III. Wnioski

Ogólny wynik analizy wdrażania i egzekwowania unijnych przepisów socjalnych w transporcie drogowym pokazuje, że ogólny poziom egzekwowania i przestrzegania przepisów w latach 2017–2018 pozostaje stabilny w porównaniu z okresem 2015–2016.

Podczas gdy liczba skontrolowanych dni roboczych stale spada, liczba wykrytych wykroczeń utrzymała się na stałym poziomie, przy spadku o 1 %. Może to świadczyć o większej skuteczności w wykrywaniu naruszeń, ale można to również wytłumaczyć niewielkim wzrostem wskaźnika kontroli przeprowadzanych na terenie przedsiębiorstw w porównaniu z kontrolami drogowymi. Wskaźnik wykrywalności podczas kontroli na terenie przedsiębiorstw wciąż jest bowiem dwukrotnie wyższy niż wskaźnik wykrywalności podczas kontroli drogowych, co pokazuje, że kontrole na terenie przedsiębiorstw są bardziej skuteczne niż kontrole drogowe.

Wskaźniki wykrywania naruszeń znacznie się różnią w całej UE, przy czym większość stwierdzonych wykroczeń zgłosiła niewielka grupa siedmiu państw członkowskich. Warto podkreślić, że niektóre państwa członkowskie, w których wskaźnik wykrywalności wykroczeń jest bardzo niski, należą do państw o najwyższym odsetku skontrolowanych dni roboczych. Fakt ten, w połączeniu z tendencją spadkową liczby skontrolowanych dni roboczych oraz ograniczonymi możliwościami egzekwowania przepisów (zasoby ludzkie i finansowe, umiejętności i sprzęt kontrolny) we wszystkich państwach członkowskich, wskazuje, że konieczne jest lepsze ukierunkowanie kontroli.

Dostęp do danych, np. dotyczących oceny ryzyka, podczas kontroli drogowych ma duże znaczenie przede wszystkim dla umożliwienia lepszego ukierunkowania kontroli i ograniczenia zbędnych „czystych” kontroli, tj. kontroli, podczas których nie wykryto żadnych naruszeń. Zgodnie z nowymi wymogami wprowadzonymi w ramach pierwszego pakietu na rzecz mobilności dostęp inspektorów drogowych do danych dotyczących oceny ryzyka będzie obowiązkowy.

Jeśli chodzi o skoordynowane i wspólne kontrole przeprowadzane przez państwa członkowskie, wydaje się, że przyczyniają się one do dzielenia się wiedzą oraz do zharmonizowanego podejścia do zrozumienia i egzekwowania obowiązujących przepisów UE. W związku z tym Komisja zachęca państwa członkowskie do dalszego wzmacniania starań na rzecz poprawy współpracy poprzez wspólne inspekcje i skoordynowane kontrole, a także do korzystania z pomocy oferowanej przez Europejski Urząd ds. Pracy.

Odsetek poszczególnych rodzajów naruszeń pozostał podobny jak w ostatnim okresie sprawozdawczym. Na terenie przedsiębiorstw wykroczenia związane z rejestrowaniem czasu prowadzenia pojazdu stanowią prawie połowę wszystkich wykrytych wykroczeń, co wskazuje na trudności w prawidłowym przechowywaniu odpowiednich danych przez przedsiębiorstwa. Po wejściu w życie w dniu 1 stycznia 2017 r. rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych niektóre państwa członkowskie wprowadziły wyższe kary grzywny, a inne dostosowały swoje poziomy kar. Może to zahamować rosnącą tendencję w zakresie wykroczeń związanych z rejestrowaniem czasu prowadzenia pojazdu, ponieważ brakujące dane dotyczące czasu prowadzenia pojazdu są klasyfikowane jako bardzo poważne naruszenie.

Jeśli chodzi o wdrażanie dyrektywy 2002/15/WE, brak szczegółowych danych ilościowych i jakościowych w wielu sprawozdaniach krajowych utrudnia dogłębną ocenę. Komisja pragnie podkreślić znaczenie tego procesu sprawozdawczego i przypomina, że przeciwko państwom członkowskim można podjąć działania prawne w związku z nieprzestrzeganiem wymogu przekazywania informacji określonego w art. 17 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

Komisja jest przekonana, że pierwszy pakiet na rzecz mobilności, który został przyjęty w czasie sporządzania niniejszego sprawozdania, pozwoli na zwiększenie skuteczności kontroli i zacieśnienie współpracy między państwami członkowskimi. Akt wykonawczy w sprawie zharmonizowanej formuły oceny ryzyka, który ma zostać przyjęty przez Komisję, umożliwi organom kontrolnym szybkie rozpoznanie profilu przedsiębiorstwa, które zamierzają poddać kontroli. Będą one w szczególności wiedzieć, czy dane przedsiębiorstwo charakteryzuje się niskim (ze względu na niski poziom naruszeń prawa) czy wysokim poziomem ryzyka (ze względu na wysoki poziom naruszeń prawa). Ponadto wczesne zdalne wykrywanie ewentualnych manipulacji i niewłaściwego użycia to narzędzie umożliwiające organom kontrolnym wybór pojazdów, które mają być poddane kontroli. Wszystko to zmniejszy liczbę zbędnych kontroli i pozwoli zaoszczędzić zasoby zarówno po stronie organów kontrolnych, jak i kierowców.

Komisja będzie nadal monitorować wdrażanie przepisów socjalnych w transporcie drogowym z pomocą państw członkowskich i będzie przypominać państwom członkowskim, że w świetle art. 13 ust. 1 dyrektywy 2002/15/WE mają one obowiązek uwzględnić w tym procesie sprawozdawczym poglądy obu stron sektora. Zachęca się państwa członkowskie, aby rozważyły przeprowadzenie dodatkowych kontroli obowiązujących przepisów oraz powiadamiały Komisję o przypadkach rozbieżnej wykładni przepisów UE.