KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 14.12.2017 COM(2017) 775 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 70/2012 z dnia 18 stycznia 2012 r. w sprawie sprawozdań statystycznych w odniesieniu do transportu drogowego rzeczy





SPIS TREŚCI 1.WPROWADZENIE 1.1.Cel sprawozdania 1.2.Kontekst ram prawnych 1.3.Kontekst polityczny 1.4.Państwa członkowskie i inne kraje objęte rozporządzeniem 2.MONITOROWANIE WYKONANIA ROZPORZĄDZENIA 2.1.Przestrzeganie zobowiązań prawnych 2.2.Metody gromadzenia danych stosowane w państwach członkowskich 2.3.Obciążenie administracyjne dla państw członkowskich 2.4.Zmniejszenie i uproszczenie obciążenia administracyjnego 2.5.Walidacja danych i jakość otrzymywanych danych statystycznych 2.6.Wsparcie metodologiczne dla państw członkowskich 3.WYNIKI STATYSTYCZNE 3.1.Tendencje w zakresie transportu drogowego towarów w UE 3.2.Rozpowszechnianiedanych 3.2.1.Tabele Eurobase służące rozpowszechnianiu 3.2.2.Publikacje

4.Dalszy rozwój statystyk w zakresie transportu drogowego towarów 5.WNIOSKI

1. WPROWADZENIE 1.1.Cel sprawozdania Zgodnie z art. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 70/2012 z dnia 18 stycznia 2012 r. w sprawie sprawozdań statystycznych w odniesieniu do transportu drogowego rzeczy, do dnia 31 grudnia 2014 r., a następnie co trzy lata, Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu oraz Radzie sprawozdanie z wykonania rozporządzenia. Niniejsze sprawozdanie jest drugim sprawozdaniem służącym spełnieniu tego wymogu. W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono tło, kontekst polityczny i zakres przepisów. Ponadto omówiono w nim kwestie dotyczące wdrożenia rozporządzenia oraz przedstawiono uzyskane dane statystyczne. W ostatnich punktach omówiono działania następcze w związku z wnioskami dotyczącymi dalszego rozwoju statystyk na temat transportu drogowego towarów, zawartych w pierwszym sprawozdaniu. 1.2.Kontekst ram prawnych Rozporządzenie (UE) nr 70/2012 stanowi przekształcenie rozporządzenia Rady (WE) nr 1172/98 z dnia 25 maja 1998 r. wraz z kolejnymi zmianami, które miały na celu dostosowanie podstaw prawnych dla gromadzenia danych dotyczących transportu drogowego do traktatu lizbońskiego. Rozporządzenie stanowi zatem krok naprzód, jeśli chodzi o rozwój statystyk dotyczących transportu w UE. Stanowi ono podstawę prawną dla gromadzenia wielu danych na temat transportu drogowego towarów. Dzięki nałożeniu wymogu przekazywania Komisji danych jednostkowych pochodzących z badań przewoźników towarów w transporcie drogowym rozporządzenie przyczynia się do utrzymania wysokiej jakości i porównywalności informacji statystycznych. Rozporządzenie (UE) nr 70/2012 zostało opracowane, aby dostarczyć Komisji, innym instytucjom UE oraz rządom krajowym porównywalne, wiarygodne, zharmonizowane, regularnie aktualizowane i wyczerpujące dane statystyczne dotyczące skali i rozwoju drogowego przewozu towarów. Dane te są niezbędne do opracowywania, monitorowania i oceny różnych obszarów polityki UE. Państwa członkowskie przesyłają te informacje do Komisji w formie danych jednostkowych. Dzięki temu użytkownikom można udostępnić tabele statystyczne zawierające wiele różnych kombinacji zmiennych, z zastrzeżeniem gwarancji poufności. Rozporządzenie (UE) nr 70/2012 zostało opracowane w taki sposób, aby jak najbardziej ograniczyć obciążenia przedsiębiorstw transportowych. Gromadzenie danych jest oparte na badaniach reprezentacyjnych; informacje wymagane są zatem jedynie dla wybranej próby pojazdów transportowych przez ograniczony czas (zwykle jest to tydzień). Państwa członkowskie mogą wykluczyć z badań operacje transportowe wykonywane przez pojazdy o parametrach poniżej pewnego progu. 1.3.Kontekst polityczny Opracowanie wspólnej polityki transportowej wymaga szczegółowej wiedzy na temat zasięgu i rozwoju transportu drogowego towarów.

Znaczenie polityki jest bardzo duże: w białej księdze zatytułowanej „Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu – dążenie do osiągnięcia konkurencyjnego i zasobooszczędnego systemu transportu” określono dziesięć celów na rzecz utworzenia konkurencyjnego i zasobooszczędnego systemu transportu (będących punktami odniesienia dla osiągnięcia celu polegającego na redukcji emisji gazów cieplarnianych o 60 %). Szczegółowe statystyki dotyczące transportu drogowego towarów są wymagane do monitorowania postępów w osiąganiu niektórych z tych celów (np. celu dotyczącego przeniesienia 30 % drogowych przewozów towarowych na trasach dłuższych niż 300 km na inne środki transportu do 2030 r.). W celu realizacji zadań powierzonych Komisji w zakresie wspólnej polityki transportowej potrzebuje ona porównywalnych, wiarygodnych, zsynchronizowanych, regularnie aktualizowanych i wyczerpujących danych statystycznych dotyczących skali i rozwoju transportu drogowego towarów pojazdami zarejestrowanymi w UE oraz dotyczących stopnia wykorzystania pojazdów wykonujących te przewozy. Dane gromadzone na podstawie rozporządzenia (UE) nr 70/2012 są również niezwykle cenne dla organizacji zawodowych, przedsiębiorstw transportowych, naukowców i specjalistów w dziedzinie modelowania w obszarze transportu drogowego, jako że dogłębna znajomość rynku przyczynia się do zwiększenia konkurencyjności przedsiębiorstw w tym sektorze. 1.4.Państwa członkowskie i inne kraje objęte rozporządzeniem Rozporządzenie (UE) nr 70/2012 stosuje się bezpośrednio i w całości do wszystkich państw członkowskich. Zobowiązuje ono wszystkie państwa członkowskie do przekazywania danych. Na mocy art. 1 ust. 3 rozporządzenia jedyny wyjątek od tej zasady stanowi Malta z uwagi na to, że zarejestrowana jest tam niewielka liczba pojazdów do transportu drogowego towarów, które posiadają uwierzytelniony odpis licencji wspólnotowej. Pobieranie istotnych i wiarygodnych danych z małego zbioru pojazdów stanowiłoby nieproporcjonalne obciążenie przedsiębiorstw maltańskich. Dwa państwa EFTA – Norwegia i Szwajcaria – również przekazują dane. 2.MONITOROWANIE WYKONANIA ROZPORZĄDZENIA 2.1.Przestrzeganie zobowiązań prawnych Poziom przestrzegania obowiązku udostępniania danych określonego w rozporządzeniu (UE) nr 70/2012 jest bardzo wysoki. Wszystkie państwa członkowskie dostarczyły wymagane zestawy danych, a opóźnienia wystąpiły tylko w kilku przypadkach, głównie ze względu na zmiany w systemach informatycznych na szczeblu krajowym. Dzięki temu możliwe jest przygotowanie wysokiej jakości wiarygodnych statystyk na temat transportu drogowego towarów w Europie. 2.2.Metody gromadzenia danych stosowane w państwach członkowskich Ustalenia dotyczące metod określone w rozporządzeniu (UE) nr 70/2012 dostarczyły wspólnych ram umożliwiających zharmonizowane gromadzenie danych i otrzymywanie porównywalnych danych. Co trzy lata Komisja gromadzi informacje na temat krajowych metod gromadzenia danych (korzystanie z rejestrów, metodologia doboru próby, zakres itp.) i udostępnia je w publikacji zatytułowanej „Metodologia stosowana w badaniach transportu drogowego towarów w państwach członkowskich i krajach kandydujących”. 2.3.Obciążenie administracyjne dla państw członkowskich Konkretnym celem rozporządzenia (UE) nr 70/2012 jest utrzymanie obciążenia państw członkowskich na minimalnym poziomie. W większości państw zgłaszających nie było konieczne wprowadzenie dodatkowych szczególnych środków, jako że istniejące procedury były wystarczające, aby spełnić wymogi dotyczące gromadzenia danych. Komisja zebrała również informacje na temat obciążenia respondentów. Zasadniczo tylko kilka państw członkowskich było w stanie precyzyjnie określić obciążenie wiążące się z wykonaniem rozporządzenia. Niemniej jednak można wyciągnąć następujące wnioski: ·w odniesieniu do regularnego przekazywania danych znaczna większość krajów zgłaszających dane, które udzieliły odpowiedzi, uznała, że obciążenie jest do zaakceptowania.

·Istnieją znaczne dysproporcje między państwami, jeśli chodzi o obciążenie związane z gromadzeniem danych, w szczególności uzależnione od dostępnych krajowych systemów zestawiania danych. Bardziej konkretnie, w oparciu o próbę krajów zgłaszających dane, które dostarczyły informacji na ten temat, wynika, że: ośredni czas potrzebny respondentom na przekazanie danych dotyczących jednego pojazdu wykonującego przejazdy w okresie objętym badaniem oceniono na około 10 do 45 minut (w zależności od wykorzystywanego systemu gromadzenia danych); ośredni czas potrzebny respondentom na przekazanie danych dotyczących jednego pojazdu niewykonującego przejazdów w okresie objętym badaniem oceniono na około 2 do 7 minut; omożliwość gromadzenia i przesyłania danych w formie elektronicznej znacznie zmniejsza obciążenie respondentów związane ze zgłaszaniem danych. Należy zauważyć, że wartość dodana otrzymanych statystyk skompensuje obciążenie wynikające z badania na temat gromadzenia danych przeprowadzonego w kontekście rozporządzenia (UE) nr 70/2012. W szczególności: ·Komisja zarządza poufnymi krajowymi danymi jednostkowymi przekazywanymi przez każde państwo członkowskie oraz zestawia szczegółowe dane krajowe (tabele D). Tabele te umożliwiają każdemu państwu zgłaszającemu dane posiadanie pełnych informacji statystycznych na temat wszystkich operacji transportu drogowego na jego terytorium z udziałem samochodów ciężarowych zarejestrowanych w innych państwach UE (z wyjątkiem Malty), w Szwajcarii i Norwegii. Wykonanie niniejszego rozporządzenia oraz usługi świadczone przez Komisję uniemożliwiają podwójne gromadzenie danych na temat zagranicznych pojazdów ciężarowych na poziomie krajowym. ·Uczestniczące kraje wykazują duże zainteresowanie opracowywanymi statystykami, jako że wyniki badań dostarczają wartości dodanej i są kluczowym narzędziem monitorowania rynku transportu drogowego towarów w Europie. ·Gromadzenie informacji i zarządzanie nimi na poziomie danych jednostkowych umożliwia elastyczne podejście przy zaspokajaniu szczególnych potrzeb polityki UE, w przypadku których wymagane są informacje statystyczne, bez opóźnień i dodatkowych wysiłków na szczeblu krajowym. Takie informacje są często wymagane przez służby zajmujące się polityką w celu opracowywania projektów sprawozdań lub oceny odpowiednich przepisów i celów politycznych. 2.4.Zmniejszenie i uproszczenie obciążenia administracyjnego Komisja stale poświęca uwagę zmniejszeniu i uproszczeniu obciążenia administracyjnego. Na podstawie informacji zwrotnych otrzymanych od państw członkowskich Komisja, we współpracy z krajowymi urzędami statystycznymi, wdraża konkretne działania, aby zmniejszyć obciążenie związane z gromadzeniem i zgłaszaniem danych, na jakie narażone są organy krajowe i respondenci badania. Te działania obejmują: 1.opracowanie narzędzi ułatwiających zgłaszanie szczegółowych danych na poziomie regionalnym (NUTS 3); 2.opracowywanie zautomatyzowanych narzędzi i procedur służących przekazywaniu i walidacji danych jednostkowych w celu przesyłania państwom członkowskim informacji zwrotnych w zakresie jakości danych i konkretnych błędów dla każdego zbioru danych; 3.promowanie kwestionariuszy elektronicznych i internetowych systemów sprawozdawczości na szczeblu krajowym oraz pomoc w ich wdrażaniu; 4.organizowanie regularnych spotkań ekspertów krajowych z państw członkowskich (grup roboczych i grup zadaniowych) i ekspertów z krajów sąsiadujących w celu wymiany najlepszych praktyk i omówienia jakości danych, problemów i rozwiązań. 2.5.Walidacja danych i jakość otrzymywanych danych statystycznych Za jakość przeprowadzenia badania na temat transportu drogowego towarów są odpowiedzialne państwa członkowskie, Komisja wdraża jednak wszelkie środki służące wykrywaniu błędów w otrzymanych danych i utrzymuje działający i wiarygodny system informatyczny do celów walidacji i przetwarzania danych. Komisja regularnie przekazuje państwom członkowskim informacje zwrotne na temat zagadnień, które mogą wymagać dalszego zbadania. Państwa zgłaszające dane dokonują wszelkich rozsądnych starań, aby usunąć błędy, w szczególności błędy powtarzające się. Procedura walidacji obejmuje kwartalną i roczną walidację danych jednostkowych oraz kontrole szeregów czasowych w odniesieniu do transportu krajowego, międzynarodowego i transportu ogółem: ·Walidacja danych jednostkowych: aby opracowywane zbiory danych nie zawierały błędów, przy każdym przesłaniu danych państwa zgłaszające dane otrzymują sprawozdanie z walidacji zawierające szczegółowe informacje na poziomie danych jednostkowych, aby umożliwić łatwe poprawienie wykrytych błędów. Procedura ta jest powtarzana do czasu, gdy wszystkie błędy zostaną poprawione. Ponadto Komisja stale rozwija swoje zasady dotyczące walidacji, aby spełniać zmieniające się potrzeby i zapewnić opracowywanie wysokiej jakości statystyk. ·Kontrole szeregów czasowych: Komisja (Eurostat) uważa, że przed opublikowaniem danych ważne jest zidentyfikowanie wartości oddalonych w szeregach czasowych, gdyż statystyki na temat transportu drogowego towarów są wykorzystywane w różnych sprawozdaniach Komisji w celu wyciągnięcia wniosków dotyczących rozwoju sytuacji na rynku przewozów drogowych. W przypadku zaobserwowania istotnych różnic wymaga ona w szczególności, aby państwa zgłaszające dane potwierdzały trendy. W razie konieczności państwa członkowskie przekazują skorygowane zbiory danych lub wyjaśnienia przyczyn znaczących rozbieżności w szeregach czasowych.

Wszystkie państwa zgłaszające dane dokonują korekty danych, jeżeli wykryte zostaną błędy. 2.6.Wsparcie metodologiczne dla państw członkowskich Komisja zapewnia państwom członkowskim stałe wsparcie metodologiczne i techniczne w celu wykonywania rozporządzenia w sprawie statystyk dotyczących transportu drogowego towarów oraz zapewnia utrzymanie wysokiej jakości danych i systemu informacyjnego w zakresie metadanych. Aby udzielić państwom zgłaszającym dane wskazówek metodologicznych w odniesieniu do wykonania rozporządzenia (UE) nr 70/2012, Komisja opracowała dwa podręczniki referencyjne: · Metodologia w zakresie transportu drogowego towarów , w którym określono podstawę metodologiczną zestawiania danych statystycznych dotyczących transportu drogowego towarów w państwach członkowskich, krajach kandydujących i państwach EFTA; · Metodologia stosowana w badaniach transportu drogowego towarów w państwach członkowskich i krajach kandydujących , w którym przedstawiono aspekty metodologiczne badań transportu drogowego towarów prowadzonych w państwach zgłaszających dane.



3.WYNIKI STATYSTYCZNE 3.1.Tendencje w zakresie transportu drogowego towarów w UE W obrębie Unii Europejskiej transport drogowy towarów stanowi główną część transportu drogowego dokonywanego za pomocą lądowych środków transportu (odsetek ten wynosi 75 % i w ostatnim dziesięcioleciu utrzymywał się na stosunkowo stabilnym poziomie). W 2015 r. działalność sektora transportu drogowego towarów w UE, mierzona w tonokilometrach, zwiększyła się o 2,4 % w porównaniu z 2014 r. Niemniej jednak nadal znajdowała się 7,6 % poniżej wartości szczytowej sprzed kryzysu odnotowanej w 2007 r. i tylko nieco powyżej poziomu z 2010 r. (0,7 %). Transport krajowy dokonywany przez przedsiębiorstwa krajowe stanowi około dwóch trzecich całkowitego transportu drogowego towarów, a w 2015 r. wskaźnik udziału kabotażu w rynku oscylował wokół 3 %, tj. średnio 3 % całkowitej działalności w zakresie transportu drogowego towarów w UE było dokonywane przez przewoźników zagranicznych. Pogłębienie integracji jednolitego rynku UE przyczynia się do odnotowywania wyższych stóp wzrostu w odniesieniu do międzynarodowych operacji transportu drogowego towarów niż w przypadku operacji krajowych. W latach 2005–2015 liczba tonokilometrów w ramach krajowego transportu drogowego towarów dokonanego przez przewoźników krajowych spadła o 6,5 %, natomiast liczba tonokilometrów operacji transportu międzynarodowego (w tym kabotażu) zwiększyła się o 14,9 %. 3.2.Rozpowszechnianie danych 3.2.1.Tabele Eurobase służące rozpowszechnianiu Zbiorcze dane – jak tylko przejdą kontrolę walidacji – są przekazywane do Eurobase, referencyjnej bazy danych Komisji (Eurostatu) służącej rozpowszechnianiu danych. Użytkownicy mogą otrzymać szczegółowe tabele statystyczne, udostępnione zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 6/2003 z dnia 30 grudnia 2002 r. dotyczącym rozpowszechniania wyników badań statystycznych w zakresie przewozu drogowego rzeczy, w odniesieniu do danych przesłanych na podstawie rozporządzenia (UE) nr 70/2012, i obejmujące okres od 1999 r. 3.2.2.Publikacje Komisja (Eurostat) publikuje także artykuły z serii Statistics Explained, które obejmują następującą tematykę: