PL    PL PL 
PL    PL  KOMISJA EUROPEJSKA 
Bruksela, dnia 15.6.2010 
SEK(2010) 739 wersja ostateczna 
  
OPINIA KOMISJI 
w sprawie istnienia nadmiernego deficytu na Cyprze 
PL 2   PL OPINIA KOMISJI 
w sprawie istnienia nadmiernego deficytu na Cyprze 
ZASTOSOWANIE PAKTU NA RZECZ STABILNO ŚCI I WZROSTU PODCZAS 
OBECNEGO KRYZYSU 
1. Wiele krajów UE boryka si ę obecnie z deficytem sektora w ładz publicznych 
przekraczaj ącym ustalon ą w Traktacie warto ść referencyjn ą, tj. 3 % PKB. Znaczne 
często pogłębienie si ę deficytu oraz powa żny wzrost zad łużenia musz ą być 
postrzegane w kontek ście wyjątkowego globalnego kryzysu finansowego i 
pogorszenia koniunktury gospodarczej w latach 2008/2009. Nale ży przy tym 
uwzględnić szereg czynników. Po pierws ze, pogorszenie koniunktury powoduje 
spadek dochodów podatkowych i wzrost wydatków na świadczenia spo łeczne (np. 
świadczenia dla bezrobotnych). Po drugie, Komisja, uwzgl ędniwszy istotn ą rolę 
polityki bud żetowej w obecnej nadzwyczajnej sytuacji gospodarczej, w 
opracowanym przez jej s łużby i zatwierdzonym na posiedz eniu Rady Europejskiej w 
grudniu 2008 r. Europejskim planie na prawy gospodarczej z listopada 2008 r., 
wezwała do wdro żenia budżetowych środków stymulacyjnych. W planie naprawy 
gospodarczej okre ślono, iż środki te powinny mie ć charakter dora źny, 
ukierunkowany, tymczasowy i zró żnicowany w poszczególnych pa ństwach 
członkowskich, w zale żności od ich sytuacji pod wzgl ędem stabilno ści finansów 
publicznych i konkurencyjno ści, a w sytuacji poprawy warunków gospodarczych 
powinny zosta ć wycofane. Ponadto wiele krajów zastosowa ło środki maj ące na celu 
przywrócenie stabilno ści sektora finansowego. Niektóre z tych środków maj ą wpływ 
na wysoko ść zadłużenia lub gro żą wzrostem deficytu i d ługu w przysz łości, mimo że 
część kosztów wsparcia rz ądowego mog łaby zostać odzyskana w przysz łości. 
2. Pakt stabilno ści i wzrostu zobowi ązuje Komisj ę do wszcz ęcia procedury 
nadmiernego deficytu, w przypadku gdy deficyt pa ństwa członkowskiego przekracza 
wartość referencyjn ą wynoszącą 3 % PKB. Celem wprowadzonych w 2005 r. zmian 
do paktu stabilno ści i wzrostu by ło pełne uwzględnienie kontekstu gospodarczego i 
budżetowego na wszystkich etapach proc edury nadmiernego deficytu. Pakt 
stabilności i wzrostu zawiera zatem ramy wspieraj ące realizacj ę polityki 
poszczególnych rz ądów mającej na celu szybkie przywrócenie finansów publicznych 
do dobrego stanu z uwzgl ędnieniem sytuacji gospodarczej, a tym samym 
zapewniaj ące długoterminow ą stabilność finansów publicznych. 
PODSTAWA PRAWNA 3. W art. 126 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej okre ślono procedur ę mającą 
zastosowanie w przypadku wyst ąpienia nadmiernego deficytu. Zosta ła ona 
doprecyzowana w rozporz ądzeniu Rady (WE) nr 1467/97 w sprawie przyspieszenia i 
wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu
1, które z kolei stanowi cz ęść paktu 
stabilności i wzrostu. 
                                                 
1 Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6. Sprawozdanie uwzgl ędnia równie ż „Szczegó łowe zasady wdra żania Paktu 
na rzecz stabilno ści i wzrostu oraz wytyczne dotycz ące formy i tre ści programów stabilno ści i 
PL 3   PL 4. Zgodnie z art. 126 ust. 2 Traktatu Komi sja nadzoruje poszanowanie dyscypliny 
budżetowej na podstawie dwóch kryteriów,  a mianowicie: a) czy stosunek mi ędzy 
planowanym lub rzeczywistym deficytem pub licznym a produktem krajowym brutto 
(PKB) przekracza warto ść referencyjn ą równą 3 % (chyba że stosunek ten 
zmniejszy ł się znacznie oraz w sposób sta ły i osiągnął poziom bliski warto ści 
referencyjnej; lub przekroczenie warto ści referencyjnej ma charakter wyj ątkowy oraz 
tymczasowy i stosunek ten pozostaje bliski warto ści referencyjne j); oraz b) czy 
stosunek mi ędzy długiem publicznym a PKB przekracza warto ść referencyjn ą 
wynoszącą 60 % (chyba że stosunek ten zmniejsza si ę dostatecznie i zbli ża się do 
wartości referencyjnej w zadowalaj ącym tempie). 
5. Artykuł 126 ust. 3 Traktatu stanowi, że jeśli państwo członkowskie nie spe łnia 
wymogów jednego lub obu tych kryteriów, Komisja sporz ądza sprawozdanie. W 
sprawozdaniu takim Komisja „uwzgl ędnia równie ż to, czy deficyt publiczny 
przekracza publiczne wydatki inwestycyjne, i uwzgl ędnia wszelkie inne istotne 
czynniki, w tym średniookresow ą sytuację gospodarcz ą i budżetową państwa 
członkowskiego”. 
6. Na podstawie danych przes łanych przez w ładze Cypru w marcu 2010 r.2 oraz 
uwzględniając prognoz ę służb Komisji z wiosny 2010 r ., w dniu 12 maja 2010 r. 
Komisja przyj ęła zgodne z art. 126 ust. 3 sprawozdanie dotycz ące Cypru3. 
7. Następnie, zgodnie z art. 126 ust. 4 Trak tatu, Komitet Ekonomiczno-Finansowy 
wydał opinię na temat sprawozdania Komisji w dniu [27 maja 2010 r.] 
8. Postanowienia art. 126 ust. 5 Traktatu nak ładają na Komisj ę obowiązek skierowania 
opinii do Rady w przypadku uznania przez Komisj ę, że w państwie członkowskim 
istnieje nadmierny deficyt lub że taki deficyt mo że wystąpić. Komisja uwa ża, że w 
celu stwierdzenia, czy nadmie rny deficyt istnieje lub mo że wystąpić, należy wziąć 
pod uwag ę: (i) wnioski zawarte w sprawozdaniu  Komisji zgodnym z art. 126 ust. 3 
oraz (ii) opini ę na temat tego sprawozdania wydan ą przez Komitet Ekonomiczno-
Finansowy. Na podstawie powy ższych elementów Komisja sformu łowała szereg 
uwag w odniesieniu do Cypru. 
UWAGI DOTYCZ ĄCE CYPRU 
9. Wraz z przyj ęciem sprawozdania zgodnie z art.  104 ust. 3 Traktatu ustanawiaj ącego 
Wspólnot ę Europejsk ą (TWE), natychmiast po przyst ąpieniu Cypru do UE w maju 
                                                                                                                                                         
konwergencji” ( Specifications on the implementation of the Stability and Growth Pact and guidelines 
on the format and content of stability and convergence programmes ), zatwierdzone przez Rad ę 
ECOFIN w dniu 10 listopada 2009 r., dost ępne na stronie internetowej: 
http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/legal_texts/index_en.htm . 
2 Zgodnie z rozporz ądzeniem Rady (WE) nr 479/2009 pa ństwa członkowskie musz ą dwa razy w roku 
składać Komisji sprawozdania na temat planowanyc h i rzeczywistych poziomów deficytu oraz d ługu 
sektora w ładz publicznych. Najnowsze przekazane przez Cypr dane mo żna znaleźć na następującej 
stronie internetowej: 
 http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/g overnment_finance_statistics/excessive_deficit/edp_
notification_tables . 
3 Wszystkie dokumenty zwi ązane z procedur ą nadmiernego deficytu dotycz ącą Cypru dost ępne są na 
następującej stronie internetowej: 
 http://ec.europa.eu/econo my_finance/sgp/defic it/countries/index_en.htm . 
PL 4   PL 2004 r., Komisja wszcz ęła wobec tego kraju procedur ę nadmiernego deficytu4 z 
powodu deficytu, który w 2003 r. wyniós ł 6,3 % PKB, przekraczaj ąc wartość 
referencyjn ą, tj. 3 % PKB. Na podstawie zalece ń Komisji Rada w lipcu 2004 r. 
przyjęła decyzję zgodnie z art. 104 us t. 6 TWE, stwierdzaj ąc, że na Cyprze istnieje 
nadmierny deficyt, i zgodnie z ar t. 104 ust. 7 Traktatu skierowa ła do Cypru zalecenie 
mające na celu jak najszybsz ą likwidacj ę nadmiernego deficytu, najpó źniej do 
2005 r. W lipcu 2006 r., po dokonaniu ogólnej oceny, która wykaza ła, że w 2005 r. 
deficyt obni żono do 2,4 % PKB, Rada podj ęła decyzję o uchyleniu swojej decyzji w 
sprawie istnienia nadmiernego deficy tu zgodnie z art. 104 ust. 12 TWE. 
10. Po zakończeniu procedury nadmiernego defi cytu saldo cypryjskiego sektora w ładz 
publicznych pozostawa ło znacznie poni żej progu deficytu równego 3 % PKB. W 
szczególno ści w roku 2006 deficyt zmniejszy ł się jeszcze bardziej, osi ągając poziom 
1,2 % PKB, natomiast w latach  2007 i 2008 zanotowano nadwy żkę budżetową 
wynoszącą odpowiednio 3,4 % i 0,9 % PKB. Równocze śnie saldo strukturalne, 
wykazujące w 2006 r. deficyt na poziomie 1¼ % PKB, w 2007 r. osi ągnęło 
nadwyżkę w wysoko ści 2½ %, przekraczaj ąc średniookresowy cel bud żetowy Cypru, 
jakim jest zrównowa żenie budżetu w kategoriach strukturalnych. Nast ępnie jednak 
na saldzie strukturalny m ponownie zanotowano deficyt. W latach 2006-2008 
wskaźnik zadłużenia brutto sektora w ładz publicznych obni żył się o około 16¼ 
punktu procentowego PKB, osi ągając w 2008 r. warto ść 48,4 %, czyli znacznie 
poniżej określonej w Traktacie warto ści referencyjnej wynosz ącej 60 % PKB. Taki 
spadek zad łużenia spowodowany by ł nadwyżkami pierwotnymi, wysokim wzrostem 
nominalnym oraz znaczn ą wartością rezydualn ą zmiany d ługu (SFA) zwi ązaną z 
planowanym ograniczeniem depozyt ów w banku centralnym (fundusze 
amortyzacyjne) oraz innych skumulowanych aktywów finansowych wykorzystywanych do sp łaty zapadalnego d ługu.  
11. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez w ładze Cypru w kwietniu 2010 r. 
deficyt sektora w ładz publicznych w 2009 r. wyniós ł 6,1 % PKB i tym samym 
przekroczy ł wartość referencyjn ą ustalon
ą na poziomie 3 % PKB. W sprawozdaniu 
Komisji sporz ądzonym zgodnie z art. 126 ust. 3 uznano, że deficyt nie zbli żał się do 
wartości referencyjnej, tj. 3 % PKB, ale mo żna uznać, że jej przekroczenie ma 
charakter wyj ątkowy w rozumieniu Traktatu oraz paktu stabilno ści i wzrostu. 
Wynika ono w szczególno ści ze znacznego pogorszenia koniunktury gospodarczej w 
rozumieniu Traktatu oraz paktu stabilno ści i wzrostu. Wed ług prognozy s łużb 
Komisji z wiosny 2010 r. realny PKB Cypru ulegnie dalszemu zmniejszeniu, chocia ż 
już w mniejszym stopniu, o prawie ½ % w 201 0 r. w porównaniu ze spadkiem o 1¾ 
% w roku 2009. Nie mo żna jednak uzna ć, że planowane przekroczenie warto ści 
referencyjnej ma charakter tymczasowy. Wed ług prognozy s łużb Komisji z wiosny 
2010 r., przy za łożeniu niezmiennego kursu polityki deficyt bud żetowy w 2011 r. 
osiągnie około 7¾ % PKB. Przewidziane w Traktaci e kryterium deficytu nie jest 
spełnione. 
12. Zgodnie z danymi przekazanymi przez w ładze Cypru w kwietniu 2010 r. d ług brutto 
sektora w ładz publicznych kszta łtował się w 2009 r. poni żej wartości referencyjnej 
wynoszącej 60 % PKB, a dok ładnie na poziomie 56,2 % PK B. W odniesieniu do 
                                                 
4 Dokumenty zwi ązane z procedur ą nadmiernego deficytu dotycz ącą Cypru s ą dostępne na stronie 
internetowej: http://ec.europa.eu/economy_fi nance/sgp/deficit/countries/index_en.htm  
PL 5   PL roku 2010 Cypr zg łosił planowany d ług w wysoko ści 62 % PKB, przekraczaj ący tym 
samym okre śloną w Traktacie warto ść referencyjn ą wynoszącą 60 % PKB. W 
prognozie s łużb Komisji z wiosny 2010 r. przewiduje si ę, że w 2010 r. d ług wzrośnie 
do 62,3 % PKB, a nast ępnie do 67,6 % w roku 2011, ze wzgl ędu na pogorszenie 
salda pierwotnego. W tym kontek ście nie mo żna uznać, że wskaźnik zadłużenia 
zmniejsza si ę dostatecznie i zbli ża się do warto ści referencyjnej w zadowalaj ącym 
tempie w rozumieniu Traktatu oraz paktu stabilno ści i wzrostu. Przewidziane w 
Traktacie kryterium zad łużenia nie jest spe łnione. 
13. Zgodnie z postanowieniami Trak tatu oraz paktu stabilno ści i wzrostu Komisja 
przeanalizowa ła także w swoim sprawozdaniu „istotne  czynniki”. Zgodnie z paktem 
stabilności i wzrostu mog ą one zosta ć uwzględnione w procesie podejmowania 
decyzji w sprawie istnienia nadmiernego deficytu wy łącznie wtedy, gdy deficyt 
spełnia podwójny warunek: zbli ża się do warto ści referencyjnej oraz ma charakter 
tymczasowy. W przypadku Cypru ten podwójny warunek nie jest spe łniony. Jeżeli 
rozważyć w bieżącym przypadku wspomniane isto tne czynniki indywidualnie, 
ogólny obraz sytuacji nie jest jednoznaczny. 
14. Opinia Komitetu Ekonomiczno-Finansow ego, wydana zgodnie z art. 126 ust. 4 
Traktatu, jest spójna z ocen ą zawartą w sprawozdaniu Komisji na mocy art. 126 ust. 
3. 
WNIOSEK 15. W wyniku monitorowania sytuacji bud żetowej na Cyprze, a w szczególno ści po 
zbadaniu zgodno ści z kryteriami okre ślonymi w art. 126 ust. 2, Komisja sporz ądziła 
sprawozdanie zgodnie z art. 126 ust. 3 Traktatu. Uwzgl ędniwszy swoje sprawozdanie 
i opinię Komitetu Ekonomiczno-Finans owego, Komisja jest zdania, że na Cyprze 
istnieje nadmierny deficyt. 
16.