Pod koniec 2020 r. osiągnięto porozumienie polityczne w kwestii rozporządzenia w sprawie EFG na lata 2021–2027. Rozporządzenie to weszło w życie wiosną 2021 r. Rozszerzono w nim wykorzystanie funduszu, tak aby możliwe było prowadzenie skuteczniejszych interwencji na rzecz wspierania większej liczby pracowników, którzy stracili pracę. EFG będzie oferował wsparcie dla pracowników nie tylko w przypadku poważnych zmian strukturalnych w światowym handlu spowodowanych globalizacją oraz światowym kryzysem finansowym i gospodarczym, ale również innymi przyczynami, takimi jak automatyzacja, cyfryzacja lub przejście na gospodarkę niskoemisyjną. Dotyczy to również nowych wyzwań związanych ze zmieniającym się światem pracy.

ØPaństwa członkowskie przedstawiły sprawozdania dotyczące 16 spraw dotyczących wsparcia z EFG w latach 2016–2018. Wyniki wskazywały, że średnio 56 % pracowników korzystających ze środków znalazło nowe zatrudnienie do końca okresu realizacji. Szczególnie wysokie poziomy reintegracji odnotowano w następujących sprawach: Microsoft (Finlandia) 92 %, Retail (Finlandia) 84 %, Financial service activities (Niderlandy) 78 % oraz Norte Centro Lisboa wearing apparel (Portugalia) 77 %.

ØW tym okresie sześć państw członkowskich złożyło osiem wniosków, z których jeden wycofano w późniejszym terminie. Wspomniane osiem wniosków opiewało na łączną kwotę 34,6 mln EUR (wkład krajowy i z EFG) i były one skierowane do 10 505 pracowników i 330 osób młodych niekształcących się, niepracujących ani nieszkolących się. Najwięcej pracowników zatrudnionych było w sektorze transportu lotniczego, a następnie w sektorze magazynowania i działalności usługowej wspomagającej transport oraz w sektorze produkcji pojazdów samochodowych.

EFG współfinansuje do 60 % kosztów środków zaproponowanych przez państwa członkowskie, które złożyły wnioski o przyznanie wsparcia ze środków EFG. Środki obejmowały zindywidualizowaną pomoc i doradztwo w zakresie poszukiwania pracy, różnorodne dostosowane do potrzeb możliwości szkolenia i podnoszenia kwalifikacji, wsparcie na rzecz przedsiębiorczości i zakładania przedsiębiorstw, a także tymczasowe zachęty finansowe i dodatki.

Zgodnie z art. 19 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1309/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji (2014–2020) Komisja kieruje niniejsze sprawozdanie do Parlamentu Europejskiego i Rady, przedstawiając ilościową i jakościową ocenę działalności EFG w poprzednich dwóch latach.

W latach 2019 i 2020 Komisja otrzymała osiem wniosków od sześciu państw członkowskich: Belgii, Hiszpanii, Estonii, Niemiec, Niderlandów i Finlandii. Wspomniane osiem wniosków opiewało na łączną kwotę 34,6 mln EUR (wkład krajowy i z EFG) i były one skierowane do 10 505 pracowników i 330 osób młodych niekształcących się, niepracujących ani nieszkolących się. Wszystkie z nich złożyły już wcześniej wnioski o finansowanie z EFG. Szczegółowe informacje na temat tych wniosków podano w tabeli 1 poniżej.

Siedem wniosków złożonych w latach 2019–2020 dotyczyło 16 387 zwolnień. Całkowita liczba beneficjentów (pracowników i młodzieży niekształcącej się, niepracującej ani nieszkolącej się) objętych wsparciem z EFG wyniosła 9 935. Wśród tych 9 935 beneficjentów objętych pomocą znajdowało się 9 605 zwolnionych pracowników oraz 330 osób zaliczonych do młodzieży niekształcącej się, niepracującej ani nieszkolącej się (zob. tabela 1 powyżej). O objęcie wsparciem z EFG największej liczby pracowników wnioskowała Estonia (5 060), a w dalszej kolejności Belgia (1 868) i Niderlandy (1 201). We wniosku Belgii przewidziano również objęcie wsparciem 330 osób zaliczonych do młodzieży NEET. Średnio na jeden wniosek przypadało 1 419 beneficjentów objętych pomocą (zob. wykres 2 poniżej).

W odniesieniu do przedmiotowych siedmiu spraw ubiegano się o wsparcie z EFG na łączną kwotę 19 733 416 EUR. Państwem, które ubiegało się o największą kwotę, była Belgia (dwa wnioski opiewające na 5 351 252 EUR), następnie Niderlandy (jeden wniosek opiewający na 5 019 218 EUR) i Estonia (jeden wniosek opiewający na 4 474 480 EUR). Wnioski o wkład EFG opiewały na kwoty od 1 081 706 EUR do 5 019 218 EUR, a średnia kwota wynosiła 3 288 903 EUR na jedno państwo członkowskie i 2 819 059 EUR na jeden wniosek.

W latach 2019–2020 Parlament Europejski i Rada przyjęły jedną decyzję o uruchomieniu środków z EFG. Łącznie w ramach dofinansowania z EFG przyznano kwotę 2 054 400 EUR przeznaczoną na pracowników objętych pomocą zwolnionych w sektorach pomocniczych przemysłu stoczniowego w Hiszpanii. Wniosek odnosił się do 960 pracowników zwolnionych w sześciu sektorach i 38 przedsiębiorstwach zlokalizowanych w zaliczanym do poziomu NUTS 2 regionie Galicji. Spośród 500 pracowników objętych pomocą, co do których zakłada się, że skorzystają ze środków (stanowiących 52 % zwolnionych pracowników) 94 % stanowili mężczyźni, 78 % było w wieku od 30 do 54 lat, a 97 % stanowili obywatele Unii.

W latach 2019 i 2020 Komisja otrzymała 16 sprawozdań końcowych dotyczących spraw dotyczących współfinansowania ze środków EFG wdrożonego przez 11 państw członkowskich od lipca 2016 r. do czerwca 2020 r. Wszystkie te sprawy poddano ocenie ex post.

Środki EFG i EFS są niekiedy stosowane przez państwa członkowskie w komplementarny sposób, aby zapewnić zarówno rozwiązania krótkoterminowe, jak i długoterminowe. Na poziomie indywidualnych spraw EFG bazuje zazwyczaj na istniejących już środkach krajowych lub środkach EFS, poprzez ich uzupełnienie lub poprzez zaoferowanie innych, dodatkowych środków. Decydującym kryterium jest potencjał dostępnych instrumentów pod względem udzielania pomocy beneficjentom objętym pomocą, a do państw członkowskich należy wybór oraz zaplanowanie instrumentów i działań najlepiej dostosowanych do osiągnięcia założonych celów.

Ponadto pracownikami, co do których uznaje się, że najbardziej skorzystali z pomocy z EFG, byli dotknięci pracownicy należący do grup pracowników o najsłabszej pozycji na rynku, w tym pracownicy starsi, pracownicy o niskich umiejętnościach, pracownicy ze środowisk migracyjnych oraz kobiety (szczególnie samotne matki). Dzięki EFG państwa członkowskie mogą zapewnić wsparcie przy korzystniejszym stosunku liczby doradców do liczby beneficjentów oraz przez dłuższy okres. W ten sposób zwiększa się szanse beneficjentów na poprawę ich sytuacji.

EFG umożliwia państwom członkowskim zapewnienie beneficjentom objętym pomocą bardziej szczegółowej i lepiej dostosowanej do ich potrzeb pomocy, w tym środków, do których w innym przypadku nie mieliby dostępu (np. kształcenia na poziomie średnim lub wyższym). EFG daje szansę na opracowanie zindywidualizowanych usług dostosowanych do potrzeb poszczególnych zwolnionych pracowników i wykraczających poza standardowe kursy i działania. Z kolei wsparcie z EFS jest zwykle skierowane do szerszej grupy społeczeństwa (zarówno osób pracujących, jak i bezrobotnych).

Z tych sprawozdań końcowych wynika, że 6 235 pracowników (56 % z pracowników, którzy otrzymali pomoc) i 112 osób zaliczanych do młodzieży NEET, czyli 55 % z 11 511 beneficjentów EFG, znalazło nowe miejsca pracy do końca okresu wdrażania EFG (5 695 jako pracownicy, 652 jako osoby prowadzące działalność na własny rachunek). Około 5 % beneficjentów nadal kształciło się lub szkoliło, 27 % pozostawało bezrobotnymi lub biernymi zawodowo z różnych przyczyn, a w przypadku 13 % beneficjentów status zatrudnienia był niedostępny. Średni wskaźnik dotarcia do beneficjentów (tj. liczba beneficjentów, którzy otrzymali pomoc z EFG, w stosunku do liczby osób, do których początkowo środki były skierowane) wyniósł 74 % i wahał się znacznie od 9 do 100 %.

W sprawozdaniach końcowych państw członkowskich przedstawia się, w jaki sposób zwolnieni pracownicy zostają objęci spersonalizowanymi i dostosowanymi do potrzeb środkami, dzięki którym uzyskują pomoc w znalezieniu alternatywnych ścieżek zatrudnienia. W sprawozdaniach tych potwierdzono również, że EFG stanowi wartość dodaną w stosunku do tego, co państwa członkowskie mogłyby same uczynić, by wesprzeć beneficjentów objętych pomocą w poszukiwaniu nowego zatrudnienia i zmianie statusu na rynku pracy.



Tabela 2: Sprawozdania końcowe otrzymane w latach 2019 i 2020

* Pozycja beneficjentów na rynku pracy przedstawiona w poniższej tabeli zasadniczo odzwierciedla sytuację na koniec okresu wdrażania.

** Wyrażenie „osoby bierne zawodowo” oznacza osoby, które nie są już dostępne na rynku pracy z różnych względów osobistych, np. z powodu przejścia na emeryturę.

* Pozycja beneficjentów na rynku pracy przedstawiona w poniższej tabeli zasadniczo odzwierciedla sytuację na koniec okresu wdrażania.

** Wyrażenie „osoby bierne zawodowo” oznacza osoby, które nie są już dostępne na rynku pracy z różnych względów osobistych, np. z powodu przejścia na emeryturę.

2.4.2. Poziom reintegracji beneficjentów, którzy otrzymali pomoc

Ze sprawozdań końcowych otrzymanych w latach 2019 i 2020 wynika, że średnio 55 % beneficjentów podjęło nową pracę w terminie sześciu miesięcy od zakończenia interwencji w ramach EFG. Poziom reintegracji pracowników, którzy otrzymali pomoc, waha się jednak od 28 % (we Francji) do 92 % (w Finlandii). Zob. tabela 2.

Ze sprawozdań końcowych wynika, że zazwyczaj poziom wykształcenia beneficjentów EFG jest stosunkowo niższy niż średni poziom wykształcenia, przez co osoby te posiadają mniej umiejętności możliwych do wykorzystania w różnych dziedzinach. W normalnych okolicznościach fakt ten oznacza mniejsze szanse na zatrudnienie i gorszą sytuację na rynku pracy. Ponadto celem EFG jest oferowanie wsparcia w szczególności w regionach, które szczególnie dotkliwie odczuwają skutki działań restrukturyzacyjnych. W związku z tym średni poziom reintegracji 56 % pracowników, którzy otrzymali pomoc, na koniec okresu realizacji, w porównaniu z 47 % w poprzednim okresie programowania, jest zachęcającym wynikiem. Interpretując tę poprawę sytuacji, należy jednak zachować ostrożność, gdyż okres realizacji w latach 2014–2020 (okres 24 miesięcy lub dłuższy, jeżeli realizację rozpoczęto wcześnie) jest tylko częściowo porównywalny z okresem realizacji w okresie programowania 2007–2013.

Spośród sprawozdań końcowych otrzymanych w latach 2019 i 2020 zaledwie trzy sprawy dotyczyły młodzieży NEET. Do czasu przedłożenia sprawozdań końcowych 29 % osób zaliczonych do młodzieży NEET i objętych pomocą z EFG znalazło zatrudnienie lub rozpoczęło działalność na własny rachunek, a kolejne 11 % powróciło do kształcenia.

W wyniku oceny śródokresowej ustalono, że nie istniała korelacja między wydatkami w ramach jednej sprawy a poprawą wskaźnika ponownego zatrudnienia. Z uwag przedstawionych przez państwa członkowskie w sprawozdaniach końcowych wynika, że wpływ na reintegrację mają następujące czynniki:

Ødobrobyt gospodarczy i zdolności absorpcyjne lokalnych i regionalnych rynków pracy. W związku z tym poziom reintegracji może się znacznie różnić w zależności od sektora gospodarki i danego obszaru;

Øwykształcenie i umiejętności zwolnionych pracowników;

Øelastyczność środków pozwalająca na ich dostosowanie do potrzeb zwolnionych pracowników;

Østopień, w jakim beneficjenci lub ich przedstawiciele od samego początku uczestniczą w projektowaniu i realizacji pomocy w ramach EFG;

Øzdolność instytucjonalna i doświadczenie państw członkowskich w zakresie udzielania pomocy w przypadku działań restrukturyzacyjnych.