Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY zmieniające rozporządzenie (WE) nr 659/1999 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE /* COM/2012/0725 final - 2012/0342 (NLE) */





UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU Europejskie zasady pomocy państwa wprowadzono najpierw w Traktatach ustanawiających Europejską Wspólnotę Węgla i Stali w 1952 r. oraz Europejską Wspólnotę Gospodarczą w 1957 r. Obecnie są one zapisane w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej zwanym „TFUE” lub „Traktatem”). Artykuł 107 TFUE zawiera definicję pomocy państwa oraz podstawy, na których pomoc można uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym, natomiast art. 108 TFUE określa główne zasady proceduralne regulujące działania Komisji mające na celu zapewnienie przestrzegania przez państwa członkowskie materialnych zasad pomocy państwa. Artykuł 109 TFUE upoważnia Radę, działającą na wniosek Komisji i po zasięgnięciu opinii Parlamentu Europejskiego, do wydawania odpowiednich rozporządzeń w celu stosowania art. 107 i 108 TFUE. W 1999 r. Rada przyjęła rozporządzenie (WE) nr 659/1999[1] (dalej zwane „rozporządzeniem proceduralnym”), określające bardziej szczegółowo zasady proceduralne regulujące egzekwowanie art. 107 i 108 TFUE, które to zasady są stosowane do dziś bez znaczących modyfikacji. Procedury dotyczące pomocy państwa określone w art. 108 TFUE i doprecyzowane w rozporządzeniu proceduralnym koncentrują się na trzech głównych punktach: – wcześniejsze zgłaszanie przez państwa członkowskie wszystkich planowanych środków pomocy jest obowiązkowe, z wyjątkiem przypadków objętych rozporządzeniem lub decyzją o wyłączeniu grupowym, a zainteresowane państwo członkowskie nie może wprowadzić danego środka w życie do momentu podjęcia przez Komisję decyzji zatwierdzającej daną pomoc; w tym celu, po wstępnym zbadaniu sprawy, w którym na ogół uczestniczą dwie strony (państwo członkowskie/Komisja) („etap pierwszy”) i które z zasady ograniczone jest do dwóch miesięcy, Komisja może zatwierdzić pomoc lub wszcząć formalną procedurę dochodzenia (formalne postępowanie wyjaśniające) („etap drugi”), optymalnie trwającą nie dłużej niż 18 miesięcy, po zakończeniu której zatwierdza pomoc (w razie konieczności z zastrzeżeniem pewnych warunków) lub jej zakazuje; – Komisja jest zobowiązana badać z należytą starannością i w sposób bezstronny skargi składane przez zainteresowane strony oraz podejmować w ich sprawie decyzje bez zbędnej zwłoki. Jeżeli Komisja podejmuje decyzję, w której stwierdza, że wbrew zarzutom skarżącego nie doszło do przyznawania pomocy państwa, musi przynajmniej przekazać skarżącemu odpowiednie wyjaśnienie przyczyn, dla których okoliczności faktyczne i prawne przedstawione w skardze nie były wystarczające do wykazania istnienia pomocy państwa; – ponadto Komisja musi poddawać stałemu przeglądowi wszystkie systemy pomocy państwa istniejące w państwach członkowskich, którym może proponować stosowne środki wymagane ze względu na stopniowy rozwój rynku wewnętrznego. Te główne cechy procedury dotyczącej pomocy państwa są bezpośrednią konsekwencją systemu kontroli pomocy państwa przewidzianego w Traktacie, który opiera się na wyłącznej kompetencji Komisji w zakresie oceny zgodności środków pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym. Ponad 13 lat po wejściu w życie rozporządzenia proceduralnego konieczna jest jego modernizacja w celu dostosowania procedury dotyczącej pomocy państwa w Unii Europejskiej liczącej 27 państw członkowskich i 500 milionów mieszkańców, posługujących się 23 językami urzędowymi. Kryzys gospodarczo-finansowy stworzył zagrożenie dla integralności rynku wewnętrznego i ukazał znaczenie sprawnej i skutecznej kontroli pomocy państwa oraz sprawnego i skutecznego egzekwowania prawa w tej dziedzinie. To doświadczenie pokazało, że istnieje konieczność wyposażenia Komisji w lepsze narzędzia, które umożliwiłyby jej podejmowanie działań w terminach dostosowanych do potrzeb przedsiębiorstw, oraz propagowanie należytego wydatkowania zasobów publicznych na polityki ukierunkowane na wzrost gospodarczy. Dnia 8 maja 2012 r. Komisja przyjęła w związku z tym komunikat zatytułowany „Unowocześnienie unijnej polityki w dziedzinie pomocy państwa”[2], którym formalnie rozpoczęto kompleksową reformę ram pomocy państwa. Dzięki reformie polityka w dziedzinie pomocy państwa będzie się przyczyniać zarówno do realizacji strategii „Europa 2020”[3], która jest strategią na rzecz wzrostu w Europie na obecne dziesięciolecie, jak i do konsolidacji budżetowej. Rewizja rozporządzenia proceduralnego jest jednym z elementów, które powinny pozwolić Komisji osiągnąć cele określone w tej inicjatywie. Reforma procedur dotyczących pomocy państwa powinna przede wszystkim przynieść poprawę efektywności kontroli pomocy państwa[4]. Również Trybunał Obrachunkowy w swoim sprawozdaniu specjalnym nr 15/2011 zatytułowanym „Czy procedury Komisji zapewniają skuteczne sprawowanie kontroli pomocy państwa?”[5] podkreślił potrzebę reformy procedur dotyczących pomocy państwa. Przeprowadzając proponowaną reformę ram proceduralnych pomocy państwa, Komisja w szczególności uwzględni zalecenia Trybunału Obrachunkowego dotyczące: – minimalizacji liczby wniosków o udzielenie informacji przesyłanych państwom członkowskim; – szybkiego rozpatrywania bezzasadnych skarg, aby zapewnić wszystkim zainteresowanym stronom większą pewność prawa; – okresowego informowania skarżących, państw członkowskich i beneficjentów o postępach w każdej sprawie i o wyniku dochodzenia; – poprawy efektywności i niezawodności procesu gromadzenia danych. Zalecenia te zostały wyraźnie poparte przez Radę[6] i Parlament Europejski[7]. 2. PRZEGLĄD PROPONOWANYCH ZMIAN W związku z powyższym proponowana reforma rozporządzenia proceduralnego obejmie przede wszystkim dwa obszary, jak zapowiedziano w komunikacie w sprawie unowocześnienia unijnej polityki w dziedzinie pomocy państwa[8]: usprawnienie rozpatrywania skarg (2.1) oraz zapewnienie efektywnego i niezawodnego gromadzenia informacji z rynku (2.2). 2.1. USPRAWNIENIE ROZPATRYWANIA SKARG Skargi stanowią zasadniczo bardzo cenne źródło informacji, dzięki którym Komisja może ukierunkować swoje dochodzenia na te sektory gospodarki, w których pomoc państwa przyznana bezprawnie (pomoc państwa niezgodna z prawem) szkodzi konkurencji na poziomie UE. Komisja otrzymuje jednakże średnio ponad 300 skarg rocznie, z których tylko pewna część pochodzi od zainteresowanych stron[9], a wiele z nich nie wynika z autentycznych obaw o konkurencję lub jest niewystarczająco uzasadnionych. Większości skarg nie traktuje się priorytetowo, w związku z czym średni czas trwania tych spraw się wydłuża[10]. Dlatego też czasem państwa członkowskie i skarżący postrzegają procedurę rozpatrywania skarg jako nieprzewidywalną i nieprzejrzystą. W 2009 r. w „Kodeksie najlepszych praktyk dotyczących przebiegu postępowania w zakresie kontroli pomocy państwa”[11] określono w sposób przejrzysty procedurę rozpatrywania skarg z podziałem na poszczególne etapy. Doświadczenie zdobyte w ciągu dwóch latach stosowania kodeksu wskazuje jednak, że korzyści, jakie starano się uzyskać, czyli skrócenie czasu trwania, poprawa efektywności oraz zwiększenie przewidywalności tego procesu, nie w pełni się uwidoczniły. Najlepsze praktyki nie mogły usunąć niektórych spośród głównych wad obecnego systemu, ponieważ wynikają one bezpośrednio z rozporządzenia proceduralnego. Dlatego właśnie proponuje się reformę samego rozporządzenia proceduralnego, która ma je zlikwidować. * * * W związku z tym proponowane zmiany w rozporządzeniu proceduralnym mają na celu poprawę jakości otrzymywanych informacji poprzez doprecyzowanie wymogów obowiązujących przy składaniu skargi oraz sformalizowanie procedury z podziałem na poszczególne etapy, tak by była ona przewidywalna i przejrzysta. Obecnie Komisja ma obowiązek zbadać każde domniemane naruszenie zasad pomocy państwa, bez względu na źródło informacji. W przeciwieństwie do zasad konkurencji określonych w art. 101 TFUE i 102 TFUE, w przypadku których złożenie skargi jest uregulowane rozporządzeniami 1/2003[12] oraz 773/2004[13], w odniesieniu do składania skarg dotyczących pomocy państwa nie obowiązują żadne formalne wymogi. Ponieważ rozporządzenie proceduralne nie zawiera konkretnych zasad, w wyroku w sprawie Ryanair z dnia 29 września 2011 r.[14] Sąd uznał, że złożenie skargi dotyczącej pomocy państwa do Komisji nie podlega obecnie żadnym formalnym wymogom. Dla zapewnienia przejrzystości i pewności prawa należy wyjaśnić warunki dotyczące złożenia skargi, które pozwalają uznać, że Komisja otrzymała informacje na temat domniemanej pomocy przyznanej bezprawnie, co tym samym uruchamia wstępne badanie (zmiana w art. 10). W praktyce należy wymagać, aby: – skarżący przekazywali pewne informacje obowiązkowe. W tym celu należy upoważnić Komisję do przyjęcia przepisów wykonawczych, w których określone zostaną forma i treść skargi (zmiana w art. 27). – skarżący wykazali, że są zainteresowanymi stronami w rozumieniu art. 108 ust. 2 TFUE[15] oraz art. 1 lit. h) rozporządzenia proceduralnego[16] i że mają w związku z tym uzasadniony interes w złożeniu skargi. Aby osiągnąć ten cel proponuje się określić w art. 20 ust. 2 dotyczącym „praw stron zainteresowanych”, że „każda zainteresowana strona może złożyć skargę”. W przypadkach gdy otrzymane informacje nie zostaną uznane za skargę z powodu niespełnienia kryteriów dopuszczalności, Komisja nie będzie w przyszłości zobowiązana do przyjęcia formalnej decyzji. Takie informacje zostaną zarejestrowane jako informacje o rynku i będą mogły zostać wykorzystane na późniejszym etapie przy prowadzeniu dochodzenia z urzędu. W celu odzwierciedlenia wprowadzonego kodeksem najlepszych praktyk[17] podziału procedury na etapy w rozporządzeniu proceduralnym należy sformalizować przysługującą Komisji możliwość uznania skarg za wycofane, jeżeli skarżący nie przekaże Komisji na jej prośbę istotnych informacji lub w inny sposób odmówi współpracy w toku procedury. W ten sposób można usprawnić i udoskonalić rozpatrywanie skarg (zmiana w art. 20 ust. 2). * * * W skargach zwraca się uwagę Komisji przede wszystkim na pomoc, która już została przyznana i w związku z tym stanowi pomoc potencjalnie niezgodną z prawem. W 2009 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie egzekwowania prawa dotyczącego pomocy państwa przez sądy krajowe[18], by poinformować sądy krajowe oraz strony zainteresowane o dostępnych środkach zaradczych, dążąc przy tym do rozwinięcia swojej współpracy z sądami krajowymi poprzez wprowadzenie bardziej praktycznych narzędzi wspierania sędziów krajowych w ich codziennej pracy. Proponuje się wprowadzić wyraźny przepis stanowiący, że sądy krajowe mają prawo otrzymać od Komisji informacje na potrzeby stosowania art. 107 ust. 1 i art. 108 TFUE oraz zwrócić się do Komisji o opinię w kwestiach związanych ze stosowaniem zasad pomocy państwa (nowy art. 23a ust. 1). Proponuje się także przyznanie Komisji prawa do zwracania się do sądów krajowych ustnie lub na piśmie (nowy art. 23a ust. 2). Komisja może podejmować działanie na mocy tego przepisu jedynie w interesie publicznym Unii (jako amicus curiae), tzn. nie w celu wsparcia którejkolwiek ze stron. Proponowany przepis ma w szczególności umożliwić Komisji zwrócenie uwagi sądów państw członkowskich na kwestie mające szczególnie znaczenie dla jednolitego stosowania prawa UE w dziedzinie pomocy państwa na całym rynku wewnętrznym. Sądy krajowe nie mają obowiązku kierować się opinią Komisji. Nowy art. 23a pozostaje bez uszczerbku dla prawa sądów krajowych do występowania do Trybunału Sprawiedliwości o orzeczenie w trybie prejudycjalnym na mocy art. 267 TFUE lub ich obowiązku występowania o takie orzeczenie. * * * Powyższe propozycje powinny sprawić, że Komisja będzie otrzymywać lepiej uzasadnione skargi, co będzie miało pozytywny wpływ na wszystkie podmioty zaangażowane w rozpatrywanie skarg dotyczących pomocy państwa. Wprowadzenie obowiązku korzystania z formularza skargi ułatwi Komisji stwierdzenie, czy skarga dotyczy kwestii związanych z pomocą państwa oraz określenie priorytetu, jaki należy nadać danej skardze, bez konieczności wielokrotnego wysyłania wniosków o udzielenie informacji do zainteresowanych państw członkowskich lub skarżących. Zważywszy że państwa członkowskie mają prawo przekazać uwagi na temat każdej skargi i na nią zareagować, ewentualne zmniejszenie liczby skarg oznaczałoby ponadto mniejszy nakład pracy dla zainteresowanych państw członkowskich. W przypadkach gdy skarżący składają skargi także do sądów krajowych w związku z zarzutami naruszenia prawa UE w dziedzinie pomocy państwa, sądy krajowe znajdą w rozporządzeniu proceduralnym przepisy umożliwiające im uzyskanie wsparcia Komisji. Ta współpraca, na którą przewidziany zostanie odpowiedni termin, powinna ułatwić stosowanie prawa UE w dziedzinie pomocy państwa przez sądy krajowe. Fakt, że Komisja może także zaoferować wsparcie sądom krajowym z własnej inicjatywy również bardziej uświadomi sądom krajowym i stronom postępowań istniejące mechanizmy współpracy między Komisją a sądami krajowymi, ukaże ich przydatność i przyczyni się do ich propagowania. Ponieważ skarżący nie zawsze są świadomi, jakich informacji Komisja potrzebuje, by móc szybko ocenić skargę dotyczącą pomocy państwa, obowiązkowy formularz skargi ułatwi skarżącym zgromadzenie i przedstawienie informacji potrzebnych Komisji do stwierdzenia istnienia pomocy w danym przypadku. Powinno to znacząco ograniczyć potrzebę przesyłania następnie wniosków o udzielenie informacji do skarżących, jako że na samym początku przekażą oni wszystkie niezbędne informacje, którymi dysponują. Większa przejrzystość i przewidywalność procedury same w sobie zapewnią skarżącym lepszy obraz sytuacji i postępów w prowadzonym dochodzeniu, co pozwoli uniknąć zbędnej korespondencji. 2.2. ZAPEWNIENIE EFEKTYWNEGO I NIEZAWODNEGO PROCESU GROMADZENIA INFORMACJI Z RYNKU W ostatnich latach znacząco dopracowano ocenę zgodności środków pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym. Komisja stosuje podejście oparte na ocenie skutków, które zakłada podsumowanie pozytywnych i negatywnych skutków badanego środka pomocy państwa. Ocena zgodności danego środka pomocy zależy od sposobu skonstruowania środka i jego wpływu na rynek. W związku z tym, szczególnie w złożonych sprawach, jeszcze większego znaczenia nabrała solidna ocena oparta na faktach. Aby zaspokoić potrzeby Komisji w zakresie gromadzenia informacji proponuje się w związku z tym wprowadzenie narzędzi pozyskiwania informacji z rynku (MIT) (2.2.1) oraz podstawy prawnej umożliwiającej prowadzenie dochodzeń w odniesieniu do określonych sektorów gospodarki i określonych instrumentów pomocy (2.2.2), aby umożliwić Komisji pozyskanie w odpowiednim czasie pełnych, wiarygodnych i prawdziwych informacji bezpośrednio z rynku. 2.2.1 Narzędzia pozyskiwania informacji z rynku Obecne ramy proceduralne stwarzają pewne trudności, jeżeli chodzi o uprawnienia Komisji do pozyskania informacji w toku postępowań dotyczących pomocy państwa. Sytuacje, w których Komisja jest uzależniona od informacji dostarczanych przez państwo członkowskie, mogą prowadzić do opóźnień, jeśli władze krajowe nie dysponują bezpośrednio odpowiednimi informacjami, co może być także znacznym obciążeniem dla tych władz. Komisja próbowała rozwiązać niektóre z tych kwestii w kodeksie najlepszych praktyk[19]. Sformalizowano między innymi zasadę, że w kontekście formalnej procedury dochodzenia służby Komisji mogą przesłać zainteresowanym stronom kopię decyzji o wszczęciu takiej procedury, wzywając je do przedstawienia uwag dotyczących określonych aspektów danej sprawy. Dzięki wprowadzeniu możliwości zastosowania sankcji za przekazanie niepełnych lub nieprawdziwych informacji w odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji możliwe będzie podniesienie jakości informacji otrzymywanych przez Komisję. W celu poprawy efektywności i zwiększenia przejrzystości procedury proponuje się pójść o krok dalej i wprowadzić przepis, który regulowałby przysługujące Komisji uprawnienie do przeprowadzania konsultacji rynkowych[20], co Europejski Trybunał Sprawiedliwości potwierdził już kilkakrotnie. Proponuje się, by Komisja mogła żądać informacji, na podstawie zwykłego wniosku o udzielenie informacji lub decyzji, od podmiotów innych niż zainteresowane państwo członkowskie w procedurach dotyczących zgłoszonej lub przyznanej bezprawnie pomocy państwa po wszczęciu formalnej procedury dochodzenia (nowy art. 6a i art. 10 ze zmianami). Podobnie jak w przypadku przeciwdziałania praktykom monopolistycznym i połączeń przedsiębiorstw takim narzędziem pozyskiwania informacji z rynku byłaby możliwość zwrócenia się o informacje do dowolnego przedsiębiorstwa, związku przedsiębiorstw czy państwa członkowskiego (nowy art. 6a), połączona z możliwością nałożenia na dane przedsiębiorstwo sankcji w postaci grzywien lub kar pieniężnych (nowy art. 6b), jeżeli nie udzieli ono odpowiedzi lub nie przekaże pełnych informacji. Zniechęcałoby to osoby trzecie do przekazywania tendencyjnych informacji. Ponadto fakt zadawania tego samego pytania różnym przedsiębiorstwom oraz przekazywanie państwom członkowskim otrzymanych odpowiedzi celem uzyskania od nich uwag umożliwiłyby Komisji kontrolę krzyżową informacji oraz zapewniałyby wiarygodność przekazywanych danych. Określając kwoty grzywien i okresowych kar pieniężnych, Komisja uwzględniałaby doświadczenie zdobyte w dziedzinie połączeń przedsiębiorstw i przeciwdziałania praktykom monopolistycznym. Sankcje pieniężne byłyby w związku z tym zgodne z obowiązującymi wartościami na mocy rozporządzenia Rady 139/2004[21] oraz rozporządzenia Rady 1/2003[22]. Wybrane wartości zapewniają wystarczającą zachętę dla zainteresowanych stron do udzielenia informacji, a przy tym są proporcjonalne do potencjalnej wagi naruszenia: – grzywny nieprzekraczające 1 % całkowitego obrotu za przekazanie nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd informacji w odpowiedzi na zwykłe wnioski o udzielenie informacji lub wnioski w drodze decyzji lub też za nieudzielenie odpowiedzi na wnioski w drodze decyzji (nowy art. 6b ust. 1). – okresowe kary pieniężne nieprzekraczające 5 % średniego dziennego obrotu za każdy dzień roboczy spóźnienia, liczone od daty określonej w decyzji, mające nakłonić przedsiębiorstwa do przekazywania kompletnych i prawdziwych informacji, o które wystąpiono w drodze decyzji (nowy art. 6b ust. 2). Zgodnie z zasadą lojalnej współpracy zapisaną w Traktacie o Unii Europejskiej wnioski przesyłane państwom członkowskich oraz organom publicznym nie wiązałyby się z ewentualnym nakładaniem grzywien lub okresowych kar pieniężnych na mocy rozporządzenia proceduralnego. W celu zagwarantowania pewności prawa należy określić okresy przedawnienia, obowiązujące przy nakładaniu grzywien i okresowych kar pieniężnych oraz ich egzekwowaniu, które są zgodne z przepisami rozporządzenia Rady 1/2003[23] (nowe artykuły 15a i 15b). Narzędzia pozyskiwania informacji z rynku byłyby przede wszystkim wykorzystywane w złożonych przypadkach indywidualnych wymagających dogłębnej oceny, w celu rozstrzygnięcia szeregu kwestii, jeżeli chodzi o kwalifikację pomocy lub ocenę jej zgodności z rynkiem wewnętrznym. Następujące przykłady mogą pomóc zilustrować przyszłe wykorzystanie tego narzędzia: ocena zwykłych praktyk rynkowych (np. element pomocy państwa w gwarancjach/pożyczkach), niedoskonałości rynku lub ocena porównawcza efektu zachęty. Wybór adresatów wniosków o udzielenie informacji będzie opierał się na obiektywnych kryteriach, w zależności od danej sprawy. Wnioski mogłyby być przesyłane beneficjentom pomocy, a także na przykład konkurentom, klientom, stowarzyszeniom konsumentów itp., przy czym dbano by o to, aby próba respondentów była reprezentatywna w każdej kategorii. Żądane informacje będą łatwo dostępne dla uczestników rynku i będą obejmować w szczególności: – dane faktyczne na temat rynku (np. wielkość rynku, udziały w rynku, poziom przywozów itp.) oraz dane dotyczące przedsiębiorstw (np. struktura kosztów, zyski, własność i kontrola, udziały w innych przedsiębiorstwach, itp.); – opartą na faktach analizę funkcjonowania rynku (np. bariery wejścia, koszt wejścia, bariery regulacyjne, stopa wzrostu rynku oraz perspektywy wzrostu, nadwyżki mocy), prawdopodobny wpływ pomocy na beneficjenta, ocenę proponowanych środków zaradczych lub środków wyrównawczych. Przy korzystaniu z narzędzi pozyskiwania informacji z rynku poufność informacji szczególnie chronionych przekazanych przez państwa członkowskie będzie w pełni zagwarantowana. Już decyzja o wszczęciu dochodzenia ma na celu poinformowanie osób trzecich o głównych aspektach sprawy w sposób zapewniający ochronę informacji, które mogą jej wymagać. Komisja zadba również o to, by przy sporządzaniu wniosków skierowanych do osób trzecich nie dochodziło do ujawnienia żadnych szczególnie chronionych informacji. Uczestnicy rynku zostaną poproszeni, aby przy udzielaniu odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji przekazali Komisji niepoufną wersję odpowiedzi. Jeżeli pewne dane uważa się za poufne, Komisji zapewni ich odpowiednią ochronę (np. poprzez agregację danych lub podanie przedziału, w którym mieszczą się dane liczbowe). Jeżeli Komisja będzie chciała wykorzystać poufne informacje, które zostały przekazane przez osoby trzecie a których nie da się zagregować ani w inny sposób zanonimizować, będzie musiała uzyskać ich zgodę przed ujawnieniem tych informacji państwu członkowskiemu, by móc je wykorzystać w decyzji. W przypadkach gdy wydaje się, że informacje oznaczone jako poufne nie są objęte zakresem obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej, należy ustanowić mechanizm umożliwiający Komisji zdecydowanie, w jakim zakresie takie informacje można ujawnić. We wszelkich takich decyzjach o odrzuceniu wniosków o uznanie informacji za poufną należy wskazać okres, po zakończeniu którego informacje zostaną ujawnione, tak by osoba trzecia mogła skorzystać z dostępnej ochrony prawnej, w tym ze środków tymczasowych (nowy art. 7 ust. 9). * * * Wprowadzenie narzędzi pozyskiwania informacji z rynku powinno przyczynić się do zmniejszenia obciążeń administracyjnych państw członkowskich. Umożliwiając Komisji odciążenie władz krajowych od pewnych obowiązków związanych z gromadzeniem informacji, zwłaszcza w przypadkach gdy państwo członkowskie nimi nie dysponuje, a ich pozyskanie wiązałoby się dla niego ze znacznym dodatkowym wysiłkiem, oraz dając jej możliwość bezpośredniego korzystania informacji już będących w posiadaniu przedsiębiorstw (np. dotyczących udziałów w rynku, struktury rynku itp.), można uzyskać lepszą równowagę między organem przyznającym pomoc a ostatecznym jej beneficjentem. Spoczywający na państwach członkowskich obowiązek przekazania wszystkich dowodów potwierdzających zgodność środka pomocy z rynkiem wewnętrznym nie zostanie jednak zmodyfikowany w zmodernizowanych zasadach. Nie ulegnie też zmianie dwustronny charakter procedury dotyczącej pomocy państwa. Narzędzia pozyskiwania informacji z rynku odpowiednio włączyłyby państwa członkowskie w procedurę, stwarzając im możliwość przedstawienia uwag na temat odpowiedzi na wnioski o udzielenie informacji (nowy art. 7 ust. 8). W ten sposób ich prawo do obrony zostanie utrzymane przy zagwarantowaniu przejrzystości procedury. Bezpośrednia korespondencja między beneficjentem pomocy a służbami Komisji ułatwiłaby stwierdzenie, co jest rzeczywiście potrzebne do terminowego przeprowadzenia oceny zgodności, a skorzystałby na tym zarówno odbiorca pomocy, jak i państwo członkowskie. Zmiany te zwiększyłyby także przewidywalność sytuacji beneficjenta. Żądane dane faktyczne będą łatwo dostępne dla beneficjenta i powinny wiązać się dla niego z ograniczonym wysiłkiem, który będzie on w stanie szybko podjąć, by wykazać, że pomoc, jaką stara się uzyskać, jest rzeczywiście uzasadniona. Korzystanie przez Komisję z narzędzi pozyskiwania informacji z rynku będzie także w interesie konkurentów i skarżących, ponieważ pozwoli Komisji z większą uwagą oceniać zgodność danej pomocy z rynkiem wewnętrznym, co przyczyni się do zapobiegania nadmiernym zakłóceniom konkurencji wynikającym z pomocy niezgodnej z rynkiem wewnętrznym lub ich eliminowania. Korzystając z narzędzi pozyskiwania informacji z rynku, Komisja będzie w stanie bezpośrednio i jednocześnie dotrzeć do odpowiednich osób trzecich. Dzięki temu przepływ informacji stanie się bardziej przejrzysty, precyzyjny i sprawny, co ograniczy liczbę ponawianych kolejnych wniosków o udzielenie informacji, skracając tym samym czas trwania dochodzenia. Zwracając się o informacje z rynku, Komisja będzie stosować kryteria proporcjonalności. Tym samym obciążenia spoczywające na przedsiębiorstwach zostaną ograniczone do minimum niezbędnego do tego, by Komisja mogła zakończyć swoją ocenę środka pomocy państwa. Narzędzia pozyskiwania informacji z rynku będą stosowane w odniesieniu do małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) jedynie wyjątkowo, ponieważ narzędzia te będą wykorzystywane w większości w złożonych indywidualnych przypadkach wymagających dogłębnej analizy, natomiast większość pomocy dla MŚP jest przyznawana przy użyciu programów, które podlegają zatwierdzeniu lub zwolnieniom grupowym[24]. W bardzo rzadkich przypadkach gdy narzędzia pozyskiwania informacji z rynku miałyby dotyczyć MŚP, Komisja dostosuje swoje wymogi w świetle wyżej wspomnianej zasady proporcjonalności. Wprowadzenie narzędzi pozyskiwania informacji z rynku po wszczęciu formalnej procedury dochodzenia nie zmieniłoby roli stron trzecich stanowiących źródło informacji, co jest już przewidziane i potwierdzone orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości. Adresaci decyzji o nałożeniu grzywien lub okresowych kar pieniężnych będą jednak mieli prawo przedstawienia swojego stanowiska (nowy art. 6b ust. 5) oraz zakwestionowania takich decyzji (nowy art. 6b ust. 6). Nowe zasady dotyczące gromadzenia informacji są niezbędne do tego, by Komisja mogła podejmować racjonalne i uzasadnione decyzje w terminach dostosowanych do potrzeb przedsiębiorstw. W ten sposób Komisja zwiększy pewność prawa wśród państw członkowskich i przedsiębiorstw, zwiększając jednoczenie efektywność i przejrzystość polityki w dziedzinie pomocy państwa. 2.2.2 Dochodzenia dotyczące sektorów gospodarki i instrumentów pomocy Zgodnie z celami inicjatywy dotyczącej unowocześnienia systemu pomocy państwa Komisji zależy na tym, by skupić swoje wysiłki na sprawach, które w największym stopniu zakłócają funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Stosując pogłębione podejście horyzontalne w prowadzonych przez siebie dochodzeniach, Komisja miałaby lepsze warunki do wykrywania pomocy w danym sektorze lub pomocy opartej na szczególnym instrumencie, która może ograniczać lub zakłócać konkurencję. Zapotrzebowanie na pogłębione informacje horyzontalne jest szczególnie oczywiste w przypadkach, gdy dane będące w posiadaniu Komisji (uzyskane na podstawie skarg, zgłoszeń lub informacji z rynku) wskazywałyby na kwestie związane z określonym sektorem w kilku państwach członkowskich i gdy istnieją przesłanki, że podobne problemy mogą występować w innych państwach członkowskich. W następstwie zaleceń Trybunału Obrachunkowego, którego zdaniem Komisja powinna zintensyfikować działania związane z monitorowaniem zarówno pod względem wielkości próby, jak i zakresu[25], Komisja już teraz bardziej wykorzystuje swoje aktualne uprawnienia w celu monitorowania w trybie ex post zatwierdzonych środków pomocy i programów pomocy objętych zwolnieniem. Postępując w ten sposób jest w stanie pozyskać informacje horyzontalne z państw członkowskich dotyczące określonych sektorów gospodarki lub wykorzystania określonych instrumentów pomocy w kilku państwach członkowskich. Aby lepiej poznać dany sektor gospodarki lub kwestie pomocy państwa, Komisja może także wysyłać kwestionariusze, kierować wnioski do państw członkowskich lub zlecać ekspertyzy, a w przyszłości wysyłać wnioski o udzielenie informacji do uczestników rynku. W celu dopełnienia obecnych uprawnień Komisji oraz uzyskania całościowego obrazu rynku ex ante, proponuje się wprowadzić podstawę prawną umożliwiającą wszczynanie dochodzeń dotyczących sektorów gospodarki oraz rodzajów środków pomocy (nowy art. 20a). Komisja prowadziłaby te działania, korzystając z uprawnień do wysyłania wniosków o udzielenie informacji do państw członkowskich oraz właściwych uczestników rynku. Na koniec swojego badania Komisja może opublikować sprawozdanie z wyników badania dotyczącego określonych sektorów gospodarki. Przed formalnym rozpoczęciem badania sektorowego Komisja musiałaby przeanalizować wszystkie informacje, którymi już dysponuje lub które są dostępne publicznie. Ze względu na zasadę proporcjonalności rozpoczęcie badania sektorowego będzie w związku z tym wymagać posiadania informacji z publicznie dostępnych źródeł wskazujących, że w kilku państwach członkowskich w danym sektorze występują pewne kwestie związane z pomocą państwa lub z wykorzystaniem określonego instrumentu pomocy: np. że istniejące środki pomocy państwa stosowane w danym sektorze lub oparte na określonym instrumencie w kilku państwach członkowskich nie są, bądź też przestały być, zgodne z rynkiem wewnętrznym. Badania sektorowe wiązałyby się z pewnym ograniczonym początkowym wysiłkiem ze strony niektórych uczestników rynku, do których w pierwszej kolejności zostaną wysłane wnioski o udzielenie informacji niedostępnych publicznie. Następnie Komisja zwróci się o informacje do państw członkowskich oraz wezwie je do przedstawienia uwag i opinii na temat dokonanych przez nią ustaleń. Nakład pracy na początku zostałby jednak zrównoważony znacznie mniejszym nakładem pracy wszystkich zainteresowanych (państw członkowskich, beneficjentów, uczestników rynku oraz Komisji) w przyszłości w toku dochodzenia w indywidualnych sprawach dzięki mniejszej liczbie potrzebnych wniosków o udzielenie informacji oraz poprawie wydajności, jakiej można się spodziewać w egzekwowaniu zasad pomocy państwa ze względu na większą przejrzystość i sprawność. 3. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENY SKUTKÓW Konsultacje z zainteresowanymi stronami i wykorzystanie wiedzy specjalistycznej Reforma procedur dotyczących pomocy państwa została przedstawiona państwom członkowskim i omówiona z nimi na spotkaniach wysokiego szczebla zorganizowanych w dniach 6 marca i 11 lipca 2012 r. Ponadto dnia 19 września 2012 r. odbyły się warsztaty techniczne na temat narzędzi pozyskiwania informacji z rynku i badań sektorowych. Konsultacje publiczne na temat rozpatrywania skarg dotyczących pomocy państwa oraz gromadzenia informacji w dochodzeniach z dziedziny pomocy państwa przeprowadzono w okresie od 13 lipca do 5 października 2012 r. Odpowiedzi uzyskane w wyniku tych konsultacji publicznych dostępne są na stronie internetowej DG ds. Konkurencji, a ich wyniki przedstawiono państwom członkowskim na spotkaniu na wysokim szczeblu zorganizowanym dnia 9 listopada 2012 r. Ocena skutków Nie dotyczy 4. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU Krótki opis proponowanych działań Przedmiotem wniosku są zmiany w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr 659/99 określającego zasady proceduralne w dochodzeniach w dziedzinie pomocy państwa, dotyczące rozpatrywania skarg oraz gromadzenia informacji z rynku. Podstawa prawna Podstawę prawną wniosku stanowi art. 109 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Pomocniczość i proporcjonalność Proponowane zmiany w rozporządzeniu proceduralnym mają na celu usprawnienie procedur stosowanych w dziedzinie pomocy państwa, co przyczyni się do zachowania integralności rynku wewnętrznego oraz osiągnięcia celów inicjatywy związanej z modernizacją systemu pomocy państwa oraz — w szerszym ujęciu — strategii „Europa 2020”. Przyczynią się one m.in. do zmniejszenia obciążeń administracyjnych spoczywających na państwach członkowskich i osobach trzecich. W związku z tym obecny wniosek Komisji jest proporcjonalny w stosunku do celów politycznych, którym służy. Niniejszy wniosek dotyczy stosowania zasad pomocy państwa, co stanowi wyłączną kompetencję Unii Europejskiej. Zasada pomocniczości nie ma zatem zastosowania. Wybór instrumentów Rozporządzenie zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 659/99 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE. 5. WPŁYW NA BUDŻET Niniejszy wniosek w sprawie zmiany nie ma wpływu na budżet UE (art. 28 rozporządzenia finansowego oraz art. 22 przepisów wykonawczych). 2012/0342 (NLE) Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY zmieniające rozporządzenie (WE) nr 659/1999 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (Tekst mający znaczenie dla EOG) RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 109, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego[26], a także mając na uwadze, co następuje: (1) W związku z gruntowną modernizacją zasad pomocy państwa, która ma przyczynić się zarówno do realizacji strategii „Europa 2020” na rzecz wzrostu[27], jak i do konsolidacji budżetowej, art. 107 Traktatu powinien być stosowany skutecznie i jednolicie w całej Unii. Rozporządzeniem Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. skodyfikowano i ugruntowano wcześniejszą praktykę Komisji celem zwiększenia pewności prawa oraz wsparcia rozwoju polityki w dziedzinie pomocy państwa w przejrzystych warunkach. W świetle doświadczeń zgromadzonych w związku z jego stosowaniem oraz ostatnich zmian, takich jak rozszerzenie oraz kryzys gospodarczo-finansowy, niektóre aspekty rozporządzenia wymagają jednak zmiany, by Komisja mogła działać bardziej efektywnie. (2) Aby Komisja mogła ocenić zgodność z rynkiem wewnętrznym wszelkiej zgłoszonej lub przyznanej bezprawnie pomocy państwa, co stanowi wyłączną kompetencję Komisji na mocy art. 108 Traktatu, należy zapewnić Komisji uprawnienia, dla celów egzekwowania zasad pomocy państwa, do żądania niezbędnych informacji od przedsiębiorstw, związków przedsiębiorstwa lub państw członkowskich w każdym przypadku, gdy ma ona wątpliwości co do zgodności danego środka z rynkiem wewnętrznym i w związku z tym wszczęła formalną procedurę dochodzenia. (3) Dla celów oceny zgodności środka pomocy z rynkiem wewnętrznym po wszczęciu formalnej procedury dochodzenia, w szczególności jeżeli chodzi o nowatorskie lub technicznie złożone środki podlegające szczegółowej ocenie, Komisja powinna być w stanie, w drodze zwykłego wniosku lub decyzji, zażądać od jakiegokolwiek przedsiębiorstwa, związku przedsiębiorstw lub państwa członkowskiego wszelkich informacji niezbędnych do dokończenia oceny, jeżeli informacje będące do jej dyspozycji nie są wystarczające, z należytym uwzględnieniem zasady proporcjonalności, szczególnie w odniesieniu do małych i średnich przedsiębiorstw. (4) Komisja powinna być w stanie egzekwować stosowanie się do wniosków o udzielenie informacji, skierowanych do jakiegokolwiek przedsiębiorstwa lub związku przedsiębiorstw, w zależności od sytuacji, poprzez nakładanie proporcjonalnych grzywien i okresowych kar pieniężnych. Prawa stron, do których zwrócono się o udzielenie informacji, powinny być chronione poprzez zapewnienie im możliwości przedstawienie swojego stanowiska przed podjęciem decyzji o nałożeniu grzywny lub okresowej kary pieniężnej. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej powinien mieć nieograniczone prawo do orzekania w kwestii takich grzywien i okresowych kar pieniężnych na mocy art. 261 Traktatu. (5) Grzywy i okresowe kary pieniężne nie mają zastosowania do państw członkowskich, ponieważ mają one obowiązek lojalnej współpracy z Komisją zgodnie z art. 4 Traktatu o Unii Europejskiej oraz przekazywania Komisji wszelkich informacji, które są jej niezbędne do wykonywania obowiązków na mocy rozporządzenia (WE) nr 659/1999. (6) W celu zabezpieczenia praw do obrony, jakie przysługują zainteresowanym państwom członkowskim, należy im przekazywać informacje o treści wniosków o udzielenie informacji przesyłanych do przedsiębiorstw, związków przedsiębiorstw lub państw członkowskich oraz umożliwić im przedstawienie opinii na temat otrzymanych uwag, które budzą wątpliwości co do zgodności danego środka z rynkiem wewnętrznym. (7) Komisja powinna należycie uwzględnić uzasadniony interes przedsiębiorstw w odniesieniu do ochrony ich tajemnic handlowych. Komisja nie powinna być w stanie wykorzystywać poufnych informacji przekazanych przez respondentów, których nie można zagregować lub w inny sposób zanonimizować, w żadnej decyzji, chyba że wcześniej uzyska ich zgodę na ujawnienie tych informacji zainteresowanemu państwu członkowskiemu. (8) W przypadkach gdy wydaje się, że informacje oznaczone jako poufne nie są objęte obowiązkiem zachowania tajemnicy zawodowej, należy ustanowić mechanizm umożliwiający Komisji zdecydowanie, w jakim zakresie takie informacje można ujawnić. We wszelkich takich decyzjach o odrzuceniu wniosków o uznanie informacji za poufną należy wskazać okres, po którego zakończeniu informacje zostaną ujawnione, tak by osoba trzecia mogła skorzystać z dostępnej ochrony prawnej, w tym ze środków tymczasowych. (9) Komisja może z własnej inicjatywy zbadać informacje z dowolnego źródła na temat pomocy państwa przyznanej bezprawnie, aby zapewnić zgodność z art. 108 Traktatu, a w szczególności z obowiązkiem zgłoszenia oraz klauzulą zawieszającą przewidzianą w art. 108 ust. 2 Traktatu, oraz dokonać oceny jej zgodności z rynkiem wewnętrznym. W tym kontekście skargi są ważnym źródłem informacji przy wykrywaniu naruszeń unijnych zasad pomocy państwa. (10) W celu poprawy jakości skarg wnoszonych do Komisji przy jednoczesnym zwiększeniu przejrzystości i pewności prawnej, należy określić warunki, które skarżący powinien spełnić, aby można było uznać, że Komisja otrzymała informacje dotyczące domniemanej pomocy przyznanej bezprawnie oraz nadać bieg wstępnemu badaniu. (11) Skarżący powinni być zobowiązani wykazać, że są zainteresowanymi stronami w rozumieniu art. 108 ust. 2 TFUE oraz art. 1 lit. h) rozporządzenia 659/99. Powinni być także zobowiązani do przekazania pewnej ilości informacji w formie, którą Komisja powinna móc określić w przepisach wykonawczych. (12) Ze względów związanych z zapewnieniem pewności prawa należy określić okresy przedawnienia obowiązujące przy nakładaniu grzywien i okresowych kar pieniężnych oraz ich egzekwowaniu. (13) Aby zapewnić konsekwentne traktowanie przez Komisję podobnych kwestii na całym rynku wewnętrznym, należy dopełnić obecne uprawnienia Komisji poprzez wprowadzenie podstawy prawnej umożliwiającej wszczynanie dochodzeń w odniesieniu do sektorów gospodarki lub określonych instrumentów pomocy w kilku państwach członkowskich. Ze względu na zasadę proporcjonalności badania sektorowe powinny opierać się na wcześniejszej analizie publicznie dostępnych informacji wskazujących na występowanie pewnych kwestii związanych z pomocą państwa w danym sektorze lub z wykorzystaniem określonego instrumentu pomocy w kilku państwach członkowskich, na przykład że istniejące środki pomocy, w szczególności stosowane w określonym sektorze lub oparte na określonym instrumencie w kilku państwach członkowskich, nie są, bądź też przestały być, zgodne z rynkiem wewnętrznym. Takie badania powinny umożliwić Komisji rozstrzyganie kwestii horyzontalnych z dziedziny pomocy państwa w sposób efektywny i przejrzysty. (14) Jednolite stosowanie zasad pomocy państwa wymaga również ustalenia sposobu współpracy między sądami państw członkowskich i Komisją. Taka współpraca jest istotna dla wszystkich sądów państw członkowskich stosujących art. 107 ust. 1 i art. 108 Traktatu, w dowolnym kontekście. W szczególności sądy krajowe powinny mieć możliwość zwrócenia się do Komisji o informacje lub o opinię w sprawach dotyczących stosowania prawa w dziedzinie pomocy państwa. Komisja także powinna mieć możliwość przekazywania ustnych lub pisemnych uwag sądom, które zajmują się stosowaniem art. 107 ust. 1 lub art. 108 Traktatu. Uwagi te powinny być składane zgodnie z krajowymi przepisami proceduralnymi i ustaloną praktyką, z uwzględnieniem ochrony praw stron. (15) Ze względu na przejrzystość i pewność prawa informacje o decyzjach Komisji powinny być udostępniane publicznie. Właściwe jest w związku z tym publikowanie decyzji o nałożeniu grzywien lub okresowych kar pieniężnych, zważywszy że mają one wpływ na interesy tych, którzy w danym przypadku stanowią źródło informacji. Komisja przy publikowaniu swoich decyzji powinna przestrzegać zasad dotyczących tajemnicy zawodowej zgodnie z art. 339 Traktatu. (16) Komisja, w ścisłej współpracy z Komitetem Doradczym ds. Pomocy Państwa, powinna móc przyjąć przepisy wykonawcze określające szczegółowe zasady dotyczące formy, treści oraz innych kryteriów dotyczących skarg składanych zgodnie z art. 10 ust. 1 i art. 20 rozporządzenia (WE) nr 659/1999. (17) W związku z powyższym należy odpowiednio zmienić rozporządzenie Rady (WE) nr 659/1999, PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: Artykuł 1 W rozporządzeniu (WE) nr 659/1999 wprowadza się następujące zmiany: 1) tytuł art. 5 otrzymuje brzmienie: „Wniosek o udzielenie informacji skierowany do zgłaszającego państwa członkowskiego”; 2) dodaje się art. 6a i 6b w brzmieniu: „Artykuł 6a Wniosek o udzielenie informacji skierowany do innych źródeł 1. Po wszczęciu formalnej procedury dochodzenia przewidzianej w art. 6 Komisja może, jeżeli uzna to za stosowne, zażądać od przedsiębiorstwa, związku przedsiębiorstw lub innego państwa członkowskiego przekazania wszelkich informacji, jakie są jej niezbędne do dokończenia oceny danego środka, jeżeli informacje znajdujące się w jej posiadaniu są niewystarczające. 2. Państwa członkowskie przekazują informacje na podstawie zwykłego wniosku o udzielenie informacji w terminie, który zwykle nie powinien przekraczać jednego miesiąca. 3. Komisja może zażądać od przedsiębiorstwa lub związku przedsiębiorstw przekazania informacji w drodze zwykłego wniosku o udzielenie informacji. Występując do przedsiębiorstwa lub związku przedsiębiorstw ze zwykłym wnioskiem o udzielenie informacji, Komisja podaje podstawę prawną i cel wniosku, wskazuje, jakie informacje są wymagane, oraz określa termin, w którym informacje należy dostarczyć. Poucza także o grzywnach przewidzianych w art. 6b ust. 1 za przekazanie nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd informacji. 4. Komisja może zażądać od przedsiębiorstwa lub związku przedsiębiorstw przekazania informacji w drodze decyzji. Zwracając się do przedsiębiorstwa lub związku przedsiębiorstw o udzielenie informacji w drodze decyzji, Komisja podaje podstawę prawną i cel wniosku, wskazuje, jakie informacje są wymagane, oraz określa termin, w którym informacje należy dostarczyć. Poucza także o grzywnach przewidzianych w art. 6b ust. 1 oraz okresowych karach pieniężnych przewidzianych w art. 6b ust. 2 lub takie kary nakłada. Komisja poucza również o prawie przedsiębiorstwa lub związku przedsiębiorstw do wniesienia odwołania od decyzji do Trybunału Sprawiedliwości. 5. Komisja informuje zainteresowane państwo członkowskie o treści wniosku o udzielenie informacji przesłanego na mocy ust. 1–4. 6. Informacji, o których udzielenie wystąpiono, dostarczają, w imieniu zainteresowanego przedsiębiorstwa, właściciele przedsiębiorstw lub ich przedstawiciele, a w przypadku osób prawnych, spółek bądź związków nieposiadających osobowości prawnej — osoby upoważnione do ich reprezentowania z mocy prawa lub statutu. Osoby należycie upoważnione do działania mogą przedłożyć informacje w imieniu swoich klientów. Klienci pozostają w pełni odpowiedzialni, jeżeli przedłożone informacje są niekompletne, nieprawdziwe lub wprowadzają w błąd. Artykuł 6b Grzywny i okresowe kary pieniężne 1. Komisja może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorstwa lub związki przedsiębiorstw grzywny nieprzekraczające 1 % całkowitego obrotu uzyskanego w poprzedzającym roku obrotowym, jeżeli umyślnie lub w wyniku zaniedbania: a) dostarczają one nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje w odpowiedzi na wniosek, o którym mowa w art. 6a ust. 3; b) w odpowiedzi na decyzję przyjętą na mocy art. 6a ust. 4 dostarczają nieprawdziwe, niepełne lub wprowadzające w błąd informacje lub nie dostarczają informacji w wyznaczonym terminie. 2. Komisja może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorstwa lub związki przedsiębiorstw okresowe kary pieniężne nieprzekraczające 5 % średniego dziennego obrotu w poprzedzającym roku obrotowym za każdy dzień roboczy spóźnienia, naliczane od daty ustalonej w decyzji, do czasu przedstawienia pełnych i prawdziwych informacji, których Komisja zażądała w drodze decyzji przyjętej na postawie art. 6a ust. 4. 3. Ustalając wysokość grzywny lub okresowej kary pieniężnej, uwzględnia się charakter, wagę i czas trwania naruszenia. 4. Jeżeli przedsiębiorstwo lub związek przedsiębiorstw spełniły obowiązek, którego wykonanie miała zapewnić okresowa kara pieniężna, Komisja może ustalić ostateczną kwotę okresowej kary pieniężnej niższą od kwoty wynikającej z pierwotnej decyzji o nałożeniu okresowych kar pieniężnych. 5. Przed przyjęciem jakiejkolwiek decyzji zgodnie z ust. 1 i 2 Komisja zapewnia zainteresowanym przedsiębiorstwom i związkom przedsiębiorstw możliwość przedstawienia swego stanowiska. 6. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma nieograniczone prawo do orzekania w rozumieniu art. 261 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w sprawie skarg dotyczących grzywien lub okresowych kar pieniężnych nałożonych przez Komisję. Trybunał Sprawiedliwości może uchylić, obniżyć lub podwyższyć nałożoną grzywnę lub okresową karę pieniężną.”; 3) w art. 7 dodaje się ust. 8–10 w brzmieniu: „8. Przed przyjęciem jakiejkolwiek decyzji zgodnie z ust. 2–5 Komisja stwarza zainteresowanemu państwu członkowskiemu możliwość przedstawienia swojego stanowiska na temat informacji otrzymanych przez Komisję na podstawie art. 6a, w zakresie, w jakim informacje te budzą wątpliwości co do zgodności środka z rynkiem wewnętrznym. 9. Komisja nie wykorzystuje poufnych informacji, które zostały przekazane przez respondentów i nie mogą zostać zagregowane lub w inny sposób zanonimizowane, w żadnej decyzji podejmowanej zgodnie z ust. 2–5, chyba że wcześniej uzyska ich zgodę na ujawnienie tych informacji zainteresowanemu państwu członkowskiemu. Komisja może podjąć uzasadnioną decyzję, o której zawiadamia zainteresowane przedsiębiorstwo lub zainteresowany związek przedsiębiorstw i w której uznaje, że informacje oznaczone jako poufne, przekazane przez respondenta, nie są chronione, a także wyznacza okres, po którego zakończeniu informacje zostaną ujawnione. Okres ten nie może być krótszy niż jeden miesiąc. 10. Komisja należycie uwzględnia uzasadniony interes przedsiębiorstw w odniesieniu do ochrony ich tajemnic handlowych. Jeżeli przedsiębiorstwo lub związek przedsiębiorstw przekazujące informacje na podstawie art. 6a wystąpią z odpowiednim wnioskiem uzasadnionym potencjalną szkodą, ich dane identyfikacyjne nie zostaną ujawnione zainteresowanemu państwu członkowskiemu.”; 4) w art. 10 wprowadza się następujące zmiany: ustępy 1 i 2 otrzymują brzmienie: „1. Nie naruszając art. 20 Komisja może z własnej inicjatywy zbadać informacje dotyczące domniemanej pomocy przyznanej bezprawnie, bez względu na ich źródło. Komisja bada bez zbędnej zwłoki wszelkie skargi złożone przez zainteresowane strony zgodnie z art. 20 ust. 2. 2. W razie konieczności Komisja występuje do zainteresowanego państwa członkowskiego o udzielenie informacji. Artykuł 2 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 i 2 stosuje się mutatis mutandis. Po wszczęciu formalnej procedury dochodzenia Komisja może także wystąpić o informacje z innych źródeł. Przepisy art. 6a i 6b stosuje się mutatis mutandis.”; 5) po art. 14 dodaje się tytuł rozdziału w brzmieniu: „ROZDZIAŁ IIIa Okresy przedawnienia”; 6) tytuł art. 15 otrzymuje brzmienie: „Okres przedawnienia dla celów windykacji (odzyskania) pomocy”; 7) dodaje się art. 15a i 15b w brzmieniu: „Artykuł 15a Okres przedawnienia dla celów nakładania grzywien i okresowych kar pieniężnych 1. Uprawnienia przyznane Komisji na mocy art. 6b podlegają trzyletniemu okresowi przedawnienia. 2. Okres przedawnienia zaczyna bieg w dniu, w którym popełniono naruszenie. Jednakże w przypadku ciągłych lub powtarzających się naruszeń bieg okresu przedawnienia rozpoczyna się w dniu zaniechania naruszenia. 3. Wszelkie działania podjęte przez Komisję w celu przeprowadzenia dochodzenia lub postępowania w odniesieniu do naruszenia przerywają bieg okresu przedawnienia dla celów nakładnia grzywien lub okresowych kar pieniężnych, ze skutkiem od daty zawiadomienia danego przedsiębiorstwa lub związku przedsiębiorstw o podjętym działaniu. 4. Każde przerwanie biegu powoduje, że okres przedawnienia zaczyna biec od nowa. Jednakże okres przedawnienia upływa najpóźniej w dniu, w którym upływa okres odpowiadający podwójnemu okresowi przedawnienia, a Komisja nie nałożyła grzywny lub okresowej kary pieniężnej. Okres ten przedłuża się o czas, przez który bieg okresu przedawnienia był zawieszony zgodnie z ust. 5. 5. Bieg okresu przedawnienia dla celów nakładania grzywien lub okresowych kar pieniężnych zostaje zawieszony, dopóki decyzja Komisji jest przedmiotem postępowania toczącego się przed Trybunałem Sprawiedliwości. Artykuł 15b Okresy przedawnienia dla celów egzekwowania grzywien i okresowych kar pieniężnych 1. Uprawnienia Komisji do egzekwowania decyzji wydanych na mocy art. 6b podlegają pięcioletniemu okresowi przedawnienia. 2. Okres przedawnienia zaczyna bieg w dniu, w którym decyzja stała się ostateczna. 3. Bieg okresu przedawnienia w przypadku egzekwowania grzywien i okresowych kar pieniężnych zostaje przerwany: a) przez zawiadomienie o decyzji o zmianie pierwotnej kwoty grzywny lub okresowej kary pieniężnej, bądź o odrzuceniu wniosku o zmianę; b) przez działanie Komisji lub państwa członkowskiego działającego na wniosek Komisji, mające na celu wyegzekwowanie zapłaty grzywny lub okresowej kary pieniężnej. 4. Każde przerwanie biegu powoduje, że okres przedawnienia zaczyna biec od nowa. 5. Bieg okresu przedawnienia w przypadku egzekwowania grzywien i okresowych kar pieniężnych ulega zawieszeniu na okres: a) przyznany na zapłatę; b) zawieszenia egzekucji płatności na podstawie decyzji Trybunału Sprawiedliwości.”; 8) artykuł 16 otrzymuje brzmienie: „Artykuł 16 Pomoc świadczona niezgodnie z przeznaczeniem Nie naruszając art. 23 Komisja może w przypadkach pomocy świadczonej niezgodnie z przeznaczeniem wszcząć formalną procedurę dochodzenia na podstawie art. 4 ust. 4. Artykuły 6, 6a i 6b, art. 7 ust. 1–5, art. 9 i 10, art. 11 ust. 1 oraz art. 12–15 stosuje się mutatis mutandis.” ; 9) artykuł 20 ust. 2 otrzymuje brzmienie: „2. Każda z zainteresowanych stron może złożyć skargę w celu poinformowania Komisji o wszelkiej domniemanej pomocy przyznanej bezprawnie oraz wszelkiej domniemanej pomocy świadczonej niezgodnie z przeznaczeniem. W tym celu zainteresowana strona należycie wypełnia formularz, który Komisja powinna móc określić w przepisach wykonawczych, oraz przekazuje wszystkie żądane w nim obowiązkowe informacje. Jeżeli Komisja uważa, że okoliczności faktyczne i prawne przedstawione przez zainteresowaną stronę nie zapewniają wystarczających podstaw, by wykazać – na podstawie pierwszego badania – istnienie pomocy przyznanej bezprawnie lub pomocy świadczonej niezgodnie z przeznaczeniem, informuje o tym zainteresowane strony i wzywa je do przekazania uwag w wyznaczonym terminie, który zwykle nie przekracza jednego miesiąca. Jeżeli zainteresowana strona nie przekaże swoich uwag w wyznaczonym terminie, skargę uznaje się za wycofaną. Komisja przesyła zainteresowanej stronie kopię decyzji w danej sprawie dotyczącej przedmiotu skargi.”; 10) po art. 20 dodaje się rozdział VIa w brzmieniu: „Rozdział VIa Dochodzenia dotyczące sektorów gospodarki i instrumentów pomocy Artykuł 20a Dochodzenia dotyczące sektorów gospodarki i instrumentów pomocy 1. Jeżeli dostępne informacje wskazują, że środki pomocy państwa stosowane w danym sektorze lub oparte na określonym instrumencie pomocy mogą ograniczać lub zakłócać konkurencję na rynku wewnętrznym w kilku państwach członkowskich, bądź też że istniejące środki pomocy stosowane w danym sektorze lub oparte na określonym instrumencie pomocy w kilku państwach członkowskich nie są, bądź też przestały być, zgodne z rynkiem wewnętrznym, Komisja może przeprowadzić dochodzenie w odniesieniu do tego sektora gospodarki lub wykorzystania danego instrumentu pomocy w różnych państwach członkowskich. W toku dochodzenia Komisja może wystąpić do zainteresowanych państw członkowskich lub przedsiębiorstw bądź związków przedsiębiorstw o przekazanie informacji niezbędnych do stosowania art. 107 i 108 Traktatu, z należytym uwzględnieniem zasady proporcjonalności. Komisja może opublikować wyniki dochodzenia w odniesieniu do określonych sektorów gospodarki lub instrumentów pomocy w różnych państwach członkowskich i zwrócić się do zainteresowanych państw członkowskich lub przedsiębiorstw bądź związków przedsiębiorstw o przekazanie uwag. 2. Artykuły 5, 6a i 6b stosuje się mutatis mutandis.”; 11) po art. 23 dodaje się rozdział VIIa w brzmieniu: „Rozdział VIIa Współpraca z sądami krajowymi Artykuł 23a Współpraca z sądami krajowymi 1. W celu stosowania art. 107 ust. 1 i art. 108 Traktatu sądy państw członkowskich mogą zwracać się do Komisji o przekazanie informacji będących w jej posiadaniu lub jej opinii odnośnie do kwestii dotyczących stosowania zasad pomocy państwa. 2. Jeżeli spójne stosowanie art. 107 ust. 1 i art. 108 Traktatu tego wymaga, Komisja może, działając z własnej inicjatywy, przedstawiać pisemne uwagi sądom państw członkowskich. Za zgodą właściwego sądu Komisja może również przedstawiać ustne uwagi. Wyłącznie w celu przygotowania własnych uwag Komisja może zwrócić się z wnioskiem do odpowiedniego sądu państwa członkowskiego o przekazanie lub zapewnienie przekazania jej wszelkich dokumentów koniecznych do oceny sprawy.”; 12) artykuł 25 otrzymuje brzmienie: „Artykuł 25 Adresat decyzji 1. Decyzje podjęte na podstawie przepisów art. 6a ust. 4, art. 6b ust. 1 i 2 oraz art. 7 ust. 9 skierowane są do zainteresowanych przedsiębiorstw lub związków przedsiębiorstw. Komisja zawiadamia o nich adresata bezzwłocznie i umożliwia mu wskazanie Komisji, które informacje są jego zdaniem objęte obowiązkiem tajemnicy zawodowej. 2. Wszystkie inne decyzje podjęte na podstawie przepisów rozdziałów II, III, IV, V i VII skierowane są do zainteresowanych państw członkowskich. Komisja zawiadamia o nich zainteresowane państwo członkowskie bezzwłocznie i umożliwia mu wskazanie Komisji, które informacje są jego zdaniem objęte obowiązkiem tajemnicy zawodowej.”; 13) w art. 26 dodaje się ust. 2a w brzmieniu: „2a. Komisja publikuje w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej decyzje, jakie podejmuje na podstawie art. 6b ust. 1 i 2.”; 14) artykuł 27 otrzymuje brzmienie: „Artykuł 27 Przepisy wykonawcze Komisja, działając zgodnie z procedurą określoną w art. 29, uprawniona jest do przyjęcia przepisów wykonawczych dotyczących: a) formy, treści i innych szczegółów zgłoszeń, a) formy, treści i innych szczegółów sprawozdań rocznych, c) form, treści i innych szczegółów skarg składanych zgodnie z art. 10 ust. 1 i art. 20 ust. 2, d) szczegółów dotyczących terminów i obliczania terminów, e) stopy procentowej, o której mowa w art. 14 ust. 2.”. Artykuł 2 Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Sporządzono w Brukseli dnia […] r. W imieniu Rady Przewodniczący OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH REGULACJI Niniejszy wniosek w sprawie zmiany nie ma wpływu na budżet UE. [1] Rozporządzenie Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE, Dz.U. L 83 z 27.3.1999, s. 1. [2] Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: „Unowocześnienie unijnej polityki w dziedzinie pomocy państwa” z dnia 8.5.2012 r., COM(2012) 209 final. [3] Komunikat Komisji „Europa 2020 - Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu”, z 3.3.2010, COM(2010) 2020 final. [4] Punkt 23 lit. b), komunikat „Unowocześnienie unijnej polityki w dziedzinie pomocy państwa” przywołany powyżej w przypisie 2. [5] Sprawozdanie specjalne nr 15/2011 pt. „Czy procedury Komisji zapewniają skuteczne sprawowanie kontroli pomocy państwa?”, 15.12.2011. http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=SRCA:2011:15:FIN:PL:PDF [6] Rada Unii Europejskiej, Konkluzje w sprawie sprawozdania specjalnego nr 15/2011 Europejskiego Trybunału Obrachunkowego w sprawie sprawowania kontroli państwa: „Czy procedury Komisji zapewniają skuteczne sprawowanie kontroli pomocy państwa?” – Przyjęcie, 2.5.2012, 9149/12. [7] Parlament Europejski, Rezolucja w sprawie sprawozdań specjalnych Trybunału Obrachunkowego w kontekście absolutorium dla Komisji za rok 2010, 10.5.2012, pkt 116 do 125, 2011/2225(DEC). [8] Punkt 23 lit. b), komunikat „Unowocześnienie unijnej polityki w dziedzinie pomocy państwa” przywołany powyżej w przypisie 2. [9] W rozumieniu art. 108 ust. 2 TFUE oraz art. 1 lit. h) rozporządzenia proceduralnego. [10] Na dzień 31 marca 2012 r. średni czas trwania spraw w toku dotyczących skarg w DG ds. KONKURENCJI wynosił 17 miesięcy. [11] Komunikat Komisji „Kodeks najlepszych praktyk dotyczących przebiegu postępowania w zakresie kontroli pomocy państwa”, Dz.U. C 136 z 16.6.2009, s.13. [12] Rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 Traktatu (Dz.U. L 1 z 4.1.2003, s. 1). [13] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 773/2004 z dnia 7 kwietnia 2004 r. odnoszące się do prowadzenia przez Komisję postępowań zgodnie z art. 81 i art. 82 Traktatu WE, Dz.U. L 123 z 27.04.2004, s. 18. [14] Sprawa T-442/07 Ryanair Ltd przeciwko Komisji [2011], dotychczas nieopublikowany, pkt 33. [15] Zob. sprawa C 323/82 Intermills przeciwko Komisji, [1984] Rec. 3809 pkt 16. [16] Artykuł 1 lit. h) rozporządzenia Rady nr 659/99: „zainteresowana strona” oznacza którekolwiek państwo członkowskie oraz jakiekolwiek osoby, przedsiębiorstwa lub związki przedsiębiorstw, na których interesy może mieć wpływ przyznanie pomocy, w szczególności beneficjentów pomocy, konkurujące ze sobą przedsiębiorstwa lub stowarzyszenia handlowe.”. [17] Komunikat Komisji, „Kodeks najlepszych praktyk dotyczących przebiegu postępowania w zakresie kontroli pomocy państwa”, cytowany powyżej w przypisie 11. [18] Komunikat Komisji w sprawie egzekwowania prawa dotyczącego pomocy państwa przez sądy krajowe (Dz.U. C 85 z 9.4.2009, s. 1). [19] Pkt 34, komunikat Komisji „Kodeks najlepszych praktyk dotyczących przebiegu postępowania w zakresie kontroli pomocy państwa”, cytowany powyżej w przypisie 11. [20] Sprawa 84/82, Niemcy przeciwko Komisji, 1984, Rec. 1451; sprawa T-198/01 Technische Glaswerke Ilmenau przeciwko Komisji [2004] Zb.Orz. II-2717; sprawa T-73/01 Prayon-Rupel przeciwko Komisji [2001] Rec. II-867; sprawa T-304/08 Smurfit Kappa przeciwko Komisji [2012], dotychczas nieopublikowany. [21] Art. 13 i 14 rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (rozporządzenie WE w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw) (Dz.U. L 24 z 29.1.2004, r. 1). [22] Art. 22 i 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 Traktatu (Dz.U. L 1 z 4.1.2003, s. 1). [23] Art. 25 i 26 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. przywołanego powyżej w przypisie 22. [24] Dane opublikowane w najnowszej tabeli wyników w dziedzinie pomocy państwa (SEC(2011) 1487 final), wskazują, że w 2010 r. 88,5 % łącznej kwoty pomocy przyznanej przez państwa członkowskie stanowiła pomoc udzielona w ramach zatwierdzonych programów lub środków objętych zwolnieniem grupowym. Ponadto 100 % pomocy dla MŚP (cel horyzontalny) przyznano w oparciu o programy lub środki objęte zwolnieniem grupowym. [25] Sprawozdanie specjalne nr 15/2011, Europejski Trybunał Obrachunkowy, s. 41, cytowane powyżej w przypisie 5. [26] Dz.U. C […], […], s. [27] Komunikat Komisji „Europa 2020 - Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu”, z 3.3.2010, COM(2010) 2020 final.