Sprawozdanie specjalne Czy wsparcie 
ze środków EFRR 
na rzecz MŚP w obszarze 
handlu elektronicznego 
jest skuteczne?PL 2014  nr 20
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y
EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luksemburg  
LUKSEMBURG
Tel. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Więcej informacji o Unii Europejskiej można znaleźć w portalu Europa ( http://europa.eu ).
Luksemburg: Urząd Publikacji Unii Europejskiej, 2015
ISBN 978-92-872-1334-1
doi: 10.2865/17250
© Unia Europejska, 2015
Powielanie materiałów dozwolone pod warunkiem podania źródła.
Printed in Luxembourg
Czy wsparcie 
ze środków EFRR 
na rzecz MŚP w obszarze 
handlu elektronicznego 
jest skuteczne?
(przedstawione na mocy art. 287 ust. 4 akapit drugi TFUE)Sprawozdanie specjalnePL 2014  nr 20
02
 Spis treści
Punkty
 Wykaz pojęć i skrótów
I–IV Streszczenie
1–11  Wstęp
1–3 Dlaczego handel elektroniczny jest istotny?
4–6 Unijne strategie na rzecz społeczeństwa informacyjnego
7–9 Wsparcie ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) na rzecz inwestycji 
w handel elektroniczny
10 –11  System zarządzania w ramach EFRR
12–16  Zakres i cele kontroli
17– 62  Uwagi
17–27  Programy operacyjne (PO) państw członkowskich stanowiły dobrą podstawę, aby skutecznie 
wesprzeć działania ukierunkowane na małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) w zakresie handlu 
elektronicznego, ale nie aby zmierzyć wyniki
18–19  Wszystkie państwa członkowskie objęte próbą opracowały skontrolowane PO zgodnie ze stosownymi 
strategiami w dziedzinie ICT na poziomie regionalnym lub krajowym
20–27  Wszystkie skontrolowane PO obejmowały działania w zakresie handlu elektronicznego oraz odnośne cele 
i wskaźniki, ale późniejsze zmiany tych celów i wskaźników utrudniały czasem odpowiednią ocenę wyników
28–51  Zarówno na etapie wyboru, jak i monitorowania instytucje zarządzające skupiły się w większym 
stopniu na produktach niż na rezultatach
29–43  W ramach procedur wyboru projektów rzadko oceniano, czy wybrano projekty, które w największym 
stopniu mogą przyczynić się do rozwoju MŚP lub osiągnięcia celów unijnego społeczeństwa 
informacyjnego
44–51  W większości przypadków instytucje zarządzające nie były w stanie ocenić wpływu projektu na rozwój MŚP
03 Spis treści
52–62  Ogólnie realizacja projektów przez MŚP przebiegała bez zakłóceń, ale nie zawsze wykazywano 
osiągnięte rezultaty
53–57  Produkty projektów były zasadniczo zgodne z założeniami we wnioskach projektowych
58–62  Wiele MŚP twierdziło, że odniosło korzyści z realizacji projektu, ale osiągnięte rezultaty nie były mierzone 
systematycznie
63–68  Wnioski i zalecenia
 Odpowiedzi Komisji
04
 Wykaz pojęć i skrótów
AWP : roczny program prac
B2B : (ang. business‑to‑business ) relacje między przedsiębiorstwami
B2C : (ang. business‑to‑consumer ) relacje między przedsiębiorstwami a klientami
DAE : Europejska agenda cyfrowa
Efekt deadweight : Efekt deadweight  powstaje, gdy finansowanie jest przyznawane beneficjentowi, który 
dokonałby takiego samego wyboru również bez udzielonego wsparcia. W takich przypadkach wyników nie można 
przypisywać danej polityce, a pomoc udzielona beneficjentowi nie wywiera żadnego wpływu. Zatem te wydatki, 
które generują efekt deadweight , są z definicji nieskuteczne, ponieważ nie przyczyniają się do osiągnięcia celów.
EFRR : Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego: EFRR zapewnia pomoc finansową na rzecz wspierania spójności 
gospodarczej i społecznej między regionami UE. Interwencje prowadzone w ramach EFRR realizowane są głównie 
poprzez programy operacyjne obejmujące dużą liczbę projektów.
ICT: technologie informacyjno‑komunikacyjne
Instytucja pośrednicząca : Każdy podmiot publiczny lub prywatny, za którego działalność odpowiada instytucja 
zarządzająca, bądź podmiot wykonujący obowiązki w imieniu takiej instytucji w odniesieniu do beneficjentów 
realizujących operacje.
Instytucja zarządzająca : Krajowy, regionalny lub lokalny organ publiczny bądź podmiot publiczny lub prywatny 
wyznaczony przez państwo członkowskie do zarządzania programem operacyjnym.
MŚP : Małe i średnie przedsiębiorstwa. Komisja definiuje je jako przedsiębiorstwa zatrudniające mniej niż 250 osób, 
których obrót roczny nie przekracza 50 mln euro lub których ogólny bilans roczny nie przekracza 43 mln euro.
PO: Program operacyjny: zatwierdzony przez Komisję dokument w formie spójnego zestawu priorytetów, które 
obejmują działania wieloletnie składające się ze znacznej liczby projektów.
Produkt : To, co wyprodukowano lub osiągnięto w ramach środków przyznanych na interwencję (np. dotacje 
wypłacone MŚP , opracowane strony internetowe, zakupione oprogramowanie komputerowe).
Rezultat : Natychmiastowe zmiany, które występują u bezpośrednich adresatów na koniec ich udziału w interwencji 
(np. wzrost obrotów, liczby klientów i udziału sprzedaży on ‑line oraz nowe miejsca pracy).
UE: Unia Europejska
Wpływ : Długoterminowe skutki społeczno‑ekonomiczne, zauważalne po pewnym czasie od zakończenia 
interwencji, które mogą oddziaływać na bezpośrednich adresatów interwencji lub pośrednich adresatów 
pozostających poza zasięgiem interwencji, którzy mogą na niej zyskać lub stracić.
05
 Streszczenie
I
Technologie w zakresie handlu elektronicznego 
postrzegane są jako sposób na nadanie impetu wzro ‑
stowi gospodarczemu, na dalszy rozwój jednolitego 
rynku i na przyspieszenie integracji europejskiej. Ma to 
szczególne znaczenie w przypadku małych i średnich 
przedsiębiorstw (MŚP), które wciąż pozostają w tyle 
w stosunku do dużych przedsiębiorstw pod względem 
wykorzystywania technologii informacyjno‑komunika ‑
cyjnych (ICT).
II
Z tego względu Komisja w coraz większym stopniu 
podkreśla potrzebę wspierania rozwoju handlu elek ‑
tronicznego, zwłaszcza w ramach jednej ze swoich 
przewodnich inicjatyw – Europejskiej agendy cyfro ‑
wej. W okresie programowania 2007–2013 z budżetu 
EFRR przeznaczono około 3 mld euro na promowanie 
wykorzystywania ICT przez MŚP .
III
W trakcie kontroli starano się odpowiedzieć na 
pytanie, czy wsparcie ze środków EFRR na rzecz MŚP 
w obszarze handlu elektronicznego było skuteczne. 
Ogólny wniosek brzmi, że wsparcie z tego funduszu 
na rzecz projektów w zakresie handlu elektronicz ‑
nego przyczyniło się do wzrostu dostępności usług 
oferowanych przez przedsiębiorstwa on ‑line. Wskutek 
uchybień w monitorowaniu nie można było jednak 
ocenić, w jakim stopniu wsparcie to miało wpływ na 
realizację strategii UE i państw członkowskich w zakre ‑
sie ICT oraz osiągnięcie celów rozwoju MŚP . Co więcej, 
niewydolne procedury wyboru spowodowały, że 
współfinansowanie otrzymały projekty, w przypadku 
których istniało niewielkie prawdopodobieństwo, że 
zapewnią gospodarne wykorzystanie środków.IV
Trybunał zaleca zatem, aby Komisja:
a) zadbała o to, by państwa członkowskie dostar ‑
czały spójne i wiarygodne informacje na temat 
postępów w realizacji programów operacyjnych 
pod względem finansowym, jak i w zakresie wyni ‑
ków, ze szczególnym uwzględnieniem wskaźników 
rezultatu oraz celów szczegółowych;
b) nalegała, by kryteria i procedury wyboru ustano ‑
wione przez państwa członkowskie zapewniały 
wybór projektów o największej wartości dodanej 
w zakresie wspierania rozwoju handlu elektronicz ‑
nego w MŚP i osiągania celów Europejskiej agendy 
cyfrowej. Równocześnie procedury te powinny 
być dostosowane do beneficjentów, do których są 
kierowane, pod względem wymaganych nakładów 
czasu i pracy administracyjnej;
c) wymagała od instytucji zarządzających państw 
członkowskich, by ustanowiły one narzędzia za ‑
rządcze w celu monitorowania wpływu dotacji na 
rozwój MŚP objętych wsparciem.
06
 Wstęp
Dlaczego handel 
elektroniczny jest istotny?
01 
Handel elektroniczny (zwany też 
„e‑handlem”) oznacza sprzedaż lub 
zakup dóbr lub usług przez przed ‑
siębiorstwa, gospodarstwa domowe, 
osoby prywatne czy prywatne organi ‑
zacje, w drodze transakcji elektronicz ‑
nych dokonywanych w internecie lub 
w ramach innych sieci komputerowych 
(sieci łączności elektronicznej)1.
02 
Technologie w zakresie handlu elektro ‑
nicznego postrzegane są jako sposób 
na nadanie impetu wzrostowi gospo ‑
darczemu, na dalszy rozwój jednolite ‑
go rynku i na przyspieszenie integracji 
europejskiej. Ma to szczególne znacze ‑
nie w odniesieniu do małych i śred ‑
nich przedsiębiorstw (MŚP), których 
rola w gospodarce europejskiej była 
wielokrotnie podkreślana przez Radę, 
Parlament Europejski i Komisję, a które 
jednak pozostają w tyle w stosunku do 
dużych przedsiębiorstw, jeśli chodzi 
o wykorzystywanie technologii infor ‑
macyjno‑komunikacyjnych (ICT).
03 
Wspieranie stosowania ICT, a w szcze ‑
gólności handlu elektronicznego, ma 
fundamentalne znacznie dla poprawy 
ogólnie rozumianego rozwoju i konku ‑
rencyjności, zwłaszcza w odniesieniu 
do MŚP , oraz dla tworzenia miejsc pra ‑
cy2, o czym wielokrotnie wspominano 
w dokumentach Komisji3.Unijne strategie na rzecz 
społeczeństwa 
informacyjnego
04 
Począwszy od roku 2000, Komisja 
przygotowała szereg strategii na rzecz 
rozwoju społeczeństwa informacyjne ‑
go w UE. Uruchomiła ona inicjatywę 
e‑Europa4 i opracowała strategię euro ‑
pejskiego społeczeństwa informacyj ‑
nego 2010 (strategia i2010)5 w ramach 
strategii lizbońskiej. W 2010 r. Komisja 
zainaugurowała również Europejską 
agendę cyfrową, która stanowi jedną 
z siedmiu przewodnich inicjatyw 
realizowanej obecnie strategii „Europa 
2020” na rzecz wzrostu gospodarczego 
i zatrudnienia (zob. wykres 1 ).
05 
Europejska agenda cyfrowa jest oparta 
na strategii i2010. Podkreślono w niej 
wagę trwałego zaangażowania UE 
i wszystkich państw członkowskich, 
również na poziomie regionalnym6. 
Działania w ramach agendy podzielo ‑
no na siedem filarów7. W jednym z nich 
(„Jednolity rynek cyfrowy”) skupiono 
się m.in. na „ułatwieniu transakcji 
internetowych i transgranicznych”. 
Trzy spośród 13 celów agendy dotyczą 
handlu elektronicznego, a jeden po ‑
święcony jest MŚP , tj. jest w nim mowa 
o tym, że w 2015 r. 33% MŚP powinno 
dokonywać transakcji sprzedaży i za ‑
kupu w internecie8. Najnowsza tabela 
wyników osiągniętych w ramach agen ‑
dy cyfrowej pokazuje powolny wzrost 
odsetka MŚP dokonujących sprzedaży 
i kupna w internecie: z odpowiednio 
12% i 24% w 2009 r. do 14% i 26% 
w 2013 r.1 Wspólna definicja Eurostatu 
i OECD.
2 Uważa się, że w sektorze 
gospodarki internetowej 
tworzy się 2,6 miejsca pracy 
w przeliczeniu na każdy 
zlikwidowany etat, a sektor 
ten może odpowiadać za 25% 
wzrostu zatrudnienia netto 
(uznaje się, że tak było 
w przypadku Francji w latach 
1995–2010). McKinsey, „Impact 
d’internet sur l’économie 
française” (Wpływ internetu 
na gospodarkę Francji), 
marzec 2011 r.
3 COM(2010) 245 final/2 z dnia 
26 sierpnia 2010 r. – Europejska 
agenda cyfrowa; COM(2011) 
777 final z dnia 15 listopada 
2011 r. – Program prac Komisji 
na rok 2012; COM(2013) 739 
final z dnia 22 października 
2013 r. – Program prac Komisji 
na 2014 r.
4 COM(99) 687 final z dnia 
8 grudnia 1999 r. – eEurope – 
An information society for all 
(e‑Europa – Społeczeństwo 
informacyjne dla wszystkich).
5 COM(2005) 229 final z dnia 
1 czerwca 2005 r. – i2010 – 
Europejskie społeczeństwo 
informacyjne na rzecz wzrostu 
i zatrudnienia.
6 COM(2010) 245 final/2, s. 7.
7 W 2010 r. Europejska agenda 
cyfrowa obejmowała 
101 działań zgrupowanych 
w siedem filarów. W 2012 r., 
w ramach aktualizacji agendy, 
Komisja przyjęła siedem 
nowych priorytetów 
i 31 dodatkowych działań.
8 Pozostałe dwa cele zakładają, 
że do 2015 r. 50% osób 
prywatnych będzie 
dokonywać zakupów przez 
internet, a 20% osób 
prywatnych będzie 
dokonywać transgranicznych 
zakupów przez internet.
07 Wstęp
9 Celem było podwojenie 
udziału handlu 
elektronicznego w handlu 
detalicznym (3,4% w 2010 r.) 
oraz udziału sektora 
internetowego w europejskim 
PKB (poniżej 3% w 2010 r.) do 
2015 r. COM(2011) 942 final 
z dnia 11 stycznia 2012 r. – 
Spójne ramy na rzecz 
wzmocnienia zaufania na 
jednolitym rynku cyfrowym 
handlu elektronicznego 
i usług on ‑line.Wykres 1Unijne strategie na rzecz społeczeństwa informacyjnego
v
2000 2005 2015 2010 2020Strategia lizbońska (2000)
Cel: Do 2010 r. Europa ma stać się najbardziej 
konkurencyjną i dynamiczną gospodarką świata.
W strategii tej podkreślono potrzebę, by Europa wykorzystała 
możliwości, jakie stwarzają gospodarka cyfrowa i internet.
Inicjatywa „e-Europa” 
i związane z nią plany 
działania
Cel: Działania na rzecz rozwoju 
usług, aplikacji i treści stron 
internetowych. Ustalono 
10 priorytetów, a jednym z nich 
jest przyspieszenie rozwoju 
handlu elektronicznego.Strategia na rzecz 
rozwoju społeczeństwa 
informacyjnego 
(strategia i2010)
Cel: Działania na rzecz 
osiągnięcia do 2010 r. 
konwergencji w zakresie ICT 
poprzez realizację trzech 
podprogramów. Celem 
jednego z nich jest rozwój 
jednolitej europejskiej 
przestrzeni informacyjnej.Cel: Inteligentny i zrównoważony rozwój sprzyjający włączeniu 
społecznemu. W ramach strategii realizowanych jest siedem 
inicjatyw przewodnich. Jedną z nich jest Europejska agenda cyfrowa.Strategia „Europa 2020” na rzecz zatrudnienia 
i wzrostu gospodarczego (2010)
Europejska agenda cyfrowa
Cel: Odnowa gospodarki UE oraz umożliwienie obywatelom 
i przedsiębiorstwom europejskim uzyskania jak największych 
korzyści z technologii cyfrowych.
Cele szczegółowe: 13 celów szczegółowych, w tym 
trzy cele dotyczące handlu elektronicznego. 
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.
06 
Ponadto w styczniu 2012 r. Komisja 
przyjęła komunikat o handlu elektro ‑
nicznym i usługach on ‑line, w którym 
za cel przyjęto podwojenie obrotów 
w handlu elektronicznym w UE do 
2015 r.9.
08 Wstęp
Wsparcie ze środków 
Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego 
(EFRR) na rzecz inwestycji 
w handel elektroniczny
07 
W okresie programowania 2007–2013 
w strategicznych wytycznych Wspólno ‑
ty10 podkreślono wagę wykorzystywania 
ICT przez przedsiębiorstwa, a zwłasz ‑
cza przez MŚP , w celu podnoszenia 
wydajności oraz promowania otwartej 
i konkurencyjnej gospodarki cyfrowej. 
W śródokresowym przeglądzie strategii 
lizbońskiej11 również położono nacisk na 
znaczenie stosowania ICT we wszystkich 
sektorach gospodarki oraz na rolę, jaką 
mogłaby odgrywać polityka spójności 
we wspieraniu wykorzystywania ICT.
08 
Budżet ze środków EFRR na rzecz wy ‑
korzystywania ICT przez MŚP na okres 
programowania 2007–2013, który 
obejmuje inwestycje w handel elek ‑
troniczny, wynosi około 3 mld euro. 
Stanowi to 11% wsparcia skierowanego 
bezpośrednio do MŚP i 21% wsparcia 
na rzecz upowszechnienia ICT. Według 
Komisji do listopada 2013 r. na realiza ‑
cję wybranych projektów przyznano 
57% powyższego budżetu, co w po ‑
równaniu z odsetkiem 85% w przypad ‑
ku wszystkich funduszy strukturalnych 
stanowi niski wskaźnik wykorzystania 
środków (zob. również pkt 24 i 27).
09 
Dane na temat konkretnych kwot 
przeznaczonych na inwestycje w handel 
elektroniczny nie są dostępne, ponie ‑
waż zgodnie z kategoriami sprawoz ‑
dawczości określonymi w rozporządze ‑
niach12 nie ma wymogu prowadzenia 
odrębnej sprawozdawczości na temat 
wsparcia na rzecz handlu elektronicz ‑
nego. Ponadto w kategorii wydatków 
obejmującej wsparcie na rzecz handlu 
elektronicznego uwzględniono również 
edukację, szkolenia, tworzenie sieci oraz 
inne usługi i aplikacje związane z MŚP .System zarządzania 
w ramach EFRR
10 
EFRR wchodzi w skład funduszy poli ‑
tyki spójności. Wydatkowanie środków 
z tych funduszy odbywa się za pomocą 
programów wieloletnich, w trybie za ‑
rządzania dzielonego między Komisją 
a państwami członkowskimi. Na pod ‑
stawie propozycji państw członkow ‑
skich dla każdego okresu programo ‑
wania Komisja zatwierdza programy 
operacyjne (PO) i orientacyjne plany 
finansowe, które uwzględniają wkład 
UE oraz wkład krajowy.
11 
Projekty finansowane w ramach pro ‑
gramów operacyjnych są wybierane 
przez instytucje zarządzające i realizo ‑
wane przez osoby prywatne, stowa ‑
rzyszenia, przedsiębiorstwa prywatne 
lub państwowe bądź organy publiczne 
na szczeblu lokalnym, regionalnym lub 
krajowym.10 Decyzja Rady 2006/702/WE 
z dnia 6 października 2006 r. 
w sprawie strategicznych 
wytycznych Wspólnoty dla 
spójności (Dz.U. L 291 
z 21.10.2006, s. 11).
11 COM(2005) 24 final z dnia 
2 lutego 2005 r. – Wspólne 
działania na rzecz wzrostu 
gospodarczego 
i zatrudnienia – Nowy 
początek strategii lizbońskiej.
12 Rozporządzenie Rady (WE) 
nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 
2006 r. ustanawiające przepisy 
ogólne dotyczące 
Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego, 
Europejskiego Funduszu 
Społecznego oraz Funduszu 
Spójności i uchylające 
rozporządzenie (WE) 
nr 1260/1999 oraz 
rozporządzenie Komisji (WE) 
nr 1826/2006 z dnia 8 grudnia 
2006 r. ustanawiające 
szczegółowe zasady 
wykonania rozporządzenia 
Rady (WE) nr 1083/2006 
ustanawiającego przepisy 
ogólne dotyczące 
Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego, 
Europejskiego Funduszu 
Społecznego oraz Funduszu 
Spójności oraz rozporządzenia 
(WE) nr 1080/2006 Parlamentu 
Europejskiego i Rady 
w sprawie Europejskiego 
Funduszu Rozwoju 
Regionalnego.
09
 Zakres i cele  
kontroli
12 
Trybunał zbadał, czy wsparcie ze środ ‑
ków EFRR na rzecz MŚP w obszarze 
handlu elektronicznego było skutecz ‑
ne. W ramach kontroli skoncentrowano 
się na trzech głównych pytaniach:
a) Czy PO opracowane przez pań ‑
stwa członkowskie i zatwierdzone 
przez Komisję stanowiły dobrą 
podstawę, aby skutecznie wes ‑
przeć działania w zakresie handlu 
elektronicznego ukierunkowane 
na MŚP?
b) Czy instytucje zarządzające 
w odpowiedni sposób wybrały 
i monitorowały projekty w zakresie 
handlu elektronicznego?
c) Czy projekty w zakresie handlu 
elektronicznego współfinanso ‑
wane ze środków EFRR zostały 
skutecznie wdrożone i przyniosły 
wymierne korzyści MŚP będącym 
beneficjentami?
13 
W ramach kontroli skoncentrowano 
się na wsparciu udzielonym ze środ ‑
ków EFRR w okresie programowania 
2007–2013. Kontrola objęła pięć PO 
w czterech państwach członkowskich: 
w Grecji („Konwergencja Cyfrowa”), we 
Włoszech („Piemont” i „Emilia‑Roma ‑
nia”), w Polsce („Innowacyjna Gospo ‑
darka”) i Zjednoczonym Królestwie 
(„Niziny i obszary górskie Szkocji”). 
Łącznie na programy te wyasygnowa ‑
no 1,6 mld euro (51%) z budżetu EFRR 
przeznaczonego na wykorzystanie ICT 
p r z e z  M Ś P.
14 
Powyższe państwa członkowskie zo ‑
stały wybrane, ponieważ ich PO obej ‑
mowały działania w zakresie handlu 
elektronicznego. Kryteriami wyboru 
były również ilość środków przyzna ‑
nych na rzecz wykorzystania ICT przez 
MŚP oraz wysokość kwot, na które 
zaciągnięte zostały zobowiązania.15 
W zakres prac kontrolnych wchodziły:
a) przegląd ram strategicznych 
Komisji dotyczących handlu 
elektronicznego i społeczeństwa 
informacyjnego;
b) zbadanie na poziomie krajowym 
i – w stosownych przypadkach – 
regionalnym dokumentów stra ‑
tegicznych dotyczących handlu 
elektronicznego sporządzonych 
przez wybrane państwa członkow ‑
skie na lata 2007–2013 oraz analiza 
związanych z nimi PO;
c) wizyty kontrolne w krajowych 
i regionalnych organach odpowie ‑
dzialnych za zarządzanie PO w wy ‑
branych państwach członkowskich;
d) kontrole na miejscu, które dotyczy ‑
ły 30 projektów13 uruchomionych 
co najmniej dwa lata wcześniej, 
co pozwoliło ocenić ich wpływ. 
Łączne kwalifikowalne koszty 
projektów objętych kontrolą 
wahały się między ok. 1 800 euro 
a 527 000 euro (przy czym udział 
środków EFRR wynosił między 12% 
a 74%). Trzy projekty miały formę 
wsparcia o charakterze niefinanso ‑
wym, czyli polegały na świadcze ‑
niu usług doradczych;
e) wizyta studyjna w regionie wdra ‑
żającym tzw. „system bonów na 
innowacje w dziedzinie ICT” (zob. 
ramka 2 ), pilotażowy projekt zaini ‑
cjowany niedawno przez Komisję 
w celu oceny alternatywnego 
wykorzystania środków z EFRR 
i porównania go z procedurami 
wyboru, zgodnie z którymi wybra ‑
no i zrealizowano skontrolowane 
projekty.
16 
Zgromadzone dowody kontroli po ‑
chodzą z wywiadów z urzędnikami 
Komisji i państw członkowskich oraz 
od kierowników projektów.13 Należy zaznaczyć, że 
w Zjednoczonym Królestwie 
(„Niziny i obszary górskie 
Szkocji”) wprowadzono dwa 
poziomy wdrażania projektów 
(projekty sponsorów 
projektów i projekty MŚP). 
W przedstawionych powyżej 
danych uwzględniono jedynie 
projekty MŚP .
10
 Uwagi
Programy operacyjne (PO) 
państw członkowskich 
stanowiły dobrą 
podstawę, aby skutecznie 
wesprzeć działania 
ukierunkowane na małe 
i średnie przedsiębiorstwa 
(MŚP) w zakresie handlu 
elektronicznego, ale nie 
aby zmierzyć wyniki
17 
Trybunał zbadał:
a) czy państwa członkowskie opra ‑
cowały PO zgodnie ze stosownymi 
strategiami w dziedzinie ICT;
b) czy w PO określono konkretne cele 
ogólne i działania mające zaspoko ‑
ić zidentyfikowane potrzeby, a tak ‑
że odpowiednie cele szczegółowe 
i wskaźniki służące monitorowaniu 
wyników.
Wszystkie państwa człon -
kowskie objęte próbą 
 opracowały skontrolowane 
PO zgodnie ze stosownymi 
strategiami w dziedzinie ICT 
na poziomie regionalnym 
lub krajowym
18 
Podczas opracowywania PO we 
wszystkich wybranych państwach 
członkowskich istniały ramy strategicz ‑
ne, w których uwzględniono potrzeby 
w zakresie ICT/społeczeństwa informa ‑
cyjnego oraz rozwoju i konkurencyj ‑
ności MŚP . Jednak jedynie w skontro ‑
lowanej strategii Grecji szczegółowo 
określono strukturę organizacyjną, 
przewidującą podział obowiązków 
z uwzględnieniem zarówno ogólnych 
celów strategicznych, jak i dostępnych 
zasobów niezbędnych do realizacji 
tych celów.19 
Strategie zostały następnie uwzględ ‑
nione przez instytucje zarządzające 
PO, ale jedynie w PO we Włoszech 
(„Emilia‑Romania”) i w Grecji wyraźnie 
się na nie powołano. Ponadto jedynie 
grecka instytucja zarządzająca bez ‑
pośrednio odniosła się do unijnych 
strategii dotyczących społeczeństwa 
informacyjnego od samego początku 
okresu programowania. Gdy w maju 
2010 r. zainaugurowano Europejską 
agendę cyfrową, jedna z instytucji za ‑
rządzających w Zjednoczonym Króle ‑
stwie uwzględniła ten fakt i odpowied ‑
nio zmodyfikowała PO (zob. pkt 23 
i ramka 1 ).
11 Uwagi
Wszystkie skontrolowane 
PO obejmowały działania 
w zakresie handlu elektro -
nicznego oraz odnośne cele 
i wskaźniki, ale późniejsze 
zmiany tych celów i wskaź -
ników utrudniały czasem 
odpowiednią ocenę wyników
20 
Wszystkie instytucje zarządzające 
włączyły do swoich PO działania 
promujące handel elektroniczny albo 
bezpośrednio w MŚP , albo w ramach 
bardziej ogólnych działań dotyczących 
e‑biznesu i wykorzystywania ICT przez 
MŚP . Tym samym uwzględniono po ‑
trzeby sformułowane w odpowiednich 
strategiach (zob. pkt 18).
21 
Komisja z kolei przeprowadziła ocenę 
analiz potrzeb zawartych w PO i zba ‑
dała, czy przyjęte cele były zgodne 
z tymi analizami, a także czy przyczy ‑
niały się one do realizacji unijnych 
polityk.22 
Wszystkie instytucje zarządzające 
określiły własne wskaźniki produktu 
dla działań w zakresie handlu elek ‑
tronicznego opisanych w PO i wszyst ‑
kie z wyjątkiem jednej wyznaczyły 
również wskaźniki rezultatu (zob. 
wykres 2 ), a także odnośne wartości 
docelowe. Na początku stanowiły 
one dobrą podstawę monitorowania 
realizacji programów. Jednak zaledwie 
w dwóch PO (we Włoszech („Piemont”) 
i w Grecji) uwzględniono określony 
w Europejskiej agendzie cyfrowej 
wskaźnik „handel elektroniczny dla 
przedsiębiorstw”. Różnorodność 
wskaźników uniemożliwiła zagregowa ‑
nie danych w celu uzyskania informacji 
na wyższym poziomie ogólności.
23 
Trybunał ustalił, że w latach 2009–2013 
Komisja zatwierdziła szereg modyfi ‑
kacji we wszystkich pięciu zbadanych 
PO. W trzech przypadkach jednak 
(w Grecji, we Włoszech („Piemont”) 
i w Polsce) wskaźniki zmieniono 
w ramach modyfikacji PO dokonanych 
pod koniec okresu programowania, 
tj. w 2012 lub 2013 r. (zob. również 
pkt 19)14.14 PO „Piemont” był 
modyfikowany czterokrotnie 
(w latach 2009, 2010, 2012 
i 2013), PO Grecji 
zmodyfikowano dwukrotnie 
(w latach 2011 i 2012), lecz 
wskaźniki zmieniono jedynie 
raz – w przypadku obu PO 
miało to miejsce w 2012 r. 
W Polsce modyfikacji 
dokonano w 2011 i 2013 r. i za 
każdym razem zmieniono 
wskaźniki.Przykład zmodyfikowania PO stosownie do nowej inicjatywy unijnej: Zjednoczone 
Królestwo („Niziny i obszary górskie Szkocji”)
W wyniku przyjęcia Europejskiej agendy cyfrowej do PO „Niziny i obszary górskie Szkocji” dodano w marcu 
2011 r. działania, które miały w większym stopniu odpowiadać celom tej nowej przewodniej inicjatywy UE.
Modyfikacja ta miała na celu uwzględnienie wsparcia na rzecz łączności szerokopasmowej w MŚP na terenach 
wiejskich oraz dostosowanie strategii cyfrowej rządu szkockiego do Europejskiej agendy cyfrowej.Ramka 1
12 Uwagi Wykres 2Szczegółowe informacje na temat wskaźników wykonania i wartości docelowych 
w zakresie handlu elektronicznego oraz wprowadzone w nich zmiany
„Innowacyjna Gospodarka”
(Polska)Liczba współﬁnansowanych 
projektów (13 100)
Liczba przedsiębiorstw, którym 
udzielono wsparcia (11  400) „Niziny i obszary górskie Szkocji”
(Zjednoczone Królestwo)„Konwergencja Cyfrowa” 
(Grecja)Liczba przedsiębiorstw, które 
otrzymały wsparcie na włączenie 
ICT do bieżącej działalności 
(13 561 --> obniżono do 7 700)„Emilia-Romania” (Włochy)„Piemont” (Włochy)Liczba współﬁnansowanych 
projektów (125 – świadczenie 
usług i 250 – korzystanie 
z usług informatycznych)PO
Liczba przedsiębiorstw, które 
otrzymały wsparcie w zakresie 
handlu elektronicznego
(5 700)Liczba przedsiębiorstw, którym 
udzielono wsparcia (450)Wskaźniki produktu
(i wartości docelowe)
Objęte wsparciem przedsiębiorstwa, które są w stanie 
przyjąć zamówienia on-line (8,75%) 
Objęte wsparciem przedsiębiorstwa, które są w stanie 
odebrać płatności on-line za sprzedaż w internecie (1,31%) 
--> połączone: Objęte wsparciem przedsiębiorstwa, 
które są w stanie przyjąć zamówienia lub płatności 
on-line za sprzedaż w internecie (20%) BrakWskaźniki rezultatu 
(i wartości docelowe)
Przedsiębiorstwa, które otrzymały zamówienia on-line 
(60%) --> usunięty 
Przedsiębiorstwa, które złożyły zamówienia on-line (26%) 
--> zmieniony na: Liczba przedsiębiorstw, które 
złożyły zamówienia on-line (90)
Od początku: Liczba opracowanych strategii 
w zakresie handlu elektronicznego (4 100)
Pogrubioną czcionką oznaczono w tekście wskaźniki  obowiązujące obecnie.
Tekst bez pogrubienia oznacza wskaźniki, które nie są już stosowane.Odsetek przedsiębiorstw prowadzących sprzedaż dla 
przedsiębiorstw (B2B) za pośrednictwem specjalistycznych 
rynków internetowych (12%)
Odsetek przedsiębiorstw, których systemy informatyczne są 
zintegrowane z systemami innych przedsiębiorstw (17%) 
--> połączone i zastąpione wskaźnikiem: Liczba 
przedsiębiorstw z wdrożonym lub zintegrowanym 
systemem informatycznym B2B (5 300)
Odsetek przedsiębiorstw, które otrzymują zamówienia przez 
internet lub inne sieci
(50%) --> usunięty
Od początku: Liczba nowych miejsc pracy utworzonych 
w wyniku realizacji projektów (17 500 ekwiwalentów 
pełnego czasu pracy)
Od początku: Liczba usług elektronicznych, które mają 
być świadczone w wyniku realizacji projektów (11 000)
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.
13 Uwagi
24 
Znaczące zmiany dotyczyły wskaźni ‑
ków rezultatu lub ich wartości do ‑
celowych, co stanowiło przeszkodę 
w ocenie faktycznych rezultatów 
uzyskanych w wyniku wdrożenia 
projektów. Po tym jak zmodyfikowano 
wartości docelowe (w PO Grecji, Włoch 
(„Piemont”) i Polski), porównanie 
wcześniejszych wartości z nowymi nie 
było możliwe, ponieważ równocze ‑
śnie dokonano modyfikacji w definicji 
wskaźników (w PO Grecji i Polski) lub 
jednostkach miary (w PO Grecji i Włoch 
(„Piemont”)). Zmiany te nie zawsze 
były uzasadnione ograniczeniem bu ‑
dżetu lub czynnikami zewnętrznymi. 
W dwóch przypadkach zmiana spowo ‑
dowana była niewielkim zaintereso ‑
waniem oferowanymi działaniami, co 
przełożyło się również na niski poziom 
absorpcji środków (zob. również pkt 8 
i 27).
25 
Trybunał jest zdania, że tego rodzaju 
zmiany pod koniec okresu progra ‑
mowania (kiedy wiadomo już było, 
co faktycznie osiągnięto) podważały 
obiektywność pomiaru skuteczności 
PO pod kątem ich wkładu na rzecz roz ‑
woju handlu elektronicznego. Zmiany 
te zostały jednak zaakceptowane przez 
Komisję podczas zatwierdzania popra ‑
wek w PO w 2012 i 2013 r.26 
Ponadto większość podjętych przez 
Komisję działań w ramach monitoro ‑
wania PO skupiła się na informacjach 
finansowych, które – choć istotne – nie 
są wystarczające do dokonania oceny 
faktycznych postępów. Co więcej, ka ‑
tegoryzacja danych finansowych prze ‑
kazanych Komisji przez dwie instytucje 
zarządzające (w Grecji i Zjednoczonym 
Królestwie) nie była spójna, jako że 
instytucje te nie zawsze klasyfikowały 
projekty w zakresie handlu elektro ‑
nicznego poprawnie, czyli zgodnie 
z kodem wydatków określonym w roz ‑
porządzeniu Rady15.
27 
Począwszy od 2003 r., Komisja czyniła 
starania, by opublikować16 podręczniki 
popularyzujące stosowanie narzędzi 
polityki w obszarze wykorzystywania 
ICT, w tym handlu elektronicznego, 
przez MŚP . Ponadto w 2013 r. Komisja 
zaproponowała alternatywną inicjaty ‑
wę, która miała ułatwić MŚP wdrażanie 
projektów w zakresie ICT, tj. „system 
bonów na innowacje w dziedzinie ICT” 
(zob. ramka 2 ). Inicjatywa ta miała 
służyć zaradzeniu powolnej absorpcji 
środków udostępnionych na potrzeby 
promowania wykorzystywania ICT 
przez MŚP17.15 Rozporządzenie Rady (WE) 
nr 1083/2006 z dnia 
11 lipca 2006 r. ustanawiające 
przepisy ogólne dotyczące 
Europejskiego Funduszu 
Rozwoju Regionalnego, 
Europejskiego Funduszu 
Społecznego oraz Funduszu 
Spójności i uchylające 
rozporządzenie (WE) 
nr 1260/1999 (Dz.U. L 210 
z 31.7.2006, s. 25).
16 Np. podręczniki „Regional 
Policy for Smart Growth of 
SMEs” oraz „Digital Agenda 
ToolRamka” (można je znaleźć 
na stronie internetowej 
platformy inteligentnej 
specjalizacji, którą zarządza 
Wspólne Centrum Badawcze 
Komisji: http://s3platform.jrc.
ec.europa.eu/guides ).
17 Wskaźniki absorpcji 
w przypadku działań 
promujących 
wykorzystywanie ICT przez 
MŚP były dużo niższe niż 
średnia dla EFRR.
14 Uwagi
Zarówno na etapie 
wyboru, jak 
i monitorowania 
instytucje zarządzające 
skupiły się w większym 
stopniu na produktach 
niż na rezultatach
28 
Trybunał zbadał, czy instytucja zarzą ‑
dzająca zadbała, by:
a) w ramach procedury wyboru uzy ‑
skać wystarczające informacje na 
temat tego, czy inwestycje przed ‑
siębiorstw były stosownie uzasad ‑
nione i czy realizacja projektów 
mogła przyczynić się do osiągnię ‑
cia celów PO, umożliwiając zmak ‑
symalizowanie potencjału środków 
z EFRR pod kątem pobudzenia 
rozwoju MŚP , jak i wkładu na rzecz 
unijnych strategii społeczeństwa 
informacyjnego;b) wyniki projektów były moni ‑
torowane zarówno w trakcie, 
jak i po ich wdrożeniu, w celu 
oceny wkładu projektów w roz ‑
wój MŚP i w osiągnięcie celów 
strategicznych.„System bonów na innowacje w dziedzinie ICT”  – alternatywny program wsparcia 
dla MŚP
„System bonów na innowacje w dziedzinie ICT” jest uproszczonym programem, w ramach którego MŚP otrzy ‑
mują pomoc w modernizacji ich istniejącej działalności poprzez wykorzystanie ICT. W praktyce otrzymują 
one niewielką linię kredytową na nabycie określonych produktów lub usług od akredytowanych dostawców. 
Program ma na celu zapewnienie MŚP szybkiego wsparcia i zmniejszenia obciążeń administracyjnych.
Od 2013 r. jest on testowany w dwóch regionach w Hiszpanii. W regionie, w którym projekt pilotażowy jest 
na bardziej zaawansowanym etapie (Murcja), procedura od momentu publikacji zaproszeń do dnia, w którym 
dotacje zostają zatwierdzone, trwa dwa miesiące. Ponadto według instytucji zarządzającej koszty administra ‑
cyjne kształtują się na poziomie poniżej 10%.
Trybunał zidentyfikował jednak dwa uchybienia: Po pierwsze, nie dopilnowano w wystarczającym stopniu, by 
objęcie projektu finansowaniem wynikało z potrzeb MŚP , a nie dostawców ICT. Po drugie, od MŚP będących 
beneficjentami nie wymagano przedstawienia wskaźników rezultatu, co uniemożliwiło ocenę rzeczywistego 
wpływu projektu.Ramka 2
15 Uwagi
W ramach procedur wyboru 
projektów rzadko oceniano, 
czy wybrano projekty, 
które w największym stop -
niu mogą przyczynić się do 
rozwoju MŚP lub osiągnięcia 
celów unijnego społeczeń -
stwa informacyjnego
Przy ocenie wniosków 
projektowych instytucje 
zarządzające rzadko wymagały 
przedstawienia biznesplanu lub 
kwantyfikowalnych celów
29 
W odniesieniu do PO realizowanych 
w okresie programowania 2007–2013 
rozporządzenia dotyczące EFRR nie 
zawierały wymogu przedstawienia 
biznesplanu ani innych wymiernych 
celów finansowych lub biznesowych. 
Tego rodzaju wymóg uważany jest 
jednak za przykład dobrej praktyki 
z punktu widzenia oceny wykonalności 
i celowości podejmowanej działalności 
biznesowej. Spośród zbadanych PO 
jedynie dwie instytucje zarządzające 
(w Polsce i Zjednoczonym Królestwie) 
wymagały, by wraz z wnioskami pro ‑
jektowymi przedłożono również bizne ‑
splan, chociaż nie czyniły tego konse ‑
kwentnie. W rezultacie jedynie sześć z 30 przedsiębiorstw, których projekty 
zbadano, przedstawiło biznesplan lub 
inne, wymierne cele finansowe lub 
biznesowe (zob. ramka 3 ).
30 
Poza sześcioma wnioskodawcami, 
którzy przedstawili biznesplan, kolejne 
osiem z 30 przedsiębiorstw, których 
projekty skontrolowano, uwzględniło 
we wnioskach projektowych wymierne 
cele biznesowe, co w znacznym stop ‑
niu umożliwiło monitorowanie projek ‑
tów (zob. pkt 44–46).
31 
W przypadku pozostałych 16 zbada ‑
nych projektów (spośród 30) insty ‑
tucja zarządzająca nie dysponowała 
odpowiednimi informacjami na temat 
powodów podjęcia inwestycji przez 
przedsiębiorstwa. W powyższych 
projektach instytucja zarządzająca 
nie wymagała załączenia biznesplanu 
ani uwzględnienia wymiernych celów 
biznesowych.
Przykład załączenia kompleksowego biznesplanu do wniosku projektowego
W Polsce w przypadku wszystkich projektów finansowanych w ramach działania wspierającego rozwiązania 
B2B wymagano dołączenia do wniosku projektowego wszechstronnego biznesplanu.
W biznesplanie należało przedstawić szczegółowe informacje obejmujące opis przedsiębiorstwa, opis pro ‑
jektu (elementy projektu, uzasadnienie wnioskowanej inwestycji, szczegółowy opis zasobów kadrowych, 
finansowych i technicznych koniecznych do przeprowadzenia projektu), spodziewane korzyści (w tym cele, 
wymierne wskaźniki produktu i rezultatu oraz wartości docelowe) i informacje finansowe na temat przedsię ‑
biorstwa (bilans, rachunek zysków i strat i rachunki przepływów pieniężnych).
Tak szczegółowe informacje ułatwiały zrozumienie zasadności projektów oraz wybór najbardziej wydajnych 
z nich.Ramka 3
16 Uwagi
W niektórych przypadkach 
skontrolowane projekty nie 
spełniały celów działania 
określonych w PO
32 
W Grecji pięć skontrolowanych projek ‑
tów objętych współfinansowaniem nie 
było zgodnych z celami działania okre ‑
ślonymi w PO. Choć w PO podkreślono 
potrzebę wspierania mikroprzedsię ‑
biorstw i małych przedsiębiorstw, 
w zaproszeniach do składania wnio ‑
sków, w następstwie których wybrano 
skontrolowane projekty, dopuszczono 
również wnioski o dofinansowanie 
od dużych przedsiębiorstw (zob. 
ramka 4 ).33 
W odniesieniu do jednego działania 
w ramach PO (w Polsce), mającego na 
celu pomoc podmiotom rozpoczynają ‑
cym działalność gospodarczą w świad ‑
czeniu usług on ‑line, Trybunał stwier ‑
dził, że na etapie wyboru jedynym 
dowodem wymaganym do potwier ‑
dzenia, że dany podmiot rozpoczyna 
działalność, był wyciąg z rejestru 
przedsiębiorstw, na którym widniała 
data utworzenia przedsiębiorstwa. 
Tak sformułowane kryterium wyboru 
mogło zatem zostać łatwo pominię ‑
te. Spośród pięciu skontrolowanych 
projektów, które otrzymały wsparcie 
w ramach powyższego działania, 
w dwóch przypadkach beneficjentami 
były przedsiębiorstwa, które istniały 
wcześniej i zakończyły działalność go ‑
spodarczą lub znacząco ją ograniczyły. 
Następnie wznowiły lub przeniosły 
one swoją działalność do nowo utwo ‑
rzonego przedsiębiorstwa. Przedsię ‑
biorcy zdecydowali się na utworzenie 
nowej spółki, która spełniała kryteria 
kwalifikowalności w celu otrzymania 
dofinansowania ze środków EFRR. 
Omijanie w ten sposób kryterium kwa ‑
lifikowalności ograniczyło skuteczność 
tego działania.
Wybór projektów, które nie były zgodne z celami działania określonymi w PO
W przypadku Grecji w PO wyraźnie podkreślono potrzebę wsparcia mikroprzedsiębiorstw w sektorze turysty ‑
ki, których poziom koncentracji w strefie objętej PO był wysoki, a w których wykorzystanie ICT wyjątkowo ni ‑
skie. Jednocześnie określono działania, jakie należy podjąć w odpowiedzi na tę potrzebę. Z przeprowadzonej 
oceny wynika, że wiele przedsiębiorstw, do których skierowane było wsparcie, miało niski poziom obecności 
w internecie lub nie było w ogóle obecnych w sieci. Objęcie ich wsparciem miało również na celu ograniczenie 
wpływu sezonowości na grecki sektor turystycznego poprzez zwiększenie działalności gospodarczej, która 
mogłaby być prowadzona przez cały rok.
Jednak w przygotowanych zaproszeniach do składania wniosków nie położono nacisku na mikroprzedsię ‑
biorstwa, ani nawet na małe przedsiębiorstwa. W rezultacie dofinansowanie otrzymały również duże hotele 
(cztery z siedmiu zbadanych przedsiębiorstw w sektorze turystycznym należały do największych greckich 
sieci hotelowych).
Hotele te miały dobrze ugruntowany model biznesowy oparty na dwóch zasadniczych elementach: sprzedaży 
za pośrednictwem biur podróży (a zatem sprzedaż bezpośrednio on ‑line odgrywała mniejszą rolę) i uwzględ ‑
nieniu sezonowości (hotele te są otwarte przez sześć miesięcy w roku). Wdrożenie współfinansowanych 
projektów nie miało wpływu na opisany powyżej model biznesowy, mimo iż stanowiło to cel określony w PO 
i towarzyszących mu wytycznych.Ramka 4
17 Uwagi
18 W Zjednoczonym Królestwie 
(Szkocja) procedura wyboru 
składała się z dwóch etapów. 
Na pierwszym z nich 
instytucja zarządzająca 
wybierała sponsorów 
projektów (pośredników) 
w ramach dwuczęściowej 
procedury. Pierwsza część 
procedury umożliwiała 
instytucji zarządzającej (lub 
instytucji pośredniczącej) 
stwierdzenie, czy projekt 
spełnia ustalone w PO kryteria 
kwalifikowalności. Wybrane 
w ten sposób wnioski 
projektowe przechodziły 
następnie do drugiej tury, 
w ramach której oceniano je 
na podstawie kryteriów 
szczegółowych Niewydolne procedury 
wyboru spowodowały, że 
współfinansowanie otrzymały 
projekty, w przypadku 
których istniało niewielkie 
prawdopodobieństwo, 
że zapewnią gospodarne 
wykorzystanie środków
34 
W procedurach wyboru stosowanych 
w skontrolowanych PO odnotowano 
różnice, zwłaszcza w odniesieniu do 
rodzajów projektów, pułapów finan ‑
sowania i procesów wyboru (zob. 
wykres 3 )18.Wykres 3Różne systemy wyboru projektów w zakresie handlu elektronicznego stosowane 
przez państwa członkowskie
Źródło:  Europejski Trybunał Obrachunkowy.Wybór projektów MŚP przez 
sponsorów projektów: zasada „kto 
pierwszy, ten lepszy” pod warunkiem 
spełnienia kryteriów kwaliﬁkowalnościListy rankingowe wniosków 
sporządzone na podstawie oceny 
kryteriów merytorycznych (przeprowa-
dzanej przez ekspertów zewnętrznych)
Do 200 000 euroDo 2010 r.: zasada „kto pierwszy, ten lepszy” 
pod warunkiem spełnienia kryteriów 
kwaliﬁkowalności
Od 2010 r.: listy rankingowe wniosków 
sporządzone na podstawie oceny kryteriów 
merytorycznychDotacje (do 200 000 euro)
lub 
usługi doradcze bądź konsultacje 
(bez wsparcia ﬁnansowego)Do 200 000 euro
Zasada „kto pierwszy, ten lepszy” 
(pod warunkiem spełnienia 
kryteriów kwaliﬁkowalności)W zależności od programu: 
do 40 000 euro (projekty w zakresie 
turystyki) lub 200 000 euro (projekty 
w zakresie handlu detalicznego)
Bezpośrednie inwestycje w MŚPWsparcie ﬁnansowe dla pośredników 
(sponsorów projektu)Bezpośrednie inwestycje w MŚPBezpośrednie inwestycje w MŚPProcedura wyboru Pułap inwestycyjny Rodzaj wsparcia
„Emilia-Romania” 
(Włochy)„Piemont”
(Włochy)
„Cyfrowa 
Konwergencja”
(Grecja)
„Niziny i obszary 
górskie Szkocji”
(Zjednoczone 
Królestwo)PO
„Innowacyjna 
Gospodarka”
(Polska)
18 Uwagi
35 
Większość procedur wyboru przepro ‑
wadzono na zasadzie „kto pierwszy, 
ten lepszy” przy zastosowaniu łatwych 
do spełnienia kryteriów kwalifikowal ‑
ności. Do roku 2010 jedynie w przy ‑
padku dwóch spośród pięciu PO we 
Włoszech („Piemont” i „Emilia‑Roma ‑
nia”) instytucja zarządzająca zastoso ‑
wała procedurę wyboru jakościowego 
opartą na kryteriach merytorycz ‑
nych, liście rankingowej wniosków 
i ocenie ekspertów. W 2010 r. Polska 
zdecydowała się na zmianę procedur 
i uwzględniła w procesie wyboru 
ocenę jakościową i listę rankingową 
wniosków.
36 
Brak wymagających kryteriów i porów ‑
nawczej metody wyboru wniosków 
oraz brak szczegółowych informacji na 
temat przedsiębiorstw we wnioskach 
projektowych spowodował, że w po ‑
nad jednej trzeciej przypadków dofi ‑
nansowanie otrzymały projekty, w któ ‑
rych środki wykorzystano w sposób 
mało gospodarny lub niegospodarny.
a) W Grecji cztery projekty – polega ‑
jące na opracowaniu strony inter ‑
netowej wyposażonej w narzędzie 
dokonywania rezerwacji on ‑line  – 
były zbędne. Przedsiębiorstwa 
miały bowiem stronę internetową 
i narzędzie służące do dokony ‑
wania takich rezerwacji jeszcze 
przed realizacją projektu. Ponadto 
strony zostały opracowane graficz ‑
nie w taki sam sposób jak strony 
internetowe przygotowane przez 
inne hotele z tej samej sieci (po 
takich samych lub bardzo zbliżo ‑
nych kosztach), współfinansowane 
ze środków EFRR w ramach tego 
samego zaproszenia do składania 
wniosków.b) Jak wynika z informacji udzielo ‑
nych przez projektodawców, 10 
spośród 30 współfinansowanych 
projektów objętych kontrolą 
(wszystkie 10 projektów zrealizo ‑
wano we Włoszech („Emilia‑Ro ‑
mania” i „Piemont”) lub w Grecji19) 
zostałoby zrealizowanych nawet 
bez współfinansowania ze środ ‑
ków publicznych. Co więcej, pięć 
spośród tych 10 projektów rozpo ‑
częto na długo przed otrzymaniem 
powiadomienia o dotacji. Trzy 
z nich uruchomiono, zanim przed ‑
siębiorstwa złożyły nawet wniosek 
o dofinansowanie. We wszystkich 
tych projektach wystąpił zatem 
efekt deadweight .
c) W jednym państwie członkowskim 
(Zjednoczone Królestwo) sponso ‑
rzy projektów świadczyli usługi 
doradcze przedsiębiorstwom 
w uzupełnieniu dotacji lub za ‑
miast niej. Jak wynika z informacji 
otrzymanych od projektodawców, 
w przypadku trzech projektów 
MŚP , w ramach których świadczo ‑
no usługi doradcze, wpływ wspar ‑
cia z EFRR był znikomy, ponieważ 
wszystkie trzy przedsiębiorstwa 
opracowały własne strategie 
w zakresie handlu elektronicznego 
i obecności w sieci niezależnie i na 
własny koszt. W dwóch przypad ‑
kach udzielone porady nie pomo ‑
gły przedsiębiorstwom i zostały 
przez nie uznane za bezużyteczne.i przypisywano im określoną 
wagę. Na drugim etapie 
ogólnej procedury wyboru 
sponsorzy projektów, których 
wybrano, udzielali pomocy 
MŚP na zasadzie kolejności 
zgłoszeń.
19 W tym cztery projekty, 
o których jest mowa 
w pkt 36 a).
19 Uwagi
Procedury wyboru były czasem 
zbyt długotrwałe
37 
W przypadku trzech spośród pięciu 
skontrolowanych PO (w Grecji i we 
Włoszech („Emilia‑Romania” i „Pie ‑
mont”)) okres potrzebny do za ‑
twierdzenia projektu (od ogłoszenia 
zaproszenia do składania wniosków 
do przyznania dotacji) trwał średnio 
ponad sześć miesięcy. Mogło to odbić 
się negatywnie na wnioskodawcach, 
którzy nie byli w stanie zgromadzić 
wystarczającego kapitału i w większym 
stopniu potrzebowali wsparcia ze środ ‑
ków publicznych, a co za tym idzie, nie 
mogli zrealizować swoich projektów.
38 
Fakt, że proces wyboru obejmo ‑
wał ocenę ekspertów i porównanie 
otrzymanych wniosków na podstawie 
kryteriów merytorycznych, jedynie 
częściowo uzasadnia kilkumiesięczne 
opóźnienia. Tak było w przypadku 
Włoch, gdzie zatwierdzenie projektu 
zajmowało średnio osiem (PO „Emi ‑
lia‑Romania”) lub 14 miesięcy (PO 
„Piemont”).
39 
Trudno jednak uzasadnić opóźnienia 
rzędu siedmiu miesięcy w sytuacji, 
gdy procedury wyboru opierały się na 
zasadzie „kto pierwszy, ten lepszy”, 
bez oceny merytorycznej ani porów ‑
nania wniosków, jak miało to miejsce 
w Grecji. (PO „Konwergencja Cyfrowa”). 
Podobne procedury w Zjednoczo ‑
nym Królestwie (PO „Niziny i obszary 
górskie Szkocji”) lub w Polsce (PO 
„Innowacyjna Gospodarka”) trwały od 
dwóch do czterech miesięcy.40 
Czas trwania procedury wyboru w ra ‑
mach PO Grecji można również porów ‑
nać z projektem pilotażowym w ra ‑
mach inicjatywy „system bonów na 
innowacje w dziedzinie ICT”, ponieważ 
w obu przypadkach finansowaniem 
przyznanym na zasadzie „kto pierwszy, 
ten lepszy” objęto podobnego rodza ‑
ju szablonowe projekty szczegółowo 
określone na poziomie regionalnym. 
W ramach projektu pilotażowego 
wyboru projektów dokonano w ciągu 
mniej niż jednej trzeciej czasu, jaki po ‑
trzebny był w tym celu w Grecji (zob. 
ramka 2 ).
W procedurach wyboru 
stosowanych w większości 
skontrolowanych państw 
członkowskich nie 
uwzględniono wymiaru 
transgranicznego
41 
Na początku okresu programowania 
w żadnym ze skontrolowanych państw 
członkowskich (z wyjątkiem Grecji, 
gdzie było to obowiązkowe) w pro ‑
cedurach wyboru, w ramach których 
wyłoniono projekty, nie uwzględniono 
kwestii transgranicznych usług on ‑line, 
mimo że stanowią one istotny czynnik 
w zakresie osiągania większej integra ‑
cji rynku cyfrowego (jak stwierdzono 
w strategii i2010 i podkreślono w Eu ‑
ropejskiej agendzie cyfrowej) (zob. 
również pkt 5). W 2010 r. w wyniku 
przeglądu procedur i kryteriów wy ‑
boru Polska dodała do tych kryteriów 
w odnośnym PO międzynarodowy 
wymiar projektu (oferowanie usług 
transgranicznych).
20 Uwagi
42 
Jedynie siedem z 22 przedsiębiorstw, 
których projekty skontrolowano 
i w przypadku których transakcje tran ‑
sgraniczne miałyby uzasadnienie, fak ‑
tycznie zrealizowało projekt polegają ‑
cy na stworzeniu strony internetowej 
lub dostosowaniu istniejącej już strony 
do obsługi transakcji transgranicznych. 
Kolejne cztery przedsiębiorstwa miały 
już dostęp do tego rodzaju narzędzia 
w ramach przedsiębiorstwa lub grupy, 
do której należały. Oznacza to, że poło ‑
wa przedsiębiorstw, które w wyniku 
wdrożenia projektów mogły skorzy ‑
stać z możliwości stwarzanych przez 
transgraniczny handel elektroniczny, 
nie wykorzystały ich.
43 
Strony internetowe 10 z 23 przedsię ‑
biorstw, których projekty skontrolowa ‑
no i w przypadku których racjonalne 
byłoby posiadanie wielojęzycznej 
strony internetowej, były przetłuma ‑
czone na co najmniej jeden język obcy. 
Spośród tych 10 przedsiębiorstw dwa 
miały wielojęzyczne strony interneto ‑
we przed realizacją projektu. Pozostałe 
osiem dodało wersje strony w innych 
językach w następstwie wdrożenia 
projektu.W większości przypadków 
instytucje zarządzające nie 
były w stanie ocenić wpływu 
projektu na rozwój MŚP
W odniesieniu do ponad 
połowy skontrolowanych 
projektów nie wymagano 
informacji na temat osiągnięcia 
celów ukierunkowanych na 
rezultaty
44 
Wszystkie instytucje zarządzające 
zwróciły się do beneficjentów o przed ‑
łożenie sprawozdań z postępów 
w realizacji projektów. W zależności od 
czasu trwania projektu sprawozdania 
te były składane po wdrożeniu projek ‑
tu lub zarówno w czasie jego trwania, 
jak i po jego zakończeniu. Jednak 
w 16 z 30 zbadanych przypadków 
przedstawione informacje dotyczyły 
tylko fizycznego ukończenia projektu, 
tj. zakupu lub opracowania niezbęd ‑
nych rozwiązań informatycznych. Co 
więcej, sprawozdania te nie zawierały 
informacji na temat czasu trwania 
jednej trzeciej ze skontrolowanych 
projektów.
45 
W przypadku żadnego z 16 opisywa ‑
nych projektów właściwe instytucje 
zarządzające (w Grecji, we Włoszech 
i w Zjednoczonym Królestwie) nie 
wymagały przedstawienia informacji 
na temat celów ukierunkowanych na 
osiąganie rezultatów. Jedyne informa ‑
cje, o które wystąpiono i które zostały 
dostarczone przez beneficjentów, 
dotyczyły faktycznego kosztu projektu 
i produktów, jakie uzyskano.
21 Uwagi
46 
W przypadku pozostałych 14 projek ‑
tów usiłowano szczegółowo monito ‑
rować informacje przekazywane przez 
przedsiębiorstwa, tak aby umożliwić 
instytucji zarządzającej ocenę bezpo ‑
średniego wpływu realizacji projektu 
na rozwój przedsiębiorstwa. W przy ‑
padku jednej instytucji zarządzającej 
płatności były powiązane z wynikami 
projektu (zob. ramka 5 ).47 
Z wyjątkiem jednej instytucji zarzą ‑
dzającej (w Polsce) i jednego sponsora 
projektu (w Zjednoczonym Króle ‑
stwie), które sformułowały odnośny 
wymóg w umowie o dofinansowanie, 
po pełnym wdrożeniu projektu nie 
kontynuowano systematycznego 
monitorowania. W konsekwencji pozo ‑
stałe instytucje zarządzające nie miały 
wystarczających informacji, by ocenić, 
na ile skutecznie udzielone wsparcie 
przyczyniło się do rozwoju współfinan ‑
sowanych przedsiębiorstw lub do reali ‑
zacji ustalonych celów strategicznych.
Przykład zarządzania ukierunkowanego na osiąganie rezultatów: powiązanie 
płatności z wynikami
W Polsce płatności uzależniono od osiągnięcia celów dotyczących rezultatów biznesowych. W sytuacji gdy nie 
osiągnięto wartości docelowych, instytucja pośrednicząca miała możliwość obniżenia kwoty dotacji.
Tak stało się w przypadku jednego ze skontrolowanych projektów, gdzie gorsze wyniki (nie osiągnięto plano ‑
wanego poziomu przychodów) znalazły odzwierciedlenie w niższym o 5% wsparciu publicznym dla projektu.Ramka 5
W niektórych przypadkach 
systemy monitorowania 
nie rejestrowały wyników 
projektów w wiarygodny 
sposób
48 
Wszystkie instytucje zarządzające ob ‑
jęte kontrolą poza jedną otrzymywały 
informacje od MŚP na temat wyników 
w formie standardowego sprawozda ‑
nia. Jedna instytucja zarządzająca (we 
Włoszech („Emilia‑Romania”)) nie miała 
jednak opracowanego standardowego 
formatu sprawozdań. Spowodowało to, że otrzymane sprawozdania znacznie 
różniły się między sobą pod względem 
jakościowym, ponieważ każde przed ‑
siębiorstwo samodzielnie decydowało, 
jakie informacje przekazać i w jaki spo ‑
sób. To z kolei prowadziło do sytuacji, 
w której instytucja zarządzająca nie 
była w stanie ocenić, czy projekt został 
ukończony pomyślnie. Przykładowo 
jeden beneficjent nie poinformował, 
że jeden z elementów projektu (elek ‑
troniczny kosz na zakupy) nie został 
opracowany, a instytucja zarządzają ‑
ca nie zajęła się tą kwestią, mimo że 
wchodziła ona w zakres współfinanso ‑
wanego projektu.
22 Uwagi
49 
W przypadku dwóch innych insty ‑
tucji zarządzających (we Włoszech 
i w Zjednoczonym Królestwie) dane 
wprowadzone do systemów monitoro ‑
wania nie były w pełni wiarygodne lub 
wyczerpujące:
a) We Włoszech („Piemont”) insty ‑
tucja zarządzająca nie sprawdzi ‑
ła poprawności przekazanych 
informacji. W dwóch z czterech 
ocenionych projektów informacje 
wprowadzone do systemu zawie ‑
rały błędy (w jednym przypadku 
błąd dotyczył wskaźnika produktu, 
a w drugim liczby pracowników 
w jednym ze współfinansowanych 
przedsiębiorstw).
b) W Zjednoczonym Królestwie 
(„Niziny i obszary górskie Szkocji”) 
instytucja zarządzająca określiła 
wskaźniki na tyle mało precyzyjnie, 
że każdy ze sponsorów projek ‑
tów interpretował je odmiennie, 
co skutkowało niespójnościami 
w sprawozdawczości z postępów.Brak danych utrudniał czasem 
monitorowanie oszczędnego 
wykorzystywania środków UE
50 
W Zjednoczonym Królestwie („Niziny 
i obszary górskie Szkocji”) przedsię ‑
biorstwa wspierane były przy wyko ‑
rzystaniu pośredników (tj. sponsorów 
projektów). W niektórych przypadkach 
pośrednicy udzielali pomocy niefinan ‑
sowej w formie usług doradczych lub 
konsultacji (zob. również pkt 36 c)).
51 
W dwóch przypadkach koszty ad ‑
ministracyjne pośredników były 
znaczne, zwłaszcza w porównaniu 
z analogicznymi kosztami w projekcie 
pilotażowym realizowanym w ramach 
inicjatywy „system bonów na innowa ‑
cje w dziedzinie ICT” (zob. ramka 2 ). 
Podczas gdy w pozostałych państwach 
członkowskich można było ustalić do ‑
kładną kwotę wypłaconą MŚP w celu 
większego wykorzystania ICT, w tym 
przypadku nie było jasne, jaka część 
środków z EFRR została faktycznie 
przeznaczona na wsparcie beneficjen ‑
tów (zob. ramka 6 ).
Brak informacji na temat oszczędności w zakresie kosztów administracyjnych 
poniesionych przez pośredników
W Szkocji instytucja zarządzająca wdrażała projekty przy wykorzystaniu pośredników, tj. sponsorów 
projektów.
Jako że pośrednicy sami udzielali wsparcia MŚP w zakresie doradztwa, koszty administracyjne – w tym wyna ‑
grodzenia – stanowiły znaczącą część zwróconych wydatków. Jeden ze sponsorów wykorzystał 55% swojego 
budżetu na wynagrodzenia, a 18% na działania marketingowe, podczas gdy inny przeznaczył 82% budżetu 
na wynagrodzenia. Ze względu na brak danych Trybunał nie mógł stwierdzić, czy wspomniane środki zostały 
wykorzystane w sposób oszczędny. Ponadto jeden z pośredników nie był w stanie udokumentować nakła ‑
dów czasu i pracy związanych ze świadczeniem usług doradczych na rzecz niektórych z MŚP , którym udzielał 
pomocy.Ramka 6
23 Uwagi
Ogólnie realizacja 
projektów przez MŚP 
przebiegała bez zakłóceń, 
ale nie zawsze 
wykazywano osiągnięte 
rezultaty
52 
Trybunał ocenił, czy:
a) projekty zostały zrealizowane 
i były kontynuowane zgodnie 
z planem;
b) uzyskano i zamierzono zakładane 
korzyści ekonomiczne wynikające 
z wdrożenia projektu.
Produkty projektów były 
zasadniczo zgodne z zało -
żeniami we wnioskach 
projektowych
53 
W większości przypadków projekty zo ‑
stały zrealizowane w ramach budżetu 
i bez większych opóźnień. Przypadki 
przekroczenia budżetu dotyczyły nie ‑
wielkich kwot, które nie miały wpływu 
na kwotę pomocy ze środków publicz ‑
nych. O wszystkich opóźnieniach po ‑
informowano instytucję zarządzającą, 
która zatwierdziła nowe terminy.
54 
W przypadku 25 spośród 30 skontrolo ‑
wanych projektów produkty uzyskano 
zgodnie z planem i rozpoczęto ich 
wykorzystywanie:
a) 17 przedsiębiorstw objętych 
wsparciem rozpoczęło działalność 
w internecie w rezultacie opraco ‑
wania strony internetowej, a dzie ‑
więć zyskało możliwość prowadze ‑
nia sprzedaży przez internet;b) kolejne osiem przedsiębiorstw 
działało co prawda on ‑line, zanim 
projekt został zrealizowany, ale 
zdecydowało się na stworzenie 
nowej strony internetowej lub 
zaktualizowanie istniejącej.
W czterech z powyższych 25 przypad ‑
ków rozwój handlu elektronicznego 
stanowił część szerzej zakrojonych 
projektów mających na celu cyfryzację 
wewnętrznych procedur przedsiębior ‑
stwa (e‑biznes).
55 
Wdrożenie pozostałych pięciu skon ‑
trolowanych projektów (w Grecji, we 
Włoszech („Piemont”) i w Polsce) nie 
przyniosło zamierzonych produktów. 
W przypadku jednego projektu przed ‑
siębiorstwo nie korzystało z opraco ‑
wanej aplikacji. W ramach czterech 
innych projektów  – mimo opracowania 
i wdrożenia aplikacji informatycz ‑
nych – nie udało się znaleźć niszy na 
rynku lub wystąpiły trudności tech ‑
niczne (zob. pkt 57).
56 
Choć w zdecydowanej większości 
projektów nie przewidziano początko ‑
wo budżetu na obsługę informatycz ‑
ną (koszt ten uwzględniono jedynie 
w czterech projektach), nie przyspo ‑
rzyło to problemów żadnemu z przed ‑
siębiorstw, których projekty skontrolo ‑
wano. Oprogramowanie komputerowe 
zostało zasadniczo opracowane w taki 
sposób, by zapewnić niskie koszty 
obsługi i umożliwić użytkownikom 
samodzielne przeprowadzanie moder ‑
nizacji i wprowadzanie zmian (tak było 
w przypadku 14 projektów).
24 Uwagi
57 
Niemal żadne przedsiębiorstwo nie 
doświadczyło poważniejszych pro ‑
blemów technicznych w trakcie lub 
po zakończeniu realizacji projektu. 
Opracowane aplikacje informatyczne 
rozpoczęły działanie i funkcjonowały 
bez zakłóceń. Wyjątek stanowiły dwa 
przedsiębiorstwa w Grecji, w przy ‑
padku których strona internetowa lub 
strona do dokonywania rezerwacji 
on‑line była niedostępna, oraz trzy 
przedsiębiorstwa w Polsce i we Wło ‑
szech, które nie znalazły niszy na rynku 
i nie pozyskały klientów. W tych trzech 
przypadkach trwałość projektu nie 
była uzależniona jedynie od obsługi 
informatycznej. Jednego projektu nie 
ukończono, a dwa pozostałe przed ‑
siębiorstwa obawiały się, że nie będą 
w stanie kontynuować działalności go ‑
spodarczej po upłynięciu wymagane ‑
go prawem okresu trwałości projektu.
Wiele MŚP twierdziło, że 
odniosło korzyści z realiza -
cji projektu, ale osiągnięte 
rezultaty nie były mierzone 
systematycznie
58 
Spośród 30 przedsiębiorstw, których 
projekty skontrolowano, zaledwie od 
połowy wymagano wskazania celów 
dotyczących rezultatów (zob. również 
pkt 44–46). Spośród 14 projektów, któ ‑
rych wnioski zawierały cele dotyczące 
rezultatu i które monitorowano, za ‑
kładane rezultaty osiągnięto w ośmiu 
przypadkach. Cele dotyczące rezultatu 
obejmowały wzrost obrotów, liczby 
klientów i udziału sprzedaży on ‑line, 
jak również utworzenie nowych miejsc 
pracy.
59 
Jeśli chodzi o drugą połowę przed ‑
siębiorstw otrzymujących wsparcie 
z EFRR na rzecz rozwoju handlu elek ‑
tronicznego, ustalenie związku między otrzymanym wkładem a osiągniętym 
przez przedsiębiorstwo rozwojem 
działalności było niemożliwe.
60 
13 przedsiębiorstw stwierdziło, że 
w wyniku realizacji projektu udało im 
się zwiększyć wydajność, ale – poza 
jednym wyjątkiem – żadne z nich nie 
wskazało tego rodzaju celów w swoich 
wnioskach. Spośród tych 13 przedsię ‑
biorstw jedynie cztery były w stanie 
określić wzrost wydajności ilościowo. 
Sześć przedsiębiorstw nie powiązało 
współfinansowanej strony interne ‑
towej z wewnętrznym oprogramo ‑
waniem firmowym, co oznaczało, że 
każda rezerwacja dokonana on ‑line 
musiała zostać wprowadzona ręcznie 
do systemu wewnętrznego.
61 
Tworzenie miejsc pracy zasadniczo nie 
było celem większości współfinanso ‑
wanych projektów. Niemniej jednak 
w ramach ośmiu projektów przyję ‑
to cel dotyczący utworzenia miejsc 
pracy, który przedsiębiorstwa określiły 
w swoich wnioskach projektowych 
jako cel dotyczący rezultatu.
62 
Wszystkie osiem projektów osiągnęło 
ten cel. Kolejne pięć przedsiębiorstw 
poinformowało, że w wyniku realizacji 
projektu zatrudniły przynajmniej jedną 
osobę, a cztery z nich były stanie to 
udokumentować. Połowa przedsię ‑
biorstw, których projekty zbadano, 
zorganizowała szkolenie dla pracow ‑
ników na temat korzystania z aplika ‑
cji informatycznych opracowanych 
w ramach projektu. Szkolenia te były 
dostosowane do potrzeb poszcze ‑
gólnych przedsiębiorstw, które o nie 
wnioskowały, a zatem nie wystawiano 
odnośnych certyfikatów. Powszechne 
były również szkolenia w trakcie pracy.
25
 Wnioski  
i zalecenia
63 
Technologie w zakresie handlu elektro ‑
nicznego postrzegane są jako sposób 
na nadanie impetu wzrostowi gospo ‑
darczemu, na dalszy rozwój jednolite ‑
go rynku i na przyspieszenie integracji 
europejskiej. Z tego względu Komisja 
w coraz większym stopniu podkreśla 
potrzebę wspierania rozwoju handlu 
elektronicznego, zwłaszcza w ramach 
jednej ze swoich przewodnich inicja ‑
tyw – Europejskiej agendy cyfrowej. 
W okresie programowania 2007–2013 
z unijnych funduszy strukturalnych 
przeznaczono 3 mld euro na promo ‑
wanie wykorzystywania ICT przez MŚP .
64 
W trakcie kontroli starano się odpo ‑
wiedzieć na pytanie, czy wsparcie ze 
środków EFRR na rzecz MŚP w ob ‑
szarze handlu elektronicznego było 
skuteczne. Ogólny wniosek brzmi, że 
wsparcie z tego funduszu na rzecz 
projektów w zakresie handlu elektro ‑
nicznego przyczyniło się do wzrostu 
dostępności usług oferowanych przez 
przedsiębiorstwa on ‑line. Wskutek 
uchybień w monitorowaniu nie można 
było jednak ocenić, w jakim stopniu 
wsparcie to miało wpływ na realizację 
strategii UE i państw członkowskich 
w zakresie ICT oraz osiągnięcie celów 
rozwoju MŚP . Co więcej, niewydolne 
procedury wyboru spowodowały, że 
współfinansowanie otrzymały pro ‑
jekty, w przypadku których istniało 
niewielkie prawdopodobieństwo, że 
zapewnią gospodarne wykorzystanie 
środków.65 
PO państw członkowskich stanowi ‑
ły dobrą podstawę, aby skutecznie 
wesprzeć działania ukierunkowane na 
MŚP w zakresie handlu elektronicz ‑
nego. Uwzględniono w nich działania 
w zakresie handlu elektronicznego 
zgodne z potrzebami krajowymi lub 
regionalnymi określonymi w odpowied ‑
nich strategiach ICT. Jednak zmiany we 
wskaźnikach i w wartościach docelo ‑
wych, dokonywane często pod koniec 
okresu programowania i nie zawsze 
stosownie uzasadnione, stanowiły za ‑
grożenie dla właściwego pomiaru osią ‑
gniętych postępów. Ponadto zgłaszane 
Komisji wydatki związane z projektami 
w zakresie handlu elektronicznego nie 
zawsze były ujmowane w prawidłowej 
kategorii, co utrudniało ich ogólną oce ‑
nę. W 2013 r. Komisja podjęła kwestię 
powolnej absorpcji środków i zapropo ‑
nowała alternatywny sposób wykorzy ‑
stania funduszy strukturalnych na rzecz 
wsparcia stosowania ICT przez MŚP za 
pośrednictwem „systemu bonów na in ‑
nowacje w dziedzinie ICT”. Komisja nie 
poświęciła jednak wystarczającej uwagi 
monitorowaniu wyników, które stanowi 
niezbędny element oceny faktycznie 
osiągniętych postępów (pkt 18–27).
66 
Zarówno na etapie wyboru, jak i mo ‑
nitorowania instytucje zarządzające 
skupiły się w większym stopniu na pro ‑
duktach niż na rezultatach. Ograniczo ‑
ny charakter zastosowanych kryteriów 
wyboru powodował, że czasem finan ‑
sowane były wszystkie kwalifikowalne 
projekty aż do momentu wyczerpania 
środków. Nie uwzględniano przy tym 
ich ewentualnej wartości dodanej 
z punktu widzenia rozwoju MŚP czy 
celów unijnego społeczeństwa informa ‑
cyjnego (pkt 29–43). Ponadto w więk ‑
szości przypadków instytucje zarządza ‑
jące nie były w stanie ocenić wpływu 
projektu na rozwój MŚP . Co więcej, 
w dwóch państwach członkowskich 
instytucje zarządzające nie przeprowa ‑
dziły niezbędnych kontroli dotyczących 
wiarygodności danych wprowadzanych 
do systemu (pkt 44–51).
26 Wnioski i zalecenia 
67 
Ogólnie realizacja projektów przez 
MŚP przebiegała bez zakłóceń, a pro ‑
dukty były zasadniczo zgodne z zało ‑
żeniami we wnioskach projektowych. 
Wiele MŚP twierdziło, że odniosło 
korzyści z realizacji projektów, ale 
pomiaru rezultatów dokonano jedy ‑
nie w przypadku mniej niż połowy ze 
skontrolowanych projektów. W tych 
przypadkach ustalono, że ponad poło ‑
wa MŚP odniosła korzyści (pkt 53–62).
68 
Trybunał zaleca zatem, co następuje:
Zalecenie 1
Komisja powinna zadbać o to, by 
państwa członkowskie dostarczały 
spójne i wiarygodne informacje na 
temat postępów w realizacji PO pod 
względem finansowym, jak i w zakre ‑
sie osiągniętych wyników. W tym celu 
powinna ona:
a) oceniać adekwatność zapropo ‑
nowanych wskaźników rezultatu 
w momencie zatwierdzania PO i na 
etapie dokonywania późniejszych 
modyfikacji;
b) opracować system monitorowa ‑
nia w taki sposób, by postępy 
w osiąganiu ustalonych wartości 
docelowych mogły być mierzone 
w sposób terminowy i umożliwia ‑
jący porównanie w czasie;
c) zaproponować standardowe 
wskaźniki odpowiadające unijnym 
celom strategicznym w zakresie 
handlu elektronicznego.Zalecenie 2
Komisja powinna nalegać, by kryte ‑
ria i procedury wyboru ustanowione 
przez państwa członkowskie zapew ‑
niały wybór projektów o największej 
wartości dodanej w zakresie wspiera ‑
nia rozwoju handlu elektronicznego 
w MŚP i osiągania celów Europejskiej 
agendy cyfrowej. Równocześnie proce ‑
dury te powinny być dostosowane do 
beneficjentów, do których są kierowa ‑
ne, pod względem wymaganych nakła ‑
dów czasu i pracy administracyjnej.
Przy wyborze projektów organy 
państw członkowskich powinny w sto ‑
sownych przypadkach wymagać, by 
wnioskodawcy:
a) przedstawili uzasadnienie po ‑
trzeby realizacji danego projektu, 
najlepiej w formie szczegółowego 
i realistycznego biznesplanu;
b) wykazali wykonalność projektu 
pod względem finansowym;
c) wykazali potrzebę wsparcia ze 
środków publicznych, tak aby unik ‑
nąć efektu deadweight ;
d) zachęcili projektodawców do 
uwzględnienia w swojej działalno ‑
ści wymiaru transgranicznego, tak 
aby w pełni wykorzystać możli ‑
wości stwarzane przez jednolity 
rynek.
27 Wnioski i zalecenia 
Zalecenie 3
Komisja powinna wymagać od instytu ‑
cji zarządzających państw członkow ‑
skich, by ustanowiły one narzędzia 
zarządcze w celu monitorowania wpły ‑
wu dotacji na rozwój MŚP objętych 
wsparciem. W szczególności powinna 
ona wymagać, by:
a) w umowach o dofinansowanie 
określono minimalny zestaw 
miarodajnych wskaźników wraz 
z odnośnymi celami szczegółowy ‑
mi, które będą mierzone i moni ‑
torowane zarówno po wdrożeniu 
i uruchomieniu projektu, jak i na 
późniejszym etapie, gdy widocz ‑
ne będzie prawdopodobnie jego 
pełne oddziaływanie;b) w stosownych przypadkach usta ‑
nowiono mechanizm zapewniający 
powiązanie płatności z wynikami 
i umożliwiający ich dostosowanie 
w sytuacji wystąpienia zdecydowa ‑
nie gorszych wyników;
c) przeprowadzano kontrole niezbęd ‑
ne w celu zagwarantowania, że 
dane wprowadzane do systemów 
monitorowania są wiarygodne 
i spójne.
Niniejsze sprawozdanie zostało przyjęte przez Izbę II, której przewodniczył  
Henri GRETHEN, członek Trybunału Obrachunkowego, na posiedzeniu 
w Luksemburgu w dniu 12 listopada 2014 r.
 W imieniu Trybunału Obrachunkowego
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA  
 Prezes
28
„Kierunkowe zasady wyboru operacji” oraz „wskaź ‑
niki produktu, w tym wartość docelowa ujęta ilo ‑
ściowo” muszą być częścią programów EFSI na lata 
2014 –2020 i są przedmiotem negocjacji z Komisją. 
Zasady wyboru oraz szczegółowe kryteria wyboru 
zależeć będą od konkretnego celu i kontekstu 
współfinansowanej inwestycji.
Od państw członkowskich, w których stwierdzono 
słabości w tych obszarach, wymaga się opisania 
w programie (warunek wstępny, plan działania), 
jakie działania planują podjąć organy, aby uspraw ‑
nić procedury wyboru projektów oraz ograniczyć 
obciążenia administracyjne spoczywające na bene ‑
ficjentach. W stosownych przypadkach zachęca się 
państwa członkowskie do korzystania z pomocy 
technicznej w sposób proaktywny i skoncentro ‑
wany, aby wprowadzać planowane usprawnienia.
Ponadto Komisja doradzi instytucjom zarządzają ‑
cym uwzględnienie zaleceń Europejskiego Try ‑
bunału Obrachunkowego w procesie i kryteriach 
wyboru projektów w zakresie rozwoju cyfrowego.
IV c)
Komisja częściowo przyjmuje to zalecenie.
W szczególności Komisja zgadza się co do zasady 
z propozycją wprowadzenia mechanizmu zapew ‑
niającego powiązanie płatności z wynikami. Powią ‑
zanie płatności z EFRR na rzecz handlu elektronicz ‑
nego z wynikami byłoby jednak problematyczne.Streszczenie
III
Komisja z zadowoleniem przyjmuje ocenę 
Trybunału.
Komisja uważa, że skuteczność wsparcia z EFRR na 
rzecz projektów w zakresie handlu elektronicznego 
pozwala na zwiększenie dostępności usług ofero ‑
wanych przez przedsiębiorstwa on ‑line.
W nowych rozporządzeniach dotyczących euro ‑
pejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych 
(EFSI) na lata 2014 –2020 zajęto się kwestią monito ‑
rowania na poziomie programowania przez położe ‑
nie większego nacisku na nastawienie na rezultaty 
oraz logikę interwencji dzięki wprowadzeniu warun ‑
ków wstępnych. W przypadku inwestycji w obszarze 
handlu elektronicznego wymagany jest szczególny 
warunek wstępny w formie ram strategicznych poli ‑
tyki na rzecz rozwoju cyfrowego.
IV a)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
Na okres 2007 –2013 Komisja wymaga od instytu ‑
cji zarządzających, aby składały sprawozdania na 
temat realizacji programów zgodnie z właściwymi 
rozporządzeniami EFRR.
W programach EFSI na lata 2014 –2020 większy 
nacisk zostanie położony na rezultaty powiązane 
z celami. Na poziomie osi priorytetowej wskaźniki 
oddawać będą ogólne wyniki w zakresie tej osi, ale 
nie indywidualne wyniki w zakresie różnych działań, 
które mogą być ujęte w tej osi.
IV b)
Komisja przyjmuje to zalecenie i zwróci się do 
państw członkowskich o przedsięwzięcie odpo ‑
wiednich środków.Odpowiedzi  
Komisji
Odpowiedzi Komisji 29
Uwagi
18
Komisja z zadowoleniem przyjmuje ocenę Trybu ‑
nału dotyczącą ram strategicznych ustanowio ‑
nych we wszystkich objętych kontrolą państwach 
członkowskich. Ponadto Komisja podkreśla, że 
nowe rozporządzenia w sprawie EFSI przewidują 
ramy zapewniające większe nastawienie na wyniki 
i rezultaty w okresie 2014 –2020. (Zob. odpowiedź 
w pkt IVb.)
22
Rozporządzenie regulujące programy na lata 2007 –
2013 nie zawiera żadnego wymogu stosowania 
standardowych wskaźników do celów monitorowa ‑
nia. Ponadto nie ma głównego wskaźnika odnoszą ‑
cego się konkretnie do handlu elektronicznego.
Wskaźnik rezultatu odzwierciedla oczekiwane 
wyniki realizacji danego działania. Wskutek tego 
państwa członkowskie optują za takim wskaźnikiem 
rezultatu, który jest najlepszą miarą wykonania 
działania. Choć standaryzacja jest możliwa w przy ‑
padku wskaźników produktu, to wskaźniki rezultatu 
są dostosowane do celu i go odzwierciedlają.
Zbiorcza odpowiedź na pkt 23 i 25
Instytucje zarządzające modyfikują wskaźniki rezul ‑
tatu przez cały okres programowania. Komisja zwraca 
uwagę, że w sytuacji gdy państwo członkowskie 
zwraca się o zmianę w programie, konieczne jest 
również ponowne zbadanie powiązanych wskaź ‑
ników w tym programie. W przypadku poważnego 
odstępstwa, należy zbadać jego przyczynę indywidu ‑
alnie w każdym takim przypadku. Komisja Europejska 
negocjuje zmiany i wymaga solidnego uzasadnienia 
ze strony instytucji zarządzającej. Wskaźniki rezultatu 
są aktualizowane zarówno w górę (jeśli zakładane 
cele mogą być jeszcze ambitniejsze), jak i w dół (jeśli 
sytuacja gospodarcza i postępy w terenie nie zależały 
od instytucji zarządzającej).
W przypadku Grecji niedawna modyfikacja PO 
„Konwergencja cyfrowa” z grudnia 2012 r. doty ‑
czyła przede wszystkim znaczącej redukcji budżetu 
(około 300 mln euro) w celu wsparcia tymi środkami 
PO „Konkurencyjność”. Ta redukcja nieuchronnie 
wpłynęła na wartość wskaźników, które trzeba było 
odpowiednio dostosować.Wstęp
05
Komisja zwraca uwagę, że odsetek MŚP dokonu ‑
jących zakupów on ‑line jest na ogół dużo wyższy 
i średnia UE wynosząca 26% jest znacznie bliższa 
celu. Ten względny sukces jest częściowo spowo ‑
dowany wyższym poziomem wyjściowym. Ponadto 
łatwo jest kupować on ‑line, ale trudno sprzedawać, 
ponieważ trzeba w tym celu stworzyć platformę 
obejmującą mechanizm płatności i dostawy.
09
Komisja podziela obawy Trybunału dotyczące 
niskich wskaźników absorpcji funduszy w przy ‑
padku działań promujących wykorzystywanie ICT. 
Z tego względu Komisja opracowała i rozpowszech ‑
nia1 wytyczne, aby wspierać stosowanie narzędzi 
polityki na rzecz wykorzystywania ICT, w tym han ‑
dlu elektronicznego, przez MŚP . Na przykład jako 
część „inteligentnego przewodnika po innowacjach 
usługowych”: przewodniki dotyczące „inteligent ‑
nego rozwoju MŚP” oraz „umiędzynarodowienia 
MŚP”, przewodnik po różnych metodach wsparcia 
pobudzających rozwój cyfrowy  – „Niezbędnik 
agendy cyfrowej” oraz wspomniany poniżej „Pro ‑
jekt bonów na innowacje w dziedzinie ICT”. Za 
pośrednictwem swojej pomocy technicznej Komisja 
zapewnia również dostęp do ekspertów w zakresie 
rozwoju cyfrowego2.
W 2003 r. Komisja ustanowiła także europejską sieć 
wspierania e‑biznesu dla MŚP (eBSN) jako platformę 
koordynacji polityki przeznaczoną dla decydentów 
na szczeblu krajowym i regionalnym oraz eksper ‑
tów polityki publicznej w dziedzinie e‑biznesu. Do 
działań tych należy inicjatywa promująca inteli ‑
gentne wykorzystanie IT oraz włączenie MŚP do 
globalnych łańcuchów wartości w przemyśle3.
1  Zob.: http://s3platform.jrc.ec.europa.eu/guides .
2  W latach 2013–2014 takie działania podjęto wobec Węgier, Grecji 
i Włoch.
3  Zob.: http://ec.europa.eu/enterprise/sectors/ict/ebsn/what/
index_en.htm .
Odpowiedzi Komisji 30
Przez odwołanie do zasady pomocniczości oraz na 
mocy zarządzania dzielonego do państw członkow ‑
skich i regionów należy decyzja o uruchomieniu 
„Systemu bonów na innowacje w dziedzinie ICT” 
w ramach realizowanych przez nie programów 
operacyjnych. Komisja promuje obecnie wykorzy ‑
stanie tego systemu przez regiony w ich strategiach 
innowacyjności lub rozwoju cyfrowego.
Komisja zgadza się też, że istnieje potrzeba wspie ‑
rania systemu wsparcia sterowanego popytem, 
ukierunkowanego na biznesowe potrzeby MŚP .
Niemniej jednak z dotychczasowego doświadczenia 
zdobytego w regionach wynikałoby, że MŚP często 
nie dysponują wystarczającą wiedzą, aby stwier ‑
dzić, jakie dokładnie technologie/rozwiązania ICT 
pasowałyby do ich koncepcji biznesowej, a zatem 
MŚP potrzebują pomocy przy określeniu swoich 
potrzeb w zakresie ICT i sformułowaniu odpowied ‑
niego biznesplanu. Zapewnianie doradztwa w anali ‑
zowaniu i identyfikowaniu odpowiednich rozwiązań 
biznesowych w zakresie ICT dla MŚP jest też częścią 
inicjatywy w sprawie bonów.
Z uwagi na eksperymentalny charakter tej inicja ‑
tywy oraz ograniczony czas jej wdrażania dotych ‑
czas nie ma jeszcze dostępnych wskaźników rezul ‑
tatu. Informacje te zostaną udostępnione Komisji na 
następnym posiedzeniu komitetów monitorujących, 
które zaplanowano na połowę 2015 r.
Należy podkreślić, że w okresie programowania 
2007 –2013 na poziomie programu nie używa się 
wskaźników rezultatu, lecz wskaźników produktu. 
Ta informacja będzie jednak wymagana w komite ‑
tach monitorujących.24
Zmian wskaźników w PO „Program Innowacyjna 
Gospodarka” w Polsce dokonano na początku 2011 
r. Biorąc pod uwagę, że PO został zatwierdzony 
w końcu 2007 r., a pierwsze zaproszenia do skła ‑
dania wniosków zostały ogłoszone w 2008 i 2009 
r., zmiany wprowadzono możliwie najwcześniej 
po zdobyciu pierwszych doświadczeń w realizacji 
tego środka w połowie okresu programowania 
z właściwym uzasadnieniem przedstawionym przez 
instytucję zarządzającą.
26
Choć Komisja dała organom odpowiedzialnym 
wytyczne (zob. przypis 6) dotyczące zasad „kate ‑
goryzującego” systemu informacji, klasyfikacja 
wydatków pozostaje obowiązkiem instytucji 
zarządzającej.
Ramka 2
W kontekście Europejskiego Funduszu Rozwoju 
Regionalnego „System bonów na innowacje w dzie ‑
dzinie ICT” stanowi mechanizm przekazywania, 
który umożliwia dotarcie do mikroprzedsiębiorstw 
i MŚP w sposób, który zmniejsza obciążenia admini ‑
stracyjne dla tych przedsiębiorstw. Nie ma jednego 
idealnego rozwiązania. Każdy program będzie 
opracowywany i wdrażany przez organy regionalne 
i lokalne w postaci dotacji lub instrumentów finan ‑
sowych zgodnie z właściwymi czynnikami szczegól ‑
nymi, takimi jak potencjał i rozpowszechnienie ICT 
w każdym regionie, integracja programu z innymi 
środkami zarządzania innowacjami, zdolności do 
zarządzania programem, wcześniejsze doświadcze ‑
nie w zakresie takich środków lub potrzeba uspraw ‑
nienia wykorzystania ICT przez MŚP .
Odpowiedzi Komisji 31
33
Komisja podkreśla, że „kierunkowe zasady wyboru” 
operacji, będące częścią programów operacyjnych, 
są uważnie analizowane przez Komisję podczas 
negocjacji w sprawie programów EFSI na lata 2014 –
2020 w celu zapewnienia, aby były one dostoso ‑
wane do specyficznych celów i rodzajów operacji4.
35
Komisja uważa, że instytucja zarządzająca (lub 
upoważniona instytucja pośrednicząca) powinna 
zatrzymać wystarczające dowody poświadczające, 
że procedura wyboru jest przejrzysta i spełnia kry ‑
teria ustalone przez komitet monitorujący program.
36 a)
Komisja podkreśla, że wie o opisanym przypadku. 
Komisja i państwo członkowskie przedsięwzięły 
odpowiednie środki naprawcze.
36 b)
Jeśli chodzi o projekty włoskie, jak wyjaśniły władze 
państwa członkowskiego, zaproszenie do składania 
wniosków opracowano w zgodzie z rozporządze ‑
niem (WE) 1998/2006 („de minimis”). W odróżnieniu 
od innych programów pomocy to rozporządzenie 
to nie przewidywało wymogu efektu zachęty. Nie ‑
mniej jednak w zaproszeniu ograniczono wsteczne 
wydatki do 1.1.2008 i nie wydłużono tego okresu do 
1.1.2007, co byłoby możliwe.
4  Artykuł 96 ust. 2 lit. b) rozporządzenia w sprawie wspólnych 
przepisów: opis typów i przykładów przedsięwzięć, które będą 
finansowane w ramach każdego priorytetu inwestycyjnego, i ich 
oczekiwany wkład w realizację celów szczegółowych, o których 
mowa w ppkt (i), w tym kierunkowe zasady wyboru operacji i, 
w stosownych przypadkach, wskazanie głównych grup docelowych, 
szczególnych terytoriów docelowych i typów beneficjentów, a także 
planowanego wykorzystania instrumentów finansowych i dużych 
projektów .29
W ramach zarządzania dzielonego określenie 
szczegółowych kryteriów wyboru oraz sam wybór 
projektów jest zadaniem państw członkowskich. 
To oznacza, że przy wyborze projektów z dziedziny 
handlu elektronicznego instytucja zarządzająca 
decyduje, czy jako część wniosku ma być przed ‑
kładany biznesplan (lub inne informacje zgodnie 
z celami PO) oraz co taki plan powinien zawierać. 
Instytucja zarządzająca weryfikuje także jakość 
wniosków oraz dokumentów potwierdzających 
(np. jakość biznesplanów).
31
W ramach zarządzania dzielonego określenie 
szczegółowych kryteriów wyboru oraz sam wybór 
projektów jest zadaniem państw członkowskich. 
To oznacza, że przy wyborze projektów z dziedziny 
handlu elektronicznego instytucja zarządzająca 
decyduje, czy jako część wniosku ma być przed ‑
kładany biznesplan (lub inne informacje zgodnie 
z celami PO) oraz co taki plan powinien zawierać. 
Instytucja zarządzająca weryfikuje także jakość 
wniosków oraz dokumentów potwierdzających 
(np. jakość biznesplanów).
Odpowiedź Komisji na pkt 32 i ramkę 4
Komisja podkreśla, że wie o przypadku opisanym 
w pkt 32 i ramce 4. Komisja i państwo członkowskie 
przedsięwzięły odpowiednie środki naprawcze.
Odpowiedzi Komisji 32
43
Tłumaczenie strony internetowej może być brane 
pod uwagę w sytuacji, gdy za granicą pojawiają się 
szanse na rynku docelowym. W zależności od cha ‑
rakteru działalności poniesione koszty mogą jednak 
przewyższać dodatkowe korzyści.
Zbiorcza odpowiedź na pkt 44 i 45
Rozporządzenie regulujące programy na lata 2007 –
2013 nie zawiera żadnego wymogu stosowania 
standardowych wskaźników do celów monitorowa ‑
nia. Ponadto nie ma głównego wskaźnika odnoszą ‑
cego się konkretnie do handlu elektronicznego.
Analiza składanych sprawozdań na temat postępów 
w realizacji projektu odbywa się na poziomie pań ‑
stwa członkowskiego. Zgodnie z podstawą prawną 
Komisja zapewnia wytyczne dotyczące usprawnie ‑
nia zarządzania projektem.
Wskaźnik rezultatu odzwierciedla oczekiwane 
wyniki realizacji danego działania. Wskutek tego 
państwa członkowskie optują za takim wskaźnikiem 
rezultatu, który jest najlepszą miarą wykonania 
działania. Choć standaryzacja jest możliwa w przy ‑
padku wskaźników produktu, to wskaźniki rezultatu 
są dostosowane do celu i go odzwierciedlają.
47
Systematyczne monitorowanie w pełni wdrożonych 
projektów może być uznawane za dobrą praktykę, 
lecz nie jest obowiązkiem na mocy rozporządzeń.
Instytucje zarządzające powinny przeprowadzać 
oceny skuteczności, wydajności i skutków pro ‑
gramu. Ocena pokazuje, w jaki sposób wsparcie 
z funduszy przyczyniło się do osiągnięcia celów 
w odniesieniu do każdego z priorytetów.37
Komisja zgadza się z Trybunałem i w stosownych 
przypadkach będzie poruszać kwestię czasochłon ‑
ności wyboru projektów w komitetach monitorują ‑
cych program, aby zapewnić zatwierdzone i szybsze 
procedury.
40
Komisja zwraca uwagę na różnice w intensywności 
interwencji między greckim PO a projektem pilo ‑
tażowym „bony na innowacje w dziedzinie ICT”: 
w przypadku greckiego PO wzrosła ona z 40 000 do 
200 000 euro, zaś w przypadku projektu pilotażo ‑
wego  – z 5 000 do 7 500 euro. Tym można też tłuma ‑
czyć różnice w czasie trwania procedury wyboru.
Ponadto w Murcji pilotażowy projekt bonów na 
innowacje w dziedzinie ICT oparto na szerokim 
doświadczeniu w zakresie opracowywania i wdra ‑
żania bonów na innowacje w dziedzinie ICT oraz 
zarządzania nimi.
41
Wymiar transgraniczny zależy od charakteru 
działalności gospodarczej. Działalność ta może 
być lokalna, co wyklucza działania transgraniczne. 
Przyszły rozwój działalności może z kolei wymagać 
dostosowania strony internetowej do wielojęzycz ‑
nej funkcjonalności.
W przypadku programów EFRR na lata 2014 –2020 
Komisja kładzie nacisk na znaczenie umiędzynaro ‑
dowienia MŚP , ponieważ z analiz wynika, że MŚP , 
których działalność wykracza poza granice krajowe, 
zwykle bywają bardziej konkurencyjne5.
5  Zob. na przykład: http://ec.europa.eu/enterprise/policies/sme/
files/support_measures/internationalisation/report_  
internat_en.pdf .
Odpowiedzi Komisji 33
Komisja podkreśla, że również w okresie 2014 –2020 
składanie Komisji sprawozdań z rezultatów nie 
odnosi się do każdego indywidualnego projektu, 
lecz do zagregowanych rezultatów programu/osi.
60
Komisja zwraca uwagę, że szczegóły dotyczące 
wymogów w zakresie sprawozdawczości nakła ‑
danych na beneficjentów, w tym dotyczące celów 
ilościowych i jakościowych oraz kwestii kosztów 
generowania i zgłaszania danych w stosunku do 
wielkości pomocy, są na mocy zarządzania dzie ‑
lonego określane przez instytucję zarządzającą 
zgodnie z PO i jego celami.
Odpowiedzi Komisji
64
Komisja z zadowoleniem przyjmuje ocenę Trybu ‑
nału. Komisja uważa, że skuteczność wsparcia 
z EFRR na rzecz projektów w zakresie handlu 
elektronicznego pozwala na zwiększenie dostęp ‑
ności usług oferowanych przez przedsiębiorstwa 
on‑line. W nowych rozporządzeniach dotyczących 
europejskich funduszy strukturalnych i inwesty ‑
cyjnych (EFSI) na lata 2014 –2020 zajęto się kwestią 
monitorowania na poziomie programowania przez 
położenie większego nacisku na nastawienie na 
rezultaty oraz logikę interwencji dzięki wprowadze ‑
niu warunków wstępnych. W przypadku inwestycji 
w obszarze handlu elektronicznego wymagany jest 
szczególny warunek wstępny w formie ram strate ‑
gicznych polityki na rzecz rozwoju cyfrowego.
65
Rozporządzenia regulujące programy na lata 2007 –
2013 nie zawierają żadnego wymogu stosowania 
standardowych wskaźników do celów monitorowa ‑
nia. Ponadto nie ma głównego wskaźnika odno ‑
szącego się konkretnie do handlu elektronicznego, 
który umożliwiłby szczegółowe monitorowanie 
wyników w tym obszarze.49 a)
Komisja przyjmuje do wiadomości istnienie pro ‑
blemu, ale zwraca uwagę na skutki kryzysu gospo ‑
darczego i finansowego, które sprawiły, że duży 
odsetek przedsiębiorstw uległ likwidacji i wiele 
podmiotów wycofało się z finansowanych pro ‑
jektów, a czas realizacji interwencji na ogół się 
wydłużył. Aby zaradzić tej kryzysowej sytuacji, 
władze Piemontu skoncentrowały swoje wysiłki (w 
tym monitorowanie) na przyspieszeniu absorpcji 
funduszy.
Instytucja zarządzająca wdraża kilka inicjatyw, które 
mają na celu rozwiązanie tej kryzysowej sytuacji 
i przywrócenie regularnego, stałego i uporządko ‑
wanego przebiegu działań w zakresie skompute ‑
ryzowanego zarządzania w przypadku wszystkich 
informacji odnoszących się do stanu realizacji 
finansowanych projektów.
49 b)
Komisja przyjmuje do wiadomości, że istotne 
wskaźniki powinny być odpowiednio zdefiniowane, 
aby umożliwić instytucji zarządzającej agregowanie 
danych na poziomie PO.
Nowe rozporządzenia EFSI na lata 2014 –2020 zawie ‑
rają rozwiązanie tego problemu.
Ramka 6
Skontrolowane projekty dotyczą przede wszystkim 
zapewniania przez pośredników fachowego doradz ‑
twa i usług wsparcia dla nowych i już działających 
przedsiębiorstw. Dlatego wynagrodzenia stanowią 
główny element kosztów pokrywanych z dotacji.
Ponadto koszty marketingu powstały w związku 
z wydarzeniami służącymi nawiązywaniu kontak ‑
tów, zorganizowanymi dla przedstawicieli nowych 
przedsiębiorstw, aby mogli się spotkać z przedsię ‑
biorcami, którzy odnieśli sukces. Nowe przedsię ‑
biorstwa skorzystały na tych wydarzeniach, gdy na 
późniejszym etapie otwierały się szanse na rynku.
58
Zob. odpowiedź Komisji na pkt 22 dotyczący więk ‑
szego nastawienia na rezultaty w ramach rozpo ‑
rządzenia w sprawie wspólnych przepisów na lata 
2014 –2020.
Odpowiedzi Komisji 34
Zalecenie 1
Na okres 2007 –2013 Komisja wymaga od instytu ‑
cji zarządzających, aby składały sprawozdania na 
temat realizacji programów zgodnie z właściwymi 
rozporządzeniami EFRR.
W programach EFSI na lata 2014 –2020 większy 
nacisk zostanie jednak położony na rezultaty powią ‑
zane z celami. Na poziomie osi priorytetowej wskaź ‑
niki oddawać będą ogólne wyniki w zakresie tej 
osi, ale nie indywidualne wyniki w zakresie różnych 
działań, które mogą być ujęte w tej osi.
Zalecenie 1 a)
Komisja zgadza się oceniać celowość i adekwatność 
zaproponowanych wskaźników rezultatu w momen ‑
cie zatwierdzania PO i na etapie dokonywania 
późniejszych modyfikacji.
Zalecenie 1 b)
Komisja przyjmuje to zalecenie.
W okresie 2014 –2020, w ramach większego nasta ‑
wienia na rezultaty, istnieje wymóg, aby w ramach 
programów były jasno wskazane wspólne i specy ‑
ficzne dla danego programu wskaźniki produktu 
(wraz z wartościami docelowymi) oraz wskaźniki 
rezultatu, które mierzyć będą postęp w zakresie 
zmian osiąganych za pomocą inwestycji (wraz 
z poziomami bazowymi i wartościami docelo ‑
wymi). Informacje na temat postępów w realizacji 
programu będą udostępniane Komisji co roku 
(począwszy od 2016 r.), co umożliwi monitorowanie 
w czasie. Informacje te będą miały określoną struk ‑
turę, co pozwoli na analizę, porównywanie i agrego ‑
wanie danych; zamierzeniem Komisji jest także ich 
publikacja.
Zalecenie 1 c)
Komisja częściowo przyjmuje to zalecenie.Ponadto, jeśli państwo członkowskie zwraca się 
o zmianę w programie, konieczne jest również 
ponowne zbadanie powiązanych wskaźników 
w tym programie.
Po drugie, choć Komisja dała organom odpowie ‑
dzialnym wytyczne6 dotyczące zasad „kategoryzu ‑
jącego” systemu informacji, klasyfikacja wydatków 
pozostaje obowiązkiem instytucji zarządzającej.
Komisja zwraca uwagę na eksperymentalny charak ‑
ter inicjatywy „System bonów na innowacje w dzie ‑
dzinie ICT”. Z dotychczasowego doświadczenia 
zdobytego w regionach wynika, że taka inicjatywa 
jest naprawdę potrzebna, aby pobudzać popyt MŚP . 
Ze względu na ograniczony czas realizacji, wskaź ‑
niki rezultatu nie są na razie dostępne. Informacje te 
zostaną udostępnione Komisji na następnym posie ‑
dzeniu komitetów monitorujących, które zaplano ‑
wano na połowę 2015 r.
66
Komisja uważa, że nowe rozporządzenia w sprawie 
EFSI przewidują ramy zapewniające większe nasta ‑
wienie na wyniki i rezultaty w okresie 2014 –2020.
W szczególności „kierunkowe zasady wyboru” ope ‑
racji, będące częścią programów operacyjnych, są 
uważnie analizowane przez Komisję podczas nego ‑
cjacji w sprawie programów EFSI na lata 2014 –2020 
w celu zapewnienia, aby były one dostosowane do 
specyficznych celów i rodzajów operacji7.
67
Komisja z zadowoleniem przyjmuje ocenę 
Trybunału.
6  Wytyczne 2009: http://ec.europa.eu/employment_social/
sfc2007/quick‑guides/sfc2007_reporting_categorisation_data_
Note_Art_11.pdf  .
  Pytania i odpowiedzi (Q&A) wydane po raz pierwszy w 2009 r. 
i poprawione w 2012 r.: http://ec.europa.eu/employment_social/
sfc2007/quick‑guides/categorisation_faq_rev201202.pdf  – 
„Zaleca się zdroworozsądkowe stosowanie kodów, w tym 
stosowanie krajowych konwencji lub definicji, jeśli są dostępne. 
[...] Komisja nie proponuje zharmonizowanych definicji, ale jest 
gotowa udzielić swojej opinii w każdej kwestii, jaka się pojawi.
7  Artykuł 96 ust. 2 lit. b) rozporządzenia w sprawie wspólnych 
przepisów: opis typów i przykładów przedsięwzięć, które będą 
finansowane w ramach każdego priorytetu inwestycyjnego, i ich 
oczekiwany wkład w realizację celów szczegółowych, o których mowa 
w ppkt (i), w tym kierunkowe zasady wyboru operacji i, w stosownych 
przypadkach, wskazanie głównych grup docelowych, szczególnych 
terytoriów docelowych i typów beneficjentów, a także planowanego 
wykorzystania instrumentów finansowych i dużych projektów.
Odpowiedzi Komisji 35
Komisja zwraca uwagę, że to zalecenie skierowane 
jest do państw członkowskich, oraz podkreśla, że 
szczegóły powinny być odpowiednio dostosowane 
do specyficznego kontekstu każdego PO.
Zalecenie 2 a)
Komisja podnosi takie kwestie w kontekście nego ‑
cjacji w sprawie projektów programów EFSI, które 
muszą zawierać informacje dotyczące zasad wyboru 
operacji. Zasady wyboru oraz szczegółowe kryteria 
wyboru zależeć będą jednak od konkretnego celu, 
rodzaju i skali interwencji oraz kontekstu inwestycji. 
Nie w każdym przypadku wsparcia na rzecz handlu 
elektronicznego będzie to oznaczać konieczność 
przedstawienia biznesplanu.
Zalecenie 2 b)
Komisja zgadza się, że wkład z EFRR na rzecz pro ‑
jektu powinien być określany na podstawie ana ‑
lizy kosztów i korzyści, która wykazuje finansową 
rentowność projektu. Jest to element kryterium 
wyboru ustalony przez komitety monitorujące 
w państwach członkowskich.
Zalecenie 2 d)
Komisja wspiera umiędzynarodowienie MŚP , ponie ‑
waż MŚP aktywne na arenie międzynarodowej two ‑
rzą więcej miejsc pracy i są bardziej innowacyjne niż 
MŚP działające tylko na rynku krajowym8. Dlatego 
też w rozporządzeniach EFSI na lata 2014 –2020 
zachęca się do współpracy wykraczającej poza 
obszar PO (zob. art. 70 ust. 2 rozporządzenia w spra ‑
wie wspólnych przepisów). Niemniej jednak, aby 
stwierdzić, czy właściwe jest wprowadzenie kon ‑
kretnych zachęt motywujących do uwzględnienia 
w projektach wymiaru transgranicznego, należy 
wziąć pod uwagę specyficzne cele i rodzaje działań 
każdego programu.
8  http://ec.europa.eu/enterprise/policies/sme/market‑access/
internationalisation/index_en.htm#h2 ‑5Komisja zgadza się, że ważne jest monitorowa ‑
nie wpływu dotacji. Niemniej jednak wskaźniki 
wybrane do celów monitorowania postępów 
i wpływu nie będą standardowe. Zależeć będą od 
specyficznych celów każdego PO. Wskaźniki, które 
mają być użyte, odzwierciedlają zróżnicowanie 
potrzeb i działań politycznych regionów/państw 
członkowskich.
Ramy strategiczne polityki w zakresie rozwoju 
cyfrowego obejmują standardowe wskaźniki słu ‑
żące do pomiaru postępów interwencji w obszarach 
ICT, zgodnie z warunkiem wstępnym 2.1 zawar ‑
tym w załączniku XI do rozporządzenia w sprawie 
wspólnych przepisów.
Zalecenie 2
Komisja przyjmuje to zalecenie i zwróci się do 
państw członkowskich o przedsięwzięcie odpo ‑
wiednich środków.
„Kierunkowe zasady wyboru operacji” oraz „wskaź ‑
niki produktu, w tym wartość docelowa ujęta ilo ‑
ściowo” muszą być częścią programów EFSI na lata 
2014 –2020 i są przedmiotem negocjacji z Komisją. 
Zasady wyboru oraz szczegółowe kryteria wyboru 
zależeć będą od konkretnego celu i kontekstu 
współfinansowanej inwestycji.
Od państw członkowskich, w których stwierdzono 
słabości w tych obszarach, wymaga się opisania 
w programie (warunek wstępny, plan działania), 
jakie działania planują podjąć organy, aby uspraw ‑
nić procedury wyboru projektów oraz ograniczyć 
obciążenia administracyjne spoczywające na bene ‑
ficjentach. W stosownych przypadkach zachęca się 
państwa członkowskie do korzystania z pomocy 
technicznej w sposób proaktywny i skoncentro ‑
wany, aby wprowadzać planowane usprawnienia.
Ponadto Komisja doradzi instytucjom zarządzają ‑
cym uwzględnienie zaleceń Europejskiego Try ‑
bunału Obrachunkowego w procesie i kryteriach 
wyboru projektów w zakresie rozwoju cyfrowego.
Odpowiedzi Komisji 36
Zalecenie 3 a)
Komisja przyjmuje to zalecenie. Ramy prawne na 
lata 2014 –2020 zawierają wymóg stosowania wskaź ‑
ników rezultatu w programach na poziomie osi prio ‑
rytetowej, zaś wskaźników produktu na poziomie 
operacji podczas okresu programowania.
Zalecenie 3 b)
Komisja zgadza się co do zasady, w praktyce jednak 
nie może przyjąć tego zalecenia. Na rezultaty pro ‑
jektów w zakresie handlu elektronicznego wpływać 
mogą czynniki zewnętrzne, których nie da się z góry 
przewidzieć, dlatego też powiązanie płatności EFRR 
z rezultatami byłoby problematyczne.
Zalecenie 3 c)
Komisja przyjmuje zalecenie, aby nałożyć na 
państwa członkowskie wymóg ustanowienia nie ‑
zbędnych kontroli dla zapewnienia wiarygodności 
i spójności danych wprowadzanych do systemów 
monitorowania.
JAK  OTRZ YMAĆ PUBLIK ACJE UE
Publik acje bezpła tne:
•  jeden egzemplar z: 
w EU Bookshop (http://bookshop .europa.eu )
•  kilka egzemplar zy (lub map y, plak aty): 
w przedsta wicielst wach Unii Europejsk iej (http://ec .europa.eu/r epresen t_pl .htm) 
w (http://eeas .europa.eu/delega tions/inde x_pl .htm)
kontaktując http://eur opa.eu/eur opedir ect/inde x_pl .htm)  
lub dzwoniąc pod numer 00 800 6 7 8 9 10 
(*) Informacje są udzielane nieodpła tnie , większ ość połącz eń również jest bezpła tna (niekt órzy operat orzy, hotele lub telefony  publiczne mogą 
naliczać opła ty).
Publik acje płatne:
• w EU Bookshop (http://bookshop .europa.eu )
Płatne subsk rypcje:
•  u dystrybut orów Urzędu Publik acji Unii Europejsk iej  
(http://publica tions .europa.eu/others/agen ts/inde x_pl .htm)
QJ‑AB‑14‑021‑PL‑N ISSN 1977 ‑5768W ostatnich latach w kontekście polityki spójności 
UE współfinansowała ze środków Europejskiego 
Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) projekty 
dotyczące handlu elektronicznego. W  niniejszym 
sprawozdaniu Europejski Trybunał 
Obrachunkowy dokonuje oceny, czy w  ramach 
projektów związanych z handlem elektronicznym 
udało się wesprzeć wykorzystywanie ICT przez 
MŚP . W tym celu przeprowadzono kontrolę próby 
współfinansowanych przez UE projektów z tej 
dziedziny w Grecji, we Włoszech, w Polsce 
i Zjednoczonym Królestwie.
Trybunał stwierdza, że wsparcie ze środków EFRR 
na rzecz projektów w zakresie handlu 
elektronicznego przyczyniło się do wzrostu 
dostępności usług oferowanych przez 
przedsiębiorstwa on-line . Trybunał ustalił również,  
że wskutek uchybień w monitorowaniu nie można 
było jednak ocenić, w jakim stopniu wsparcie to 
miało wpływ na realizację strategii UE i państw 
członkowskich w  zakresie ICT oraz na osiągnięcie 
celów rozwoju MŚP.
EUROPEJSKI
TRYBUNAŁOBRACHUNKOW
Y