SPRAWOZDANIE KOMISJI

Zjednoczone Królestwo



Sprawozdanie sporządzone na podstawie art. 126 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

1. Wprowadzenie

W dniu 20 marca 2020 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej w ramach paktu stabilności i wzrostu. Klauzula, jak określono w art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 3, art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1466/97 oraz w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1467/97, ułatwia koordynację polityk budżetowych w czasie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej. W swoim komunikacie Komisja przedstawiła Radzie opinię, że biorąc pod uwagę przewidywane poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej w wyniku pandemii COVID-19, obecna sytuacja pozwala na uruchomienie klauzuli. W dniu 23 marca 2020 r. ministrowie finansów państw członkowskich zgodzili się z oceną Komisji. Uruchomienie ogólnej klauzuli korekcyjnej pozwala na czasowe odstępstwo od ścieżki dostosowania prowadzącej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego, pod warunkiem, że nie zagraża to stabilności finansów publicznych w średnim okresie. W przypadku części naprawczej Rada może również zdecydować, na podstawie zalecenia Komisji, o przyjęciu zmienionego kursu polityki budżetowej. Ogólna klauzula korekcyjna nie zawiesza procedur paktu stabilności i wzrostu. Pozwala ona państwom na odstąpienie od wymogów budżetowych, które miałyby zastosowanie w normalnych warunkach, a jednocześnie umożliwia Komisji i Radzie wprowadzenie niezbędnych środków koordynacji polityki w ramach paktu.

Według prognozy Komisji z wiosny 2020 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w Zjednoczonym Królestwie miał wynieść 2,5 % PKB w roku budżetowym 2019–2020, a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych miał osiągnąć poziom 85,2 %. Ostateczne dane na temat deficytu i długu sektora instytucji rządowych i samorządowych w roku 2019–2020 będą jednak dostępne dopiero jesienią 2020 r. Zgodnie z prognozą Komisji oczekuje się, że deficyt w Zjednoczonym Królestwie w roku 2020–2021 wyniesie 10,7 % PKB, a dług ma osiągnąć poziom 102,5 % PKB. Wszystkie dostępne dowody, w tym oświadczenia władz krajowych na temat skali środków podjętych w ramach polityki budżetowej w obliczu poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w wyniku pandemii COVID-19, wskazują, że deficyt znacznie przekroczy próg 3 % PKB w latach 2020–2021 i 2021–2022. W piśmie z dnia 7 maja 2020 r. Komisja zwróciła się do Zjednoczonego Królestwa o dostarczenie aktualnych informacji na temat szacowanej wielkości deficytu w roku 2020–2021. Zjednoczone Królestwo nie przedstawiło jednak wymaganego wyjaśnienia, lecz odniosło się do scenariusza, który w związku z COVID-19 opracowało Biuro Odpowiedzialności Budżetowej i w którym przewiduje się, że deficyt znacznie przekroczy 3 % w roku 2020–2021. Biorąc pod uwagę te czynniki, Komisja uważa, że jej obecna prognoza, według której przewidywany deficyt w roku 2020–2021 ma wynieść 10,7 % PKB, jest wystarczająco istotnym dowodem prima facie wskazującym na istnienie nadmiernego deficytu w rozumieniu art. 126 ust. 2 lit. a) Traktatu.

W związku z powyższym Komisja sporządziła niniejsze sprawozdanie, w którym zbadała, czy Zjednoczone Królestwo spełnia kryteria deficytu i długu określone w Traktacie. Uwzględniła przy tym wszystkie istotne czynniki oraz zwróciła należytą uwagę na poważny wstrząs gospodarczy związany z pandemią COVID-19.

Tabela 1. Deficyt i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych (% PKB)

2016–2017 2017–2018 2018–2019 2019–2020 KOM 2020–2021 KOM 2021–2022 KOM Kryterium deficytu Saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych -2,8 -2,7 -1,8 -2,5 -10,7 -6,2 Kryterium długu Dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych 85,2 84,6 84,2 85,2 102,5 100,2

Uwaga: Źródło: Eurostat, prognoza Komisji z wiosny 2020 r.

2.Kryterium deficytu

W prognozie Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Zjednoczonego Królestwa w roku 2020–2021 wyniesie 10,7 % PKB, czyli osiągnie poziom, który przekracza wartość referencyjną określoną w Traktacie jako 3 % PKB i nie jest jej bliski. Prognozowane przekroczenie w roku 2020–2021 wartości referencyjnej określonej w Traktacie ma charakter wyjątkowy, gdyż jest spowodowane poważnym pogorszeniem koniunktury gospodarczej. Po uwzględnieniu wpływu pandemii COVID-19 w prognozie Komisji z wiosny 2020 r. przewiduje się zmniejszenie realnego PKB w 2020 r. o 8,3 %.

Z prognozy Komisji z wiosny 2020 r. – w której przewiduje się, że deficyt w roku 2021–2022 pozostanie powyżej wartości 3 % PKB – wynika, że planowane przekroczenie wartości referencyjnej określonej w Traktacie nie będzie miało charakteru tymczasowego.

Podsumowując, należy stwierdzić, że deficyt prognozowany na rok 2020–2021 przekracza wartość referencyjną określoną w Traktacie jako 3 % PKB i nie jest jej bliski. Prognozowane przekroczenie uznaje się za wyjątkowe i nie jest ono tymczasowe w rozumieniu Traktatu i paktu stabilności i wzrostu. Wszystkie dostępne dowody, w tym oświadczenia władz krajowych na temat skali środków podjętych w ramach polityki budżetowej w obliczu poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej w wyniku pandemii COVID-19, wskazują, że deficyt znacznie przekroczy próg 3 % PKB w latach 2020–2021 i 2021–2022. W piśmie z dnia 7 maja 2020 r. Komisja zwróciła się do Zjednoczonego Królestwa o dostarczenie aktualnych informacji na temat szacowanej wielkości deficytu w roku 2020–2021. Zjednoczone Królestwo nie przedstawiło jednak wymaganego wyjaśnienia, lecz odniosło się do scenariusza, który w związku z COVID-19 opracowało Biuro Odpowiedzialności Budżetowej i w którym przewiduje się, że deficyt znacznie przekroczy 3 % w roku 2020–2021. Biorąc pod uwagę te czynniki, Komisja uważa, że jej obecna prognoza, według której przewidywany deficyt w roku 2020–2021 ma wynieść 10,7 % PKB, jest wystarczająco istotnym dowodem prima facie wskazującym na istnienie nadmiernego deficytu w rozumieniu art. 126 ust. 2 lit. a) Traktatu. Analiza wskazuje zatem, że prima facie nie spełniono kryterium deficytu określonego w Traktacie i rozporządzeniu (WE) nr 1467/97.

3. Istotne czynniki

Art. 126 ust. 3 Traktatu stanowi, że jeśli państwo członkowskie nie spełnia wymogów jednego lub obu wspomnianych kryteriów, Komisja sporządza sprawozdanie. W sprawozdaniu tym Komisja „uwzględnia również to, czy deficyt publiczny przekracza publiczne wydatki inwestycyjne i uwzględnia wszelkie inne istotne czynniki, w tym średniookresową sytuację gospodarczą i budżetową państwa członkowskiego”.

Czynniki te zostały doprecyzowane w art. 2 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1467/97, który stanowi, że uwzględnia się należycie „wszelkie inne czynniki, które w opinii danego państwa członkowskiego mają znaczenie dla wyczerpującej oceny zgodności z kryteriami deficytu i długu i które państwo członkowskie przedstawiło Radzie i Komisji”. Jak określono w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1467/97, jeśli chodzi o kryterium deficytu, to ponieważ relacja długu publicznego do PKB przekracza wartość referencyjną wynoszącą 60 % i nie jest spełniony podwójny warunek polegający na tym, że deficyt pozostaje bliski wartości referencyjnej, a jej przekroczenie ma charakter tymczasowy – te istotne czynniki nie mogą zostać uwzględnione w procesie podejmowania decyzji w sprawie istnienia nadmiernego deficytu na podstawie kryterium deficytu dla Zjednoczonego Królestwa.

W obecnej sytuacji kluczowym dodatkowym czynnikiem, który należy uwzględnić w odniesieniu do 2020 r., są skutki gospodarcze pandemii COVID-19, które bardzo poważnie wpływają na sytuację budżetową i wywołują dużą niepewność co do perspektyw na przyszłość. Pandemia doprowadziła również do uruchomienia ogólnej klauzuli korekcyjnej.

3.1. Pandemia COVID-19