[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 23.11.2007

KOM(2007) 758 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY

w sprawie niektórych podstawowych kwestii mających wpływ na opracowanie strategii zwalczania nadużyć związanych z podatkiem VAT w UE {SEC(2007) 1584}

SPIS TREŚCI

1. Kontekst 3

1.1. Komunikat Komisji w sprawie oszustw podatkowych 3

1.2. Działania podjęte w następstwie komunikatu 3

1.2.1. Działania podjęte przez Radę 3

1.2.2. Działania podjęte przez Komisję 4

1.2.3. Działania podjęte wspólnie z przedsiębiorstwami 4

2. Pierwszy etap: Konkluzje Rady Ecofin z 5 czerwca 2007 r. 4

3. Określenie przyszłych działań niewymagających zmian obowiązujących ram prawnych 6

3.1. Pierwsze spostrzeżenie: administracje podatkowe potrzebują dokładnych informacji, aby móc kontrolować system VAT. 6

3.2. Drugie spostrzeżenie: państwa członkowskie nie są w stanie zapewnić funkcjonowania wspólnego systemu VAT, ponieważ brak im ogólnowspólnotowego podejścia. 8

3.3. Trzecie spostrzeżenie: aktualność informacji na temat statusu VAT przedsiębiorstw handlowych jest bardzo ważna. 10

3.4. Czwarte spostrzeżenie: potrzeba zwiększenia możliwości windykacji przez administrację podatkową należności z tytułu podatku VAT w przypadku oszustw podatkowych. 11

4. Wnioski 12

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY

w sprawie niektórych podstawowych kwestii mających wpływ na opracowanie strategii zwalczania nadużyć związanych z podatkiem VAT w UE

1. KONTEKST

1.1. Komunikat Komisji w sprawie oszustw podatkowych

W dniu 31 maja 2006 r. Komisja przedstawiła Komunikat w sprawie konieczności opracowania skoordynowanej strategii w celu poprawy walki z oszustwami podatkowymi[1]. Celem tego komunikatu było otwarcie debaty z udziałem wszystkich zainteresowanych stron (Rady, Parlamentu Europejskiego, przedsiębiorstw) na temat elementów, które należy uwzględnić w strategii „walki z nadużyciami finansowymi” na szczeblu wspólnotowym. Podkreślono tam również, że skuteczna strategia musi obejmować wielodyscyplinarne podejście, w tym działania służb dochodzeniowych oraz organów sądowych. W tym kontekście nawiązano do opracowanych w tych dziedzinach inicjatyw, m.in. wniosku dotyczącego rozporządzenia[2] i zmiany rozporządzenia 515/97[3], które przedstawiono już Radzie.

W komunikacie poddano pod dyskusję szereg pragmatycznych i realistycznych koncepcji, które mogłyby przyczynić się do poprawy obecnej sytuacji. Rozważano również konieczność wprowadzenia istotnych zmian do obecnego systemu VAT, które pozwoliłyby skutecznie rozwiązać problem nadużyć związanych z podatkiem VAT przez umożliwienie państwom członkowskim wprowadzenia ogólnego systemu odwrotnego obciążenia lub przez wprowadzenie systemu opodatkowania wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów.

1.2. Działania podjęte w następstwie komunikatu

1.2.1. Działania podjęte przez Radę

W dniu 7 czerwca 2006 r. Rada ECOFIN z zadowoleniem przyjęła wydanie komunikatu i zapowiedziała, że zbada wszystkie przedstawione w nim środki.

W wyniku dokonanej następnie przez Radę analizy technicznej wydano konkluzje Rady ECOFIN z dnia 28 listopada 2006 r. Rada podkreśliła, że problem nadużyć związanych z podatkiem VAT jest dla niej szczególnie ważny i określiła aspekty, które Komisja powinna potraktować w sposób priorytetowy. Podejmowane od tej pory działania koncentrowały się całkowicie na podatku VAT, a niniejszy komunikat, w przeciwieństwie do komunikatu wspomnianego na wstępie, zajmuje się wyłącznie kwestią nadużyć związanych z podatkiem VAT.

Rada stwierdziła ponadto, że będzie kontynuować pracę nad mechanizmem odwrotnego obciążenia oraz nad opodatkowaniem dostaw wewnątrzwspólnotowych.

1.2.2. Działania podjęte przez Komisję

W odpowiedzi na konkluzje Rady ECOFIN z dnia 28 listopada 2006 r. Komisja powołała nową grupę ekspertów z państw członkowskich: „Grupę ekspertów ds. strategii zwalczania oszustw podatkowych”, z zadaniem opracowania priorytetowych obszarów wskazanych przez Radę.

1.2.3. Działania podjęte wspólnie z przedsiębiorstwami

Dnia 29 marca 2007 r. Komisja zorganizowała konferencję poświęconą nadużyciom związanym z podatkiem VAT. Konferencja ta miała umożliwić przedsiębiorstwom europejskim zajęcie stanowiska w sprawie obecnego podejścia do nadużyć związanych z VAT, wypowiedzenie się na temat koncepcji przedstawionych w komunikacie Komisji oraz zaprezentowanie innych pomysłów, które mogłyby się przyczynić do zwalczenia tego problemu.

Z konferencji płynie ogólny wniosek, że zwalczanie nadużyć leży we wspólnym interesie podmiotów gospodarczych i organów podatkowych oraz że przedsiębiorcy są gotowi pomagać administracji podatkowej w tym zadaniu. W związku z tym bardzo ważna jest poprawa komunikacji między tymi dwiema stronami. Obecnie podatnicy nie są przekonani, że strumień informacji, które muszą przekazywać organom podatkowym, jest wykorzystywany efektywnie.

Podczas konferencji stwierdzono również wyraźnie na nieproporcjonalność kosztów ponoszonych przez przedsiębiorców w związku z różnymi wymogami sprawozdawczymi obowiązującymi w różnych krajach. Przedsiębiorcy apelowali o przyjęcie rozwiązania korzystnego dla obu stron, zgodnie z którym ewentualne zmiany wymogów sprawozdawczych gwarantowałyby organom podatkowym odpowiednio wczesne otrzymywanie odpowiednich informacji i jednocześnie wychodziły naprzeciw przedsiębiorcom dzięki daleko idącej harmonizacji wymogów, w tym zniesieniu niektórych wymogów istniejących na poziomie krajowym.

2. PIERWSZY ETAP: KONKLUZJE RADY ECOFIN Z 5 CZERWCA 2007 R.

Konkluzje Rady zawierają dwa główne punkty: środki konwencjonalne służące egzekwowaniu obecnego systemu VAT oraz dalej idące środki mające na celu zmianę tego systemu.

W odniesieniu do środków konwencjonalnych Komisja zaprezentowała sprawozdanie z postępu prac prowadzonych od ostatniego posiedzenia Rady ECOFIN w listopadzie 2006 r.

W oparciu o to sprawozdanie Rada nadała wysoki priorytet wybranym działaniom i wezwała Komisję do przedstawienia niezbędnych wniosków prawodawczych wraz z oceną skutków regulacji najpóźniej do końca 2007 roku, tak aby Rada mogła je przyjąć do końca 2008 roku.

Wybrane przez Radę działania obejmują częstsze deklarowanie wewnątrzwspólnotowych dostaw oraz szybszą wymianę tych informacji między organami podatkowymi; możliwość stosowania solidarnej odpowiedzialności w przypadku nieprawidłowego dostarczenia informacji na temat wewnątrzwspólnotowych dostaw; poprawienie informacji dotyczących podmiotu gospodarczego zidentyfikowanego do celów VAT przekazywanych podmiotom działającym w zakresie wewnątrzwspólnotowego handlu.

Na początku przyszłego roku Komisja zamierza przedstawić odpowiednie wnioski prawodawcze, uwzględniając w razie potrzeby późniejsze dyskusje techniczne na ten temat oraz wyniki analizy skutków. W przypadku informacji dotyczących podmiotów gospodarczych zidentyfikowanych do celów VAT możliwe jest osiągnięcie postępów bez dokonywania zmian prawnych.

Rada zdecydowała ponadto o kontynuowaniu dyskusji dotyczących wszystkich innych środków wymienionych w sprawozdaniu Komisji z postępu prac i wezwała do przedstawienia sprawozdania z wyniku tych dyskusji do końca 2007 r.

Przedstawiony w dniu dzisiejszym dokument roboczy służb Komisji zatytułowany „Sprawozdanie z postępu dyskusji nad środkami konwencjonalnymi zaproponowanymi przez państwa członkowskie” [SEC(2007)… z dd.11.2007 r.] opisuje szczegółowo postęp dyskusji prowadzonych w ramach grupy ekspertów ds. zwalczania oszustw podatkowych.

W odniesieniu do opodatkowania dostaw wewnątrzwspólnotowych Rada stwierdziła, że kwestia opodatkowania dostaw wewnątrzwspólnotowych w państwie członkowskim zakończenia transportu lub wysyłki wzbudziła poważne zastrzeżenia. Większe poparcie państw członkowskich otrzymało opodatkowanie dostaw wewnątrzwspólnotowych w państwie członkowskim rozpoczęcia transportu lub wysyłki, w związku z tym Rada wezwała Komisję do dokładniejszego zbadania tego systemu.

Rada zauważyła również, że większość państw członkowskich wyraziła zastrzeżenia wobec wprowadzenia opcjonalnego ogólnego mechanizmu odwrotnego obciążenia. W świetle tych zastrzeżeń Rada wezwała Komisję do przeanalizowania skutków tego rozwiązania dla rynku wewnętrznego, przy czym analiza Komisji powinna odnieść się zwłaszcza do możliwości przeprowadzenia przez ograniczony czas pilotażowego projektu w jednym z zainteresowanych państw członkowskich.

Rada wezwała Komisję do przedłożenia do końca 2007 roku ustaleń na temat obu daleko idących środków.

W odpowiedzi na życzenia Rady przeprowadzono wiele prac przygotowawczych: kwestionariusz dla państw członkowskich, zlecenie badań zewnętrznych, konsultacje społeczne i spotkania z przedsiębiorcami, w tym małymi i średnimi przedsiębiorstwami. Z uwagi na szeroki zakres potrzebnych analiz i fakt nieprzedłożenia przez niektóre państwa członkowskie swoich wkładów we wskazanym terminie Komisja będzie w stanie przedstawić sprawozdanie z ustaleń dopiero na początku przyszłego roku.

Ponadto po dokonaniu przez Komisję analizy dotyczącej opodatkowania wewnątrzwspólnotowych dostaw i wprowadzenia ogólnego systemu odwrotnego obciążenia konieczna będzie debata polityczna na poziomie Rady, która pozwoli ustalić dalsze działania. Kluczowym zagadnieniem w tej debacie będzie z pewnością możliwość przeprowadzenia w ograniczonym czasie projektu pilotażowego w jednym z zainteresowanych państw członkowskich. W chwili obecnej prowadzona jest analiza techniczna tego skomplikowanego przedsięwzięcia. Odbyły się już dwa bilateralne spotkania z zainteresowanym państwem członkowskim, a kolejne spotkanie jest planowane jeszcze w tym roku.

3. OKREśLENIE PRZYSZłYCH DZIAłAń NIEWYMAGAJąCYCH ZMIAN OBOWIąZUJąCYCH RAM PRAWNYCH

Niezależnie od powziętego zobowiązania do przeanalizowania ewentualnych zmian systemu VAT, Komisja nie widzi przeszkód dla jednoczesnego kontynuowania debaty nad tzw. środkami konwencjonalnymi. Zapewnienie organom podatkowym nowocześniejszych i skuteczniejszych narzędzi zwalczania oszustw podatkowych to cel, do którego należy dążyć, niezależnie od decyzji podjętych w sprawie dalej idących środków.

Dotychczasowe dyskusje na ten temat były bardzo ożywione i zaowocowały szeregiem koncepcji. W przypadku wielu kluczowych zagadnień dyskusje te doszły do etapu, gdzie konieczne jest podjęcie strategicznej decyzji określającej kierunek, który należy przyjąć na potrzeby ogólnowspólnotowego podejścia. Komisja wyciągnęła następujące wnioski z toczącej się debaty:

3.1. Pierwsze spostrzeżenie: administracje podatkowe potrzebują dokładnych informacji, aby móc kontrolować system VAT.

Jeden z głównych problemów wynika z faktu, że system wprowadzony w 1993 roku na potrzeby wymiany informacji o wewnątrzwspólnotowych dostawach towarów między państwami członkowskimi nie dostarcza odpowiednio wcześnie potrzebnych informacji, które pozwoliłyby skutecznie zwalczać nadużycia związane z VAT.

Wnioski prawodawcze planowane na początek przyszłego roku przewidują częstsze deklarowanie wewnątrzwspólnotowych dostaw oraz szybszą wymianę tych informacji między organami podatkowymi, co pozwoli rozwiązać powyższy problem.

Niektóre państwa członkowskie chcą jednak pójść jeszcze dalej i wyraziły opinię, że dzięki możliwościom oferowanym przez technologie elektroniczne najlepszym narzędziem skutecznego zwalczania oszustw podatkowych w przypadku tych państw byłaby wymiana informacji o wewnątrzwspólnotowych dostawach na poziomie transakcji.

Na wstępie należy jednak pamiętać, że wszystkie środki omawiane w kontekście zwalczania nadużyć związanych z VAT muszą być zgodne z innymi politykami UE, w szczególności z ogólnym celem wyznaczonym przez Radę Europejską w „Programie działań na rzecz zmniejszenia obciążeń administracyjnych w Unii Europejskiej”[4], zakładającym zmniejszenie obecnych obciążeń administracyjnych o 25 % do 2012 roku.

Ponadto wymogi dotyczące handlu transgranicznego nie mogą być nieproporcjonalne w stosunku do wymogów związanych z transakcjami krajowymi, ponieważ zmniejszałoby to atrakcyjność rynku wewnętrznego w porównaniu z rynkiem krajowym.

Czy dostępność wiarygodnych informacji dotyczących poszczególnych transakcji krajowych i wewnątrzwspólnotowych w terminie jednego miesiąca stanowi najlepsze rozwiązanie pozwalające kontrolować system VAT?

Nie ulega wątpliwości, że opisane powyżej kwestie (związane z odnowioną strategią lizbońską i prawidłowym funkcjonowaniem rynku wewnętrznego) muszą być uwzględnione w debacie o ewentualnych nowych wymogach sprawozdawczych jako narzędziu zwalczania nadużyć, w związku z ich implikacjami dla przedsiębiorstw.

Dodatkowe wymogi sprawozdawcze powinny ograniczać się do informacji, które są już dostępne w systemach księgowych przedsiębiorstw, aby spełnianie tych wymogów nie było dla przedsiębiorstw uciążliwe. Należy również zdecydować się na przekazywanie informacji do administracji podatkowej drogą elektroniczną, co pozwoli zmniejszyć koszty przestrzegania przepisów i umożliwi efektywne przetwarzanie danych.

Dodatkowe wymogi sprawozdawcze nie powinny obejmować małych i średnich przedsiębiorstw nieprowadzących handlu wewnątrzwspólnotowego.

Minimalny zakres informacji, które muszą być zgłaszane administracji podatkowej i wymieniane pomiędzy jej organami, należy ustalić na szczeblu wspólnotowym.

Dokonanie daleko idącej harmonizacji obowiązków sprawozdawczych w zakresie VAT w UE zmniejszyłoby koszty przestrzegania przepisów dla przedsiębiorstw prowadzących działalność gospodarczą w kilku państwach członkowskich. Przedstawiciele przedsiębiorstw wielokrotnie zgłaszali, że 27 różnych typów obowiązków sprawozdawczych stanowi dla nich utrudnienie i znacznie zwiększa koszty przestrzegania przepisów w związku z potrzebą każdorazowego dostosowywania oprogramowania do wymogów obowiązujących w danym państwie członkowskim.

W tym kontekście należy również rozważyć większe zharmonizowanie przepisów dotyczących fakturowania.

Nowe wymogi sprawozdawcze są dopuszczalne tylko wówczas, gdy zostaną zrekompensowane zmniejszeniem obciążeń administracyjnych w innych obszarach.

Przed wprowadzeniem nowych wymogów sprawozdawczych należy zagwarantować, że administracje podatkowe będą w stanie efektywnie wykorzystywać zbierane dane.

Zbieranie szczegółowych informacji od przedsiębiorstw handlowych umożliwi automatyczne dopasowywanie danych otrzymanych od dostawcy i od nabywcy. Przeważająca większość informacji będzie dotyczyć faktycznych transakcji, ale błędy rzeczowe i odmienne interpretacje przepisów mogą prowadzić do licznych rozbieżności, na które będzie zwracać uwagę administracja podatkowa.

Zarządzanie masowym przepływem informacji będzie wymagać stworzenia bardzo wydajnych systemów analizy ryzyka i zarządzania ryzykiem, służących do wyłaniania spośród wszystkich danych wykazujących rozbieżności tych transakcji i przedsiębiorstw handlowych, które wymagają szczególnej uwagi.

Administracje podatkowe nie dysponują odpowiednio wcześnie wystarczającymi danymi, które pozwoliłyby im skutecznie zwalczać nadużycia związane z VAT, zwłaszcza oszustwa polegające na bezpodstawnym zwrocie naliczonego VAT. Istnieje potrzeba dokładnego zbadania prawidłowości informacji zbieranych obecnie od przedsiębiorstw a także sposobu wykorzystania tych informacji przez administrację podatkową. Przegląd wymogów sprawozdawczych należy jednak przeprowadzić w kontekście celu wyznaczonego w odnowionej strategii lizbońskiej, który zakłada zmniejszenie biurokracji dla przedsiębiorstw o 25 %.

3.2. Drugie spostrzeżenie: państwa członkowskie nie są w stanie zapewnić funkcjonowania wspólnego systemu VAT, ponieważ brak im ogólnowspólnotowego podejścia.

Proponowane zmiany dotyczące miejsca dostawy usług, które są obecnie dyskutowane w Radzie, uwidoczniły jak ważne jest, aby państwa członkowskie interesowały się ochroną nie tylko swoich własnych dochodów z VAT, ale również przyczyniały się do ochrony dochodów z VAT innych państw członkowskich.

Kwestia ta ma jednak dużo głębszy charakter. Wzrost handlu transgranicznego pobudzony przez ustanowienie wewnętrznego rynku oraz dostosowanie wspólnego systemu VAT do wymogów tego rynku wewnętrznego (zniesienie obowiązkowych przedstawicieli podatkowych) powoduje stały wzrost liczby transakcji, w których miejsce opodatkowania i miejsce prowadzenia działalności płatnika VAT mieszczą się w dwóch różnych państwach członkowskich.

Rozwój rynku wewnętrznego obliguje państwa członkowskie do przeznaczenia większych środków na współpracę administracyjną w celu zapewnienia właściwego funkcjonowania wspólnego systemu VAT.

Komisja przyznaje, że oznacza to dla państw członkowskich znaczny wysiłek finansowy i wiąże się z koniecznością znalezienia odpowiednich zasobów.

Możliwe jest jednak zmniejszenie kosztów administracyjnych związanych z administracją podatkową. Umożliwienie organom podatkowym innych państw członkowskich automatycznego dostępu do danych (z wyjątkiem danych szczególnie chronionych), wyeliminowałoby koszty interwencji urzędników w państwie członkowskim przechowującym potrzebne dane w przypadku rutynowych zapytań o informacje.

Pożądana byłaby dyskusja na temat dalej idących koncepcji takich jak wprowadzenie systemu zachęt lub dzielenia kosztów, mających na celu wspieranie ogólnowspólnotowego podejścia. System, o którym mowa powyżej, dawałby państwom członkowskim bodziec finansowy do starań o poprawę kontroli handlu transgranicznego. Do testowania skuteczności tego mechanizmu nadawałaby się wzajemna pomoc przy windykacji podatków.

Niektóre państwa członkowskie opowiedziały się za jeszcze ambitniejszym podejściem, to jest za powołaniem nieformalnej struktury składającej się z urzędników krajowych administracji podatkowych, której celem byłoby znaczące ułatwienie wymiany informacji pomiędzy organami podatkowymi. Powołanie takiej struktury pozwoliłoby zlikwidować pewne przeszkody utrudniające obecnie współpracę administracyjną (problemy językowe, zasoby), a także rozwiązać problemy prawne związane z nowymi instrumentami takimi jak automatyczny dostęp do danych. O ile podejścia tego nie można zrealizować przez rozbudowę istniejących struktur i nie prowadziłoby ono do powielania już działających struktur wspólnotowych, Komisja jest gotowa zbadać dalej tę koncepcję, jeżeli państwa członkowskie będą nią wystarczająco zainteresowane.

Doświadczenia innych państw członkowskich powinny być wykorzystywane do celów zarządzania ryzykiem

Abstrahując od oczywistej potrzeby dzielenia się odpowiedzialnością w zakresie kontroli, istnieją pewne okoliczności, np. wczesne wykrywanie przypadków bezpodstawnego zwrotu naliczonego VAT, gdy informacje dostępne w jednym państwie członkowskim są konieczne do wczesnego wykrycia potencjalnych strat z tytułu VAT w innym państwie członkowskim.

Możliwość bardzo szybkiego uzyskania informacji zebranych w innym państwie członkowskim na temat fałszywych transakcji czy nieuczciwych przedsiębiorstw handlowych na potrzeby własnego systemu zarządzania ryzykiem stanowi ważne narzędzie pozwalające państwu członkowskiemu zwalczać oszustwa polegające na bezpodstawnym zwrocie naliczonego VAT.

Belgijska administracja podatkowa opracowała, we współpracy z innymi państwami członkowskimi i przy wsparciu Komisji, system służący do szybkiej wymiany wybranych informacji i analizy ryzyka. W projekcie tym uczestniczą obecnie 24 państwa członkowskie. Komisja uznaje korzyści płynące z ukierunkowanego podejścia przyjętego do celów tej wymiany informacji. W związku z tym bardzo ważne jest zlikwidowanie obecnych barier politycznych, tak aby w wymianach tych mogły uczestniczyć wszystkie państwa członkowskie.

Postępowania karne przeciwko sprawcom nadużyć

Kwestia postępowania karnego przeciwko sprawcom nadużyć powodujących straty podatkowe w innym państwie członkowskim była kilkakrotnie dyskutowana w Radzie oraz w grupie ekspertów ds. strategii zwalczania oszustw podatkowych.

Ponieważ zasada wzajemności nie jest wystarczająco gwarantowana w państwach członkowskich w odniesieniu do ścigania nadużyć związanych z podatkiem VAT, należy podjąć konieczne działania prawodawcze, aby polepszyć ochronę wpływów z VAT na mocy prawa karnego.

Rada powinna wyjaśnić, że konwencja w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich obejmuje również ochronę w zakresie VAT.

W odpowiedzi na sugestię grupy ekspertów ds. strategii zwalczania oszustw podatkowych, zgodnie z którą Rada ECOFIN miałaby wezwać Radę ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych do zgłoszenia inicjatywy dotyczącej opracowania odpowiednich przepisów, Komisja zwraca uwagę, że konwencja w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, której przepisy w zakresie nadużyć przynoszących szkodę interesom finansowym Wspólnoty, w tym nadużyć związanych z VAT, muszą zostać wdrożone przez wszystkie państwa członkowskie, przewiduje już pewien stopień ochrony na mocy prawa karnego.

Mechanizmów nadużyć finansowych wykorzystujących specyfikę rynku wewnętrznego nie uda się zwalczyć tylko w oparciu o podejście krajowe. Jeżeli organy krajowe włączą w zarządzanie systemem VAT prawdziwie ogólnowspólnotowe podejście, powinno to zaowocować wyższym poziomem ochrony dochodów dla wszystkich państw członkowskich.

3.3. Trzecie spostrzeżenie: aktualność informacji na temat statusu VAT przedsiębiorstw handlowych jest bardzo ważna.

Numer identyfikacyjny VAT jest kluczowym elementem systemu VAT obowiązującego w handlu wewnątrzwspólnotowym. Status VAT nabywcy jest niezbędny dostawcy do ustalenia, czy wolno mu dokonać dostawy towarów zwolnionej z VAT czy też nie. Z myślą o zapewnieniu przedsiębiorcom koniecznej pewności prawnej należy zatem stale uaktualniać rejestr podatników zarejestrowanych dla celów podatku VAT.

Obecnie informacje uzyskiwane przez przedsiębiorstwa handlowe na temat statusu VAT kontrahenta są często bardzo fragmentaryczne. Jeżeli na podstawie takich fragmentarycznych informacji przedsiębiorstwo nieprawidłowo określi status VAT kontrahenta, ryzykuje ono, że organy podatkowe będą później próbować odzyskać od niego zaległy podatek. Dlatego też państwa członkowskie powinny odpowiadać za informacje umieszczane w rejestrze i ponosić konsekwencje w przypadku, gdy zamieszczone w nim informacje są nieaktualne lub błędne.

Osiągnięto już porozumienie w sprawie polepszenia centralnego dostępu do danych dotyczących rejestracji na potrzeby podatku VAT z witryny internetowej Europa, w celu umożliwienia przedsiębiorstwom handlowym potwierdzenia numeru VAT, nazwy i adresu kontrahentów ze wszystkich państw członkowskich. Jednak samo to nie wystarczy, należy także polepszyć wiarygodność udostępnianych informacji.

Czujność podczas przyznawania numerów VAT powinna zapobiegać włączaniu fałszywych podatników do systemu i umożliwiać bliską obserwację podejrzanych przedsiębiorstw handlowych, którym nie można jednak odmówić numeru identyfikacyjnego.

Możliwe rozwiązanie mogłoby polegać na wprowadzeniu obowiązku bliskiej obserwacji nowo zarejestrowanych osób, w szczególności obowiązku przeprowadzenia wizyty kontrolnej po upływie 6 miesięcy lub 1 roku, aby sprawdzić, czy osoba która uzyskała numer identyfikacji podatkowej VAT faktycznie prowadzi transakcje podlegające opodatkowaniu.

Podczas tego okresu administracja podatkowa powinna służyć przedsiębiorstwom handlowym dodatkową pomocą i wiedzą, pomagając im w ten sposób w przestrzeganiu przepisów. Byłoby to szczególnie przydatne dla małych przedsiębiorstw.

Równie ważne jest wykreślanie z bazy danych podatników natychmiast po stwierdzeniu, że nie prowadzą oni już działalności podlegającej opodatkowaniu. Istnieją niestety dowody, że spółki nieaktywne, a niekiedy nawet wykryci sprawcy oszustw polegających na bezpodstawnym zwrocie naliczonego VAT, pozostają obecnie zbyt długo w bazie danych elektronicznego systemu wymiany informacji VAT (system VIES) z powodu rygorystycznych procedur krajowych. Dlatego też niezbędne jest, aby administracje podatkowe automatycznie sprawdzały, czy numery identyfikacji podatkowej VAT są nadal aktywne i natychmiast wykreślały nieaktywne numery z bazy danych systemu VIES.

Bez silnego zaangażowania państw członkowskich w walkę z tym zadawnionym problemem i bez gotowości do zmiany krajowych procedur, sprawcy nadużyć będą nadal wykorzystywać tę słabość w funkcjonowaniu obecnego systemu VAT.

Krokiem naprzód byłoby stworzenie minimalnych wspólnotowych norm dotyczących rejestracji i wykreślania z rejestru, ponieważ takie normy zwiększyłyby zaufanie przedsiębiorców i organów podatkowych do informacji na temat identyfikacji podatkowej VAT przedsiębiorstw handlowych uzyskiwanych za pośrednictwem systemu VIES.

Aktualność informacji na temat statusu VAT dane osoby ma kluczowe znaczenie dla administracji podatkowej i przedsiębiorstw w kontekście zwalczania nadużyć związanych z VAT. Niezbędne jest wspólne podejście w zakresie rejestracji przedsiębiorstw handlowych i ich wykreślania z rejestru. Straty z tytułu podatku VAT poniesione przez państwo członkowskie z powodu zaniedbania innego państwa członkowskiego dotyczącego aktualizacji bazy danych powinno pokrywać państwo winne zaniedbania.

3.4. Czwarte spostrzeżenie: potrzeba zwiększenia możliwości windykacji przez administrację podatkową należności z tytułu podatku VAT w przypadku oszustw podatkowych.

Kolejny problem napotykany przez administracje podatkowe w walce z oszustwami podatkowymi to windykacja należności pieniężnych od stron, którym udowodniono nadużycia. Należy zwrócić szczególną uwagę na dwa różne zagadnienia, które pomagają państwom członkowskim w tym zakresie:

Solidarna odpowiedzialność

Obecne prawodawstwo wspólnotowe w zakresie VAT daje już państwom członkowskim podstawę prawną do wprowadzenia przepisów o solidarnej odpowiedzialności osoby innej niż sprawca nadużycia za płatność podatku na rzecz skarbu państwa, pod warunkiem poszanowania podstawowych zasad prawnych Wspólnoty.

W opinii Komisji przywołanie tych przepisów jest użyteczne w przypadku oszustw polegających na bezpodstawnym zwrocie naliczonego VAT, w których uczestniczy cały szereg podmiotów mających na celu tylko i wyłącznie ukrycie oszukańczego charakteru łańcucha transakcji, utrudniając tym samym wykrycie nadużycia.

Niemniej jednak wykorzystanie tego przepisu wymaga znalezienia odpowiedniej równowagi pomiędzy, z jednej strony, pewnością prawną dla uczciwych przedsiębiorstw i, z drugiej strony, zwiększeniem możliwości windykacji przez organy podatkowe ogromnych należności z tytułu podatku VAT, które nie zostały pobrane na skutek oszustwa podatkowego.

Temat ten dyskutowano już wielokrotnie i Komisja jest gotowa przygotować dalszy wkład do tej debaty, jeżeli będzie istniała taka potrzeba, i przedłożyć odpowiednie propozycje prawodawcze w celu określenia wspólnej płaszczyzny działania

Przegląd dyrektywy w sprawie windykacji

Kolejnym narzędziem oferowanym państwom członkowskim przez prawodawstwo wspólnotowe w kontekście windykacji należności pieniężnych jest system wzajemnej pomocy w windykacji podatków. Dotychczasowe wyniki pomocy w zakresie windykacji wyraźnie wskazują na potrzebę udoskonalenia tego instrumentu. Komisja przygotowuje wnioski prawodawcze mające na celu ulepszenie obecnych przepisów. Zostaną one przedstawione w 2008 r. Nowe prawo powinno zachęcać do korzystania z systemu wzajemnej pomocy w windykacji i ułatwiać jego stosowanie w praktyce.

Windykacja należności pieniężnych w przypadku oszustw podatkowych stanowi jeden z głównych problemów wszystkich administracji podatkowych. W związku z tym ważna jest dalsza praca nad podstawami prawnymi stosowania odpowiedzialności solidarnej a także ulepszanie i wzmacnianie współpracy administracyjnej w zakresie windykacji podatkowej.

4. WNIOSKI

Komisja przedstawi wkrótce sprawozdania i inicjatywy, o które zwróciła się Rada w czerwcu 2007 r.

Jak jednak wiadomo Komisji z dyskusji prowadzonych w ramach grupy ekspertów ds. strategii zwalczania oszustw podatkowych, do rozważania pozostają jeszcze pewne kwestie związane z likwidowaniem luk prawnych w obowiązującym systemie VAT, o których mowa w punkcie 3 powyżej.

Dlatego też wzywa się Radę, aby wyraziła swoje stanowisko wobec powyższych spostrzeżeń i przedstawiła niezbędne wytyczne polityczne dotyczące dalszych prac Komisji w tej dziedzinie.

[1] COM(2006) 254 z 31.5.2006 r.

[2] COM(2006)473, DOC 2004/0172/2006

[3] COM(2006)866, DOC 2006/0290(COD)

[4] COM (2007) 23 wersja ostateczna z 24.1.2007.