Najważniejsze przepisy materialne zmienionego wniosku dotyczą głównych różnic między bezwzględnie obowiązującymi krajowymi przepisami prawa konsumenckiego po wdrożeniu przez państwa członkowskie minimalnej harmonizacji przepisów dyrektywy w sprawie sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji. To właśnie te główne różnice między przepisami krajowymi wpływają na decyzje przedsiębiorców, czy i w jakim zakresie będą prowadzić transgraniczną sprzedaż towarów. Wniosek oparto na przepisach proponowanej do uchylenia dyrektywy w sprawie sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji, jednak zapewniono w nim pełną harmonizację kryteriów zgodności dla towarów, hierarchię środków zaradczych przysługujących konsumentom oraz sposobów korzystania z tych środków.

Niniejszy zmieniony wniosek – mający zastosowanie do wszystkich rodzajów sprzedaży – ma ten sam cel, który jest w stanie osiągnąć jeszcze skuteczniej, gdyż przedsiębiorstwa handlowe prowadzące lub rozważające sprzedaż transgraniczną przy fizycznej obecności stron również mają problem z brakiem pewności i kosztami wynikającymi ze zróżnicowanego prawa umów w różnych krajach, co z kolei prowadzi do niewielkiej sprzedaży transgranicznej oraz ograniczonego wyboru i mniej konkurencyjnych cen dla konsumentów. Dzięki zmienionemu wnioskowi uda się ponadto uniknąć negatywnego wpływu na przedsiębiorstwa handlowe prowadzące sprzedaż krajową – zarówno na odległość, jak i przy fizycznej obecności stron – jaki wyniknąłby ze zróżnicowania krajowych przepisów prawa umów mających zastosowanie do różnych kanałów dystrybucji. Wniosek uwzględnia w związku z tym nasilającą się tendencję do prowadzenia sprzedaży wielokanałowej i rozwój sytuacji rynkowej, zarówno z punktu widzenia konsumentów, jak i przedsiębiorstw.

Zaufanie przedsiębiorców do sprzedaży transgranicznej wciąż się nie poprawia. Według ostatniego ogólnounijnego badania (z 2016 r.) 58 % wszystkich detalistów z UE twierdzi, że czuje się pewnie, prowadząc sprzedaż przez internet; jednak tylko 28 % czuje się pewnie, prowadząc sprzedaż przez internet do innych państw UE – 30 % czuje się pewnie, prowadząc sprzedaż jedynie na rzecz konsumentów w swoim własnym kraju. W ocenie skutków towarzyszącej pierwotnemu wnioskowi podkreślono, że jednym z najważniejszych utrudnień dla sprzedaży transgranicznej jest zróżnicowane prawo umów obowiązujące w różnych krajach; potwierdzają to też nowe dane: dwa z czterech najważniejszych utrudnień w handlu transgranicznym dla detalistów obecnie prowadzących sprzedaż przez internet dotyczą zróżnicowanego prawa umów w różnych krajach (38,1 %) i zróżnicowanych krajowych zasad ochrony konsumentów (37,4 %). W rezultacie utrzymuje się niski poziom faktycznego podejmowania transgranicznego handlu elektronicznego przez detalistów.

Chociaż od przyjęcia wniosku przez Komisję zaufanie konsumentów do transgranicznych zakupów przez internet – które stanowią znaczną większość transgranicznego handlu towarami konsumpcyjnymi – wzrosło, to wciąż jest ono niższe od zaufania do zakupów w kraju. Jedną z głównych obaw wyrażanych przez konsumentów w odniesieniu do transgranicznego handlu elektronicznego jest niepewność związana z najważniejszymi prawami wynikającymi z umowy. Zwiększone zaufanie konsumentów nie przełożyło się ponadto na równie znaczący wzrost faktycznie dokonywanych zakupów transgranicznych.

W ocenie skutków pierwotnego wniosku podkreślono problemy, z którymi stykają się zarówno konsumenci, jak i przedsiębiorstwa w związku ze zróżnicowaniem prawa umów obowiązującego w różnych krajach. Podejście dyrektywy w sprawie sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji, zakładające minimalną harmonizację, nie zachęca konsumentów do zakupów w innych państwach UE ani przedsiębiorstw do sprzedaży do innych państw UE. Utrudnia to konsumentom i przedsiębiorstwom pełne wykorzystanie potencjału rynku wewnętrznego. Ocena w ramach kontroli sprawności potwierdziła konieczność utrzymania w tej dziedzinie spójnych zasad, mających zastosowanie zarówno do sprzedaży na odległość, jak i sprzedaży przy fizycznej obecności stron.

Celem niniejszego zmienionego wniosku jest ponadto ułatwienie terminowych postępów w dziedzinie mającej kluczowe znaczenie dla strategii jednolitego rynku zgodnie z konkluzjami Rady Europejskiej: w czerwcu 2016 r. Rada Europejska zaapelowała o „sfinalizowanie i wdrożenie do 2018 r. poszczególnych strategii (...) w zakresie jednolitego rynku”. W czerwcu 2017 r. Rada Europejska podkreśliła natomiast, że „potrzebne są dalsze starania ze strony UE i jej państw członkowskich, by osiągnąć poziom ambicji przedstawiony w konkluzjach z czerwca 2016 r., gdy chodzi o jednolity rynek (...). Radzie Europejskiej obradującej w czerwcu 2018 r. Rada złoży sprawozdanie z postępów w pogłębianiu, wdrażaniu oraz egzekwowaniu jednolitego rynku we wszystkich jego aspektach”.

Na nieformalnym spotkaniu Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych w dniu 7 lipca 2017 r. oraz w ramach Grupy Roboczej ds. Prawa Cywilnego (prawo zobowiązań) w Radzie znaczna większość państw członkowskich wyraziła zastrzeżenia dotyczące fragmentacji regulacyjnej, która wystąpiłaby w przypadku wprowadzenia odrębnych rozwiązań dla sprzedaży na odległość i sprzedaży przy fizycznej obecności stron, i uznała, że przepisy mające zastosowanie do sprzedaży towarów powinny być takie same bez względu na kanał sprzedaży. Szereg państw członkowskich wyraziło w związku z tym zdanie, że Komisja powinna przedstawić zmieniony wniosek, aby poszerzyć jego zakres o sprzedaż przy fizycznej obecności stron.

Podczas rozmów w sprawie wniosku w Parlamencie Europejskim i Radzie współustawodawcy podkreślili, że niezbędne są spójne przepisy dotyczące sprzedaży na odległość i sprzedaży przy fizycznej obecności stron. Sprawozdawcy Parlamentu Europejskiego odpowiadający za wniosek w sprawie sprzedaży przez internet i w inny sposób na odległość – zarówno z przedmiotowo właściwej Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów, jak i z zaangażowanej Komisji Prawnej – złożyli poprawki poszerzające zakres wniosku o wszystkie umowy sprzedaży zawarte między sprzedawcą a konsumentem. W tym kontekście Komisja Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów zwróciła się do Biura Analiz Parlamentu Europejskiego o przeprowadzenie oceny skutków ex ante, aby przeanalizować wpływ tych poprawek. Ocenę skutków przeprowadzoną przez Parlament Europejski opublikowano w dniu 14 lipca 2017 r. We wnioskach z tej oceny stwierdzono, że konieczne są spójne przepisy dotyczące wszystkich kanałów sprzedaży, które będą korzystne zarówno dla przedsiębiorstw, jak i dla konsumentów.

Cel zakładający usunięcie barier wynikających z prawa umów konsumenckich i tym samym wspieranie rynku wewnętrznego z korzyścią dla przedsiębiorstw i konsumentów nie może zostać w wystarczającym stopniu osiągnięty przez państwa członkowskie. Przepisy dotyczące sprzedaży towarów zawarte w dyrektywie w sprawie sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji przewidują jedynie minimalną harmonizację i dlatego umożliwiają państwom członkowskim zróżnicowane wdrożenie tych przepisów. Skutkiem jest zróżnicowanie przepisów krajowych i – co za tym idzie – koszty transakcyjne w przypadku sprzedaży transgranicznej. Jedynie skoordynowane działanie na poziomie Unii mające na celu wyeliminowanie istniejących rozbieżnych podejść dotyczących prawa konsumentów w Unii Europejskiej w drodze pełnej harmonizacji może rozwiązać ten problem i tym samym przyczynić się do urzeczywistnienia rynku wewnętrznego.

Jak wyjaśniono w sekcji 1, podejście dyrektywy w sprawie sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji, zakładające minimalną harmonizację, doprowadziło do zróżnicowania przepisów prawa umów konsumenckich, krajowe bezwzględnie obowiązujące przepisy wykraczają bowiem poza normy minimalne określone tej w dyrektywie. Takie zróżnicowanie przepisów stanowi utrudnienie dla handlu transgranicznego, co z kolei ma bezpośredni wpływ na tworzenie i funkcjonowanie rynku wewnętrznego i ogranicza konkurencję. Wniosek doprowadzi do usunięcia przeszkód w korzystaniu z podstawowych wolności, które wynikają z powyższych różnic, w szczególności dodatkowych kosztów transakcyjnych przy zawieraniu transakcji transgranicznych, jak również braku pewności konsumentów co do ich praw podczas zakupów w innym państwie UE. Wszystkie te czynniki mają bezpośredni wpływ na tworzenie i funkcjonowanie rynku wewnętrznego i ograniczają konkurencję. Pokazuje to, że podejście dyrektywy w sprawie sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji, zakładające minimalną harmonizację, nie wystarczyło do rozwiązania wszystkich związanych z rynkiem wewnętrznym problemów z transgraniczną sprzedażą towarów konsumpcyjnych w Unii.

Wniosek wiąże się ze środkami zaproponowanymi przez Komisję w komunikacie w sprawie kompleksowego podejścia na rzecz ożywienia transgranicznego handlu elektronicznego z korzyścią dla europejskich obywateli i przedsiębiorstw. Każdy z tych środków wyraźnie przyczynia się do ożywienia transgranicznego handlu elektronicznego w Europie. Wspólnie środki te stanowią pakiet uzupełniających się wzajemnie elementów niezbędnych do osiągnięcia pełnych korzyści z transgranicznego handlu elektronicznego. W szczególności pełna harmonizacja najważniejszych krajowych przepisów prawa umów powinna ułatwić wdrożenie proponowanego rozporządzenia w sprawie blokowania geograficznego, zlikwiduje bowiem jedną z najważniejszych przyczyn stosowania blokowania geograficznego przez przedsiębiorstwa.

Wniosek jest ponadto zgodny z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych oraz rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I), które to rozporządzenia zawierają przepisy dotyczące ustalania właściwej jurysdykcji i prawa właściwego.

Wniosek uzupełniają unijne przepisy sektorowe, na przykład przepisy dotyczące ekoprojektu czy też etykietowania energetycznego oraz związane z nim akty wykonawcze i delegowane, wprowadzające określone wymogi co do trwałości towaru.

Wniosek stanowi uzupełnienie istniejącego horyzontalnego prawodawstwa dotyczącego ochrony konsumentów, w szczególności dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów. Te dwa instrumenty nie będą się pokrywać, ale uzupełniać – dyrektywa 2011/83/UE obejmuje bowiem głównie przepisy dotyczące wymogów co do informacji przekazywanych przed zawarciem umowy, prawa odstąpienia od umowy w przypadku umów zawieranych na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa oraz warunków dostawy towarów oraz przenoszenia ryzyka, a wniosek w sprawie umów dotyczących sprzedaży towarów określa zasady dotyczące zgodności towarów z umową, środki zaradcze przysługujące konsumentom w przypadku braku zgodności oraz sposoby korzystania z tych środków. Wniosek jest też spójny z wynikami kontroli sprawności unijnych przepisów dotyczących konsumentów i wprowadzania do obrotu.

Zainteresowane podmioty wielokrotnie podkreślały konieczność zachowania spójności pomiędzy przepisami prawa umów konsumenckich mającymi zastosowanie do sprzedaży na odległość i sprzedaży przy fizycznej obecności stron. W konsultacjach publicznych poprzedzających przyjęcie wniosków w sprawie umów dotyczących treści cyfrowych uczestniczące państwa członkowskie, stowarzyszenia przedsiębiorców i organizacje konsumenckie ostrzegały przed negatywnymi skutkami potencjalnego zróżnicowania przepisów mających zastosowanie do sprzedaży na odległość i sprzedaży przy fizycznej obecności stron. W analizie, o której mowa powyżej, uzupełniającej kontrolę sprawności, również potwierdzono, że organy krajowe, przedsiębiorstwa i organizacje konsumenckie zdecydowanie popierają utrzymanie jednolitych zasad mających zastosowanie do sprzedaży przy fizycznej obecności stron i sprzedaży na odległość. Podmioty te uważają, że zwiększy to przejrzystość, zmniejszy złożoność i ułatwi zrozumienie systemu konsumentom i przedsiębiorstwom handlowym. Ułatwi to też kupowanie i sprzedawanie za granicą, zwiększy konkurencyjność, zmniejszy koszty przestrzegania przepisów ponoszone przez przedsiębiorstwa handlowe i spowoduje spadek cen dla konsumentów.

Po przyjęciu pierwotnego wniosku Komisja kontynuowała konsultacje z zainteresowanymi podmiotami w ramach kontroli sprawności, która obejmowała również dyrektywę w sprawie sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji, i uwzględniła opinie na temat wniosku w sprawie sprzedaży towarów przez internet lub w inny sposób na odległość. Zaangażowanie zainteresowanych stron obejmowało internetowe konsultacje, które trwały od maja do września 2016 r., kilka ukierunkowanych działań konsultacyjnych przeprowadzonych przez zewnętrznych wykonawców w związku z przygotowaniem dodatkowych analiz od kwietnia 2016 r. do stycznia 2017 r. oraz rozmowy ze specjalną grupą ekspertów reprezentujących zainteresowane podmioty, w której skład wchodziły najważniejsze europejskie i krajowe organizacje konsumentów i przedsiębiorców. Wyniki tych konsultacji można znaleźć w dokumencie SWD(2017) 209 final oraz w analizie dodatkowej na temat kosztów i korzyści minimalnej harmonizacji na mocy dyrektywy w sprawie sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji oraz potencjalnej pełnej harmonizacji i dostosowania unijnych przepisów dotyczących różnych kanałów sprzedaży.

Wniosek nie dotyczy harmonizacji wszystkich aspektów umów sprzedaży towarów. W inicjatywie skupiono się na dalszej harmonizacji jedynie tych bezwzględnie obowiązujących praw unijnych konsumentów wynikających z umowy, które są kluczowe dla transgranicznej sprzedaży i które zostały uznane przez zainteresowane strony za bariery dla handlu, a także które są konieczne do budowania zaufania konsumentów. Co więcej, dzięki wyborowi formy prawnej dyrektywy, a nie rozporządzenia, ingerencja w przepisy krajowe będzie zdecydowanie mniejsza (więcej informacji w następnym punkcie – „Wybór instrumentu”).

Zmieniony wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej, ponieważ nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów.

Zmieniony wniosek rozszerza zakres pierwotnego wniosku – który był ograniczony do sprzedaży przez internet i w inny sposób na odległość – i obejmuje również sprzedaż przy fizycznej obecności stron. Zmiany w pierwotnym wniosku obejmują zmiany techniczne konieczne do rozszerzenia zakresu wniosku i uchylenia dyrektywy 1999/44/WE, a mianowicie skreślenie odniesień do „sprzedaży przez internet i w inny sposób na odległość”, dodanie przepisu dotyczącego uchylenia dyrektywy 1999/44/WE, dodanie objaśnienia dotyczącego terminu, od jakiego umowy będą objęte zakresem środków wykonawczych do zmienionego wniosku, oraz dodanie niektórych przepisów dyrektywy 1999/44/WE, koniecznych do uzupełnienia niniejszej dyrektywy w związku z uchyleniem dyrektywy 1999/44/WE, np. definicji „producenta”. Wprowadzono również szereg zmian technicznych w celu zwiększenia spójności i jasności tekstu prawnego.

Wreszcie, jasno określone przepisy prawa umów mogą przyczynić się do realizacji celu art. 47 (Prawo do skutecznego środka prawnego), ponieważ w ten sposób mogą zwiększyć się możliwości skutecznego dochodzenia roszczeń przed sądami. W nowych przepisach należy jasno określić środki zaradcze przysługujące w przypadku sporów.

W pełni zharmonizowane przepisy dotyczące najważniejszych aspektów sprzedaży towarów na odległość i sprzedaży przy fizycznej obecności stron przyczynią się także do realizacji celu art. 16, ponieważ ułatwią przedsiębiorstwom sprzedaż towarów w całej Unii. Wzmocni to ich potencjał rozwoju działalności.

W pełni zharmonizowane przepisy dotyczące sprzedaży towarów na odległość i sprzedaży przy fizycznej obecności stron zapewnią konsumentom w całej Unii w pełni zharmonizowany wysoki poziom ochrony zgodnie z art. 38 Karty praw podstawowych UE dzięki zapewnieniu im jasno określonych i konkretnych praw przy zakupie towarów w ich kraju lub w innych państwach członkowskich. Przepisy te zastąpią obecne przepisy krajowe dotyczące towarów, co może obniżyć pod niektórymi względami poziom ochrony, z jakiego korzystają konsumenci w niektórych państwach członkowskich – zrównoważy to jednak zwiększenie ochrony konsumentów w porównaniu do istniejących przepisów krajowych pod innymi względami.

(15)W przypadku gdy niniejsza dyrektywa odnosi się do tych samych pojęć co dyrektywa 1999/44/WE, jej przepisy powinny być interpretowane w sposób spójny z dyrektywą 1999/44/WE oraz dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE, zgodnie z wykładnią przyjętą w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przepisy niniejszej dyrektywy uzupełniają przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE określa przede wszystkim przepisy dotyczące wymogów co do informacji przekazywanych przed zawarciem umowy, prawa odstąpienia od umowy w przypadku umów zawieranych na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa oraz warunków dostawy towarów oraz przenoszenia ryzyka; niniejsza dyrektywa określa natomiast zasady dotyczące zgodności towarów z umową, środki zaradcze przysługujące w przypadku braku zgodności oraz sposoby korzystania z tych środków.

(14)Niniejsza dyrektywa nie ma wpływu na prawo umów państw członkowskich w obszarach nieobjętych tą dyrektywą. Ponadto w niektórych obszarach regulowanych niniejszą dyrektywą państwa członkowskie powinny mieć swobodę ustalenia bardziej szczegółowych warunków wprowadzenia przepisów w odniesieniu do aspektów nieuregulowanych w niniejszej dyrektywie regulowanych niniejszą dyrektywą w zakresie, w jakim nie podlegają one pełnej harmonizacji zgodnie z tą dyrektywą: dotyczy to okresu przedawnienia dla wykonywania praw konsumentów, oraz gwarancji handlowych. Wreszcie, w odniesieniu do i prawa sprzedawcy do dochodzenia odszkodowania, państwa członkowskie powinny mieć swobodę ustalenia bardziej szczegółowych warunków wykonywania tego prawa.

(13)Niniejsza dyrektywa nie powinna mieć zastosowania do towarów takich jak płyty DVD i CD, na których treści cyfrowe zamieszczono w taki sposób, jakby płyty te były jedynie nośnikiem treści cyfrowych. Powinna ona natomiast mieć zastosowanie do treści cyfrowych zintegrowanych z towarami takimi jak urządzenia domowe lub zabawki, w których treści cyfrowe są zintegrowane w taki sposób, że ich funkcje są podporządkowane głównym funkcjom towarów i działają jako integralna część towaru.

(12) Jeżeli umowa dotyczy zarówno sprzedaży towarów, jak i świadczenia usług, niniejsza dyrektywa ma zastosowanie jedynie do części umowy odnoszącej się do sprzedaży towarów, zgodnie z podejściem przyjętym w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE.

(11)Niniejsza dyrektywa zawiera przepisy mające zastosowanie do sprzedaży towarów przez internet lub w inny sposób na odległość jedynie w odniesieniu do najważniejszych elementów umowy, które są wymagane do usunięcia barier na jednolitym rynku cyfrowym wewnętrznym wynikających z prawa umów. Z tego względu przepisy określające wymagania co do zgodności, środki zaradcze przysługujące konsumentom w przypadku braku zgodności towarów z umową oraz warunki korzystania z tego prawa powinny zostać w pełni zharmonizowane, a poziom ochrony konsumentów w porównaniu z dyrektywą 1999/44/WE powinien wzrosnąć.

(10)Dzięki większej konkurencji między detalistami konsumenci będą mieli szerszy wybór produktów po bardziej atrakcyjnych cenach. Konsumenci skorzystają z wyższego poziomu ochrony oraz zwiększonego postępu społecznego dzięki w pełni zharmonizowanym przepisom. To z kolei zwiększy ich zaufanie do transgranicznej sprzedaży na odległość, w szczególności do sprzedaży internetowej. Konsumenci będą mieli większą pewność podczas transgranicznych zakupów na odległość, wiedząc, że mają takie same prawa w całej Unii.

(9)W pełni zharmonizowane przepisy prawa umów konsumenckich ułatwią przedsiębiorcom oferowanie swoich produktów w innych państwach członkowskich. Dla przedsiębiorców będzie to oznaczało mniejsze koszty, ponieważ nie będą już musieli uwzględniać różnic w bezwzględnie obowiązujących przepisach w kraju konsumenta. Zapewni im to większą pewność prawa podczas sprzedaży na odległość do innych państw członkowskich dzięki stabilnemu otoczeniu prawnemu w zakresie prawa umów.

(8)Aby zaradzić tym problemom, wynikającym ze zróżnicowania przepisów krajowych, zarówno przedsiębiorcy, jak i konsumenci powinni mieć możliwość opierania się na w pełni zharmonizowanych ukierunkowanych przepisach dla sprzedaży towarów przez internet lub w inny sposób na odległość. Ujednolicenie przepisów jest konieczne w odniesieniu do najważniejszych elementów prawa umów konsumenckich, które przy obecnej minimalnej harmonizacji są zróżnicowane, przez co tworzą się bariery w handlu w Unii Europejskiej. Niniejsza dyrektywa powinna zatem uchylić dyrektywę 1999/44/WE, która zakładała minimalną harmonizację, oraz wprowadzić w pełni zharmonizowane przepisy dotyczące umów sprzedaży towarów.

(7)Chociaż sprzedaż przez internet stanowi przeważającą część sprzedaży transgranicznej w Unii, to zróżnicowane prawo umów obowiązujące w różnych krajach ma też wpływ na detalistów, którzy korzystają z innych kanałów sprzedaży na odległość, oraz detalistów prowadzących sprzedaż przy fizycznej obecności stron, utrudniając im rozszerzanie działalności na rynki innych państw. W zakres niniejszej dyrektywy powinny wejść wszystkie kanały sprzedaży, aby stworzyć równe szanse dla wszystkich przedsiębiorców prowadzących sprzedaż towarów na rzecz konsumentów. Określając jednolite zasady dotyczące wszystkich kanałów sprzedaży, niniejsza dyrektywa powinna pozwolić uniknąć wszelkich rozbieżności, które stanowiłyby nieproporcjonalne obciążenie dla coraz liczniejszych w Unii detalistów prowadzących sprzedaż wielokanałową. Konieczność utrzymania spójnych przepisów w sprawie sprzedaży i gwarancji obejmujących wszystkie kanały sprzedaży potwierdzono w kontroli sprawności unijnych przepisów dotyczących konsumentów i wprowadzania do obrotu, która objęła również dyrektywę 1999/44/WE.

(76)Konsumenci mają zapewniony wysoki poziom ochrony podczas zakupów przez internet lub w inny sposób na odległość dzięki stosowaniu rozporządzenia (WE) nr 593/2008, ale zróżnicowanie przepisów ma także negatywny wpływ na zaufanie konsumentów do handlu elektronicznego transakcji transgranicznych. Za tą nieufnością kryje się kilka czynników, jednak najważniejszym wydaje się niepewność co do praw wynikających z umowy przysługujących konsumentowi. Ta niepewność występuje zarówno w przypadku, gdy konsumenci są chronieni przez bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa umów konsumenckich w ich państwie członkowskim, a sprzedawca kieruje do konsumentów swoją działalność transgraniczną, jak i w przypadku gdy konsument zawiera transgraniczną umowę ze sprzedawcą, który nie prowadzi działalności handlowej w państwie członkowskim konsumenta.

(65)Istniejące różnice mogą negatywnie oddziaływać na przedsiębiorców i konsumentów. Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 przedsiębiorstwa, których oferta jest skierowana do konsumentów z innych państw członkowskich, muszą przestrzegać bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa umów konsumenckich kraju zwykłego miejsca pobytu konsumenta. Ponieważ przepisy państw członkowskich się różnią, przedsiębiorstwa są narażone na dodatkowe koszty. Z tego względu wiele przedsiębiorców może decydować się na ograniczenie działalności do rynku krajowego albo eksport towarów jedynie do jednego lub dwóch państw członkowskich. Taka decyzja, mająca na celu ograniczenie ryzyka i kosztów związanych z transgranicznym handlem elektronicznym, skutkuje utratą możliwości ekspansji handlowej i korzyści skali. Cierpią na tym szczególnie małe i średnie przedsiębiorstwa.

(54)Unijne przepisy dotyczące sprzedaży towarów przez internet lub w inny sposób na odległość są wciąż bardzo zróżnicowane, choć przepisy dotyczące wymogów co do informacji przekazywanych przed zawarciem umowy, prawa odstąpienia od umowy w przypadku umów zawieranych na odległość oraz warunków dostawy są już w pełni zharmonizowane. Pozostałe najważniejsze elementy umowne, takie jak kryteria zgodności, środki zaradcze dostępne w przypadku niezgodności towaru z umową oraz warunki korzystania z nich, podlegają obecnie minimalnej harmonizacji zgodnie z dyrektywą 1999/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady. Państwa członkowskie mogły ustanowić wyższy poziom ochrony konsumentów i wprowadzić odpowiednie przepisy. Korzystając z tego uprawnienia, państwa członkowskie uwzględniły różne elementy i podjęły działania w różnym zakresie. Z tego względu przepisy krajowe będące transpozycją dorobku prawnego Unii w zakresie prawa umów konsumenckich dyrektywy 1999/44/WE są w znacznym stopniu rozbieżne w odniesieniu do podstawowych elementów umowy sprzedaży, takich jak istnienie lub brak hierarchii środków zaradczych, okres gwarancji prawnej, długość okresu przeniesienia ciężaru dowodu na sprzedawcę, czy też powiadomienie sprzedawcy o wadzie.

(3)Handel elektroniczny jest głównym motorem jednym z głównych motorów wzrostu na jednolitym rynku cyfrowym rynku wewnętrznym. Jednak ten potencjał wzrostu pozostaje w dużej części niewykorzystany. Aby wzmocnić konkurencyjność Unii i napędzać wzrost, Unia musi działać szybko i zachęcać uczestników runku do uwolnienia pełnego potencjału, jaki oferuje jednolity rynek cyfrowy wewnętrzny. Pełny potencjał jednolitego rynku cyfrowego wewnętrznego może zostać uwolniony jedynie wtedy, gdy wszyscy uczestnicy rynku będą mieli łatwy dostęp do internetowej transgranicznej sprzedaży towarów, oraz będą mieli pewność swoich praw podczas w tym elektronicznych transakcji handlowych. Prawo umów, na podstawie którego uczestnicy rynku zawierają transakcje, jest jednym z najważniejszych czynników wpływających na decyzje przedsiębiorców, czy angażować się w transgraniczną sprzedaż towarów przez internet. Prawo umów wpływa także na gotowość konsumentów do angażowania się w ten rodzaj zakupów.

(18)W celu zrównoważenia wymogów pewności prawa z właściwą elastycznością przepisów wszelkie odniesienia w niniejszej dyrektywie do tego, czego można oczekiwać od danej osoby, dotyczą rozsądnych oczekiwań. Oceny tego, czy coś jest rozsądne, powinno się dokonywać obiektywnie, uwzględniając specyfikę i cel umowy, okoliczności sprawy oraz zwyczaje i praktyki zaangażowanych stron. Zwłaszcza rozsądny czas na wykonanie naprawy lub wymianę towaru powinien zostać obiektywnie oceniony, przy uwzględnieniu specyfiki towaru oraz braku zgodności.

(19)Aby zapewnić jasność co do tego, czego konsument może oczekiwać od towarów i jaka ma być odpowiedzialność sprzedawcy za niespełnienie oczekiwań konsumenta, niezwykle istotna jest pełna harmonizacja przepisów dotyczących zgodności towarów z umową. Przyjęcie zarówno subiektywnych, jak i obiektywnych kryteriów powinno zabezpieczyć uzasadniony interes obu stron umowy sprzedaży. Zgodność z umową należy oceniać, biorąc pod uwagę nie tylko wymagania określone w umowie, w tym informacje przekazywane przed zawarciem umowy stanowiące część umowy, ale także pewne obiektywne wymagania, które stanowią normę w zakresie tego, czego oczekuje się od danego towaru, zwłaszcza przydatność do danego celu, opakowanie, instrukcje instalacji oraz standardowe cechy i funkcje działania.

(20)Znaczna liczba towarów konsumpcyjnych musi przed użyciem zostać zainstalowana, aby konsument mógł z nich w pełni korzystać. Dlatego też brak zgodności wynikający z niewłaściwej instalacji powinien być równoznaczny z niezgodnością z umową, jeżeli towar był instalowany przez sprzedawcę lub pod jego kontrolą, a także jeżeli konsument instalował towary sam, ale nieprawidłowa instalacja wynika z błędnych instrukcji.

(21)Zgodność powinna dotyczyć zarówno wad materialnych, jak i prawnych. Prawa osób trzecich oraz inne wady prawne mogą skutecznie uniemożliwić konsumentowi korzystanie z towarów zgodnie z umową, jeżeli posiadacz praw zgodnie z prawem doprowadzi do tego, żeby konsument zaprzestał naruszania tych praw. Dlatego sprzedawca powinien zapewnić, by towary były wolne od jakichkolwiek praw osób trzecich, które mogłyby uniemożliwić konsumentowi korzystanie z towarów zgodnie z umową.

(22)Należy zapewnić swobodę zawierania umów w odniesieniu do kryteriów zgodności towarów, aby zapobiec unikaniu odpowiedzialności za brak zgodności i aby zapewnić wysoki poziom ochrony konsumenta. W związku z tym wszelkie odstępstwa od bezwzględnie obowiązujących przepisów dotyczących kryteriów zgodności oraz nieprawidłowej instalacji niekorzystne dla konsumenta są powinny być ważne jedynie w przypadku, gdy konsument został o tym wyraźnie poinformowany i wyraził na to zgodę przy zawieraniu umowy.

(23)Zapewnienie większej trwałości towarów konsumpcyjnych jest ważne dla osiągnięcia bardziej zrównoważonej konsumpcji i gospodarki o obiegu zamkniętym. Także eliminowanie z rynku unijnego towarów niezgodnych z umową dzięki wzmocnionemu nadzorowi i odpowiednim bodźcom dla przedsiębiorstw jest niezwykle istotne z punktu widzenia zwiększania zaufania do jednolitego rynku funkcjonowania rynku wewnętrznego. Z tego względu najbardziej odpowiednim podejściem do wprowadzenia wymagań co do trwałości określonych rodzajów lub grup produktów jest prawodawstwo unijne dla określonych produktów, przy wykorzystaniu w tym celu przyjętych kryteriów. Z tego względu niniejsza dyrektywa powinna być uzupełnieniem celów ustalonych w takim unijnym prawodawstwie dla konkretnych sektorów produktów. O ile konkretne informacje na temat trwałości produktu są wskazane w oświadczeniu przed zawarciem umowy stanowiącym część umowy sprzedaży, konsument powinien móc polegać na tych informacjach jak na elemencie kryteriów zgodności.

(24)Aby zarówno konsumenci, jak i sprzedawcy mieli większą pewność prawa, należy jasno wskazać termin, w jakim należy ocenić zgodność towarów z umową. W celu zapewnienia spójności niniejszej dyrektywy z dyrektywą 2011/83/UE stosowne jest wskazanie momentu przejścia ryzyka jako terminu oceny zgodności towarów z umową. W przypadku towarów, które wymagają instalacji, termin ten powinien zostać odpowiednio dostosowany.

(25)Jeżeli państwa członkowskie będą miały możliwość utrzymania obowiązku powiadomienia sprzedawcy przez konsumenta o wadzie, może to doprowadzić do sytuacji, w której konsumenci stracą uzasadnione prawo do skorzystania ze środków zaradczych w przypadku spóźnionego powiadomienia lub jego braku, zwłaszcza w przypadku transakcji transgranicznych, do których ma zastosowanie prawo innego państwa członkowskiego, a konsument nie jest świadomy, że powiadomienie sprzedawcy jest obowiązkowe. Z tego względu nie powinno się ustanawiać obowiązku powiadomienia sprzedawcy przez konsumenta. W związku z tym państwa członkowskie nie będą miały możliwości wprowadzenia lub utrzymania wymogu, żeby konsument powiadomił sprzedawcę o braku zgodności w określonym terminie.

(26)Aby przedsiębiorcy mogli polegać na jednym zestawie przepisów w całej Unii, konieczna jest pełna harmonizacja okresów, kiedy ciężar dowodu związany z brakiem zgodności jest przeniesiony na sprzedawcę z korzyścią dla konsumenta. W ciągu dwóch pierwszych lat konsument musi jedynie ustalić wykazać istnienie braku zgodności, aby móc skorzystać z domniemania braku zgodności. W tym okresie konsument nie musi natomiast udowodnić, że brak zgodności istniał w momencie, w którym zgodność miała być ustalona. Aby zwiększyć pewność prawa w odniesieniu do środków zaradczych przysługujących w przypadku braku zgodności z umową oraz aby wyeliminować jedną z głównych przeszkód na jednolitym runku cyfrowym rynku wewnętrznym, należy ustalić w pełni zharmonizowaną kolejność stosowania tych środków. W ramach pierwszego środka zaradczego konsumenci powinni mieć przede wszystkim wybór między naprawą towaru a jego wymianą. To pomoże utrzymać stosunek umowny i wzajemne zaufanie. Co więcej, jeśli konsumenci będą mieli możliwość zażądania naprawy, powinno to sprzyjać zrównoważonej konsumpcji i może się przyczynić do zwiększenia trwałości produktów.

(27)Wybór konsumenta między naprawą a wymianą towaru może być ograniczony jedynie w przypadku, gdyby wybrana opcja była nieproporcjonalna w porównaniu z innymi dostępnymi opcjami, niemożliwa lub niezgodna z prawem. Takim przypadkiem będzie na przykład żądanie wymiany towarów ze względu na niewielkie zarysowanie, w sytuacji gdy wymiana pociągnęłaby za sobą znaczne koszty, natomiast zarysowanie mogłoby być łatwo usunięte.

(28)Jeżeli sprzedawca nie przywrócił zgodności poprzez naprawę lub wymianę bez poważnych niedogodności dla konsumenta i w rozsądnym terminie, konsument powinien mieć prawo od obniżenia ceny lub rozwiązania umowy. Naprawa lub wymiana muszą powinny zwłaszcza zostać skutecznie wykonane w rozsądnym terminie. To, jaki okres jest rozsądnym terminem, powinno być obiektywnie ustalone, biorąc pod uwagę cechy towaru i brak zgodności. Jeżeli po upływie rozsądnego terminu sprzedawca nie usunął skutecznie niezgodności, konsument nie jest zobowiązany do akceptowania następnych prób sprzedawcy podejmowanych w celu usunięcia tej samej niezgodności.

(29)Biorąc pod uwagę, że prawo do rozwiązania umowy ze względu na brak zgodności jest ważnym środkiem zaradczym stosowanym, gdy naprawa lub wymiana są niewykonalne lub zawiodły, prawo to powinno przysługiwać konsumentowi także w przypadkach mniejszych niezgodności. Byłby to dla sprzedawców silny bodziec do szybkiego usuwania wszelkich niezgodności. Żeby prawo do rozwiązania umowy było skuteczne w sytuacji, gdy konsument nabywa wiele towarów, z których część stanowi akcesoria do głównego przedmiotu i których konsument by nie nabył, gdyby nie kupował tego przedmiotu, a niezgodność dotyczy głównego przedmiotu, wówczas konsument powinien mieć prawo rozwiązania umowy także w odniesieniu do akcesoriów, nawet jeśli pozostają one w zgodności z umową.

(30)W przypadku rozwiązania umowy przez konsumenta ze względu na brak zgodności w niniejszej dyrektywie określono niniejsza dyrektywa powinna określać jedynie główne skutki i sposoby wykonywania prawa do rozwiązania umowy, zwłaszcza obowiązek stron do zwrotu tego, co otrzymały. Dlatego sprzedawca jest powinien być zobowiązany do zwrotu pieniędzy otrzymanych od konsumenta, a konsument jest powinien być zobowiązany do zwrotu towaru.

(31)W celu zapewnienia skutecznego egzekwowania prawa konsumenta do rozwiązania umowy przy jednoczesnym zapobieżeniu bezpodstawnemu wzbogaceniu się konsumenta zobowiązanie konsumenta do zapłaty za zmniejszenie wartości towarów powinno być ograniczone do tych przypadków, gdy zmniejszenie wartości przekracza normalne zużycie. W żadnym przypadku konsument nie może być zmuszony do zapłacenia większej kwoty niż cena ustalona za towary. Jeżeli zwrot towarów jest niemożliwy ze względu na ich uszkodzenie lub utratę, konsument jest zobowiązany do zapłacenia wartości pieniężnej uszkodzonych towarów. Konsument nie powinien być jednak zobowiązany do płacenia wartości pieniężnej towarów, jeżeli zniszczenie lub utrata wynikają z braku zgodności towarów z umową.

(32)W celu zwiększenia pewności prawa dla sprzedawców oraz pewności konsumentów podczas zakupów transgranicznych konieczna jest harmonizacja okresu, kiedy sprzedawca ponosi odpowiedzialność za brak zgodności istniejący w momencie, gdy konsument fizycznie wejdzie w posiadanie towarów. Biorąc pod uwagę, że podczas transpozycji dyrektywy 1999/44/WE zdecydowana większość państw członkowskich przewidziała dwuletni okres odpowiedzialności sprzedawcy i ten okres jest uznawany przez uczestników rynku za rozsądny, należy ten okres utrzymać.

(33)W celu podniesienia świadomości konsumentów i ułatwienia egzekwowania unijnych przepisów dotyczących praw konsumentów w odniesieniu do towarów niezgodnych z umową w niniejszej dyrektywie powiązano okres, w którym ciężar dowodu jest przeniesiony sprzedawcę z korzyścią dla konsumenta z okresem, w którym sprzedawca jest odpowiedzialny za niezgodności.

(34)Aby zapewnić przejrzystość, powinno się określić pewne wymogi w tym zakresie co do gwarancji handlowych. W celu zwiększenia pewności prawa i uniknięcia sytuacji, w których konsumenci są wprowadzani w błąd, w dyrektywie przewidziano także dyrektywa powinna również przewidywać, że jeżeli warunki gwarancji handlowej zawarte w reklamie lub informacjach przekazanych przed zawarciem umowy są korzystniejsze dla konsumenta niż te określone w oświadczeniu handlowym, wtedy obowiązują te korzystniejsze warunki. Niniejsza dyrektywa powinna też określać zasady dotyczące treści oświadczenia gwarancyjnego i sposobu jego udostępniania konsumentom. Państwa członkowskie powinny mieć swobodę ustanowienia przepisów dotyczących innych aspektów gwarancji handlowych nieobjętych niniejszą dyrektywą, pod warunkiem że przepisy te nie pozbawią konsumentów ochrony przysługującej im na mocy w pełni zharmonizowanych przepisów niniejszej dyrektywy dotyczących gwarancji handlowych.

(35)Biorąc pod uwagę, że sprzedawca jest odpowiedzialny względem klienta za wszelkie niezgodności towaru wynikające z działania lub zaniechania sprzedawcy lub osoby trzeciej, jest rzeczą uzasadnioną, żeby sprzedawca miał możliwość dochodzenia odszkodowania względem osoby odpowiedzialnej za taki stan rzeczy na wcześniejszych etapach łańcucha transakcji. Niniejsza dyrektywa nie powinna jednak mieć wpływu na zasadę swobody zawierania umów między sprzedawcą i innymi stronami w łańcuchu transakcji. Szczegółowe informacje dotyczące wykonywania tego prawa, zwłaszcza kwestia, do kogo i w jaki sposób mają być kierowane te roszczenia, zostaną określone przez państwa członkowskie.

(36)Osoby lub organizacje, które według prawa krajowego mają uzasadniony interes w ochronie praw konsumenta wynikających z umowy, powinny mieć prawo do wszczęcia postępowania przed sądem lub innym organem administracyjnym właściwym do rozpatrywania skarg lub do wszczęcia odpowiedniego postępowania prawnego.

(37)Żaden z przepisów niniejszej dyrektywy nie powinien naruszać stosowania przepisów prywatnego prawa międzynarodowego, zwłaszcza rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 ani rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012.