Patrząc całościowo, Unia Europejska poczyniła dalsze znaczne postępy w realizacji celów unii energetycznej, w szczególności celów w zakresie klimatu i energii na okres do 2020 r. Osiągnięto już znaczne ograniczenie zużycia energii. Jeżeli wysiłki państw członkowskich będą kontynuowane, Unia Europejska jest na dobrej drodze do osiągnięcia założonych na 2020 r. celów w zakresie efektywności energetycznej.

W 2016 r. Unia Europejska pokazała, że odgrywa również wiodącą rolę w realizacji porozumienia paryskiego w Europie. Komisja przyjęła wszystkie wnioski legislacyjne konieczne do zrealizowania ambitnych zobowiązań Unii Europejskiej w ramach porozumienia. Te wnioski i towarzyszące im środki ułatwiające znacznie przyczyniają się do ogólnego programu Komisji na rzecz tworzenia miejsc pracy, wzrostu gospodarczego i inwestycji.

Silny wymiar zewnętrzny obejmuje również solidną dyplomację klimatyczną, wykazanie się zdolnościami przywódczymi, by skierować świat na drogę korzystania z czystej energii i przyczynienie się do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju, w szczególności poprzez zapewnienie zrównoważonej energii dla wszystkich. Po przyjęciu porozumienia paryskiego w grudniu 2015 r., jego szybka ratyfikacja przez Unię Europejską umożliwiła wejście w życie pierwszego w historii powszechnego, prawnie wiążącego światowego porozumienia w dziedzinie klimatu w dniu 4 listopada 2016 r.

Wymaga to także istnienia silnego wymiaru zewnętrznego. W szybko zmieniającej się sytuacji geopolitycznej skuteczna unia energetyczna ma kluczowe znaczenie dla ochrony długoterminowych interesów gospodarczych i dobrobytu Europy i jej obywateli. Prace nad wewnętrznym programem zostały zatem uzupełnione o aspekt wzmocnionej dyplomacji energetycznej, mającej na celu podniesienie bezpieczeństwa dostaw energii, zwiększenie popularności poza granicami UE rozwiązań w zakresie technologii o niskiej emisji dwutlenku węgla oraz zwiększenie konkurencyjności przemysłu. Ogólnie rzecz biorąc, dyplomacja energetyczna powinna zapewnić Europie większe możliwości manewru, we współpracy z jej międzynarodowymi partnerami, w bardziej niestabilnym świecie. Jest to obszar, w którym Europa ma prawdziwy potencjał, by stać się światowym liderem.

Unia energetyczna to coś więcej niż tylko kwestie energii i klimatu: chodzi w niej o przyspieszenie modernizacji całej europejskiej gospodarki oraz sprawienie, by stała się niskoemisyjna i efektywna pod względem energii i zasobów w sprawiedliwy społecznie sposób. Jej ostatecznym celem jest zapewnienie, że korzyści z niej będą czerpać europejscy konsumenci, pracownicy i przedsiębiorstwa. Przedsiębiorstwa europejskie powinny stać na czele niezbędnych inwestycji, gdyż dzięki temu nowe technologie i modele biznesowe skorzystałyby z przewagi, jaką daje bycie prekursorem. Innymi słowy istnieją silne argumenty ekonomiczne przemawiające za przejściem do bardziej nowoczesnej gospodarki opartej na technologiach niskoemisyjnych.

Unia energetyczna jest jednym z elementów pozytywnego programu dla Unii Europejskiej, jak określono w deklaracji z Bratysławy, i nie może zostać oddzielona od innych kluczowych polityk europejskich. Przyczynia się ona do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju oraz wdrożenia programu na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym, polegając przy tym na ścisłej interakcji z unią rynków kapitałowych, jednolitym rynkiem treści cyfrowych, Nowym europejskim programem na rzecz umiejętności, planem inwestycyjnym dla Europy i unią bezpieczeństwa. Dzięki temu, że dokonywany jest przegląd istniejącego prawodawstwa i gwarantowane jest jego dostosowanie do potrzeb, program tworzenia unii energetycznej przyczynia się również do programu sprawności i wydajności regulacyjnej Komisji (REFIT).

Unia energetyczna jest priorytetowym projektem europejskim, wskazanym przez Komisję Jeana-Claude’a Junckera jako jeden z 10 priorytetów politycznych, w którym ściśle powiązanych jest ze sobą pięć aspektów: bezpieczeństwo energetyczne, solidarność i zaufanie; w pełni zintegrowany europejski rynek energii; efektywność energetyczna przyczyniająca się do ograniczenia popytu; obniżenie emisyjności gospodarki; pobudzanie badań naukowych, innowacji i konkurencyjności. We wszystkich tych aspektach poczyniono postępy.

Silne wsparcie dla badań i innowacyjności w sektorze czystych technologii energetycznych doprowadziło również do przystąpienia Unii Europejskiej do globalnej inicjatywy „Mission Innovation”. Unia Europejska wypełni swoją wiodącą rolę poprzez zapewnienie, że ta inicjatywa przyniesie sprzyjające przeobrażeniom wyniki, w ścisłej współpracy z inwestorami. Ulepszone i dodatkowe wskaźniki, na przykład dotyczące przywozu, wywozu i udziału w rynku czystych technologii energetycznych, doprowadzą do lepszej oceny wydajności i konkurencyjności Unii Europejskiej na świecie w tej dziedzinie oraz do aktualizacji naszych celów w zakresie badań naukowych i innowacji. W tym celu Komisja będzie współpracować z państwami członkowskimi, przemysłem, sektorem badań naukowych i innowacji i innymi kluczowymi zainteresowanymi podmiotami w ramach forum ds. konkurencyjności przemysłu w kontekście czystej energii, którego zwołanie planowane jest w ścisłej koordynacji z już istniejącymi forami przed końcem bieżącego roku.

Modernizacja gospodarki europejskiej wymaga skutecznej konkurencji i stabilnych ram regulacyjnych na rynkach energii, tak aby zachęcać do innowacji i konkurencyjności. W komunikacie „Przyspieszenie innowacji w dziedzinie czystych technologii” przedstawiono strategię Unii Europejskiej umożliwiającą europejskim spółkom i nowym przedsiębiorstwom pobudzenie badań naukowych i innowacyjności dotyczących rozwiązań w zakresie czystej energii. Realizacja postanowień zawartych w komunikacie powinna zapewnić szybkie i skuteczne wprowadzenie rezultatów tych działań na rynek. Poczyniono znaczne postępy we wszystkich obszarach priorytetowych w ramach strategicznego planu w dziedzinie technologii energetycznych (planu EPSTE) w celu zintegrowania opłacalnych technologii niskoemisyjnych z systemem energetycznym.

Nowoczesna gospodarka powinna być nie tylko efektywna pod względem zużycia energii, ale również wykorzystywania zasobów w całym cyklu ich życia. Transformacja energetyki powinna iść w parze z przejściem do gospodarki o obiegu zamkniętym, ponieważ duże oszczędności energii można osiągnąć poprzez lepiej zorganizowane zapobieganie powstawaniu odpadów i recykling. Jak określono w przyjętym ostatnio komunikacie w sprawie roli procesów wytwarzania energii z odpadów, przykładowo przy jednoczesnym poszanowaniu zasady hierarchii postępowania z odpadami, ilość energii odzyskanej z odpadów mogłaby wzrosnąć o 29 %, gdyby właściwie wdrożono sprawdzone metody i środki wsparcia, tak by odegrały one swoją rolę w realizacji celów określonych w strategii ramowej na rzecz unii energetycznej i w porozumieniu paryskim. Europa jest liderem w dziedzinie technologii ekologicznych. Produkcja towarów i usług związanych ze środowiskiem w przeliczeniu na jednostkę produktu krajowego brutto (PKB) wzrosła o ponad 50 % w ciągu ostatnich dziesięciu lat, a wskaźnik zatrudnienia związany z tą „zieloną gospodarką” wzrósł do ponad 4 milionów ekwiwalentów pełnego czasu pracy. Również w tym obszarze istnieje ważne uzasadnienie biznesowe i udowodniony potencjał gospodarczy.

Komisja wywiązała się ze swojej obietnicy potraktowania efektywności energetycznej jako samodzielnego źródła energii. By poprawić efektywność energetyczną do 2030 r., Komisja zaproponowała wiążący cel na poziomie Unii Europejskiej w wysokości 30 %. Seria inicjatyw towarzyszących dotyczących efektywności energetycznej zagwarantuje, że cel będzie można osiągnąć w sposób racjonalny pod względem kosztów, poprzez dostosowanie odpowiednich przepisów do kontekstu roku 2030 i przełamanie różnorakich barier hamujących inwestycje w efektywność energetyczną, a zwłaszcza w renowację budynków.

Tuż po wejściu w życie porozumienia paryskiego Komisja przyjęła pakiet dotyczący czystej energii, w którym określono ramy regulacyjne na okres po roku 2020, ale także dano silny impuls do przejścia do bardziej ekologicznej gospodarki. Mniej więcej w tym samym czasie przyjęto zmienioną dyrektywę w sprawie krajowych poziomów emisji. Ustalając surowsze limity emisji dla głównych substancji zanieczyszczających powietrze, Unia Europejska przyczynia się do poprawy zdrowia swoich obywateli i unikania przedwczesnych zgonów, a jednocześnie ogranicza olbrzymie koszty gospodarcze dla społeczeństwa. W nowoczesnej gospodarce obywatele powinni czerpać korzyści z inwestycji w dziedzinie zdrowia.

W 2016 r. Komisja przedstawiła także europejską strategię na rzecz mobilności niskoemisyjnej, w której jasno określono równie ambitny cel: do połowy stulecia emisje gazów cieplarnianych z sektora transportu należy zmniejszyć do poziomu niższego o co najmniej 60 proc. od poziomu z roku 1990, a następnie dalej konsekwentnie ograniczać aż do poziomu zerowego, zapewniając jednocześnie zaspokajanie potrzeb w zakresie mobilności osób i przemieszczania towarów, jak również sieć połączeń obejmujących cały świat. Emisje szkodliwych dla zdrowia publicznego zanieczyszczeń powietrza pochodzące z transportu również powinny niezwłocznie zostać drastycznie zmniejszone. Komisja skupiła się w szczególności na transporcie drogowym, będącym źródłem ponad 70 % emisji gazów cieplarnianych pochodzących z transportu.

W strategii ramowej na rzecz unii energetycznej określono ambitny cel, polegający na odejściu od gospodarki opartej na paliwach kopalnych. Obniżenie emisyjności gospodarki europejskiej jest na dobrej drodze. Współprawodawcy uzgodnili w rekordowym tempie ratyfikację przez Unię Europejską porozumienia paryskiego. W celu wykonania zobowiązań Unii Europejskiej, Komisja przyjęła wnioski niezbędne do realizacji ram klimatyczno-energetycznych do roku 2030, te dotyczące unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji już w lipcu 2015 r., a te dotyczące sektorów nieobjętych systemem handlu uprawnieniami do emisji, obejmujące również włączenie użytkowania gruntów, zmiany użytkowania gruntów i leśnictwa (LULUCF), w lipcu 2016 r. W następnej kolejności omówione zostaną także przygotowania do uczestnictwa Unii Europejskiej w pierwszym „dialogu ułatwiającym” w 2018 r., w którym strony powinny dokonać przeglądu wspólnych ambicji oraz postępów w realizacji porozumienia paryskiego.

Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS) w dalszym ciągu odgrywa w tym kluczową rolę, pomagając odblokowywać finansowanie prywatne. Do chwili obecnej ponad 20 % inwestycji wspieranych w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych było związane z energetyką. Podczas rozszerzania zasięgu Funduszu Komisja zaproponowała, aby co najmniej 40 % projektów finansowanych z Funduszu w ramach obszarów infrastruktury i innowacji przyczyniało się do działań w zakresie klimatu, energii i środowiska, zgodnie z celami porozumienia paryskiego. Połączenie Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych z innymi funduszami i instrumentami finansowania Unii Europejskiej dodatkowo zwiększy możliwości wykorzystywania funduszy na bardziej ryzykowne inwestycje w przyszłości.

Wysiłki na rzecz rozbudowy infrastruktury powinny zostać zintensyfikowane w 2017 r. Trzeci wykaz projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania ma na celu zidentyfikowanie tych projektów, które są pilnie potrzebne, aby przyczynić się do integracji rynku oraz zapewnienia zrównoważonego rozwoju, bezpieczeństwa dostaw i konkurencyjności. Nowemu wykazowi powinien towarzyszyć komunikat w sprawie infrastruktury energetycznej. Kolejne sprawozdanie na temat stanu unii energetycznej będzie zawierało te projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania, w przypadku których poczyniono niewystarczające postępy, tak by żadne z państw członkowskich nie zostało w tyle w dziedzinie transformacji energetyki. Równocześnie istniejąca infrastruktura powinna zostać w pełni udostępniona podmiotom gospodarczym przez operatorów systemów przesyłowych, a przepisy dotyczące rynku wewnętrznego powinny wspierać efektywne wykorzystanie infrastruktury przed przystąpieniem do budowy nowej infrastruktury.

Niemniej jednak wciąż istnieją wąskie gardła, czego przyczyną jest brak infrastruktury lub niewystarczające jej wykorzystanie. Połączenia międzysystemowe i, tam gdzie jest to stosowne, linie wewnętrzne, nadal potrzebne są by dalej integrować wewnętrzny rynek energii elektrycznej w Europie Południowo-Zachodniej i w północnej i wschodniej Europie (np. w Niemczech, Polsce i Republice Czeskiej). Należy również poprawić zarządzanie połączeniami międzysystemowymi. Działania na rzecz synchronizacji sieci energetycznych państw bałtyckich z europejskimi systemami energetycznymi powinny być kontynuowane. Cel 15 % elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych w roku 2030 powinien zapewniać, pod warunkiem że moce te będą udostępniane na rynku, optymalne wykorzystanie przez Unię Europejską jej zasobów odnawialnych, zapewnić bezpieczeństwo dostaw, a także integrację rynku.

W ciągu ostatnich miesięcy rozpoczęto eksploatację nowych terminali skroplonego gazu ziemnego (LNG) w Świnoujściu, Dunkierce (Francja) oraz w Pori (Finlandia), stwarzając nowe możliwości rynkowe, ale również poprawiając bezpieczeństwo dostaw gazu w państwach członkowskich i w krajach sąsiadujących. Wschodnia część basenu Morza Śródziemnego jest również obiecującym źródłem dostaw gazu do Unii Europejskiej. Zwiększa to możliwości dywersyfikacji i przyczynia się do zmniejszenia zależności od przywozu od jednego dostawcy, co jest kluczowym celem unii energetycznej.

Przejście na czystą energię powinno być sprawiedliwe i powinno uwzględniać jego prowadzące do przeobrażeń oddziaływanie na zainteresowane strony, w tym przemysł i pracowników. Komisja bada w związku z tym, w jaki sposób może zoptymalizować swoje wsparcie dla przemian strukturalnych w regionach o wysokiej emisji dwutlenku węgla, zgodnie z regułami konkurencji. W tym celu zamierza ona współpracować z zainteresowanymi podmiotami z tych regionów, w celu lepszego ukierunkowania unijnego wsparcia, zachęcając do wymiany dobrych praktyk, w tym dyskusji na temat przemysłowych planów działania i potrzeb w zakresie przekwalifikowania oraz promując synergie i ogólną współpracę.

Zgodnie z tą samą logiką technologie i zasoby, które są stopniowo wycofywane lub mogą nie być zrównoważone w perspektywie długoterminowej nie powinny być wspierane ze środków publicznych. Pakiet dotyczący czystej energii wyraźnie udowodnił, że Unia Europejska intensyfikuje wysiłki na rzecz stopniowego wycofywania dotacji na paliwa kopalne. W przyszłych sprawozdaniach na temat stanu unii energetycznej monitorowany będzie rozwój sytuacji w zakresie tego zobowiązania podjętego w ramach grup G7 i G20.

Silny wymiar zewnętrzny unii energetycznej

W zmieniającym się otoczeniu międzynarodowym pojawiają się nowe wyzwania, ale również nowe możliwości. Jako importer energii, Unia Europejska ma istotny interes w istnieniu dobrze funkcjonujących i opartych na zasadach międzynarodowych rynków energii i aktywnie dąży do wzmocnienia zarządzania na forach wielostronnych, takich jak m.in. G7, G20 i Międzynarodowa Agencji Energii. Unia Europejska pracuje również w formatach regionalnych i dwustronnych w celu promowania funkcjonowania, integracji i reformy rynków energii, np. biorąc udział w procesie reformy Wspólnoty Energetycznej i zacieśnionym dialogu z Algierią, oraz w celu wspierania dywersyfikacji projektów o znaczeniu strategicznym, takich jak południowy korytarz gazowy. W europejskich regionach objętych procesem rozszerzenia i polityką sąsiedztwa Komisja rozpoczęła inicjatywę wspólnie z międzynarodowymi instytucjami finansowymi w celu wspierania reform sektora energetycznego oraz zwiększania skali inwestycji w efektywność energetyczną budynków, zarówno publicznych, jak i prywatnych.

Unia Europejska nadal wspierała reformy w zakresie energii na Ukrainie. Rzeczywisty postęp został osiągnięty w odniesieniu do rynku gazu oraz podjęto ważne decyzje w celu poprawy efektywności energetycznej. Komisja przeprowadziła serię dwustronnych i trójstronnych spotkań z Rosją i Ukrainą w celu zapewnienia stabilnych krajowych dostaw Ukrainie i tranzytu gazu ziemnego z Rosji do Unii Europejskiej przez Ukrainę. Należy kontynuować reformy, w tym w sektorze energii elektrycznej.

Porozumienie polityczne osiągnięte między Parlamentem Europejskim a Radą w związku z wnioskiem w sprawie umów międzyrządowych dotyczących energii, które było częścią pakietu bezpieczeństwa dostaw w lutym 2016 r., było ważnym osiągnięciem. Doprowadzi ono do większej przejrzystości i zgodności umów międzyrządowych z prawem unijnym. Poczyniono również postępy w sprawie wniosku ustawodawczego dotyczącego bezpieczeństwa dostaw gazu, z jasnym stanowiskiem określonym przez Parlament Europejski i kierunkiem politycznym nadanym przez Radę ds. Energii na posiedzeniu na początku grudnia 2016 r.

Niezbędne jest światowe przywództwo Unii Europejskiej na drodze do przejścia na czystą energię. Jako że światowy rynek czystych technologii otwiera się na niespotykaną dotąd skalę, Unia Europejska wykorzystuje swoje polityki zewnętrzne, by dzielić się swoim doświadczeniem w tym obszarze oraz by włączyć do głównego nurtu politykę przejścia do gospodarki niskoemisyjnej w skali światowej, przede wszystkim poprzez tworzenie silnych partnerstw z państwami i regionami.

Odnosi się to zwłaszcza do Afryki, a także państw ościennych, za pośrednictwem Wspólnoty Energetycznej. Znaczenie tej kwestii zostało również uwzględnione w globalnej strategii, w której wyraźnie wezwano do tworzenia większych synergii między dyplomacją w dziedzinie energii i dyplomacją dotyczącą klimatu. W dziedzinie klimatu, przykładowo współpraca z Chinami w zakresie handlu uprawnieniami do emisji funkcjonuje dobrze, a obie strony zobowiązały się do jej zintensyfikowania poprzez inny dwustronny projekt, mający na celu wspieranie wdrażania ogólnokrajowego systemu handlu uprawnieniami do emisji w Chinach, który powinien zacząć funkcjonować w 2017 r.

Międzynarodowe działania w dziedzinie zmian klimatu doprowadziły do zawarcia w 2016 r. porozumienia w ramach Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) służącego rozpoczęciu prac nad rozwiązaniem kwestii szybko rosnących emisji w lotnictwie międzynarodowym. W ślad za tym porozumieniem Komisja zamierza wkrótce przedstawić wniosek ustawodawczy w sprawie zakresu stosowania unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji w lotnictwie. Ponadto dyplomacja międzynarodowa doprowadziła do przyjęcia poprawek z Kigali do Protokołu montrealskiego w sprawie ogólnoświatowego stopniowego zaprzestania stosowania znacząco wpływających na globalne ocieplenie fluorowęglowodorów (HFC), a w ramach Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) doprowadziła do osiągnięcia porozumienia na rzecz strategii redukcji emisji w sektorze międzynarodowej żeglugi morskiej. Te działania stanowią oczekiwany krok naprzód w walce ze zmianami klimatu w szybko rozwijających się sektorach wysokoemisyjnych.

W 2016 r. wzmocniono również Radę ds. Energii między Unią Europejską i Stanami Zjednoczonymi, która nadal służyła jako doskonały przykład dwustronnej współpracy na wysokim szczeblu w sprawie energii i klimatu, w tym w dziedzinie bezpieczeństwa energetycznego, polityki energetycznej oraz rozwoju i wprowadzania technologii energetycznych.

Afryka jest i pozostanie uprzywilejowanym partnerem dla Unii Europejskiej. Miliony ludzi w Afryce nie mają jeszcze dostępu do nowoczesnych form energii. Powszechny dostęp do zrównoważonej energii jest jednak kluczowym elementem stanowiącym podstawę wymaganego tempa wzrostu gospodarczego i stworzenia godnego środowiska pracy, w tym dla kobiet i młodzieży. Wspólne partnerstwo strategiczne Unia Europejska-Afryka zapewnia ramy dla dalszej współpracy między tymi dwoma kontynentami. Unia Europejska wspiera również zdecydowanie Afrykańską Inicjatywę na rzecz Energii Odnawialnej (AREI), kierowaną przez Afrykę inicjatywę, której celem jest zwiększenie zdolności Afryki w zakresie energii ze źródeł odnawialnych. Wsparcie to udzielane jest od czasu utworzenia tej inicjatywy na konferencji klimatycznej w Paryżu w 2015 r. (COP21). Energia będzie miała również decydujące znaczenie w inwestycjach realizowanych za pośrednictwem przyszłego europejskiego planu inwestycji zewnętrznych i innych już istniejących instrumentów.

Aktywna działalność Unii Europejskiej w zakresie dyplomacji energetycznej i klimatycznej jest wzmocniona przez wsparcie dla działań podejmowanych przez miasta i regiony na całym świecie ze strony Globalnego Porozumienia Burmistrzów. Sojusz ustanowiony pomiędzy Porozumieniem Burmistrzów Unii Europejskiej oraz inicjatywą „Compact of Mayors” zacznie w pełni funkcjonować w 2017 r. i zrzesza ponad 7 100 miast na sześciu różnych kontynentach. Podobnie wdrażanie nowego programu dla miast, przyjętego podczas konferencji Habitat III, pozostaje priorytetem dla Unii Europejskiej, również ze względu na jego szersze aspekty zrównoważonego rozwoju.

IV. NOWY CYKL WIZYT POŚWIĘCONYCH UNII ENERGETYCZNEJ SŁUŻĄCY ZWIĘKSZENIU LICZBY MIEJSC PRACY, WZROSTU I INWESTYCJI

Aby przyspieszyć przechodzenie na czystą energię i zmodernizować europejską gospodarkę, realizacja planów musi się rozpocząć już teraz. Mając ten cel na uwadze, Komisja rozpocznie kolejny cykl wizyt poświęconych unii energetycznej. Stanowi to dobrą okazję do nawiązania dialogu z krajowymi i innymi zainteresowanymi stronami oraz udzielenia pomocy w ramach wspólnego pokonywania przeszkód. W związku z tym cykl wizyt jest ukierunkowany na konkretne potrzeby państw członkowskich, np. w celu wsparcia przejścia wysokoemisyjnych regionów na czystą energię lub przeniesienie procesu przechodzenia na czystą energię na wyspy. Zapewni to również zbliżenie unii energetycznej do europejskich obywateli poprzez dialog na wszystkich poziomach społeczeństwa, w szczególności z europejską młodzieżą. Aby odnieść sukces, Europa potrzebuje pełnego zaangażowania pokolenia młodych ludzi, wyposażonego w odpowiednie umiejętności i przekonanego o konieczności uczestniczenia w transformacji energetyki.

W ramach realizacji agendy, cykl wizyt będzie w szczególności koncentrować się na zintegrowanych krajowych planach w zakresie energii i klimatu oraz na działaniach na szczeblu lokalnym.

Zarządzanie i planowanie na rzecz skutecznej unii energetycznej w terenie

Jako część pakietu dotyczącego czystej energii Komisja zaproponowała nowy system zarządzania dla unii energetycznej, w oparciu o bardziej sprawne planowanie, sprawozdawczość i monitorowanie jej wdrażania. Ponieważ większość propozycji dotyczących unii energetycznej jest już obecnie znana, państwa członkowskie dysponują wszystkimi kluczowymi elementami, by rozpocząć przygotowywanie swoich zintegrowanych krajowych planów w zakresie energii i klimatu. Plany te będą stanowić dla państw członkowskich kluczowy instrument służący zapewnieniu pewności i przewidywalności przedsiębiorcom, pracownikom i inwestorom oraz ułatwieniu realizacji bardzo potrzebnych inwestycji w gospodarkę niskoemisyjną.

Większość państw członkowskich Unii Europejskiej nadal musi rozpocząć opracowywanie swoich planów krajowych. W celu wywiązania się ze zobowiązania do przygotowania planów na długo przed 2021 r., zgodnie z uzgodnieniami Rady, należy przyspieszyć prace. Mimo że będzie to trudne, Komisja wzywa państwa członkowskie, aby przedstawiły swoje projekty w terminie do dnia 1 stycznia 2018 r. Techniczna grupa robocza ds. krajowych planów w zakresie energii i klimatu będzie nadal zapewniać wsparcie państwom członkowskim. Aby sprzyjały włączeniu społecznemu, projekty planów powinny opierać się na konsultacjach z inwestorami, partnerami społecznymi, władzami lokalnymi i regionalnymi, w tym osobami o specjalnych potrzebach oraz innymi zainteresowanymi stronami w państwach członkowskich. Współpraca regionalna na wczesnym etapie również ma kluczowe znaczenie dla przygotowania planów. Krajowe plany w zakresie energii i klimatu powinny zostać opracowane, w miarę możliwości, równolegle z programami kontroli zanieczyszczenia powietrza w celu zapewnienia synergii i ograniczenia kosztów, ponieważ plany te opierają się w znacznym stopniu na podobnych środkach i działaniach.

Znaczenie szczebla lokalnego dla realizacji unii energetycznej

Miasta i obszary wiejskie mają kluczowe znaczenie dla modernizacji i dekarbonizacji gospodarki europejskiej. Obszary miejskie są głównym źródłem emisji gazów cieplarnianych, ponieważ zużycie energii w miastach generuje około trzy czwarte światowych emisji dwutlenku węgla. Miasta i obszary wiejskie są szczególnie wrażliwe na skutki zmiany klimatu. Jednocześnie obszary wiejskie, jako dostawcy odnawialnych zasobów dla sektora biogospodarki oraz miasta, jako ośrodki innowacji i wzrostu oraz siła napędowa rozwoju gospodarczego, są również – i to w coraz większym stopniu – częścią rozwiązania. Miasta są odpowiedzialne za jedną czwartą wszystkich wydatków publicznych i niemal połowę inwestycji publicznych. Wytwarzają one 68 % produktu krajowego brutto (PKB) Unii Europejskiej, zapewniając 62 % miejsc pracy, odgrywają kluczową rolę w staraniach o oddzielenie emisji gazów cieplarnianych i zużycia zasobów od wzrostu gospodarczego i pomagają krajowym gospodarkom w przekształceniu się w bardziej konkurencyjne gospodarki oparte na wiedzy. To tutaj rozpoczyna się modernizacja gospodarki europejskiej.