[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 3.5.2007

KOM(2007) 231 wersja ostateczna

KOMUNIKAT KOMISJI DO RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO, KOMITETU REGIONÓW ORAZ EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO

– Roczny przegląd sytuacji w strefie euro 2007 – [SEK(2007) 550]

I. WPROWADZENIE

1. Na początku bieżącego roku liderzy europejscy przyjęli w Berlinie uroczystą deklarację w celu upamiętnienia pięćdziesiątej rocznicy podpisania Traktatu Rzymskiego i potwierdzili swoje zaangażowanie w realizację projektu, który utorował drogę dla pokoju i dobrobytu w Europie. Dla tego europejskiego sukcesu kluczowe znaczenie ma integracja gospodarcza. Stopniowa likwidacja barier ekonomicznych w okresie ostatniego półwiecza pomogła podnieść stopę życiową, zapewnić uczciwsze traktowanie konsumentów, stworzyć nowe możliwości dla inwestorów i rozwinąć ściślejsze powiązania gospodarcze i polityczne między państwami członkowskimi. Jak stwierdza się w deklaracji berlińskiej: „wspólny rynek i euro stanowią o naszej sile”.

2. Jak dotychczas Unia Gospodarcza i Walutowa (UGW) stanowi najbardziej zaawansowane stadium europejskiej integracji gospodarczej i nadal będzie ważnym czynnikiem pobudzającym jeszcze ściślejszą integrację w nachodzących latach. Dla 318 milionów ludzi posługujących się codziennie walutą euro, wspólna waluta jest wymiernym dowodem wspólnych sukcesów i wyzwań stojących przed Europejczykami. Od czasu wprowadzenia euro w 1999 r. UGW zapewnia wysoki stopień stabilności makroekonomicznej i sprzyja bliższym powiązaniom handlowym i inwestycyjnym oraz głębszej integracji rynków finansowych w strefie euro. W tym okresie euro stało się ważną walutą światową i obecnie jest szeroko stosowane jako waluta stabilizacyjna czy referencyjna w uzgodnieniach walutowych oraz jako oficjalna waluta rezerwowa. Te i inne korzyści z UGW winny stanowić zdecydowaną zachętę do przystąpienia przez kolejne kraje do strefy euro.

3. Zachęcone przykładem Słowenii, która przyjęła euro w dniu 1 stycznia 2007 r., pozostałe państwa członkowskie coraz bardziej energicznie przygotowują się do wejścia do strefy euro. Na początku bieżącego roku Cypr i Malta złożyły formalne wnioski do Komisji Europejskiej i EBC o przygotowanie raportów konwergencji, na podstawie których Rada Ministrów podejmie decyzję o ewentualnym przystąpieniu tych państw członkowskich do strefy euro z dniem 1 stycznia 2008 r.

4. Rośnie świadomość, że przynależność do strefy euro oznacza konieczność sprostania wspólnym wyzwaniom i przyjęcia wspólnej odpowiedzialności. Na tegorocznym wiosennym szczycie Rady Europejskiej przywódcy UE w dorocznej ocenie odnowionej strategii lizbońskiej przyjęli nowy zbiór zaleceń odnoszących się konkretnie do strefy euro w kontekście zintegrowanych wytycznych na rzecz wzrostu i zatrudnienia. W zaleceniach podkreśla się potrzebę rozważnej polityki fiskalnej, poprawy jakości finansów publicznych i większej zdolności do przystosowania na rynkach towarów i usług. Wzywa się także do lepszej harmonizacji zmian płac i wydajności oraz do przyspieszenia tempa integracji rynków finansowych.

5. W rocznym przeglądzie sytuacji w strefie euro i w towarzyszącym mu rocznym sprawozdaniu na temat strefy euro przedstawione zostały poglądy Komisji na temat sposobu, w jaki kraje strefy euro mogą sprostać wspólnym obowiązkom i wyzwaniom. Dokumenty te mają również być źródłem informacji dla potrzeb debaty na temat wyników gospodarczych strefy euro i funkcjonowania UGW. Roczny przegląd sytuacji w strefie euro służy również jako element dialogu Komisji Europejskiej z Parlamentem Europejskim na temat polityki gospodarczej w strefie euro.

II. NOWA PRĘŻNOŚĆ GOSPODARCZA STREFY EURO

6. Od czasu opublikowania poprzedniego rocznego przeglądu sytuacji w strefie euro ożywienie gospodarcze w strefie euro przynosi coraz większe sukcesy. W ubiegłym roku wzrost gospodarczy w strefie euro wyniósł 2,7 % i jest to najwyższy poziom wzrostu od 2000 r., znacznie przewyższający średnią długoterminową. W 2006 r. zatrudnienie w strefie euro zwiększyło się o około 1,5 %, przynosząc wzrost liczby nowych miejsc pracy o prawie 2 miliony. W 2006 r. inflacja utrzymywała się w granicach 2 %, natomiast pod koniec roku zmniejszyła się wraz ze spadkiem cen energii.

7. Korzystne wyniki strefy euro w dziedzinie wzrostu gospodarczego częściowo stanowią odzwierciedlenie aktualnego wzrostu koniunktury, lecz mogą również wskazywać na to, że reformy strukturalne zaczynają przynosić skutki. Widoczne są oznaki zwiększonej odporności na zakłócenia o charakterze globalnym. Szczególnie znaczący jest wpływ obecnego wzrostu gospodarczego na poziom zatrudnienia. W grudniu 2006 r. stopa bezrobocia spadła do 7,5 %, czyli do poziomu najniższego od 15 lat. W 2006 r. wzrost wydajności pracy w strefie euro wynosił średnio 1 %, w porównaniu ze średnią roczną na poziome 0,7 % w poprzednim dziesięcioleciu, a kilka czynników wskazuje, że odbicie to może wynikać nie tylko z cyklu gospodarczego. W sumie zmiany te wskazują, że państwa członkowskie są nagradzane za swoje starania, między innymi, na rzecz zwiększenia wskaźników udziału w rynku pracy, pobudzania działalności badawczo-rozwojowej (B+R) i innowacji, rozwoju kapitału ludzkiego oraz tworzenia bardziej atrakcyjnego i konkurencyjnego środowiska dla działalności gospodarczej. Wskazują również na korzyści wynikające ze struktury makroekonomicznej, która ma wzmacniać stabilność i sprzyjać większej pewności co do średniookresowych perspektyw gospodarczych.

8. Popyt krajowy jest ważnym czynnikiem stymulującym wzrost gospodarczy w strefie euro. Wyraża się to w stałym ożywieniu wydatków inwestycyjnych oraz w ponownie rosnących wydatkach gospodarstw domowych, częściowo wynikających z większego zaufania konsumentów i dobrych wyników strefy euro w dziedzinie zatrudnienia. Również eksport strefy euro miał pozytywny wpływ na wzrost gospodarczy, pomimo mniej korzystnych warunków ekonomicznych związanych z sytuacją kluczowych partnerów handlowych oraz pomimo wzrostu wartości euro.

9. Perspektywy trwałego wzrostu gospodarczego w strefie euro są korzystniejsze w 2007 r. niż były od wielu lat. Oczekuje się, że popyt krajowy utrzyma swoją stosunkowo wysoką dynamikę oraz że inwestorzy wykorzystają obecne sprzyjające warunki finansowe, lepsze bilanse spółek, konieczność dokonywania inwestycji odtworzeniowych, przyrosty wydajności oraz pozytywne prognozy co do zysków. Globalny wzrost gospodarczy przypuszczalnie będzie nieco słabszy, lecz eksport strefy euro zajmuje dobrą pozycję, umożliwiającą kontynuację bardzo pozytywnych wyników.

10. Jak zawsze, w przyszłości mogą pojawić się nieoczekiwane wydarzenia gospodarcze. Niekontrolowana korekta nierównowagi globalnej, napięcia kursowe oraz rozwój sytuacji geopolitycznej należą do czynników, które mogą powodować niższy niż oczekiwany wzrost gospodarczy w strefie euro. I przeciwnie, lepsze wyniki na rynku pracy oraz korzystniejszy od spodziewanego wpływ aktualnych działań na rzecz konsolidacji fiskalnej mogą doprowadzić do wyższego wzrostu gospodarczego niż jest przewidywany.

III. PORZĄDKOWANIE STRUKTURY MAKROEKONOMICZNEJ

11. Aby w strefie euro utrzymywało się ożywienie gospodarcze, polityka makroekonomiczna musi opierać się na solidnych podstawach. Od grudnia 2005 r., w obliczu średniookresowych zagrożeń dotyczących stabilności cen, Europejski Bank Centralny stopniowo zacieśniał politykę pieniężną, po jej rozluźnieniu w ostatnich latach. Zgodnie z tym, w procesie ustalania płac w strefie euro państwa do niej należące muszą mieć odpowiedni wzgląd na stabilność cen, średniookresowe tendencje w zakresie wydajności oraz różnice występujące we wszystkich rodzajach umiejętności i warunków na lokalnych rynkach pracy. W 2006 r. płace w strefie euro rosły w sposób umiarkowany pomimo zmian cen i silnego wzrostu produkcji i zatrudnienia. Jakkolwiek utrzymują się znaczne różnice pomiędzy poszczególnymi krajami, wygląda na to, że ogólny wzrost płac w strefie euro zmniejszył się od lat 90-tych XX wieku, ograniczając tym samym możliwości pojawienia się efektów wtórnych wywołanych przez poprzednie wzrosty cen ropy. W sferze budżetowej ważne jest to, że państwa członkowskie wykorzystują okazję stworzoną przez lepszą sytuację gospodarczą, aby doprowadzić do końca konsolidację swoich pozycji budżetowych przed końcem dekady. Tego rodzaju konsolidacja fiskalna wzmocniłaby też współdziałanie polityki fiskalnej i polityki monetarnej w strefie euro.

12. Państwa należące do strefy euro wspólnie starają się korygować nadmierny deficyt budżetowy. W dniu 30 stycznia 2007 r. Rada postanowiła zamknąć procedurę nadmiernego deficytu wszczętą przeciwko Francji, ponieważ w 2006 r. jej deficyt utrzymywał się również na poziomie poniżej 3 % PKB. W Niemczech, ożywienie gospodarcze pomogło w doprowadzeniu deficytu budżetowego do poziomu poniżej 3 % PKB na rok przed planowanym terminem. W Grecji w 2006 r. nastąpiła silna korekta, dzięki której deficyt budżetowy pozostał na poziomie 2,6 % PKB. Portugalia i Włochy również odnotowały znaczną poprawę o charakterze strukturalnym, przy czym w przypadku Włoch była ona ukryta ze względu na efekt działań jednorazowych. W strefie euro jako całości, jakość korekt poprawiła się, przy czym mniej polegano na działaniach jednorazowych i zmniejszono wydatki publiczne. W sumie połączenie starań o charakterze konsolidacyjnym, zwłaszcza w krajach odnotowujących nadmierne deficyty, oraz lepszej sytuacji gospodarczej dającej w efekcie dochody znacznie wyższe od przewidywanych, zmniejszyło deficyt budżetowy strefy euro w 2006 r. do poziomu 1,6 % PKB, podczas gdy w 2005 r. wynosił on 2,5 % PKB.

13. Państwom członkowskim, zwłaszcza tym, które są w trakcie korygowania nadmiernych deficytów, nie wolno ustawać w działaniach na rzecz konsolidacji budżetowej, by mogły osiągnąć średniookresowe cele budżetowe. Niektóre państwa członkowskie zaplanowały nieznaczną poprawę sald strukturalnych lub nie uwzględniły takiej poprawy w swoich programach stabilności na 2006 r., pomimo, iż w Pakcie Stabilności i Wzrostu wzywa się je do konsolidacji budżetowej, która wykracza poza poziom odniesienia ustalony – dla okresów dobrej koniunktury - na 0,5 % PKB. Na przykład Francja w swoim programie planuje w 2007 r. poprawę salda strukturalnego o zaledwie 0,3 punktu procentowego PKB. W swoim programie stabilności Niemcy nie planują poprawy salda strukturalnego w 2008 r. pomimo, że przewidywana jest „dobra koniunktura”. Części państw należących do strefy euro, które osiągnęły cele średniookresowe, w 2007 r. grozi procykliczny kurs polityki fiskalnej; dotyczy to zwłaszcza Holandii, gdzie przewiduje się znaczne pogorszenie w bieżącym roku, pomimo prognozowania „dobrej koniunktury”. Sytuacja ta wymaga ponownego podjęcia działań: państwa członkowskie, które nie zdołają poczynić dostatecznych postępów pomimo sprzyjającego wzrostu gospodarczego mogą nie osiągnąć wystarczającego marginesu bezpieczeństwa wobec naruszenia progu deficytu na poziomie 3 % PKB w przypadku, gdy tempo wzrostu gospodarczego spadnie, i w ten sposób powielą błędy polityki końca lat 90-tych XX wieku. Jednocześnie należy również unikać ponownego wystąpienia deficytów strukturalnych w krajach, które już osiągnęły równowagę lub nadwyżkę budżetową.

14. W dniu 20 kwietnia 2007 r. Eurogrupa przyjęła kierunki w dziedzinie polityk fiskalnych w państwach członkowskich należących do strefy euro, przywołując zobowiązanie do aktywnej konsolidacji finansów publicznych w okresach dobrej koniunktury oraz do wykorzystania nieplanowanych dodatkowych dochodów na pokrycie deficytu i na redukcję zadłużenia. Mając na uwadze koordynację polityk fiskalnych, ministrowie finansów strefy euro omówili zmiany krajowej sytuacji budżetowej w 2007 r., jak również wstępne perspektywy polityki fiskalnej na 2008 r., i wynikające stąd implikacje dla strefy euro. Po pierwsze, zobowiązali się do wykorzystywania lepszych niż oczekiwane wyników budżetowych w 2006 r. i do dążenia do realizacji ambitniejszych celów budżetowych niż ustalone w programach stabilności na 2006 r. Po drugie, zgodzili się na wykonanie budżetów na 2007 r. zgodnie z planem, przy unikaniu przekroczeń wydatków i wykorzystaniu nieplanowanych dodatkowych dochodów na cele związane z ograniczeniem deficytu i długu publicznego. Po trzecie, uzgodniono, że plany w zakresie polityki fiskalnej na 2008 r. powinny być starannie opracowane tak, aby przyśpieszyły dostosowanie do średniookresowych celów budżetowych w przypadku państw członkowskich, które ich nie osiągnęły i w przypadku tych, które je osiągnęły w celu uniknięcia kreowania nierównowagi makroekonomicznej.

15. Bardzo dobre wyniki strefy euro w dziedzinie wzrostu gospodarczego stanowią wyjątkową okazję do uporządkowania systemów fiskalnych przez wszystkie państwa należące do strefy euro. Po stronie dochodów, istnieje wyraźne uzasadnienie ekonomiczne, aby wykorzystać nieplanowane – tj. wynikające z nadspodziewanie wysokiego wzrostu gospodarczego – dochody na zmniejszenie zadłużania się sektora finansów publicznych. Po stronie wydatków, doświadczenie części państw członkowskich wskazuje, że zmniejszenie wydatków sektora publicznego na ogół stanowi bardziej trwałe podejście do zmniejszenia deficytu. Pakt Stabilności i Wzrostu już z powodzeniem wsparł państwa członkowskie w procesie ograniczania nadmiernych deficytów, natomiast funkcjonowanie elementów prewencyjnych w nim zawartych powinno pomóc państwom członkowskim w całkowitej likwidacji deficytów w celu sprostania niebezpiecznym wyzwaniom. Postępowanie zgodnie z wytycznymi Eurogrupy oznaczałoby, że większość państw należących do strefy euro mogłaby zrealizować średniookresowe cele budżetowe w 2008 r. lub 2009 r., a wszystkie powinny starać się uczynić to najpóźniej w 2010 r.

16. Zapewnienie dobrego stanu finansów publicznych pomoże państwom należącym do strefy euro zająć się implikacjami ekonomicznymi starzenia się populacji. Zasadnicze zmiany w strukturze demograficznej populacji europejskich oznaczają, że w większości państw członkowskich nastąpi wzrost wskaźnika obciążenia demograficznego z poziomu 25 % obecnie do ponad 50 % do 2050 r. Część z nich już podjęła poważne działania zmierzające do zajęcia się tym wyzwaniem. Jeżeli wkrótce nie zostaną podjęte konieczne kroki, starzenie się populacji będzie miało znaczący wpływ na budżet w kilku krajach strefy euro. Przewiduje się, że przy założeniu braku zmian polityki, do 2050 r., w strefie euro wydatki publiczne na obciążenia wiążące się z wiekiem populacji, tj. wydatki na cele takie jak emerytury, opieka zdrowotna i opieka długoterminowa, wzrosną średnio o około 4 % PKB. W przypadku wszystkich państw członkowskich wskazuje to jednoznacznie na potrzebę osiągnięcia i utrzymania prawidłowych pozycji budżetowych w perspektywie długoterminowej, by znacznie zmniejszyć współczynniki zadłużenia i uwzględnić kolejne planowane zwiększenia po stronie wydatków. Potrzeba ta jest szczególnie wyraźna w takich państwach członkowskich jak Grecja i Portugalia, którym w następnych dziesięcioleciach grozi osiągnięcie dwucyfrowych wzrostów w wydatkach publicznych z tytułu obciążeń związanych z wiekiem populacji.

17. Zabezpieczenie długofalowego zrównoważenia finansów publicznych w strefie euro wymaga trójstronnego podejścia do polityki. Po pierwsze, jak już wspomniano, państwa członkowskie powinny zwiększyć wysiłki zmierzające do wzmocnienia swoich pozycji fiskalnych oraz do realizacji swoich celów średniookresowych w ramach Paktu Stabilności i Wzrostu. Po drugie, wdrożenie dalszych reform strukturalnych wynikających ze strategii lizbońskiej pomoże uzyskać wyższy wzrost wydajności i pobudzi tworzenie miejsc pracy, tym samym przeciwdziałając ekonomicznym skutkom starzenia się ludności. Po trzecie, reformy systemów emerytalnych i ochrony zdrowia oraz nakłady na wydłużenie okresów funkcjonowania w dobrym stanie zdrowia stwarzają możliwości długofalowej poprawy finansów publicznych.

18 . Istotne jest także zapewnienie odpowiedniej jakości finansów publicznych, jak stwierdzono w krajowych programach reform przygotowanych przez państwa członkowskie i w zintegrowanych wytycznych na rzecz wzrostu i zatrudnienia . Kluczowym wyzwaniem dla państw członkowskich jest realizacja celów budżetowych, z jednoczesnym zapewnieniem, że system podatkowy i system wydatków będą sprzyjać efektywnej alokacji zasobów. Dostosowanie struktur podatków oraz skierowanie wydatków rządowych na takie pozycje jak edukacja i B+R mogą zwiększać wzrost wydajności i wzrost produktu potencjalnego oraz przynieść istotne korzyści społeczno-ekonomiczne w postaci innowacji i akumulacji kapitału ludzkiego. Tego rodzaju polityki mogą również stworzyć bardziej zrównoważone podstawy finansów publicznych w państwach członkowskich i poprawić funkcjonowanie modeli społecznych w strefie euro.

19. Zobowiązania polityczne dotyczące dobrego stanu finansów publicznych powinny znaleźć odbicie w krajowych regułach i instytucjach budżetowych. Badania wskazują, że państwa członkowskie o prawidłowo skonstruowanych numerycznych regułach ustalania wydatków i dochodów zazwyczaj zachowują lepszą kontrolę nad procesem zaciągania pożyczek przez rząd. Jak przedstawiono w obecnym rocznym sprawozdaniu na temat strefy euro, przy opracowywaniu tych reguł państwa członkowskie powinny zwracać szczególną uwagę na ich zakres i na funkcje stabilizacyjną polityki fiskalnej. Na poziomie krajowym swoją rolę do odegrania mają również skuteczne instytucje fiskalne. Na przykład parlamentarne komisje budżetowe mogą wspierać prowadzenie prawidłowych polityk fiskalnych i w ten sposób wzmacniać część prewencyjną Paktu Stabilności i Wzrostu.

IV. ZAPEWNIENIE TRWAŁEGO WZROSTU GOSPODARCZEGO

20. Skoro strefa euro zbiera owoce strategii lizbońskiej, musi również sprzyjać dalszym reformom strukturalnym. Jak podkreślili z naciskiem liderzy UE na tegorocznym wiosennym szczycie Rady przyjmując konkretne zalecenia dla strefy euro, lizboński program reform gospodarczych ma decydujące znaczenie dla stymulowania wzrostu i tworzenia miejsc pracy we wszystkich 27 państwach członkowskich, natomiast ma on dodatkowy wymiar w przypadku krajów posługujących się jedną walutą. Przede wszystkim reformy gospodarcze zmniejszą napięcia inflacyjne w strefie euro i pomogą utrzymać ożywienie gospodarcze. Ponadto prawidłowo funkcjonujący rynek produktów, pracy i kapitałowy są istotne dla zapewnienia płynnego dostosowania się w ramach UGW do zakłóceń gospodarczych charakterystycznych dla danego kraju.

21. W przypadku części państw należących do strefy euro, ich powolne dostosowanie do zakłóceń charakterystycznych dla danego kraju jest dowodem na to, iż reformy gospodarcze muszą pójść dalej. W obszernym opracowaniu Komisji Europejskiej na temat mechanizmów dostosowawczych stwierdza się, że jakkolwiek proces dostosowania konkurencyjności w strefie euro charakteryzuje się stabilną dynamiką, niektóre państwa członkowskie zbyt wolno dostosowują się do zmian występujących w danym kraju. To powolne dostosowanie konkurencyjności przyczyniło się do utrzymywania się różnic w zakresie wzrostu i inflacji pomiędzy krajami w strefie euro, doprowadzając w ten sposób do większych kosztów politycznej bezczynności na poziomie krajowym

22. Rynek wewnętrzny jest niezbędny nie tylko dla dobrej koniunktury gospodarczej UE, lecz również dla sprawnego funkcjonowania UGW. Dynamiczny i dojrzały rynek wewnętrzny może potencjalnie sprzyjać bliższemu wyrównaniu krajowych cykli gospodarczych i przyspieszyć dostosowanie cen i płac do wstrząsów gospodarczych. Kluczowym priorytetem tak dla strefy euro, jak i dla państw członkowskich, ma być zapewnienie, że rynek wewnętrzny jest przygotowany do wykorzystania możliwości i sprostania wyzwaniom XXI wieku. Kiedy 20 lat temu wszedł w życie Jednolity Akt Europejski, stosunkowo jednolita gospodarka europejska opierała się na masowym wytwarzaniu produktów znormalizowanych. W dzisiejszym świecie globalizacji, nowych technologii i rozszerzenia UE, coraz bardziej heterogeniczna gospodarka europejska opiera się w coraz większym stopniu na sektorze działalności opartej na wiedzy oraz na sektorze usług, o szerszym zakresie zróżnicowania produktów.

23. Na wniosek liderów UE, Komisja Europejska przygotowała dokument przedstawiający wizję, w którym domaga się, aby wspólny rynek dostosował się do nowych realiów .[1] Istota argumentacji Komisji polega na tym, że aby zapewnić bardziej namacalne korzyści europejskim obywatelom, przedsiębiorcom, pracownikom i konsumentom, wspólny rynek nie powinien ograniczać się do eliminowania transgranicznych przeszkód prawnych dla działalności gospodarczej. Obecna polityka pogłębiania wspólnego rynku musi być bardziej ukierunkowana na efekty, skuteczniejsza i bardziej zorientowana na sprawy globalne. Na jesieni Komisja przedstawi pełny przegląd wspólnego rynku, wraz z konkretnymi wnioskami dotyczącymi działań politycznych.

24. W obszarze rynku finansowego, strefa euro powinna starać się przewodzić w przyśpieszaniu tempa integracji na poziomie UE, wzmacniając dotychczasowe impulsy wynikające z euro. Państwa należące do strefy euro mają szczególną potrzebę integracji finansowej jako metody zwiększania możliwości wzrostu i ułatwiania procesu dostosowawczego w przypadku wstrząsów gospodarczych. Państwa członkowskie stosujące jedną walutę odnoszą już korzyści z wysoko zintegrowanych rynków instrumentów pochodnych, obligacji przedsiębiorstw i rynków pieniężnych. Projekt utworzenia „jednolitego obszaru płatności euro” (SEPA) umożliwi również konsumentom, przedsiębiorstwom i innym podmiotom dokonywanie i otrzymywanie płatności w euro, niezależnie od tego, czy ma to miejsce w granicach danego kraju czy między różnymi krajami, przy zachowaniu - bez względu na miejsce - takich samych podstawowych warunków, praw i obowiązków. Dalsza integracja zapewniłaby większe możliwości wspólnego ponoszenia ryzyka w układzie transgranicznym oraz sprzyjałaby skuteczniejszej alokacji zasobów w całej strefie. Do obszarów, w których należy dążyć do osiągnięcia postępu, zalicza się na przykład transgraniczne transakcje kliringowe i rozliczeniowe, rynek obligacji państwowych i weksli denominowanych w euro – nadal rozdrobniony po stronie podaży – oraz rynek kredytów hipotecznych na poziomie masowym (tj. finansowanie) i detalicznym.

25. Biała księga Komisji w sprawie polityki usług finansowych (2005-2010) zawiera plan dalszej integracji rynku finansowego w UE i w strefie euro. Zasadnicze znaczenie ma odpowiednie i skoordynowane wdrażanie i rygorystyczne egzekwowanie różnych środków legislacyjnych ujętych w planie działania branży usług finansowych (FSAP) UE, na poziomie państw członkowskich. Zachodzi również potrzeba prowadzenia stałych konsultacji, dokonywania oceny ex-post istniejących polityk i reguł UE oraz ocen wpływu w odniesieniu do nowego wniosku. Wraz z tymi środkami konieczne będą dalsze działania między innymi w celu zapewnienia, że ustalenia UE w zakresie nadzoru są odpowiednio dostosowane do zintegrowanego europejskiego rynku finansowego z punktu widzenia skuteczności i stabilności.

26. Reformy rynków pracy przynoszą owoce w postaci zatrudnienia i aktywizacji zawodowej, lecz można zrobić więcej w celu ułatwienia korekt płac względnych pomiędzy sektorami, promowania udziału w rynku pracy oraz ułatwienia mobilności sektorowej i geograficznej. Reformy polegające na zwiększeniu elastyczności rynków pracy, wzmożona globalna konkurencyjność i obniżenie ropochłonności produkcji oraz silny kurs euro należą do czynników, które mogą doprowadzić do zmian w procesie kształtowania się płac w strefie euro. Pomimo tego zjawiska, spowolnienie wzrostu płac pozostaje istotne między innymi dla przedłużenia okresu ożywienia gospodarczego, stabilizacji oczekiwań inflacyjnych i ułatwienia dostosowania konkurencyjności.

27. W obszarze reformy rynku produktów, państwa należące do strefy euro poczyniły również postępy, lecz istnieje potrzeba dalszego zwiększania konkurencji, innowacji i dynamizmu. Poważnym osiągnięciem jest przyjęcie tzw. dyrektywy o usługach w grudniu 2006 r. Kluczowym priorytetem jest zapewnienie szybkiego jej wdrożenia, a strefa euro odniosłaby korzyści ze skoordynowanych działań na rzecz realizacji tego celu. W swoich ocenach Krajowych Programów Reform na rzecz Wzrostu Gospodarczego i Zatrudnienia przygotowanych przez państwa członkowskie, Komisja zauważyła, że wszystkie państwa należące do strefy euro podjęły działania w kierunku propagowania tzw. lepszej regulacji i zachęcania do działalności badawczo-rozwojowej oraz upowszechnienia innowacji, natomiast domagała się zastosowania ambitniejszych środków w celu uporania się z niską wydajnością w sektorze usług. Dalsze kroki zmierzające do rozwoju konkurencji, w tym polegające na lepszym wykorzystaniu potencjału zamówień publicznych, oraz do doskonalenia otoczenia działalności gospodarczej (np. dostępu do finansowania, restrykcyjnego prawodawstwa w dziedzinie ochrony zatrudnienia) pozwoliłyby konsumentom na szersze korzystanie ze wzrostu wydajności, a firmom osiągającym najlepsze wyniki w strefie euro - na szybki rozwój. Innowacje są kolejnym obszarem, w którym istnieje potrzeba koncentracji działań. Wyzwania stojące przed sektorami zaawansowanych technologii oraz utrzymujący się deficyt innowacji wymaga utworzenia prawdziwie konkurencyjnego rynku wewnętrznego dla usług i rynku wewnętrznego dla innowacji. Obecnie brakuje bardziej przejrzystego i efektywnego systemu praw własności intelektualnej, a europejska przestrzeń badawcza jest nadal zbyt rozdrobniona.

28. W następstwie wniosku Komisji w sprawie określenia nowej polityki energetycznej dla Europy, na tegorocznym wiosennym szczycie Rady Europejskiej liderzy UE doszli do porozumienia w sprawie celów związanych z przeciwdziałaniem zmianom klimatycznym oraz zwiększaniem bezpieczeństwa i stymulowaniem konkurencyjności w dziedzinie energii. Cele te będą wzmocnione między innymi przez dalsze działania na rzecz stworzenia prawdziwego rynku wewnętrznego energii i gazu oraz opracowanie wspólnego podejścia do polityki zewnętrznej wspierającej politykę energetyczną. Nowa polityka energetyczna, jakkolwiek mająca ogromne znaczenie dla wszystkich państw członkowskich, jest istotna dla strefy euro ze względu na ewentualne implikacje między innymi dla zmian w rachunku obrotów bieżących i w zakresie cen.

V. ZWIĘKSZENIE WSPÓŁZALEŻNOŚCI GLOBALNEJ

29. Strefa euro jest częścią coraz bardziej współzależnej gospodarki globalnej. W 2006 r. wydarzeniem godnym uwagi była rosnąca wartość euro w stosunku do walut kluczowych partnerów handlowych. W ciągu roku nastąpiła aprecjacja euro o około 11 % w stosunku do dolara USA i około 12½ % w stosunku do japońskiego jena. Silny wzrost utrzymywał się nadal w początkowych miesiącach 2007 r., powodując, że efektywny kurs walutowy w strefie euro znalazł się nieco powyżej swojego poziomu długookresowego. Kursy walutowe powinny stanowić odbicie podstaw gospodarczych, a nadmierna niestabilność i niekontrolowane ruchy kursów walutowych są niepożądane z punktu widzenia wzrostu gospodarczego. W gospodarkach wschodzących o dużych i rosnących nadwyżkach w rachunku obrotów bieżących, zwłaszcza w Chinach, wskazane jest, aby efektywne kursy walutowe podlegały wahaniom, tak aby mogły nastąpić konieczne korekty.

30. Rosnąca nierównowaga globalna stanowi znak ostrzegawczy dla gospodarki globalnej. W skali całego roku, deficyt obrotów bieżących USA zwiększył się do 857 miliardów dolarów amerykańskich, czyli do najwyższego poziomu w historii tego kraju. W Japonii, we wschodzących gospodarkach azjatyckich oraz w gospodarkach na Bliskim Wschodzie eksportujących ropę, nadal rosła nadwyżka w rachunku obrotów bieżących. Łączna nadwyżka w rachunku obrotów bieżących Chin wzrosła do 238,5 miliarda dolarów USA, przekraczając rekordowy poziom z roku 2005. Rachunek obrotów bieżących strefy euro jest stosunkowo zrównoważony, lecz Europa nie byłaby zabezpieczona przed skutkami niekontrolowanego rozwoju nierównowagi globalnej. Nierównowaga globalna nadal pozostaje poważnym wyzwaniem i jakkolwiek wykazuje niejakie oznaki stabilizowania się, wspomagane przez ponowne częściowe równoważenie wzrostu popytu krajowego, zapewnienie jej regularnej naprawy nadal jest sprawą priorytetową. Będzie to istotne z punktu widzenia uniknięcia potencjalnych zagrożeń dla stabilności finansowej oraz zminimalizowania ryzyka wystąpienia reakcji protekcjonistycznych.

31. Wśród decydentów panuje obecnie szerokie porozumienie w kwestii sposobu radzenia sobie z problemem nierównowagi globalnej. Pojawiło się ono jako wynik procesu wielostronnych konsultacji uruchomionych w kwietniu 2006 r. przez MFW; w procesie tym strefa euro uczestniczyła aktywnie wraz z czterema innymi ważnymi podmiotami światowymi. Wspomniany proces konsultacji dotyczący nierównowagi globalnej przyniósł pozytywne wyniki i MFW powinien monitorować dalsze postępy w tym zakresie. Działania, które kluczowi uczestnicy zgodzili się wdrożyć, obejmują: (i) zwiększenie oszczędności krajowych w USA, wraz ze środkami zmniejszającymi deficyt budżetowy i propagującymi oszczędzanie przez podmioty prywatne; (ii) dalsze reformy strukturalne w Japonii, w tym konsolidacja fiskalna; (iii) większa elastyczność kursów walutowych w wielu krajach azjatyckich posiadających nadwyżki, w szczególności w Chinach; (iv) sprawna absorpcja wyższych dochodów ze sprzedaży ropy w krajach eksportujących ropę oraz (v) wdrażanie reform strukturalnych w celu utrzymania potencjału wzrostu i stymulowania popytu krajowego w strefie euro. Strefa euro wykazuje swoją wolę bezwzględnego kontynuowania dalszych reform strukturalnych. Obecnym priorytetem dla pozostałych ważnych podmiotów jest wdrażanie programu uzgodnionej polityki w sposób systematyczny zgodnie z wielostronnymi i dwustronnymi konsultacjami MFW.

VI. PREZENTOWANIE ZDECYDOWANEGO STANOWISKA NA FORUM MIĘDZYNARODOWYM

32. Od czasu opublikowania poprzedniego rocznego przeglądu sytuacji w strefie euro, podjęto kilka działań mających na celu lepsze reprezentowanie strefy euro za granicą. Ministrowie finansów UE zwrócili się do przedstawicieli państw członkowskich UE w zarządzie MFW z wnioskiem o wybranie na dłuższy okres swojego przewodniczącego. Uzgodniono szczegóły tych zaleceń, lecz nie zostały one jeszcze zrealizowane. Uzgodniono także wyznaczenie urzędnika Komisji do pracy w biurze dyrektora wykonawczego MFW, lecz również w tym przypadku, nie doszło do realizacji wymienionych ustaleń. Ponadto UE i państwa członkowskie dokonały uzgodnień w sprawie poparcia udziału Komisji w szczycie G7 w zakresie wszystkich pozycji w ramach jej kompetencji. Przedstawiciele strefy euro, w tym Komisji, uczestniczyli również we wszystkich fazach wielostronnych konsultacji MFW w minionym roku, a wspólne stanowiska i warunki referencyjne strefy euro zostały opracowane przed szczytem G7 i posiedzeniami Międzynarodowego Komitetu ds. Walutowych i Finansowych (IMFC).

33. Konieczne są dalsze działania, zanim reprezentowanie strefy euro za granicą będzie współmierne do jej rosnącego znaczenia w gospodarce globalnej. Silniejsze reprezentowanie za granicą pozwoliłoby również strefie euro na wykazanie zdolności przywódczych w kwestiach leżących w zakresie jej kompetencji, takich jak nierównowaga globalna. Chociaż najlepszym rozwiązaniem, jeżeli chodzi o reprezentowanie strefy euro w kluczowych międzynarodowych instytucjach i gremiach finansowych, jest ustanowienie jednego przedstawiciela strefy euro, osiągnięcie tego celu w krótkim okresie napotyka na przeszkody, wynikające częściowo z istniejących podziałów między państwami członkowskimi. Bazując na komunikacie „Europa w świecie” Komisja będzie nadal czynnie przyczyniać się do opracowania wspólnych stanowisk w decydującej kwestii reprezentowania strefy euro za granicą.

34. Sposób zarządzania gospodarką światową również powinien w większym stopniu uwzględniać gospodarki wschodzące i kraje mniej rozwinięte. Znalazło to odbicie w pakiecie reform systemu przydziału liczby kwot i głosów, uzgodnionym na dorocznych posiedzeniach MFW w Singapurze we wrześniu 2006 r., który spowodował wzrost przydziału liczby głosów dla Chin i pozostałych wschodzących gospodarek rynkowych. Obecnie trwa nadal dyskusja na temat dalszych reform i reprezentacji w MFW i Banku Światowym. Wraz z ambicją strefy euro, by mówić jednym głosem, wzrost gospodarczego znaczenia kluczowych krajów rynków wschodzących przypuszczalnie zadziała jako poważny czynnik zmian w międzynarodowym systemie finansowym.

35. Strefa euro rozwija ściślejszą współpracę makroekonomiczną i regulacyjną z nowymi jak również z aktualnymi partnerami. W ubiegłym roku doroczny dialog makroekonomiczny i regulacyjny Komisji z chińskim ministerstwem finansów uzupełniono o nowy dialog z chińską krajową komisją ds. rozwoju i reform. W 2006 r. prowadzono nadal stały dialog z Japonią oraz podjęto nowy regulacyjny dialog makroekonomiczny i finansowy z rządem rosyjskim, odzwierciedlając tym samym rosnące znaczenie Rosji jako strategicznego partnera UE. Na początku bieżącego roku zaplanowano również rozpoczęcie nowego stałego dialogu makroekonomicznego pomiędzy Indiami a UE. Badano możliwość nowego dialogu makroekonomicznego z Brazylią i Republiką Południowej Afryki, by uwzględnić rolę, jaką te kraje odgrywają w swoich regionach oraz by wziąć pod uwagę ich strategiczne partnerstwo z Unią i strefą euro.

VII. PROPAGOWANIE SKUTECZNEGO I PRAWOWITEGO TWORZENIA POLITYKI

36. W celu sprostania wspólnym wyzwaniom ekonomicznym, kraje strefy euro potrzebują skutecznego systemu wspólnego zarządzania. W tym względzie Eurogrupa odgrywa coraz ważniejszą rolę w propagowaniu wspólnego rozumienia przez państwa należące do strefy euro wspólnych wyzwań w dziedzinie polityki. W ciągu minionych dwunastu miesięcy Eurogrupa, z udziałem Komisji, zabiegała o szersze porozumienie w sprawie wyzwań związanych z reformami strukturalnymi oraz w innych kwestiach istotnych dla strefy euro, ujętych w zaleceniach strefy euro w kontekście zintegrowanych wytycznych na rzecz wzrostu i zatrudnienia. Osiągnięto pewien postęp w kierunku poprawy koordynacji polityk gospodarczych, czego dowodem jest przyjęcie koncepcji kształtowania polityk budżetowych pod kątem interesu publicznego i większa uwaga poświęcona spójności polityk makroekonomicznych i reform strukturalnych. Celem obecnym powinno być przełożenie tej wspólnej wiedzy na uzgodnione polityki, aby sprostać wyzwaniom i maksymalizować korzyści płynące ze stosowania jednej waluty. W dyskusjach na temat polityk pomocna może okazać się wyraźniejsza skłonność państw członkowskich do angażowania się w rozwiązania oparte na współpracy.

37. Skuteczność tworzenia polityki w strefie euro jest ważna, natomiast równie ważna jest jej zgodność z prawem. Świadoma tego celu, Komisja Europejska jest gotowa uczestniczyć w proponowanym przez Parlament Europejski dialogu na temat kluczowych wyzwań stojących przed gospodarką strefy euro i wnieść swój wkład w ten dialog. Roczne sprawozdanie na temat strefy euro przyczynia się do tego, ponieważ prezentuje analizę sytuacji gospodarczej, rozwój polityki makroekonomicznej, wyzwania w zakresie reform strukturalnych i wymiar zewnętrzny UGW.

38. W związku ze zbliżającą się 10-tą rocznicą powstania UGW, Komisja zamierza poświęcić większą uwagę ocenie funkcjonowania UGW i określeniu sposobów umożliwiających maksymalne wykorzystanie potencjału gospodarczego strefy euro. Chodzi tutaj o wiele istotnych kwestii, łącznie z tym, na ile układ zarządzania gospodarczego strefy euro jest przygotowany, by sprostać aktualnym i przyszłym wyzwaniom oraz czy decydenci na poziomie europejskim i krajowym mogą zrobić więcej na rzecz realizacji pakietu polityk sprzyjających wyższemu wzrostowi gospodarczemu i zatrudnieniu.

VIII. WNIOSKI

39. Decydenci powinni wykorzystać możliwości wynikające z nowej gospodarczej prężności strefy euro i zapewnić dobry stan finansów publicznych, jak też forsować dalsze reformy strukturalne. Roczny przegląd sytuacji w strefie euro obrazuje najistotniejsze wyzwania stojące w tym momencie przed strefą euro. W dziedzinie fiskalnej, państwa członkowskie muszą oprzeć się pokusie rozluźnienia polityki fiskalnych i starać się zintensyfikować działania w kierunku realizacji i utrzymania średniookresowych celów budżetowych oraz poprawić strukturę i jakość finansów publicznych. Przełożenie ostatnich wskazań Eurogrupy dotyczących polityki fiskalnej na praktykę będzie bardzo ważne w procesie finalizowania konsolidacji na poziomie strefy euro jako całości, stanowiąc dalsze wzmocnienie wiarygodności władz budżetowych i przynosząc korzyści dla kombinacji polityki fiskalnej i polityki monetarnej. W dziedzinie strukturalnej, państwa członkowskie odnoszą korzyści wynikające z wcześniejszych polityk, natomiast niezbędne są dalsze reformy w celu podniesienia sprawności funkcjonowania UGW i długofalowej poprawy stopy życiowej. Na poziomie globalnym, w ciągu minionego roku strefa euro podjęła działania na rzecz wzmocnienia swojej obecności w instytucjach i gremiach międzynarodowych oraz na rzecz rozwoju dialogu makroekonomicznego ze strategicznymi partnerami gospodarczymi, mając także na uwadze uporanie się z nierównowagą globalną. Konieczne będą jednak dalsze działania, zanim strefa euro będzie mogła naprawdę mówić jednym głosem na temat międzynarodowych problemów gospodarczych.

[1] „Wspólny rynek dla obywateli”, komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów; sprawozdanie okresowe na wiosenny szczyt Rady Europejskiej w 2007 r., Bruksela, 21.2.2007, COM(2007) 60 wersja ostateczna