Komisja dołoży wszelkich starań, aby zapewnić nieustanne upraszczanie przepisów, proaktywne reagowanie na ryzyko finansowe i maksymalną ochronę budżetu UE. Powyższe zobowiązanie doprowadziło do dalszego ograniczenia całkowitej kwoty obarczonej ryzykiem, która zgodnie z szacunkami Komisji za rok sprawozdawczy 2017 wynosi mniej niż 2 % – znalazło to również odzwierciedlenie we wnioskach dotyczących przyszłych programów finansowych.

Ramy wykonania budżetu UE udoskonalono już w ramach programów na lata 2014–2020, lecz konieczne są dalsze zmiany. Z tego powodu w swoich wnioskach dotyczących programów na lata 2021–2027 Komisja proponuje położenie większego nacisku na wyniki we wszystkich programach, w tym przez wyznaczenie wyraźniejszych celów i skupienie się na mniejszej liczbie wskaźników skuteczności działania, zapewniających wyższą jakość. Ułatwi to monitorowanie i pomiar wyników oraz wprowadzanie zmian w razie potrzeby.

Nieustające wysiłki podejmowane przez Komisję, państwa członkowskie i pozostałych partnerów zaangażowanych w zarządzanie unijnym budżetem doprowadziły w ciągu ostatnich lat do trwałego usprawnienia zarządzania finansami. Świadczy o tym fakt, że Europejski Trybunał Obrachunkowy w swoim sprawozdaniu rocznym za 2016 r. – po raz pierwszy od 1994 r., kiedy zaczął on sporządzać doroczne poświadczenie wiarygodności – wydał opinię z zastrzeżeniem na temat legalności i prawidłowości płatności, a nie opinię negatywną. W przypadku około połowy skontrolowanych wydatków unijnych poziom błędu był niższy od progu istotności wynoszącego 2 %. Poziom błędu obniżył się we wszystkich dziedzinach polityki.

1.Priorytety polityczne

W ogólnej rezolucji dotyczącej udzielenia absolutorium za rok 2016 Parlament Europejski podkreśla swoje priorytety polityczne. Były one szeroko omawiane w toku procedury udzielania absolutorium, w szczególności ze sprawozdawcą i członkami Komisji Kontroli Budżetowej. W piśmie komisarza Oettingera z dnia 28 lutego 2018 r. przedstawiono dowody formalnego zaangażowania Komisji w pełną i terminową realizację szeregu działań i środków. Duża część z nich jest związana z następnymi wieloletnimi ramami finansowymi i wnioskami ustawodawczymi przedstawionymi przez Komisję w maju i czerwcu 2018 r.

Wnioski te przygotowano na podstawie wyników kompleksowego przeglądu wydatków, który pomógł Komisji określić rozwiązania, które sprawdziły się w przeszłości i powinny zostać zachowane, ale też ujawnił obszary, w których konieczna jest reforma, aby uwolnić pełen potencjał budżetu UE.

W odniesieniu do wniosków związanych z następnymi wieloletnimi ramami finansowym Komisja poruszyła w swoich wnioskach następujące kwestie:

Jeżeli chodzi o proces dostosowywania celów polityki i cyklów finansowych do kadencji Parlamentu Europejskiego i Komisji, proponowane wieloletnie ramy finansowe będą obowiązywać przez siedem lat, od 2021 r. do 2027 r., a ich przegląd śródokresowy zostanie przeprowadzony w 2023 r., co umożliwi dokonanie wszelkich koniecznych dostosowań. Chociaż Komisja docenia zalety stopniowego dostosowywania okresu trwania wieloletnich ram finansowych do pięcioletniego cyklu politycznego instytucji Unii Europejskiej, przejście na cykl pięcioletni w 2021 r. nie zapewniłoby optymalnego dostosowania. Proponowany teraz cykl siedmioletni umożliwi Komisji, która rozpocznie kadencję po wyborach europejskich w 2024 r., przedstawienie nowych wieloletnich ram finansowych na okres pięciu lat począwszy od 2028 r.

Parlament Europejski podkreślił również, że budżet UE powinien przynosić rzeczywistą europejską wartość dodaną, skupiać się na wspólnych celach Unii Europejskiej wspierających zrównoważony rozwój gospodarczy i społeczny całej Unii, którego nie są w stanie osiągnąć poszczególne państwa członkowskie we własnym zakresie. Łącząc zasoby na szczeblu europejskim, państwa członkowskie mogą osiągnąć więcej, niż kiedy działają w pojedynkę. Budżet UE stanowi uzupełnienie budżetów państw i szeregu instrumentów ustawodawczych i regulacyjnych mających wspierać dążenia do wspólnych celów, aby pomóc w podejmowaniu wspólnych wyzwań i wdrażaniu polityk europejskich. Działania na poziomie europejskim zostaną podjęte, gdy będą one skuteczniejsze i efektywniejsze niż działania na poziomie krajowym, regionalnym lub lokalnym.

Europejska wartość dodana dotyczy zatem osiągania celów określonych w Traktacie i umacniania podstawowych wartości, praw i wolności. Jest ona również jednym z filarów ram Komisji dotyczących lepszego stanowienia prawa. Ocena europejskiej wartości dodanej, dokonana na podstawie kryteriów zawartych w dokumencie otwierającym debatę na temat przyszłości finansów UE , stanowiła integralną część procesu oceny skutków przyszłych programów finansowych oraz jedną z zasad przewodnich przy planowaniu następnych wieloletnich ram finansowych. W komunikacie dołączonym do wniosku w sprawie wieloletnich ram finansowych opisano każdy nowy program, w tym europejską wartość dodaną z nim związaną.

Jeżeli chodzi o długoterminowy budżet służący realizacji unijnych priorytetów, nowe wnioski przewidują dopasowanie struktury i programów budżetu UE, tak by były w pełni zgodne z pozytywnym programem Unii na okres po 2020 r., uzgodnionym przez przywódców 27 państw członkowskich w Bratysławie i Rzymie. Z tego względu wyniki stanowią trzon budżetu UE.

Nowa struktura przyszłych wieloletnich ram finansowych zapewnia większą przejrzystość, jeśli chodzi o cele unijnego budżetu oraz sposób, w jaki poszczególne jego części będą się przyczyniać do osiągania tych celów. Zapewnia także elastyczność niezbędną do reagowania na zmieniające się potrzeby. Programy są skupione wokół najważniejszych tematycznych priorytetów wydatkowych. W obrębie każdego priorytetu programy są pogrupowane według polityk, co znajdzie odzwierciedlenie w tytułach rocznego budżetu. Zapewnia to większą jasność co do sposobu, w jaki programy te będą się przyczyniać do osiągania celów polityki.

UE zainwestuje jeszcze więcej środków ze swojego budżetu w obszarach, w których jedno państwo członkowskie nie może działać w pojedynkę albo w których wspólne działania są bardziej wydajne, takich jak badania naukowe, migracja, kontrola granic czy obronność. Będzie też kontynuować finansowanie tradycyjnych – chociaż zmodernizowanych – polityk, takich jak wspólna polityka rolna i polityka spójności.

W celu dalszego uproszczenia przepisów Komisja proponuje uspójnienie zasad za pomocą jednolitego zbioru przepisów. Ograniczy to obciążenia administracyjne dla beneficjentów i instytucji zarządzających, przy jednoczesnym utrzymaniu wysokiego poziomu pewności co do legalności i prawidłowości wydatków. Ułatwi to uczestnictwo w unijnych programach i przyspieszy wdrażanie. Ułatwi to też współdziałanie w ramach różnych programów i instrumentów celem zwiększenia wpływu budżetu UE. Komisja proponuje ponadto uproszczenie i usprawnienie zasad pomocy państwa, aby ułatwić łączenie instrumentów z budżetu UE z finansowaniem krajowym. Nowe wieloletnie ramy finansowe zapewniają również komplementarność programów i elastyczność między nimi oraz uproszczenia w korzystaniu z instrumentów finansowych.

Parlament Europejski zwrócił się do Komisji o przyspieszenie realizacji polityki spójności, aby skrócić okres realizacji w myśl zasady roku n+2 (w przeciwieństwie do zasady n+3 stosowanej w latach 2014–2020). Wniosek Komisji umożliwi wprowadzenie bardziej rygorystycznego zarządzania finansami i, w połączeniu z możliwością przeniesienia projektów z okresu 2014–2020 na nowy okres, pozwoli na szybkie rozpoczęcie okresu programowania. Ze względu na duże niewypłacone zobowiązania z okresu 2014–2020 poziom płatności zaliczkowych zostanie obniżony.

Nowe wieloletnie ramy finansowe zaproponowane przez Komisję umożliwiają wspieranie działania organów krajowych w zakresie przyjmowania osób ubiegających się o azyl i migrantów zaraz po ich przybyciu na terytorium UE, a także rozwijanie wspólnej polityki azylowej i imigracyjnej oraz zapewnianie skutecznych powrotów. Środki z Funduszu Azylu, Migracji i Integracji zostaną uzupełnione o środki z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, co ułatwi długoterminową integrację migrantów. Aby śledzić opóźnienia w realizacji programów krajowych, podejmować działania zaradcze i, w razie potrzeby, dostosować przyszłe interwencje polityczne, udoskonalone zostaną ramy monitorowania i oceny. Poprawa monitorowania i oceny obejmuje: poprawę istniejących wskaźników, zarządzanie funduszem w ściślejszej współpracy z partnerami i dokonanie śródokresowej oceny wykonania.

Proponuje się unowocześnioną wspólną politykę rolną na lata 2021–2027. Wniosek Komisji przewiduje w UE w pełni zintegrowany jednolity rynek produktów rolnych, dostęp do przystępnej cenowo, bogatej w substancje odżywcze i różnorodnej żywności wysokiej jakości oraz położenie większego nacisku na problematykę środowiska i klimatu. Polityka ta będzie wspierać proces przechodzenia do w pełni zrównoważonego sektora rolnego oraz dynamiczny rozwój obszarów wiejskich.

Zreformowana polityka nadal będzie się opierać na dwóch filarach: płatnościach bezpośrednich dla rolników i finansowaniu rozwoju obszarów wiejskich, przy zachowaniu elastyczności między nimi.

Komisja proponuje jednak wprowadzenie nowego modelu realizacji, który zakłada przejście z obecnej polityki opartej na zachowaniu zgodności z przepisami na politykę nastawioną na wyniki, służącą osiąganiu wspólnych celów wyznaczonych na poziomie UE, ale wdrażaną w sposób bardziej elastyczny na szczeblu krajowym.

Płatności bezpośrednie dla rolników zostaną usprawnione i lepiej ukierunkowane. Promowany będzie bardziej zrównoważony podział płatności bezpośrednich, a na poziomie gospodarstw wprowadzony zostanie obowiązkowy limit na otrzymane kwoty lub płatności degresywne. Oznacza to, że wsparcie zostanie rozdzielone tak, by skierować więcej środków na pomoc dla małych i średnich gospodarstw oraz, w miarę możliwości, na rozwój obszarów wiejskich.

Aby sprostać temu wyzwaniu, wspólna polityka rolna zostanie uproszczona przy minimalnym obciążeniu administracyjnym. Ponadto dokonana zostanie dalsza harmonizacja tej polityki z polityką UE w pozostałych dziedzinach, aby zmaksymalizować jej wkład.

Bardziej ogólnie, zgodnie z porozumieniem klimatycznym z Paryża i zobowiązaniem do realizacji celów Organizacji Narodów Zjednoczonych w zakresie zrównoważonego rozwoju, Komisja proponuje wyznaczenie bardziej ambitnego celu dotyczącego uwzględniania kwestii klimatu we wszystkich programach UE, z docelowym poziomem unijnych wydatków przyczyniających się do wypełniania celów klimatycznych równym 25 %.

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego i Fundusz Spójności przyczynią się do zmniejszenia dysproporcji między państwami członkowskimi i regionami. Komisja proponuje położenie nacisku na pięć kluczowych celów polityki: bardziej inteligentna Europa, bardziej przyjazna dla środowiska Europa, lepiej połączona Europa, Europa o silniejszym wymiarze społecznym i Europa bliżej obywateli. Wnioski przewidują większą elastyczność w opracowaniu poszczególnych programów finansowanych przez UE w celu lepszego dostosowania ich do konkretnych potrzeb regionalnych oraz reagowania na nieprzewidziane wydarzenia.