W komunikacie pt. „Oszczędzanie gazu na bezpieczną zimę” przyjętym w dniu 20 lipca 2022 r. określono narzędzia, którymi Europa już dysponuje w celu skoordynowanego zmniejszenia zapotrzebowania, oraz działania, które należy jeszcze podjąć, aby Europa była gotowa na całkowite lub częściowe zakłócenia dostaw gazu. Proponowana inicjatywa stanowi odpowiedź na zwiększone ryzyko wynikające z wojny Rosji z Ukrainą i ma charakter w pełni uzupełniający w stosunku do przepisów dotyczących bezpieczeństwa dostaw. Określono w niej nowe przepisy dotyczące skoordynowanego zmniejszenia zapotrzebowania i wprowadzono możliwość ogłoszenia nowego unijnego stanu alarmowego. Chociaż Komisja ma już możliwość ogłoszenia stanu nadzwyczajnego na szczeblu Unii, obecnie na mocy obowiązujących przepisów nie ma możliwości ogłoszenia stanu alarmowego na szczeblu Unii. Obecna sytuacja pokazuje jednak, że taki stan alarmowy może być przydatny do zagwarantowania, że wszystkie państwa członkowskie podejmą niezbędne środki zapobiegawcze w celu uniknięcia kryzysu energetycznego.

Po inwazji Rosji na Ukrainę Unia opracowała plan REPowerEU, aby jak najszybciej, a najpóźniej do 2027 r., zakończyć zależność UE od rosyjskich paliw kopalnych. Aby to osiągnąć, w planie REPowerEU określono środki związane z oszczędnością energii i efektywnością energetyczną oraz zaproponowano przyspieszone wprowadzanie czystej energii w celu zastąpienia paliw kopalnych w gospodarstwach domowych, przemyśle i sektorze wytwarzania energii elektrycznej. W tym kontekście proponowana inicjatywa opiera się na narzędziach, którymi UE już dysponuje, i jest w pełni zgodna z celami określonymi w planie REPowerEU.

Wynika on logicznie z istniejących inicjatyw, takich jak: plan REPowerEU, pakiet dotyczący obniżenia emisyjności rynku wodoru i gazu oraz inicjatywa „Oszczędzanie gazu na bezpieczną zimę”. Proponowana inicjatywa ma charakter w pełni uzupełniający w stosunku do prawodawstwa UE dotyczącego bezpieczeństwa dostaw gazu, w którym ustanowiono już kompleksowy zbiór przepisów mających na celu lepszą ochronę obywateli i przedsiębiorstw przed przerwami w dostawach. Rozporządzeniem (UE) 2017/1938 wprowadzono między innymi plany na wypadek sytuacji nadzwyczajnej, w ramach których państwa członkowskie są zobowiązane do przygotowania się na różne stany kryzysowe oraz zaplanowania środków, które można zastosować w przypadku krajowych stanów alarmowych. Istnieją również mechanizmy solidarności zapewniające współpracę transgraniczną państw członkowskich w celu zapewnienia, aby w przypadku zakłóceń dostaw energia była dostarczana tym odbiorcom w regionie, którzy najbardziej jej potrzebują, Wniosek Komisji dotyczący pakietu dotyczącego obniżenia emisyjności rynku wodoru i gazu obejmuje dalsze środki mające na celu zwiększenie gotowości na wypadek zakłóceń dostaw.

W celu uniknięcia znaczących zakłóceń na rynku wewnętrznym, które mogą wystąpić w przypadku nieskoordynowanej reakcji państw członkowskich na potencjalne dalsze zakłócenia dostaw z Rosji, istotne jest, aby wszystkie państwa członkowskie podjęły jak najszybciej wspólne działania w duchu solidarności. Niektóre państwa członkowskie mogą być bardziej narażone na skutki zakłóceń dostaw z Rosji niż inne, jednak wszystkie państwa członkowskie odczują negatywne skutki takich zakłóceń i wszystkie mogą przyczynić się do ograniczenia wynikających z nich szkód gospodarczych. Proponowane rozporządzenie odzwierciedla zatem zasadę solidarności energetycznej, która została niedawno potwierdzona przez Trybunał Sprawiedliwości jako podstawowa zasada prawa UE. Państwa członkowskie, które dokładają wszelkich starań w celu rozwiązania problemu niedoboru gazu na swoim terytorium, powinny mieć prawo do pełnego korzystania z solidarności energetycznej swoich sąsiadów.

W związku z możliwymi dalszymi cięciami dostaw przez Rosję i w związku z potrzebą wspólnego sprostania przez UE tym nowym wyzwaniom dalsze zmniejszenie zapotrzebowania na gaz ma kluczowe znaczenie dla uniknięcia daleko idących negatywnych konsekwencji dla obywateli i gospodarki UE. Proponowane rozporządzenie tworzy ulepszone ramy koordynacji krajowych środków ograniczania zapotrzebowania na gaz. Wprowadza ono również możliwość ogłoszenia przez Komisję nowego unijnego stanu kryzysowego, a mianowicie „unijnego stanu alarmowego”, który ma powodować ogólnounijne obowiązkowe zmniejszenie zapotrzebowania i ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa dostaw gazu. Zobowiązanie wszystkich państw członkowskich do zmniejszenia zapotrzebowania na gaz za pomocą wybranych przez siebie środków w przypadku dalszego pogorszenia się sytuacji w zakresie dostaw, prowadzącego do unijnego stanu alarmowego, ma kluczowe znaczenie dla zapobieżenia poważnym szkodom gospodarczym wynikającym z dalszych zakłóceń dostaw. Wspólne i dobrze skoordynowane zmniejszenie zapotrzebowania może znacznie obniżyć ryzyko ograniczenia dostaw w sektorach, które mają kluczowe znaczenie dla unijnych łańcuchów dostaw i konkurencyjności UE w przypadku poważnych zakłóceń dostaw. Jak określono w komunikacie pt. „Oszczędzanie gazu na bezpieczną zimę” z dnia 20 lipca 2022 r., podjęcie natychmiastowych działań mających na celu zmniejszenie zapotrzebowania będzie dla obywateli i przemysłu dużo tańsze niż przeciwdziałanie nieskoordynowanym ograniczeniom w późniejszym terminie.

W odpowiedzi na zwiększone ryzyko związane z nadchodzącą zimą w ciągu ostatnich kilku miesięcy UE znacznie wzmocniła swoją natychmiastową gotowość do reagowania na tak poważne zakłócenia dostaw: w pełni wykorzystała możliwości przewidziane w obecnych ramach prawnych, wprowadziła środki zachęcające do napełnienia magazynów, ustanowiła unijną platformę energetyczną w celu wspierania dywersyfikacji dostaw gazu i ogłosiła, w ramach planu REPowerEU z dnia 18 maja 2022 r., cel, jakim jest jak najszybsze wyeliminowanie zależności od rosyjskich paliw kopalnych. W rezolucji z dnia 7 kwietnia 2022 r. Parlament Europejski wezwał do opracowania planu dalszego zapewniania bezpieczeństwa dostaw energii w Unii w perspektywie krótkoterminowej. Następnie na posiedzeniach Rady Europejskiej w dniach 31 maja i 23 czerwca 2022 r. liderzy UE zaapelowali o podniesienie w trybie pilnym gotowości na wypadek ewentualnych poważnych zakłóceń dostaw z myślą o zapewnieniu dostaw energii po przystępnych cenach.

W ostatniej dekadzie UE podejmowała stałe wysiłki w celu poprawy ogólnej sytuacji Unii w zakresie bezpieczeństwa dostaw, koncentrując się w szczególności na dywersyfikacji poprzez rozwój infrastruktury, a także na wzmocnieniu ram bezpieczeństwa dostaw gazu. Chociaż obecne ramy mają solidne podstawy i są skuteczne w odniesieniu do krótkoterminowych zakłóceń i ekstremalnych zdarzeń pogodowych, to są one jednak niewystarczające, jeżeli chodzi o wysoce niepewne perspektywy dostaw i poważne trwałe cięcia w dostawach.

Nie ma powodów, by sądzić, że to obniżanie poziomu dostaw gazu ustanie. UE stoi dziś przed realną perspektywą pełnego i długotrwałego zakłócenia dostaw gazu z Rosji, do którego może dojść w każdym momencie. Musi być na to przygotowana i musi podejmować działania prewencyjne w celu złagodzenia skutków ewentualnych poważnych zakłóceń dostaw.

W ciągu ostatniego roku w dostawach gazu z Rosji doszło do szeregu zakłóceń, które można wytłumaczyć jedynie celowym dążeniem do wykorzystania energii jako broni politycznej. Rosja od wielu lat jest głównym dostawcą gazu do UE. W ubiegłym roku ponad 40 % gazu dostarczanego do UE pochodziło z Rosji. Od wybuchu wojny dostawy gazu stale się zmniejszają. Przepływ gazu z Rosji przez gazociągi wynosi obecnie mniej niż 30 % średniej z poprzednich lat. Dwanaście państw członkowskich uruchomiło pierwszy lub drugi stan kryzysowy zgodnie ze wspólną klasyfikacją UE. Ten szok podażowy ma już znaczący wpływ na ceny gazu, ceny energii elektrycznej, inflację, ogólną stabilność finansową i makroekonomiczną UE oraz na wszystkich obywateli.

Z uwagi na bezprecedensową sytuację geopolityczną i poważne zagrożenie dla obywateli i gospodarki UE istnieje wyraźna potrzeba podjęcia skoordynowanych działań. Niniejsza inicjatywa nie wykracza zatem poza to, co konieczne, by osiągnąć cele określone w przedmiotowym instrumencie. Proponowane środki uznaje się za proporcjonalne i w miarę możliwości opierają się one na istniejących podejściach, takich jak istniejące stany kryzysowe i plany na wypadek sytuacji nadzwyczajnej ustanowione zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2017/1938.

Niniejsza inicjatywa jest zgodna z zasadą proporcjonalności. Jest ona objęta zakresem art. 122 ust. 1 TFUE. Interwencja polityczna jest proporcjonalna do wymiaru i charakteru określonych problemów oraz do osiągnięcia wyznaczonych celów.

Biorąc pod uwagę bezprecedensowy charakter kryzysu dotyczącego dostaw gazu i jego skutki transgraniczne, a także poziom integracji wewnętrznego rynku energii UE, uzasadnione jest podjęcie działań na szczeblu Unii, ponieważ same państwa członkowskie nie są w stanie w sposób skoordynowany wystarczająco skutecznie przeciwdziałać ryzyku poważnych trudności gospodarczych wynikających ze wzrostu cen lub znaczących zakłóceń dostaw. Jedynie działania na szczeblu UE w duchu solidarności między państwami członkowskimi mogą zagwarantować, że zakłócenia dostaw nie będą prowadzić do trwałych szkód dla obywateli i gospodarki.

Wniosek jest środkiem nadzwyczajnym, który ma być stosowany przez ograniczony czas i który jest spójny z szerszym zestawem inicjatyw mających na celu zwiększenie odporności energetycznej Unii i przygotowanie się na ewentualne sytuacje nadzwyczajne. Jest on również w pełni zgodny z zasadami konkurencji i rynku, ponieważ funkcjonowanie transgranicznych rynków energii ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa dostaw w sytuacji niedoboru dostaw gazu. Odpowiednie przepisy zawarte we wniosku zapewniają, aby środki krajowe nie ograniczały konkurencji ani nie zagrażały integralności rynku wewnętrznego. Zapewnienie bardziej skoordynowanego zmniejszania zapotrzebowania jest również zgodne z celami Komisji w zakresie Zielonego Ładu.

(7)W rezolucji z 7 kwietnia 2022 r. w sprawie konkluzji z posiedzenia Rady Europejskiej w dniach 24–25 marca 2022 r. Parlament Europejski wezwał do opracowania planu dalszego zapewniania bezpieczeństwa dostaw energii w Unii w perspektywie krótkoterminowej. Na posiedzeniach w dniach 31 maja i 23 czerwca 2022 r. Rada Europejska zwróciła się do Komisji o przedstawienie w trybie pilnym wniosków dotyczących poprawy gotowości na ewentualne poważne zakłócenia dostaw z myślą o zapewnieniu dostaw energii po przystępnych cenach.

(6)Obecne ramy prawne dotyczące bezpieczeństwa dostaw gazu określone w rozporządzeniu (UE) 2017/1938 nie uwzględniają w wystarczającym stopniu zakłóceń dostaw ze strony głównego dostawcy gazu dłuższych niż 30 dni. Brak ram prawnych dla takich zakłóceń stwarza ryzyko nieskoordynowanych działań państw członkowskich, co zagraża bezpieczeństwu dostaw do sąsiadujących państw członkowskich i może stanowić dodatkowe obciążenie dla unijnego przemysłu i konsumentów.

(2)W tym kontekście 18 maja 2022 r. Unia opracowała plan REPowerEU, aby jak najszybciej, a najpóźniej do 2027 r., zakończyć zależność Unii od rosyjskich paliw kopalnych. Aby to osiągnąć, w planie REPowerEU określono środki związane z oszczędnością energii i efektywnością energetyczną oraz zaproponowano przyspieszone wprowadzanie czystej energii w celu zastąpienia paliw kopalnych w gospodarstwach domowych, przemyśle i sektorze wytwarzania energii elektrycznej.

(1)Federacja Rosyjska, główny zewnętrzny dostawca gazu dla Unii, rozpoczęła agresję wojskową na Ukrainę, która jest umawiającą się stroną Wspólnoty Energetycznej. Eskalacja rosyjskiej agresji wojskowej na Ukrainę od lutego 2022 r. doprowadziła do znacznego spadku dostaw gazu w wyniku celowego dążenia do wykorzystania gazu jako broni politycznej. Przepływ gazu rurociągowego z Rosji przez terytorium Białorusi został wstrzymany, a dostawy przez terytorium Ukrainy stale maleją. Łączne przepływy gazu z Rosji stanowią obecnie mniej niż 30 % średniej z lat 2016–2021. Zmniejszenie podaży doprowadziło do historycznie wysokich i niestabilnych cen energii, przyczyniło się do inflacji i stworzyło ryzyko dalszego pogorszenia koniunktury gospodarczej w Europie.

(8)Zgodnie z art. 122 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Rada może postanowić, na wniosek Komisji, w duchu solidarności między państwami członkowskimi, o środkach stosownych do sytuacji gospodarczej, w szczególności w przypadku wystąpienia poważnych trudności w zaopatrzeniu w niektóre produkty, zwłaszcza w obszarze energii. Ryzyko całkowitego wstrzymania dostaw rosyjskiego gazu przed końcem tego roku stanowi opisaną powyżej sytuację.

(9)Biorąc pod uwagę bezpośrednie ryzyko zakłóceń dostaw gazu do Unii, państwa członkowskie powinny już teraz wprowadzić środki w celu zmniejszenia swojego zapotrzebowania przed sezonem zimowym. Takie dobrowolne zmniejszenie zapotrzebowania przyczyniłoby się w szczególności do zapełnienia pojemności magazynowej, zapobiegając jej wyczerpaniu pod koniec zimy, co umożliwiłoby poradzenie sobie z ewentualnymi falami mrozów w lutym i marcu 2023 r. oraz ułatwiłoby napełnienie magazynów w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa dostaw w okresie zimowym 2023–2024. Zmniejszenie zapotrzebowania na gaz przyczyni się również do zapewnienia wystarczających dostaw i obniżenia cen, z korzyścią dla konsumentów w Unii. W związku z tym środki wprowadzone na poziomie Unii w celu zmniejszenia zapotrzebowania przyniosłyby korzyści wszystkim państwom członkowskim, zmniejszając ryzyko bardziej poważnego wpływu na ich gospodarki.

(10)Wielkość zalecanego zmniejszenia zapotrzebowania powinna uwzględniać wielkość zapotrzebowania na gaz, którego dostawy mogą zostać niezrealizowane w przypadku całkowitego przerwania dostaw gazu z Rosji Wielkość zmniejszenia zapotrzebowania powinna zostać rozdzielona między wszystkie państwa członkowskie na podstawie porównania z ich średnim zużyciem gazu w ciągu ostatnich 5 lat.

(11)Aby szybko zaradzić szczególnym wyzwaniom związanym z trwającym i przewidywanym poważnym pogorszeniem się niedoborów dostaw gazu i uniknąć zakłóceń między państwami członkowskimi, Komisja powinna być uprawniona do ogłoszenia, po konsultacji z odpowiednimi grupami ryzyka i Grupą Koordynacyjną ds. Gazu (GKG) ustanowioną na mocy rozporządzenia (UE) 2017/1938, oraz z uwzględnieniem wszelkich opinii wyrażonych w tym kontekście przez państwa członkowskie, unijnego stanu alarmowego, w przypadku gdy dobrowolne środki zmniejszające zapotrzebowanie okażą się niewystarczające do wyeliminowania ryzyka poważnego niedoboru dostaw. W przypadku ogłoszenia stanu alarmowego na szczeblu krajowym przez co najmniej trzy właściwe organy państw członkowskich, powinny one mieć możliwość zwrócenia się do Komisji o ogłoszenie unijnego stanu alarmowego.

(12)Unijny stan alarmowy powinien funkcjonować jako stan kryzysowy specyficzny dla Unii, który powinien uruchomić obowiązkowe zmniejszenie zapotrzebowania Nie powinien on mieć wpływu prawnego na krajowe stany kryzysowe wprowadzane na podstawie art. 11 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2017/1938. Środki dobrowolne mogą same w sobie nie być wystarczające do zapewnienia bezpieczeństwa dostaw i funkcjonowania rynku. W związku z tym należy ustanowić nowy instrument wprowadzający możliwość obowiązkowego zmniejszenia zapotrzebowania na gaz dla wszystkich państw członkowskich. Powinien on zacząć funkcjonować odpowiednio wcześnie przed jesienią. Po ogłoszeniu unijnego stanu alarmowego wszystkie państwa członkowskie powinny być zobowiązane do zmniejszenia swojego zużycia gazu w określonym z góry okresie. Wielkość niezbędnego zmniejszenia zapotrzebowania powinna uwzględniać wielkość zapotrzebowania na gaz, która może być zagrożona w przypadku całkowitego przerwania dostaw gazu z Rosji, i powinna w pełni uwzględniać dobrowolne zmniejszenie zapotrzebowania osiągnięte już w tym samym okresie. Wielkość zmniejszenia zapotrzebowania można rozdzielić między wszystkie państwa członkowskie na podstawie porównania z ich średnim zużyciem gazu w ciągu ostatnich 5 lat. Zakres i czas trwania obowiązkowego zmniejszenia zapotrzebowania powinny również uwzględniać poziomy napełnienia magazynów zgłoszone na podstawie art. 6d ust. 1 rozporządzenia (UE) 2017/1938, zmiany dotyczące dywersyfikacji źródeł gazu, w tym dostaw LNG, oraz zmiany w zakresie zastępowalności paliw w Unii.

(13)Z uwagi na znaczące zakłócenia na rynku wewnętrznym, które mogą wystąpić w przypadku nieskoordynowanej reakcji państw członkowskich na potencjalne lub faktyczne dalsze zakłócenia dostaw z Rosji, istotne jest, aby wszystkie państwa członkowskie zmniejszyły swoje zapotrzebowanie na gaz w duchu solidarności. Wszystkie państwa członkowskie powinny zatem osiągnąć te same dobrowolne i obowiązkowe cele w zakresie zmniejszenia. Niektóre państwa członkowskie mogą być bardziej narażone na skutki zakłóceń dostaw z Rosji niż inne, jednak wszystkie państwa członkowskie odczują negatywne skutki takich zakłóceń i wszystkie mogą przyczynić się do ograniczenia wynikających z nich szkód gospodarczych, czy to przez uwolnienie dodatkowych ilości gazu rurociągowego lub ładunków LNG, które mogą zostać wykorzystane przez państwa członkowskie o znacznym deficycie gazu, czy to przez wpływ na obniżenie cen gazu, jakie prawdopodobnie będzie skutkiem zmniejszenia zapotrzebowania, czy to przez zapobieganie zakłóceniom na rynku, jakie wynikłyby z nieskoordynowanych i sprzecznych środków zmniejszających zapotrzebowanie. Niniejsze rozporządzenie odzwierciedla zatem zasadę solidarności energetycznej, która została niedawno potwierdzona przez Trybunał Sprawiedliwości jako podstawowa zasada prawa UE.

(14)Niektóre państwa członkowskie nie są jednak w stanie uwolnić znacznych ilości gazu rurociągowego na korzyść innych państw członkowskich ze względu na swoją szczególną sytuację geograficzną lub fizyczną, np. brak rurociągowych połączeń międzysystemowych z innymi państwami członkowskimi lub ich ograniczony zakres. W związku z tym te państwa członkowskie powinny mieć możliwość wystąpienia o częściowe odstępstwo od obowiązkowego zmniejszenia zapotrzebowania. Przy sprawdzaniu warunków zastosowania odstępstwa Komisja powinna wziąć pod uwagę, czy dane państwo członkowskie w jak największym stopniu wykorzystuje swoje połączenia międzysystemowe i swoją infrastrukturę LNG do przekierowywania gazu do innych państw członkowskich, w duchu solidarności. Komisja powinna również monitorować całkowite zużycie gazu, a także wykorzystanie połączeń międzysystemowych i infrastruktury LNG.

(15)Państwa członkowskie powinny mieć swobodę wyboru odpowiednich środków w celu osiągnięcia obowiązkowego zmniejszenia zapotrzebowania. Przy określaniu odpowiednich środków zmniejszających zapotrzebowanie i ustalaniu pierwszeństwa poszczególnych grup odbiorców państwa członkowskie powinny korzystać ze środków określonych w komunikacie „Oszczędzanie gazu na bezpieczną zimę” z 20 lipca 2022 r. Państwa członkowskie powinny w szczególności rozważyć środki efektywne ekonomicznie, takie jak aukcje lub przetargi, za pomocą których mogą one zachęcać do zmniejszenia zużycia w sposób efektywny ekonomicznie. Środki wprowadzane na szczeblu krajowym mogą również obejmować zachęty finansowe lub rekompensaty dla uczestników rynku, których to dotyczy.

(16)Wszelkie środki wprowadzone przez państwa członkowskie w celu osiągnięcia obowiązkowego zmniejszenia zapotrzebowania powinny być konieczne, jasno określone, przejrzyste, proporcjonalne, niedyskryminacyjne i weryfikowalne, nie powinny nadmiernie zakłócać konkurencji ani prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego gazu ani zagrażać bezpieczeństwu dostaw gazu do innych państw członkowskich lub do Unii. Biorąc pod uwagę, że środki nierynkowe, takie jak środki wymienione w załączniku VIII do rozporządzenia (UE) 2017/1938, mogą być szczególnie szkodliwe dla bezpieczeństwa dostaw gazu i rynku wewnętrznego, państwa członkowskie powinny opierać się na mechanizmach rynkowych. Konieczne jest również uwzględnienie interesu odbiorców chronionych i zapewnienie im nieprzerwanych dostaw gazu.

(17)W celu zapewnienia skoordynowanego wdrażania środków zmniejszających zapotrzebowanie państwa członkowskie powinny ustanowić regularną współpracę w ramach każdej grupy ryzyka określonej w załączniku I do rozporządzenia (UE) 2017/1938. Państwa członkowskie mają swobodę w uzgodnieniu środków współpracy najlepiej dopasowanych do danego regionu. Komisja i GKG powinny mieć możliwość wglądu w środki krajowe wdrożone przez państwa członkowskie oraz wymiany najlepszych praktyk w zakresie koordynacji środków w ramach grup ryzyka. W stosownych przypadkach państwa członkowskie powinny również wykorzystywać inne organy do koordynowania swoich działań, np. na posiedzeniach dyrektorów generalnych krajowych ministerstw energetyki.

(18)W celu zapewnienia, aby krajowe plany na wypadek sytuacji nadzwyczajnej odzwierciedlały dobrowolne lub obowiązkowe zmniejszenia zapotrzebowania określone w niniejszym rozporządzeniu, właściwy organ każdego państwa członkowskiego powinien podjąć niezbędne kroki w celu aktualizacji krajowego planu na wypadek sytuacji nadzwyczajnej do 30 września 2022 r. W aktualizacji krajowego planu na wypadek sytuacji nadzwyczajnej należy wskazać, w jaki sposób wykorzystano środki zaproponowane w komunikacie „Oszczędzanie gazu na bezpieczną zimę” z 20 lipca 2022 r. Biorąc pod uwagę krótki termin aktualizacji, procedury koordynacji na podstawie art. 8 ust. 6–11 rozporządzenia 2017/1938 nie powinny mieć zastosowania. Państwa członkowskie powinny jednak konsultować się z innymi państwami członkowskimi w sprawie aktualizacji planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej. Komisja powinna zwołać posiedzenie GKG, grup ryzyka lub innych właściwych organów w celu omówienia potencjalnych kwestii związanych ze środkami zmniejszającymi zapotrzebowanie.

(19)Regularne i skuteczne monitorowanie i sprawozdawczość mają zasadnicze znaczenie dla oceny postępów poczynionych przez państwa członkowskie we wdrażaniu dobrowolnych i obowiązkowych środków zmniejszających zapotrzebowanie oraz dla pomiaru społecznych i gospodarczych skutków tych środków, a także wpływu na zatrudnienie. Właściwy organ każdego państwa członkowskiego lub inny podmiot wyznaczony przez dane państwo członkowskie powinien monitorować zmniejszenie zapotrzebowania osiągnięte na terytorium danego państwa oraz regularnie zgłaszać rezultaty Komisji. GKG powinna wspierać Komisję w monitorowaniu wywiązywania się z obowiązkowego zmniejszania zapotrzebowania.

(20)Aby zapobiec znaczącym szkodom gospodarczym dla Unii jako całości, istotne jest, aby każde państwo członkowskie zmniejszyło swoje zapotrzebowanie w fazie stanu alarmowego. Będzie to gwarancją, że gazu wystarczy dla wszystkich, nawet podczas zimy. Zmniejszenie zapotrzebowania w całej Unii jest zatem wyrazem zasady solidarności zapisanej w Traktacie. W związku z tym uzasadnione jest również ścisłe nadzorowanie przez Komisję, czy państwa członkowskie wywiązują się z obowiązkowego zmniejszenia zapotrzebowania. Jeżeli Komisja stwierdzi, że istnieje ryzyko, iż państwo członkowskie nie będzie w stanie wywiązać się z obowiązkowego zmniejszenia zapotrzebowania zgodnie z art. 5, Komisja powinna być uprawniona do zwrócenia się do tego państwa członkowskiego o przedłożenie planu określającego strategię i środki mające zapewnić skuteczne wywiązanie się z obowiązkowego zmniejszenia zapotrzebowania. Państwo członkowskie powinno należycie uwzględnić wszelkie uwagi i sugestie Komisji dotyczące planu.

Ponieważ zasada solidarności daje każdemu państwu członkowskiemu prawo do otrzymania wsparcia ze strony sąsiadujących państw członkowskich w pewnych okolicznościach, państwa członkowskie, które wystąpią o takie wsparcie, powinny również działać w duchu solidarności, jeśli chodzi o zmniejszenie własnego krajowego zapotrzebowania na gaz. W związku z tym państwa członkowskie, które zwracają się o zastosowanie środka solidarnościowego na podstawie art. 13 rozporządzenia (UE) 2017/1938, powinny były wdrożyć wszystkie odpowiednie środki zmniejszające zapotrzebowania na gaz. Komisja powinna być uprawniona do zażądania od państwa członkowskiego, które zwróciło się o zastosowanie środka solidarnościowego, o przedłożenie planu określającego środki służące osiągnięciu ewentualnego większego zmniejszenia zapotrzebowania na gaz. Należy odpowiednio uwzględnić wszelkie uwagi Komisji dotyczące tego planu.

(21)Komisja powinna regularnie informować Parlament Europejski i Radę o wdrażaniu niniejszego rozporządzenia.

(22)Z uwagi na bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa dostaw gazu spowodowane agresją wojskową Rosji wobec Ukrainy, niniejsze rozporządzenie powinno wejść w życie następnego dnia po jego opublikowaniu.

(23)Na podstawie dostępnych informacji istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia ryzyka poważnych zakłóceń dostaw gazu do Unii przez co najmniej dwa kolejne sezony zimowe. W związku z tym niniejsze rozporządzenie powinno obowiązywać przez dwa lata po jego wejściu w życie. Pod koniec pierwszego roku stosowania niniejszego rozporządzenia Komisja powinna przedstawić Radzie sprawozdanie z jego funkcjonowania i, w stosownych przypadkach, zaproponować przedłużenie jego obowiązywania.

(24)Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, ale mogą zostać osiągnięte na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym samym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

Przedmiot i zakres stosowania