UZASADNIENIE

Zgodnie z art. 395 ust. 1 dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (zwanej dalej „dyrektywą VAT”) Rada, stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji, może upoważnić każde państwo członkowskie do wprowadzenia szczególnych środków stanowiących odstępstwo od przepisów wspomnianej dyrektywy w celu upraszczania poboru VAT lub zapobiegania niektórym formom uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania.

W piśmie, które wpłynęło do Komisji w dniu 16 lutego 2017 r., Republika Włoska wystąpiła z wnioskiem o upoważnienie do dalszego stosowania odstępstwa od art. 206 i 226 dyrektywy VAT dotyczących podatku od wartości dodanej (VAT) i wymogów w zakresie fakturowania w odniesieniu do dostaw towarów i usług dla organów publicznych. Ponadto Włochy zwróciły się o rozszerzenie zakresu upoważnienia i zastosowanie odstępstwa od art. 206 i 226 dyrektywy VAT wobec dostaw towarów i usług do przedsiębiorstw kontrolowanych przez centralną i lokalną administrację publiczną oraz ujętych w wykazie spółek giełdowych. Zgodnie z art. 395 ust. 2 dyrektywy VAT pismem z dnia 15 marca 2017 r. Komisja poinformowała pozostałe państwa członkowskie o wniosku złożonym przez Republikę Włoską. Pismem z dnia 16 marca 2017 r. Komisja zawiadomiła Republikę Włoską, że posiada wszystkie informacje konieczne do rozpatrzenia wniosku.

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

W następstwie wprowadzenia systemu kontroli statystycznych Włochy wykryły znaczne oszustwa związane z VAT w odniesieniu do dostaw towarów i usług dla administracji publicznej. Aby położyć kres tego rodzaju praktykom, Włochy wystąpiły w 2014 r. z wnioskiem, by w przypadku dostaw dla organów publicznych należny podatek VAT nie był już płacony dostawcy, lecz był wpłacany na odrębny i zablokowany rachunek bankowy administracji podatkowej.

Odstępstwo to zostało dopuszczone decyzją wykonawczą Rady (UE) 2015/1401 do dnia 31 grudnia 2017 r. Rada upoważniła w niej Włochy do zastosowania odstępstwa od art. 206 dyrektywy VAT w odniesieniu do płatności VAT i od art. 226 dyrektywy w sprawie podatku VAT w odniesieniu do przepisów dotyczących fakturowania.

Włochy wystąpiły o odstępstwo na ograniczony okres, pozwalający na zorganizowanie i wdrożenie odpowiednich środków strategii kontroli oraz na pełne wykorzystanie danych dostępnych dzięki fakturowaniu elektronicznemu. Realizacja obowiązku fakturowania elektronicznego w przypadku dostaw dla organów publicznych, umożliwiającego kontrolę w czasie rzeczywistym poszczególnych transakcji oraz dokładnych kwot podatku VAT należnego od organów publicznych z tytułu dokonanych zakupów, powinna umożliwić Włochom prowadzenie kontroli w przedmiotowym sektorze za pomocą tradycyjnych technik kontroli bez konieczności stosowania odstępstwa od przepisów dyrektywy VAT.

Zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze włoskie wprowadzenie fakturowania elektronicznego w przypadku dostaw dla organów publicznych zapewniło organom podatkowym dużą ilość informacji dotyczących przepływu faktur, pozwalających na kontrolę nad transakcjami i odpowiadającymi im kwotami podatku VAT. Jednakże inny element skutecznego systemu kontroli – obowiązek przekazywania organom podatkowym danych o wszystkich wystawionych i otrzymanych fakturach – wprowadzono dopiero od dnia 1 stycznia 2017 r. Jest on nadal zasadniczo w fazie początkowej i potrzeba więcej czasu, aby środek ten stał się skuteczny oraz aby skutecznie skłaniać podatników do zwiększenia stopnia, w jakim przestrzegają zobowiązań podatkowych. W związku z tym Włochy nie będą w stanie zakończyć organizacji i wdrożenia odpowiednich środków strategii kontroli przed wygaśnięciem obecnego środka stanowiącego odstępstwo, tj. do 31 grudnia 2017 r. W piśmie, które wpłynęło do Komisji w dniu 16 lutego 2017 r., Włochy wystąpiły z wnioskiem o przedłużenie obowiązującego odstępstwa od art. 206 i 226 dyrektywy VAT w przypadku dostaw na rzecz organów publicznych do końca 2020 r.

Ponadto Włochy wykryły oszustwa podatkowe w sektorze dostaw do przedsiębiorstw kontrolowanych przez organy publiczne oraz do niewielkiej grupy 40 spółek giełdowych. Aby walczyć z tymi oszustwami podatkowymi i zahamować dalsze straty dla dochodów publicznych związane z uchylaniem się od podatku VAT, Włochy, w piśmie, które wpłynęło do Komisji w dniu 16 lutego 2017 r., zwróciły się o rozszerzenie zakresu odstępstwa od art. 206 i 226 dyrektywy VAT na dostawy towarów i usług dla wyżej wymienionych podmiotów, które są uznawane przez Włochy za równie wiarygodne jak organy publiczne. Podmioty te to zarówno przedsiębiorstwa kontrolowane przez centralne i lokalne organy publiczne, jak i ok. 40 spółek giełdowych ujętych w wykazie. Łącznie jest to ok. 2 400 przedsiębiorstw. Włochy oczekują, że rozszerzenie środka w postaci dzielonych płatności na te przedsiębiorstwa zwalczy uchylanie się od opodatkowania w postaci braku zapłaty przez dostawców podatku VAT zainteresowanym podmiotom i w związku z tym przyczyni się do zwiększenia dochodów z podatku VAT.

W czerwcu 2016 r. Włochy przedłożyły sprawozdanie zgodnie z art. 3 ust. 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2015/1401. Ze sprawozdania tego wynika, że system dzielonych płatności wprowadzony we Włoszech zwiększył dochody z tytułu VAT i wzrost ten był wyższy niż szacowano w momencie wprowadzenia środka. Ponadto w sprawozdaniu stwierdzono, że środek nie miał negatywnego wpływu na zwroty podatku VAT dostawców. Zdaniem Włoch środek ten okazał się skutecznym sposobem na radykalne wyeliminowanie wszelkich form uchylania się od opodatkowania wynikających z niepłacenia podatku VAT przez dostawców organów publicznych.

Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Włochy od dnia 1 stycznia 2017 r. stosowane są w tym kraju dodatkowe środki kontroli. Jest to opcjonalny system rachunkowości określany jako „fakturowanie elektroniczne” oraz obowiązek zgłaszania organom podatkowym wystawionych i otrzymanych faktur, który będzie miał zastosowanie do przedsiębiorstw, w odniesieniu do których wnioskuje się o rozszerzenie zakresu odstępstwa i do ich dostawców. Środki te umożliwią włoskim organom podatkowym kontrolę krzyżową różnych operacji zgłoszonych przez podmioty i monitorowanie dokonanych płatności VAT. Powyższe środki kontroli znajdują się jednak dopiero w fazie rozruchu i potrzeba więcej czasu, aby ocenić ich skuteczność w skłanianiu podatników do wywiązywania się z obowiązków podatkowych. W kolejnych latach Włochy ocenią skuteczność tych środków oraz potrzebę dalszego stosowania środka stanowiącego odstępstwo.

Jednym ze skutków środka jest fakt, iż dostawcy będący podatnikami nie są w stanie kompensować podatku VAT zapłaconego od kosztów produkcji podatkiem VAT otrzymanym od swoich dostaw. Mogą mieć oni ciągle nadpłacony podatek i mogą być zmuszeni do zwracania się do administracji podatkowej o skuteczny zwrot tego podatku VAT. Z drugiej strony Włochy pod pewnymi warunkami zezwalają tym dostawcom na rekompensowanie podatku VAT, którego nie otrzymali oni od swoich klientów innymi podatkami należnymi we Włoszech, ograniczając w ten sposób problem przepływów środków pieniężnych, który w przeciwnym razie mógłby wystąpić u przedsiębiorstw zobowiązanych do płacenia podatków we Włoszech.

W momencie składania wniosku o obowiązujące obecnie odstępstwo Włochy przeprowadzały reformę systemu zwrotu podatku VAT. W sprawozdaniu przedstawionym w czerwcu 2016 r. zgodnie z wymogami art. 3 ust. 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2015/1401 Włochy stwierdziły, że ich system zwrotu podatku VAT działa prawidłowo i że chociaż nie jest możliwe dokładne oszacowanie średniego czasu trwania procedury zwrotu podatku, można w sposób uzasadniony uznać, że średni okres zwrotu podatku VAT nie przekracza trzech miesięcy. Ponadto według uwag przekazanych przez Włochy dostawcy organów publicznych są objęci procedurą priorytetową, w której przypadku termin zwrotu różnicy podatku jest nawet krótszy. Zdaniem Włoch obowiązujące nowe zasady będą odpowiednio regulować ewentualny wzrost zwrotów podatku VAT.

Z uwagi na szerszy zakres odstępstwa oraz obawy przedsiębiorstw dotyczące zwrotu podatku VAT należy zapewnić niezbędne działania następcze w ramach niniejszego odstępstwa, a w szczególności wpływ środka na poziom oszustw związanych z VAT oraz na sytuację w zakresie zwrotu podatku VAT dla podatników objętych odstępstwem. Włochy są zatem zobowiązane do przedstawienia sprawozdania w sprawie procedury zwrotu VAT w odniesieniu do sytuacji dostawców (podatników) objętych odstępstwem w terminie piętnastu miesięcy od jego wejścia w życie. Sprawozdanie to powinno zawierać w szczególności dane statystyczne dotyczące średniego czasu, jaki jest potrzebny do skutecznego zwrotu podatku VAT takim podatnikom, oraz przedstawiać szczególne problemy, które mogły pojawić się w tym kontekście. Sprawozdanie to powinno również określać skuteczność środków wprowadzonych w celu zwalczania oszustw podatkowych w odniesieniu do dostaw objętych odstępstwem.

Proponuje się zezwolić na odstępstwo od dnia 1 maja 2017 r. do dnia 30 kwietnia 2020 r.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

Zgodnie z art. 206 dyrektywy VAT podatnik zobowiązany do zapłaty podatku VAT musi zapłacić kwotę netto VAT w momencie składania deklaracji VAT. W związku z wnioskiem, by podatek VAT od dostaw był uiszczany przez klientów (organy publiczne, podmioty kontrolowane przez centralne i lokalne organy publiczne oraz spółki giełdowe), należy odstąpić od stosowania przepisów tego artykułu. Należy również wprowadzić odstępstwo od art. 226 dyrektywy VAT w odniesieniu do maksymalnych danych na fakturach, które mogą być wymagane od podlegających opodatkowaniu dostawców, aby na fakturze mogła się znaleźć dodatkowa informacja, że kwotę podatku VAT należy wpłacić na wspomniany odrębny rachunek, a nie dostawcy.

Można zezwolić na odstępstwo na podstawie art. 395 dyrektywy VAT w celu uproszczenia procedury poboru VAT lub zapobiegania niektórym formom uchylania się od opodatkowania lub unikania opodatkowania. Włochy zwróciły się o umożliwienie stosowania odstępstwa, aby zwalczać uchylanie się od opodatkowania w sektorze dostaw dla organów publicznych, przedsiębiorstw kontrolowanych przez centralne i lokalne organy publiczne oraz spółek giełdowych. Z informacji dostarczonych przez Włochy wynika, że odstępstwo jest zgodne z przepisami obowiązującymi w tym obszarze polityki.