W rozporządzeniu określono ponadto, że „Urząd organizuje i wspiera gromadzenie ekspertów, organów i zainteresowanych stron, którzy spotykają się jako »europejskie obserwatorium do spraw naruszeń praw własności intelektualnej« (»obserwatorium«), a także nim zarządza”. Do dnia 31 grudnia 2019 r. w skład obserwatorium wchodziło 123 przedstawicieli organów krajowych, przemysłu, organizacji konsumenckich i społeczeństwa obywatelskiego, a także różnych międzynarodowych organizacji i podmiotów instytucjonalnych, takich jak OECD, Światowa Organizacja Celna, Europejski Urząd Patentowy, Parlament Europejski i Europol. W posiedzeniach obserwatorium uczestniczyli również urzędnicy z różnych departamentów Komisji.

W 2012 r. na mocy rozporządzenia nr 386/2012 („rozporządzenie”) obserwatorium, pod zmienioną nazwą europejskiego obserwatorium do spraw naruszeń praw własności intelektualnej, powierzono EUIPO wraz z zestawem zadań mających na celu ułatwienie i wspieranie działań organów krajowych, sektora prywatnego i instytucji Unii mających na celu zwalczanie naruszeń praw własności intelektualnej. Zadanie te dodano do zakresu głównej misji EUIPO polegającej na zarządzaniu unijnymi systemami znaków towarowych i wzorów oraz oferowaniu rejestracji takich praw na szczeblu unijnym.

W 2010 r. Rada Unii Europejskiej wezwała Komisję do doprecyzowania zakresu kompetencji, zadań i ról obserwatorium, w efekcie czego Komisja zaproponowała przeniesienie obserwatorium do Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO).

Własność intelektualna ma dla UE szczególne znaczenie. Europa wyróżnia się pod względem know-how, kreatywności i innowacji. W 2016 r. sektory intensywnie korzystające z praw własności intelektualnej w UE wygenerowały 82 % wywozu z UE, co przekłada się na nadwyżkę handlową w wysokości ok. 182 mld EUR. Patenty, znaki towarowe, prawa autorskie, wzory i oznaczenia geograficzne chronią przemysł UE przed nieuczciwym powielaniem przez konkurentów, którzy nie zainwestowali w kreatywność oraz badania i rozwój. System własności intelektualnej zapewnia również ochronę przed działalnością organizacji przestępczych, które oszukują konsumentów i przedsiębiorstwa, oferując źle wykonane (i często niebezpieczne) podróbki. Towary podrobione mogą mieć poważny wpływ na zdrowie i bezpieczeństwo konsumentów, a także negatywnie oddziaływać na środowisko. Podrabianiem i piractwem zajmują się organizacje przestępcze o ogólnoświatowym zasięgu i jedynym sposobem walki z tym procederem są wspólne starania sektora publicznego, prywatnego i społeczeństwa obywatelskiego w UE, ale podejmowane również we współpracy z państwami niebędącymi członkami UE.

Prawa własności intelektualnej stanowią wsparcie dla przedsiębiorców i twórców opracowujących nowe, lepsze i wydajniejsze produkty, technologie i usługi. Stanowią one również zachętę do tworzenia i rozpowszechniania badań naukowych i akademickich, dzieł artystycznych i rozrywki. Prawa własności intelektualnej pomagają wynalazcom, autorom i społecznościom lokalnym uzyskiwać wynagrodzenie za ich pracę oraz wnosić wkład w postęp społeczny. Prawa własności intelektualnej mogą wspierać małe przedsiębiorstwa i przedsiębiorstwa typu start-up w poszukiwaniu inwestycji, a także pomagają przedsiębiorstwom w rozszerzaniu działalności i wywozie, dzięki czemu większa grupa konsumentów ma bogatszy wybór produktów, a jednocześnie powstają nowe, dobrze płatne miejsca pracy. Ponadto własność intelektualna daje konsumentom gwarancję jakości i pochodzenia nabywanych produktów.

1) wymiana badań i wiedzy na temat roli własności intelektualnej, skali i skutków naruszeń praw własności intelektualnej, a także najlepszych praktyk w zakresie egzekwowania praw własności intelektualnej oraz zapobiegania naruszeniom;

2) wiedza na temat własności intelektualnej, z uwzględnieniem zagrożeń i negatywnych skutków podrabiania i piractwa;

3) współpraca między organami oraz między organami i właścicielami praw własności intelektualnej, również przez tworzenie narzędzi i propagowanie technologii wspierających egzekwowanie praw własności intelektualnej oraz

4) współpraca z urzędami ds. własności intelektualnej w państwach niebędących członkami UE w zakresie egzekwowania praw własności intelektualnej.

Na podstawie oceny stwierdzono, że wszystkie zadania powierzone EUIPO są obecnie aktualne.

Nielegalne oferowanie w internecie treści chronionych prawami autorskimi, takich jak filmy, muzyka i wydarzenia sportowe na żywo, oraz nielegalna konsumpcja takich treści są nadal powszechnym zjawiskiem. W latach 2012–2016 piractwo w UE przyniosło branży nagrań muzycznych średnią stratę w wysokości 200 mln EUR rocznie i utratę 1 300 miejsc pracy. Wartość przywozu towarów podrobionych do UE wzrosła z 85 mld EUR w 2013 r. (5 % całego przywozu do UE) do 121 mld EUR (6,8 % całego przywozu do UE) w 2016 r. , co spowodowało utratę przychodów przedsiębiorstw, dochodów podatkowych i miejsc pracy.

Wywiady przeprowadzone przez wykonawcę oraz informacje zwrotne otrzymane w ramach konsultacji publicznych wykazały dużą zgodność opinii na temat istotności zadań powierzonych EUIPO na mocy rozporządzenia.

Niektóre zainteresowane strony, w szczególności niektórzy przedstawiciele właścicieli znaków towarowych, wyrazili wątpliwości dotyczące współpracy z organami państw niebędących członkami UE, 62 % uczestników konsultacji publicznych uznało jednak taką współpracę za istotną. Zainteresowane strony, z którymi wykonawca przeprowadził wywiady, były zgodne, że „(...) wiele towarów podrobionych pochodzi z państw trzecich. Można dużo zrobić, aby lepiej zrozumieć i tym samym zwalczać proceder podrabiania w państwach trzecich, w szczególności w Chinach, Azji Południowo-Wschodniej czy Ameryce Południowej.” Istotnie, procederu tego nie można skutecznie zwalczać za pomocą działań prowadzonych wyłącznie na rynku wewnętrznym, z pominięciem miejsc produkcji czy szlaków dystrybucji towarów podrobionych. Ponadto podrabianie marek europejskich i nielegalna dystrybucja treści chronionych prawem autorskim UE w państwach niebędących członkami UE również szkodzi przedsiębiorstwom europejskim.

Nie wszystkie zainteresowane strony w równym stopniu popierają zadanie EUIPO polegające na propagowaniu systemów identyfikacji i śledzenia, które pomagają odróżnić oryginalne produkty od towarów podrobionych. Niektórzy obywatele wyrazili obawy dotyczące prywatności, natomiast posiadacze praw zazwyczaj postrzegają takie systemy jako nienadające się do standaryzacji, ponieważ nie istnieje jedno uniwersalne rozwiązanie. Chociaż w dziedzinie rozwiązań w zakresie identyfikacji i śledzenia powinna panować swoboda konkurencji, MŚP i konsumenci powinni mieć łatwy dostęp do informacji na temat poszczególnych stosowanych rozwiązań technicznych. EUIPO może podnosić świadomość i zwiększać przejrzystość bez faworyzowania określonych produktów. Połowa respondentów biorących udział w konsultacjach publicznych (54 %) oraz 82 % respondentów należących do kategorii specjalistów i organizacji uważa, że zadania EUIPO w tym obszarze są ważne.

Ocena nie wykazała żadnych luk w zakresie zadań powierzonych EUIPO na mocy rozporządzenia.

B. Skuteczność

Bezpośrednim celem operacyjnym wyznaczonym przez Komisję było zapewnienie, by obserwatorium posiadało infrastrukturę niezbędną do skutecznego wykonywania jego działań. Przed przyjęciem rozporządzenia departamenty Komisji zatrudniały trzech członków personelu zarządzającego obserwatorium. Pod koniec 2019 r. departament obserwatorium EUIPO liczył 55 pracowników. Wydatki EUIPO na działania podejmowane na podstawie rozporządzenia wyniosły 2,4 mln EUR w 2012 r. i 11,7 mln EUR w 2019 r.

EUIPO rozszerzył sieć obserwatorium i wypełnił luki we wcześniejszym składzie, dodając do niej organizacje społeczeństwa obywatelskiego i szereg organizacji posiadających odpowiednią wiedzę fachową. Pod koniec 2019 r. w jej skład wchodziło 123 przedstawicieli, z czego ośmiu reprezentowało konsumentów i inne organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Co do zasady EUIPO w znacznym stopniu angażuje swoją sieć zainteresowanych stron w planowanie i realizację swoich programów prac. Niektóre zainteresowane strony wskazały jednak, że w kilku wyjątkowych przypadkach EUIPO nie przeprowadził z nimi dostatecznych konsultacji.

Również w odniesieniu do działań prowadzonych przez EUIPO ocena jest pozytywna. Mimo że EUIPO prowadzi dokładny rejestr swoich działań, powinien jednak ustanowić mechanizmy monitorowania, aby oszacować wpływ działań oraz związane z nimi koszty i korzyści, poprawić ustalanie priorytetów i planowanie oraz wspierać przyszłe oceny.

W wynikach badania przeprowadzonego przez zewnętrznego wykonawcę stwierdzono, że EUIPO wyraźnie przyczynił się do skutecznej ochrony praw własności intelektualnej pod względem wszystkich założonych celów w sposób niezależny od sektora. Podobnie 43 % respondentów biorących udział w konsultacjach publicznych uważa, że EUIPO osiągnął dobre lub bardzo dobre wyniki w zakresie poprawy ochrony praw własności intelektualnej. Wskaźnik aprobaty wśród specjalistów i organizacji jest wyższy (68 %).

EUIPO opracował przejrzystą metodę określania wielkości i skutków naruszeń praw własności intelektualnej, co stanowi zadanie o zasadniczym znaczeniu. EUIPO przeprowadził również badania dotyczące wkładu sektorów intensywnie korzystających z własności intelektualnej w gospodarkę oraz roli własności intelektualnej w wynikach przedsiębiorstw. Oprócz wielu innych zagadnień EUIPO dostarczył także cennych informacji na temat zakresu, w jakim MŚP dysponują prawami własności intelektualnej, oraz trudności, jakie napotykają w pełnym korzystaniu z systemu własności intelektualnej, jak również na temat postrzegania własności intelektualnej przez konsumentów i osoby młode oraz ich podejścia do towarów podrobionych i piractwa. Szeroko zakrojone działania badawcze i wydawnicze EUIPO przyczyniają się do kształtowania polityki na szczeblu unijnym i krajowym. Publikacje EUIPO na podstawie rozporządzenia są dostępne w internecie. EUIPO musi jednak poprawić dostęp do swojej obszernej biblioteki. Obecny sposób wyświetlania publikacji i funkcja wyszukiwania nie są zadowalające.

Działalność wydawnicza EUIPO przyczynia się do podnoszenia świadomości. Na badania EUIPO powołano się w niemal 2 000 opublikowanych artykułów i przyniosły one 8,3 mln EUR w ekwiwalencie reklamowym. Ponadto EUIPO zainwestował 1,5 mln EUR w różne kampanie informacyjne o szerokim zasięgu. Kampanie zrealizowane w latach 2018 i 2019 dotarły do 60 milionów Europejczyków.

EUIPO zapewnia szkolenia dla funkcjonariuszy organów ścigania zaangażowanych w walkę z podrabianiem i piractwem. Szkolenia są prowadzone we współpracy z odpowiednimi departamentami Komisji zaangażowanymi w ściganie przestępstw, takimi jak np. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), i innymi organami UE (takimi jak CEPOL, Europol lub Eurojust) oraz różnymi krajowymi i międzynarodowymi organami i organizacjami. Program szkoleniowy EUIPO wypełnił lukę w rozwoju niezbędnej wiedzy fachowej. Obecnie szkolenia w zakresie egzekwowania praw własności intelektualnej nie ograniczają się już tylko do funkcjonariuszy celnych. Docierają one również do funkcjonariuszy policji, sędziów i prokuratorów, a średni wskaźnik zadowolenia wśród uczestników wynosi 97,4 %.

EUIPO osiągnął znaczące wyniki w opracowywaniu narzędzi dla posiadaczy praw własności intelektualnej i organów egzekwowania prawa. Pod koniec 2019 r. 63 organy egzekwowania prawa miały dostęp do portalu EUIPO poświęconego egzekwowaniu praw własności intelektualnej, w tym wszystkie organy celne UE, Europol, OLAF i siły policyjne z 17 państw członkowskich. Portal służy między innymi do gromadzenia danych zebranych przez departamenty Komisji dotyczących zatrzymań na granicach, danych dotyczących zatrzymań na rynku wewnętrznym przekazanych przez krajowe organy egzekwowania prawa, a także danych przekazanych przez ponad 800 przedsiębiorstw.

EUIPO odgrywa ważną rolę w realizacji projektów finansowanych przez UE w państwach niebędących członkami UE. Konsultacje publiczne i badanie wykazały pozytywne w skali globalnej wskaźniki aprobaty dla współpracy międzynarodowej EUIPO, jednak w mniejszym stopniu niż w innych obszarach jego działalności. Zdaniem wykonawcy”niektóre zainteresowane strony nie były świadome odpowiedzialności obserwatorium za współpracę międzynarodową z państwami trzecimi.” W związku z tym EUIPO powinien zwiększyć wkład przedstawicieli obserwatorium w swoją działalność związaną z państwami niebędącymi członkami UE oraz podejmowane przez nich działania następcze w tym zakresie.