SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ZA ROK 2011 DOTYCZĄCE ŻYWNOŚCI I SKŁADNIKÓW ŻYWNOŚCI PODDANYCH DZIAŁANIU PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO /* COM/2012/0659 final */





SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ZA ROK 2011 DOTYCZĄCE ŻYWNOŚCI I SKŁADNIKÓW ŻYWNOŚCI PODDANYCH DZIAŁANIU PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO 1. Podstawa prawna i kontekst Zgodnie z art. 7 ust. 3 dyrektywy 1999/2/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lutego 1999 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich dotyczących środków spożywczych oraz składników środków spożywczych poddanych działaniu promieniowania jonizującego[1] państwa członkowskie są zobowiązane do przesyłania Komisji co roku: – wyników kontroli przeprowadzonych w jednostkach przeprowadzających napromienianie, szczególnie w odniesieniu do kategorii i ilości żywności oraz składników żywności poddawanych promieniowaniu oraz stosowanych dawek oraz – wyników kontroli przeprowadzonych na etapie wprowadzania produktów do obrotu i metod stosowanych do wykrywania, czy produkt został poddany działaniu promieniowania jonizującego. Artykuł 7 ust. 4 dyrektywy nakłada na Komisję obowiązek opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej: – szczegółowych danych dotyczących zatwierdzonych jednostek przeprowadzających napromienianie w państwach członkowskich, a także wszelkich zmian ich statusu; – sprawozdania sporządzonego w oparciu o informacje dostarczane przez krajowe organy nadzoru. Niniejsze sprawozdanie dotyczy okresu od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. Zawiera ono zestawienie informacji przekazanych Komisji przez 25 państw członkowskich. Bułgaria i Malta nie przedstawiły żadnych danych. Informacje dotyczące ogólnych aspektów napromieniania żywności są dostępne na stronie internetowej Dyrekcji Generalnej Komisji Europejskiej ds. Zdrowia i Konsumentów[2]. 1.1. Jednostki przeprowadzające napromienianie Zgodnie z art. 3 ust. 2 dyrektywy 1999/2/WE żywność i składniki żywności mogą być poddawane napromienianiu wyłącznie w zatwierdzonych jednostkach przeprowadzających napromienianie. Jednostki w UE są zatwierdzane przez właściwe organy państw członkowskich. Zgodnie z art. 7 ust. 3 państwa członkowskie mają obowiązek powiadamiania Komisji o swoich zatwierdzonych jednostkach przeprowadzających napromienianie. Napromienianie żywności i składników żywności może być przeprowadzane wyłącznie za pomocą następujących źródeł: – promieni gamma pochodzących z nuklidów promieniotwórczych 60Co lub 137Cs; – promieni rentgenowskich wytwarzanych przez urządzenia obsługiwane na poziomie energii nominalnej (maksymalnej energii kwantowej) wynoszącej 5 MeV lub poniżej tego poziomu; – elektronów wytwarzanych przez urządzenia obsługiwane na poziomie energii nominalnej (maksymalnej energii kwantowej) wynoszącej 10 MeV lub poniżej tego poziomu. Wykaz zatwierdzonych jednostek przeprowadzających napromienianie w państwach członkowskich został opublikowany przez Komisję[3]. 1.2. Napromieniona żywność oraz składniki żywności Napromienianie suszonych ziół aromatycznych, przypraw korzennych i warzywnych dozwolone jest w UE na podstawie dyrektywy 1999/3/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 lutego 1999 r. w sprawie ustanowienia wspólnotowego wykazu środków spożywczych oraz składników środków spożywczych poddanych działaniu promieniowania jonizującego[4]. Ponadto 7 państw członkowskich powiadomiło Komisję o utrzymaniu krajowych zezwoleń dla niektórych rodzajów żywności oraz składników żywności, zgodnie z art. 4 ust. 4 dyrektywy 1999/2/WE. Wykaz krajowych zezwoleń został opublikowany przez Komisję[5]. Wszelką napromienioną żywność zawierającą jeden lub więcej napromienionych składników żywności należy opatrzyć etykietą z napisem „napromienione” lub „poddane promieniowaniu jonizującemu”. Jeśli napromieniony produkt stosowany jest jako składnik żywności złożonej, taki sam napis jest dołączony do nazwy tego składnika w wykazie składników. W przypadku produktów sprzedawanych luzem, napis ten umieszcza się łącznie z nazwą produktu na wywieszce lub informacji powyżej lub obok pojemnika, w którym znajdują się te produkty. Do celów egzekwowania prawidłowego etykietowania i wykrywania niedozwolonych produktów Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN), po uzyskaniu odpowiedniego zlecenia od Komisji Europejskiej, ustalił normy dla kilku metod analitycznych. 2. Wyniki kontroli dokonanych w jednostkach przeprowadzających napromienianie Niniejsza sekcja sprawozdania zawiera wyniki kontroli dokonanych w jednostkach przeprowadzających napromienianie, szczególnie w odniesieniu do kategorii i ilości produktów poddawanych napromienianiu oraz stosowanych dawek. Według informacji przekazanych przez państwa członkowskie kontrole dokonane przez właściwe organy potwierdziły zgodność zatwierdzonych jednostek przeprowadzających napromienianie z wymogami dyrektywy 1999/2/WE. W poniższych tabelach przedstawiono kategorie i ilości produktów poddanych napromienianiu w zatwierdzonych jednostkach przeprowadzających napromienianie w państwach członkowskich UE w 2011 r. 2.1. Belgia Zatwierdzona jest jedna jednostka. Kategoria produktów || Ilość poddana napromienianiu (t) || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne || 238,129 || 6–9 Mrożone żabie udka || 3 050,944 || 5 Drób || 1 378,752 || 5 Ryby, skorupiaki i mięczaki || 153,122 || 3–5 Sucha krew, osocze i koagulanty || 84,1 || 6–9 Warzywa || 4,86 || 3–5 Mączka ryżowa || 44,25 || 3 Białko jaj || 32,805 || 3 Guma arabska || 2,1 || 3 Siara (wyłącznie do badań weterynaryjnych) || 41,887 || 0–10 Ogółem || 5 030,949 || 2.2. Bułgaria Zatwierdzone są dwie jednostki. Nie przedstawiono danych za 2011 r. 2.3. Republika Czeska Zatwierdzona jest jedna jednostka. Kategoria produktów || Ilość poddana napromienianiu (t) || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne || 24,2 || 4–10 Ogółem || 24,2 || 2.4. Niemcy Zatwierdzone są cztery jednostki. W dwóch z nich nie poddano napromienianiu żadnej żywności. Kategoria produktów || Ilość poddana napromienianiu (t) || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne || 152 || <10 Ogółem || 152 || 2.5. Hiszpania Zatwierdzone są dwie jednostki. W jednej z nich nie poddano napromienianiu żadnej żywności. Kategoria produktów || Ilość poddana napromienianiu (t) || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne || 307,546 || <10 Ogółem || 307,546 || 2.6. Estonia Zatwierdzona jest jedna jednostka. Kategoria produktów || Ilość poddana napromienianiu (t) || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne || 19,2 || 10 Ogółem || 19,2 || 2.7. Francja Zatwierdzonych jest pięć jednostek. Kategoria produktów || Ilość poddana napromienianiu (t) || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Drób || 114,418 || 5 Guma arabska || 69,198 || 3 Suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne || 0,66 || 10 Mrożone żabie udka || 510,625 || 5 Ogółem || 694,901 || 2.8. Węgry Zatwierdzona jest jedna jednostka. Kategoria produktów || Ilość poddana napromienianiu (t) || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne || 142 || 3–8 Ogółem || 142 || 2.9. Włochy Zatwierdzona jest jedna jednostka. W 2011 r. nie poddano napromienianiu żadnej żywności. 2.10. Niderlandy Zatwierdzone są dwie jednostki. Kategoria produktów || Ilość poddana napromienianiu (t) || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne || 199,585 || 6.4–7.3 Części żab || 352,611 || 4 Mięso drobiowe || 111,955 || 5 Warzywa suszone || 446,802 || 2–4 Białko jaj || 421,982 || 1.3 Krewetki (mrożone) || 38,478 || 3 Ogółem || 1 572,878 || 2.11. Polska Zatwierdzone są dwie jednostki. Kategoria produktów || Ilość poddana napromienianiu (t) || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne || 105,8 || 5–10 Ogółem || 105,8 || 2.12. Rumunia Zatwierdzona jest jedna jednostka. Kategoria produktów || Ilość poddana napromienianiu (t) || Średnia zaabsorbowana dawka (kGy) Suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne || 20 || 8 Ogółem || 20 || 2.13. Zjednoczone Królestwo Zatwierdzona jest jedna jednostka. W 2011 r. nie poddano napromienianiu żadnej żywności. 2.14. Pozostałe państwa członkowskie W pozostałych państwach członkowskich (Austria, Cypr, Dania, Finlandia, Grecja, Irlandia, Luksemburg, Litwa, Łotwa, Malta, Portugalia, Szwecja, Słowenia, Słowacja) nie ma żadnych zatwierdzonych jednostek. 2.15. Podsumowanie sytuacji w UE Poniższa tabela podsumowuje ilość środków spożywczych (w tonach) poddanych promieniowaniu jonizującemu w zatwierdzonych jednostkach przeprowadzających napromienianie w Unii Europejskiej w 2011 r.: Kategorie produktów || BE || CZ || DE || EE || ES || FR || HU || NL || PL || RO || Ogółem || % Sucha krew || 84,1 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 84,1 || 1,04 Białko jaj || 32,8 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 422 || 0 || 0 || 454,8 || 5,64 Ryby, skorupiaki, mięczaki, krewetki || 153,1 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 38,5 || 0 || 0 || 191,6 || 2,37 Żabie udka || 3 050,9 || 0 || 0 || 0 || 0 || 510,6 || 0 || 352,6 || 0 || 0 || 3914,1 || 48,52 Guma arabska || 2,1 || 0 || 0 || 0 || 0 || 69,2 || 0 || 0 || 0 || 0 || 71,3 || 0,88 Zioła i przyprawy korzenne || 238,1 || 24,2 || 152 || 19,2 || 307,5 || 0,6 || 142 || 199,6 || 105,8 || 20 || 1208,9 || 14,98 Drób || 1378,7 || 0 || 0 || 0 || 0 || 114,4 || 0 || 111,9 || 0 || 0 || 1605,0 || 19,89 Mączka ryżowa || 44,2 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 44,2 || 0,55 Warzywa || 4,8 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 4,8 || 0,06 Produkty odwodnione || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 446,8 || 0 || 0 || 446,8 || 5,54 Inne || 41,9 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 41,9 || 0,52 Ogółem || 5 030,7 || 24,2 || 152 || 19,2 || 307,5 || 694,8 || 142 || 1571,4 || 105,8 || 20 || 8067,5 || 100 % całości || 62,36 || 0,30 || 1,88 || 0,24 || 3,81 || 8,61 || 1,76 || 19,48 || 1,31 || 0,25 || 100 || 3. wyniki kontroli przeprowadzonych na etapie wprowadzania produktów do obrotu i metody stosowane do wykrywania napromienionej żywności W poniższych tabelach przedstawiono wyniki kontroli przeprowadzonych na etapie wprowadzania produktów do obrotu i metod stosowanych do wykrywania, czy produkt został poddany działaniu promieniowania jonizującego. 3.1. Austria Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 126 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Zioła i przyprawy korzenne || 44 || 0 || 0 || EN 1788, EN 13751 Herbaty ziołowe || 39 || 0 || 0 || EN 1788, EN 13751 Mięso drobiowe || 43 || 0 || 0 || EN 1786 Ogółem || 126 || 0 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 100 % || 0 % || 0 % || 3.2. Belgia Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 123 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Owoce || 8 || 0 || 0 || EN 1788 Suplementy diety || 19 || 0 || 2* Makarony typu noodle || 26 || 0 || 0 Warzywa || 12 || 0 || 0 Zioła || 13 || 0 || 0 Skorupiaki || 21 || 0 || 0 Mięczaki || 22 || || Ogółem || 121 || 0 || 2 Ogółem w % zbadanych próbek || 98,4 % || 0 % || 1,6 % || * niedozwolone napromienianie 3.3. Bułgaria Nie przedstawiono danych za 2011 r. 3.4. Cypr Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 6 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami || Suszone warzywa, zioła i przyprawy korzenne || 6 || 0 || 0 || ΕΝ 13751 Ogółem || 6 || 0 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 100 % || 0 % || 0 % || 3.5. Republika Czeska Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 40 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Ryby, skorupiaki i mięczaki || 1 || 1 || 0 || EN 1785 Herbaty ziołowe || 11 || 0 || 0 || EN 1788 Przyprawy korzenne || 8 || 4 || 0 || EN 1788 Suplementy diety || 1 || 0 || 0 || EN 1788 Zupy z makaronem instant typu noodle || 3 || 0 || 0 || EN 1788 Drób || 3 || 0 || 0 || EN 1785 Świeże owoce || 3 || 2 || 0 || EN 1788, EN 1785 Grzyby suszone || 3 || 0 || 0 || EN 1788 Ogółem || 33 || 7 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 82,5 % || 17,5 % || 0% || 3.6. Niemcy Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 2 912 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Ser, przetwory z sera z ziołami i przyprawami || 37 || 0 || 0 || EN 1787, EN 1788, ASU§64 LFGB, L00.00-39 Ser, przetwory z sera bez ziół i przypraw || 33 || 0 || 0 || EN 1788, EN 1784, ASU§64 LFGB, L00.00-39 Masło z przyprawami || 5 || 0 || 0 || EN 1787 Jaja i produkty jajeczne || 4 || 0 || 0 || EN 1784 Mięso (z wyjątkiem drobiu i dziczyzny) || 4 || 0 || 0 || EN 1786 Drób || 92 || 0 || 0 || EN 1784, EN 1786 Produkty mięsne (z wyjątkiem kiełbas) || 46 || 0 || 0 || EN 1786, EN 1784, EN 1788 Kiełbasy || 47 || 0 || 0 || EN 1786, EN 1784 Ryby i produkty rybne || 44 || 0 || 4* || EN 1786, EN 1788, EN 1789 Skorupiaki, mięczaki, małże i inne zwierzęta wodne, w tym produkty z nich uzyskane || 148 || 0 || 2* 2** || EN 1788, EN 1786, EN 1787, EN 1384, EN 13751, ASU§64 LFGB,L12.01-1, Zupy, sosy, w tym zupy i potrawy instant || 239 || 5 || 2* 5** || EN 1787, EN 1788, EN 13751 Zboża i produkty zbożowe || 44 || 0 || 3** || EN 1787, EN 1788, EN 13751 Jadalne nasiona roślin strączkowych, nasiona oleiste, orzechy || 44 || 0 || 0 || EN 1787, EN 1788, EN 13751 Ziemniaki, części roślin o wysokiej zawartości skrobi || 26 || 0 || 0 || EN 1788, EN 13751 Świeże warzywa || 17 || 0 || 0 || EN 1788, EN 1787, EN 13751 Warzywa suszone || 40 || 0 || 0 || EN 1788, EN 1787, EN 13751 Świeże grzyby || 11 || 0 || 0 || EN 1788 Suszone grzyby lub produkty z grzybów || 142 || 0 || 6* || EN 1788, EN 13751, EN 1787 Świeże owoce || 65 || 0 || 0 || EN 1784, EN 1788, EN 1787, EN 13751, EN 1385 Suszone owoce i produkty z owoców || 49 || 0 || 0 || EN 1787, EN 1788, EN 13708 Kawa || 2 || 0 || 0 || EN 1788, EN 13751 Herbata i produkty herbatopodobne || 211 || 0 || 0 || EN 1788, EN 13751, EN 1787 Gotowe posiłki i dania || 9 || 0 || 0 || EN 1788, EN 1786, EN 13751 Suplementy diety || 121 || 0 || 12* || EN 1788, EN 1787, EN 13751, termoluminescencja Przyprawy i dodatki do potraw || 183 || 1 || 3** || EN 1788, EN 13751, EN 1787, termoluminescencja Suszone zioła i przyprawy korzenne || 1 084 || 10 || 7** || EN 1788, EN 1787, EN 13751, termoluminescencja Pozostałe || 98 || 1 || 0 || EN 1788, EN 13751, EN 13708 Enzymy || 4 || 0 || 0 || EN 1788, EN 13751 Ogółem || 2 849 || 17 || 46 || Ogółem w % zbadanych próbek || 97,83 % || 0,58 % || 1,58 % || * niedozwolone napromienianie; ** nieprawidłowo oznakowane 3.7. Dania Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 98 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Suplementy diety || 23 || 0 || 3* || EN 13751, EN 1788 Zioła i przyprawy korzenne || 42 || 0 || 0 || EN 13751, EN 1788 Herbaty ziołowe || 3 || 0 || 0 || EN 13751, EN 1788 Suszone makarony instant typu noodle || 16 || 0 || 3* || EN 13751, EN 1788 Zupy i sosy || 8 || 0 || 0 || EN 13751, EN 1788 Ogółem || 92 || 0 || 6 || Ogółem w % zbadanych próbek || 94 % || 0 % || 6 % || * niedozwolone napromienianie 3.8. Estonia W 2011 r. nie przeprowadzono żadnych kontroli na etapie wprowadzania produktów do obrotu W Estonii nie ma laboratorium przeprowadzającego analizy pod kątem promieniowania jonizującego. Ze względu na ograniczone środki finansowe nie wysłano próbek do analizy za granicą. 3.9. Grecja Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 20 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Przyprawy korzenne || 9 || 0 || 0 || EN 13751 Herbata || 9 || 0 || 0 || EN 13751 Zioła || 2 || 0 || 0 || EN 13751 Ogółem || 20 || 0 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 100 % || 0 % || 0 % || 3.10. Hiszpania Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 208 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Zioła i przyprawy korzenne || 156 || 5 || 1** || EN 1787, EN 13751 Napary || 18 || 0 || 0 || EN 13751 Owoce suszone || 13 || 0 || 0 || EN 13708, EN 1787 Mięczaki || 8 || 0 || 0 || EN 1786 Mięso || 7 || 0 || 0 || EN 1786 Ogółem || 202 || 5 || 1 || Ogółem w % zbadanych próbek || 97,12 % || 2,4 % || 0,48 % || ** nieprawidłowo oznakowane 3.11. Finlandia Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 193 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Suszone przyprawy korzenne i zioła || 95 || 0 || 2 || EN 13751, EN 1788 Suplementy diety, żywność specjalnego przeznaczenia żywieniowego || 35 || 0 || 3 || EN 13751, EN 1788 Owoce, owoce jagodowe, warzywa || 11 || 0 || 0 || EN 13751, EN 1788 Herbata i preparaty ziołowe || 20 || 0 || 1 || EN 13751, EN 1788 Inne przetwory || 24 || 0 || 2 || Ogółem || 185 || 0 || 8** || Ogółem w % zbadanych próbek || 95,8 % || 0 % || 4,2 % || ** nieprawidłowo oznakowane lub z jednostek niezatwierdzonych przez UE 3.12. Francja Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 112 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Zioła i przyprawy korzenne || 18 || 1 || 0 || EN 1784, EN 1788 Mrożone skorupiaki lub mięczaki || 13 || 0 || 0 || EN 1784, EN 1788 Zupy i sosy w proszku || 9 || 0 || 3** || EN 1784, EN 1788 Suplementy diety || 10 || 4 || 2* || EN 1784, EN 1788 Żabie udka || 4 || 0 || 0 || EN 1784, EN 1788 Jagnięcina || 3 || 0 || 0 || EN 1784, EN 1788 Drób || 11 || 0 || 0 || EN 1784, EN 1788 Wstępnie obgotowany makaron typu noodle || 1 || 1 || 0 || EN 1784, EN 1788 Herbata || 13 || 0 || 0 || EN 1784, EN 1788 Suszone owoce, warzywa, grzyby || 18 || 1 || 0 || EN 1784, EN 1788 Ogółem || 100 || 7 || 5 || Ogółem w % zbadanych próbek || 89,3 % || 6,2 % || 4,5 % || * niedozwolone napromienianie; ** nieprawidłowo oznakowane 3.13. Węgry Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 78 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Przyprawy korzenne || 60 || 0 || 0 || EN 1788 Herbata || 18 || 0 || 0 || EN 1788 Ogółem || 78 || 0 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 100 % || 0 % || 0 % || 3.14. Irlandia Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 110 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Przyprawy korzenne || 13 || 0 || 0 || EN 13751 (badanie przesiewowe), EN 1788 (badanie potwierdzające) Zioła i przyprawy korzenne || 26 || 0 || 0 Przyprawy || 6 || 0 || 0 Nasiona || 8 || 0 || 0 Makarony || 2 || 0 || 0 Makarony typu noodle || 7 || 0 || 0 Herbaty || 48 || 0 || 0 Ogółem || 110 || 0 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 100 % || 0 % || 0 % || 3.15. Włochy Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 423 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Ryby, mięczaki, skorupiaki || 144 || 0 || 10 || EN 13784, EN 1786, EN 1788, EN 13751 Zioła i przyprawy korzenne || 90 || 0 || 1 || EN 13783, EN13751, EN 1787, EN 1788 Mięso || 67 || 0 || 0 || EN 1786, EN 13784, EN 13751 Czosnek i cebula || 27 || 0 || 0 || EN 1788, EN 13751, EN 1787, EN 13783 Ziemniaki || 19 || 0 || 0 || EN 1788, EN 13751, EN 1787, EN 13783 Grzyby suszone || 11 || 0 || 0 || EN 13708, EN13751 Przyprawy warzywne || 9 || 0 || 0 || EN 1787, EN 13783 Orzechy || 8 || 0 || 0 || EN 1787, EN 13708 Owoce suszone || 8 || 0 || 0 || EN 1787, EN 13708 Żabie udka || 7 || 0 || 5 || EN 1786, EN 1785 Świeże owoce || 6 || 0 || 0 || EN 1787, EN 1788, EN 13708 Ekstrakty warzywne || 4 || 0 || 0 || EN 13751 Suplementy diety || 3 || 0 || 0 || EN 13751 Pszenica || 1 || 0 || 0 || EN 1787 Warzywa || 1 || 0 || 0 || EN 1788 Herbata zielona || 1 || 0 || 0 || EN 13751 Produkty piekarskie || 1 || 0 || 0 || EN 1787 Ogółem || 407 || 0 || 16** || Ogółem w % zbadanych próbek || 98,95 % || 0 % || 1,05 % || ** nieprawidłowo oznakowane 3.16. Łotwa Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 42 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Grzyby (solone, mrożone) || 13 || 0 || 0 || MI 2143-91 VNIIMS SDP 5.4.4R.01:2010 SSI- Rapport 93-11(Sr 90) Suplementy diety || 2 || 0 || 5* || EN 1788 Suszone zioła i przyprawy korzenne || 4 || 0 || 0 || EN 1788 Ryby i skorupiaki || 10 || 0 || 0 || MI 2143-91 VNIIMS SDP 5.4.4R.01:2010 Czosnek || 1 || 0 || 0 || EN 1788 Sos sojowy || 2 || 0 || 0 || MI 2143-91 VNIIMS Pomelo || 1 || 0 || 0 || MI 2143-91 VNIIMS Woda mineralna || 3 || 0 || 0 || MI 2143-91 VNIIMS SSI- Rapport 93-11(Sr 90) Ogółem || 37 || 0 || 5 || Ogółem w % zbadanych próbek || 88 % || 0 % || 12 % || * niedozwolone napromienianie 3.17. Litwa Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 90 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Suplementy diety || 23 || 0 || 0 || EN 13783 Zioła i przyprawy korzenne || 16 || 0 || 0 || EN 13783 Herbata || 34 || 0 || 0 || EN 1378 Warzywa suszone || 17 || 0 || 0 || EN 1378 Ogółem || 90 || 0 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 100% || 0 % || 0 % || 3.18. Luksemburg Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 20 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Suplementy diety || 5 || 0 || 5* || EN 1788 Makarony typu noodle || 10 || 0 || 0 || EN 1788 Ogółem || 15 || 0 || 5 || Ogółem w % zbadanych próbek || 75 % || 0 % || 25 % || * niedozwolone napromienianie 3.19. Malta Nie przedstawiono danych za 2011 r. 3.20. Niderlandy Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 303 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Produkty zbożowe || 26 || 2 || 0 || EN 13751 Suszone warzywa i produkty warzywne || 28 || 0 || 0 || EN 13751 Suszone owoce i produkty z owoców || 40 || 0 || 0 || EN 13751 Orzechy i nasiona || 40 || 0 || 0 || EN 13751 Ryby i produkty rybne || 26 || 0 || 0 || EN 13751 Sałatki, makarony i zupy || 31 || 3 || 0 || EN 13751 Przyprawy korzenne i aromaty || 98 || 9 || 0 || EN 13751 Ogółem || 289 || 14 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 95,4 % || 4,6 % || 0 % || 3.21. Polska Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 229 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Suszone zioła i przyprawy korzenne || 75 || 0 || 1 || EN 13751, EN 1788 Orzechy || 21 || 0 || 0 || EN 1787 Warzywa (w tym jadalne nasiona roślin strączkowych) || 14 || 0 || 0 || EN 1788 Owoce || 20 || 0 || 0 || EN 1784, EN 1787 Ryby i owoce morza || 22 || 0 || 0 || EN 1786, EN 1788 Herbaty || 9 || 0 || 0 || EN 13751 Sery dojrzewające, sery serwatkowe, inne sery zawierające przyprawy korzenne/zioła || 10 || 0 || 0 || EN 1788 Gotowe dania || 15 || 0 || 1 || EN 1788 Mięso, podroby, produkty mięsne || 16 || 0 || 0 || EN 1786, EN 1784 Suplementy diety || 12 || 0 || 2 || EN 13751, EN 1788 Żywność specjalnego przeznaczenia żywieniowego || 6 || 0 || 0 || EN 1788 Ogółem || 225 || 0 || 4** || Ogółem w % zbadanych próbek || 98,25 % || 0 % || 1,75 % || ** nieprawidłowo oznakowane 3.22. Portugalia Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 12 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Zioła, przyprawy korzenne i ekstrakty warzywne || 12 || 0 || 0 || Technika PSL (luminescencja stymulowana światłem) Ogółem || 12 || 0 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 100 % || 0 % || 0 % || 3.23. Rumunia Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 79 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Suszone zioła aromatyczne, przyprawy korzenne i warzywne || 78 || 0 || 1*** || EN 1787, EN 13751 Ogółem || 78 || 0 || 1 || Ogółem w % zbadanych próbek || 98,7 % || 0 % || 1,3 % || *** napromieniane w jednostce niezatwierdzonej przez UE 3.24. Szwecja Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 5 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Mięso drobiowe (różnych ptaków) || 5 || 0 || 0 || EN 1784 Ogółem || 5 || 0 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 100 % || 0 % || 0 % || 3.25. Słowacja Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 18 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Orzechy || 10 || 0 || 0 || EN 1784 Nasiona oleiste || 3 || 0 || 0 || EN 1784 Tuńczyk w oleju, rozdrobniony || 1 || 0 || 0 || EN 1784 Herbatniki i batony zbożowe || 3 || 0 || 0 || EN 1788 Produkty mięsne || 1 || 0 || 0 || EN 1784 Ogółem || 18 || 0 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 100 % || 0 % || 0 % || 3.26. Słowenia Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 20 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Przyprawy korzenne || 8 || 0 || 0 || EN 13751, EN 1788 Suplementy diety || 4 || 1 || 0 || EN 13751, EN 1788 Czosnek || 4 || 0 || 0 || EN 13751, EN 1788 Ryż || 1 || 2 || 0 || EN 13751, EN 1788 Ogółem || 17 || 3 || 0 || Ogółem w % zbadanych próbek || 85 % || 15 % || 0 % || 3.27. Zjednoczone Królestwo Żywność poddana badaniu || Liczba próbek: 130 || Zastosowana metoda CEN Zgodnych z wymogami || Niejednoznacznych || Niezgodnych z wymogami Suszone zioła, przyprawy korzenne i warzywne || 51 || 2 || 2 || EN13751, EN 1788 Świeże i konserwowane (inne niż suszone) zioła i przyprawy korzenne || 14 || 0 || 0 || EN13751, EN 1788 Różne || 5 || 0 || 0 || EN13751, EN 1788 Makaron i azjatyckie potrawy liofilizowane || 10 || 2 || 2 || EN13751, EN 1788 Warzywa || 1 || 0 || 0 || EN13751, EN 1788 Zupy i sosy || 11 || 1 || 1 || EN13751, EN 1788 Suplementy diety || 17 || 2 || 1 || EN13751, EN 1788 Suszone ryby i owoce morza || 8 || 0 || 0 || EN13751, EN 1788 Ogółem || 117 || 7 || 6** || Ogółem w % zbadanych próbek || 90,00 % || 5,4 % || 4,6 % || ** nieprawidłowo oznakowane oraz brak dowodów na przeprowadzenie napromieniania w zatwierdzonej jednostce 3.28. Podsumowanie sytuacji w UE Poniższa tabela zawiera zestawienie zbadanych próbek i wyników otrzymanych dla całej Unii Europejskiej: Państwo członkowskie || Próbki zgodne z wymogami || Niejednoznaczne || Próbki niezgodne z wymogami || Liczba próbek ogółem || % w ogólnej liczbie próbek UE AT || 126 || 0 || 0 || 126 || 2,3 % BE || 121 || 0 || 2 || 123 || 2,2 % BG || NPD || NPD || NPD || NPD || CY || 6 || 0 || 0 || 6 || 0,1 % CZ || 33 || 7 || 0 || 40 || 0,7 % DE || 2 849 || 17 || 46 || 2 912 || 54,0 % DK || 92 || 0 || 6 || 98 || 1,8 % EE || NPA || NPA || NPA || NPA || EL || 20 || 0 || 0 || 20 || 0,4 % ES || 202 || 5 || 1 || 208 || 3,8 % FI || 185 || 0 || 8 || 193 || 3,5 % FR || 100 || 7 || 5 || 112 || 2,0 % HU || 78 || 0 || 0 || 78 || 1,4 % IE || 110 || 0 || 0 || 110 || 2,0 % IT || 407 || 0 || 16 || 423 || 7,8 % LV || 37 || 0 || 5 || 42 || 0,8 % LT || 90 || 0 || 0 || 90 || 1,7 % LU || 15 || 0 || 5 || 20 || 0,4 % MT || NPD || NPD || NPD || NPD || NL || 289 || 14 || 0 || 303 || 5,6 % PL || 225 || 0 || 4 || 229 || 4,2 % PT || 12 || 0 || 0 || 12 || 0,2 % RO || 78 || 0 || 1 || 79 || 1,5 % SE || 5 || 0 || 0 || 5 || 0,1 % SK || 18 || 0 || 0 || 18 || 0,3 % SI || 17 || 3 || 0 || 20 || 0,4 % UK || 117 || 7 || 6 || 130 || 2,4 % Ogółem EU || 5 232 || 60 || 105 || 5 397 || 100 % || 97 % || 1 % || 2 % || 100 % || || NPD: Nie przedstawiono danych NPA: Nie przeprowadzono analiz || 4. Podsumowanie Niniejsze sprawozdanie dotyczy okresu od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. Zawiera ono zestawienie informacji przekazanych Komisji przez 25 państw członkowskich. Bułgaria i Malta nie przedstawiły żadnych danych. W 2011 r. w 13 państwach członkowskich działały 24 jednostki przeprowadzające napromienianie, zatwierdzone zgodnie z art. 7 ust. 2 dyrektywy 1999/2/WE. Nie zatwierdzono żadnej nowej jednostki przeprowadzającej napromienianie. Nie zamknięto żadnej zatwierdzonej jednostki przeprowadzającej napromienianie. Pięć jednostek przeprowadzających napromienianie nie poddała napromienianiu żadnej żywności w 2011 r. (nie przedstawiono danych dotyczących dwóch jednostek w Bułgarii). Ogółem działaniu promieniowania jonizującego w państwach członkowskich poddano 8 067,5 ton produktów, z czego 90,45 % zostało napromienionych w trzech państwach członkowskich: Belgii (62,36 %), Niderlandach (19,48 %) i Francji (8,61 %). Wśród produktów poddanych napromienianiu największą część stanowią żabie udka (48,52 %), drób (19,89 %) oraz suszone zioła aromatyczne i przyprawy korzenne (14,98 %). Ogólna ilość produktów poddanych napromienianiu w UE nieznacznie spadła w stosunku do roku 2010, kiedy to poddano napromienianiu 9 263,4 ton. W Francji poddano promieniowaniu jonizującemu znacznie mniejszą ilość suszonych ziół aromatycznych, przypraw korzennych i warzywnych, a także mięsa drobiowego: odpowiednio o 65 % i 75 %. W Niderlandach łączna ilość produktów poddanych działaniu promieniowania jonizującego wzrosła o 2,85 %, głównie za sprawą znacznego wzrostu ilości białka jaj poddanego napromienianiu w 2011 r. 25 państw członkowskich przekazało informacje dotyczące kontroli przeprowadzonych na etapie wprowadzania produktów do obrotu. Jedno państwo członkowskie nie przeprowadziło żadnych kontroli analitycznych w ramach kontroli i inspekcji urzędowych ze względu na to, że nie posiada laboratoriów, które mogłyby przeprowadzić takie analizy, a wysłanie próbek do analizy za granicą byłoby zbyt kosztowne. W 24 państwach członkowskich zbadano 5 397 próbek, z czego 67,4 % w trzech państwach członkowskich (54 % w Niemczech, 7,8 % we Włoszech i 5,6 % w Niderlandach). 5 232 próbek (97 %) było zgodnych z przepisami dyrektyw, 105 (2 %) było niezgodnych z przepisami, a 60 próbek (1 %) dało niejednoznaczne wyniki. Przyczyny niejednoznacznych wyników wiążą się najczęściej z niepotwierdzeniem dodatnich wyników badań przesiewowych lub z trudnościami w ustaleniu, które składniki zostały napromienione w żywności złożonej, nawet jeśli są opatrzone etykietą. Dwie główne przyczyny niezgodności przebadanych próbek z przepisami to nieprawidłowe oznakowanie i zakazane napromienianie; innym powodem niezgodności z przepisami było napromienianie w jednostkach niezatwierdzonych przez UE. Przyczyny niezgodności z przepisami są podane w każdej tabeli z danymi na temat badań przeprowadzonych w każdym państwie członkowskim. [1] Dz.U. L 66 z 13.3.1999, s. 16. [2] http://ec.europa.eu/food/food/biosafety/irradiation/index_en.htm [3] Dz.U. C 265 z 1.9.2012, s. 3. [4] Dz.U. L 66 z 13.3.1999, s. 24. [5] Dz.U. C 283 z 24.11.2009, s. 5.