[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 23.1.2007

SEK(2007) 65 wersja ostateczna

Zalecenie

OPINIA RADY

zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu stabilności Niemiec na lata 2006-2010

(przedstawiona przez Komisję)

UZASADNIENIE

1. Informacje ogólne

Pakt na rzecz stabilności i wzrostu, który wszedł w życie dnia 1 lipca 1998 r., opiera się na dążeniu do zapewnienia solidnych finansów państwa jako środka służącego umocnieniu warunków stabilności cen oraz silnego, trwałego wzrostu, sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy. Przeprowadzona w 2005 r. reforma paktu potwierdziła jego przydatność w zakresie utrzymywania dyscypliny budżetowej, a jednocześnie miała na celu wzmocnienie jego skuteczności i podstaw gospodarczych oraz ochronę stabilności finansów publicznych w perspektywie długoterminowej.

Stanowiące część Paktu na rzecz stabilności i wzrostu rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[1] stanowi, że państwa członkowskie muszą przedstawiać Radzie i Komisji programy stabilności lub konwergencji oraz ich coroczne zaktualizowane wersje (państwa członkowskie, które przyjęły jednolitą walutę przedstawiają (zaktualizowane) programy stabilności, a te, które jej jeszcze nie przyjęły, przedstawiają (zaktualizowane) programy konwergencji). Pierwszy program stabilności Niemiec przedstawiono w styczniu 1999 r. Zgodnie z rozporządzeniem Rada zaopiniowała go w dniu 15 marca 1999 r. na podstawie zalecenia Komisji i po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego. Zgodnie z tą samą procedurą zaktualizowane programy stabilności i konwergencji są oceniane przez Komisję i badane przez wyżej wymieniony Komitet, przy czym istnieje również możliwość zbadania programów przez Radę.

2. Podstawy oceny zaktualizowanego programu

Komisja zbadała przedstawioną w dniu 30 listopada 2006 r. najnowszą, zaktualizowaną wersję programu stabilności Niemiec i przyjęła zalecenie dotyczące opinii Rady w sprawie przedmiotowego programu (główne aspekty podlegające ocenie przedstawiono w ramce).

W celu określenia kontekstu, w którym dokonywana jest ocena strategii budżetowej przedstawionej w nowej wersji programu stabilności, poniżej przedstawiono podsumowanie:

1. wyników gospodarczych i budżetowych w okresie ostatnich dziesięciu lat;

2. sytuacji kraju w odniesieniu do części naprawczej Paktu na rzecz stabilności i wzrostu (procedury nadmiernego deficytu);

3. najnowszej oceny sytuacji kraju w odniesieniu do części prewencyjnej Paktu na rzecz stabilności i wzrostu (podsumowanie opinii Rady dotyczącej poprzedniej aktualizacji programu stabilności); oraz

4. dokonanej przez Komisję oceny krajowego programu reform przedstawionego w październiku 2006 r.

2.1. Najnowsze wyniki gospodarcze i budżetowe

W ostatnich dziesięciu latach Niemcy przechodziły okres dostosowania mającego na celu skorygowanie nierównowagi będącej następstwem zjednoczenia. Umiarkowana polityka płacowa przyczyniła się do odzyskania konkurencyjności cenowej w obrocie zewnętrznym, a udział Niemiec w rynkach eksportowych znacząco wzrósł, zwłaszcza w okresie od roku 2000. Warto odnotować, że odzyskanie przez Niemcy konkurencyjności cenowej w obrocie zewnętrznym miało miejsce w okresie, gdy realne długoterminowe stopy procentowe były w innych krajach należących do strefy euro niższe niż w Niemczech. Jednak ostatnio Niemcy przekonały się, że dobre wyniki eksportu niekoniecznie muszą szybko przekładać się na wzrost popytu krajowego.

Problemy Niemiec ze wzrostem gospodarczym mają charakter głównie strukturalny. Słabe wyniki gospodarki wynikają przede wszystkim z powolnego wzrostu łącznej wydajności czynników produkcji oraz z wysokiego bezrobocia strukturalnego. Potencjalny wzrost jest nie tylko znacznie niższy niż w przeszłości, lecz także niższy niż w innych krajach należących do strefy euro. Wyzwaniem w zakresie polityki gospodarczej jest poprawa warunków wzrostu, z uwzględnieniem jednocześnie udziału pracy, wydajności czynników produkcji oraz – w mniejszym stopniu – inwestycji. To trudne zadanie musi być realizowane przy napiętej sytuacji finansów publicznych, pomimo zanotowanej w ostatnim okresie poprawy.

W niektórych obszarach, np. na rynku pracy oraz na poziomie mikroekonomicznym w zakresie wspierania badań naukowych i innowacji, władze niemieckie podjęły reformy, na których pełne efekty trzeba jeszcze zaczekać. W innych dziedzinach, np. w zakresie opodatkowania przedsiębiorstw, reformy są przedmiotem rozważań. Prawdopodobnie konieczne będzie jednak podjęcie dalszych działań, zwłaszcza na rynku pracy, w celu znaczącego zwiększenia potencjalnego wzrostu w dłuższej perspektywie.

2.2. Procedura nadmiernego deficytu dotycząca Niemiec

Zgodnie z art. 104 ust. 7 Traktatu oraz art. 3 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1467/97 Rada w dniu 21 stycznia 2003 r. skierowała do Niemiec zalecenie, wzywając to państwo do jak najszybszego zlikwidowania nadmiernego deficytu, najpóźniej do roku 2004. Zalecenie to zostało podane do publicznej wiadomości. Jak stwierdzono w komunikacie Komisji z dnia 14 grudnia 2004 r., przyjętym przez Radę w dniu 18 stycznia 2005 r., wobec nadzwyczajnych okoliczności wynikających z konkluzji Rady z dnia 25 listopada 2003 r. oraz w następstwie orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 13 lipca 2004 r. za właściwy termin skorygowania nadmiernego deficytu należy uznać rok 2005.

Ponieważ deficyt sektora general government przekroczył w 2005 r. próg 3 % PKB, Rada w dniu 14 marca 2006 r. postanowiła zgodnie z art. 104 ust. 9 wezwać Niemcy do podjęcia środków na rzecz ograniczenia deficytu, jakie zostaną uznane za niezbędne w celu skorygowania nadmiernego deficytu „tak szybko jak to tylko możliwe, a najpóźniej do 2007 r.” Rada wezwała Niemcy w szczególności do „zapewnienia w latach 2006 i 2007 kumulatywnej poprawy salda dostosowywanego cyklicznie bez uwzględnienia środków jednorazowych i tymczasowych o przynajmniej jeden punkt procentowy.” Ponadto wezwano Niemcy do „przyjęcia koniecznych środków, aby zapewnić zrównoważoną konsolidację budżetu w kontekście średnioterminowego celu, jakim jest osiągnięcie długotrwałej strukturalnej równowagi budżetowej poprzez redukcję deficytu strukturalnego o co najmniej 0,5 % PKB rocznie po przeprowadzeniu korekty nadmiernego deficytu.” Po przedstawieniu przez Niemcy w dniu 5 lipca sprawozdania z realizacji programu Komisja w dniu 19 lipca 2006 r. przyjęła komunikat, w którym poinformowała Radę, że Niemcy podjęły działania zapewniające odpowiedni postęp na drodze do skorygowania nadmiernego deficytu w określonym przez Radę terminie oraz że na tym etapie nie ma konieczności podejmowania dalszych kroków w ramach procedury nadmiernego deficytu. Rada zgodziła się z tym poglądem na posiedzeniu w dniu 10 października 2006 r.

2.3. Ocena zawarta w opinii Rady dotyczącej poprzedniego programu

W dniu 14 marca 2006 r. Rada przyjęła opinię dotyczącą zaktualizowanego programu stabilności na lata 2005-2009. Rada z zadowoleniem przyjęła fakt „przyznania przez rząd nadrzędnego znaczenia przedstawionej w programie kwestii konsolidacji budżetowej”, jednak dostrzegła „ryzyko związane z realizacją celów budżetowych oraz długoterminowym zrównoważeniem finansów publicznych.” Również w świetle decyzji Rady z dnia 14 marca zgodnie z art. 104 ust. 9 Traktatu Rada wezwała Niemcy do:

- przeprowadzenia planowanej korekty strukturalnej na poziomie przynajmniej jednego punktu procentowego (łącznie) w latach 2006 i 2007, by tym samym w sposób wiarygodny i trwały sprowadzić deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych do poziomu poniżej 3 % PKB najpóźniej do 2007 r.;

- szybkiego osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego dzięki obniżaniu salda strukturalnego o przynajmniej 0,5 punktu procentowego rocznie po przeprowadzeniu korekty nadmiernego deficytu, zwłaszcza poprzez rygorystyczne wprowadzanie planowanych ograniczeń wydatków, by móc dzięki temu zapewnić planowane obniżenie składek na ubezpieczenia społeczne, oraz poprzez zapobieganie zagrożeniom, jakie zapowiedziana reforma podatku dochodowego od osób prawnych może wywołać w kontekście konsolidacji budżetowej;

- realizacji planów reformy systemu federalnego celem poprawy ram budżetowych i przyczynienia się w ten sposób do realizacji celów budżetowych na wszystkich szczeblach administracji.

2.4. Dokonana przez Komisję ocena krajowego programu reform z października 2006 r.

Sprawozdanie z realizacji krajowego programu reform Niemiec zostało przedstawione w dniu 18 października 2006 r. w kontekście zaktualizowanej strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia. W przedstawionym przez Niemcy krajowym programie reform za najważniejsze kwestie uznano: społeczeństwo wiedzy; funkcjonowanie rynku i konkurencyjność; warunki prowadzenia działalności gospodarczej; zrównoważenie finansów publicznych (w tym zrównoważony wzrost gospodarczy i zabezpieczenia społeczne); innowacyjność w dziedzinie ekologii oraz reformę rynku pracy.

Z dokonanej przez Komisję oceny programu (przyjętej w ramach rocznego sprawozdania Komisji z postępów w realizacji strategii lizbońskiej z grudnia 2006 r.[2]) wynika, że Niemcy osiągnęły znaczące postępy w realizacji krajowego programu reform, szczególnie w zakresie najważniejszych wyzwań i działań priorytetowych na poziomie makro- i mikroekonomicznym. Natomiast w dziedzinie zatrudnienia postęp nie jest tak szybki. Biorąc pod uwagę zidentyfikowane mocne i słabe strony, Niemcom zalecono podjęcie działań w dziedzinach długoterminowej stabilności finansów publicznych, konkurencji na rynkach towarów i usług oraz bezrobocia strukturalnego.

Główne aspekty podlegające ocenie Zgodnie z wymaganiami art. 5 ust. 1 (w przypadku programów stabilności) i art. 9 ust. 1 (w przypadku programów konwergencji) rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97, ocena obejmuje następujące kwestie: czy założenia ekonomiczne, na których opiera się program, są realistyczne; czy przedstawiony przez dane państwo członkowskie średniookresowy cel budżetowy oraz prowadząca do niego ścieżka dostosowania są odpowiednie; czy podejmowane i/lub proponowane działania mające na celu przestrzeganie ścieżki dostosowania wystarczą, by osiągnąć średniookresowy cel budżetowy w trakcie cyklu; w ramach oceny ścieżki dostosowania prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego: czy podejmowane działania korygujące są intensyfikowane w okresach dobrej koniunktury, podczas gdy w okresach dekoniunktury mogą być ograniczane, oraz – w przypadku strefy euro oraz państw członkowskich należących do systemu ERM II – czy dane państwo realizuje coroczną poprawę salda dostosowywanego cyklicznie bez uwzględnienia środków jednorazowych i tymczasowych o referencyjną wartość 0,5 % PKB, pozwalającą na osiągnięcie średniookresowego celu budżetowego; w ramach definiowania ścieżki dostosowania prowadzącej do średniookresowego celu budżetowego (w przypadku państw członkowskich, które jeszcze go nie osiągnęły) lub pozwolenia na czasowe odejście od niego (w przypadku państw, które tego dokonały): realizację kluczowych reform strukturalnych, przynoszących bezpośrednie oszczędności w perspektywie długoterminowej (między innymi poprzez zwiększanie dynamiki potencjalnego wzrostu), a tym samym mających konkretny wpływ na długoterminową stabilność finansów publicznych (pod warunkiem zachowania odpowiedniego marginesu bezpieczeństwa odnośnie do referencyjnej wartości 3 % PKB oraz spodziewanego powrotu sytuacji budżetowej do celu średniookresowego w okresie objętym programem), ze szczególnym uwzględnieniem reform systemu emerytalnego wprowadzających strukturę wielofilarową, obejmującą obowiązkowy filar kapitałowy; czy prowadzona przez dane państwo członkowskie polityka gospodarcza jest zgodna z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej. Wiarygodność założeń makroekonomicznych programu ocenia się w odniesieniu do prognozy służb Komisji z jesieni 2006 r., z zastosowaniem między innymi powszechnie przyjętej metodyki szacowania produktu potencjalnego i sald dostosowywanych cyklicznie. Zgodność z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej ocenia się w odniesieniu do ogólnych wytycznych polityki gospodarczej w dziedzinie finansów publicznych, zawartych w zintegrowanych wytycznych na lata 2005-2008. W ramach oceny zbadano również: zmiany wskaźnika zadłużenia oraz długoterminową perspektywę stabilności finansów publicznych, którym zgodnie ze sprawozdaniem Rady z dnia 20 marca 2005 r. w sprawie „Poprawy wdrażania Paktu na rzecz stabilności i wzrostu” należy poświęcić „należytą uwagę w procesie nadzoru nad sytuacją budżetu”; podejście do oceny długoterminowej stabilności przedstawiono w komunikacie Komisji z dnia 12 października 2006 r.[3]; stopień integracji z krajowym programem reform, przedstawianym przez państwa członkowskie w kontekście strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia; w skierowanym do Rady Europejskiej piśmie przewodnim z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie ogólnych wytycznych polityki gospodarczej na lata 2005-2008 Rada ECOFIN stwierdziła, że krajowe programy reform powinny być zgodne z programami stabilności i konwergencji; zgodność z kodeksem postępowania[4], w którym między innymi określono jednolitą strukturę i jednolite tabele danych dla programów konwergencji i stabilności. |

- Zalecenie

OPINIA RADY

zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu stabilności Niemiec na lata 2006-2010

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[5], w szczególności jego art. 5 ust. 3,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

PRZEDSTAWIA NINIEJSZĄ OPINIĘ:

5. W dniu [27 lutego 2007 r.] Rada zbadała zaktualizowany program stabilności Niemiec na lata 2006-2010.

6. Scenariusz makroekonomiczny będący podstawą programu przewiduje, że realny wzrost PKB początkowo zmniejszy się z 2,3 % w 2006 r. do 1,4 % w 2007 r., a następnie przez resztę okresu objętego programem wyniesie średnio 1¾ %. W oparciu o obecnie dostępne informacje (pierwsze oficjalne szacunki dotyczące wzrostu PKB w 2006 r. mówią o 2,5 %) scenariusz ten wydaje się być oparty na realistycznych założeniach dotyczących wzrostu gospodarczego do roku 2008 i na umiarkowanie optymistycznych w późniejszym okresie, w porównaniu z prognozami Komisji dotyczącymi potencjalnego wzrostu. Przyjęte w programie założenia dotyczące inflacji wydają się zawyżone.

7. Deficyt sektora general government w 2006 r. oszacowano w programie na 2,1 % PKB (w najnowszym komunikacie rządu prognozę tę skorygowano w dół do 1,9 %), podczas gdy w poprzedniej zaktualizowanej wersji programu stabilności zakładano, że osiągnie on 3,3 % PKB. Nieoczekiwanie uzyskano nadwyżkę dochodów podatkowych, której – zgodnie z Paktem na rzecz stabilności i wzrostu – nie wydano w 2006 r. Obecnie przewiduje się, że obciążenie podatkowe (tzn. dochody z podatków i składek na ubezpieczenia społeczne) wzrośnie do około 40 % PKB w 2006 r., czyli wyniesie około 1 % PKB więcej niż przewidywano w poprzedniej aktualizacji programu. Wydatki sektora general government utrzymano w 2006 r. pod kontrolą. Nieco lepsze wykonanie budżetu jest następstwem niższych transferów pieniężnych, wynikających głównie z poprawy sytuacji na rynku pracy i związanego z tym odciążenia Federalnego Urzędu Pracy. Niższe od przewidywanych były także wydatki z tytułu odsetek oraz dotacje.

8. Głównym celem średniookresowej strategii budżetowej jest zapewnienie długoterminowego zrównoważenia finansów publicznych. Aby osiągnąć ten cel, w programie proponuje się dalszą konsolidację budżetową, przy jednoczesnej poprawie warunków dla wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Po planowanym skorygowaniu nadmiernego deficytu w 2006 r. wskaźnik deficytu powinien zgodnie z przewidywaniami spadać o ½ punktu procentowego rocznie (z wyjątkiem roku 2008), aby w 2010 r. osiągnąć wartość ½ % PKB. Zgodnie z tą samą tendencją powinna następować poprawa salda pierwotnego, gdzie nadwyżka osiągnie 2 % PKB w 2010 r. Choć w budżecie przewidziano środki naprawcze po stronie dochodów, zwłaszcza w postaci podniesienia podstawowej stawki podatku VAT z 16 % do 19 %, to jednocześnie przewiduje się spadek wskaźników dochodów i wydatków w ujęciu rocznym. I tak wskaźnik wydatków ma do 2010 r. spaść o 2½ punktu procentowego, do poziomu 43 % PKB, co planuje się osiągnąć głównie w drodze ograniczania wydatków socjalnych. W tym samym okresie przewiduje się obniżenie stosunku dochodów do PKB o 1½ punktu procentowego, do poziomu 42 % PKB w 2010 r.; wzrost udziału podatków w dochodach (np. wzrost podstawowej stawki VAT w 2007 r.) zostanie w znacznym stopniu skompensowany przez zmniejszenie udziału składek na ubezpieczenia społeczne (dzięki obniżeniu stawki na ubezpieczenie na wypadek bezrobocia w 2007 r. oraz tendencji spadkowej udziału składek), przy spadku pozostałych dochodów. W porównaniu z poprzednią aktualizacją cele budżetowe zostały skorygowane w górę dla wszystkich lat z wyjątkiem roku 2008, w którym nie przewiduje się korekty.

9. Przewiduje się poprawę salda strukturalnego (tj. salda dostosowywanego cyklicznie, bez uwzględnienia środków jednorazowych i tymczasowych), obliczanego zgodnie ze wspólnie przyjętą metodyką, gdzie deficyt zmniejszy się z poziomu około 2 % PKB w 2006 r. do ½ % na koniec okresu objętego programem, średnio o prawie ½ % PKB rocznie. Podobnie jak w poprzedniej aktualizacji programu stabilności, przedstawionym w programie średniookresowym celem budżetowym jest zrównoważenie budżetu w kategoriach strukturalnych, przy czym nie zakłada się osiągnięcia tego celu w okresie objętym programem. Ponieważ cel ten jest bardziej ambitny niż minimalna pośrednia wartość odniesienia (szacowana jako deficyt wynoszący około 1½ % PKB), jego osiągnięcie powinno zapewnić margines bezpieczeństwa chroniący przed ryzykiem wystąpienia nadmiernego deficytu. Wyznaczony cel średniookresowy mieści się w zakresie określonym dla strefy euro i dla państw członkowskich grupy ERM II w Pakcie na rzecz stabilności i wzrostu oraz w kodeksie postępowania, a także odpowiednio uwzględnia wskaźnik zadłużenia i średni wzrost produktu potencjalnego w perspektywie długoterminowej.

10. Ryzyko związane z przedstawionymi w programie prognozami budżetowym wydaje się być zasadniczo zrównoważone na rok 2007, ale wyniki budżetowe po tym okresie mogą okazać się gorsze od zakładanych. W szczególności utrzymuje się ryzyko nieosiągnięcia przewidywanego zmniejszenia wskaźnika wydatków socjalnych bez zastosowania dodatkowych środków, których nie określono w programie. W istocie zaktualizowany program stanowi, że konieczne są dalsze reformy rynku pracy i systemu ubezpieczeń społecznych. Znaczne ryzyko wiąże się także z zaplanowaną na 2008 r. reformą podatku od przedsiębiorstw, której skutki mogą przekraczać szacowane w programie obciążenie dla budżetu. W związku z tym może okazać się konieczne skompensowanie ewentualnego spadku dochodów z podatku od przedsiębiorstw poprzez dodatkowe ograniczenie wydatków. Abstrahując od tej reformy, założenia dotyczące dochodów wydają się rozważne. Niemniej jednak utrzymują się ogólne zagrożenia dla korekty budżetowej, zwłaszcza w związku z realizacją ścieżki dostosowania w końcowych latach programu.

11. W świetle powyższej oceny ryzyka przedstawiony w programie kurs polityki budżetowej jest zgodny z korektą nadmiernego deficytu do roku 2006, czyli rok przed terminem wyznaczonym przez Radę. Ponadto wydaje się, że zapewnia on wystarczający margines bezpieczeństwa chroniący przed naruszeniem progu deficytu wynoszącego 3 % PKB przy normalnych wahaniach makroekonomicznych począwszy od 2007 r., choć przy pewnych zagrożeniach w roku 2008. W latach następujących po przeprowadzeniu korekty nadmiernego deficytu, zwłaszcza w roku 2008, należy zwiększyć tempo działań dostosowawczych zmierzających do osiągnięcia przyjętego w programie celu średniookresowego, zgodnie z Paktem na rzecz stabilności i wzrostu, który stanowi, że dla strefy euro i dla państw członkowskich grupy ERM II roczna poprawa salda strukturalnego, rozumiana jako wartość odniesienia, powinna wynieść 0,5 % PKB oraz że dostosowanie powinno być większe w okresach dobrej koniunktury gospodarczej, natomiast w okresach gorszej koniunktury może być mniejsze. W szczególności nie planuje się żadnej poprawy salda strukturalnego w 2008 r., w którym spodziewana jest dobra koniunktura. Trzymanie się wymaganej ścieżki dostosowania strukturalnego pozwoliłoby osiągnąć średniookresowy cel budżetowy w okresie objętym programem.

12. Szacuje się, że w 2006 r. wskaźnik długu publicznego brutto osiągnął 67,9 % PKB, przekraczając przewidzianą w Traktacie wartość referencyjną wynoszącą 60 % PKB. Program przewiduje obniżenie się wskaźnika zadłużenia o 3½ punktu procentowego w okresie objętym programem. Zmiany wskaźnika zadłużenia mogą kształtować się mniej korzystnie niż przewidziano w programie, zważywszy na zagrożenia dotyczące osiągnięcia docelowych wartości deficytu oraz niepewność związaną z zakładanymi w programie korektami przepływów kapitału przyczyniającymi się do redukcji zadłużenia. W świetle niniejszej oceny ryzyka wskaźnik zadłużenia może w sposób niewystarczający obniżać się do wartości referencyjnej w okresie objętym programem.

13. Długoterminowy wpływ na budżet związany ze starzeniem się społeczeństwa jest w Niemczech zbliżony do średniej UE, jednak wydatki na emerytury rosną nieco wolniej niż w wielu innych krajach, co jest wynikiem uchwalonych już reform systemu emerytalnego. Przyjęto projekt ustawy o stopniowym podnoszeniu ustawowego wieku emerytalnego do 67 lat, począwszy od roku 2012. Pomimo przewidywanych wyjątków od obowiązywania podwyższonej granicy wieku, krok ten przyczyni się do długookresowej stabilności finansów publicznych. Ponadto dalszy rozwój prywatnych programów emerytalnych będzie miał pozytywny wpływ na poziom emerytur. Wyjściowa sytuacja budżetowa stanowi zagrożenie dla stabilności finansów publicznych, nawet bez uwzględnienia długoterminowego wpływu na budżet związanego ze starzeniem się społeczeństwa. Obecny poziom wskaźnika zadłużenia brutto przekracza określoną w Traktacie wartość referencyjną. Generalnie wydaje się, że zagrożenia dla stabilności finansów publicznych Niemiec kształtują się na średnim poziomie.

14. Program stabilności nie zawiera jakościowej oceny ogólnego wpływu przedstawionego w październiku 2006 r. sprawozdania z realizacji krajowego programu reform w ramach średniookresowej strategii budżetowej. Nie podano także żadnych systematycznych informacji o bezpośrednich kosztach lub oszczędnościach budżetowych wynikających z najważniejszych reform przewidzianych w krajowym programie, a w przedstawionych prognozach budżetowych nie uwzględniono bezpośrednio skutków działań nakreślonych w krajowym programie reform dla finansów publicznych. Przedstawione w programie stabilności środki w dziedzinie finansów publicznych wydają się zgodne z działaniami przewidzianymi w krajowym programie reform. W obu programach szczególny nacisk położono na reformę opodatkowania przedsiębiorstw w 2008 r. oraz na reformę systemu opieki zdrowotnej. W obu programach przewidziano też w drugim etapie reformy systemu federalnego zrewidowanie relacji budżetowych pomiędzy poszczególnymi szczeblami administracji celem wzmocnienia odpowiedzialności każdego z nich. Ponadto w programie stabilności wskazano w tym kontekście na konieczność opracowania ram instytucjonalnych, zapewniających dyscyplinę budżetową na wszystkich poziomach administracji i przewidujących środki wczesnego zapobiegania kryzysom budżetowym.

15. Przewidziane w programie środki w dziedzinie finansów publicznych są zasadniczo zgodne z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej zawartymi w zintegrowanych wytycznych na lata 2005-2008.

16. Co do wymagań odnośnie do danych, określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie zanotowano brak pewnych danych obowiązkowych i opcjonalnych[6].

Ogólnie rzecz biorąc, zaktualizowany program uznaje się za zgodny z korektą nadmiernego deficytu do roku 2006, czyli rok przed terminem wyznaczonym przez Radę, a w kolejnych latach oczekuje się pewnych postępów na drodze do osiągnięcia celu średniookresowego. Jednocześnie istnieją zagrożenia związane z realizacją celów budżetowych.

W świetle powyższej oceny wzywa się Niemcy do:

(i) wzmocnienia w 2008 r. i w kolejnych latach dostosowania strukturalnego zmierzającego do osiągnięcia celu średniookresowego, korzystając z okresu dobrej koniunktury gospodarczej: poprzez utrzymanie ścisłej kontroli nad wydatkami przy jednoczesnym zapobieganiu zagrożeniom, jakie zapowiedziana reforma podatku dochodowego od osób prawnych może wywołać w kontekście konsolidacji budżetowej;

(ii) poprawy długoterminowej stabilności finansów publicznych poprzez osiągnięcie celu średniookresowego oraz realizację reform, zwłaszcza reformy systemu opieki zdrowotnej, w związku z poziomem zadłużenia oraz z przewidywanym wzrostem wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa;

(iii) poprawy ram budżetowych celem wzmocnienia dyscypliny fiskalnej na wszystkich szczeblach administracji, zwłaszcza poprzez realizację planów drugiego etapu reformy systemu federalnego.

Porównanie głównych prognoz makroekonomicznych i budżetowych

2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |

Realny PKB (zmiana w %) | PS listopad 2006 | 0,9 | 2,3 | 1,4 | 1 ¾ | 1 ¾ | 1 ¾ |

KOM listopad 2006 | 0,9 | 2,4 | 1,4 | 2,0 | -- | -- |

PS luty 2006 | 0,9 | 1 ½ | 1 | 1 ¾ | 1 ¾ | -- |

Inflacja HICP (%) | PS listopad 2006 | -- | -- | -- | -- | -- | -- |

KOM listopad 2006 | 1,9 | 1,8 | 2,2 | 1,2 | -- | -- |

PS luty 2006 | -- | -- | -- | -- | -- | -- |

Luka produktowa (% potencjalnego PKB) | PS listopad 20061 | -1,2 | -0,3 | -0,3 | -0,2 | 0,0 | 0,0 |

KOM listopad 20065 | -1,3 | -0,2 | -0,4 | 0,1 | -- | -- |

PS luty 20061 | -0,9 | -0,7 | -1,1 | -0,7 | -0,4 | -- |

Saldo sektora general government (% PKB) | PS listopad 2006 | -3,2 | -2,1 | -1 ½ | -1 ½ | -1 | -½ |

KOM listopad 2006 | -3,2 | -2,3 | -1,6 | -1,2 | -- | -- |

PS luty 2006 | -3,3 | -3,3 | -2 ½ | -2 | -1 ½ | -- |

Saldo pierwotne (% PKB) | PS listopad 2006 | -0,5 | 1/2 | 1 | 1 | 1 ½ | 2 |

KOM listopad 2006 | -0,5 | 0,4 | 1,1 | 1,5 | -- | -- |

PS luty 2006 | -0,5 | - ½ | ½ | 1 ¼ | 1 ½ | -- |

Saldo dostosowane cyklicznie (% PKB) | PS listopad 20061 | -2,6 | -2,0 | -1,5 | -1,5 | -1,0 | -0,6 |

KOM listopad 2006 | -2,6 | -2,2 | -1,4 | -1,2 | -- | -- |

PS luty 20061 | -2,9 | -2,9 | -1,8 | -1,5 | -1,1 | -- |

Saldo strukturalne2 (% PKB) | PS listopad 20063 | -2,7 | -2,0 | -1,5 | -1,5 | -1,0 | -0,6 |

KOM listopad 20064 | -2,7 | -2,2 | -1,4 | -1,2 | -- | -- |

PS luty 2006 | -3,0 | -2,9 | -1,8 | -1,5 | -1,1 | -- |

Dług publiczny brutto (% PKB) | PS listopad 2006 | 67,9 | 67,9 | 67 | 66 ½ | 65 ½ | 64 ½ |

KOM listopad 2006 | 67,9 | 67,8 | 67,7 | 67,3 | -- | -- |

PS luty 2006 | 67 ½ | 69 | 68 ½ | 68 | 67 | -- |

Uwagi: 1 Obliczenia służb Komisji na podstawie danych zawartych w programie. 2 Saldo dostosowywane cyklicznie (jak w poprzednich wierszach) bez środków jednorazowych i innych środków tymczasowych. 3 Środki jednorazowe i inne środki tymczasowe zgodnie z programem (zwiększające deficyt: 0,1 % PKB w 2005 r.). 4 Środki jednorazowe i inne środki tymczasowe zgodnie z prognozami służb Komisji z jesieni 2006 r. (zwiększające deficyt: 0,1 % PKB w 2005 r.). 5 W oparciu o szacunkowy potencjalny wzrost w wysokości odpowiednio 1,2 %, 1,3 %, 1,4 % i 1,4 % w latach 2005-2008. Źródło: Program stabilności (PS); prognozy gospodarcze służb Komisji z jesieni 2006 r. (KOM), obliczenia służb Komisji. |

[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1055/2005 (Dz.U. L 174 z 7.7.2005, str. 1). Wszystkie dokumenty przytoczone w niniejszym tekście są dostępne na stronie internetowej:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[2] Komunikat Komisji na wiosenny szczyt Rady Europejskiej „Realizacja odnowionej strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia – rok wyników” z 12.12.2006, KOM(2006) 816.

[3] Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego „Długoterminowa stabilność finansów publicznych w UE” z 12.10.2006, KOM(2006) 574, oraz Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Gospodarczych i Finansowych (2006), „The long-term sustainability of public finances in the European Union”, European Economy nr 4/2006.

[4] „Szczegółowe zasady wdrażania Paktu na rzecz stabilności i wzrostu oraz wytyczne dotyczące formy i treści programów stabilności i konwergencji”, zatwierdzone przez Radę ECOFIN dnia 11 października 2005 r.

[5] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1055/2005 (Dz.U. L 174 z 7.7.2005, str. 1). Dokumenty przytoczone w niniejszym tekście są dostępne na stronie internetowej:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[6] W szczególności w programie nie podano danych dotyczących inflacji HICP, transferów socjalnych ogółem oraz korekty przepływów kapitału, a także wynagrodzeń pracowniczych i szczegółowego zestawienia dochodów podatkowych, które przedstawiono Komisji oddzielnie.