w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 762/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. w sprawie przekazywania przez państwa członkowskie statystyk w dziedzinie akwakultury, uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 788/96

W tablicy dotyczącej wkładu do chowu materiału pochodzenia naturalnego często brakowało cen jednostkowych. Powodem był fakt, że zestaw danych obejmował dane dotyczące tarlaków pozyskanych z natury. Niektóre zakłady akwakultury same pozyskiwały tarlaki, zamiast je kupować, a w takich przypadkach trudno było oszacować ceny. Pewne braki danych wystąpiły też w tablicy związanej z produkcją z wylęgarni i podchowalni. Przyczyną tego często była niestabilna produkcja w państwach o bardzo małej wielkości produkcji.

Rozporządzenie to ma zastosowanie do wszystkich 28 państw członkowskich oraz do Norwegii, Islandii i Liechtensteinu (ponieważ ma znaczenie dla EOG). Luksemburg i Liechtenstein nie prowadzą komercyjnej produkcji akwakultury, dlatego są zwolnione z obowiązku zgłaszania danych.

Komisja (Eurostat) gromadzi statystyki w dziedzinie akwakultury na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 762/2008. Przepis art. 11 tego rozporządzenia stanowi, że co trzy lata Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie dotyczące przydatności i jakości danych statystycznych zgłaszanych przez państwa członkowskie. Takie sprawozdanie musi też obejmować analizę stosunku kosztów do korzyści systemu gromadzenia danych oraz wskazywać najlepsze praktyki, które mogłyby zmniejszyć obciążenia państw członkowskich oraz poprawić użyteczność i jakość danych.

Ponadto połowa państw członkowskich opublikowała dane w krajowych internetowych bazach danych lub w postaci gotowych do pobrania tablic rocznych. Dostęp do tych produktów jest zawsze bezpłatny.

Dane te są też ważnym źródłem dla innych organizacji, publikacji i służb. Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa oraz Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju w dużym stopniu korzystają ze statystyk gromadzonych na podstawie rozporządzenia. Europejskie centrum monitorowania rynku produktów rybołówstwa i akwakultury wykorzystuje dane Komisji (Eurostatu) do zestawiania rocznej analizy strukturalnej europejskiego sektora rybołówstwa i akwakultury. Światowa Organizacja Handlu używa europejskich statystyk akwakultury do opracowywania przeglądu polityki handlowej.

Większość państw członkowskich regularnie publikowała statystyki w dziedzinie akwakultury w różnych raportach, w niektórych przypadkach wraz z komunikatami prasowymi.

2.4.3.Metadane

Komisja (Eurostat) co roku gromadziła krajowe sprawozdania dotyczące jakości, zgodnie z wymogiem zawartym w załączniku 6 do rozporządzenia. Sprawozdania te zawierały szczegółowe informacje na temat jakości danych i metodologii ich zbierania. Krajowe sprawozdania dotyczące jakości, opracowane po wydaniu wytycznych ESS, zebrano za pomocą programu do obsługi metadanych – Metadata Handler ESS.

Europejskie metadane referencyjne dotyczące statystyki w dziedzinie akwakultury opublikowano w publicznej bazie danych Komisji (Eurostatu) wraz z tablicami danych wymienionymi powyżej. Co roku dokonuje się przeglądu metadanych.

2.5.Poufność danych

Czynnikiem negatywnie wpływającym na statystyki w dziedzinie akwakultury gromadzone na podstawie rozporządzenia była duża liczba pól zawierających poufne dane. Tak było z dwóch najważniejszych powodów: Po pierwsze rozporządzenie wymaga bardzo szczegółowej struktury danych, co z kolei prowadzi do bardzo rozdrobnionych danych. Po drugie sektor akwakultury jest bardzo wyspecjalizowany w swojej strukturze. To powoduje, że w sektorze działa niewielka liczba przedsiębiorstw zajmujących się bardzo nielicznymi gatunkami za pomocą jednej głównej metody produkcji. W rezultacie duża liczba danych dotyczących pojedynczych gatunków i agregatów stała się poufna.

W 2015 r. prawie połowa państw członkowskich miała do czynienia z kwestiami poufności w przypadku głównego zestawu danych dotyczących produkcji akwakultury. To oznaczało, że agregaty na poziomie UE pozostały poufne w przypadku większości gatunków, często z powodu poufnych danych w jednym tylko państwie członkowskim. Niemniej jednak możliwe było opublikowanie krajowej łącznej wielkości i wartości produkcji wszystkich państw członkowskich za lata 2014 i 2015. Poufne dane z jednego państwa członkowskiego uniemożliwiły publikację unijnego agregatu dotyczącego wkładu do chowu materiału pochodzenia naturalnego. Z powodu niszowej produkcji w trzech państwach członkowskich dane dotyczące unijnej produkcji ikry rybiej do spożycia przez ludzi pozostały poufne. Dane dotyczące produkcji wylęgarni i podchowalni były poufne w kilku państwach członkowskich.

Komisja (Eurostat) i państwa członkowskie włożyły wiele czasu i wysiłku w starania o udostępnienie użytkownikom danych jak największej ilości danych liczbowych, przy jednoczesnym zabezpieczeniu poufności informacji statystycznych i zachowaniu jak największej efektywności procesu.

3.Obciążenia i opłacalność

Czas i wysiłek niezbędny co roku do zebrania, zestawienia i przetworzenia danych na poziomie krajowym był bardzo zróżnicowany. Jedna połowa państw członkowskich potrzebowała mniej niż 10 tygodni, zaś druga połowa więcej niż 10 tygodni do przygotowania zestawów danych zgodnie z wymogami rozporządzenia. Czas potrzebny na cały proces gromadzenia danych nie zmniejszył się w żadnym państwie członkowskim od wejścia w życie rozporządzenia, co wskazuje, że trudno im zwiększyć efektywność.

Niektóre państwa członkowskie zgłosiły jednak, że udało im się ograniczyć obciążenia spoczywające na respondentach. Kwestionariusze pozostały niezmienione i respondenci stwierdzili, że udzielanie odpowiedzi stało się rutyną. Kwestionariusze internetowe oraz dostosowane do potrzeb wsparcie dla przedsiębiorstw również pomogły zmniejszyć te obciążenia. Respondenci potrzebowali średnio trzech godzin na wypełnienie kwestionariusza. Liczba respondentów sięgała od 4 000 w Niemczech do mniej niż 50 na Malcie, w Belgii, na Cyprze i w Niderlandach.

ESS przeprowadził analizę kosztową europejskich produktów statystycznych. Dane szacunkowe dotyczące kosztów statystyki w dziedzinie akwakultury otrzymano od 20 państw członkowskich. Średnie roczne koszty gromadzenia danych na poziomie krajowym wynosiły około 66 000 EUR lub średnio 0,18 % łącznej wartości produkcji akwakultury. Niektóre szacunki kosztów nie odzwierciedlały łącznych kosztów tworzenia statystyk w dziedzinie akwakultury, a jedynie koszty bezpośrednie poniesione przez dany instytut krajowy.

4.Wnioski

W ostatnich latach statystyki w dziedzinie akwakultury ukształtowały się w stały zestaw danych statystycznych oferujący dość terminowe, kompletne i spójne informacje dla użytkowników danych nie tylko na poziomie europejskim i globalnym, lecz także krajowym. Zapewniają one decydentom, przemysłowi i społeczeństwu obywatelskiemu solidne podstawy dla przyszłego rozwoju tego sektora.

Niektóre państwa członkowskie nadal borykały się z problemami aktualności i terminowości podczas gromadzenia i dostarczania danych. Wytyczne Eurostatu dotyczące gromadzenia danych przyczyniły się do większej spójności gromadzenia danych w dziedzinie akwakultury.

Główną wadą negatywnie wpływającą na statystyki w dziedzinie akwakultury jest ilość danych poufnych. Wiąże się to z wymogiem szczegółowego podziału danych, ustanowionym w rozporządzeniu, oraz z wyspecjalizowaną i skoncentrowaną strukturą sektora akwakultury.

Państwa członkowskie ograniczyły obciążenia spoczywające na respondentach, ale nie odnotowały wyraźnej, możliwej do zmierzenia poprawy efektywności. Średni roczny koszt tworzenia statystyki w dziedzinie akwakultury wyniósł 66 000 EUR na państwo. Średni udział kosztów gromadzenia danych w łącznej wartości ekonomicznej produkcji akwakultury był jednak raczej niski.

5.Zalecenia

Komisja (Eurostat) będzie nadal współpracowała z państwami członkowskimi przy opracowywaniu dobrych praktyk, zaleceń i wytycznych, aby ograniczyć ilość danych poufnych dostarczanych Eurostatowi na podstawie rozporządzenia.

Na poziomie krajowym powinno się dalej zachęcać do stosowania kwestionariuszy elektronicznych, ponieważ przyczynia się to do większej efektywności zbierania danych. Krajowe wytyczne dotyczące gromadzenia danych oraz punkty informacyjne oferujące dostosowaną do potrzeb pomoc dla respondentów to kolejne przykłady dobrych praktyk.