UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Jednolity rynek jest jednym z najważniejszych osiągnięć Europy i odgrywa istotną rolę w gospodarce Unii Europejskiej. Jednolity rynek umożliwia swobodniejszy przepływ osób, towarów, usług i kapitału, tworząc tym samym nowe możliwości dla obywateli, pracowników, konsumentów i przedsiębiorstw, co z kolei przekłada się na nowe miejsca pracy i zrównoważony wzrost gospodarczy w Europie. Rada Europejska wielokrotnie przypominała o konieczności urzeczywistnienia jednolitego rynku.

Osiągnięcie pogłębionego i bardziej sprawiedliwego rynku wewnętrznego jest jednym z 10 najważniejszych priorytetów Komisji Junckera, wraz z rozwojem jednolitego rynku cyfrowego. Niniejsza inicjatywa, która stanowi realizację podstawowego działania określonego przez Komisję w strategii jednolitego rynku w listopadzie 2016 r., znajduje się na styku tych obszarów priorytetowych. Celem jest pełne wykorzystanie korzyści ze stosowania nowych narzędzi cyfrowych, tak aby pomóc przedsiębiorcom w korzystaniu z możliwości, jakie niosą ze sobą podróże, czy też praca i studia w innym kraju UE, na rynku liczącym sobie 500 milionów mieszkańców.

Obywatele i przedsiębiorstwa, zainteresowani przeniesieniem się do innego kraju UE i sprzedawaniem tam swoich produktów lub świadczeniem usług, napotykają istotne przeszkody. Znalezienie odpowiednich, dokładnych i zrozumiałych informacji online oraz dostęp do procedur administracyjnych online mają zasadnicze znaczenie dla tych, którzy pragną skorzystać z zalet jednolitego rynku, jednak często jest to skomplikowane, czasochłonne i kosztowne, o ile w ogóle możliwe.

Obywatele i przedsiębiorstwa muszą przestrzegać za granicą przepisów danego państwa – podczas podróży, podejmując pracę, mieszkając za granicą oraz prowadząc tam działalność gospodarczą. Ważnymi czynnikami przestrzegania przepisów są natomiast: informowanie ich o obowiązujących przepisach, możliwość uzyskania odpowiedniego wsparcia i usunięcie zbędnych przeszkód w kontaktach z administracją krajową.

Nawet jeżeli procedury są dostępne online dla obywateli w ich własnym kraju, bardzo często zdarza się, że procedury te nie są łatwo dostępne dla obywateli UE z innych państw członkowskich.

W ujęciu ogólnym otwarta, skuteczna i uwzględniająca wszystkich zainteresowanych administracja publiczna, nastawiona na ambitne podejście e-administracji, zapewniająca kompleksowe cyfrowe usługi publiczne ponad granicami, spersonalizowane i łatwe w obsłudze, może przynieść znaczące korzyści wszystkim Europejczykom. Ma to duży wpływ na życie obywateli i działalność przedsiębiorstw zarówno w kraju, jak i za granicą. Obywatele i przedsiębiorstwa jednak nie czerpią jeszcze pełnych korzyści z usług cyfrowych, które powinny być dostępne bezproblemowo w całej UE. Technologie cyfrowe jako integralny element modernizacji administracji publicznej mogą przynieść znaczące korzyści gospodarcze i społeczne poszczególnym obywatelom i całemu społeczeństwu w Europie.

Transformacja cyfrowa w administracji jest jednym z zasadniczych warunków udanej budowy jednolitego rynku.

Jednolity portal cyfrowy jest sposobem na realizację tych potrzeb. Zapewnia on wszystkim obywatelom i przedsiębiorstwom w UE scentralizowany dostęp do wszystkich informacji potrzebnych przy korzystaniu z prawa do mobilności w UE. Zapewnia również pełny dostęp do procedur online w niedyskryminacyjny sposób (jeżeli procedura jest dostępna dla obywatela danego państwa członkowskiego, powinna być również dostępna dla użytkowników z innych państw członkowskich). Na państwa członkowskie nakłada się obowiązek stworzenia pełnego dostępu online do najważniejszych i najczęściej stosowanych procedur. Dla państw członkowskich przewidziano silne zachęty do przyjmowania ambitnych, krajowych i transgranicznych strategii e-administracji, tak aby obywatele i przedsiębiorstwa w UE mogły w pełni korzystać z dostępnych rozwiązań technologicznych.

Cyfryzacja radykalnie poprawiła możliwości skrócenia czasu i obniżenia kosztów uzyskania informacji i przeprowadzenia procedur administracyjnych. Obywatele i przedsiębiorstwa oczekują dziś od administracji publicznej łatwych w obsłudze i intuicyjnych rozwiązań internetowych, podobnych do tych, które istnieją w sektorze prywatnym.

Szybsze, tańsze, bardziej nakierowane na użytkownika cyfrowe usługi publiczne przyczyniają się do konkurencyjności i sprawiają, że UE jest atrakcyjniejszym miejscem do mieszkania, pracy i inwestowania. Zarówno dla obywateli, jak i dla przedsiębiorstw liczy się możliwość znalezienia w internecie właściwych, dokładnych i zrozumiałych informacji oraz dostępu do procedur administracyjnych.

Przedsiębiorstwa muszą często kierować znaczną część zasobów ludzkich na zapoznanie się ze stosowanymi przepisami i procedurami wymaganymi do prowadzenia ich działalności. Duże przedsiębiorstwa mogą zatrudnić własny personel zajmujący się gromadzeniem informacji i realizacją odpowiednich procedur. Dla MŚP i przedsiębiorstw typu „start-up” może to stanowić znaczącą przeszkodę. W niedawno przeprowadzonym badaniu oszacowano, że przedsiębiorstwa zaoszczędziłyby 170 mln rocznie, gdyby osiem najważniejszych procedur było w pełni dostępnych online, również dla użytkowników transgranicznych. W innym badaniu stwierdzono, że w przypadku wysokiej jakości i łatwej dostępności informacji online przedsiębiorstwa mogłyby zaoszczędzić 11–55 mld EUR rocznie podczas analizy dziewięciu różnych tematów biznesowych przed zaangażowaniem się w działalność transgraniczną. Na jednolitym rynku, w którego skład wchodzi 28 państw członkowskich, koszty gromadzenia informacji rosną szybko i mają nieproporcjonalnie duży wpływ na mniejsze przedsiębiorstwa, często zniechęcając je do poszukiwania możliwości poza rynkiem krajowym.

W kontekście transgranicznym również obywatelom coraz trudniej jest uzyskać dokładne i aktualne informacje na temat podstawowych kwestii praktycznych, np. jak zarejestrować się jako rezydent, uzyskać uznanie swoich kwalifikacji, zapisać dzieci do szkoły, zarejestrować samochód, czy też ubiegać się o emeryturę.

Ponadto przedsiębiorstwa i obywatele oczekują informacji, które są dokładne, kompletne i aktualne – i mają do tego pełne prawo. Również odpowiedzi, aby były użyteczne, muszą być udzielane terminowo. Ponadto dostępność informacji w różnych językach jest szczególnie ważna w kontekście transgranicznym.

Znalezienie jasnych i kompletnych informacji na temat obowiązujących wymogów to dopiero pierwszy krok. Konieczne jest następnie przeprowadzenie obowiązujących procedur administracyjnych. Cyfryzacja najważniejszych procedur obniża koszty przestrzegania przepisów, jak również przyczynia się do poprawy poziomu ich przestrzegania.

Konieczne jest zniesienie konkretnych przeszkód praktycznych zgłaszanych przez obywateli i przedsiębiorstwa w Europie – dotyczą one internetowego dostępu do procedur i informacji w innym państwie członkowskim. Przykładami są niedostępność informacji i formularzy w różnych językach, stosowanie w formularzach pól, w których można wpisać tylko dane w formacie krajowym, akceptowanie wyłącznie krajowych dokumentów tożsamości oraz obsługa płatności i zwrotów tylko poprzez krajowy system płatności.

Inną ważną i często zgłaszaną przeszkodą jest transgraniczne przesyłanie dowodów potwierdzających w ramach procedury. Państwa członkowskie często wymagają poświadczonych (przetłumaczonych) i uwierzytelnionych dokumentów i danych, w szczególności od wnioskodawców z zagranicy. Niektóre państwa członkowskie wdrożyły już wprawdzie własne krajowe systemy opierające się na zasadzie jednorazowości, w których dane wymienia się między krajowymi podstawowymi rejestrami, jednak proces cyfryzacji nie jest jeszcze ukończony. Ponadto wymiana taka nie jest obecnie możliwa w kontekście transgranicznym.