[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 1.2.2006

SEC(2006) 109 końcowy

Zalecenie

OPINIA RADY

zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji Estonii na lata 2005-2009

(przedstawiona przez Komisję)

UZASADNIENIE

Kontekst

Pakt na rzecz stabilności i wzrostu, który wszedł w życie dnia 1 lipca 1998 r., opiera się na dążeniu do zapewnienia solidnych finansów państwa jako środka służącego umocnieniu warunków stabilności cen oraz silnego, trwałego wzrostu, sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy. W roku 2005 po raz pierwszy wprowadzono zmiany do paktu. Reforma potwierdziła przydatność paktu w zakresie utrzymywania dyscypliny budżetowej, a jednocześnie zmierzała do wzmocnienia jego skuteczności i podstaw gospodarczych oraz do zabezpieczenia stabilności finansów publicznych w perspektywie długoterminowej.

Stanowiące część paktu rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych [1] stanowi, że państwa członkowskie muszą przedstawiać Radzie i Komisji programy stabilności lub konwergencji oraz ich coroczne zaktualizowane wersje (państwa członkowskie, które przyjęły jednolitą walutę przedstawiają (zaktualizowane) programy stabilności, a te, które jej jeszcze nie przyjęły, przedstawiają (zaktualizowane) programy konwergencji). Pierwszy program konwergencji Estonii przedstawiono w maju 2004 r. Zgodnie z rozporządzeniem Rada zaopiniowała go dnia 5 lipca 2004 r. opierając się na zaleceniu Komisji i po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego. Zgodnie z tą samą procedurą zaktualizowane programy stabilności i konwergencji są oceniane przez Komisję i badane przez wyżej wymieniony Komitet, przy czym istnieje możliwość zbadania programów przez Radę.

Państwa członkowskie muszą określić w omawianych programach cel średniookresowy dla sytuacji budżetowej oraz przedstawić środki polityczne podejmowane w celu osiągnięcia i zachowania tego celu, wraz z odpowiednimi założeniami ekonomicznymi. Reforma paktu przewiduje zróżnicowanie celu średniookresowego dla poszczególnych państw członkowskich z uwagi na różnice ekonomiczne i budżetowe wewnątrz Unii, w tym różnice w zakresie ryzyka budżetowego dla trwałości wzrostu. Reforma przewiduje również bardziej symetryczne podejście do polityki fiskalnej w ciągu całego cyklu poprzez zwiększoną dyscyplinę budżetową w okresach dobrej koniunktury gospodarczej przy jednoczesnym uwzględnieniu – w przypadku odstępstwa od celu średniookresowego lub ścieżki dostosowania prowadzącej do tego celu – „poważnych reform strukturalnych”, których wpływ na długoterminową stabilność jest możliwy do zweryfikowania.

Uwzględniając prognozę służb Komisji z jesieni 2005 r., kodeks postępowania [2] , powszechnie przyjętą metodologię szacowania produktu potencjalnego i sald dostosowywanych cyklicznie oraz ogólne wytyczne polityki gospodarczej zawarte w zintegrowanych wytycznych na lata 2005 – 2008, Komisja zbadała przedstawioną ostatnio zaktualizowaną wersję programu konwergencji Estonii i w oparciu o poniższą ocenę przyjęła zalecenie dotyczące opinii Rady w sprawie przedmiotowego programu.

Ocena

1. Dnia 1 grudnia 2005 r. Estonia złożyła ostatnią aktualizację swojego programu konwergencji, który obejmuje okres 2005-2007 [3] . Zaktualizowany program zasadniczo uwzględnia wzór i wymagania w zakresie przekazywania danych dotyczące programów stabilności i konwergencji określone w nowym kodeksie postępowania [4] .

2. Po wyczerpaniu korzyści z przeprowadzonych w połowie lat 90. śmiałych reform i działań stabilizacyjnych Estonia doświadczyła w 1999 r., w następstwie kryzysu finansowego w Rosji w 1998 r., przejściowych trudności oraz zastoju we wzroście gospodarczym. Dzięki zakrojonym na szeroką skalę reformom strukturalnym sektora finansowego i sektora przedsiębiorstw, które przystosowały gospodarkę do funkcjonowania w warunkach rynkowych i uczyniły ją bardziej otwartą na świat, od roku 2000 tempo wzrostu ponownie się zwiększyło. W ciągu ubiegłego dziesięciolecia realny roczny wzrost PKB wynosił średnio ok. 6 %, znacznie przekraczając średnią unijną wynoszącą 1,7 %. Wysoki deficyt zewnętrzny, który w 2004 r. wyniósł 10, 5 % PKB, powoduje znaczną nierównowagę makroekonomiczną.

3. W aktualizacji programu szacuje się, że realny wzrost PKB na rok 2005 wyniesie 6,5 %, w 2006 r. wzrośnie do 6,6 %, po czym ustabilizuje się na poziomie 6,3 % w pozostałym okresie trwania programu obejmującego lata 2007-2009. Ogólnie rzecz biorąc, scenariusz makroekonomiczny będący podstawą aktualizacji wydaje się znacznie ostrożniejszy w porównaniu z oceną służb Komisji zawartą w prognozie z jesieni 2005 r. W oparciu o obliczenia służb Komisji na podstawie programu, wykorzystujące powszechnie przyjętą metodologię, szacuje się, że potencjalna stopa wzrostu PKB pozostanie na relatywnie wysokim poziomie, choć z nieznaczną tendencją spadkową w perspektywie średniookresowej. W związku z tym ostrożne rokowanie co do realnego wzrostu PKB prowadzą do ujemnej luki produktowej przez cały okres programu, podczas gdy prognoza służb Komisji z jesieni 2005 r. przewiduje dodatnią lukę produktową na rok 2005 i 2006 przy niewielkich niewykorzystanych zdolnościach produkcyjnych gospodarki w 2007 r. W nadchodzących latach przewidywany jest silny wzrost zatrudnienia. Przewiduje się, że inflacja spadnie z 3,5 % w 2005 r. do 2,6 % w 2006 i 2007 r., po czym utrzyma się na umiarkowanym poziomie 2,7 % w 2008 i 2009 r. Ponieważ rzeczywisty wzrost według zharmonizowanego wskaźnika cen produktów i usług konsumpcyjnych (HICP) wyniósł 4,1 % w 2005 r., odzwierciedlając tym samym efekt bazowy w związku z przystąpieniem do UE oraz wysokie ceny energii, przewidywania na rok 2006 wydają się stosunkowo optymistyczne, a na rok 2007 są w są w pełni zgodne z prognozami Komisji. Szacuje się, że deficyt zewnętrzny, wynoszący 13,4 % w 2003 r., zmniejszy się do 9 % PKB w 2005 r. Chociaż stale utrzymująca się nadwyżka w finansach państwa pomogła zmniejszyć narastającą nierównowagę w gospodarce estońskiej, tym niemniej, zgodnie z programem konwergencji, przewiduje się, że w nadchodzących latach sytuacja ta ulegnie zmianie. Estonia utrzymała pełną stabilność kursu walutowego w ramach mechanizmu ERM II w ciągu całego 2005 r. i władze Estonii zobowiązały się jednostronnie do utrzymanie ich systemu zarządzania walutą w ramach ERM II. Stopy procentowe na rynku pieniężnym i stopy procentowe kredytów bankowych pozostały niskie i stabilne w ciągu całego roku 2005, co świadczy o wiarygodności ram polityki pieniężnej Estonii.

4. W swojej opinii z dnia 17 lutego 2005 r. Rada zatwierdziła strategię budżetową przedstawioną w poprzedniej aktualizacji programu konwergencji obejmującej okres 2004-2008. Jeżeli chodzi o wykonanie budżetu w 2005 r., w prognozie służb Komisji z jesieni 2005 r. nadwyżkę sektora general government szacuje się na poziomie 1,1 % PKB w porównaniu z celem zakładającym osiągnięcie równowagi budżetowej określonym w poprzedniej aktualizacji programu konwergencji. Na skutek zwiększonego wzrostu oraz usprawnienia systemu poboru podatków rzeczywista nadwyżka na rok 2005 okazała się znacznie wyższa, osiągając około 2½ % PKB.

5. Ramy budżetowe w Estonii ukierunkowane są na zachowanie zdrowych finansów publicznych w warunkach rosnącego zatrudnienia i trwałego wysokiego wzrostu. Ma temu służyć zawarty w nich wymóg zrównoważonego budżetu dla sektora general government i nominalne pułapy wydatków administracji centralnej. Po odnotowaniu nadwyżki w wysokości 0,3 % i 0,1 % PKB odpowiednio w 2005 i 2006 r. program zakłada zachowanie równowagi dochodów i wydatków sektora general government od 2007 r. Docelowe wartości nadwyżki sektora general government na 2005 i 2006 r. są trochę wyższe od tych określonych w poprzedniej aktualizacji programu, lecz tylko częściowo odzwierciedlają wynik przewyższający oczekiwania na rok 2005. Zgodnie z przewidywaniami zarówno wskaźnik wydatków, jak i wskaźnik przychodów wykazywać będą tendencję do stopniowego obniżania się w okresie objętym programem. W porównaniu z poprzednim programem jego nowa zaktualizowana wersja z grudnia 2005 r. zasadniczo potwierdza planowaną strategię fiskalną dla osiągnięcia równowagi budżetowej w skali rocznej, przy czym zakłada jeszcze bardziej korzystny scenariusz makroekonomiczny.

6. W oparciu o obliczenia służb Komisji dokonane na podstawie programu zgodnie ze wspólnie uzgodnioną metodologią przewiduje się, że w ciągu kolejnych czterech lat saldo strukturalne (nadwyżka) stopniowo obniży się z około 0,5 % PKB w 2005 r. i osiągnie równowagę w 2009 r. Zgodnie z Paktem na rzecz stabilności i wzrostu omawiana aktualizacja określa cel średniookresowy dla równowagi budżetowej pod względem strukturalnym, tj. z uwzględnieniem dostosowań cyklicznych i bez środków jednorazowych oraz innych środków tymczasowych. Jako że cel ten jest bardziej ambitny, niż wymaga tego minimalna pośrednia wartość odniesienia (szacowana jako deficyt wynoszący około 2 % PKB), jego osiągnięcie powinno stworzyć margines bezpieczeństwa chroniący przed ryzykiem pojawienia się nadmiernego deficytu. Wyznaczony w programie cel średniookresowy jest właściwy, ponieważ mieści się on w zakresie określonym dla strefy euro i dla państw członkowskich grupy ERM II w Pakcie na rzecz stabilności i wzrostu oraz w kodeksie postępowania i jest bardziej ambitny, niż nakazywałby wskaźnik zadłużenia i długoterminowy średni wzrost produktu potencjalnego.

7. Wyniki budżetowe mogą być znacznie lepsze od przewidywanych w programie nawet po roku 2005. Perspektywy gospodarcze będące podstawą programu na lata 2006-2009 wydają się bardziej ostrożne. Ponadto, biorąc pod uwagę dotychczasowe osiągnięcia Estonii w zakresie realizacji określonych celów budżetowych, wydaje się, iż odchylenia od przewidywań mogą mieć bardziej korzystny charakter.

8. W świetle powyższej oceny ryzyka przedstawione w programie stanowisko w sprawie budżetu wydaje się odpowiednie, by zapewnić zachowanie celu średniookresowego przez cały okres objęty programem. Ponieważ cel ten jest bardziej ambitny, niż wymaga tego minimalna pośrednia wartość odniesienia, jego osiągnięcie powinno stworzyć margines bezpieczeństwa zabezpieczający przed przekroczeniem progu deficytu w wysokości 3 % PKB przy normalnych wahaniach makroekonomicznych przez cały okres objęty programem. Uwzględniając prawdopodobieństwo osiągnięcia wyniku lepszego niż spodziewany w 2005 r. dążenie do nadwyżki budżetowej nie większej niż 0,1 % PKB w 2006 r., może wiązać się z ryzykiem procykliczności w okresach dobrej koniunktury.

9. Wskaźnik zadłużenia brutto Estonii jest najniższy w UE i znacznie poniżej wartości odniesienia określonej Traktatem. Zgodnie z prognozą służb Komisji na lata 2005-2007 zaktualizowana wersja programu przewiduje, że wskaźnik zadłużenia nadal będzie się obniżał przez cały czas trwania programu, by osiągnąć poziom 2,8 % PKB w roku 2009.

10. Jeśli chodzi o stabilność finansów publicznych w przypadku Estonii odnotowuje się niski poziom zagrożenia ze względu na przewidywane koszty budżetowe związane ze starzeniem się społeczeństwa. Bardzo niski obecnie poziom zadłużenia brutto ma pozostać poniżej wartości odniesienia wynoszącej 60 % przez cały okres objęty prognozą. Uznanie przez Estonię stabilności za jedną z centralnych kwestii w realizacji polityki fiskalnej, w tym też reformy systemu emerytalnego, która obejmuje akumulację aktywów, wpływają korzystnie na przewidywania dla finansów publicznych. Utrzymująca się nadwyżka budżetowa łagodzi wpływ na budżet związany ze skutkami starzenia się społeczeństwa, a średniookresowy plan budżetowy utrzymujący równowagę budżetową jest dostosowany do niskiego ryzyka dla stabilności finansów publicznych.

11. Środki przewidziane w dziedzinie finansów publicznych są w dużym stopniu zgodne z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej zawartymi w zintegrowanych wytycznych na lata 2005 – 2008. W szczególności duże nadwyżki sektora general government w 2005 r. przyczyniły się do znacznego zmniejszenia deficytu zewnętrznego do poziomu poniżej10 % PKB. Zasadniczym elementem estońskiej polityki w okresie trwania programu jest rozsądna polityka fiskalna, mająca na celu wspieranie dalszej redukcji deficytu zewnętrznego aż do osiągnięcia poziomów zrównoważonych. Omawiana aktualizacja zawiera także środki wspierające przydział zasobów ukierunkowany na wzrost i zatrudnienie, w szczególności poprzez zmniejszenie rozmiaru sektora publicznego w gospodarce oraz przez przeniesienie obciążenia podatkowego z opodatkowania bezpośredniego na pośrednie.

12. Krajowy program reform Estonii przedstawiony dnia 15 października 2005 r. określa następujące wyzwania o znaczącym wpływie na finanse publiczne: i) stabilność finansów publicznych; ii) polityka fiskalna wspierająca wzrost i tworzenie nowych miejsc pracy; iii) zagwarantowanie stabilnego środowiska makroekonomicznego. Skutki budżetowe działań przewidzianych w Krajowym programie reform znajdują w pełni odzwierciedlenie w przewidywaniach budżetowych zawartych w programie konwergencji. Środki w sektorze finansów publicznych przewidziane w programie konwergencji pokrywają się z działaniami przewidzianymi w Krajowym programie reform . Program konwergencji określa w szczególności środki mające na celu zakończenie reformy emerytalnej z 2002 r., zwiększenie podatków konsumpcyjnych i podatków ekologicznych przy jednoczesnym ograniczaniu podatkowych kosztów pracy oraz regularne przekazywanie zasobów budżetowych na inwestycje, wspieranie prac badawczo-rozwojowych oraz kształcenie zawodowe. Program konwergencji uzupełnia te środki zmianami instytucjonalnymi w dziedzinie finansów publicznych tzn. poprzez zakończenie tworzenia informatycznego systemu budżetowego, tak aby wszystkie ministerstwa podlegały kontroli Ministerstwa Finansów, kontynuowanie postępów w formalizacji procesu planowania strategicznego oraz przygotowanie nowego ustawodawstwa w celu usprawnienia zarządzania finansami na poziomie samorządów lokalnych.

Ogólnie rzecz biorąc, sytuację budżetową można uznać za dobrą, zaś strategia budżetowa stanowi przykład prawidłowego kształtowania polityki fiskalnej w zgodzie z wymogami paktu. Tym niemniej, biorąc pod uwagę powyższą ocenę oraz wynik budżetu na rok 2005, który prawdopodobnie jest znacznie lepszy niż zakładany w programie, byłoby wskazane, aby w celu przeprowadzenia dalszej korekty nierównowagi w handlu zagranicznym Estonia starała się osiągnąć większą nadwyżkę budżetową w 2006 r. oraz w kolejnych latach.

Zalecenie

OPINIA RADY

zgodnie z art. 9 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji Estonii na lata 2005-2009

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych [5], w szczególności jego art. 9 ust. 3,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

PRZEDSTAWIA NINIEJSZĄ OPINIĘ:

13. Po wyczerpaniu korzyści z przeprowadzonych w połowie lat 90. śmiałych reform i działań stabilizacyjnych Estonia doświadczyła w 1999 r., w następstwie kryzysu finansowego w Rosji w 1998 r., przejściowych trudności oraz zastoju we wzroście gospodarczym. Dzięki zakrojonym na szeroką skalę reformom strukturalnym sektora finansowego i sektora przedsiębiorstw, które przystosowały gospodarkę do funkcjonowania w warunkach rynkowych i uczyniły ją bardziej otwartą na świat, od roku 2000 tempo wzrostu ponownie się zwiększyło. W ciągu ubiegłego dziesięciolecia realny roczny wzrost PKB wynosił średnio ok. 6 %, znacznie przekraczając średnią unijną wynoszącą 1,7 %. Wysoki deficyt zewnętrzny, który w 2004 r. wyniósł 10, 5 % PKB, powoduje znaczną nierównowagę makroekonomiczną. Zmiany budżetowe wskazują na ogólnie rozsądne stanowisko w kwestiach fiskalnych, którego wynikiem są korzystne nadwyżki finansowe.

14. W swojej opinii z dnia 17 lutego 2005 r. Rada zatwierdziła strategię budżetową przedstawioną w poprzedniej aktualizacji programu konwergencji obejmującej okres 2004-2008. Jeżeli chodzi o wykonanie budżetu w 2005 r. w prognozie służb Komisji z jesieni 2005 r. nadwyżkę sektora general government szacuje się na poziomie 1,1 % PKB w porównaniu z celem zakładającym osiągnięcie równowagi budżetowej określonym w poprzedniej aktualizacji programu konwergencji. Na skutek zwiększonego wzrostu jak i usprawnienia systemu poboru podatków roczna nadwyżka na rok 2005 okazała się znacznie wyższa, osiągając około 2 ½ % PKB.

15. W dniu [14 lutego 2006 r.] Rada zbadała zaktualizowany program konwergencji Estonii obejmujący okres od roku 2005 do 2009.Zaktualizowany program zasadniczo uwzględnia wzór i wymagania w zakresie przekazywania danych dotyczące programów stabilności i konwergencji określone w nowym kodeksie postępowania [6] .

16. Scenariusz makroekonomiczny będący podstawą programu przewiduje, że realny wzrost PKB zwiększy się z 6,5 % w 2005 r. do 6,6 % w 2006 r., po czym ustabilizuje się na poziomie 6,3 % w pozostałej części okresu objętego programem. W oparciu o obecnie dostępne informacje scenariusz ten wydaje się oparty na znacznie ostrożniejszych założeniach dotyczących wzrostu. W oparciu o obliczenia służb Komisji na podstawie programu, wykorzystujące powszechnie przyjętą metodologię szacuje się, że potencjalna stopa wzrostu PKB pozostanie na relatywnie wysokim poziomie, choć z nieznaczną tendencją spadkową w perspektywie średniookresowej. W związku z tym ostrożne rokowania co do realnego wzrostu PKB prowadzą do ujemnej luki produktowej przez cały okres programu, podczas gdy prognoza służb Komisji z jesieni 2005 r. przewiduje dodatnią lukę produktową na 2005 i 2006 r. Krótkoterminowe przewidywania odnośnie do inflacji zawarte w programie wydają się zaniżone.

17. W perspektywie średnioterminowej ramy budżetowe w Estonii ukierunkowane są na zachowanie zdrowych finansów publicznych w warunkach rosnącego zatrudnienia i trwałego wysokiego wzrostu. Po odnotowaniu nadwyżki w wysokości 0,3 % i 0,1 % PKB odpowiednio w 2005 i 2006 r. program zakłada zachowanie równowagi dochodów i wydatków sektora general government od 2007 r. Ze względu na nieznaczne obciążenie odsetkami saldo pierwotne kształtuje się na niewiele wyższym poziomie. Przewidywane docelowe wartości nadwyżki sektora general government na 2005 i 2006 r. są trochę wyższe od tych określonych w poprzedniej aktualizacji programu, lecz tylko częściowo odzwierciedlają wynik przewyższający oczekiwania na rok 2005, kiedy to nadwyżka wyniosła ok. 2½ % PKB, głównie z powodu korzystnej sytuacji gospodarczej i usprawnionego systemu poboru podatków. Zgodnie z przewidywaniami zarówno wskaźnik wydatków, jak i wskaźnik przychodów, wykazywać będą tendencję do stopniowego obniżania się w okresie objętym programem. W porównaniu z poprzednią aktualizacją programu jego nowa zaktualizowana wersja z grudnia 2005 r. zasadniczo potwierdza planowaną strategię fiskalną dla osiągnięcia równowagi budżetowej w skali rocznej, przy czym zakłada jeszcze bardziej korzystny scenariusz makroekonomiczny.

18. W okresie trwania programu przewiduje się, że nadwyżka strukturalna (tj. saldo dostosowywane cyklicznie, bez uwzględnienia środków jednorazowych oraz innych środków tymczasowych), obliczana według wspólnie uzgodnionej metodologii, zmniejszy się o średnio 0,1 % PKB rocznie. Celem średniookresowym programu dla sytuacji budżetowej jest osiągnięcie pod względem strukturalnym równowagi budżetowej oraz utrzymanie salda strukturalnego na poziomie wystarczającym do zachowania celu średniookresowego przez cały okres objęty programem. Ponieważ cel ten jest bardziej ambitny, niż wymaga tego minimalna pośrednia wartość odniesienia (szacowana jako deficyt wynoszący około 2 % PKB), jego osiągnięcie powinno stworzyć margines bezpieczeństwa chroniący przed ryzykiem pojawienia się nadmiernego deficytu. Wyznaczony w programie cel średniookresowy jest właściwy, ponieważ mieści się on w zakresie określonym dla strefy euro i dla państw członkowskich grupy ERM II w Pakcie na rzecz stabilności i wzrostu oraz w kodeksie postępowania i jest bardziej ambitny, niż nakazywałby wskaźnik zadłużenia i długoterminowy średni wzrost produktu potencjalnego.

19. Wyniki budżetowe mogą być znacznie lepsze od przewidywanych w programie nawet po roku 2005. Perspektywy gospodarcze będące podstawą programu na lata 2006-2009 wydają się bardziej ostrożne. Ponadto, biorąc pod uwagę dotychczasowe osiągnięcia Estonii w zakresie realizacji określonych celów budżetowych, wydaje się, że odchylenia od przewidywań mogą mieć bardziej korzystny charakter.

20. W świetle powyższej oceny ryzyka strategia budżetowa wydaje się właściwa, by zapewnić osiągnięcie na przestrzeni całego okresu trwania programu strukturalnej sytuacji budżetowej, która zgodnie z paktem może zostać uznana za stosowną. Ponadto stanowisko w sprawie budżetu przedstawione w programie daje dostateczny margines bezpieczeństwa zabezpieczający przed przekroczeniem progu deficytu wynoszącego 3 % PKB przy normalnych wahaniach makroekonomicznych na przestrzeni całego okresu trwania programu. Uwzględniając prawdopodobieństwo osiągnięcia wyniku lepszego niż spodziewany w 2005 r. dążenie do nadwyżki budżetowej w wysokości nie większej niż 0,1 % PKB w 2006 r., może wiązać się z ryzykiem procykliczności w okresach dobrej koniunktury.

21. Szacuje się, że pod koniec 2005 r. wskaźnik zadłużenia osiągnie wartość 4,6% PKB, o wiele poniżej wartości odniesienia określonej Traktatem, która wynosi 60%. W istocie zadłużenie Estonii jest najniższe w UE. Program przewiduje obniżenie się wskaźnika zadłużenia o 1,8 punktu procentowego w okresie objętym programem.

22. Jeśli chodzi o stabilność finansów publicznych w przypadku Estonii odnotowuje się niski poziom zagrożenia ze względu na przewidywane koszty budżetowe związane ze starzeniem się społeczeństwa. Bardzo niski obecnie poziom zadłużenia brutto ma pozostać poniżej wartości odniesienia wynoszącej 60 % przez cały okres objęty prognozą. Uznanie przez Estonię stabilności za jedną z centralnych kwestii w realizacji polityki fiskalnej, w tym reformy systemu emerytalnego, która obejmuje akumulację aktywów, wpływają korzystnie na przewidywania dla finansów publicznych. Obecna nadwyżka budżetowa łagodzi wpływ na budżet związany ze skutkami starzenia się społeczeństwa, a średniookresowy plan budżetowy utrzymujący równowagę budżetową jest dostosowany do niskiego ryzyka dla stabilności finansów publicznych.

23. Środki przewidziane w dziedzinie finansów publicznych są w dużym stopniu zgodne z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej zawartymi w zintegrowanych wytycznych na lata 2005 – 2008. W szczególności duże nadwyżki sektora general government w 2005 r. przyczyniły się do znacznego zmniejszenia deficytu zewnętrznego do poziomu poniżej10 % PKB. Zasadniczym elementem estońskiej polityki w okresie trwania programu jest rozsądna polityka fiskalna, mająca na celu wspieranie dalszej redukcji deficytu zewnętrznego aż do osiągnięcia poziomów zrównoważonych. Omawiana aktualizacja zawiera także środki wspierające przydział zasobów ukierunkowany na wzrost i zatrudnienie, w szczególności poprzez zmniejszenie rozmiaru sektora publicznego w gospodarce oraz przez przeniesienie obciążenia podatkowego z opodatkowania bezpośredniego na pośrednie.

24. Krajowy program reform Estonii przedstawiony w dniu 15 października 2005 r. w kontekście zaktualizowanej strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu i zatrudnienia określa następujące wyzwania o znaczącym wpływie na finanse publiczne: i) stabilność finansów publicznych; ii) polityka fiskalna wspierająca wzrost i tworzenie nowych miejsc pracy; iii) zagwarantowanie stabilnego środowiska makroekonomicznego. Skutki budżetowe działań przewidzianych w Krajowym programie reform znajdują w pełni odzwierciedlenie w przewidywaniach budżetowych zawartych w programie konwergencji. Środki w sektorze finansów publicznych przewidziane w programie konwergencji pokrywają się z działaniami przewidzianymi w Krajowym programie reform . Program konwergencji określa w szczególności środki mające na celu zakończenie reformy emerytalnej z 2002 r., zwiększenie podatków konsumpcyjnych i podatków ekologicznych przy jednoczesnym ograniczaniu podatkowych kosztów pracy oraz regularne przekazywanie zasobów budżetowych na inwestycje, wspieranie prac badawczo-rozwojowych oraz kształcenie zawodowe. Program konwergencji uzupełnia te środki zmianami instytucjonalnymi w dziedzinie finansów publicznych tzn. poprzez zakończenie tworzenia informatycznego systemu budżetowego, tak aby wszystkie ministerstwa podlegały kontroli Ministerstwa Finansów, kontynuowanie postępów w formalizacji procesu planowania strategicznego oraz usprawnienia zarządzania finansami na poziomie samorządów lokalnych w oparciu o nowe ustawodawstwo.

Zdaniem Rady w świetle powyższej oceny ogólnie sytuację budżetową można uznać za dobrą, zaś strategia budżetowa stanowi przykład prawidłowego kształtowania polityki fiskalnej w zgodzie z wymogami paktu. Tym niemniej, biorąc pod uwagę wynik budżetu na rok 2005, który prawdopodobnie jest znacznie lepszy niż zakładany w programie, Rada uważa, że byłoby wskazane, aby w celu przeprowadzenia dalszej korekty nierównowagi w handlu zagranicznym Estonia starała się osiągnąć większą nadwyżkę budżetową w 2006 r. oraz w kolejnych latach.

Porównanie głównych prognoz makroekonomicznych i budżetowych

2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 |

Realny PKB (% zmiana) | PK grudzień 2005 r. | 7,8 | 6,5 | 6,6 | 6,3 | 6,3 | 6,3 |

KOM listopad 2005 r. | 7,8 | 8,4 | 7,2 | 7,4 | n.d. | n.d. |

PK listopad 2004 | 5,6 | 5,9 | 6,0 | 6,0 | 6,0 | n.d. |

Inflacja HICP (%) | PK grudzień 2005 r. | 3,0 | 3,5 | 2,6 | 2,6 | 2,7 | 2,7 |

KOM listopad 2005 r. | 3,0 | 4,1 | 3,3 | 2,6 | n.d. | n.d. |

PK grudzień 20041 | 3,3 | 3,2 | 2,5 | 2,8 | 2,8 | n.d. |

Luka produktowa (% potencjalnego PKB) | PK grudzień 20052 | 0,1 | -0,4 | -0,6 | -0,7 | -0,5 | -0,1 |

KOM listopad 20053 | -0,2 | 0,5 | 0,1 | -0,1 | n.d. | n.d. |

PK grudzień 20042 | -0,9 | -1,3 | -1,7 | -1,2 | -1,0 | n.d. |

Saldo sektora general government (% PKB) | PK grudzień 2005 r. | 1,7 | 0,3 | 0,1 | 0,0 | 0,0 | 0,0 |

KOM listopad 2005 r. | 1,7 | 1,1 | 0,6 | 0,4 | n.d. | n.d. |

PK grudzień 2004 r. | 1,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 |

Saldo pierwotne (% PKB) | PK grudzień 2005 r. | 1,9 | 0,5 | 0,3 | 0,2 | 0,1 | 0,1 |

KOM listopad 2005 r. | 1,9 | 1,3 | 0,8 | 0,5 | n.d. | n.d. |

PK grudzień 2004 r. | 1,3 | 0,2 | 0,2 | 0,2 | 0,1 | n.d. |

Saldo dostosowane cyklicznie Saldo strukturalne4 (% PKB) | PK grudzień 2005 r. | 1,7 | 0,4 | 0,3 | 0,2 | 0,1 | 0,0 |

KOM listopad 2005 r. | 1,8 | 1,0 | 0,6 | 0,4 | n.d. | n.d. |

PK grudzień 2004 r. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. | n.d. |

Dług publiczny brutto (% PKB) | PK grudzień 2005 r. | 5,4 | 4,6 | 4,4 | 3,3 | 3,0 | 2,8 |

KOM listopad 2005 r. | 5,5 | 5,1 | 4,0 | 3,1 | n.d. | n.d. |

PK grudzień 2004 r. | 4,8 | 4,6 | 4,3 | 3,1 | 2,9 | n.d. |

Uwagi: 1 Aktualizacja programu konwergencji z grudnia 2004 r. omawia definicję krajowych CPI, a nie HICP. Rozbieżności są nieznaczne. 2 Obliczenia służb Komisji na podstawie informacji zawartych w programie 3 W oparciu o szacowany potencjalny wzrost o: 7,2%, 7,1%, 6,7% i 6,5% odpowiednio w okresie 2004-2007. 4 Ponieważ program nie zawiera informacji na temat środków jednorazowych i innych środków tymczasowych, saldo dostosowane cyklicznie jest takie samo jak saldo strukturalne. Źródło: Program konwergencji (PK), prognozy gospodarcze służb Komisji z jesieni 2005 r. (KOM), obliczenia służb Komisji. |

[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str. 1. rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1055/2005 (Dz.U. L 174 z 7.7.2005, str. 1). Wszystkie dokumenty przytoczone w niniejszym tekście są dostępne na następującej stronie internetowej:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[2] Opinia Komitetu Ekonomiczno-Finansowego w sprawie „Szczegółowych zasad wdrażania Paktu na rzecz stabilności i wzrostu oraz wytycznych dotyczących formy i treści programów stabilności i konwergencji”, zatwierdzona przez Radę Ecofin dnia 11 października 2005 r.

[3] Tłumaczenie programu na język angielski przedłożone zostało dnia 2 stycznia 2006 r..

[4] Program zawiera większość danych obowiązkowych i opcjonalnych, których podania wymaga nowy kodeks postępowania.

[5] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, str.1. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1055/2005 (Dz.U. L 174 z 7.7.2005, str. 1). Dokumenty przywołane w niniejszym tekście są dostępne na stronie internetowej: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[6] Program zawiera większość danych obowiązkowych i opcjonalnych, których podania wymaga nowy kodeks postępowania.