KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.12.2021 COM(2021) 799 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie trzeciego sprawozdania z postępu prac w realizacji strategii UE w zakresie unii bezpieczeństwa



I.Wprowadzenie Celem unii bezpieczeństwa jest zagwarantowanie, aby UE w pełni odgrywała swoją rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa obywateli przy jednoczesnym poszanowaniu wartości, które określają europejski styl życia. Czynione są postępy we wdrażaniu wszystkich czterech priorytetów strategicznych określonych w strategii w zakresie unii bezpieczeństwa: (i) środowisko bezpieczeństwa, które wytrzyma próbę czasu; (ii) zajmowanie się ewoluującymi zagrożeniami; (iii) ochrona Europejczyków przed terroryzmem i przestępczością zorganizowaną oraz (iv) silny europejski ekosystem bezpieczeństwa. Pandemia COVID-19 uwypukliła kluczowe słabości, a jednocześnie w związku ze zmianami technologii i rozwojem sytuacji międzynarodowej ciągle zmieniają się zagrożenia i wyzwania dla bezpieczeństwa europejskiego. W drugim sprawozdaniu dotyczącym unii bezpieczeństwa nakreślono szczególne wyzwania dla bezpieczeństwa związane z pandemią COVID-19. W niniejszym trzecim sprawozdaniu skoncentrowano się na zmianach, które nastąpiły w ostatnich sześciu miesiącach w związku z najważniejszymi pojawiającymi się w tym okresie zagrożeniami. Podkreślono w nim w szczególności potrzebę zacieśnienia współpracy nie tylko w UE, ale również na arenie międzynarodowej, z różnego rodzaju zainteresowanymi stronami i partnerami. Realizacja strategii w zakresie unii bezpieczeństwa przebiega w kontekście zagrożeń, które w coraz większym stopniu mają charakter transgraniczny i międzysektorowy. Świat cyfrowy jest nadal wykorzystywany w złych zamiarach. Coraz częściej obserwujemy cyberataki dokonywane z Europy lub spoza jej terytorium, także z użyciem oprogramowania szantażującego, których celem są podstawowe funkcje państwa, takie jak opieka zdrowotna i kluczowa infrastruktura, przemysł i podmioty publiczne, a także osoby fizyczne. Wzrasta liczba działań, które są związane z zagraniczną manipulacją informacjami i ingerencją w informacje i które w niektórych przypadkach idą w parze z działaniami w cyberprzestrzeni, w szczególności z operacjami typu hack-and-leak. Wszelkiego rodzaju przestępczość zorganizowana ma w dalszym ciągu charakter transgraniczny, a skuteczna reakcja na nią zależy od partnerstw wykraczających poza UE. Rozwój sytuacji międzynarodowej wymaga czujności w kontekście potencjalnej radykalizacji postaw i terroryzmu, jak również ataków hybrydowych, w tym – w okresie sprawozdawczym – na zewnętrznej granicy UE. Aby sprostać tym coraz bardziej wyrafinowanym zagrożeniom globalnym i transgranicznym, UE intensyfikuje nie tylko własne działania, ale także współpracę z partnerami międzynarodowymi. Stanowi ona główny element niniejszego sprawozdania. Równocześnie trwa intensyfikacja prac nad wzmocnieniem bezpieczeństwa w strefie Schengen. Ścisła współpraca między państwami członkowskimi ma zasadnicze znaczenie dla ogólnego bezpieczeństwa strefy Schengen. Aby zapewnić dalszą poprawę w tym zakresie, Komisja przygotowała nowy ważny pakiet środków, które mają wzmocnić współpracę policyjną i bezpieczeństwo strefy Schengen. Agencje UE są w pełni zaangażowane w te prace poprzez swoje działania operacyjne wspierające organy krajowe państw członkowskich oraz poprzez zapewnianie wiedzy fachowej, informacji i orientacji sytuacyjnej w zakresie najpilniejszych zagrożeń. Dodatkowe i zaktualizowane informacje dotyczące pełnego zakresu inicjatyw w ramach unii bezpieczeństwa przedstawiono w załączniku do niniejszego komunikatu. II.Środowisko bezpieczeństwa, które wytrzyma próbę czasu Infrastruktura cyfrowa, technologie cyfrowe i systemy online pozwalają nam prowadzić działalność gospodarczą oraz korzystać z produktów i usług. Postępująca transformacja cyfrowa naszego otoczenia sprawia jednak również, że jesteśmy bardziej narażeni na ataki. Skala, częstotliwość i zaawansowanie cyberprzestępczości i cyberataków rośnie, jak wynika zarówno z oceny zagrożenia wykorzystaniem internetu przez zorganizowane grupy przestępcze, którą Europol opublikował w listopadzie 2021 r., jak i z rocznego sprawozdania Agencji Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA) dotyczącego krajobrazu zagrożeń z października 2021 r. W ubiegłym roku rządy w Europie musiały stawić czoła co najmniej 198 cyberincydentom, co czyni administrację publiczną najbardziej dotkniętym sektorem. Wysoko wykwalifikowane i dysponujące odpowiednimi zasobami podmioty działające w złych zamiarach pochodzą z UE, ale również spoza jej terytorium, i wykorzystują ponadgraniczny charakter globalnego, otwartego internetu oraz luki w jurysdykcji wynikające z obecnych ram prawnych. Cyberataki i cyberprzestępczość są często ze sobą powiązane, o czym świadczą liczne incydenty, w których przestępcy wykorzystują słabe punkty w celu wyłudzenia pieniędzy, i stanowią stałe zagrożenie, które ciągle się zmienia. Motywacją cyberprzestępców mogą być po prostu rosnące możliwości monetyzacji ich działalności, ale inne szkodliwe zachowania państw lub podmiotów niepaństwowych są podyktowane nie tylko korzyściami finansowymi, ale też bardziej złożonymi względami geopolitycznymi i ideologicznymi. Z danych zgromadzonych przez ENISA wynika, że wspierani przez państwo hakerzy również osiągnęli „nowe poziomy zaawansowania i oddziaływania” w atakach wymierzonych w łańcuchy dostaw sektora publicznego i prywatnego. Dlatego szczególnie ważne jest utrzymanie wysokiego poziomu ambicji działań UE, zarówno pod względem poziomu bezpieczeństwa, jaki chcemy osiągnąć, jak i tempa, w jakim działamy, aby go osiągnąć. Na posiedzeniu Rady Europejskiej w październiku 2021 r. poruszono kwestię wyraźnego wzrostu liczby szkodliwych działań w cyberprzestrzeni. Potwierdzono na nim zaangażowanie UE na rzecz otwartej, wolnej, stabilnej i bezpiecznej cyberprzestrzeni, a także podkreślono potrzebę skutecznej koordynacji i gotowości w obliczu rosnących zagrożeń cyberbezpieczeństwa. Podkreślono również konieczność zintensyfikowania działań w walce z cyberprzestępczością, w szczególności z atakami z użyciem oprogramowania szantażującego, oraz zacieśnienia współpracy z krajami partnerskimi, w tym na forach wielostronnych. Kilka przykładów ostatnich cyberincydentów/incydentów z użyciem oprogramowania szantażującego w okresie sprawozdawczym -Lipiec: około 500 supermarketów w Szwecji zostało zmuszonych do zamknięcia z powodu bardzo agresywnego cyberataku, który dotknął organizacje na całym świecie. -Lipiec: Estonia poinformowała, że haker z Tallina pobrał 286 438 zdjęć z dokumentów tożsamości z rządowych baz danych, ujawniając podatność platformy zarządzanej przez estoński organ ds. systemów informatycznych na zagrożenia. -Sierpień: region Lacjum we Włoszech doświadczył ataku z użyciem oprogramowania szantażującego, który unieruchomił administracyjne systemy informatyczne, w tym portal rejestracji na szczepienia przeciwko COVID-19. Przez kilka dni po ataku nie można było umawiać nowych wizyt na szczepienia. -Wrzesień: w Niemczech potwierdzono cyberatak, w którym hakerzy zdołali włamać się do serwera i systemów plików niemieckiego Federalnego Urzędu Statystycznego kierowanego przez krajowego komisarza wyborczego. -Wrzesień: w Niderlandach cyberatak utrudnił wprowadzenie paszportu COVID-19. -Październik: atak z użyciem oprogramowania szantażującego na szpital w Belgii spowodował konieczność odwołania wszystkich zaplanowanych konsultacji. -Listopad: podczas cyberataku na europejski oddział Mediamarkt hakerzy zażądali 50 mln USD w bitcoinach. Wewnętrzne rozwiązywanie problemu odporności UE

Kluczowym elementem, który ma zwiększyć zdolność UE do szybkiego reagowania i odbudowy, było zalecenie Komisji w sprawie utworzenia wspólnej jednostki ds. cyberprzestrzeni. Wspólna jednostka ds. cyberprzestrzeni skupiałaby państwa członkowskie i odpowiednie instytucje, agencje i organy Unii, zapewniając strukturę skoordynowanej współpracy na szczeblu operacyjnym. Ułatwiłaby ona kontakty między poszczególnymi podmiotami odpowiedzialnymi za operacje w zakresie cyberbezpieczeństwa w ramach unijnych środowisk zajmujących się cyberbezpieczeństwem (odporność, ściganie przestępstw, dyplomacja cyfrowa i cyberobrona). 19 października Rada zgodziła się zbadać, na ile inicjatywa dotycząca wspólnej jednostki ds. cyberprzestrzeni może uzupełnić zalecenie Komisji w sprawie skoordynowanego reagowania na incydenty i kryzysy cybernetyczne na dużą skalę. Rozpoczęto proces przygotowawczy, a ENISA zorganizowała kilka warsztatów w celu omówienia wyników i kolejnych kroków zgodnie z zaleceniem Komisji i biorąc pod uwagę dokument prezydencji słoweńskiej dotyczący dalszych działań wspólnej jednostki ds. cyberprzestrzeni. Uzupełnieniem tych wniosków dotyczących elementów nadrzędnych są przepisy sektorowe, w których uwzględniono szczególne podatności na zagrożenia, a w okresie sprawozdawczym odnotowano postępy w sektorze finansowym, zdrowotnym, morskim i energetycznym, a także w zakresie ochrony konsumentów. Trwają negocjacje dotyczące rozporządzenia w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej sektora finansowego, które ma zwiększyć ogólną operacyjną odporności cyfrową instytucji finansowych. 24 listopada Rada wypracowała podejście ogólne, natomiast Parlament Europejski zamierza przyjąć mandat negocjacyjny przed końcem roku. Przyjęte środki zapewnią UE i jej państwom członkowskim solidne ramy legislacyjne, które wytrzymają próbę czasu i pozwolą skuteczniej sprostać tym wyzwaniom, pod warunkiem że wymagany poziom ambicji znajdzie odzwierciedlenie w ostatecznym wyniku negocjacji. Pandemia uwidoczniła zasadniczy charakter sektora opieki zdrowotnej oraz potrzebę stworzenia solidnych ram bezpieczeństwa zdrowotnego. Wnioski dotyczące Europejskiej Unii Zdrowotnej mają umożliwić lepszą ochronę przed zagrożeniami dla zdrowia człowieka i skuteczniejsze zapobieganie tym zagrożeniom, zapewnić lepszą gotowość w razie ich wystąpienia, a także umożliwić skuteczniejsze reagowanie na tego rodzaju zagrożenia na poziomie UE. Wnioski te świadczą także o ambicjach i determinacji UE w zakresie ochrony tego kluczowego sektora. Osiągnięto już porozumienie w sprawie aktualizacji mandatów kluczowych agencji, a wkrótce powinno dojść do porozumienia w sprawie transgranicznych zagrożeń zdrowia. Nowy wymiar tym pracom nadało także ustanowienie we wrześniu 2021 r. Urzędu ds. Gotowości i Reagowania na Stany Zagrożenia Zdrowia (HERA), a towarzyszyć mu będzie opracowanie nowych ram dotyczących nadzwyczajnych środków ograniczonych w czasie, które będą uruchamiane w razie potrzeby. Zagrożenia cybernetyczne i hybrydowe w sektorze morskim, wymierzone w krytyczną infrastrukturę morską, taką jak porty, kable podmorskie i rurociągi, platformy energetyczne i punkty, w których ruch morski jest szczególnie intensywny, mogą stanowić źródło poważnych zakłóceń. Obecnie trwa ocena strategii Unii Europejskiej w zakresie bezpieczeństwa morskiego i związanego z nią planu działania pod kątem ewentualnej aktualizacji, dzięki której można by skuteczniej przeciwdziałać zmieniającym się zagrożeniom cybernetycznym i hybrydowym. W opublikowanym niedawno komunikacie „Reakcja na rosnące ceny energii: zestaw działań i środków wsparcia” Komisja ogłosiła zamiar podjęcia do końca 2022 r. działań mających na celu dostosowanie odporności systemu energetycznego do nowych zagrożeń, np. cyberzagrożeń lub ekstremalnych zdarzeń pogodowych. Będą to m.in. nowe przepisy o cyberbezpieczeństwie energii elektrycznej, zalecenie w sprawie aspektów czystej energii związanych z odpornością oraz stała europejska grupa operatorów i organów ds. odporności infrastruktury energetycznej. Luki w zabezpieczeniach występują również w wielu inteligentnych produktach i urządzeniach bezprzewodowych. W szczególności dzieci mogą być narażone na ryzyko w zakresie bezpieczeństwa z powodu podatności na zagrożenia produktów elektronicznych, takich jak zabawki podłączone do internetu i inteligentne zegarki. Aby rozwiązać ten problem, w październiku 2021 r. Komisja przyjęła akt delegowany na podstawie dyrektywy w sprawie urządzeń radiowych w celu ochrony prywatności i sieci oraz ochrony przed oszustwami związanymi z produktami elektronicznymi podłączonymi do internetu. Spowodowałoby to nałożenie na producentów wymogów, które zwiększyłyby poziom cyberbezpieczeństwa produktów wprowadzanych na rynek UE, oraz umożliwiłoby państwom członkowskim wprowadzanie środków naprawczych w przypadku wykrycia niebezpiecznych produktów na rynku. Rozwiązywanie problemu odporności UE poprzez współpracę międzynarodową Zagrożenia dla bezpieczeństwa mają charakter globalny, więc aby z nimi walczyć, trzeba budować solidne partnerstwa międzynarodowe. UE i jej państwa członkowskie działają coraz intensywniej, aby zapobiegać przedsięwzięciom agresorów sponsorowanych przez państwo i podmioty niepaństwowe, powstrzymywania ich i reagowanie na nie, m.in. starając się doprowadzić do wyraźniejszego przypisywania odpowiedzialności. W lipcu 2021 r. UE, Stany Zjednoczone, NATO i inne światowe mocarstwa wydały oświadczenia, w których zdecydowanie potępiły szkodliwe działania w cyberprzestrzeni i stwierdziły, że włamania do serwera Microsoft Exchange na początku 2021 r. dokonano z terytorium Chin. Te szkodliwe działania w cyberprzestrzeni naruszyły integralność ponad 100 000 serwerów na całym świecie. 24 września 2021 r. wysoki przedstawiciel wydał w imieniu UE oświadczenie w sprawie poszanowania procesów demokratycznych w UE, w którym potępił szereg szkodliwych działań w cyberprzestrzeni, wezwał Federację Rosyjską do przestrzegania norm odpowiedzialnego zachowania państw w cyberprzestrzeni oraz zaapelował do wszystkich zaangażowanych stron o natychmiastowe zaprzestanie takich działań. Dyskusje na temat globalnych wyzwań w zakresie bezpieczeństwa nabierają tempa na forach wielostronnych. Na posiedzeniu ministrów spraw wewnętrznych i bezpieczeństwa państw grupy G-7 we wrześniu 2021 r. omówiono szereg kwestii, począwszy od materiałów przedstawiających niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych w internecie poprzez oprogramowanie szantażujące, aż po zwalczanie terroryzmu i poważnej przestępczości oraz korupcję. Partnerzy z grupy G7 przyjęli zbieżne stanowiska i zobowiązali się do poprawy wymiany informacji (w tym informacji biometrycznych i biograficznych) przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony danych osobowych i praw podstawowych. W sierpniu podczas prezydencji włoskiej UE uczestniczyła również w posiedzeniu ministrów cyfryzacji państw grupy G-20. Ministrowie uzgodnili deklarację, w której podkreślono potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa danych dla ogółu społeczeństwa i przedsiębiorstw oraz zagwarantowania bezpieczeństwa otoczenia cyfrowego dla wszystkich. Uzgodniono również zbiór zasad grupy G-20 dotyczących bezpiecznego i korzystnego otocznia cyfrowego dla dzieci. UE jest zdecydowanym zwolennikiem współpracy wielostronnej, ponieważ uważa, że jest ona niezbędna do utrzymania otwartej, stabilnej i bezpiecznej cyberprzestrzeni. W listopadzie 2021 r., w kontekście Paryskiego Forum Pokoju 2021, przewodnicząca Ursula von der Leyen ogłosiła decyzję o wsparciu paryskiego wezwania do zaufania i bezpieczeństwa w cyberprzestrzeni, dołączając do ponad 80 państw, 700 przedsiębiorstw, 350 organizacji społeczeństwa obywatelskiego zobowiązujących się do współpracy w celu sprostania wyzwaniom, ale także wykorzystania możliwości, jakie niesie ze sobą cyberprzestrzeń.

UE utrzymuje również dwustronne stosunki z wieloma państwami trzecimi, w tym poprzez regularne dialogi w sprawach bezpieczeństwa i cyberprzestrzeni. Współpraca między UE a Stanami Zjednoczonymi w kwestiach bezpieczeństwa nabrała w ostatnich miesiącach tempa i jest kluczowym przykładem współpracy z państwami o zbieżnych poglądach na rzecz realizacji agendy bezpieczeństwa. Współpraca między UE a Stanami Zjednoczonymi w kwestiach bezpieczeństwa Na szczycie UE-USA, który odbył się 15 czerwca 2021 r., podkreślono wzmożoną determinację, aby razem stawiać czoła wspólnym wyzwaniom w dziedzinie bezpieczeństwa. W następstwie szczytu podjęto szereg inicjatyw: - pierwsze posiedzenie Rady UE–USA ds. Handlu i Technologii odbyło się 29 września 2021 r. W odnośnym oświadczeniu z Pittsburgha podkreślono znaczenie monitorowania inwestycji w celu przeciwdziałania zagrożeniom dla bezpieczeństwa narodowego, współpracy w obszarach związanych z kontrolą wywozu w odniesieniu do handlu produktami podwójnego zastosowania, rozszerzania odpornych i zrównoważonych łańcuchów dostaw, a także zwalczania zagranicznej manipulacji informacjami i ingerencji w informacje. W skład Rady UE–USA ds. Handlu i Technologii wchodzi grupa robocza do spraw technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz usług, bezpieczeństwa i konkurencyjności, która będzie zajmować się takimi kwestiami jak bezpieczeństwo, różnorodność, interoperacyjność i odporność w całym łańcuchu dostaw ICT, w tym wrażliwymi i krytycznymi obszarami, takimi jak sieć 5G, kable podmorskie, ośrodki przetwarzania danych i infrastruktura przetwarzania w chmurze. - dialog między UE a Stanami Zjednoczonymi w sprawach cyberprzestrzeni miał miejsce 21 września 2021 r. Osiągnięto porozumienie co do potrzeby zwiększenia współpracy i koordynacji w zakresie dyskusji na forum ONZ dotyczących cyberprzestrzeni, aby zapobiegać szkodliwym działaniom w cyberprzestrzeni, powstrzymywać je i reagować na nie, a także aby angażować się skutecznie z innymi państwami, zwłaszcza w zwiększanie globalnej odporności. - UE wzięła udział w zorganizowanej przez Biały Dom inicjatywie na rzecz walki z oprogramowaniem szantażującym w październiku 2021 r. wraz z ekspertami wyższego szczebla i przedstawicielami rządów z 30 państw. Dyskusje dotyczyły odporności sieci, nadużywania waluty wirtualnej do prania pieniędzy za okup, wymiany informacji w celu wspierania dochodzeń i ścigania międzynarodowych przestępców zajmujących się oprogramowaniem szantażującym oraz działań dyplomatycznych na rzecz wspierania wspólnych celów w zakresie zwalczania oprogramowania szantażującego. Grupa robocza UE-USA ds. oprogramowania szantażującego, która skupiła się na współpracy operacyjnej między organami ścigania, spotkała się po raz pierwszy 25 października 2021 r.; przy okazji posiedzenia państw grupy G-20 w październiku 2021 r. UE omówiła ze Stanami Zjednoczonymi i innymi uczestnikami krótkoterminowe zakłócenia w łańcuchach dostaw oraz sposoby na zapewnienie długoterminowej odporności, tak by uniknąć niedoborów i utrzymać otwarte rynki. Aby skutecznie zwalczać cyberprzestępczość, na całym świecie, na szczeblu krajowym, unijnym i międzynarodowym podejmowane są starania na rzecz poprawy transgranicznego dostępu do elektronicznego materiału dowodowego wykorzystywanego w postępowaniach przygotowawczych. Kompatybilne zasady na poziomie międzynarodowym są szczególnie ważne, aby uniknąć kolizji przepisów w przypadku transgranicznego udostępniania elektronicznego materiału dowodowego. Znaczne postępy w tym zakresie osiągnięto dzięki formalnemu zakończeniu negocjacji w sprawie drugiego protokołu dodatkowego do Konwencji Rady Europy o cyberprzestępczości (konwencja budapeszteńska), a w wyniku czego 17 listopada 2021 r. Komitet Ministrów Rady Europy przyjął tekst protokołu. Komisja przyjęła wnioski w sprawie upoważnienia państw członkowskich, w interesie Unii, do szybkiego podpisania i ratyfikowania protokołu, a obecnie ściśle współpracuje z Parlamentem Europejskim i Radą, aby umożliwić państwom członkowskim jak najszybsze podpisanie i ratyfikowanie tego protokołu. W protokole zapewniono praktykom na całym świecie narzędzia służące zacieśnieniu współpracy w zakresie cyberprzestępczości i elektronicznego materiału dowodowego, a także uznano, że skuteczna współpraca transgraniczna na potrzeby wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych wymaga solidnych zabezpieczeń w zakresie ochrony praw podstawowych. Protokół zawiera również zabezpieczenia w zakresie ochrony prywatności i danych osobowych. Równocześnie trwają prace nad nową konwencją Organizacji Narodów Zjednoczonych o cyberprzestępczości, która powinna być prawnie spójna z istniejącymi instrumentami, w szczególności z konwencją budapeszteńską. Komisja zapewni skuteczny udział Unii Europejskiej w negocjacjach, które rozpoczną się w styczniu 2022 r. III.Działanie w obliczu zmieniających się zagrożeń Najistotniejsze zmieniające się zagrożenia zaobserwowane w okresie sprawozdawczym dotyczą zagrożeń hybrydowych i ciągłej ewolucji zmian technologicznych. Skala, zmienny charakter i metody działania stosowane w przypadku zagrożeń bezpieczeństwa i zagrożeń hybrydowych stanowią obecnie ciągłe wyzwanie, a narzędzia wykorzystywane przez podmioty działające w złych zamiarach stają się coraz bardziej różnorodne. Wyzwania w zakresie bezpieczeństwa są również w coraz większym stopniu wynikiem rozwoju technologicznego, który, choć stwarza nowe możliwości dla społeczeństwa, jest również często wykorzystywany przez podmioty działające w złych zamiarach i przestępców. Przewodnicząca Ursula von der Leyen podkreśliła, że aby skutecznie radzić sobie ze zmieniającymi się zagrożeniami, trzeba do nich podjeść kompleksowo, opierając się na wspólnej ocenie zagrożenia. Przedstawiony przez wysokiego przedstawiciela w listopadzie 2021 r. Strategiczny kompas, którego uzgodnienie przez państwa członkowskie planowane jest na marzec 2022 r., będzie dokumentem przewodnim polityki bezpieczeństwa i obrony UE. W Strategicznym kompasie, opartym na przeprowadzonej w 2020 r. pierwszej w historii kompleksowej unijnej analizie zagrożeń, określono sposób na zwiększenie strategicznej autonomii UE i wzmocnienie jej pozycji jako globalnego partnera. Określono w nim konkretne cele i rezultaty na najbliższe 5–10 lat w zakresie sposobów szybkiego działania w sytuacjach kryzysowych, zabezpieczenia naszych obywateli przed szybko zmieniającymi się zagrożeniami, inwestowania w potrzebne nam zdolności oraz nawiązywania współpracy z partnerami, aby osiągnąć wspólne cele. Z doświadczeń związanych z pandemią COVID-19 wynika, że zagraniczna manipulacja informacjami i ingerencja w informacje stanowi poważne i rosnące zagrożenie dla bezpieczeństwa. Może ona zagrażać wartościom zapisanym w traktatach UE, w szczególności instytucjom i procesom demokratycznym, oraz podważać podstawowe prawa i wolności. UE aktywne uczestniczy w wykrywaniu, analizowaniu i ujawnianiu zagranicznej manipulacji informacjami i ingerencji w informacje, a także ściśle współpracuje z państwami trzecimi i partnerami międzynarodowymi (w szczególności z grupą G-7 i NATO) w celu budowania zdolności w tym zakresie. Zgodnie z europejskim planem działania na rzecz demokracji Europejska Służba Działań Zewnętrznych opracowuje obecnie, w ścisłej współpracy z Komisją Europejską, zestaw narzędzi służących przeciwdziałaniu zagranicznej manipulacji informacjami i ingerencji w informacje. 25 listopada Komisja przedstawiła szereg inicjatyw mających na celu wzmocnienie demokracji i uczciwości wyborów. Obejmują one wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie przejrzystości reklamy politycznej oraz dwa wnioski aktualizujące dyrektywy w sprawie praw wyborczych „przemieszczających się obywateli UE”.

Jaskrawym przykładem ataków hybrydowych na UE latem 2021 r. była próba destabilizacji UE poprzez instrumentalne wykorzystywanie migrantów przy granicy zewnętrznej UE. Atak hybrydowy Białorusi na UE -Latem 2021 r. wobec Białorusi zastosowano sankcje po przymusowym lądowaniu samolotu pasażerskiego w maju 2021 r. Reakcją reżimu było ułatwienie przybycia migrantów o nieuregulowanym statusie do granic Litwy, Łotwy i Polski, co jest działaniem świadczącym o zdecydowanej próbie wywołania przedłużającego się kryzysu będącego częścią szerszych skoordynowanych działań mających na celu destabilizację UE. -Oprócz narażenia migrantów na znaczne ryzyko osobiste, ważnym elementem działań Białorusi związanych z instrumentalnym wykorzystywaniem migrantów była manipulacja informacjami. UE monitoruje, analizuje i ujawnia przypadki zagranicznej manipulacji informacjami i ingerencji w informacje oraz dzieli się swoimi ustaleniami z państwami członkowskimi i partnerami międzynarodowymi (NATO i grupą G-7) za pośrednictwem systemu wczesnego ostrzegania. -We wspólnym komunikacie z 23 listopada w sprawie reagowania na finansowaną przez państwo instrumentalizację migrantów na granicach zewnętrznych UE przedstawiono zdecydowaną i zróżnicowaną reakcję UE na te wydarzenia. -Obejmowała ona szereg środków, w tym: wsparcie finansowe ze strony UE; pomoc operacyjną udzielaną dotkniętym państwom członkowskim przez agencje UE: Frontex i EASO; działania dyplomatyczne skierowane do państw pochodzenia i tranzytu, aby ich obywatele nie wpadli w pułapkę; przyjęcie sankcji wymierzonych w osoby ułatwiające nielegalne przekraczanie granic zewnętrznych Unii. Przedstawiono projekt rozporządzenia mającego na celu ograniczenie działalności przewoźników, którzy ułatwiają handel ludźmi lub ich przemyt do UE. Zaproponowano nadzwyczajne środki w zakresie azylu i powrotów, aby pomóc dotkniętym państwom członkowskim w reagowaniu na obecny kryzys, przy pełnym poszanowaniu wartości i standardów UE. W wyniku proponowanych zmian kodeksu granicznego Schengen ten zestaw narzędzi zostanie także uzupełniony o definicję instrumentalnego wykorzystywania, która zostanie wprowadzona do ram prawnych UE. Kontynuowane jest wdrażanie wspólnych ram z 2016 r. dotyczących przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym oraz wspólnego komunikatu z 2018 r. „Zwiększenie odporności i wzmocnienie zdolności reagowania na zagrożenia hybrydowe”, jak opisano w piątym sprawozdaniu rocznym. W procesie kształtowania polityki zagrożenia hybrydowe uwzględnia się podczas oceny skutków przyszłych inicjatyw politycznych UE w ramach Zestawu instrumentów służących lepszemu stanowieniu prawa. Wzmocniono sieć punktów kontaktowych ds. zagrożeń hybrydowych, w skład której wchodzą obecnie urzędnicy ds. polityki ze służb Komisji, Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych i Europejskiej Agencji Obrony. Zwiększanie orientacji sytuacyjnej i budowanie odporności są również kluczem do przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym. Komórka ds. Syntezy Informacji o Zagrożeniach Hybrydowych w Centrum Analiz Wywiadowczych UE (INTCEN), które działa w ramach Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, sporządziła ponad 100 pisemnych sprawozdań na temat zagrożeń hybrydowych, w tym sześć analiz tendencji w zakresie zagrożeń hybrydowych. Aby opracować narzędzia do oceny poziomu gotowości w sektorach podatnych na wystąpienie zagrożeń hybrydowych, służby Komisji oraz Europejska Służba Działań Zewnętrznych przeprowadziły pierwszą identyfikację sektorowych poziomów wyjściowych, co stanowi pierwszy krok w kierunku śledzenia postępów w zakresie ochrony państw członkowskich i instytucji Unii przed zagrożeniami hybrydowymi. Na zagrożeniach hybrydowych koncentruje się również oparta na wspólnej deklaracji warszawskiej i brukselskiej z 2016 r. i 2018 r. współpraca UE-NATO, która zacieśniła się jeszcze bardziej podczas pandemii COVID-19. W świetle ciągle zmieniających się zagrożeń, przed którymi stoją państwa członkowskie UE i sojusznicy NATO, trwają negocjacje w sprawie trzeciej wspólnej deklaracji UE-NATO. Ryzyko chemiczne, biologiczne, radiologiczne i jądrowe (CBRN) Zagrożenia pochodzenia biologicznego, chemicznego i nieznanego pochodzenia mogą stanowić transgraniczne zagrożenia dla zdrowia i być wykorzystywane jako zagrożenia hybrydowe lub do celów terrorystycznych. Zostaną one uwzględnione w mandacie HERA wraz z ciągłą oceną zagrożeń oraz promowaniem udzielania zamówień na odpowiednie medyczne środki przeciwdziałania oraz ich produkcji. UE finansuje również (kwotą 5 mln EUR z Programu UE dla zdrowia) wspólne działanie opracowane specjalnie, aby zwiększyć gotowość i zdolność reagowania na biologiczne i chemiczne ataki terrorystyczne. Wyzwania technologiczne Podmioty działające w złych zamiarach i przestępcy mogą wykorzystywać technologie takie jak szyfrowanie lub sztuczna inteligencja. W związku z tym wyzwaniem dla decydentów w Europie i poza nią jest znalezienie właściwej równowagi między ochroną praw i wolności jednostki, zapewnieniem cyberbezpieczeństwa i zapewnieniem, aby organy ścigania mogły wykonywać swoją pracę. Jak podkreślono w trzecim sprawozdaniu grupy obserwacyjnej ds. szyfrowania, organy ścigania i organy sądowe stoją przed wieloma wyzwaniami związanymi z legalnym przechwytywaniem wiadomości i gromadzeniem dowodów na potrzeby postępowań przygotowawczych. W strategii zwalczania przestępczości zorganizowanej z 2021 r. Komisja zapowiedziała, że zamierza zaproponować w 2022 r. dalsze działania, aby zająć się kwestią zgodnego z prawem i ukierunkowanego dostępu do zaszyfrowanych informacji w postępowaniach przygotowawczych i karnych. Komisja przeprowadza analizę obowiązujących przepisów, orzecznictwa, praktyk operacyjnych i potrzeb w państwach członkowskich, aby zrozumieć dokładniej ramy prawne, obecne praktyki oraz potrzeby organów ścigania, sądownictwa i środowisk zajmujących się cyberbezpieczeństwem. W ramach Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz Rady ds. Telekomunikacji odbyły się dyskusje na temat wniosku Komisji dotyczącego aktu w sprawie sztucznej inteligencji. Prezydencja słoweńska zorganizowała warsztaty, w tym specjalne warsztaty poświęcane egzekwowaniu prawa, aby wyjaśnić najbardziej złożone kwestie. W czerwcu 2021 r. Europejska Rada Ochrony Danych i Europejski Inspektor Ochrony Danych opublikowały wspólną opinię na temat wniosku Komisji, w której wezwały do wprowadzenia ogólnego zakazu wykorzystywania AI do systemów zdalnej identyfikacji biometrycznej w przestrzeni publicznej. 6 października 2021 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której zwrócił uwagę na ryzyko związane ze systemami zdalnej identyfikacji biometrycznej w czasie rzeczywistym i stronniczością algorytmiczną w rozwiązaniach opartych na sztucznej inteligencji, a także podkreślił potrzebę nadzoru człowieka i solidnych uprawnień, zwłaszcza w kontekście egzekwowania prawa lub przekraczania granic.

IV.Ochrona Europejczyków przed terroryzmem i przestępczością zorganizowaną Terroryzm W sprawozdaniu dotyczącym sytuacji i tendencji w dziedzinie terroryzmu opublikowanym przez Europol w czerwcu 2021 r. wskazano, że zdaniem państw członkowskich terroryzm dżihadystyczny pozostaje największym zagrożeniem terrorystycznym w UE. W sprawozdaniu potwierdzono, że najczęstszym rodzajem ataków inspirowanych dżihadyzmem w UE, Szwajcarii i Zjednoczonym Królestwie były zamachy w miejscach publicznych, których celem była ludność cywilna. Wszystkie dokonane ataki dżihadystów w 2020 r. przeprowadziły osoby działające w pojedynkę. Ze sprawozdania wynika również, że kilku podejrzanych aresztowanych w 2020 r. kontaktowało się przez internet ze zwolennikami grup terrorystycznych spoza UE. Samozwańcza grupa terrorystyczna Państwo Islamskie i sieć Al-Kaida w dalszym ciągu podżegały do przeprowadzania w krajach zachodnich ataków w pojedynkę, co pokazuje, jak ściśle powiązane są ze sobą bezpieczeństwo zewnętrzne i wewnętrzne. W sierpniu Rada ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych stwierdziła, że „UE i jej państwa członkowskie dołożą wszelkich starań, aby zagwarantować, by sytuacja w Afganistanie nie spowodowała nowych zagrożeń dla obywateli UE”. Podjęto działania w celu zapewnienia, aby do reagowania na ewentualne zagrożenia wykorzystywano wszystkie dostępne narzędzia. W świetle wydarzeń w Afganistanie Koordynator UE ds. Zwalczania Terroryzmu, we współpracy z Komisją, Europejską Służbą Działań Zewnętrznych, prezydencją i najważniejszymi agencjami UE, opracował plan działania na rzecz zwalczania terroryzmu w Afganistanie. W planie działania określono 23 zalecenia w czterech obszarach: kontrole bezpieczeństwa – zapobieganie infiltracji; zapobieżenie temu, by Afganistan stał się bezpiecznym miejscem dla grup terrorystycznych; monitorowanie i zwalczanie propagandy i mobilizacji (np. rola sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw) oraz zwalczanie przestępczości zorganizowanej jako źródła finansowania terroryzmu. Państwa członkowskie z zadowoleniem przyjęły plan działania na posiedzeniu Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych 8 października 2021 r. Pierwszym osiągnięciem była dobrowolna procedura wzmocnionych kontroli bezpieczeństwa osób przybywających z Afganistanu, którą unijny Stały Komitet Współpracy Operacyjnej w zakresie Bezpieczeństwa Wewnętrznego zatwierdził 22 listopada 2021 r. Na spotkaniu technicznym z członkami ogłoszonego przez talibów tymczasowego rządu afgańskiego, które odbyło się 28 listopada 2021 r. w Dosze, UE wezwała Afganistan do podjęcia zdecydowanych działań w celu zwalczania wszelkich form terroryzmu. Komisja kontynuuje prace nad wdrożeniem planu w dziedzinie zwalczania terroryzmu. Ocenę dyrektywy w sprawie zwalczania terroryzmu przyjęto 18 listopada 2021 r., wydając ogólnie pozytywną ocenę. Istnieją jednak kwestie ograniczające skuteczność działania, na przykład trudności w udowodnieniu zamiarów terrorystycznych lub, w niektórych państwach członkowskich, wyzwania związane z klasyfikacją aktów przemocy dokonywanych przez napastników o nastawieniu skrajnie prawicowym jako aktów terroryzmu. Ponadto utrzymują się przeszkody w skutecznej współpracy i koordynacji między państwami członkowskimi w zakresie ochrony i pomocy udzielanej ofiarom terroryzmu. Komisja prowadzi obecnie dalszą ocenę transpozycji dyrektywy do prawa krajowego i od lipca 2021 r. wszczęła postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko 24 państwom członkowskim w związku z niedostateczną transpozycją dyrektywy. Projekt pilotażowy unijnego centrum wiedzy specjalistycznej dla ofiar terroryzmu pomaga państwom członkowskim i krajowym organizacjom wspierającym ofiary w praktycznym stosowaniu przepisów UE dotyczących ofiar terroryzmu. W wyniku tego projektu pilotażowego opracowano podręcznik UE dotyczący ofiar terroryzmu oraz podręczniki krajowe, a ponad 750 uczestników wzięło udział w krajowych działaniach szkoleniowych. Komisja stale wspiera starania państw członkowskich na rzecz lepszej ochrony przestrzeni publicznej. Zorganizowano drugą jesienną szkołę cyfrową na rzecz ochrony przestrzeni publicznej, a zainteresowane strony na bieżąco otrzymują informacje o najlepszych praktykach. Aby lepiej zapobiegać terroryzmowi, należy kontynuować zwalczanie radykalizacji postaw, zarówno w internecie, jak i poza nim. W październiku 2021 r. sieć upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw obchodziła 10. rocznicę zapobiegania radykalizacji postaw, organizując konferencję, podczas której skoncentrowano się na zmieniającym się charakterze wyzwań w tej dziedzinie. Jeśli chodzi o zwalczanie radykalizacji w internecie, 5 listopada 2021 r. Europol, we współpracy z Komisją, zorganizował ćwiczenie symulacyjne w celu sprawdzenia wdrożenia unijnego protokołu kryzysowego. Ćwiczenie odbyło się w ramach Forum UE ds. Internetu i dotyczyło współpracy między organami rządowymi a sektorem technologicznym w celu powstrzymania gwałtownego rozprzestrzeniania treści terrorystycznych i brutalnych treści ekstremistycznych w internecie. Ponieważ bezpieczeństwo naszych partnerów i sąsiadów ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa wewnętrznego Europy, Europejska Służba Działań Zewnętrznych i Komisja ściśle współpracują z kluczowymi państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi za pośrednictwem regularnych dialogów dotyczących zwalczania terroryzmu w celu zacieśnienia współpracy w kwestiach bezpieczeństwa i zwalczania terroryzmu. Równocześnie zawierane są liczne umowy ułatwiające wymianę informacji i danych osobowych, dzięki czemu współpraca za pośrednictwem Europolu może mieć bardziej operacyjny charakter. Dialogi dotyczące zwalczania terroryzmu prowadzone z państwami trzecimi/organizacjami międzynarodowymi w okresie od lipca do grudnia 2021 r. Dialog na wysokim szczeblu z Azją Środkową na temat polityki i bezpieczeństwa (lipiec 2021 r.) -Nowa Zelandia – Wspólny Komitet Współpracy, dialog strategiczny UE-NZ (lipiec 2021 r.) -Malediwy – Spotkanie urzędników wyższego szczebla sekcji ds. zwalczania terroryzmu (wrzesień 2021 r.) -Dialog w sprawie zwalczania terroryzmu z Bośnią i Hercegowiną (październik 2021 r.) -Dialog w sprawie zwalczania terroryzmu z Turcją (25 listopada 2021 r.) -Dialog w sprawie zwalczania terroryzmu UE-NATO (15 listopada 2021 r.) Umowy Europolu z państwami trzecimi w sprawie wymiany danych osobowych -Umowa Europolu z Nową Zelandią zawarta 28 września 2021 r. -Pierwsza runda negocjacji z Izraelem odbyła się 22 listopada 2021 r. Umowy Europolu o współpracy strategicznej -Europol podpisał umowę o współpracy strategicznej z Armenią 16 września 2021 r. Trwa szczególnie intensywna współpraca z Bałkanami Zachodnimi w kwestii zwalczania terroryzmu i zapobiegania radykalizacji postaw prowadzona w ramach wspólnego planu działania dla Bałkanów Zachodnich w zakresie zwalczania terroryzmu z 2018 r. Prace nad wdrożeniem sześciu porozumień wykonawczych z każdym z partnerów z Bałkanów Zachodnich toczą się w stałym tempie. Na szczycie UE-Bałkany Zachodnie w Słowenii w październiku 2021 r. podkreślono znaczenie podjęcia zdecydowanych działań na rzecz zwalczania terroryzmu i radykalizacji postaw, poważnej i zorganizowanej przestępczości, w szczególności handlu ludźmi, przemytu migrantów, prania pieniędzy, uprawy środków odurzających i nielegalnego obrotu tymi środkami, jak również korupcji, nielegalnego handlu bronią palną, cyberzagrożeń i zagrożeń hybrydowych. 20 lipca 2021 r. Komisja przedstawiła ambitny pakiet wniosków ustawodawczych, aby wzmocnić unijne przepisy w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (AML/CFT) , w tym środki dotyczące kryptoaktywów, i dostosować je do najnowszych standardów międzynarodowych opracowanych przez Grupę Specjalną ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (FATF). Na przykład wszyscy dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów zostaną włączeni w zakres unijnych przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy, w wyniku czego będą zobowiązani do zgłaszania wszelkich podejrzanych transakcji dokonywanych przez ich klientów. Komisja proponuje również zakazanie dostawcom usług w zakresie kryptoaktywów oferowania anonimowych portfeli kryptoaktywów. Pakiet spełnia część zobowiązania Komisji do ochrony osób fizycznych w UE i systemu finansowego UE przed finansowaniem terroryzmu. Celem jest usprawnienie wykrywania podejrzanych transakcji i podejrzanej działalności oraz zamknięcie luk prawnych wykorzystywanych przez przestępców do prania nielegalnych dochodów lub finansowania działalności terrorystycznej za pośrednictwem systemu finansowego. Obecnie trwa wdrażanie nowych, niedawno przyjętych przepisów dotyczących kontroli celnej środków pieniężnych wwożonych do Unii lub wywożonych z Unii oraz przywozu dóbr kultury – w tym ostatnim przypadku, do czasu opracowania odpowiedniego scentralizowanego systemu informatycznego wdrożenie jest częściowe. Przepisy te ułatwią walkę z praniem pieniędzy i ochronę dziedzictwa kulturowego, ale także umożliwią skuteczniejsze zwalczanie finansowania terroryzmu. Przestępczość zorganizowana Z tendencji w obszarze przestępczości zaobserwowanych przez Europol podczas pandemii COVID-19 wynika, że pomimo obostrzeń i ograniczeń poważna i zorganizowana przestępczość jest nadal aktywna, dostosowuje się i wykorzystuje wszystkie okoliczności, aby osiągnąć zysk. Podczas gdy legalne gospodarki uległy osłabieniu, gospodarka przestępcza stała się silniejsza. Dzięki międzynarodowej współpracy organów ścigania na bieżąco widać globalną skalę sieci przestępczości zorganizowanej oraz stopień powiązań między przestępcami. Aby sprostać temu ponadnarodowemu wyzwaniu, konieczne jest zaangażowanie na szczeblu międzynarodowym w zwalczanie przestępczości zorganizowanej, w tym podjęcie dalszych działań na rzecz rozwoju partnerstw i współpracy z państwami w bezpośrednim sąsiedztwie i poza nim. Największym rynkiem przestępczym w UE nadal jest obrót niedozwolonymi środkami odurzającymi. Na początku lipca przyjęto plan działania UE w zakresie środków odurzających na lata 2021–2025, będący następstwem strategii opublikowanej w grudniu 2020 r. 22 września spotkali się unijni krajowi koordynatorzy ds. środków odurzających, aby omówić kwestię zapobiegania. Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA) przedstawiło w czerwcu swoją najnowszą analizę sytuacji narkotykowej w Europie w Europejskim raporcie narkotykowym z 2021 r., a we wrześniu opublikowało sprawozdanie, w którym zwrócono uwagę na wzrost produkcji metamfetaminy w Afganistanie. Europol zacieśnia współpracę z władzami irańskimi i tureckimi, aby uzyskać lepsze dane wywiadowcze na temat nielegalnego obrotu środkami odurzającymi. Według Europolu główny szlak przemytu heroiny do UE nadal przebiega przez Bałkany, natomiast przemyt kokainy odbywa się najczęściej za pośrednictwem portów kontenerowych, takich jak Antwerpia lub Rotterdam. Europol tworzy nową platformę dotyczącą środków odurzających, dzięki której państwa członkowskie UE otrzymają co tydzień informacje na temat rozwoju sytuacji. Współpraca z partnerami międzynarodowymi ma kluczowe znaczenie w zwalczaniu środków odurzających. Ostatnie kontakty obejmowały dialog UE-USA we wrześniu 2021 r., dialog UE-Bałkany Zachodnie w sprawie substancji odurzających w październiku oraz kontakty w ramach mechanizmu koordynacji i współpracy UE-CELAC w sprawie substancji odurzających w czerwcu. Planuje się nawiązanie dialogu UE-Iran oraz dialogu UE-Kolumbia w sprawie substancji odurzających.

W planie działania UE w sprawie nielegalnego handlu bronią palną na lata 2020–2025 wyraźnie stwierdzono, że sprawą najważniejszą jest pełne wdrożenie dyrektywy w sprawie broni palnej. W sprawozdaniu Komisji z października 2021 r. oceniono stosowanie dyrektywy w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni i stwierdzono, że w dyrektywie w sprawie broni palnej poprawiono kategorie broni palnej, możliwość jej śledzenia, wymianę informacji i procedury administracyjne. Jednak dotychczas tylko 10 państw członkowskich dokonało pełnej transpozycji tej dyrektywy. W sprawozdaniu podkreślono, że możliwe jest poczynienie dalszych postępów w zakresie prawnej kontroli nabywania, posiadania i przepływu broni do użytku cywilnego. Komisja przeprowadzi zatem ocenę skutków w związku z możliwością zmiany dyrektywy w sprawie broni palnej. W UE znajduje się około 35 mln sztuk nielegalnej broni palnej, a znaczna jej liczba jest przemycana przez nasze granice. Współpraca z Bałkanami Zachodnimi ma kluczowe znaczenie. We wrześniu 2021 r. odbyła się konferencja ministerialna UE-Bałkany Zachodnie poświęcona broni palnej, na której podkreślono ścisłą współpracę między UE a Bałkanami Zachodnimi w zakresie zwalczania handlu bronią palną w ramach europejskiej multidyscyplinarnej platformy przeciwko zagrożeniom przestępstwami (EMPACT). Od przyjęcia w 2018 r. regionalnego planu działania na rzecz kompleksowego podejścia w zakresie broni strzeleckiej i lekkiej partnerzy z Bałkanów Zachodnich odnotowują stałe postępy w harmonizacji ram prawnych z przepisami UE i ONZ dotyczącymi broni palnej, a także stwierdzono poprawę współpracy operacyjnej i wymiany informacji z UE i jej agencjami. Nielegalny handel odpadami jest jedną z najpoważniejszych form przestępstw przeciwko środowisku. Nawet do 30 % wartości przemieszczania odpadów odbywa się nielegalnie, a jego wartość wynosi 9,5 mld euro rocznie. 17 listopada 2021 r. Komisja przyjęła zmienione rozporządzenie w sprawie przemieszczania odpadów , które dodatkowo wzmocni działania przeciwko nielegalnemu handlowi odpadami poprzez ustanowienie unijnej grupy ds. egzekwowania przepisów dotyczących przemieszczania odpadów, upoważnienie Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) do wspierania prowadzonych przez państwa członkowskie ponadnarodowych dochodzeń w sprawie nielegalnego handlu odpadami oraz wprowadzenie bardziej rygorystycznych przepisów dotyczących kar administracyjnych. Walka z korupcją ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia silnej praworządności i utrzymania zaufania obywateli do instytucji publicznych. Kluczowe wyzwania obejmują silny związek między przestępczością zorganizowaną a korupcją, jak również ryzyko infiltracji legalnej gospodarki i instytucji publicznych. W drugim sprawozdaniu na temat praworządności opublikowanym 20 lipca 2021 r. podkreślono, że chociaż państwa członkowskie UE nadal należą do krajów o najlepszych wynikach na świecie w walce z korupcją, niektóre państwa członkowskie nadal zmagają się z pewnymi wyzwaniami, w szczególności w zakresie postępowań przygotowawczych, ścigania i stosowania sankcji za korupcję. Wiele państw członkowskich podjęło wprawdzie działania mające na celu wzmocnienie ram na rzecz uczciwości i zapobiegania korupcji, w tym zasad dotyczących konfliktu interesów, przejrzystości lobbingu i efektu „drzwi obrotowych”, jednak w niektórych państwach członkowskich zasoby przeznaczane na walkę z korupcją są niewystarczające. W innych państwach członkowskich utrzymują się obawy co do skuteczności dochodzeń, ścigania i orzekania w sprawach o korupcję na wysokim szczeblu. Zasadnicze znaczenie ma również zapobieganie nadużyciom finansowym popełnianym na szkodę budżetu UE. 26 października Parlament Europejski opublikował dwa sprawozdania, w których z niepokojem odnotowano, że pandemia COVID-19 stworzyła nowe możliwości dla oszustów i przestępczości zorganizowanej, oraz zwrócono uwagę na znaczenie środków zapobiegawczych w przewidywaniu ryzyka korupcji w sytuacjach kryzysowych i reagowaniu na nie, a także na potrzebę zwiększenia przejrzystości w środowisku finansowym Unii. We wrześniu 2021 r., zaledwie cztery miesiące od rozpoczęcia działalności, Prokuratura Europejska (EPPO) osiągnęła już znaczące wyniki, wszczynając dochodzenia w sprawach domniemanych nadużyć finansowych na szacunkową kwotę około 4,5 mld EUR . 15 października 2021 r. Europol rozpoczął operację „Sentinel”, nową ogólnounijną operację, której celem będzie zwalczanie nadużyć finansowych na szkodę funduszy oferowanych w ramach inicjatywy NextGenerationEU. W operacji tej uczestniczą EPPO, Eurojust, OLAF i 23 państwa członkowskie. Działania będą prowadzone przez co najmniej rok i będą ukierunkowane na aktywne dzielenie się informacjami wywiadowczymi, wymianę informacji oraz wspieranie koordynowania operacji mających na celu zwalczanie nadużyć finansowych, w szczególności na szkodę Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Przemyt migrantów jest działalnością przestępczą, której celem jest wykorzystywanie osób znajdujących się w trudnej sytuacji. 50 % przemytników ludzi zajmuje się przestępczością wielorodzajową, a zatem angażuje się również w inne formy działalności przestępczej. Zapobieganie przemytowi migrantów i zwalczanie go stanowi kluczowy cel strategii UE w zakresie unii bezpieczeństwa , unijnej strategii zwalczania przestępczości zorganizowanej, strategii UE w zakresie zwalczania handlu ludźmi na lata 2021–2025 oraz nowego paktu o migracji i azylu – i cel ten wymaga stałej współpracy i koordynacji międzynarodowej. Opierając się na postępach poczynionych w ramach pierwszego unijnego planu działania na rzecz zwalczania przemytu migrantów na lata 2015–2020 , Komisja, we współpracy z wysokim przedstawicielem, przyjęła odnowiony unijny plan działania na lata 2021–2025. Najważniejsze kwestie uwzględnione w planie działania na rzecz zwalczania przemytu migrantów na lata 2021–2025 -Rozwijanie partnerstw operacyjnych na rzecz przeciwdziałania przemytowi obejmujących konkretne narzędzia w ramach kompleksowych, zrównoważonych, dostosowanych do indywidualnych potrzeb i przynoszących wzajemne korzyści partnerstw w dziedzinie migracji opierających się na zaufaniu i wzajemnej współpracy. -Poprawa wdrażania ram prawnych dotyczących karania przemytników i ochrony przed wyzyskiem. -Wzmocnienie współpracy organów sądowych w zakresie przemytu migrantów poprzez zachęcenie państw członkowskich UE do szerszego wykorzystywania Eurojustu, wspieranie śledztw transgranicznych za pośrednictwem wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych oraz jak najlepsze wykorzystanie grupy dyskusyjnej prokuratorów ds. przemytu migrantów. -Reagowanie na stale ewoluujące, rozpowszechniane w internecie praktyki i narzędzia ułatwiające przemyt poprzez zacieśnienie współpracy operacyjnej i zwiększenie wymiany informacji między organami krajowymi a agencjami UE. -Rozszerzenie badań i zakresu gromadzonych danych, aby lepiej zrozumieć tendencje migracyjne, charakter i zasięg siatek przestępczych, wpływ polityki zwalczania przemytu oraz sposób działania siatek przestępczych. 4 i 5 listopada 2021 r. odbyło się doroczne spotkanie w sprawie przemytu migrantów organizowane przez Eurojust. Stanowiło ono również okazję do zacieśnienia współpracy w tej dziedzinie z Bałkanami Zachodnimi i południowymi krajami partnerskimi z basenu Morza Śródziemnego uczestniczącymi w programie EuroMed Justice. W ostatnich sześciu miesiącach 2021 r. Eurojust wspierał również szereg zakrojonych na szeroką skalę operacji przeciwko przemytowi migrantów . Zgodnie ze strategią w zakresie zwalczania handlu ludźmi Komisja przeprowadza ocenę dyrektywy w sprawie zwalczania handlu ludźmi, w tym rozważa ustanowienie unijnych norm minimalnych dotyczących kryminalizacji korzystania z wymuszonych usług ofiar handlu ludźmi. 18 października 2021 r. był 15. Europejskim Dniem Przeciwdziałania Handlowi Ludźmi, który ma zwiększać świadomość na temat tego przestępstwa. W tym samym dniu sieć agencji WSiSW opublikowała wspólne sprawozdanie na temat identyfikacji i ochrony ofiar handlu ludźmi. W listopadzie 2021 r. Europol i Frontex koordynowały i wspierały zakrojoną na dużą skalę międzynarodową akcję w ramach zwalczania handlu ludźmi. 29 państw, pod przewodnictwem Austrii i Rumunii, wzięło udział w tej akcji, w ramach której ponad 14 000 funkcjonariuszy organów ścigania przeprowadziło działania na drogach i w portach lotniczych ukierunkowane na szlaki przemytu. Doprowadziło to do 212 aresztowań i zidentyfikowania kolejnych 89 osób podejrzanych o handel ludźmi. Niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych – zarówno w internecie, jak i poza nim – jest jednym z najpoważniejszych przestępstw i zwalczanie go stanowi stały priorytet UE i jej państw członkowskich. 12 listopada 2021 r. ministrowie spraw wewnętrznych omówili strategie i praktyki mające na celu zwiększanie świadomości na temat tego przestępstwa i zapobieganie mu, narzędzia potrzebne do skutecznego prowadzenia dochodzeń w sprawie tego rodzaju przestępstw z pełnym poszanowaniem praw podstawowych wszystkich użytkowników, których to dotyczy, oraz metody zapewnienia ofiarom ochrony, ze szczególnym uwzględnieniem praw dziecka. 3 sierpnia 2021 r. weszły w życie tymczasowe przepisy zapewniające dostawcom usług internetowych możliwość kontynuowania dobrowolnych działań w zakresie wykrywania i zgłaszania niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych w internecie oraz usuwania materiałów przedstawiających niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych ze swoich systemów. Komisja kontynuuje prace nad wdrożeniem inicjatyw zapowiedzianych w strategii UE na rzecz skuteczniejszej walki z niegodziwym traktowaniem dzieci w celach seksualnych oraz kompleksowej strategii UE na rzecz praw dziecka, a także przygotowuje przepisy o charakterze długoterminowym mające pomóc w skuteczniejszej walce z niegodziwym traktowaniem dzieci w celach seksualnych w internecie.

V.Silny europejski ekosystem bezpieczeństwa Ścisła współpraca policyjna w całej UE, jak również silne granice zewnętrzne, to zasadnicze elementy UE, w której nie ma kontroli na granicach wewnętrznych. Ze względu na transgraniczny charakter walki z przestępczością i zwiększania bezpieczeństwa państwa członkowskie muszą w coraz większym stopniu polegać na sobie nawzajem. Wymiana danych między organami ścigania w różnych państwach członkowskich UE nadal napotyka jednak trudności, co prowadzi do powstawania luk w systemie, które mogą być wykorzystywane przez przestępców i terrorystów działających w więcej niż jednym państwie członkowskim. Aby lepiej wesprzeć państwa członkowskie, Komisja przedstawiła pakiet środków dotyczących współpracy policyjnej. Pakiet dotyczący współpracy policyjnej obejmuje: -Wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie wymiany informacji między organami ścigania państw członkowskich: ma on na celu: (i) ułatwienie organom ścigania dostępu do informacji w innym państwie członkowskim na równorzędnych zasadach; (ii) zapewnienie, aby wszystkie państwa członkowskie dysponowały sprawnie działającym pojedynczym punktem kontaktowym; (iii) uczynienie aplikacji sieci bezpiecznej wymiany informacji Europolu (SIENA) domyślnym kanałem komunikacyjnym służącym do wymiany między państwami członkowskimi informacji z zakresu egzekwowania prawa. -Wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie operacyjnej współpracy policyjnej: ma on na celu wzmocnienie transgranicznej operacyjnej współpracy policyjnej poprzez przyjęcie wspólnych unijnych norm minimalnych w zakresie narzędzi wykorzystywanych do współpracy w takich obszarach jak pościgi transgraniczne, wspólne patrole i wspólne operacje. -Wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie Prüm II: ma on na celu zmianę obecnych ram konwencji z Prüm w zakresie zautomatyzowanej wymiany danych, m.in. przez: (i) dodanie kategorii akt policyjnych i wizerunków twarzy; (ii) zapewnienie rozwiązania technicznego (centralnego routera) umożliwiającego skuteczniejszą zautomatyzowaną wymianę danych między organami ścigania oraz (iii) zapewnienie organom ścigania państw członkowskich dostępu do odpowiednich danych z bazy danych Europolu. Europol ma kluczowe znaczenie dla współpracy policyjnej w zwalczaniu terroryzmu i przestępczości zorganizowanej. Szybkie porozumienie w kwestii wniosku dotyczącego zmiany rozporządzenia w sprawie Europolu pozwoli Europolowi lepiej wspierać państwa członkowskie w walce z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem. Zasadnicze znaczenie dla naszego bezpieczeństwa wewnętrznego ma współpraca między organami ścigania na szczeblu międzynarodowym. W lipcu Rada przyjęła mandat negocjacyjny dotyczący umowy między UE a Interpolem. Negocjacje powinny rozpocząć się w grudniu 2021 r. Aby dalej wspierać państwa członkowskie w prowadzeniu dochodzeń w zakresie zwalczania terroryzmu i przestępczości zorganizowanej, jak również ułatwić współpracę sądową, 1 grudnia 2021 r. Komisja przyjęła pakiet dotyczący cyfrowego systemu wymiaru sprawiedliwości. Pakiet dotyczący cyfrowego systemu wymiaru sprawiedliwości obejmuje: -Wniosek dotyczący cyfrowej wymiany informacji w transgranicznych sprawach dotyczących terroryzmu: ma on poprawić funkcjonowanie sądowego rejestru antyterrorystycznego utworzonego w październiku 2019 r. Dzięki niemu Eurojust będzie mógł lepiej i bardziej aktywnie wspierać koordynację i współpracę między krajowymi organami śledczymi i organami ścigania w obszarze przestępstw terrorystycznych. -Wniosek dotyczący ustanowienia platformy współpracy mającej na celu wspieranie funkcjonowania wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych: ma to na celu zwiększenie wydajności i skuteczności działań zespołów dochodzeniowo-śledczych. Platforma umożliwi bezpieczną komunikację elektroniczną oraz bezpieczną elektroniczną wymianę informacji i dowodów między właściwymi organami krajowymi a unijnymi organami, urzędami i agencjami zaangażowanymi w pracę odpowiednich zespołów dochodzeniowo-śledczych. -Wniosek w sprawie cyfryzacji współpracy sądowej i dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach cywilnych, handlowych i karnych o charakterze transgranicznym: wniosek ma na celu zapewnienie skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości osobom fizycznym i prawnym oraz ułatwienie współpracy sądowej między państwami członkowskimi poprzez stworzenie podstawy prawnej do wykorzystania nowoczesnych technologii cyfrowych do komunikacji w kontekście transgranicznych postępowań sądowych w sprawach cywilnych, handlowych i karnych. Lepsza synergia między bezpieczeństwem a obronnością zwiększy skuteczność naszych działań wspierających państwa członkowskie w tych obszarach. Komisja rozpoczęła realizację planu działania na rzecz synergii między przemysłem cywilnym, obronnym i kosmicznym przyjętego w lutym 2021 r. Wraz z agencjami UE, w tym w szczególności z Europejską Agencją Obrony, wspiera stosowanie podejścia opartego na zdolnościach we wszystkich sektorach bezpieczeństwa oraz zwiększa synergie poprzez usprawnienie koordynacji unijnych programów i instrumentów. Ponadto Komisja opublikowała dokument roboczy służb Komisji zatytułowany „Zwiększanie bezpieczeństwa dzięki wykorzystaniu badań i innowacji”. W dokumencie tym z jednej strony podkreślono strategiczną rolę badań nad bezpieczeństwem we wspieraniu realizacji poszczególnych celów polityki w dziedzinie bezpieczeństwa ludności, a z drugiej strony przedstawiono środki wprowadzane w celu umożliwienia optymalnego wykorzystania innowacji pochodzących z badań w narzędziach i usługach, z których korzystają europejskie i krajowe organy bezpieczeństwa. Jeżeli chodzi o finansowanie unijne na rzecz bezpieczeństwa, 26 listopada 2021 r. przyjęto program prac Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego na lata 2021–2022. Pomoże to w realizacji działań w wielu obszarach, takich jak wymiana informacji, współpraca transgraniczna, zapobieganie i zwalczanie przestępczości zorganizowanej, terroryzmu i radykalizacji postaw zarówno w internecie, jak i poza nim. 10 listopada 2021 r. Komisja przyjęła programy prac dotyczące programu „Cyfrowa Europa” . Jednym z nich jest program prac dotyczący cyberbezpieczeństwa, na który przeznaczono finansowanie w wysokości 269 mln EUR i który zostanie wykonany przez Komisję w imieniu Europejskiego Centrum Kompetencji Przemysłowych, Technologicznych i Badawczych w dziedzinie Cyberbezpieczeństwa (ECCC) oraz sieci krajowych ośrodków koordynacji. W programie tym przewidziano inwestycje w budowę zaawansowanych urządzeń, narzędzi i infrastruktury danych w zakresie cyberbezpieczeństwa. Posłuży on do finansowania rozwoju i najlepszego wykorzystania wiedzy i umiejętności związanych z cyberbezpieczeństwem, promowania najlepszych praktyk i zapewniania powszechnego wdrażania najnowocześniejszych rozwiązań w zakresie cyberbezpieczeństwa w całej gospodarce europejskiej.