W staraniach o większą jasność państwa członkowskie przedyskutowały również w ramach grupy ekspertów kwestię, czy wstępny marketing ukierunkowany na potencjalnych klientów profesjonalnych oraz nabywanie przez tychże funduszy z własnej inicjatywy (tzw. reverse solicitation) można byłoby uznać za coś innego niż „wprowadzanie do obrotu” jednostek uczestnictwa lub udziałów w funduszu, w wyniku czego działalność ta nie podlegałaby krajowym wymogom w zakresie wprowadzania do obrotu.

Spółki zarządzające muszą ponosić koszty związane z analizą poszczególnych krajowych zbiorów przepisów dotyczących wprowadzania do obrotu, zachęt finansowych i ochrony konsumenta oraz ze stosowaniem się do tych przepisów. Do tego dochodzą czasochłonne tłumaczenia oraz wymagane zmiany w materiałach reklamowych.

(ii) po wprowadzeniu funduszu na rynek, kiedy to potencjalni klienci mogą zwracać się do zarządzających funduszami.

Unijny „paszport” przyczynił się do powstania kwitnącego transgranicznego rynku: 80 % funduszy oferowanych przez przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) i 40 % alternatywnych funduszy inwestycyjnych (AFI) jest wprowadzanych do obrotu transgranicznie. Dystrybucja funduszy jest jednak nadal ograniczona geograficznie. Jedna trzecia funduszy wprowadzanych do obrotu transgranicznie jest sprzedawana tylko w jeszcze jednym państwie członkowskim, a kolejna jedna trzecia w nie więcej niż czterech innych państwach członkowskich. Przyczyną tego mogą być między innymi koncentracja kanałów dystrybucji funduszy w poszczególnych państwach członkowskich, preferencje kulturowe i brak zachęt do konkurowania ponad granicami. W odpowiedziach udzielonych w trakcie różnych konsultacji wymieniano jednak również dodatkowe wymogi krajowe przyjęte przez państwa członkowskie przy transpozycji dyrektywy w sprawie ZAFI i dyrektywy w sprawie UCITS.

W odniesieniu do każdej z powyższych kategorii barier w sprawozdaniu wykorzystano wnioski z dyskusji prowadzonych na forum grupy ekspertów i zaproponowano dalsze kroki, niekoniecznie odzwierciedlające konsensus między państwami członkowskimi w każdym obszarze tematycznym. Komisja oczekuje, że państwa członkowskie osiągną porozumienie w sprawie proponowanego planu działania i podejmą stosowne działania. Komisja zamierza monitorować realizację planu działania i będzie dalej współpracować z państwami członkowski przy gromadzeniu wyczerpujących i aktualnych informacji, a jednocześnie zwraca się do grupy ekspertów o wskazanie innych barier w obszarach istotnych dla unii rynków kapitałowych. Proponowany plan ma charakter dynamiczny i będzie musiał zostać uzupełniony o dodatkowe działania, które należy podjąć przed 2019 r. w odniesieniu do barier, które zostaną zidentyfikowane na kolejnym etapie prac.

Pierwszy wskazany przez grupę ekspertów zbiór barier obejmuje aspekty, które utrudniają transgraniczne operacje inwestorów przez cały cykl inwestycyjny. W niniejszym sprawozdaniu rozróżniono bariery ex ante (mające znaczenie, kiedy inwestorzy rozważają zaangażowanie się w działania transgraniczne), bariery in itinere (powstrzymujące inwestorów przed utrzymaniem lub zwiększeniem ich ekspozycji transgranicznych) oraz bariery ex post (prowadzące do problemów na koniec procesu inwestycyjnego).

Z kolei reverse solicitation rozumiano jako zapytanie klienta profesjonalnego dotyczące jednostek uczestnictwa lub udziałów w konkretnie oznaczonym istniejącym funduszu bez poprzedzającej bezpośredniej lub pośredniej oferty lub plasowania (tj. sprzedaży) przez spółkę zarządzającą lub w jej imieniu. Do kontaktu musiałoby zatem dojść wyłącznie z inicjatywy inwestora i nawiązanie go nie mogłoby stanowić reakcji na uprzednie oferty lub plasowania.

Komisja z zadowoleniem przyjmuje prowadzone w ramach grupy ekspertów prace państw członkowskich służące określeniu wspólnej definicji praktyk wstępnego marketingu i reverse solicitation oraz zwraca się do nich o kontynuowanie przeglądu przepisów krajowych z myślą o zwiększeniu konwergencji w tym obszarze. Komisja zwraca się również do państw członkowskich o kontynuację współpracy z Europejskim Urzędem Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) w celu osiągnięcia konwergencji praktyk nadzorczych w tym obszarze.

2.1.2.Rozwiązania administracyjne

Wprawdzie dyrektywa w sprawie UCITS zezwala przyjmującym państwom członkowskim na nakładanie odmiennych rozwiązań administracyjnych, jednak mogą być one postrzegane jako przeszkoda w transgranicznym wprowadzaniu funduszy do obrotu. Nie zawsze są one przy tym uzasadnione z punktu widzenia wartości dodanej dla miejscowych inwestorów, zwłaszcza w obliczu rozwoju nowych technologii.

Większość państw członkowskich wymaga, by podmioty odpowiedzialne za subskrypcję i umarzanie jednostek oraz dokonywanie płatności z ich tytułu były zlokalizowane na ich terytorium. Ze względu na ochronę konsumentów niektóre państwa członkowskie stosują ten sam wymóg w odniesieniu do alternatywnych funduszy inwestycyjnych oferowanych inwestorom detalicznym lub wymagają, by czynności podmiotu wypłacającego były wykonywane przez miejscową instytucję kredytową. Kilka państw członkowskich wymaga również wyznaczenia miejscowego dystrybutora, jeżeli UCITS lub AFI jest oferowany inwestorom detalicznym.

Bez uszczerbku dla przyszłych inicjatyw Komisja zwraca się do państw członkowskich o kontynuację katalogowania rozwiązań administracyjnych wprowadzonych obecnie do ich krajowych porządków prawnych, tak aby do roku 2019 wyeliminować zbędne obciążenia administracyjne.

2.1.3.Opłaty administracyjne z tytułu transgranicznego wprowadzania do obrotu

W odniesieniu do wystawiania „paszportów” unijnych – w przypadku wszystkich funduszy inwestycyjnych z UE – obowiązuje formalna procedura powiadomienia, w ramach której właściwe organy krajowe często pobierają opłatę.

Rozwiązania w tym zakresie znacznie się różnią, zarówno pod względem absolutnej wysokości opłat, jak i sposobów ich obliczania. Uwzględniane są przy tym następujące czynniki: forma prawna funduszu, rynek docelowy (klienci profesjonalni lub detaliczni), liczba subfunduszy oraz wartość zarządzanych aktywów. Dla przykładu, jednorazowa opłata rejestracyjna w przypadku odrębnego UCITS może wynosić od 115 do 1100 EUR, a jednorazowa opłata rejestracyjna w przypadku odrębne go AFI może się wahać od 200 do 2520 EUR. Roczne opłaty w przypadku odrębnych UCITS i AFI mieszczą się w przedziale od 200 do ponad 4000 EUR.

Różnice pod względem wysokości opłat administracyjnych pobieranych przez przyjmujące państwa członkowskie, brak przejrzystości co do metod ich obliczania oraz obowiązujących ram regulacyjnych hamują rozwój transgranicznej dystrybucji funduszy w UE. Procedury dotyczące powiadamiania uwzględnione w różnych przepisach dotyczących funduszy nie zawierają obecnie żadnych odniesień do opłat administracyjnych. W niektórych przypadkach, jak np. europejskich funduszy venture capital (EuVECA) i europejskich funduszy na rzecz przedsiębiorczości społecznej (EuSEF), wszystkie uprawnienia w zakresie nadzoru są przyznane właściwemu organowi państwa członkowskiego pochodzenia i organom przyjmującego państwa członkowskiego wyraźnie zakazuje się wprowadzania jakichkolwiek wymogów lub procedur administracyjnych w odniesieniu do wprowadzania tych funduszy do obrotu. W swoich wnioskach ustawodawczych w sprawie zmiany rozporządzeń dotyczących EuVECA i EuSEF Komisja zaproponowała już ograniczenie kosztów ponoszonych przez zarządzających funduszami przez jednoznaczny zakaz nakładania opłat przez właściwe organy przyjmującego państwa członkowskiego.

Grupa ekspertów podkreśliła różnice istniejące między krajowymi rozwiązaniami nadzorczymi w przypadku dyrektyw w sprawie UCITS i ZAFI oraz stwierdziła, że opłaty mogą być traktowane jako środek umożliwiający pokrycie kosztów administracyjnych i związanych z nadzorem ponoszonych przez właściwe organy krajowe w związku z rozpatrywaniem powiadomień lub jako środek mający na celu stworzenie równych warunków konkurencji między podmiotami krajowymi i zagranicznymi oraz uniknięcie arbitrażu regulacyjnego.

Opłaty administracyjne nie są wprawdzie w wartościach bezwzględnych znaczącą barierą, ale wraz z kosztami prawnymi i kosztami doradztwa, które powstają w związku z prowadzeniem działalności na różnych rynkach krajowych, stanowią już znaczne obciążenie, zwłaszcza dla mniejszych podmiotów zarządzających funduszami. Państwa członkowskie były zatem zgodne co do potrzeby zwiększenia jasności, przejrzystości i przewidywalności opłat krajowych.

Bez uszczerbku dla innych inicjatyw w tym obszarze Komisja zwraca się do państw członkowskich, by na podstawie wyników dyskusji prowadzonych w ramach grupy ekspertów podjęły działania służące zapewnieniu jasności i przejrzystości ich przepisów dotyczących opłat administracyjnych. Każde państwo członkowskie powinno na jednej centralnej stronie internetowej publikować w przystępnej formie obszerne informacje na temat wszystkich (zarówno jednorazowych, jak i rocznych) opłat związanych z powiadomieniami dotyczącymi funduszy. W ramach konsultacji dotyczących transgranicznej dystrybucji funduszy Komisja przeprowadza obecnie ocenę, czy opłaty związane z powiadomieniami są kompatybilne z ideą wydajnej procedury powiadomienia oraz z wynikającymi z legislacji prawami związanymi z „paszportem” unijnym oraz – jeżeli ich pobieranie jest dopuszczalne – w jaki sposób można zapewnić, by opłaty te były proporcjonalne, a nie nadmierne. Jeżeli pobieranie opłat okaże się dopuszczalne, Komisja zamierza kontynuować omawianie z państwami członkowskimi i ESMA ewentualnych zalet jednego publicznie dostępnego zbioru informacji dotyczących opłat, który mógłby mieć postać strony internetowej lub centralnego repozytorium.

2.2.Wymogi dotyczące inwestycji dokonywanych przez fundusze emerytalne

Grupa ekspertów zajęła się również kwestią tego, czy przy wyborze inwestycji dokonywanych przez fundusze inwestycyjne nie dochodzi do preferowania rodzimych rynków z powodu krajowych ograniczeń dotyczących tego rodzaju inwestycji. Mogłoby to mieć znaczenie dla funduszy filaru 1b (działających w ramach systemu zabezpieczenia społecznego, ale zarządzanych przez podmioty prywatne) i filaru 2 (pracownicze programy emerytalne). Ponieważ filar 3 (programy emerytur prywatnych) jest na ogół objęty przepisami dotyczącymi ubezpieczeń, jest mniej prawdopodobne, by dotyczyły go tego rodzaju ograniczenia. Wyniki dotychczasowych prac potwierdzają, że wiele państw członkowskich stosuje limity dotyczące inwestycji w poszczególne kategorie aktywów, w akcje będące przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym lub w akcje nienotowane na giełdach. Zdecydowana większość ograniczeń geograficznych dotyczy jedynie inwestycji poza państwami należącymi do UE, EOG lub OECD. Wszystkie te ograniczenia wydają się być uzasadnione ogólnymi względami ostrożnościowymi i nie stanowią one głównego czynnika hamującego transgraniczne inwestycje w UE.

Powodem, dla którego niektóre fundusze emerytalne mogą preferować rodzimy rynek, mogą być nie tyle krajowe ograniczenia regulacyjne, co inne czynniki mające wpływ na ich decyzje inwestycyjne, jak np. warunki prowadzenia działalności gospodarczej, gwarancje powiązane z konkretnymi projektami i przeszkody o charakterze podatkowym. Niektóre fundusze emerytalne dokonują inwestycji transgranicznych, ale wydaje się, że w dużym stopniu poza UE.

Plan inwestycyjny dla Europy stanowi, dzięki zaangażowaniu Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego oraz Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS), okazję do zwiększenia transgranicznych inwestycji funduszy emerytalnych w UE. Projekt „Kopenhaga – Infrastruktura II” stanowi przykład wspólnej inwestycji funduszy emerytalnych w projekty w zakresie energii ze źródeł odnawialnych w Niemczech i Zjednoczonym Królestwie, przy wsparciu EFIS. Komisja powołała niedawno do życia inicjatywę na rzecz paneuropejskiego funduszu funduszy venture capital, która ma na celu przyciągnięcie większych inwestycji ze strony prywatnych inwestorów instytucjonalnych, w tym funduszy emerytalnych.

Komisja zwraca się do państw członkowskich o skupienie uwagi – w ramach podgrupy – na przykładach owocnych inwestycji transgranicznych w UE z udziałem funduszy emerytalnych, tak aby: