacznych inwestycji 
miałyby być odzyskane w ramach stop -
niowych podwyżek taryf sieciowych, 
ekonomiczne uzasadnienie rozwoju 
handlu opartego na hubach w całej UE 
byłoby ograniczone, w szczególności 
biorąc pod uwagę fakt, że średnie ceny 
w handlu opartym na hubach są tylko 
o 10% niższe od średnich cen w transak -
cjach B2B43.
68 
Ponadto konkurencyjny handel opar -
ty na hubach wymaga zapewnienia 
wystarczających dostaw gazu z różnych 
źródeł. Zapewnienie dostaw gazu od 
kilku dostawców z tego samego kra -
jowego źródła mogłoby wprawdzie 
skutkować konkurencyjnymi marżami, 
niekoniecznie zagwarantowałoby to jed -
nak korzyści w zakresie bezpieczeństwa 
dostaw, ponieważ zakłócenia dotyczące 
tego jednego krajowego źródła mogłyby 
mieć wpływ na wszystkie prowadzące 
z niego drogi dostaw.42 Niektóre państwa wdrożyły 
pewne systemy hybrydowe. 
Na przykład w Polsce 
obowiązują regulowane 
hurtowe i detaliczne ceny 
gazu, ale część 
importowanego gazu oraz 
pewne niewykorzystane moce 
są sprzedawane następnie na 
giełdzie. W 4. kwartale 2014 r. 
cena gazu na giełdzie 
wynosiła 26,2 euro za MW/h, 
podczas gdy cena regulowana 
wynosiła 36 euro za MW/h. 
W 2013 r. tylko 3% całego 
handlu gazem zrealizowano 
za pośrednictwem giełdy.
43 Na podstawie informacji 
przekazanych przez ACER 
średnia cena w hubach 
gazowych w 2014 r. w siedmiu 
państwach członkowskich, 
w których istniały huby, 
wynosiła 24,8 euro za MW/h, 
podczas gdy średnia cena 
importowa w ramach umów 
B2B w 2014 r. wynosiła 
27,0 euro (zob. załącznik II ). 
Najniższe i najwyższe ceny 
wynosiły odpowiednio 
22,1 euro i 32,0 euro za MW/h 
w przypadku umów B2B oraz 
23,4 euro i 27,8 euro za MW/h 
w przypadku hubów. Podczas 
obliczania średniej ceny dla 
transakcji B2B uwzględniono 
zniżkę z mocą wsteczną 
w wysokości 21%, którą 
otrzymała Litwa zgodnie 
z opisem w  ramce 6 .
37 Uwagi
69 
Wszystkie te czynniki należy rozważyć 
w kontekście znacznej niepewności 
w odniesieniu do przyszłego popytu 
na gaz w UE. W latach 2010–2013, jak 
pokazano na rys. 4 , zagregowany popyt 
na gaz w UE spadł o 14% i nawet wła -
sne prognozy Komisji nie przewidują 
wzrostu popytu na gaz. Potencjalni 
inwestorzy są w związku z tym ostrożni 
w podejmowaniu zobowiązań dotyczą -
cych przyszłych inwestycji.70 
Komisja nie posiada wewnętrznych 
zdolności do opracowywania prognoz 
dotyczących popytu na gaz w UE, wyko -
rzystuje za to prognozy przygotowane 
przez zewnętrznego wykonawcę (zob. 
pkt 83). Na rys. 4  pokazano także, że 
Komisja w omawianym okresie ciągle 
przeszacowywała popyt na gaz i musi 
przywrócić wiarygodność wykorzysty -
wanych prognoz.Rys. 4Zużycie gazu w UE-27 w latach 2000–2013 w odniesieniu do prognoz Komisji do 2030 r.
Krajowe zużycie energii brutto
w mln ton oleju ekwiwalentnego
Prognoza na 2011 r. Prognoza na 2005 r. 
Prognoza na 2009 r.Prognoza na 2003 r.
Prognoza na 2013 r.Prognoza na 2007 r.Zużycie rzeczywiste
2030 2028 2026 2024 2022 2020 2018 2016 2014 2012 2010 2008 2006 2004 2002 2000600
500
400
300
Uwaga:  Wszystkie prognozy dotyczą zużycia w UE-27 w przedziałach pięcioletnich (2005, 2010, 2015 itd.). Ostatnie dane udostępnione przez 
Eurostat w odniesieniu do rzeczywistego zużycia gazu dotyczą 2013 r.
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy, w oparciu o prognozy Eurostatu i Komisji Europejskiej publikowane co dwa lata w latach 2003–2013.
38 Uwagi
71 
Istnieją alternatywne sposoby zapewnia -
nia konkurencyjności na rynkach gazu, 
które skutkowałyby większym bezpie -
czeństwem dostaw energii w sytuacji 
braku w pełni funkcjonalnego i kon -
kurencyjnego systemu ustalania cen 
w oparciu o huby. Można to osiągnąć 
przez zapewnienie alternatywnego 
źródła, które miałoby wpływ na cenę 
oferowaną przez drugiego dostawcę 
gazu. Terminal LNG na Litwie stanowi 
przykład osiągnięcia takiego efektu ce -
nowego przy jednoczesnym zapewnie -
niu dostępności alternatywnego źródła 
w przypadku zakłóceń wpływających na 
działanie gazociągów w regionie Morza 
Bałtyckiego. Zob.  ramka 6 .
„Independence”: terminal LNG w Kłajpedzie na Litwie
Pływający terminal LNG „Independence” został zainstalowany w porcie w Kłajpedzie w listopadzie 2014 r. Jest to 
norweski statek terminal wydzierżawiony przez Litwę na okres 10 lat, z prawem późniejszego wykupu przez Litwę. 
Terminal, który może dostarczać 3,8 mld m3 gazu rocznie, zdecydowanie zwiększył bezpieczeństwo litewskich do -
staw gazu oraz konkurencję między dostawcami gazu w całym regionie.
Według litewskiego krajowego organu regulacyjnego po zakończeniu głównych prac związanych z terminalem LNG 
w 2014 r. drugi dostawca gazu na Litwę zaoferował obniżkę ceny importowej gazu o 21%, do poziomu ok. 28,6 euro 
za MW/h, jeszcze zanim terminal LNG został w pełni uruchomiony.Ramka 6
Zdjęcie 1 – Przybycie pływającego terminalu LNG „Independence” 
do portu w  Kłajpedzie
© Hoëgh LNG
39 Uwagi
Infrastruktura 
energetyczna w Europie 
zasadniczo nie jest 
jeszcze przygotowana do 
obsługi w pełni 
zintegrowanych rynków, 
w związku z czym nie 
zapewnia obecnie 
faktycznego 
bezpieczeństwa dostaw 
energii
72 
Odpowiednia infrastruktura jest tak 
samo niezbędna do zapewnienia 
funkcjonowania wewnętrznego rynku 
energii, jak struktury rynku i skuteczna 
regulacja. W tej części sprawozdania:
a) dokonano oceny, czy infrastruktura 
energetyczna w UE jest obecnie pro -
jektowana w sposób uwzględniający 
rozwój wewnętrznego rynku energii;
b) dokonano oceny, czy infrastruktu -
ra jest rozbudowywana w oparciu 
o kompleksową analizę potrzeb;
c) przeanalizowano współpracę 
wymaganą do realizacji projektów 
infrastrukturalnych.Infrastruktura istniejąca 
w wielu państwach 
członkowskich i pomiędzy 
nimi nie jest jeszcze 
odpowiednia dla 
wewnętrznego rynku energii
Infrastruktura energetyczna 
w jednym państwie 
członkowskim może wpływać 
na rynki energii w innych 
państwach członkowskich
73 
Cechy infrastruktury energetycz -
nej w państwie członkowskim mogą 
w praktyce ograniczać przepływ energii 
elektrycznej i gazu między sąsiadujący -
mi i pozostałymi państwami członkow -
skimi. Podczas kontroli zaobserwowano 
następujące sytuacje:
Przykłady niewystarczających zdolności do absorpcji w krajowej infrastrukturze 
przesyłowej
Połączenie międzysystemowe SwePol między Polską a Szwecją  o mocy zainstalowanej 600 MW, przekazane do 
eksploatacji w 2000 r., nie jest w pełni wykorzystywane, mimo że istnieją istotne różnice w hurtowych cenach ener -
gii elektrycznej na rynkach tych dwóch państw członkowskich. Według polskiego operatora systemu przesyłowego 
infrastruktura przesyłowa energii elektrycznej w północnej części Polski nie ma wystarczającej przepustowości, by 
przyjąć taką ilość energii elektrycznej płynącej do Polski i rozprowadzić ją w sieci krajowej. W 2014 r. przepustowość 
oferowana na rynku mieściła się w przedziale między 273 MW a 424 MW, co jest wielkością znacznie niższą od maksy -
malnej przepustowości połączenia międzysystemowego.
Estonia  posiada gazowe połączenia międzysystemowe z państwami trzecimi i z Łotwą, a odpowiednie ciśnienie 
w systemie zapewniają przepompownie na Łotwie. Między Estonią a Finlandią planowany jest nowy gazociąg pod -
wodny. W celu zapewnienia przepływu gazu przez ten gazociąg konieczne byłoby zwiększenie ciśnienia gazu w es -
tońskim systemie poprzez zbudowanie przepompowni w Estonii lub poprzez modernizację przepompowni na Łotwie.Ramka 7
40 Uwagi
a) niewystarczające zdolności do 
absorpcji. Taki problem może 
zaistnieć, jeśli infrastruktura na 
obszarze państwa członkowskiego 
ma przepustowość niewystarczającą 
do umożliwienia importu i eks -
portu między rynkami krajowymi 
państw sąsiadujących. Ma to miejsce 
w przypadku, gdy krajowe sieci prze -
syłowe są przeciążone lub gdy sieci 
elektroenergetyczne nie dysponują 
wystarczającymi częstotliwościami, 
a systemy gazowe nie dysponują 
wolną przepustowością i/lub nie 
zapewniono w nich odpowiedniego 
ciśnienia. Zob. przykłady w  ramce 7 ;
b) przepustowość niewystarczająca 
do umożliwienia tranzytu energii. 
Niektóre państwa członkowskie stały 
się lub mają stać się tzw. energetycz -
nymi korytarzami tranzytowymi. Są one zlokalizowane między państwa -
mi członkowskimi bogatymi w ener -
gię, które mogłyby eksportować gaz 
lub energię elektryczną po konku -
rencyjnych cenach, a państwami 
członkowskimi, które czerpałyby ko -
rzyści z takiego przepływu. Tranzyty 
energii przez państwa członkowskie 
wymagają przepustowości, która 
nie jest wykorzystywana w pełni na 
potrzeby popytu krajowego. Niektó -
re państwa tranzytu nie dysponują 
taką przepustowością, co może 
prowadzić do ograniczeń, zob. przy -
kłady w  ramce 8 . Problemem może 
być także rezerwowanie gazociągów 
na potrzeby tranzytu na podstawie 
umów długoterminowych i brak ich 
dostępności do użytku krajowego 
(zob. pkt 111).
Wyzwania związane z tranzytem energii
Szwecja  jest państwem tranzytu dla norweskiej energii elektrycznej przesyłanej do Finlandii, Danii, Niemiec i Pol -
ski. Państwo to zainwestowało w połączenia międzysystemowe ułatwiające ten przepływ. Ograniczenia wewnętrz -
ne w Szwecji nie pozwalają jednak na stabilny eksport do Danii. W związku z tym w 2011 r., po złożeniu przez Danię 
wniosku do Komisji Europejskiej, Szwecja zreorganizowała swój rynek energii elektrycznej, dzieląc go na cztery 
strefy handlu. Pomogło to wskazać obszary, na których występowały ograniczenia, co skutkowało wzmocnieniem 
sieci.
Francja  musiałaby być państwem tranzytu w odniesieniu do przepływu gazu między Półwyspem Iberyjskim a resz -
tą Europy. Obecnie jednak nie byłoby to możliwe ze względu na warunki panujące na rynku, ograniczenia sieci 
w południowych regionach Francji oraz problemy związane z przepływem gazu między północną a południową 
częścią Francji.
Także w sektorze energii elektrycznej, oprócz ograniczonej dostępności połączeń fizycznych między Hiszpanią 
a Francją, kolejną ważną przeszkodą w integracji Hiszpanii i Portugalii z wewnętrznym rynkiem energii jest potrze -
ba wzmocnienia wewnętrznych elektroenergetycznych sieci przesyłowych zarówno w Hiszpanii, jak i we Francji, 
ponieważ w przeciwnym wypadku nie będzie możliwy przesył energii elektrycznej między Półwyspem Iberyjskim 
a Europą Środkową.Ramka 8
41 Uwagi
Luki w infrastrukturze 
transgranicznej między 
państwami członkowskimi
74 
Problemy dotyczące przepustowości 
transgranicznych połączeń międzysyste -
mowych stają się coraz bardziej oczywi -
ste wraz ze wzrostem zapotrzebowania 
na handel energią między państwami 
członkowskimi. Nie jest dostępna żadna 
pojedyncza kompleksowa analiza stanu 
luk w infrastrukturze transgranicznej w UE 
(zob. pkt 82). Mimo że nie istnieje taka 
strategiczna ocena potrzeb, cele w odnie -
sieniu do elektroenergetycznych i ga -
zowych połączeń międzysystemowych 
zostały ustanowione na poziomie UE.75 
Poziom docelowy 10% w zakresie 
elektroenergetycznych połączeń mię -
dzysystemowych44 został ustanowiony 
przez Radę Europejską w 2002 r.45. Nadal 
istnieją jednak państwa członkowskie, 
które posiadają niewiele elektroenerge -
tycznych połączeń międzysystemowych 
z państwami sąsiadującymi lub nie 
posiadają ich w ogóle; do czerwca 2015 r. 
12 państw członkowskich nie osiągnęło 
poziomu docelowego 10% w zakresie 
połączeń międzysystemowych; zob. ta-
bela 5 . Jak wskazano w pkt 62, osiągnię -
cie poziomu docelowego 10% w zakresie 
połączeń międzysystemowych nieko -
niecznie oznacza osiągnięcie konwer -
gencji cen na rynkach energii elektrycz -
nej sąsiadujących państw członkowskich.Tabela 5Poziom w zakresie elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych w 2014 r.
Powyżej poziomu 10% w zakresie elektroenergetycznych połą -
czeń międzysystemowychPoniżej poziomu 10% w zakresie elektroenergetycz -
nych połączeń międzysystemowych
Państwo członkowskie % Państwo członkowskie %
Luksemburg 245 Irlandia 9
Chorwacja 69 Włochy 7
Słowenia 65 Portugalia 7
Słowacja 61 Rumunia 7
Dania 44 Zjednoczone Królestwo 6
Finlandia 30 Estonia 4
Węgry 29 Łotwa 4
Austria 29 Litwa 4
Szwecja 26 Hiszpania 3
Niderlandy 17 Polska 2
Belgia 17 Cypr 0
Republika Czeska 17 Malta 0
Bułgaria 11
Grecja 11
Niemcy 10
Francja 10
Uwaga:  Trzy państwa bałtyckie traktowane są jako region, chociaż indywidualnie osiągnęły one cel 10%.
Źródło:  Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie osiągnięcia docelowego poziomu 10% w zakresie elektroenergetycz -
nych połączeń międzysystemowych.44 Poziom połączeń 
międzysystemowych oblicza 
się poprzez porównanie 
zainstalowanych 
elektroenergetycznych 
zdolności produkcyjnych 
z całkowitą przepustowością 
elektroenergetycznych 
połączeń 
międzysystemowych państwa 
członkowskiego. Istnieją różne 
teorie na temat tego, czy 
produkcję energii elektrycznej 
należy obliczać na podstawie 
mocy zainstalowanej czy 
rzeczywiście 
wykorzystywanych zdolności.
45 Konkluzje prezydencji: 
Barcelona, Rada Europejska, 15 
i 16 marca 2002 r. SN 100/1/02 
REV 1.
42 Uwagi
76 
Niektóre państwa członkowskie, takie jak 
Cypr, są rzeczywistymi wyspami energe -
tycznymi w zakresie energii elektrycznej, 
na których budowanie połączeń między -
systemowych jest bardzo skomplikowa -
ne. Poziom w zakresie połączeń między -
systemowych w niektórych państwach 
członkowskich jest niski, gdyż państwa 
te ograniczają rozwój lub wykorzystanie 
połączeń międzysystemowych, zob. 
ramka 5 .
77 
Zasada N-1 dla gazu46, wprowadzo -
na w 2010 r. na mocy rozporządzenia 
w sprawie bezpieczeństwa dostaw gazu 
ziemnego, ma na celu zagwarantowanie 
dostępności alternatywnych dostawców 
gazu na każdym rynku. Przewidywane 
było dostosowanie się do tej zasady 
do grudnia 2014 r. Ocena zapewnienia 
zgodności z tą zasadą przez państwo 
członkowskie była oparta na oblicze -
niach, w których porównano znaczenie 
największego punktu wejścia dla gazu 
ze znaczeniem wszystkich pozostałych 
punktów wejścia w danym państwie 
członkowskim łącznie. Możliwe jest speł -
nienie zasady N-1 na poziomie regional -
nym, jeśli dane państwo członkowskie 
przyjmie wspólną ocenę ryzyka oraz 
plan działań zapobiegawczych i plan 
na wypadek sytuacji nadzwyczajnej. 
Zdaniem Komisji, na podstawie danych 
przekazanych przez państwa członkow -
skie, do grudnia 2014 r. sześć z 26 państw 
członkowskich UE posiadających punkty 
wejścia nie spełniło zasady N-147.
78 
Aby spełnić zasadę N-1, w niektórych 
istniejących gazociągach należy zapew -
nić możliwość odwrócenia przepływu. 
Z sześciu państw członkowskich ob -
jętych kontrolą cztery48 wyposażyły 
jedno lub kilka gazowych połączeń 
międzysystemowych w funkcję odwró -
cenia przepływu, dzięki której gaz może 
płynąć w obu kierunkach. Ta funkcja 
odwrócenia przepływu nie miała jednak 
prawie żadnego wpływu na funkcjono -
wanie rynków gazu, ponieważ jest ona przeznaczona do wykorzystania przede 
wszystkim podczas zakłóceń dostaw.
79 
Podobnie jak w przypadku poziomu do -
celowego 10% dla energii elektrycznej, 
zasada N-1 ma ograniczone znaczenie 
dla analizy potrzeb w zakresie infra -
struktury gazowej, ponieważ w przypad -
kach, gdy alternatywne punkty wejścia 
dostarczają gaz z tego samego krajowe -
go źródła co największy punkt wejścia, 
sytuacja taka niekoniecznie prowadzi do 
zwiększenia konkurencyjności i ma nie -
wielki wpływ na bezpieczeństwo dostaw 
energii. Na przykład Finlandia i Łotwa, 
mimo że dysponują więcej niż jednym 
punktem wejścia, w rzeczywistości nadal 
polegają na jednym dostawcy gazu, 
ponieważ gaz dostarczany do wszystkich 
punktów wejścia pochodzi z tego same -
go źródła krajowego.
80 
Jako że budowa infrastruktury gazowej 
często wiąże się ze znacznymi inwesty -
cjami, nie zawsze istnieje wystarczające 
ekonomiczne uzasadnienie budowy 
gazociągów w ramach połączeń mię -
dzysystemowych obejmujących kilku do -
stawców (zob. także pkt 67 i 69). W tym 
kontekście niektóre państwa członkow -
skie rozważają porównywalne korzyści 
płynące z zastosowania alternatywnych 
podejść do rozwoju ich rynków gazu, 
np. instalacji terminali LNG. Planowane 
są lub wręcz już finalizowane projekty 
dotyczące terminali LNG biegnących 
m.in. przez Litwę (zob. ramka 6 ), Polskę, 
Estonię, Finlandię, Szwecję i Chorwację.
81 
Niektóre państwa członkowskie nadal 
mimo wszystko rozważają ambitne plany 
rozbudowy swoich systemów gazowych, 
w tym budowy nowej infrastruktury 
gazowej w celu utworzenia hubów 
gazowych. Na przykład, mimo maleją -
cego krajowego zużycia gazu49, Bułgaria 
i Polska przygotowują się do utworzenia 
własnych hubów gazowych.46 Kryterium N-1 wprowadzono 
na mocy rozporządzenia (UE) 
nr 994/2010 w sprawie 
bezpieczeństwa dostaw gazu 
ziemnego w październiku 
2010 r. Zasada ta – w oparciu 
o przykład sektora energii 
elektrycznej – zobowiązuje 
państwa członkowskie 
polegające na jednym 
gazociągu importowym, 
podziemnej instalacji 
magazynowej lub 
podstawowej infrastrukturze 
innego rodzaju do 
zapewnienia, by 
zapotrzebowanie 
w warunkach ekstremalnie 
niskich temperatur mogło 
zostać zaspokojone nawet 
w przypadku awarii głównej 
infrastruktury importowej.
47 SWD(2014) 325 final z dnia 
16 października 2014 r. 
„Dokument roboczy służb 
Komisji. Sprawozdanie 
w sprawie wdrażania 
rozporządzenia (UE) 994/2010 
oraz jego wkładu w zasadę 
solidarności i przygotowanie 
na zakłócenia dostaw gazu 
w UE”. Te sześć państw 
członkowskich to: Szwecja, 
Litwa, Bułgaria, Grecja, 
Słowenia i Luksemburg. Trzy 
z nich: Luksemburg, Słowenia 
i Szwecja uzyskały możliwość 
zastosowania odstępstwa 
zgodnie z art. 6 ust. 10 
rozporządzenia.
48 Z wyjątkiem Estonii i Szwecji.
49 Według bułgarskiego Urzędu 
Statystycznego zużycie gazu 
spadło z poziomu 3 218 
miliardów metrów 
sześciennych w 2011 r. do 
2 840 miliardów metrów 
sześciennych w 2014 r.
43 Uwagi
Nie jest dostępna ogólna 
ocena potrzeb na poziomie 
UE, która stanowiłaby 
podstawę dla hierarchizacji 
inwestycji w infrastrukturę 
energetyczną w UE
Brak kompleksowej 
oceny potrzeb w zakresie 
infrastruktury na poziomie UE
82 
Konieczna jest kompleksowa ocena 
potrzeb w zakresie infrastruktury na 
poziomie UE w celu zapewnienia infor -
macji niezbędnych do podjęcia decyzji 
dotyczących rozwoju wewnętrznego 
rynku energii oraz bezpieczeństwa do -
staw energii, a także innych zobowiązań 
UE dotyczących jej polityki, w przypadku 
których sektor energetyczny odgrywa 
ważną rolę, zwłaszcza zobowiązań do -
tyczących działań w dziedzinie klimatu. 
Ponadto, biorąc pod uwagę znaczne po -
trzeby w zakresie inwestycji w infrastruk -
turę energetyczną w całej UE, ocena 
taka stanowiłaby niezbędne narzędzie 
wspomagające podejmowanie decyzji 
dotyczących przydziału ograniczonych 
środków UE i innych dostępnych środ -
ków finansowych. Komisja nie opracowa -
ła takiego wszechstronnego planu, który 
włączyłby wkład polityczny na poziomie 
UE w długoterminowy plan rozwoju 
infrastruktury przesyłowej.
83 
Niezbędnym wkładem w taką kom -
pleksową ocenę byłby zaawansowa -
ny model rozwoju rynku, za pomocą 
którego można by opisywać prognozy 
dotyczące potrzeb infrastrukturalnych 
w ramach różnych scenariuszy politycz -
nych i rynkowych, w tym pełnej gamy 
scenariuszy dotyczących popytu (zob. 
pkt 70). Obecnie Komisja nie posiada 
własnego narzędzia do modelowania 
ani nie posiada dostępu do takiego 
narzędzia w ACER. Dotychczas Komisja 
korzystała z usług modelowania rynku 
energii świadczonych przez zewnętrzne -
go wykonawcę, natomiast ACER opierała się na modelowaniu zapewnianym przez 
ENTSO energii elektrycznej i ENTSO 
gazu.
84 
Brak takiej oceny potrzeb, która stano -
wiłaby podstawę dla przydziału środków 
finansowych UE, mógłby doprowadzić 
do finansowania projektów w całej UE 
niekoniecznie odpowiadających prze -
widywanemu popytowi na energię lub 
o ograniczonej zdolności do zapewnie -
nia korzyści w zakresie bezpieczeństwa 
dostaw energii. Na przykład, mimo że 
przepustowość terminalu LNG w Kłajpe -
dzie (zob. ramka 6 ) jest wystarczająca 
do zaspokojenia malejącego popytu na 
gaz w trzech państwach bałtyckich50, 
planem BEMIP51 (zob. ramka 9 ) objęto 
dodatkowy regionalny terminal LNG na 
wschodnim wybrzeżu Morza Bałtyckie -
go, który ma być zbudowany w Finlandii 
lub Estonii, i znajduje się na liście projek -
tów będących przedmiotem wspólnego 
zainteresowania (zob. ramka 12 ).
Narzędzia do planowania 
wykorzystywane na potrzeby 
planowania inwestycji mają 
pewne ograniczenia
85 
W sytuacji braku kompleksowej oceny 
Komisja opierała się na szeregu bardziej 
specjalistycznych narzędzi do planowa -
nia infrastruktury, w tym:
 ο listach projektów będących przed -
miotem wspólnego zainteresowania 
(zob. analiza w pkt 103);
 ο dziesięcioletnich planach rozwoju 
sieci.50 Według statystyk Eurostatu 
całkowity popyt na gaz 
ziemny w Estonii, na Łotwie 
i Litwie spadł z poziomu 5,6 
miliarda metrów sześciennych 
w 2010 r. do 4,6 miliarda 
metrów sześciennych w 2014 r.
51 Porozumienie osiągnięte 
w listopadzie 2014 r. przez 
premierów Finlandii i Estonii 
przewiduje budowę 
większego, regionalnego 
terminalu LNG w Finlandii oraz 
mniejszego terminalu do 
wykorzystania lokalnego 
w Estonii. Jeśli fiński projekt 
nie będzie realizowany 
zgodnie z harmonogramem, 
Estonia będzie miała 
możliwość wybudowania 
terminalu regionalnego.
44 Uwagi
86 
Chociaż zapewniają one przegląd in -
westycji planowanych przez krajowych 
operatorów systemów przesyłowych 
energii elektrycznej i gazu, dziesięcio -
letnie plany rozwoju sieci nie prezentują 
pełnego obrazu inwestycji pod wzglę -
dem polityki na poziomie UE i potrzeb 
w zakresie rozwoju rynku, gdyż:
 ο nie są one oparte na ogólnej ocenie 
UE uwzględniającej różne cele poli -
tyki UE;
 ο nie uwzględniają one przyszłych 
inwestycji w infrastrukturę pla -
nowanych przez podmioty pry -
watne, a także produkcji energii 
w przyszłości;
 ο krajowe organy regulacyjne nie 
odgrywają ważnej roli w ocenie 
wniosków w ramach dziesięciolet -
nich planów rozwoju sieci;
 ο nie zawsze są one spójne z krajowy -
mi planami inwestycji w infrastruk -
turę energetyczną. ACER wykryła 51 
krajowych projektów w dziesięcio -
letnim planie rozwoju sieci ENTSO 
energii elektrycznej na 2012 r., które 
nie były ujęte w krajowych planach 
rozwoju52.
87 
Komisja przyznaje, że powiadomienia 
przekazywane Komisji przez państwa 
członkowskie dotyczące istniejących 
i planowanych zdolności w zakresie 
przesyłu energii elektrycznej często nie 
są zgodne z dziesięcioletnimi planami 
rozwoju sieci. W związku z tym Komisja 
nie może wyciągać ostatecznych wnio -
sków i dokonywać odpowiednich ocen 
przyszłych luk w infrastrukturze ener -
getycznej związanych z jej zdolnością 
do zaspokojenia popytu53. ACER, która 
monitoruje ich wdrażanie, wyraziła także 
zaniepokojenie wieloma zagadnieniami 
praktycznymi dotyczącymi dziesięciolet -
nich planów rozwoju sieci54.Rozwój infrastruktury 
transgranicznej wymaga 
współpracy między 
sąsiadującymi państwami 
członkowskimi
88 
Sprawnie funkcjonująca współpraca 
regionalna oraz wspólne spojrzenie na 
potrzeby w zakresie rozwoju stanowią 
niezbędne warunki wstępne dla realiza -
cji każdego projektu infrastruktury trans -
granicznej. W praktyce jednak inicjatywy 
dotyczące projektów transgranicznych 
mogą wiązać się z rożnymi wyzwaniami, 
w tym z brakiem odczuwalnej potrzeby 
realizacji projektów po jednej stronie lub 
obu stronach, trudnościami w uzyski -
waniu wszystkich pozwoleń związanych 
z planowaniem, a także sprawiedliwym 
finansowaniem projektów dotyczących 
infrastruktury energetycznej i podziału 
często wysokich kosztów pomiędzy 
stronami. Niemniej jednak istnieje 
kilka przykładów skutecznej współpra -
cy w UE, która stanowi podstawę dla 
rozwoju wspólnej infrastruktury oraz 
rozwoju rynku.
Współpraca regionalna 
w sektorze energetycznym 
rozwija się
89 
W dziedzinie energii współpraca regio -
nalna obejmująca dwa lub więcej państw 
członkowskich jest rezultatem inicjatyw 
politycznych lub technicznych.52 Opinia ACER 8/2014.
53 Dokument roboczy służb 
Komisji „Projekty inwestycyjne 
dotyczące infrastruktury 
energetycznej”, dołączony do 
komunikatu Komisji do 
Parlamentu Europejskiego, 
Rady, Europejskiego Komitetu 
Ekonomiczno-Społecznego 
i Komitetu Regionów: 
„Postępy w urzeczywistnieniu 
wewnętrznego rynku energii” 
[SWD(2014) 313 final z dnia 
13.10.2014 r., s. 4].
54 W swojej opinii nr 16/2014 
ACER wyraziła zaniepokojenie 
dotyczące dziesięcioletnich 
planów rozwoju sieci, 
zwłaszcza w odniesieniu do 
ograniczonej dostępności 
danych, prezentacji zdolności 
przesyłowych sieci, 
korzystania z analiz kosztów 
i korzyści w przypadku 
wszystkich inwestycji 
w systemy przesyłowe oraz 
niewystarczająco jasnych 
opisów niektórych inwestycji.
55 Wspólna deklaracja, którą 
podpisali w dniu 4 marca 
2015 r. przewodniczący 
Komisji Jean-Claude Juncker, 
prezydent Francji François 
Hollande, premier Hiszpanii 
Mariano Rajoy i premier 
Portugalii Pedro Passos 
Coelho w celu uzgodnienia 
sposobów wzmacniania 
połączeń między Półwyspem 
Iberyjskim a pozostałą częścią 
rynku energii UE.
56 CORESO (koordynacja 
operatorów systemów energii 
elektrycznej), pierwsze 
regionalne techniczne 
centrum koordynacyjne ds. 
energii elektrycznej, 
integrujące kilku operatorów 
systemów przesyłowych 
z Francji, Belgii, Niemiec, 
Włoch i Zjednoczonego 
Królestwa.
45 Uwagi
90 
Wśród  inicjatyw politycznych  godnym 
uwagi aktualnym przykładem jest plan 
działań w zakresie połączeń między -
systemowych na rynku energii państw 
bałtyckich (BEMIP); zob. ramka 9 . Inna 
inicjatywa regionalna przyjmuje formę 
forum energetycznego Europy Połu -
dniowo-Wschodniej i Środkowej. Należy 
także wymienić wspólne deklaracje 
polityczne dotyczące rozwoju infrastruk -
tury, takie jak deklaracja madrycka55, 
inicjatywy współpracy regionalnej, takie 
jak CORESO56 oraz grupy ds. bezpieczeń -
stwa dostaw energii, takie jak bałtycka 
i fińska grupa koordynacyjna ds. gazu. 
Ugrupowania te, których ustanowienia 
często odbywa się z udziałem Komisji, są 
niejednokrotnie zawiązywane formalnie 
poprzez zawarcie umowy na wysokim 
szczeblu politycznym między państwami 
członkowskimi. Czasami obejmują one 
swym zakresem umowy dotyczące po -
szczególnych projektów, czego przykła -
dem jest otwarte niedawno połączenie 
elektroenergetyczne między Hiszpanią 
a Francją (zob. ramka 10  i pkt 93).91 
Inicjatywy współpracy technicznej  to 
przede wszystkim inicjatywy powołane 
w ramach CEER57 i ACER, takie jak grupy 
pracujące nad opracowaniem kodeksów 
sieci (zob. także załącznik III ). Ugru -
powania te mogą także prowadzić do 
utworzenia nowych form współpracy re -
gionalnej, takich jak regionalne inicjaty -
wy koordynacyjne ds. bezpieczeństwa58.
Czym jest plan działań w zakresie połączeń międzysystemowych na rynku energii 
państw bałtyckich (BEMIP)?
Plan działań w zakresie połączeń międzysystemowych na rynku energii państw bałtyckich (BEMIP)  zo-
stał zatwierdzony w dniu 17 czerwca 2009 r. przez szefów następujących państw: Litwy, Polski, Łotwy, Danii, Estonii, 
Szwecji, Finlandii i Niemiec oraz przez przewodniczącego Komisji.
Celem planu BEMIP jest zintegrowanie Estonii, Łotwy i Litwy z europejskimi rynkami energii w celu zniesienia ich 
statusu wysp energetycznych oraz liberalizacji ich rynków energii, aby przygotować je do uczestnictwa we wspól -
nej giełdzie energii elektrycznej. Plan obejmuje także szereg projektów infrastrukturalnych, od farm wiatrowych na 
duńskich wodach Morza Północnego po rozwój sieci gazowej w Estonii. Elektroenergetyczne połączenie między -
systemowe EstLink2 Estonii z Finlandią, które było przewidziane w BEMIP , zostało zbudowane przy wsparciu finan -
sowym UE i już wywarło wpływ na rynek energii elektrycznej w Estonii (zob. ramka 13).
Proces wdrażania BEMIP ciągle trwa. Na przykład ceny detaliczne gazu i energii elektrycznej na Litwie są nadal 
regulowane, a niektóre projekty infrastrukturalne nie zostały jeszcze zrealizowane, np. projekt regionalnego bałtyc -
kiego terminalu LNG, który ma być zbudowany w Finlandii lub Estonii.Ramka 957 CEER – Rada Europejskich 
Regulatorów Energetyki: 
organizacja pozarządowa 
z siedzibą w Brukseli, która ma 
na celu reprezentowanie 
interesów krajowych organów 
regulacyjnych w procesie 
rozwoju wewnętrznego rynku 
energii.
58 Poziom uczestnictwa 
organizacji państw 
członkowskich w inicjatywach 
współpracy regionalnej jest 
bardzo zróżnicowany. Na 
przykład szwedzki krajowy 
organ regulacyjny 
uczestniczył w pracach 
wszystkich grup roboczych 
oraz inicjatywach związanych 
z wcześniejszym 
wprowadzaniem w życie. 
Ponadto szwedzki operator 
systemu przesyłowego 
elektroenergetycznego jest 
zaangażowany w różne 
inicjatywy współpracy 
regionalnej i uczestniczy 
w pracach grup na potrzeby 
wcześniejszego 
wprowadzania w życie 
kodeksów sieci. Natomiast 
w momencie 
przeprowadzania kontroli 
dwóch operatorów systemów 
przesyłowych w Bułgarii nie 
brało udziału w żadnej 
inicjatywie współpracy 
regionalnej ani w pracach 
grup na potrzeby 
wcześniejszego 
wprowadzania w życie 
przepisów.
46 Uwagi
92 
Komisja wspiera współpracę między 
państwami członkowskimi w zakresie 
infrastruktury i dąży do rozpowszech -
nienia dobrych praktyk w ramach BEMIP 
w innych regionach, takich jak Europa 
Środkowa i Południowo-Wschodnia oraz 
Półwysep Iberyjski. Jeżeli chodzi o ten 
drugi przypadek, niedawno zadekla -
rowano i uzgodniono na najwyższym 
szczeblu politycznym współpracę doty -
czącą sektora energetycznego między 
Francją, Portugalią a Hiszpanią.
93 
W latach 2007–2013 Komisja wyznaczyła 
także czterech koordynatorów w celu 
ułatwienia zawierania porozumień 
dotyczących budowy konkretnych ele -
mentów infrastruktury transgranicznej 
między państwami członkowskimi59. Pra -
ce koordynatora zmierzające do wzmoc -
nienia połączeń międzysystemowych 
między Francją a Hiszpanią obejmowały 
kontakty z politykami i zainteresowany -
mi stronami na poziomie krajowym i lo -
kalnym oraz określenie zapotrzebowania 
na rozwiązania techniczne. Przyczyniło 
się to do opracowania projektu elek -
troenergetycznego połączenia między -
systemowego, które zostało następnie 
zbudowane przy wsparciu ze środków 
UE60 (zob. ramka 10 ).Transgraniczna alokacja 
kosztów jest skomplikowana
94 
Transgraniczne projekty dotyczące 
energii obejmują budowę infrastruktury 
w co najmniej dwóch państwach człon -
kowskich. Alokacja kosztów budowy 
w ramach takich projektów jest skompli -
kowanym procesem, podczas którego 
każde zaangażowane państwo człon -
kowskie chce upewnić się, że ponoszone 
przez nie koszty są proporcjonalne do 
oczekiwanych przyszłych korzyści. Trud -
ności pojawiają się zwłaszcza w przypad -
ku projektów, w które zaangażowane są 
więcej niż dwa państwa członkowskie 
lub w przypadku których nie jest oczywi -
ste, w jaki sposób i kto odniesie z nich 
korzyści w przyszłości.59 Inne projekty, w odniesieniu 
do których powołano 
koordynatorów, to: 
„Połączenie Polska – Litwa”, 
„Nabucco” i „Połączenie na 
potrzeby morskiej energii 
wiatrowej w Danii, Niemczech 
i Polsce”.
60 Rapport du Coordonnateur 
Européen, Mario Monti, Projet 
d’Intérêt Européen EI 3, 
„Interconnexion électrique 
France – Espagne”, Bruksela, 
wrzesień 2008 r.
47 Uwagi
Projekt elektroenergetycznego połączenia międzysystemowego 
Hiszpania – Francja
Projekt elektroenergetycznego połączenia międzysystemowego Hiszpania – Francja  obejmował budowę po -
łączenia wysokonapięciowego prądu stałego 2000 MW między tymi dwoma państwami. Połączenie międzysyste -
mowe o długości 64,5 km obejmuje odcinek 33,5 km we Francji i 31 km w Hiszpanii oraz przecina Pireneje tunelem 
o długości 8,5 km.
Potrzebę utworzenia takiego połączenia międzysystemowego zidentyfikowano w 1978 r., a badania techniczne 
przeprowadzono w latach 1998–2006. Decyzja dotycząca tego projektu, którą ułatwiły działania koordynatora 
w 2007 i 2008 r., została podjęta w czerwcu 2008 r., kiedy to rządy Francji i Hiszpanii podpisały umowę. Koszty pro -
jektu zostały podzielone równo między Francję i Hiszpanię, a UE także dokonała wkładu w finansowanie. Budowę 
rozpoczęto we wrześniu 2011 r., a dostawy techniczne ukończono w grudniu 2014 r. Połączenie międzysystemowe 
miało być przekazane do eksploatacji w czerwcu 2015 r., ale do dnia 30 czerwca 2015 r. jeszcze to nie nastąpiło.
Całkowite koszty projektu wyniosły 721 mln euro, z czego 225 mln euro pochodziło z EPENG. Poprowadzenie połą -
czenia międzysystemowego pod ziemią przez Pireneje zwiększyło koszty dziesięciokrotnie w porównaniu z szaco -
wanym kosztem linii naziemnej. Uznano to za konieczne przede wszystkim ze względu na specyficzne uwarunko -
wania środowiskowe i określono jako wyjątkowe rozwiązanie wyjątkowych problemów obserwowanych w miejscu 
budowy. Budowa połączenia doprowadziła do podwojenia poziomu w zakresie elektroenergetycznych połączeń 
międzysystemowych w Hiszpanii (z 3% do 6%) oraz zwiększenia poziomu tego rodzaju połączeń we Francji z 10% 
do 11% .Ramka 10
Zdjęcie 2 – Odcinek międzysystemowego połączenia wysokonapięciowego 
prądu stałego instalowany w tunelu pod Pirenejami
© RTE, Philippe Grollier 
48 Uwagi
95 
Transgraniczna alokacja kosztów ma 
znaczenie w kontekście przydziału środ -
ków UE w ramach instrumentu „Łącząc 
Europę”. Zgodnie z rozporządzeniem 
w sprawie TEN-E decyzje dotyczące 
transgranicznej alokacji kosztów muszą 
być podejmowane przez krajowe organy 
regulacyjne danych państw człon -
kowskich. Jeśli promotorzy projektów 
z państw członkowskich chcą wniosko -
wać o finansowanie w ramach instru -
mentu „Łącząc Europę”, ale ich krajowe 
organy regulacyjne nie mogą dojść do 
porozumienia w ciągu sześciu miesięcy, 
mogą one zwrócić się do ACER o wyda -
nie decyzji rozstrzygającej sprawę (zob. 
przykład w  ramce 11 ). Proces ten ma 
kilka wad:
a) osiąganie porozumienia przez krajo -
we organy regulacyjne, a następnie 
uzyskanie decyzji ACER jest czaso -
chłonne i może zająć nawet rok;
b) niektóre podmioty są krytycznie na -
stawione do stosowanej metodyki.Uzyskiwanie pozwoleń może 
wiązać się z problemami 
i prowadzić do opóźnień
96 
Projekty transgraniczne często spotykają 
się ze sprzeciwem lokalnym, gdyż można 
uznać, że zakłócają one działalność na 
poziomie lokalnym i przynoszą niewiel -
kie korzyści lokalne lub nie przynoszą 
ich wcale. W tym kontekście uzyskiwanie 
lokalnych pozwoleń związanych z plano -
waniem stanowi często długi i skompli -
kowany proces, co zostało podkreślone 
podczas kontroli przez operatorów 
systemów przesyłowych i organy regula -
cyjne jako ważny powód opóźnień w re -
alizacji projektów infrastrukturalnych. 
Komisja stwierdza, że wynikające z tego 
opóźnienia uniemożliwią realizację 50% 
znaczących z ekonomicznego punktu 
widzenia inwestycji w energię elektrycz -
ną do 2020 r.61.
Alokacja kosztów w ramach transgranicznego projektu połączeń 
międzysystemowych LitPol
Projekt LitPol  obejmuje budowę elektroenergetycznego połączenia międzysystemowego między Polską a Litwą 
w celu zmniejszenia stopnia odizolowania trzech państw bałtyckich od rynku energii Unii Europejskiej. Według 
litewskiego krajowego organu regulacyjnego Szwecja powinna zapewnić wkład w wysokości 47 mln euro w prace 
prowadzone na terytorium Litwy, gdyż zdaniem tego organu Szwecja odniesie korzyści z projektu. Ani szwedzki 
krajowy organ regulacyjny, ani operator systemu przesyłowego nie zgadzają się z wnioskiem litewskiego krajowe -
go organu regulacyjnego o zapewnienie wkładu finansowego, w związku z czym podmioty te przedstawiły swoje 
argumenty ACER, gdy agencja ta została poproszona o rozstrzygnięcie tej kwestii. ACER przyznała rację Szwecji, 
uznając, na potrzeby finansowania w ramach instrumentu „Łącząc Europę”, że Litwa będzie jedynym państwem 
beneficjentem projektu i że Szwecja nie powinna zapewniać wkładu w projekt. Decyzja ta następnie umożliwiła 
litewskiemu operatorowi systemu złożenie wniosku o finansowanie w ramach instrumentu „Łącząc Europę” (zob. 
tabela 6 ). Proces decyzyjny trwał prawie rok.Ramka 1161 COM(2010) 677 w sprawie 
2020 r.
49 Uwagi
97 
Rozporządzenie z 2013 r. w sprawie 
TEN-E dążyło do rozwiązania tych pro -
blemów poprzez:
a) ustanowienie ogólnego limitu cza -
sowego wynoszącego 3,5 roku dla 
procesów wydawania pozwoleń;
b) wymaganie od państw członkow -
skich usprawnienia ich procedur wy -
dawania pozwoleń środowiskowych;
c) wymaganie od państw członkow -
skich przekazania wszystkich upraw -
nień w zakresie wydawania pozwo -
leń i koordynacji jednemu organowi 
(„punkt kompleksowej obsługi”) do 
listopada 2013 r. Do czerwca 2015 r. 
wszystkie państwa członkowskie 
ustanowiły punkty kompleksowej 
obsługi i wszystkie oprócz jednego 
opublikowały podręczniki dotyczą -
ce wydawania pozwoleń62. Punkty 
kompleksowej obsługi nadal jednak 
stanowią nowe inicjatywy i upłynęło 
zbyt mało czasu, by dokonać oceny 
ich skuteczności.
98 
Europejski koordynator, który pracował 
nad połączeniem międzysystemowym 
Francja–Hiszpania (zob. ramka 10 ), 
zauważył, że najlepszym sposobem 
odpowiedzi na sprzeciwy lokalnych spo -
łeczności wobec projektów infrastruktu -
ralnych jest bezpośrednie przekazanie 
informacji na poziomie lokalnym na 
temat korzyści płynących z dodatkowych 
połączeń międzysystemowych, zwłasz -
cza dla konsumentów. W ujęciu ogólnym 
pogłębienie wiedzy konsumentów na 
temat funkcjonowania rynków energii 
mogłoby także prowadzić do inteli -
gentnych zachowań konsumpcyjnych 
i większej akceptacji takich projektów 
połączeń międzysystemowych.Wsparcie finansowe 
z budżetu UE w dziedzinie 
infrastruktury 
energetycznej stanowiło 
jedynie niewielki wkład 
w wewnętrzny rynek 
energii i bezpieczeństwo 
dostaw energii
99 
UE przeznaczyła 3,7 mld euro na in -
westycje w infrastrukturę energetycz -
ną w ramach siedmiu instrumentów 
w okresie programowania 2007–2013, 
a w okresie 2014–2020 przewiduje się 
przekazanie kolejnych środków w wy -
sokości 7,35 mld euro63. Mimo że jest to 
znaczna kwota, pokrywa ona jedynie ok. 
5% szacowanych potrzeb w zakresie in -
westycji infrastrukturalnych określonych 
w dziesięcioletnich planach rozwoju sieci 
dla energii elektrycznej i gazu. W związ -
ku z tym dostępne środki UE należy 
wykorzystywać w sposób strategiczny 
i przeznaczać na najważniejsze projekty 
w oparciu o strategiczną ocenę potrzeb 
(zob. pkt 83).62 Na podstawie informacji 
przekazanych Komisji 
Europejskiej przez państwa 
członkowskie.
63 Kwota ta nie obejmuje 
potencjalnego przyszłego 
wsparcia na potrzeby 
infrastruktury energetycznej 
udzielanego z Europejskiego 
Funduszu na rzecz Inwestycji 
Strategicznych, który 
przewiduje 16 mld euro 
gwarancji z budżetu UE.
50 Uwagi
UE posiada wprawdzie kilka 
instrumentów finansowania 
na rzecz projektów 
dotyczących infrastruktury 
energetycznej, ale 
w przypadku żadnego 
z nich wewnętrzny rynek 
energii nie stanowi celu 
podstawowego
Nieodpowiednia hierarchizacja 
projektów ograniczyła 
skuteczność finansowania 
projektów infrastrukturalnych 
przez UE
100  
Jako że zasoby UE przeznaczone na 
finansowanie infrastruktury energe -
tycznej są ograniczone, ważne jest 
dysponowanie pewnymi środkami do 
hierarchizacji projektów. Ocena potrzeb 
na poziomie UE wprawdzie nie istnieje, 
Komisja wykorzystała jednak kilka list 
szczególnych projektów do nadania 
stopnia ważności inwestycjom z budże -
tu UE oraz w celu wskazania projektów 
kwalifikujących się do finansowania:
 ο listę projektów będących przedmio -
tem wspólnego zainteresowania 
w ramach rozporządzeń w sprawie 
TEN-E; ο listę projektów będących przedmio -
tem wspólnego zainteresowania 
o znaczeniu krytycznym, zaprezen -
towanych w ramach strategii bezpie -
czeństwa energetycznego z 2014 r.;
 ο listę projektów kwalifikujących się 
do wsparcia w ramach Europejskiego 
programu energetycznego na rzecz 
naprawy gospodarczej (EPENG);
 ο listę projektów kwalifikujących się 
do wsparcia w ramach Europejskie -
go Funduszu na rzecz Inwestycji 
Strategicznych.
101  
Lista projektów będących przedmiotem 
wspólnego zainteresowania w ramach 
rozporządzeń w sprawie TEN-E została 
opracowana na dwóch etapach:
a) pierwotna lista projektów będących 
przedmiotem wspólnego zaintereso -
wania została opracowana w 2006 r. 
Obejmowała 550 projektów stano -
wiących przedmiot europejskiego 
zainteresowania we wszystkich 
państwach członkowskich jedno -
cześnie, ale nie zawierała jasnych 
wytycznych dotyczących hierarchi -
zacji projektów ubiegających się o 
finansowanie z UE (zob. ramka 12 );
Jak projekt dotyczący infrastruktury energetycznej może uzyskać status projektu 
będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania?
Koncepcja projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania istnieje od momentu rozpoczęcia 
realizacji programu sieci transeuropejskich. W ramach projektów będących przedmiotem wspólnego zaintereso -
wania powinny być stosowane szybsze i bardziej skuteczne procedury udzielania pozwoleń oraz ulepszone ramy 
regulacyjne.
W ramach obowiązującego obecnie rozporządzenia w sprawie TEN-E projekty będące przedmiotem wspólnego 
zainteresowania są identyfikowane na podstawie „priorytetowych korytarzy”. Proces wyboru projektów do umiesz -
czenia na liście projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania opiera się na dziesięcioletnich 
planach rozwoju sieci ENTSO energii elektrycznej i ENTSO gazu. Aby projekt mógł być umieszczony na liście, musi 
wiązać się z istotnymi korzyściami dla co najmniej dwóch państw członkowskich, stanowić wkład w integrację ryn -
kową i konkurencję, zwiększać bezpieczeństwo dostaw oraz ograniczać emisje CO2.Ramka 12
51 Uwagi
b) rozporządzenie z 2013 r. w sprawie 
TEN-E64 ustanowiło ramy dla hierar -
chizacji inwestycji w infrastrukturę 
energetyczną poprzez określenie 
dwunastu priorytetowych kory -
tarzy65. Rozporządzenie zawierało 
także wytyczne dotyczące określa -
nia i wdrażania projektów będących 
przedmiotem wspólnego zaintere -
sowania. Lista projektów będących 
przedmiotem wspólnego zaintere -
sowania w ramach tego rozporzą -
dzenia obejmowała 248 projektów, 
z których 132 dotyczyły infrastruktu -
ry elektroenergetycznej, a 107 infra -
struktury gazowej66. Lista projektów 
będących przedmiotem wspólnego 
zainteresowania w ramach tego 
rozporządzenia obejmuje mniej pro -
jektów niż lista z 2006 r. Jednakże, 
zgodnie z art. 4 ust. 4 rozporządze -
nia w sprawie TEN-E, Komisja nie jest 
uprawniona do sporządzania ran -
kingu projektów w ramach każdego 
korytarza priorytetowego;
c) lista projektów będących przedmio -
tem wspólnego zainteresowania jest 
aktualizowana co dwa lata; następną 
aktualizację planuje się na listopad 
2015 r.
102  
W 2014 r. opracowano kolejną listę 33 
projektów w ramach europejskiej stra -
tegii bezpieczeństwa energetycznego67, 
zwanych „projektami będącymi przed -
miotem wspólnego zainteresowania 
o znaczeniu krytycznym”. Obejmowały 
one 27 projektów dotyczących gazu i tyl -
ko 6 dotyczących energii elektrycznej, 
o szacowanym koszcie ok. 17 mld euro. 
Komisja uznała te projekty za niezbędne 
do zagwarantowania poprawy bezpie -
czeństwa dostaw oraz lepszego łączenia 
rynków energii w perspektywie krótko -
terminowej i średnioterminowej.103  
Wszystkie te listy opracowano bez 
dostępu do jasnej, analitycznej oceny 
uzasadniającej, którym projektom należy 
nadać ważność w celu umożliwienia UE 
osiągnięcia celów polityki energetycznej 
(zob. pkt 82). Stosowanie tych list jako 
podstawy do podejmowania decyzji 
dotyczących finansowania UE wiąże się 
z różnorodnym ryzykiem i jeśli Komisja 
nadal zamierza wykorzystywać takie 
listy do określania priorytetów inwesty -
cyjnych, powinna zdawać sobie sprawę 
z następujących rodzajów ryzyka:
a) lista może obejmować tak wiele 
projektów, że może skutkować 
to podważeniem jej roli jako listy 
projektów priorytetowych, gdyż nie 
dotyczy ona małej liczby projektów 
odnoszących się do najpilniejszych 
potrzeb UE. Początkowa lista projek -
tów będących przedmiotem wspól -
nego zainteresowania w ramach 
rozporządzenia w sprawie TEN-E 
obejmowała 550 projektów, a po jej 
analizie w 2006 r. nadal zawiera 248 
projektów;
b) ponieważ listy są tworzone na 
podstawie wniosków składanych 
przez państwa członkowskie, a nie 
są listami projektów odnoszących 
się wyraźnie do potrzeb na pozio -
mie UE, mogą one w praktyce być 
jedynie zbiorem projektów, na rzecz 
których promotorzy projektów 
z państw członkowskich chcieliby 
otrzymać finansowanie z powodów 
krajowych;
c) niektóre projekty ujęte na takich 
listach mogą być już w trakcie reali -
zacji lub być już ukończone z wyko -
rzystaniem finansowania z innych 
źródeł krajowych lub prywatnych68.64 Rozporządzenie (UE) 
nr 347/2013.
65 Priorytety w odniesieniu do 
infrastruktury energetycznej 
na 2020 r. i w dalszej 
perspektywie, 2011 r., s. 14. 
Energia elektryczna: sieć 
przesyłowa morskiej energii 
wiatrowej na północnych 
morzach, połączenia 
międzysystemowe w Europie 
Środkowo-Wschodniej 
i Południowo-Wschodniej 
w kierunku północ–południe, 
plan działań w zakresie 
połączeń 
międzysystemowych na rynku 
energii państw bałtyckich, 
wdrożenie inteligentnych 
sieci, długoterminowe 
autostrady 
elektroenergetyczne. Gaz: 
gazowe połączenia 
międzysystemowe północ–
południe w Europie 
Zachodniej, gazowe 
połączenia międzysystemowe 
północ–południe w Europie 
Środkowo-Wschodniej 
i Południowo-Wschodniej, 
gazowy korytarz południowy, 
plan działań w zakresie 
połączeń 
międzysystemowych na rynku 
energii państw bałtyckich.
66 Pozostałe dziewięć projektów 
obejmowało siedem 
projektów dotyczących ropy 
naftowej oraz dwa projekty 
w dziedzinie inteligentnych 
sieci.
67 COM(2014) 330 final, s. 10.
68 W październiku 2014 r. 
ukończono budowę linii 
elektroenergetycznej 400 kV 
między Bescanó a Santa 
Llogaia w Hiszpanii, co 
stanowi krok w kierunku 
nowego 
elektroenergetycznego 
połączenia 
międzysystemowego między 
Francją a Hiszpanią. Projekt 
ten nadal znajduje się na liście 
projektów będących 
przedmiotem wspólnego 
zainteresowania oraz EFIS.
52 Uwagi
Głównym celem EPENG, 
instrumentu „Łącząc Europę” 
i europejskich funduszy 
strukturalnych i inwestycyjnych 
nie jest wzmacnianie 
wewnętrznego rynku energii
104  
Podstawowym  celem  programu ener -
getycznego  w ramach EPENG  było 
finansowanie w pełni przygotowanych 
projektów dotyczących infrastruktury 
energetycznej, które mogłyby prowadzić 
do wzrostu gospodarczego w krótkim 
czasie. W związku z tym rozwój we -
wnętrznego rynku energii i zapewnienie 
korzyści w zakresie bezpieczeństwa 
dostaw energii nie były podstawowymi 
celami programu. Wszystkie państwa 
członkowskie otrzymały pewne środki 
na projekty dotyczące infrastruktury 
energetycznej. Nie osiągnięto większości 
celów podstawowych programu, mają -
cych doprowadzić do wzrostu gospodar -
czego w krótkim czasie, ponieważ:
a) część projektów, którym przyznano 
finansowanie, nie były odpowiednio 
przygotowane. Przerwano realizację 
projektów o wartości 422 mln euro, 
co stanowiło 18,6% wszystkich 
dotacji w ramach EPENG. Przykła -
dy obejmują gazociąg Nabucco, 
gazowe połączenie międzysystemo -
we ITGI-Poseidon, gazociągi GALSI 
oraz rumuńskie projekty dotyczące 
odwrócenia przepływu gazu;
b) realizacja projektów była istotnie 
opóźniona, w związku z czym na 
dzień 28 lutego 2015 r. wypłaco -
no jedynie 1,1 mld euro w ramach 
EPENG. Stanowi to 48% pierwotnie 
przydzielonych środków.105  
Celem instrumentu „Łącząc Europę” 
w dziedzinie energii jest zapewnienie 
wsparcia na potrzeby realizacji projek -
tów będących przedmiotem wspólnego 
zainteresowania. Tylko projekty będące 
przedmiotem wspólnego zainteresowa -
nia nierentowne w świetle istniejących 
ram prawnych, powiązane z transgra -
niczną alokacją kosztów, kwalifikują się 
do finansowania w ramach instrumentu 
„Łącząc Europę”. W ramach tego instru -
mentu przyznawane są dotacje i inne 
środki finansowe na potrzeby robót 
i wymaganych studiów technicznych 
w ramach naborów wniosków.
106  
Cechy instrumentu „Łącząc Europę” 
ograniczają jego możliwości w zakresie 
wsparcia rozwoju wewnętrznego rynku 
energii:
a) Komisja może finansować jedynie 
te projekty, które są przedkładane 
w ramach naborów wniosków. Ozna -
cza to, że Komisja ma ograniczoną 
możliwość realizacji określonych 
projektów będących przedmiotem 
wspólnego zainteresowania;
b) jako że odpowiednie przygotowanie 
projektów stanowi ważne kryterium 
przyznania dofinansowania, bardziej 
prawdopodobne jest przyznanie 
finansowania na rzecz działań lepiej 
przygotowanych. Takie projekty nie -
koniecznie mają największy wpływ 
na rozwój wewnętrznego rynku 
energii;
c) ponieważ stopień wdrożenia we -
wnętrznego rynku energii w pań -
stwach członkowskich nie jest 
jednym z kryteriów stosowanych 
przy wyborze projektów, Komisja 
ma ograniczoną możliwość korzysta -
nia z instrumentu „Łącząc Europę” 
w celu zachęcania do realizacji 
reform związanych z wewnętrznym 
rynkiem energii.
53 Uwagi
107  
W latach 2007–2013 ok. 1,3 mld euro 
przydzielono z  europejskich funduszy 
strukturalnych i inwestycyjnych  w celu 
finansowania infrastruktury elektroener -
getycznej i gazowej. W latach 2014–2020 
kwota ta powinna osiągnąć poziom ok. 
2 mld euro. W latach 2007–2013 finan -
sowanie otrzymało jedenaście państw 
członkowskich; największym beneficjen -
tem była Polska, które otrzymała 63% 
dostępnego finansowania z europejskich 
funduszy strukturalnych i inwestycyj -
nych przeznaczonego na infrastrukturę 
energetyczną.
108  
Większość z tych środków przezna -
czono na połączenia międzysystemo -
we na poziomie regionalnym oraz na 
modernizację istniejącej infrastruktury 
energetycznej na terytorium państw 
członkowskich. Niektóre środki wyko -
rzystano do budowy transgranicznych 
połączeń międzysystemowych, terminali 
LNG oraz podziemnych magazynów 
gazu. W latach 2014–2020 sześć państw 
członkowskich – Bułgaria, Republika 
Czeska, Grecja, Litwa, Polska i Rumunia – 
planuje wykorzystać środki z europej -
skich funduszy strukturalnych i inwesty -
cyjnych na inwestycje w infrastrukturę 
energetyczną.
109  
Wybór projektów w ramach europejskich 
funduszy strukturalnych i inwestycyj -
nych leży w gestii państw członkow -
skich. Komisja jedynie zatwierdza duże 
projekty69. Podczas negocjowania umów 
partnerstwa i programów operacyj -
nych państw członkowskich na okres 
finansowania 2014–2020 Komisja miała 
możliwość podjęcia starań w celu wy -
korzystania wskaźników efektywności 
związanych z rozwojem wewnętrznego 
rynku energii, jednak z niej nie sko -
rzystała. Inwestycje w infrastrukturę 
energetyczną nie stanowią priorytetu 
europejskich funduszy strukturalnych 
i inwestycyjnych. Stanowią one ok. 0,5% 
wszystkich środków przydzielanych 
w ramach EFRR, Funduszu Spójności i EFS zarówno w latach 2007–2013, jak 
i w latach 2014–2020.
Wiele elementów 
infrastruktury energetycznej 
współfinansowanych 
przez UE wciąż nie wywarło 
wpływu na wewnętrzny 
rynek energii
110  
W ramach kontroli dokonano przeglądu 
15 projektów dotyczących infrastruktury 
energetycznej korzystających ze współ -
finansowania UE, w tym 10 w dziedzinie 
gazu oraz 5 w dziedzinie energii elek -
trycznej (zob. tabela 6 ). Przeanalizo -
wano potencjalny wpływ projektów na 
funkcjonowanie wewnętrznego rynku 
energii.69 Jeśli chodzi o inwestycje 
w infrastrukturę energetyczną 
odpowiadające zakresowi celu 
tematycznego dotyczącego 
promowania 
zrównoważonego transportu 
i usuwania niedoborów 
przepustowości w działaniu 
najważniejszej infrastruktury 
sieciowej, są to projekty, 
których całkowity koszt 
kwalifikowalny przekracza 
75 mln euro. W przypadku 
innych inwestycji 
w infrastrukturę energetyczną 
finansowanych z europejskich 
funduszy strukturalnych 
i inwestycyjnych, w większości 
nieodpowiadających 
zakresowi tego sprawozdania, 
próg ten wynosi 50 mln euro.
54 Uwagi
111 
Z tych projektów, do lipca 2015 r.:
a) jeden projekt wywarł istotny wpływ 
na wewnętrzny rynek energii – po -
łączenie międzysystemowe EstLink 
2 między Finlandią a Estonią, które 
zostało ukończone i jest w pełni 
funkcjonalne (zob. ramka 13 );
b) kolejny istotny projekt – elektro -
energetyczne połączenie między -
systemowe Hiszpania – Francja  – 
także został ukończony i przekazany 
niedawno do eksploatacji (zob. 
także ramka 10 ).
Projekt EstLink 2 zmienił rynek energii elektrycznej w regionie
Projekt EstLink 2 otrzymał 100 mln euro z EPENG. Celem projektu było zbudowanie drugiego połączenia mię -
dzysystemowego między Finlandią a Estonią o przepustowości 650 MW. Projekt ten okazał się udany, gdyż mimo 
problemów technicznych i innych został zrealizowany oraz przekazany do eksploatacji. Ma on pozytywny wpływ na 
rynek energii elektrycznej, zwłaszcza w Estonii, gdzie ceny energii elektrycznej są obecnie mniej zmienne i zbliżone 
do cen w Finlandii.Ramka 13
1. 330 kV Püssi substation
2. 650 MW Püssi converter station3. Underground cable4. Connection joints for the underground cable and submarine cable5. Submarine cable6. Connection station for the submarine cable and overhead power lines in Nikuviken7. Overhead lines8. 650 MW Anttila converter station9. 400 kV Anttila substation1. 330 kV Püssi substation2. 650 MW Püssi converter station3. Underground cable4. Connection joints for the underground cable and submarine cable5. Submarine cable6. Connection station for the submarine cable and overhead power lines in Nikuviken7. Overhead lines8. 650 MW Anttila converter station9. 400 kV Anttila substation
© Elering
55 Uwagi
Lista projektów będących przedmiotem przeglądu w ramach kontroli
ProjektStatus
(na czerwiec 2015 r.)Państwa członkowskieKoszty 
projektu
(w mln euro)Współfinan -
sowanie UE
(w mln euro)Instrument 
finansowania UEGazPołączenie międzysystemowe 
Bułgaria – GrecjaOczekiwane zakoń -
czenie w 2018 r.Bułgaria, Grecja 220 45 EPENG
Połączenie międzysystemowe 
Bułgaria – RumuniaOczekiwane zakoń -
czenie w 2015 r.Bułgaria, Rumunia 24 9 EPENG
Gazociąg Nabucco PrzerwanyAustria, Bułgaria, Węgry, 
Niemcy, Rumunia7 900
(planowane)200
(przydzielone)EPENG
Połączenie międzysystemowe 
Łotwa – LitwaZakończony 
w 2013 r.Litwa, Łotwa 33 13 EPENG
Gazociąg Jurbork – KłajpedaZakończony 
w 2013 r.Litwa 46 21Europejskie fundusze struk -
turalne i  inwestycyjne
Zwiększenie przepustowości 
gazociągu Kłajpeda – KiemenaiW toku Litwa 64 28 Instrument „Łącząc Europę”
Świnoujście
Terminal LNGOczekiwane zakoń -
czenie w 2015 r.Polska 65755 EPENG
199Europejskie fundusze struk -
turalne i  inwestycyjne
Gazociąg 
Gustorzyn – OdolanówZakończony 
w 2014 r.Polska 102 49Europejskie fundusze struk -
turalne i  inwestycyjne
Połączenie
międzysystemowe GIPLW toku Polska, Litwa 558 306 Instrument „Łącząc Europę”
Połączenie międzysystemowe 
Francja – HiszpaniaZakończony 
w 2012 r.Francja, Hiszpania 617 45 EPENG
Razem 2 321 970Energia elektrycznaPołączenie międzysystemowe
międzysystemowe GIPLPrzekazanie do eks -
ploatacji w czerwcu 
2015  r.Francja, Hiszpania 721 225 EPENG
Wzmocnienie połączenia 
Portugalia – HiszpaniaZakończony 
w 2011 r.Portugalia, Hiszpania 136 46 EPENG
Połączenie międzysystemowe 
EstLink 2Przekazanie do eks -
ploatacji w 2014 r.Estonia, Finlandia 320 100 EPENG
Połączenie międzysystemowe 
NordbaltOczekiwane zakoń -
czenie w 2015 r.Szwecja, Litwa 366 175 EPENG
Połączenie
międzysystemowe LitPolOczekiwane zakoń -
czenie w 2015 r.Polska 528207Europejskie fundusze struk -
turalne i  inwestycyjne
2 TEN-E
Litwa 1322 TEN-E
58Instrument „Łącząc Europę” 
(wniosek)
Razem 1 543 815
Ogółem 3 864 1 785Tabela 6
56 Uwagi
112  
Pozostałe projekty nie wywarły jeszcze 
takiego wpływu na wewnętrzny rynek 
energii, ponieważ:
a) jeden z 10 projektów w dziedzinie 
gazu otwiera nowe perspektywy 
rynkowe; jest to projekt GIPL reali -
zowany przez Polskę i Litwę, który 
umożliwi handel gazem między 
tymi państwami, nieposiadającymi 
obecnie połączeń międzysystemo -
wych. Pozostałe dziewięć projektów 
dotyczy przede wszystkim zwięk -
szenia istniejących zdolności lub 
bezpośredniego rozwiązywania 
problemów związanych z bezpie -
czeństwem dostaw energii;b) ukończono pięć z 15 projektów. Im 
szybciej projekty są finalizowane 
i przekazywane do eksploatacji, tym 
większy mają wpływ na rynek we -
wnętrzny. W przypadku projektów, 
które nie są w pełni przygotowane 
w chwili podejmowania decyzji 
o finansowaniu wymagane jest 
jednak więcej czasu na realizację niż 
przewidywano w planach. Wynika 
z tego, że projekty infrastrukturalne 
na dużą skalę są skomplikowane pod 
względem technicznym, a planowa -
ne roboty często wymagają więcej 
czasu niż było to oczekiwane, po 
części ze względu na nieprzewi -
dziane okoliczności (zob. przykład 
w ramce 14 ).
Projekt NordBalt
Projekt NordBalt obejmuje budowę elektroenergetycznego połączenia międzysystemowego między Szwecją 
a Litwą. Może mieć on istotny wpływ na funkcjonowanie rynku energii elektrycznej w państwach członkowskich 
współpracujących w ramach planu BEMIP , ponieważ może zwiększyć obroty na wspólnej giełdzie energii elektrycz -
nej krajów nordyckich i bałtyckich. Poprowadzenie przewodów przez Morze Bałtyckie okazało się jednak skompli -
kowanym procesem, w związku z czym ukończenie projektu planuje się dopiero na czerwiec 2016 r., sześć i pół roku 
po umieszczeniu go na liście projektów finansowanych z EPENG.Ramka 14
Zdjęcie 3 – Stacja naziemna NordBalt w Kłajpedzie, Litwa
© Litgrid
57 Uwagi
c) zdolność połączeń międzysystemo -
wych do ułatwienia przesyłu energii 
między sąsiadującymi rynkami 
zależy od przepustowości systemów 
przesyłowych energii w samych 
państwach członkowskich (zob. pkt 
73). Problem ten zaobserwowano 
w przypadku dwóch projektów 
poddanych przeglądowi w ramach 
kontroli (zob. ramka 15 );d) skuteczność dwóch projektów doty -
czących gazowych połączeń między -
systemowych będzie prawdopodob -
nie ograniczona, gdyż obejmują one 
budowę nowych systemów przesy -
łowych obok istniejących systemów, 
zob. przykłady w  ramce 16 .
Przykłady połączeń międzysystemowych nieobsługiwanych przez sieci krajowe
Projekt LitPol  obejmuje budowę elektroenergetycznego połączenia międzysystemowego między Polską a Li -
twą w celu ograniczenia odizolowania trzech państw bałtyckich od rynku energii Unii Europejskiej. Jednak jego 
potencjalne wykorzystanie do importu energii elektrycznej z Polski na Litwę jest ograniczone ze względu na brak 
mocy wytwórczych w Polsce w pobliżu granicy z Litwą oraz niewystarczające połączenia z innymi regionami Polski, 
w których dostępne są większe moce wytwórcze. Dwukierunkowy przepływ energii będzie możliwy tylko w przy -
padku wzmocnienia polskiej sieci, co jednak nie jest przewidziane przed 2020 r.
Gazowe połączenie międzysystemowe Bułgaria – Rumunia  umożliwi przepływ gazu na poziomie 1,3 mln m3 na 
dzień z Rumunii do Bułgarii. Jednak w obecnych okolicznościach niskie ciśnienie w rumuńskim systemie gazowym 
uniemożliwiłoby transgraniczne przepływy do Bułgarii w takich ilościach. Ewentualne przepływy gazu na Węgry 
i z Węgier także wiązałyby się obecnie z takimi ograniczeniami. Aby połączyć wewnętrzny system przesyłowy z ga -
zociągiem tranzytowym przecinającym Rumunię, wymagane są dodatkowe inwestycje w rumuńską sieć przesyłową 
gazu. Rumunia musiałaby także uchylić prawo krajowe zakazujące takiego eksportu gazu.
Nowe gazociągi budowane obok istniejących gazociągów
Projekty gazowych połączeń międzysystemowych między Rumunią, Bułgarią a Grecją obejmują  budowę 
nowych gazociągów obok już istniejących. Jest to spowodowane zarezerwowaniem istniejącej sieci tranzytowej 
gazu prowadzącej przez Rumunię i Bułgarię do Grecji przez dostawcę z państwa trzeciego na podstawie umowy 
długoterminowej.Ramka 15 Ramka 16
58
 Wnioski i zalecenia
113  
Cel polegający na utworzeniu wewnętrz -
nego rynku energii do 2014 r. nie został 
osiągnięty. Infrastruktura energetyczna 
w Europie zasadniczo nie jest jeszcze 
przygotowana do obsługi w pełni zin -
tegrowanych rynków, w związku z czym 
nie zapewnia obecnie faktycznego 
bezpieczeństwa dostaw energii. Wspar -
cie finansowe z budżetu UE w dziedzinie 
infrastruktury energetycznej stanowiło 
jedynie niewielki wkład w wewnętrzny 
rynek energii i bezpieczeństwo dostaw 
energii (zob. pkt 27).
Cel polegający na utworzeniu 
wewnętrznego rynku energii 
do 2014 r. nie został osiągnięty
114  
114. Od 2007 r. wewnętrzny rynek ener -
gii stanowił centralny punkt rozwoju 
polityki energetycznej UE. Przyjęcie 
trzeciego pakietu energetycznego w 
2009 r. wymagało transpozycji dyrektyw 
dotyczących energii elektrycznej i gazu 
do 3 marca 2011 r. Cel ten nie został 
jednak osiągnięty w tym roku. W 2011 r. 
Rada potwierdziła swoje zaangażowanie 
w obszarze wewnętrznego rynku ener -
gii, stwierdzając, że należy go utworzyć 
do 2014 r. Jednak nawet ten późniejszy 
cel nie został osiągnięty ze względu na 
wiele problemów (zob. pkt 29).115  
Aby uznać trzeci pakiet energetycz -
ny za w pełni wdrożony w państwach 
członkowskich wymagane jest jeszcze 
wiele działań. Komisja nadal monitoruje 
wdrożenie jego przepisów przez pań -
stwa członkowskie po upłynięciu ter -
minu ustalonego na 2014 r. (zob. także 
pkt 30–33).
Zalecenie 1  
Ukończenie kontroli 
zgodności przepisów
W sytuacji, w której wewnętrzny rynek 
energii nie został jeszcze utworzony, 
Komisja powinna ukończyć swoje oceny 
i wszcząć konieczne postępowania 
w sprawie uchybienia zobowiązaniom 
państwa członkowskiego do końca 
2016 r.
59 Wnioski i zalecenia
116  
Krajowe organy regulacyjne w całej UE 
nadal stają przed wyzwaniami zwią -
zanymi z ich niezależnością i swobodą 
w zakresie wydawania fachowych opinii. 
Nie wszystkie krajowe organy regula -
cyjne posiadają zasoby odpowiadające 
zadaniom, które muszą realizować, łącz -
nie z uczestnictwem w działaniach na 
poziomie UE, prowadzonych na przykład 
przez Agencję ds. Współpracy Organów 
Regulacji Energetyki (ACER). ACER nie 
ma uprawnień do zobowiązania krajo -
wych organów regulacyjnych wszystkich 
państw członkowskich do przekazania 
agencji odpowiednich danych dotyczą -
cych rynku energii (pkt 35–36).
Zalecenie 2  
Krajowe organy 
regulacyjne i ACER
a) Państwa członkowskie powinny 
zapewnić, by ich krajowe organy 
regulacyjne były niezależne, a ich 
rola nie była ograniczana. Krajowe 
organy regulacyjne powinny dyspo -
nować wystarczającymi zasobami 
do wykonywania własnych działań, 
w tym zasobami umożliwiającymi im 
pełne uczestnictwo we współpracy 
na poziomie UE;
b) Komisja powinna zadbać o to, by 
agencja ACER posiadała odpowied -
nie uprawnienia do uzyskania od 
głównych instytucji państw człon -
kowskich informacji niezbędnych do 
realizacji powierzonych jej zadań.117  
Ważne różnice w sposobie organizacji 
rynków energii przez państwa człon -
kowskie wstrzymują dalszy rozwój 
wewnętrznego rynku energii. W rzeczy -
wistości istnieje 28 krajowych ram praw -
nych, które w praktyce tworzą zróżnico -
wane rynki lokalne, krajowe i regionalne, 
a nie wewnętrzny rynek energii. Mimo że 
celem rozdzielenia i innych środków było 
zapewnienie warunków prawnych dla 
wewnętrznego rynku energii, często nie 
prowadziły one do powstania zliberali -
zowanego i konkurencyjnego rynku. Dal -
szy rozwój wewnętrznego rynku energii 
UE na drodze znajdowania praktycznych 
metod wspólnego funkcjonowania tych 
rynków pozostaje istotnym wyzwaniem. 
Spowodowane jest to wykorzystywa -
niem kilku różnych mechanizmów han -
dlu w UE oraz podejmowaniem różnych 
interwencji mających wpływ na rynki 
energii (pkt 39 i 43–46).
Zalecenie 3  
Przejrzyste mechanizmy 
handlu
Komisja powinna promować powszech -
ny rozwój przejrzystych mechanizmów 
handlu zarówno w odniesieniu do gazu, 
jak i energii elektrycznej. Powinno to 
obejmować ułatwianie i wspieranie 
tworzenia giełd energii w państwach 
członkowskich, w których obecnie giełdy 
takie nie istnieją lub w których dominują 
mechanizmy handlu B2B.
60 Wnioski i zalecenia
118  
Kodeksy sieci to przepisy techniczne, 
które mają stanowić podstawę dla 
interoperacyjności technicznej w ramach 
systemów przesyłowych energii elek -
trycznej i gazu w UE. Kodeksy wyzna -
czają wspólne normy techniczne, które 
powinny zapewniać swobodny trans -
graniczny przepływ energii. Poczyniono 
wprawdzie niedawno postępy w zatwier -
dzaniu kodeksów sieci dla gazu, żaden 
z kodeksów sieci energii elektrycznej 
nie został jednak jeszcze ostatecznie 
zatwierdzony w ramach procedury 
komitetowej. Niektóre kodeksy sieci są 
przyjmowane przez państwa członkow -
skie przed ich ostatecznym zatwierdze -
niem w ramach regionalnych inicjatyw 
na rzecz wcześniejszego wprowadzenia 
w życie (pkt 47–51).
Zalecenie 4  
Zatwierdzanie 
i wprowadzanie w życie 
kodeksów sieci
Komisja powinna przyspieszyć proce -
durę komitetową w celu zapewnienia, 
by kodeksy sieci energii elektrycznej 
zostały zatwierdzone do końca 2015 r. 
Powinno to także zachęcić ACER i sieci 
ENTSO do wspierania wcześniejszego 
wprowadzenia w życie kodeksów sieci 
przez państwa członkowskie w ramach 
regionalnych inicjatyw współpracy.119  
Mimo że poczyniono postępy, końcowe 
wyniki związane z wewnętrznym ryn -
kiem energii nie zostały jeszcze osią -
gnięte i nadal występują znaczne różnice 
w cenach energii w różnych państwach 
członkowskich.
120  
Ceny hurtowe energii elektrycznej 
w UE nie były poddane konwergencji, 
w związku z czym istnieją istotne różnice 
nawet między niektórymi sąsiadujący -
mi państwami członkowskimi. W celu 
pobudzenia transgranicznego handlu 
energią elektryczną UE ustanowiła 
cel, zgodnie z którym przepustowość 
elektroenergetycznych transgranicznych 
połączeń międzysystemowych państwa 
członkowskiego powinna stanowić co 
najmniej 10% jego zainstalowanych 
zdolności produkcyjnych. Cel ten nie 
jest jednak wystarczająco istotny, gdyż 
dotyczy głównie rozwoju infrastruktury, 
nie jest zaś oparty na dynamice popytu 
w dążeniu do osiągnięcia konwergencji 
cen (pkt 59–64).
121  
Nawet jeśli miałby zostać wdrożony ak -
tualny model docelowy dla gazu oparty 
na hubach, może mieć on ograniczony 
wpływ na średnie ceny hurtowe gazu. 
Budowa gazociągów o istotnym zna -
czeniu na terytorium UE w celu ułatwie -
nia rozwoju konkurencyjnego handlu 
opartego na hubach w całej Europie 
wymagałaby dużych inwestycji. Ekono -
miczne uzasadnienie takich inwestycji 
w niektórych przypadkach jednak nie 
istnieje. Dostępne są alternatywne 
sposoby zwiększenia konkurencyjności 
rynków gazu, jak np. instalacja strate -
gicznie rozmieszczonych terminali LNG 
w celu obsługi jednego lub kilku rynków 
krajowych (pkt 65–71).
61 Wnioski i zalecenia
Zalecenie 5  
Model rozwoju rynku 
i infrastruktury dla energii 
elektrycznej i gazu
Komisja powinna:
a) rozważyć ustanowienie celów 
dotyczących elektroenergetycz -
nych  połączeń międzysystemowych 
na podstawie potrzeb rynkowe, 
a nie stałej krajowej zdolności 
produkcyjnej;
b) dokonać ponownej oceny poten -
cjalnych kosztów i korzyści modelu 
docelowego dla gazu  oraz rozważyć, 
w kontekście niepewnego popytu, 
czy istnieją rozwiązania alternatyw -
ne względem budowy gazociągów 
na dużą skalę, np. instalacja strate -
gicznie rozmieszczonych terminali 
LNG w celu obsługi jednego lub 
kilku rynków krajowych za po -
mocą rozwiązań kompatybilnych 
z wewnętrznym rynkiem energii. 
Działania te powinny być oparte na 
kompleksowej ocenie potrzeb na 
poziomie UE (zob. zalecenie 7 ).
Infrastruktura energetyczna 
w Europie nie jest jeszcze 
przygotowana do obsługi 
w pełni zintegrowanych 
rynków, w związku z czym nie 
zapewnia obecnie faktycznego 
bezpieczeństwa dostaw energii
122  
Infrastruktura energetyczna w państwach 
członkowskich i pomiędzy nimi nie jest 
jeszcze odpowiednia dla wewnętrznego 
rynku energii. W praktyce niewystar -
czająca przepustowość infrastruktury 
w państwie członkowskim może wstrzy -
mywać potencjalny import i eksport oraz 
stopień, w jakim państwo członkowskie 
może pełnić funkcję państwa tranzytu. 
Nadal występują także luki w transgra -
nicznej infrastrukturze przesyłowej dla 
gazu i energii elektrycznej między pań -
stwami członkowskimi (pkt 73–81).Zalecenie 6  
Optymalne wykorzystanie 
istniejącej infrastruktury
Komisja powinna:
a) wskazać te części transgranicznej 
infrastruktury energetycznej, które 
nie są w pełni wykorzystywane do 
wspierania wewnętrznego rynku 
energii z powodu jej związania dwu -
stronnymi umowami długotermino -
wymi – wykluczającymi dostęp stron 
trzecich – lub z powodu niewykorzy -
stywania jej zdolności technicznych, 
takich jak odwrócenie przepływu 
gazu;
b) współpracować z zainteresowany -
mi stronami w państwach człon -
kowskich w celu poprawy zakresu, 
w jakim taka infrastruktura jest 
rzeczywiście użytkowana w sposób 
ciągły na potrzeby wewnętrznego 
rynku energii;
c) przeanalizować korzyści płynące 
z ustanowienia regionalnych ope -
ratorów systemów przesyłowych 
w celu promowania transgranicz -
nych przepływów energii i efektyw -
nego zarządzania nimi, tak aby wy -
korzystać w maksymalnym stopniu 
istniejącą infrastrukturę.
123  
Kompleksowa ocena potrzeb w zakre -
sie infrastruktury na poziomie UE jest 
niezbędna do podejmowania decyzji 
dotyczących rozwoju wewnętrznego 
rynku energii oraz bezpieczeństwa 
dostaw energii (pkt 82). Jako że w całej 
UE wymagane są znaczne inwestycje 
energetyczne, taka kompleksowa analiza 
stanowi niezbędne narzędzie służą -
ce do przydziału środków UE i innych 
środków finansowych w sektorze (pkt 
82, 84 i 99). Narzędzia do planowania 
obecnie wykorzystywane przez Komi -
sję, tj. przede wszystkim listy projektów 
będących przedmiotem wspólnego zain -
teresowania oraz dziesięcioletnie plany 
rozwoju sieci mają istotne ograniczenia 
62 Wnioski i zalecenia
(pkt 85–87). Komisja nie ma także za -
awansowanego modelu rozwoju rynku 
w celu wsparcia wymaganych analiz 
potrzeb (pkt 83).
Zalecenie 7  
Opracowanie 
kompleksowej oceny 
potrzeb w zakresie 
infrastruktury 
na poziomie UE
Komisja powinna:
a) opracować kompleksową ocenę 
potrzeb dotyczących infrastruktu -
ry energetycznej na poziomie UE 
w celu wsparcia rozwoju wewnętrz -
nego rynku energii; ocena ta powin -
na stanowić także punkt odniesienia 
dla innych dokumentów, takich jak 
dziesięcioletnie plany rozwoju sieci;
b) w celu wsparcia procesu oceny 
potrzeb zapewnić zdolność do 
modelowania rynków energii, w tym 
opracowywania szeregu prognoz 
dotyczących popytu, w ramach dzia -
łań realizowanych wewnętrznie lub 
przez Agencję ds. Współpracy Orga -
nów Regulacji Energetyki (ACER);
c) współpracować z ENTSO energii 
elektrycznej i ENTSO gazu, tak aby 
ocena potrzeb stanowiła wkład 
w planowanie dotyczące infrastruk -
tury związanej z wewnętrznym 
rynkiem energii w UE, w tym w dzie -
sięcioletnie plany rozwoju sieci.124  
Rozwój transgranicznej infrastruktury 
energetycznej wymaga współpracy mię -
dzy sąsiadującymi państwami członkow -
skimi. W tym kontekście finansowanie 
projektów, alokacja kosztów i uzyskiwa -
nie pozwoleń związanych z planowa -
niem mogą stanowić wyzwanie. W UE 
można wskazać przykłady pozytywnych 
doświadczeń mające w postaci inicjatyw 
politycznych i technicznych w zakresie 
regionalnej współpracy w sektorze ener -
getycznym. Niektóre z działań Komisji w 
zakresie koordynacji przyniosły korzyst -
ne rezultaty (zob. pkt 88–93).
Wsparcie finansowe z Unii 
Europejskiej w dziedzinie 
infrastruktury energetycznej 
stanowiło jedynie niewielki 
wkład w rozwój wewnętrznego 
rynku energii i bezpieczeństwo 
dostaw energii
125  
Nieodpowiednia hierarchizacja projek -
tów ograniczyło skuteczność finanso -
wania projektów infrastrukturalnych 
przez UE. Komisja wykorzystała kilka 
list szczególnych projektów do nadania 
stopni ważności inwestycjom z budżetu 
UE oraz w celu wyłonienia projektów 
kwalifikujących się do finansowania. Ko -
misja nie zdefiniowała jednak tych list na 
podstawie kompleksowej oceny potrzeb 
w zakresie rozwoju infrastruktury na 
poziomie UE. Wiąże się to z zagrożeniami 
osłabiającymi użyteczność takich list 
jako narzędzi służących do hierarchizacji 
inwestycji i przydziału funduszy UE (pkt 
100–103).
63 Wnioski i zalecenia
Zalecenie 8  
Lepsze wykorzystanie 
list projektów będących 
przedmiotem wspólnego 
zainteresowania
Komisja powinna udoskonalić swoje 
procedury planowania, a zwłaszcza 
przyznawanie pierwszeństwa projektom 
będących przedmiotem wspólnego za -
interesowania w świetle kompleksowej 
oceny potrzeb w zakresie infrastruktury 
energetycznej na poziomie UE i przyzna -
wanie finansowania na ich rzecz (zob. 
zalecenie 7 ).
126  
Podstawowym celem głównych instru -
mentów finansowania UE na potrzeby 
projektów dotyczących infrastruktury 
energetycznej, tj. EPENG, instrumentu 
„Łącząc Europę” oraz europejskich fun -
duszy strukturalnych i inwestycyjnych, 
nie jest wzmocnienie wewnętrznego 
rynku energii. Jest to widoczne w meto -
dach ich wdrażania. Finansowanie w ra -
mach instrumentu „Łącząc Europę” nie 
jest powiązane z reformami rynku ener -
gii, a warunki dotyczące rozwoju rynku 
energii nie zostały ujęte w umowach 
partnerstwa w ramach europejskich fun -
duszy strukturalnych i inwestycyjnych na 
lata 2014–2020 (pkt 104–109).Zalecenie 9  
Właściwe i ciągłe 
funkcjonowanie 
wewnętrznego rynku 
energii jako warunek 
finansowania przez UE 
projektów dotyczących 
infrastruktury 
energetycznej
Komisja powinna sporządzić wnioski le -
gislacyjne dotyczące tego, w jaki sposób 
podporządkować swoje decyzje co do 
wyboru projektów dotyczących infra -
struktury energetycznej zgłoszonych do 
uzyskania finansowania prawidłowemu 
i ciągłemu funkcjonowaniu rynku energii 
w państwach członkowskich.
127  
Istnieją przykłady projektów infrastruk -
tury energetycznej finansowanych przez 
UE, które miały pozytywny wpływ na 
rozwój wewnętrznego rynku energii oraz 
bezpieczeństwo dostaw energii. Wpływ 
wielu innych projektów jest jednak na 
razie ograniczony. Jest to spowodowa -
ne następującymi czynnikami: niektóre 
projekty nie dotyczą głównie potrzeb 
związanych z rozwojem rynku wewnętrz -
nego; niewiele projektów zostało ukoń -
czonych i przekazanych do eksploatacji; 
w przypadku niektórych projektów 
problemy związane z przepustowością 
w sąsiadujących państwach członkow -
skich wstrzymują ich wykorzystanie; 
skuteczność niektórych projektów jest 
ograniczona, gdyż ich celem jest rozwój 
infrastruktury dodatkowej do już istnie -
jącej (pkt 110–112).
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę II, której przewodniczył Henri 
GRETHEN, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu w Luksemburgu 
w dniu 21 października 2015 r.
 W imieniu Trybunału Obrachunkowego
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 Prezes

64
 Załączniki Załącznik Ia) Średnie ceny detaliczne energii elektrycznej wraz z podatkami dla konsumentów 
będących gospodarstwami domowymi: 1. kwartał 2015 r. (w centach za 1 kWh)
> 22,0119,01 – 22,00 14,01 – 1 9,00 < 14,00Szary: państwa niebędące 
członkami UECeny za kWh (w centach)
 14,54
 20,23 18,26 17,67
 13,12 16,23 11,33
 9,31 13,17 19,37 15,84
 12,66
 14,43
 ,7912
 14,59
 ,3520
 24,21 12,47 17,41
 29,74 30,83
 18,08
 20,80 24,35 19,11
 22,53 22,33 10,06
Uwaga:  Dostępność cenowa dla konsumentów stanowi odrębną kwestię, którą należy rozważać w kontekście poziomu dochodu do dyspozycji 
netto w każdym państwie członkowskim. Jak wskazano w pkt 23, niniejsza kontrola nie obejmowała kwestii ubóstwa energetycznego.
Źródło:  Komisja Europejska.
65 Załączniki Załącznik Ib) Średnie ceny energii elektrycznej bez VAT i podatków niepodlegających zwrotowi 
dla konsumentów przemysłowych: 1. kwartał 2015 r. (w centach za 1 kWh)
 > 14,01 12,01 – 14,00  9,01 – 12,00 < 9,00 Szary: państwa
niebędące członkami UE Ceny za kWh (w centach)
13,8010,24
16,09
15,439,568,628,61
8,358,966,977,44
8,87
8,38
8,27
11,15
10,95
17,0210,9514,94
15,828,47
10,23
10,8513,5212,84
12,0412,3510,06
Źródło:  Komisja Europejska.
66 Załączniki Załącznik IIPoddane ocenie ceny pozyskiwania gazu uiszczane przez dostawców w państwach 
członkowskich UE – średnia roczna w 2014 r.  
(w euro za MWh)
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy na podstawie informacji przekazanych przez ACER. Cypr i Malta nie posiadają obecnie rynków gazu, 
w związku z czym nie zostały one ujęte na mapie. 
 Cena w hubach  Ceny importowe deklarowane na granicy 
 
   
        
 
 
  
  
 
  
    
   26,4Sud 
24,7Nord 
27,822,1
24,1
31,8 26,227,0 25,724,724,0 23,923,7
23,924,127,628,8
32,0
29,3
35,3
25,1
26,7
30,9
28,224,3
26,4
28,927,625,4
25,0
67 Załączniki Załącznik IIIUczestnictwo państw członkowskich w grupach roboczych ACER, od stycznia 2013 r. 
do maja 2015 r.
Rada organów 
regulacyjnychGrupa robocza 
ds. energii 
elektrycznejGrupa robocza 
ds. gazuGrupa robocza ds. 
wdrażania, moni -
torowania i  analiz 
porównawczychGrupa robocza 
ds. integralności 
i przejrzystości 
rynku
Liczba zorganizowanych 
spotkań22 24 25 24 20
Austria 22 24 25 19 20
Niemcy 22 23 25 17 19
Zjednoczone Królestwo 22 24 24 15 20
Francja 20 23 24 17 20
Belgia 22 21 25 24 11
Hiszpania 22 19 25 19 17
Szwecja 22 23 21 17 19
Portugalia 22 24 25 5 16
Włochy 22 20 21 11 16
Niderlandy 22 24 22 6 16
Polska 21 22 25 2 16
Węgry 22 18 22 0 19
Dania 22 21 16 6 11
Finlandia 22 21 15 0 16
Republika Czeska 22 13 9 4 19
Irlandia 22 14 14 0 12
Luksemburg 19 8 9 0 14
Słowenia 18 0 8 0 7
Chorwacja 15 3 5 1 4
Grecja 20 1 5 0 2
Litwa 18 1 3 0 2
Łotwa 16 0 6 0 1
Malta 22 0 0 0 0
Rumunia 18 1 2 0 1
Estonia 18 0 0 0 0
Cypr 14 0 0 0 0
Bułgaria 2 0 0 0 0
Słowacja 1 0 0 0 0
68
Zalecenie 1
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Służby Komisji zadeklarowały, że egzekwowanie 
postanowień trzeciego pakietu będzie w 2015 r. kwestią 
priorytetową. We wszystkich 28 państwach członkow -
skich zakończono sprawdzanie zgodności w zakresie 
wdrożenia trzeciego pakietu, a wszystkie ewentualne 
kwestie, które są niezgodne z przepisami dotyczącymi 
rynku wewnętrznego, poruszono z organami państw 
członkowskich.
Zalecenie 2 a)
Zalecenie to jest skierowane do państw członkowskich. 
Komisja zgadza się jednak z zaleceniem i podczas oceny 
zgodności postanowień trzeciego pakietu dotyczącego 
wewnętrznego rynku energii podda szczególnej kontroli 
kwestię niezależności krajowych organów regulacyjnych.
Zalecenie 2 b)
Komisja przyjmuje to zalecenie i szuka możliwo -
ści wzmocnienia obecnych uprawnień Agencji ds. 
Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER), 
w tym wobec państw członkowskich, w celu dostoso -
wania jej do realiów bardziej zintegrowanego rynku 
wewnętrznego.
Zalecenie 3
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Aby rozwiązać problem słabo rozwiniętego handlu za 
pośrednictwem giełd, Komisja przyjęła rozporządzenia 
w dziedzinie gazu i energii elektrycznej, na mocy których 
korzystanie z giełdy energii jest obowiązkowe (np. 
rozporządzenie ustanawiające kodeks sieci dotyczący 
mechanizmów alokacji zdolności w systemach przesyło -
wych gazu i rozporządzenie ustanawiające kodeks sieci 
dotyczący bilansowania gazu w sieciach przesyłowych, 
rozporządzenie w sprawie alokacji zdolności przesyło -
wych i zarządzania ograniczeniami przesyłowymi, usta -
nawiające przepisy dotyczące łączenia rynków w całej UE 
w dziedzinie energii elektrycznej). Ponadto trwa wdra -
żanie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 
(UE) nr 1227/2011 w sprawie integralności i przejrzystości 
hurtowego rynku energii (REMIT).Streszczenie
IV
Komisja podkreśla znaczenie dobrze funkcjonującego 
rynku energii elektrycznej i gazu dla bezpieczeństwa 
dostaw.
V
W komunikacie „Postępy na drodze do ukończenia 
tworzenia wewnętrznego rynku energii” (COM(2014) 634 
final) uznaje się, że Europa poczyniła znaczne postępy 
na drodze do ukończenia tworzenia wewnętrznego 
rynku energii. Ponadto odnotowano wzrost w handlu 
transgranicznym, odnawialne źródła energii są skutecz -
nie włączane do systemu, a także rozpoczęto prace nad 
wdrażaniem inteligentnych sieci i ułatwieniem rozpro -
szonego wytwarzania energii. Było jednak też jasne, 
że prace nie zostały jeszcze zakończone, a przeszkody 
uniemożliwiają prawidłowe funkcjonowanie rynku. 
Z myślą o wyeliminowaniu tych przeszkód opracowano 
projekt unii energetycznej. Komisja podjęła konkretne 
kroki w celu usunięcia pozostałych barier na wewnętrz -
nym rynku energii, w szczególności w ramach swojej 
inicjatywy dotyczącej struktury rynku.
W odniesieniu do infrastruktury energetycznej należy 
zauważyć, że:
– oczekuje się, iż infrastruktura energetyczna 
będzie finansowana przez rynek – tj. przez opłaty 
taryfowe dla użytkowników zatwierdzone przez 
niezależne organy regulacyjne; w związku z tym 
wsparcie finansowe z budżetu UE nie powinno 
stanowić reguły, tylko wyjątek;
– w przypadkach, w których udzielono wsparcia 
finansowego, znacznie poprawiło się bezpie -
czeństwo dostaw w niektórych regionach (zob. 
przykłady dotyczące EPENG zgodnie z uwagą 
Trybunału w pkt 103 lub kilka skontrolowanych 
projektów współfinansowanych w ramach instru -
mentu „Łącząc Europę” lub europejskich funduszy 
strukturalnych i inwestycyjnych wspomnianych 
w uwadze Trybunału do pkt 109–111).Odpowiedzi  
Komisji
Odpowiedzi Komisji 69
VII
Komisja jest zdania, że należy usprawnić infrastrukturę 
transeuropejską, aby zmaksymalizować jej oddziaływa -
nie na wewnętrzny rynek energii. Komisja przyznaje, że 
konieczna jest kompleksowa ocena potrzeb w zakresie 
infrastruktury na szczeblu UE, ale pragnie także podkreś -
lić, że infrastruktura jest już w dużym zakresie planowana 
na szczeblu UE oraz wpisuje się ona w politykę Komisji. 
Mimo że konieczna może być optymalizacja procedur 
i narzędzi, dostępna jest już rzetelna ocena potrzeb 
w zakresie kluczowej europejskiej infrastruktury energe -
tycznej. Zob. odpowiedź Komisji na zalecenie 7 i pkt 82.
Zalecenie 6 a)
Komisja przyjmuje to zalecenie. Komisja podjęła już 
działania w tym kierunku. Dotyczy to przede wszystkim 
Grupy Wysokiego Szczebla ds. Tworzenia Gazowych 
Połączeń Międzysystemowych w Europie Środkowej 
i Południowo-Wschodniej. Zadaniem grupy jest koordy -
nowanie działań sprzyjających infrastrukturze transgra -
nicznej i transeuropejskej, która pozwala dywersyfiko -
wać przepływ gazu do regionu, oraz w celu wdrożenia 
zharmonizowanych przepisów.
Zalecenie 6 b)
Komisja przyjmuje to zalecenie. Komisja podjęła już 
działania w tym kierunku w ramach inicjatyw regional -
nych: jednym z głównych celów inicjatyw regionalnych 
jest skupienie się na wąskich gardłach (fizycznych lub 
regulacyjnych) infrastruktury transgranicznej.
Zalecenie 6 c)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Zgodnie z wieloma przepisami wykonawczymi dotyczą -
cymi eksploatacji sieci i handlu energią („kodeksy sieci”) 
współpraca z operatorem systemu przesyłowego stała 
się już obowiązkowa.
W kontekście inicjatywy dotyczącej struktury rynku ener -
gii elektrycznej pierwszym krokiem w kierunku większej 
integracji operatorów systemu przesyłowego na szcze -
blu regionalnym jest zbadanie możliwości w zakresie 
zacieśnionej współpracy i podziału obowiązków między 
operatorami systemu przesyłowego, na podstawie 
koncepcji regionalnych inicjatyw koordynacyjnych ds. 
bezpieczeństwa, w szczególności w ściśle powiązanych 
regionach.Zalecenie 4
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Komisarz do spraw polityki klimatycznej i energetycznej 
zadeklarował, że przyjęcie kodeksów sieci jest prioryte -
tem. Komisja intensywnie współpracowała z organami 
regulacyjnymi, operatorem systemu przesyłowego 
i innymi zainteresowanymi stronami w celu przefor -
mułowania proponowanych kodeksów sieci w sposób, 
który zagwarantuje ich neutralność i zapewni skuteczne 
wdrożenie. Oczekuje się, że do końca 2015 r. w Komite -
cie odbędzie się głosowanie nad ośmioma z dziesięciu 
zaproponowanych kodeksów sieci energii elektrycznej.
Komisja aktywnie promuje wcześniejsze wprowadzanie 
w życie kodeksów sieci w ramach regionalnych inicjatyw 
współpracy.
Zalecenie 5 a)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Zważywszy, że obecny docelowy poziom 10% na 2020 r. 
opiera się na zdolności produkcyjnej, w modelowaniu 
poziomu docelowego w zakresie połączeń między -
systemowych na 2030 r. na szczeblu regionalnym lub 
krajowym zostaną uwzględnione i odegrają istotną rolę 
aspekty kosztowe i ewentualna wymiana handlowa. 
Zapewni to elastyczność niezbędną do dostosowania 
minimalnego poziomu docelowego 15% w zakresie 
elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych 
w 2030 r. do potrzeb rynkowych.
Zalecenie 5 b)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Dziesięcioletni plan rozwoju sieci gazowej na 2015 r. 
obejmuje solidną ocenę potrzeb w zakresie infrastruk -
tury w ramach różnych scenariuszy dotyczących przy -
szłego zapotrzebowania, cen, rozwoju infrastruktury 
i innych aspektów. Z analizy wyraźnie wynika, że nie 
wszystkie z zaplanowanych projektów będą potrzebne. 
Na tej ocenie opiera się trwający proces dotyczący 
projektów będących przedmiotem wspólnego zainte -
resowania. Ponadto, aby uzyskać dokładniejszą ocenę 
potrzeb unijnego rynku gazu, rozpoczęto prace przygo -
towawcze nad strategią UE w zakresie magazynowania 
LNG i gazu, a Komisja opublikuje w styczniu 2016 r. swoją 
strategię dotyczącą LNG i magazynowania.
Odpowiedzi Komisji 70
Na przykład wybór projektów będących przedmiotem 
wspólnego zainteresowania ma na celu wskazanie tych 
projektów, które w największym stopniu przyczyniają 
się do realizacji celów polityki energetycznej UE (dostęp -
ność cenowa, bezpieczeństwo dostaw, stabilność).
Do końca 2016 r. przeprowadzona zostanie solidniejsza 
analiza potrzeb, obejmująca zarówno rynek energii 
elektrycznej, jak i rynek gazu. Zobacz odpowiedź Komisji 
na zalecenie 7 lit. a).
Jeżeli chodzi o finansowanie i dobór działań, które 
zostaną objęte wsparciem finansowym, w przypadku 
projektów, co do których stwierdzono potrzebę zapew -
nienia wsparcia publicznego, uwzględnia się również 
stopień przygotowania i inne kryteria oceny. Komisja 
ściśle współpracuje z EBI i innymi zainteresowanymi stro -
nami w celu zwiększenia pomocy technicznej na rzecz 
poprawy serii projektów o strategicznym znaczeniu. Nie 
przewiduje się zatem dalszych działań.
Zalecenie 9
Komisja nie przyjmuje tego zalecenia.
Komisja jest głęboko przekonana, że dla zapewnienia 
efektywnego wewnętrznego rynku energii niezbędne 
są jednakowe postępy w zakresie regulacji infrastruktury 
i rynku. Sztywne warunki byłyby jednak zbyt trudne do 
wdrożenia w sposób prawnie wiążący i mogłyby poważ -
nie zaszkodzić rozwojowi niezbędnej infrastruktury.Zalecenie 7 a)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Komisja podjęła już działania w tym kierunku. Prowa -
dzone były ciągłe prace nad przygotowaniem dziesięcio -
letnich planów rozwoju sieci i (od 2013 r.) towarzyszącej 
im analizy kosztów i korzyści. Ponadto w art. 11 ust. 8 
rozporządzenia w sprawie TEN-E przewiduje się, że euro -
pejska sieć operatorów systemów przesyłowych (ENTSO) 
opracuje (wzajemnie powiązany) model sieci energii 
elektrycznej i gazu, a następnie przedstawi go Komisji 
i ACER do dnia 31 grudnia 2016 r. Komisja zapewni reali -
zację tego zadania w terminie.
Zalecenie 7 b)
Komisja częściowo przyjmuje to zalecenie.
Wewnętrzne tworzenie zdolności analitycznych i zdolno -
ści w zakresie modelowania może mieć znaczące konse -
kwencje pod względem zasobów zarówno dla Komisji, 
jak i ACER. Za alternatywne rozwiązanie można uznać 
zlecenie tej zdolności ENTSO pod nadzorem i kontrolą 
ACER i Komisji.
Zalecenie 7 c)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
ENTSO, w ścisłej współpracy z Komisją i ACER, opraco -
wała analizę kosztów i korzyści w odniesieniu do całego 
systemu energetycznego, która stanowi podstawę pla -
nowania i oceny potrzeb, a także dziesięcioletnie plany 
rozwoju sieci.
Zalecenie 8
Komisja częściowo przyjmuje to zalecenie.
Jeżeli chodzi o ustalanie priorytetów, Komisja przypo -
mina, że poprawa procedur planowania stanowi część 
mechanizmu regularnej współpracy ze wszystkimi zain -
teresowanymi stronami.
Odpowiedzi Komisji 71
Wspólna odpowiedź Komisji 
do pkt 14–18
Jeżeli chodzi o infrastrukturę energetyczną, rośnie liczba 
połączeń międzysystemowych między europejskimi 
systemami przesyłu energii elektrycznej i gazu, jednak 
nadal konieczne są znaczne inwestycje infrastrukturalne. 
Do końca 2015 r. zakończonych zostanie 13 projektów 
z pierwszej unijnej listy projektów będących przed -
miotem wspólnego zainteresowania w dziedzinie gazu 
i energii elektrycznej. Nieco ponad 100 projektów będą -
cych przedmiotem wspólnego zainteresowania znajduje 
się na etapie przyznawania zezwoleń i można oczeki -
wać, że wkrótce rozpocznie się ich realizacja. Większość 
inwestycji w infrastrukturę energetyczną prowadzona 
jest wprawdzie przez sektor prywatny, jednak dostępny 
jest zestaw specjalnych narzędzi UE umożliwiający 
przezwyciężenie dalszych problemów finansowych. Od 
momentu uruchomienia instrumentu „Łącząc Europę” 
w 2014 r. przeznaczono kwotę 796 mln euro  w formie 
dotacji na wnioski dotyczące kluczowych projektów 
w dziedzinie infrastruktury energetycznej realizowane 
w całej Europie. Dostępne jest również dodatkowe 
wsparcie w ramach europejskich funduszy struktural -
nych i inwestycyjnych. Natomiast w ramach Europej -
skiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych 
zapewnione zostanie dalsze wsparcie na rzecz projektów 
energetycznych o strategicznym znaczeniu.
Aby skuteczniej rozwiązywać problemy związane z infra -
strukturą w niektórych regionach Europy, wzmocniono 
współpracę regionalną między państwami członkow -
skimi, których te problemy dotyczą. Doprowadziło to 
do utworzenia Grupy Wysokiego Szczebla ds. Tworzenia 
Gazowych i Energetycznych Połączeń Międzysyste -
mowych na Półwyspie Iberyjskim i Grupy Wysokiego 
Szczebla ds. Tworzenia Gazowych Połączeń Międzysyste -
mowych w Europie Środkowej i Południowo Wschodniej 
(CESEC) oraz do reformy Grupy Wysokiego Szczebla ds. 
Regionu Morza Bałtyckiego (BEMIP). Oczekuje się, że 
grupy zaproponują konkretne rozwiązania problemów 
infrastrukturalnych i zapewnią realizację stosownych 
projektów.Wprowadzenie
03
Pierwotna odpowiedzialność za stosowanie i egze -
kwowanie prawa Unii spoczywa na państwach człon -
kowskich, a ich gotowość do pełnego i prawidłowego 
wdrożenia prawodawstwa ma zasadnicze znaczenie. 
Rządy krajowe są obecnie odpowiedzialne za opracowy -
wanie prawodawstwa i polityki w zakresie energii, które 
wpływają na rynek wewnętrzny. Ponadto jako właściciele 
przedsiębiorstw zajmujących się dostawą i przesyłem 
energii pozostają kluczowymi podmiotami na unijnych 
rynkach energii.
05
Komisja uważa, że najlepszym sposobem na zapew -
nienie bezpieczeństwa dostaw energii jest prawdziwie 
otwarty, konkurencyjny i dobrze połączony rynek ener -
gii, który w najbardziej opłacalny i bezpieczny sposób 
umożliwi Europie niezbędne przejście na niskoemisyjny 
sektor energetyczny.
Przy poparciu ze strony Rady i Parlamentu Komisja 
opracowała zatem strategię na rzecz unii energetycznej, 
a kluczowym elementem tej strategii jest zobowiązanie 
do usunięcia głównych przeszkód na drodze do bardziej 
zintegrowanych rynków energii w Europie.
W ramach tej strategii Komisja zintensyfikuje swoje dzia -
łania służące pełnemu wdrożeniu istniejącego i powią -
zanego prawodawstwa w zakresie energii. Komisja 
rozpoczęła również kompleksowy przegląd istniejącego 
unijnego prawodawstwa w dziedzinie energii, w szcze -
gólności w dziedzinie energii elektrycznej („inicjatywa 
dotycząca struktury rynku”), aby w razie potrzeby 
dostosować istniejące przepisy trzeciego pakietu w celu 
promowania integracji rynkowej. Ponadto Komisja roz -
poczęła kompleksowy proces zmiany swojego prawo -
dawstwa związanego z bezpieczeństwem dostaw.
13
Zob. odpowiedź Komisji do pkt 5.
Komisja uważa, że skoro państwa członkowskie są 
zobowiązane do uwzględnienia wpływu swoich decyzji 
krajowych na państwa sąsiadujące na mocy prawa Unii, 
organizacja wewnętrznego rynku energii wymaga ścisłej 
współpracy między UE a państwami członkowskimi/rzą -
dami krajowymi.
Odpowiedzi Komisji 72
40
Inicjatywa Komisji dotycząca struktury rynku podjęta 
w dniu 15 lipca 2015 r. (COM(2015) 340) ma na celu 
w szczególności wzmocnienie ram prawnych współpracy 
między operatorami systemu przesyłowego.
44
Komisja podziela opinię, że istniejące obecnie mecha -
niz my są niejednorodne. Aby zaradzić tej sytuacji, 
Komisja przyjęła przepisy mające na celu harmonizację 
mechanizmów handlu w odniesieniu do gazu i energii 
elektrycznej. Przepisy te są obecnie wdrażane (w szcze -
gólności w drodze przyjęcia wytycznych dotyczących 
alokacji zdolności przesyłowych i zarządzania ogranicze -
niami przesyłowymi w dziedzinie energii elektrycznej 
oraz mechanizmów alokacji zdolności / zasad zarzą -
dzania ograniczeniami i kodeksów sieci dotyczących 
bilansowania / wytycznych dotyczących gazu); znacząco 
przyczynią się do ograniczenia niedoskonałości obec -
nych ram prawnych dotyczących handlu energią.
46
Komisja uważa problem nieskoordynowanych inter -
wencji państwa na rynkach energii za jedną z głów -
nych przeszkód na drodze do zintegrowanego rynku 
i przypisuje mu ogromne znaczenie dla funkcjonowania 
wewnętrznego rynku energii i bezpieczeństwa dostaw.  
W swoim komunikacie „Realizacja wewnętrznego rynku 
energii elektrycznej przy jak najlepszym wykorzystaniu 
interwencji publicznej” (COM(2013) 7243 final) Komisja 
przedstawiła główne zagadnienia i proponowane środki; 
Komisja kładzie szczególny nacisk na wyeliminowanie 
niepotrzebnych interwencji w swojej bieżącej inicjatywie 
dotyczącej struktury rynku (zob. komunikat „Zainicjo -
wanie procesu publicznych konsultacji na temat nowej 
struktury rynku energii”, (COM(2015) 340).
50 a)
Komisja zauważa, że krajowi operatorzy systemu przesy -
łowego, krajowe organy regulacyjne i państwa członkow -
skie często niechętnie wyrażają zgodę na dostosowanie 
istniejących przepisów krajowych lub regionalnych, 
które sprzyja osiągnięciu kompromisowego rozwiązania 
pozwalającego na stworzenie bardziej zintegrowanego/
większego rynku regionalnego lub europejskiego. 
Komisja wspiera dalszą integrację wewnętrznego rynku 
energii nawet w przypadku sprawnie funkcjonujących 
rynków, aby integracja europejska przyniosła jak najwię -
cej korzyści, takich jak większa konkurencja, płynność 
i zwiększone bezpieczeństwo dostaw.Uwagi
29 – Tiret pierwsze
Państwa członkowskie odgrywają kluczową rolę w two -
rzeniu rynku wewnętrznego. Zobacz również odpowiedź 
Komisji dotyczącą pkt 3. Ich działania warunkują fak -
tyczne wyeliminowanie barier w transgranicznym handlu 
energią i koordynowanie eksploatacji systemu z sąsia -
dami. Jedynie wspólnie z państwami członkowskimi, 
które aktywnie pracują nad usunięciem barier w handlu 
transgranicznym, Komisja może skutecznie utworzyć 
wewnętrzny rynek energii.
32 – Tiret trzecie
Dodatkowym istotnym aspektem, który Komisja zwery -
fikuje w ramach swoich kontroli transpozycji i zgodno -
ści, są poruszone w trzecim pakiecie kwestie związane 
z ochroną konsumentów.
35
Komisja uważa, że coraz większego znaczenia nabiera 
rozwiązanie spornych kwestii transgranicznych między 
państwami członkowskimi. Im bardziej zintegrowane 
staną się rynki, tym większa będzie potrzeba utworzenia 
niezależnego organu odpowiedzialnego za pośrednicze -
nie i ostateczne rozwiązywanie konfliktów dotyczących 
kwestii regulacyjnych między państwami członkowskimi.
Komisja w dalszym ciągu zachęca wszystkie państwa 
członkowskie do udziału w posiedzeniach grup robo -
czych. Aby zapewnić przejrzystość w odniesieniu do 
ich pracy, wyniki posiedzeń udostępnia się wszystkim 
państwom członkowskim.
Odpowiedzi Komisji 73
51
Komisja zauważa, że operatorzy systemu przesyłowego 
i krajowe organy regulacyjne aktywnie uczestniczyli 
we wcześniejszym wprowadzeniu projektów kodeksów 
sieci w szczególności w dziedzinie energii elektrycznej 
(zob. np. dobrowolny proces łączenia rynków, inicjatywy 
dotyczące bilansowania lub prace nad regionalnymi 
ośrodkami inicjatyw koordynacyjnych).
53
Komisja aktywnie współpracuje z Bułgarią na potrzeby 
przyspieszenia procesu ustanawiania giełdy energii 
w celu zapewnienia jej pełnego uczestnictwa w handlu 
energią z państwami całej UE („łączenie rynków”), w tym 
z państwami należącymi do Wspólnoty Energetycznej 
(razem tworzących „8. region”).
54
Komisja zauważa, że ramy monitorowania REMIT 
utworzone na mocy rozporządzenia wykonawczego 
(UE) nr 1348/2014 w sprawie REMIT nie weszły jeszcze 
w życie, jeżeli chodzi o „wymianę handlową między 
przedsiębiorstwami” (tzw. „transakcje niestandardowe”). 
Rozporządzenie obecnie obejmuje jedynie tzw. „trans -
akcje standardowe” (tj. transakcje w miejscach handlo -
wych). Przepisy dotyczące transakcji „niestandardowych” 
(tj. transakcji dwustronnych poza miejscami handlo -
wymi) wejdą w życie w marcu 2016 r.
59
Konwergencja cen nie spełnia oczekiwań głównie ze 
względu na znacznie różniące się interwencje państwa, 
które sprzyjają bardzo różnym formom dostaw energii 
elektrycznej. W wyniku inicjatyw rynku wewnętrznego, 
takich jak łączenie rynków, doszło jednak do wyrównania 
cen (zob. niedawne doświadczenia związane z łączeniem 
rynków opartych na przepływie); istnieje możliwość 
dalszego wyrównywania – w szczególności, gdy państwa 
członkowskie zdecydują się na większe dostosowanie 
swoich interwencji państwowych.
61
Rozporządzenie w sprawie alokacji zdolności przesyło -
wych i zarządzania ograniczeniami przesyłowymi, które 
stało się prawnie wiążące we wszystkich państwach 
członkowskich w sierpniu 2015 r., umożliwiło utworzenie 
zharmonizowanych mechanizmów handlowych. Komi -
sja zgadza się, że pełną konwergencję cenową nadal 
utrudniają inne czynniki (takie jak brakujące połączenia 50 b)
Przyjęcie przepisów UE dotyczących zasad technicz -
nych wiąże się z koniecznością wprowadzenia zmian 
do utworzonych systemów krajowych, a tym samym 
osiągnięcia przez 28 państw członkowskich kompromisu 
w nierzadko złożonych kwestiach technicznych, które 
dotyczą funkcjonowania systemu lub handlu energią 
i mają znaczący wpływ na dystrybucję. Ogranicza to 
możliwość dokładnego określenia czasu potrzebnego do 
wypracowania niezbędnych kompromisów.
Komisja podjęła kroki w celu zapewnienia jasnego 
i przejrzystego planowania dzięki regularnym publika -
cjom dotyczącym oczekiwanego procesu przyjmowania.
50 c)
Komisja analizuje ewentualne usprawnienia procesu 
przyjmowania kodeksów sieci w ramach swojej inicja -
tywy dotyczącej struktur rynku.
50 d)
Kodeksy sieci i wytyczne to dokumenty opracowane 
przez Komisję, które mają na celu usunięcie barier w han -
dlu w wyniku dostosowania zasad rynkowych i zasad 
eksploatacji sieci.
Zadaniem Komisji jest zapewnienie, aby projekty 
tekstów zaproponowanych przez ENTSO-E i ACER były 
zgodne z prawem Unii, neutralne w stosunku do wszyst -
kich zainteresowanych stron, oraz aby nie tylko potwier -
dzały status quo lecz zawierały opis rzeczywistych postę -
pów w tworzeniu wewnętrznego rynku energii (zob. 
odpowiedź Komisji do pkt 50 lit. a)).
Jeżeli chodzi o proponowane kodeksy dotyczące energii 
elektrycznej, przed ich włączeniem do prawa Unii Komi -
sja musiała poddać zaproponowane teksty intensywnym 
pracom. Proces przyjęcia trwał zatem dłużej niż pierwot -
nie oczekiwano, także ze względu na duże znaczenie 
gospodarcze i ewentualne efekty dystrybucyjne wynika -
jące z przyjętych przepisów. Czas poświęcony na zmianę 
kodeksów i negocjowanie z państwami członkowskimi 
i zainteresowanymi stronami potrzeby wprowadzenia 
ambitnych przepisów został dobrze wykorzystany, 
ponieważ ostatecznie przyjęte kodeksy zagwarantują 
prawdziwy postęp pod względem harmonizacji.
Odpowiedzi Komisji 74
podstawie tych planów i z wykorzystaniem metody 
stosowanej w analizie kosztów i korzyści dotyczącej 
całego systemu energetycznego zgodnie z przepisami 
rozporządzenia w sprawie TEN-E wybiera się następnie 
projekty z unijnej listy projektów będących przedmiotem 
wspólnego zainteresowania. Proces wyboru projektów 
będących przedmiotem wspólnego zainteresowania 
przeprowadza się w sposób przejrzysty i rzetelny.
83
Uwzględniając swoje ograniczenia dotyczące możliwości 
zatrudnienia (i podobne ograniczenia w ACER), Komisja 
uważa, że modelowaniem infrastruktury oraz opracowy -
waniem szeregu scenariuszy może zająć się ENTSO pod 
ścisłym nadzorem Komisji i ACER.
Należy zauważyć, że wersja dziesięcioletniego planu 
rozwoju sieci dotyczącego energii elektrycznej z 2014 r. 
obejmuje już cztery scenariusze. Metodę i tworzenie sce -
nariuszy można uszczegóławiać i aktualizować; Komisja 
oraz ACER ściśle współpracują z ENTSO w tym zakresie.
84
Finansowanie opiera się nie tylko na wstępnie określo -
nej ocenie potrzeb (podejście odgórne); musi być ono 
przeanalizowane i ocenione pod kątem konkretnych 
wymogów. Podczas oceny określonych projektów jed -
nym z kluczowych kryteriów jest stopień przygotowania 
projektu i korzyści, jakie projekt przyniesie regionowi, 
w którym jest realizowany. Dotyczy to zarówno instru -
mentów finansowych, jak i dotacji.
86 – Tiret czwarte
Dziesięcioletnie plany rozwoju sieci nie mają odpowia -
dać w pełni planom krajowym, ponieważ w założeniu 
powinny stanowić coś więcej niż wykaz wszystkich 
planów krajowych. Dziesięcioletnie plany rozwoju sieci 
dotyczą rozwoju infrastruktury transeuropejskiej, który 
ma służyć głównie integracji rynku, bezpieczeństwu 
dostaw i stabilności.
87
Planowanie musi opierać się na zestawie kompletnych, 
wiarygodnych i rzetelnych danych. Uzyskanie takich 
danych, zwłaszcza od promotorów projektu, ale także 
od państw członkowskich, jest w istocie jednym z naj -
większych wyzwań w kolejnym cyklu opracowywania 
dziesięcioletnich planów rozwoju sieci.międzysystemowe, nieskoordynowane interwencje pań -
stwa w różnych państwach członkowskich itd.).
64
Komisja zgadza się, że należy wycofać regulację cen 
prowadzącą do obniżenia cen energii poniżej kosztów, 
i dlatego podjęła tę kwestię w dyskusjach z państwami 
członkowskimi oraz w postępowaniach w sprawie 
uchybienia zobowiązaniom. Trybunał Sprawiedliwości 
poparł ostatnio działania Komisji w zakresie egzekwowa -
nia przepisów podjęte przeciwko regulowanym cenom 
(C-36/14).
70
Komisja posiada departament zajmujący się monitoro -
waniem rynku i prognozami energetycznymi. Komisja 
przyznaje, że jej zdolności w zakresie przeprowadzania 
złożonej analizy są zawężone ze względu na ogranicze -
nia w zakresie zasobów. Z zadowoleniem przyjęłaby 
zwiększenie swoich zdolności.
Niemniej jednak Komisja może być zmuszona do skorzy -
stania pomocy zewnętrznych ekspertów.
75
Głównym instrumentem umożliwiającym państwom 
członkowskim osiągnięcie docelowego poziomu 10% 
jest zidentyfikowanie i wspieranie realizacji odpowied -
nich projektów będących przedmiotem wspólnego zain -
teresowania. Na przykład znaczna część planu działania 
dotyczącego inicjatywy regionalnej w Europie Połu -
dniowo-Zachodniej jest poświęcona zwiększeniu liczby 
połączeń międzysystemowych między Półwyspem Ibe -
ryjskim a kontynentalnym rynkiem energii elektrycznej.
82
Komisja przyznaje, że kompleksowa ocena potrzeb 
w zakresie infrastruktury na szczeblu UE jest konieczna, 
ale pragnie także podkreślić zakres, w jakim do tej pory 
odbywało się planowanie infrastruktury na szczeblu UE 
oraz sposób, w jaki wpisuje się ono w politykę Komisji.
Dziesięcioletnie plany rozwoju sieci przygotowane przez 
europejską sieć operatorów systemów przesyłowych 
(ENTSO) opierają się na dokładnej ocenie potrzeb infra -
strukturalnych, które są także czynnikami popytu. Czę -
stotliwość z jaką są one aktualizowane, czyli co dwa lata, 
zapewnia odzwierciedlenie w planach zmian zarówno 
w kwestii popytu, jak i modeli wytwarzania energii. Na 
Odpowiedzi Komisji 75
104
Komisja przyznaje, że opóźnienia w realizacji projektu 
uniemożliwiły szybkie przyczynienie się programu 
EPENG do wzrostu gospodarczego.
Długoterminowe korzyści wynikające z tego programu 
są jednak znaczące, w szczególności w odniesieniu do 
bezpieczeństwa dostaw.
Zakończone zostały wszystkie projekty dotyczące 
odwrócenia przepływu i połączeń międzysystemowych 
w Europie Środkowej i Wschodniej, z wyjątkiem jednego, 
przez co znacząco poprawiła się odporność unijnej sieci 
gazowej na zakłócenia w dostawach, podobne do tych, 
które wystąpiły na początku 2009 r.
Projekt „Nordbalt 02” przyczynił się do zakończenia nie -
zbędnej aktualizacji litewskiej sieci przesyłowej mającej 
na celu ułatwienie przepływu energii elektrycznej przez 
połączenie wzajemne. „Estlink 2” łączy sieć estońską / 
sieć bałtycką z nordyckim rynkiem energii za pomocą 
kabla podmorskiego prowadzącego do Finlandii.
Dzięki nowemu połączeniu podmorskiemu między Wło -
chami a Maltą zakończyła się izolacja sieci maltańskiej od 
reszty Europy.
109
W odniesieniu do programów operacyjnych na lata 
2014–2020 jedynie sześć państw członkowskich wybrało 
priorytet inwestycyjny EFRR związany m.in. z poprawą 
bezpieczeństwa dostaw poprzez rozwój inteligentnych 
systemów składowania i przesyłu energii. W prawodaw -
stwie związanym z tym priorytetem inwestycyjnym prze -
widuje się konkretne uwarunkowanie ex ante , zapewnia -
jące zgodność z odpowiednimi częściami prawodawstwa 
dotyczącego wewnętrznego rynku energii i ramami 
projektów będących przedmiotem wspólnego zainte -
resowania. W odpowiednich programach operacyjnych 
(a nie w umowach o partnerstwie) określono wskaźniki 
rezultatów w odniesieniu do uzgodnionych konkret -
nych celów, obejmujące wskaźniki rezultatów związane 
z aspektami wewnętrznego rynku energii.90
Komisja uznała integrację rynków regionalnych za klu -
czowy instrument umożliwiający osiągnięcie postępów 
na wewnętrznym rynku energii. Komisja nadal będzie 
aktywnie wspierać i rozwijać inicjatywy regionalne 
we wszystkich obszarach rynku wewnętrznego (np. 
w obszarze infrastruktury, handlu energią, funkcjono -
wania systemu, wystarczalności mocy wytwórczych 
i systemu wsparcia dla odnawialnych źródeł energii), nie 
tracąc przy tym z oczu celu, jakim jest osiągnięcie zinte -
growanego rynku obejmującego całą Europę.
100
Proces opracowywania dziesięcioletnich planów rozwoju 
sieci przez odpowiednie ENTSO daje dobrą orientację, 
jeżeli chodzi o miejsca, w których konieczne są inwesty -
cje w sieci na szczeblu europejskim – zarówno w odnie -
sieniu do gazu, jak i energii elektrycznej.
Plany są wykorzystywane w procedurach takich jak 
tworzenie listy projektów będących przedmiotem wspól -
nego zainteresowania. Należy jednak przypomnieć, że 
realizacja projektów o znaczeniu priorytetowym lub 
strategicznym niekoniecznie musi wymagać finansowa -
nia na szczeblu UE. Często istotniejszą rolę odgrywają 
bariery inne niż finansowe (np. udzielenie pozwolenia). 
Proces dotyczący projektów będących przedmiotem 
wspólnego zainteresowania ma na celu likwidację 
takich barier. Jeżeli istnieją konkretne bariery związane 
z finansami, wówczas rozważa się wsparcie z budżetu UE 
(np. w ramach instrumentu „Łącząc Europę”). Dlatego 
właśnie listy nie są zasadniczo sporządzane wyłącznie 
na potrzeby ustalenia kolejności finansowania inwestycji 
z budżetu UE.
103
Lista projektów będących przedmiotem wspólnego 
zainteresowania opiera się na dokładnej ocenie, która 
jest udoskonalana poprzez uszczegóławianie różnych 
aspektów analizy kosztów i korzyści (np. jak ocenić bez -
pieczeństwo dostaw). Zgodnie z obowiązującymi przepi -
sami dotyczącymi instrumentu „Łącząc Europę” umiesz -
czenie na liście stanowi jeden z warunków niezbędnych 
do uzyskania wsparcia finansowego. Zgodnie z obec -
nymi ramami prawnymi decyzję w sprawie udzielenia 
wsparcia podejmuje się jednak po rozpatrzeniu wniosku 
na podstawie zestawu kryteriów udzielenia zamówienia, 
które uwzględniają cele polityki oraz aspekty techniczne 
i finansowe.
Odpowiedzi Komisji 76
Zalecenie 1
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Służby Komisji zadeklarowały, że egzekwowanie 
postanowień trzeciego pakietu będzie w 2015 r. kwestią 
priorytetową. We wszystkich 28 państwach członkow -
skich zakończono sprawdzanie zgodności w zakresie 
wdrożenia trzeciego pakietu, a wszystkie ewentualne 
kwestie, które są niezgodne z przepisami dotyczącymi 
rynku wewnętrznego poruszono z organami państw 
członkowskich.
Zalecenie 2 a)
Zalecenie to jest skierowane do państw członkowskich. 
Komisja zgadza się jednak z zaleceniem i podczas oceny 
zgodności postanowień trzeciego pakietu dotyczącego 
wewnętrznego rynku energii podda szczególnej kontroli 
niezależność krajowych organów regulacyjnych.
Zalecenie 2 b)
Komisja przyjmuje to zalecenie i szuka możliwości 
wzmocnienia obecnych uprawnień ACER, w tym wobec 
państw członkowskich, w celu dostosowania ich do 
realiów bardziej zintegrowanego rynku wewnętrznego.
Zalecenie 3
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Aby rozwiązać problem słabo rozwiniętego handlu za 
pośrednictwem giełdy Komisja przyjęła rozporządzenia 
w sprawie gazu i energii elektrycznej, na mocy których 
korzystanie z giełdy energii jest obowiązkowe (np. 
rozporządzenie ustanawiające kodeks sieci dotyczący 
mechanizmów alokacji zdolności w systemach przesyło -
wych gazu i rozporządzenie ustanawiające kodeks sieci 
dotyczący bilansowania gazu w sieciach przesyłowych, 
rozporządzenie w sprawie alokacji zdolności przesyło -
wych i zarządzania ograniczeniami przesyłowymi usta -
nawiające przepisy dotyczące łączenia rynków w całej UE 
w dziedzinie energii elektrycznej). Ponadto trwa wdra -
żanie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 
(UE) nr 1227/2011 w sprawie integralności i przejrzystości 
hurtowego rynku energii (REMIT).Wspieranie przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, 
w tym inwestycje w efektywność energetyczną, energię 
ze źródeł odnawialnych i inteligentne sieci dystrybucji, 
stanowi priorytet europejskich funduszy strukturalnych 
i inwestycyjnych w okresie 2014–2020, w szczególności 
z uwzględnieniem obowiązkowych minimalnych środ -
ków w ramach EFRR. Inwestycje w inne rodzaje infra -
struktury energetycznej, takie jak usuwanie wąskich gar -
deł w kluczowych infrastrukturach sieciowych, są istotne 
dla konkretnych państw członkowskich. Takie inwestycje 
w istocie stanowią średnio ok. 0,5% wszystkich środków 
przydzielanych w ramach EFRR, Funduszu Spójności 
i EFS zarówno w okresie 2007–2013, jak i 2014–2020, ale 
w niektórych państwach członkowskich udział ten jest 
wyższy (około 2%), co odzwierciedla krajowe potrzeby 
i priorytety.
112 b)
Realizacja wszystkich projektów współfinansowanych 
z budżetu UE jest ściśle monitorowana, a wszelkie wnio -
ski promotorów projektów dotyczące zmiany decyzji 
o udzieleniu dotacji są staranie analizowane i odrzu -
cane w przypadku, gdy przedstawione argumenty są 
niewystarczające.
Wnioski i zalecenia
113
Należy zauważyć, że: 
– oczekuje się, że infrastruktura energetyczna bę -
dzie finansowana przez opłaty taryfowe użytkow -
ników i rynek; w związku z tym wsparcie finanso -
we z budżetu UE nie powinno stanowić reguły, 
tylko wyjątek;
– w przypadkach, w których udzielono wsparcia 
finansowego, znacznie poprawiło się bezpie -
czeństwo dostaw w niektórych regionach (zob. 
przykłady dotyczące EPENG w uwadze Trybunału 
w pkt 103 lub kilka skontrolowanych projektów 
współfinansowanych w ramach instrumentu „Łą -
cząc Europę” lub europejskich funduszy struktu -
ralnych i inwestycyjnych wspomnianych w uwa -
gach Trybunału do pkt 109–111).
Odpowiedzi Komisji 77
Zalecenie 5 b)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Dziesięcioletni plan rozwoju sieci gazowej na 2015 r. 
obejmuje już solidną ocenę potrzeb w zakresie infra -
struktury w ramach różnych scenariuszy dotyczących 
przyszłego zapotrzebowania, cen, rozwoju infrastruktury 
i innych aspektów. Z analizy wyraźnie wynika, że nie 
wszystkie z zaplanowanych projektów będą potrzebne. 
Na tej ocenie opiera się trwający proces dotyczący 
projektów będących przedmiotem wspólnego zainte -
resowania. Ponadto aby uzyskać dokładniejszą ocenę 
potrzeb w odniesieniu do unijnego rynku gazu, rozpo -
częto prace przygotowawcze nad strategią UE w zakre -
sie magazynowania LNG i gazu, a Komisja opublikuje 
w styczniu 2016 r. swoją strategię dotyczącą LNG 
i magazynowania.
Zalecenie 6 a)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Komisja podjęła już działania w tym kierunku. Dotyczy to 
przede wszystkim Grupy Wysokiego Szczebla ds. Tworze -
nia Gazowych Połączeń Międzysystemowych w Europie 
Środkowej i Południowo-Wschodniej. Zadaniem grupy 
jest koordynowanie działań sprzyjających infrastruktu -
rze transgranicznej i transeuropejskej, która pozwala 
dywersyfikować przepływ gazu do regionu, oraz w celu 
wdrożenia zharmonizowanych przepisów.
Zalecenie 6 b)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Komisja podjęła już działania w tym kierunku w ramach 
inicjatyw regionalnych: jednym z głównych celów 
inicjatyw regionalnych jest skupienie się na wąskich 
gardłach (fizycznych lub regulacyjnych) infrastruktury 
transgranicznej.
Zalecenie 6 c)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Zgodnie z wieloma przepisami wykonawczymi dotyczą -
cymi eksploatacji sieci i handlu energią („kodeksy sieci”) 
współpraca z operatorem systemu przesyłowego stała 
się już obowiązkowa.
W kontekście inicjatywy dotyczącej struktury rynku 
energii elektrycznej pierwszym krokiem w kierunku 
większej integracji operatorów systemu przesyłowego na Zalecenie 4
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Komisarz do spraw polityki klimatycznej i energetycznej 
zadeklarował, że przyjęcie kodeksów sieci jest prioryte -
tem. Komisja intensywnie współpracowała z organami 
regulacyjnymi, operatorem systemu przesyłowego 
i innymi zainteresowanymi stronami w celu przefor -
mułowania proponowanych kodeksów sieci w sposób, 
który zagwarantuje ich neutralność i zapewni skuteczne 
wdrożenie. Oczekuje się, że do końca 2015 r. w Komite -
cie odbędzie się głosowanie nad ośmioma z dziesięciu 
zaproponowanych kodeksów sieci energii elektrycznej.
Komisja aktywnie promuje wcześniejsze wprowadzanie 
w życie kodeksów sieci w ramach regionalnych inicjatyw 
współpracy.
120
Konwergencja cen nie spełnia oczekiwań głównie ze 
względu na znacznie różniące się interwencje państwa, 
które sprzyjają bardzo różnym formom dostaw energii 
elektrycznej. W wyniku inicjatyw rynku wewnętrznego, 
takich jak łączenie rynków, doszło jednak do wyrównania 
cen (zob. niedawne doświadczenia związane z łączeniem 
rynków opartych na przepływie) i istnieje możliwość 
dalszego wyrównywania – w szczególności, gdy państwa 
członkowskie zdecydują się na większe dostosowanie 
swoich interwencji państwowych.
Zalecenie 5 a)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Zważywszy, że obecny docelowy poziom 10% na 2020 r. 
opiera się na zdolności produkcyjnej, w modelowaniu 
poziomu docelowego w zakresie połączeń między -
systemowych na 2030 r. na szczeblu regionalnym lub 
krajowym zostaną uwzględnione i odegrają istotną rolę 
aspekty kosztowe i ewentualna wymiana handlowa. 
Zapewni to elastyczność niezbędną do dostosowania 
minimalnego poziomu docelowego 15% w zakresie 
elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych 
w 2030 r. do potrzeb rynkowych.
Odpowiedzi Komisji 78
Plany są wykorzystywane w procedurach takich jak 
tworzenie listy projektów będących przedmiotem wspól -
nego zainteresowania. Należy jednak przypomnieć, że 
realizacja projektów o znaczeniu priorytetowym lub 
strategicznym niekoniecznie musi wymagać finansowa -
nia na szczeblu UE. Często istotniejszą rolę odgrywają 
bariery inne niż finansowe (np. udzielenie pozwolenia). 
Proces dotyczący projektów będących przedmiotem 
wspólnego zainteresowania ma na celu likwidację 
takich barier. Jeżeli istnieją konkretne bariery związane 
z finansami, wówczas rozważa się wsparcie z budżetu UE 
(np. w ramach instrumentu „Łącząc Europę”). Dlatego 
właśnie listy nie są zasadniczo sporządzane wyłącznie 
na potrzeby ustalenia kolejności finansowania inwestycji 
z budżetu UE.
Zalecenie 8
Komisja częściowo przyjmuje to zalecenie.
Jeżeli chodzi o ustalanie priorytetów, Komisja przypo -
mina, że poprawa procedur planowania stanowi część 
mechanizmu regularnej współpracy ze wszystkimi zain -
teresowanymi stronami.
Na przykład wybór projektów będących przedmiotem 
wspólnego zainteresowania ma na celu wskazanie tych 
projektów, które w największym stopniu przyczyniają 
się do realizacji celów polityki energetycznej UE (dostęp -
ność cenowa, bezpieczeństwo dostaw, stabilność).
Do końca 2016 r. przeprowadzona zostanie bardziej 
solidna analiza potrzeb, obejmująca zarówno rynek 
energii elektrycznej, jak i rynek gazu, zostanie przepro -
wadzona do końca 2016 r. Zobacz odpowiedź Komisji na 
zalecenie 7 lit. a).
Jeżeli chodzi o finansowanie i dobór działań, które 
zostaną objęte wsparciem finansowym, w przypadku 
projektów, co do których stwierdzono potrzebę zapew -
nienia wsparcia publicznego, uwzględnia się również 
stopień przygotowania i inne kryteria oceny. Komisja 
ściśle współpracuje z EBI i innymi zainteresowanymi stro -
nami w celu zwiększenia pomocy technicznej na rzecz 
poprawy serii projektów o strategicznym znaczeniu. Nie 
przewiduje się zatem dalszych działań.szczeblu regionalnym jest zbadanie możliwości w zakre -
sie zacieśnionej współpracy i podziału obowiązków mię -
dzy operatorami systemu przesyłowego, na podstawie 
koncepcji regionalnych inicjatyw koordynacyjnych ds. 
bezpieczeństwa, w szczególności w ściśle powiązanych 
regionach.
Zalecenie 7 a)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Komisja podjęła już działania w tym kierunku. Prowa -
dzone były ciągłe prace nad przygotowaniem dziesięcio -
letnich planów rozwoju sieci i (od 2013 r.) towarzyszącej 
im analizy kosztów i korzyści. Ponadto w art. 11 ust. 8 
rozporządzenia w sprawie TEN-E przewiduje się, że euro -
pejska sieć operatorów systemów przesyłowych (ENTSO) 
opracuje (wzajemnie powiązany) model sieci energii 
elektrycznej i gazu, a następnie przedstawi go Komisji 
i ACER do dnia 31 grudnia 2016 r. Komisja zapewni reali -
zację tego zadania w terminie.
Zalecenie 7 b)
Komisja częściowo przyjmuje to zalecenie.
Wewnętrzne tworzenie zdolności analitycznych i zdol -
ności w zakresie modelowania może mieć znaczące 
konsekwencje pod względem zasobów zarówno dla 
Komisji, jak i ACER. Za możliwą alternatywę można uznać 
zlecenie tej zdolności ENTSO pod nadzorem i kontrolą 
ACER i Komisji.
Zalecenie 7 c)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
ENTSO, w ścisłej współpracy z Komisją i ACER, opraco -
wała analizę kosztów i korzyści w odniesieniu do całego 
systemu energetycznego, która stanowi podstawę pla -
nowania i oceny potrzeb, a także dziesięcioletnie plany 
rozwoju sieci.
125
Proces opracowywania dziesięcioletnich planów rozwoju 
sieci przez odpowiednie ENTSO daje dobrą orientację, 
jeżeli chodzi o miejsca, w których konieczne są inwesty -
cje w sieci na szczeblu europejskim – zarówno w odnie -
sieniu do gazu, jak i energii elektrycznej.
Odpowiedzi Komisji 79
126
Jeżeli chodzi o europejskie fundusze strukturalne i inwe -
stycyjne, zadaniem EFRR w ramach celu tematycznego 
dotyczącego promowania zrównoważonego transportu 
i usuwania wąskich gardeł w kluczowych infrastruktu -
rach sieciowych jest poprawa bezpieczeństwa dostaw 
energii zarówno w danym państwie, jak w państwach 
sąsiednich. Bezpieczeństwo dostaw jest jednym z celów 
rynku wewnętrznego. Zgodnie z ramami prawnymi na 
lata 2014–2020 do europejskich funduszy strukturalnych 
i inwestycyjnych wprowadzono uwarunkowania ex ante  
w celu zapewnienia skuteczności i efektywności inwe -
stycji w ramach europejskich funduszy strukturalnych 
i inwestycyjnych. Uwarunkowania te przyczyniają się 
do realizacji reform na rynku wewnętrznym i lepszego 
wykonania projektów finansowanych w ramach europej -
skich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych.
Instrument „Łącząc Europę” kieruje się wyraźnymi celami 
w odniesieniu do wewnętrznego rynku energii, wymie -
nionymi w art. 4 rozporządzenia. W art. 17 ust. 6 mowa 
o nich jako o założeniach priorytetowych w kontekście 
pierwszych dwóch programów prac wspomnianych 
w tym artykule.
Powiązanie finansowania w ramach instrumentu „Łącząc 
Europę” z brakiem/obecnością reform wewnętrznego 
rynku energii nie jest jednak celowe, co wyjaśniono 
w odpowiedzi Komisji na zalecenie 9.
Zalecenie 9
Komisja nie przyjmuje tego zalecenia.
Komisja jest głęboko przekonana, że dla zapewnienia 
efektywnego wewnętrznego rynku energii niezbędne 
są jednakowe postępy w zakresie regulacji infrastruktury 
i rynku. Sztywne warunki byłyby jednak zbyt trudne do 
wdrożenia w sposób prawnie wiążący i mogłyby poważ -
nie zaszkodzić rozwojowi niezbędnej infrastruktury.

JAK OTRZYMAĆ PUBLIKACJE UE
Publikacje bezpłatne:
  jeden egzemplarz:  
w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)
  kilka egzemplarzy (lub mapy, plakaty):  
w przedstawicielstwach Unii Europejskiej (http://ec.europa.eu/represent_pl.htm)  
w delegaturach Unii Europejskiej w krajach poza UE (http://eeas.europa.eu/delegations/index_pl.htm)  
kontaktując się z Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_pl.htm)  
lub dzwoniąc pod numer 00 800 6 7 8 9 10 11 (numer bezpłatny w całej UE) (*)
(*)  Informacje są udzielane nieodpłatnie, większość połączeń również jest bezpłatna (niektórzy operatorzy,  
hotele lub telefony publiczne mogą naliczać opłaty).
Publikacje płatne:
 w EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)
Celem kontroli było określenie, czy wdrożenie działań 
z zakresu polityki dotyczącej wewnętrznego rynku energii 
oraz wydatki UE na infrastrukturę energetyczną 
przyczyniły się do zapewnienia korzyści w zakresie 
bezpieczeństwa dostaw energii. Cel unijny polegający 
na utworzeniu wewnętrznego rynku energii do 2014 r. 
nie został osiągnięty. Infrastruktura energetyczna 
w Europie zasadniczo nie jest jeszcze przygotowana 
do obsługi w pełni zintegrowanych rynków, w związku 
z czym nie zapewnia obecnie faktycznego bezpieczeństwa 
dostaw energii. Wsparcie finansowe z budżetu UE 
w dziedzinie infrastruktury energetycznej jedynie 
w ograniczonym stopniu przyczyniło się do rozwoju 
wewnętrznego rynku energii i bezpieczeństwa dostaw 
energii.
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y