[pic] | KOMISJA EUROPEJSKA |

Bruksela, dnia 29.9.2010

KOM(2010) 526 wersja ostateczna

2010/0280 (COD)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych

UZASADNIENIE

1. KONTEKST WNIOSKU

Światowy kryzys gospodarczo-finansowy ujawnił i spotęgował potrzebę zwiększenia koordynacji polityki gospodarczej państw należących do unii gospodarczej i walutowej (UGW) oraz wzmocnienia nadzoru nad tą polityką. Istniejące narzędzia i metody koordynacji i nadzoru pozwoliły UE przetrwać burzę, której żadne z państw członkowskich nie byłoby w stanie stawić czoła na własną rękę. Europejskie instytucje i państwa członkowskie zareagowały szybko i kontynuują współpracę w celu wyjścia z kryzysu, który nie miał w naszych czasach precedensu.

Te niedawne doświadczenia ujawniły jednak również pewne utrzymujące się luki i słabości obecnego systemu koordynacji i istniejących procedur nadzoru. Istnieje szerokie porozumienie co do tego, że należy pilnie wzmocnić ramy UGW w celu stworzenia solidnych podstaw stabilności makroekonomicznej i stabilności finansów publicznych, które są warunkiem trwałego wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.

Kryzys przyniósł gwałtowne pogorszenie korzystnych warunków gospodarczych i finansowych, które panowały do 2007 r., i jeszcze raz pokazał, że nadzwyczajne dochody osiągane w czasach dobrej koniunktury nie zostały w wystarczającym stopniu wykorzystane celem zyskania pola manewru na czas jej pogorszenia. W większości państw członkowskich sprowadzenie zadłużenia publicznego z powrotem na ścieżkę spadkową wymagać będzie znacznej konsolidacji. Jest to tym bardziej pilne, że społeczeństwa i gospodarki Europy mają do czynienia ze skutkami starzenia się populacji, które będzie prowadziło do dalszej presji na podaż pracy i budżety publiczne. Obniżenie poziomu zadłużenia jest bardzo istotną kwestią w większości krajów, gdyż jego wysoki poziom ma negatywny wpływ na bodźce ekonomiczne i wzrost gospodarczy za sprawą wyższych podatków i wyższej premii za ryzyko.

Najważniejszym instrumentem koordynacji polityki budżetowej i nadzoru nad nią jest pakt stabilności i wzrostu, który wprowadza w życie postanowienia Traktatu dotyczące dyscypliny budżetowej. Wzmocnienie paktu ma istotne znaczenie dla zwiększenia wiarygodności uzgodnionej, skoordynowanej budżetowej strategii wyjścia, jak i dla uniknięcia powtórzenia błędów popełnionych w przeszłości. Celem przedstawianego obecnie pakietu wniosków ustawodawczych jest wzmocnienie paktu poprzez: (i) udoskonalenie jego zapisów w świetle doświadczeń, w tym doświadczeń z kryzysu; (ii) zawarcie w nim bardziej skutecznych narzędzi egzekwowania; oraz (iii) uzupełnienie go o przepisy dotyczące krajowych ram budżetowych. Niniejszy pakiet wniosków wpisuje się w szerszą reformę zarządzania gospodarczego w ramach strategii „Europa 2020” i obejmuje propozycje zmierzające do rozwiązania kwestii zaburzeń równowagi makroekonomicznej poprzez silniejszy nadzór, w tym mechanizmy ostrzegawcze i sankcje. Poszczególne aspekty koordynacji polityki gospodarczej, w tym nadzór nad reformami strukturalnymi, mają zostać zintegrowane w nowym cyklu nadzorczym zwanym europejskim okresem oceny, który scali procesy istniejące dotąd w ramach paktu stabilności i wzrostu oraz ogólnych wytycznych polityki gospodarczej, przewidując między innymi jednoczesne przedstawianie programów stabilności względnie programów konwergencji oraz krajowych programów reform.

2. WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI

Ogólny zarys obecnych propozycji został przedstawiony przez Komisję w dwóch komunikatach: „Zacieśnienie koordynacji polityki gospodarczej” z dnia 12 maja 2010 r. oraz „Wzmocnienie koordynacji polityki gospodarczej w interesie stabilności, wzrostu gospodarczego i zatrudnienia – Narzędzia na rzecz silniejszego zarządzania gospodarczego w UE” z dnia 30 czerwca 2010 r. Wybierając formułę oficjalnego komunikatu Komisja pragnęła pokazać swe zaangażowanie w rozwój dialogu z państwami członkowskimi, Parlamentem Europejskim i wszystkimi zainteresowanymi stronami, przedstawiając jednocześnie konkretne propozycje działań.

W czerwcu 2010 r. Rada Europejska osiągnęła porozumienie w sprawie pilnej potrzeby zwiększenia koordynacji polityki gospodarczej państw członkowskich. Obejmowało ono wstępne kierunki działań w odniesieniu do paktu stabilności i wzrostu oraz nadzoru budżetowego. W szczególności Rada Europejska zgodziła się co do konieczności: (i) wzmocnienia części prewencyjnej i naprawczej paktu stabilności i wzrostu, w tym poprzez sankcje i należyte uwzględnianie indywidualnej sytuacji poszczególnych państw członkowskich należących do strefy euro; (ii) zwracania – w ramach nadzoru budżetowego – znacznie baczniejszej uwagi na poziomy zadłużenia i ogólną stabilność finansów publicznych oraz na zmiany w tym zakresie; (iii) doprowadzenia do przyjęcia przez wszystkie państwa członkowskie krajowych przepisów budżetowych i średniookresowych ram budżetowych zgodnych z paktem stabilności i wzrostu; (iv) zapewnienia jakości danych statystycznych.

Rada Europejska zwróciła się do powołanej w marcu 2010 r. grupy zadaniowej ds. zarządzania gospodarczego, na czele której stoi przewodniczący Rady, oraz do Komisji o szybkie dalsze rozwinięcie tych wytycznych i nadanie im kształtu umożliwiającego ich stosowanie. Pomiędzy Komisją a grupą zadaniową nawiązały się konstruktywne relacje. Komisja wniosła wkład w prace grupy zadaniowej, wydając wyżej wspomniane komunikaty oraz okazjonalnie wypowiadając się w pewnych kwestiach.

3. ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU

Podstawa prawna paktu stabilności i wzrostu zawarta jest w art. 121 i 126 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Pakt obejmuje następujące akty prawne: rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (zwane częścią prewencyjną); rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (zwane częścią naprawczą); oraz rezolucję Rady Europejskiej z dnia 17 czerwca 1997 r. w sprawie paktu stabilności i wzrostu. Wymienione wyżej rozporządzenia zostały zmienione w 2005 r. rozporządzeniami (WE) nr 1055/2005 i (WE) nr 1056/2005 oraz uzupełnione sprawozdaniem Rady z dnia 20 marca 2005 r., zatytułowanym „Poprawa wdrażania Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu”. Obecne wnioski mają na celu wprowadzenie dalszych zmian w rozporządzeniach (WE) nr 1466/97 i (WE) nr 1467/97. W projekcie nowego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie skutecznego egzekwowania nadzoru budżetowego w strefie euro proponuje się dodatkowe instrumenty egzekwowania na podstawie art. 136 Traktatu w powiązaniu z jego art. 121 ust. 6. Przedmiotem projektu nowej dyrektywy Rady, której podstawę stanowi art. 126 ust. 14, są wymogi dotyczące ram budżetowych w państwach członkowskich. Celem dyrektywy jest w szczególności doprecyzowanie obowiązków państw członkowskich w ramach realizacji postanowień art. 3 protokołu nr 12 do Traktatów, dotyczącego procedury nadmiernego deficytu.

Część prewencyjna paktu stabilności i wzrostu ma zapewnić, by państwa członkowskie prowadziły rozważną politykę budżetową, aby nie było konieczności wprowadzania bardziej rygorystycznych form koordynacji, mających nie dopuścić do zagrożeń dla stabilności finansów publicznych, które mogłyby mieć negatywne konsekwencje dla całej UGW. Zgodnie z tym państwa członkowskie są zobowiązane przedstawiać programy stabilności względnie programy konwergencji zawierające ich plany osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego. Cel ten – za którym kryje się saldo sektora publicznego w kategoriach strukturalnych (tzn. w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne oraz po skorygowaniu o działania jednorazowe i tymczasowe) – definiuje się ilościowo jako procent PKB i wartość ta jest różna dla poszczególnych krajów, w zależności od poziomu zadłużenia publicznego i zobowiązań wynikających ze starzenia się społeczeństwa, ale oscyluje wokół poziomu bliskiego równowadze budżetowej. Państwa członkowskie, które nie osiągnęły swojego średniookresowego celu budżetowego, powinny zmierzać do niego w tempie 0,5 % PKB rocznie w kategoriach strukturalnych.

Postęp w realizacji średniookresowych celów budżetowych jest jednak niewystarczający, co powoduje, że finanse publiczne pozostają w znacznym stopniu narażone na skutki dekoniunktury gospodarczej. Ponadto w praktyce okazało się, że saldo strukturalne nie jest wystarczającym miernikiem prawdziwej sytuacji budżetowej kraju, ponieważ trudno ocenić na bieżąco, w którym miejscu cyklu koniunkturalnego znajduje się gospodarka, a także ponieważ wskaźnik ten w niewystarczającym stopniu uwzględnia nadzwyczajne dochody i niedobory, które nie są bezpośrednio związane z cyklem koniunkturalnym (w szczególności dotyczy to sytuacji na rynkach mieszkaniowym i finansowym). W rezultacie w wielu krajach nawet za pozornie dobrą sytuacją finansów publicznych w okresie poprzedzającym kryzys kryła się silna zależność od nadzwyczajnych dochodów, które służyły do finansowania wydatków i których załamanie przyczyniło się do gwałtownego wzrostu deficytu budżetowego.

W związku z tymi niedociągnięciami proponuje się reformę części prewencyjnej paktu, w ramach której obecne średniookresowe cele budżetowe oraz zasada zbliżania się do nich w tempie 0,5 % PKB rocznie mają zostać utrzymane, przy jednoczesnym poprawieniu ich skuteczności poprzez wprowadzenie nowej zasady prowadzenia rozważnej polityki budżetowej. Stanowi ona, że roczny wzrost wydatków nie powinien przekraczać ostrożnie ustalonego tempa wzrostu PKB w średnim okresie lub powinien być od niego wyraźnie niższy w sytuacji, gdy średniookresowy cel budżetowy nie został osiągnięty, chyba że średniookresowy cel budżetowy został zrealizowany z dużą nawiązką lub nadwyżce wzrostu wydatków ponad ostrożnie ustalone tempo wzrostu w średnim okresie towarzyszą odpowiednie środki uznaniowe po stronie dochodów. Ma to przede wszystkim zapewnić, by nadzwyczajne dochody nie zostały wydane, lecz przeznaczone na redukcję zadłużenia. Nowa zasada stanowić będzie punkt odniesienia, względem którego oceniane będą plany budżetowe państw członkowskich zawarte w programach stabilności i programach konwergencji. Ponadto w przypadku nieprzestrzegania przez dane państwo członkowskie uzgodnionego tempa wzrostu wydatków w powiązaniu z przewidzianymi środkami po stronie dochodów Komisja może skierować do niego ostrzeżenie, a jeśli naruszenie utrzymuje się lub jest szczególnie poważne, Rada może wydać zalecenie podjęcia działań naprawczych na mocy art. 121 Traktatu. Zalecenie takie, wydawane w ramach części prewencyjnej paktu, wsparte byłoby – w przypadku pierwszego zalecenia i tylko w odniesieniu do krajów strefy euro – mechanizmem egzekwowania na mocy art. 136 Traktatu, w postaci oprocentowanego depozytu w wysokości 0,2 % PKB. Zobowiązanie do złożenia oprocentowanego depozytu nakładane byłoby w procedurze „głosowania odwrotnego”. Po wydaniu zalecenia depozyt stawałby się wymagalny na wniosek Komisji, chyba że Rada podjęłaby odmienną decyzję w terminie dziesięciu dni, stanowiąc kwalifikowaną większością głosów. Rada mogłaby zmniejszyć wielkość depozytu tylko jednomyślnie lub na podstawie wniosku Komisji i umotywowanego wniosku danego państwa członkowskiego. Depozyt zostałby zwrócony wraz z narosłymi odsetkami po uznaniu przez Radę, że ustała sytuacja, w wyniku której został nałożony.

Część naprawcza paktu stabilności i wzrostu ma zapobiegać rażącym błędom w polityce budżetowej, które mogłyby stanowić zagrożenie dla stabilności finansów publicznych i potencjalnie zagrażać UGW. Oznacza to, że państwa członkowskie mają obowiązek unikać nadmiernego deficytu budżetowego, który ustala się w odniesieniu do liczbowych progów deficytu (3 % PKB) i długu (60 % PKB lub zmniejszający się w zadowalającym tempie w stronę tej wartości). Procedura nadmiernego deficytu, która stanowi środek realizacji zakazu posiadania nadmiernego deficytu budżetowego, przewiduje zbiór działań, do których w przypadku krajów strefy euro należy w ostateczności nałożenie sankcji finansowych.

Procedura nadmiernego deficytu jest regularnie stosowana zgodnie z odpowiednimi przepisami, również w sytuacji szczególnych okoliczności związanych z kryzysem finansowym, przyczyniając się tym samym do umocnienia oczekiwań co do wyjścia z kryzysu w sposób uporządkowany. Na jaw wyszedł jednak szereg niedociągnięć. Wprawdzie kryterium deficytu i kryterium długu są co do zasady równorzędne, a utrzymujący się wysoki poziom zadłużenia stanowi prawdopodobnie poważniejsze zagrożenie dla stabilności finansów publicznych niż okazjonalny wysoki deficyt, jednak w praktyce procedura nadmiernego deficytu skupiała się do tej pory niemal wyłącznie na progu „3 % PKB”, a dług odgrywał rolę marginalną. Wynika to z bardziej złożonej natury kryterium długu w porównaniu z kryterium deficytu, w tym z niejednoznaczności pojęcia dostatecznego tempa zmniejszania się zadłużenia oraz z większego wpływu, jaki na wskaźnik zadłużenia wywierają zmienne, na które rząd nie ma wpływu, zwłaszcza inflacja. W zasadzie procedura nadmiernego deficytu jest wsparta silnym mechanizmem egzekwowania, gdyż w przypadku uporczywego niepowodzenia w jego skorygowaniu mogą – i powinny – zostać nałożone sankcje finansowe. Wiele wskazuje jednak na to, że sankcje te wchodzą w grę na zbyt późnym etapie procesu, aby mogły stanowić skuteczny środek motywujący do unikania rażących błędów polityki budżetowej, zwłaszcza dlatego, że sytuacja finansowa danego kraju mogła pogorszyć się tak bardzo, że groźba kary traci na wiarygodności właśnie wtedy, gdy powinna być realna. Ponadto, jak wynika z ostatniego kryzysu, o ile obowiązek skorygowania nadmiernego deficytu przyczynia się do ugruntowania oczekiwań co do zachowania wypłacalności przez rząd, to harmonogram i profil korekty muszą ewentualnie uwzględniać uwarunkowania dotyczące całej UGW.

W związku z tymi niedociągnięciami przedstawia się następujące kluczowe propozycje reformy części naprawczej paktu.

Należy poprawić skuteczność kryterium długu w ramach procedury nadmiernego deficytu, w szczególności poprzez przyjęcie liczbowej wartości referencyjnej, która stanowić będzie wyznacznik, czy wskaźnik długu zmniejsza się w zadowalającym tempie w stronę progu wynoszącego 60 % PKB. Konkretnie należy uznać, że relacja długu do PKB przekraczająca 60 % zmniejsza się w zadowalającym tempie, jeżeli na przestrzeni poprzednich trzech lat jej dystans względem wartości referencyjnej wynoszącej 60 % PKB zmniejszał się w tempie rzędu jednej dwudziestej rocznie. Niespełnienie tego kryterium liczbowego nie musi jednak prowadzić do wszczęcia procedury nadmiernego deficytu wobec danego kraju, ponieważ decyzja taka powinna uwzględniać wszystkie istotne czynniki, zwłaszcza czynniki istotne dla oceny rozwoju sytuacji w zakresie zadłużenia (np. czy jego redukcji nie utrudnia bardzo niski wzrost nominalny), a także czynniki ryzyka związane ze strukturą długu, zadłużenie sektora prywatnego i ukryte zobowiązania związane ze starzeniem się społeczeństwa. Zgodnie z założeniem położenia większego nacisku na wysokość długu należy w większym stopniu uwzględnić istotne czynniki w przypadku niespełnienia kryterium deficytu w sytuacji, gdy zadłużenie danego kraju nie przekracza 60 % PKB.

Proponowane uelastycznienie podejścia do kwestii uwzględniania istotnych czynników na etapach ustalania, czy w danym kraju istnieje nadmierny deficyt, może być także korzystne dla krajów, które podejmują reformy systemu emerytalnego, po upływie obecnie przewidzianego pięcioletniego okresu przejściowego . Przepisy szczególne paktu stabilności i wzrostu dotyczące reform systemu emerytalnego w związku z kryterium deficytu rozciąga się również na kryterium długu poprzez ustalenie takiego samego pięcioletniego okresu przejściowego na uwzględnienie kosztów netto takich reform przy ocenie spełniania kryterium długu. Ponadto zarówno przy wszczęciu, jak i przy uchyleniu procedury nadmiernego deficytu należy w równym stopniu uwzględnić częściowe lub całkowite cofnięcie wprowadzonych wcześniej reform systemu emerytalnego.

Wzmacnia się egzekwowanie nadzoru budżetowego poprzez wprowadzenie nowego zestawu sankcji finansowych dla państw członkowskich należących do strefy euro, które stosowane byłyby stopniowo na znacznie wcześniejszych etapach procedury. Konkretnie po podjęciu decyzji, że w danym kraju istnieje nadmierny deficyt, kraj ten zobowiązany byłby do złożenia nieoprocentowanego depozytu w wysokości 0,2 % PKB, który w przypadku niezastosowania się do pierwotnego zalecenia nakazującego skorygowanie deficytu zamieniany byłby na grzywnę. Kwota ta odpowiada stałemu składnikowi kar przewidzianych obecnie już na ostatnim etapie procedury nadmiernego deficytu. Przewidziano również powiązanie z budżetem UE, które powinno ułatwić planowane przejście na system egzekwowania oparty na budżecie UE, opisany we wspomnianym komunikacje Komisji z dnia 30 czerwca 2010 r. Dalsze niestosowanie się do zaleceń prowadziłoby do zaostrzenia sankcji, zgodnie z istniejącymi już przepisami paktu stabilności i wzrostu. W celu ograniczenia uznaniowości w procesie egzekwowania przewiduje się, że nakładanie nowych sankcji w kolejnych etapach procedury nadmiernego deficytu odbywać się będzie w procedurze „głosowania odwrotnego”. Konkretnie na każdym etapie procedury nadmiernego deficytu Komisja zwróci się z wnioskiem o nałożenie odpowiedniej sankcji, a wniosek ten uznawać się będzie za przyjęty, chyba że Rada podejmie odmienną decyzję w terminie dziesięciu dni, stanowiąc kwalifikowaną większością głosów. Wielkość nieoprocentowanego depozytu lub grzywny mogłaby zostać zmniejszona lub anulowana przez Radę tylko jednomyślnie lub na podstawie konkretnego wniosku Komisji umotywowanego szczególnymi okolicznościami gospodarczymi, lub na podstawie umotywowanego wniosku danego państwa członkowskiego.

Ponadto kryteria oceny zastosowania się do zaleceń na każdym etapie, w tym możliwości przedłużenia terminu skorygowania nadmiernego deficytu, zostały wyjaśnione poprzez jednoznaczne położenie nacisku na zmienne budżetowe, co do których można uznać, że pozostają pod bezpośrednią kontrolą rządu, w szczególności wydatki, przez analogię z podejściem proponowanym dla części prewencyjnej. Oprócz takiego uwzględnienia szczególnej sytuacji poszczególnych krajów wprowadza się możliwość przedłużenia terminów w przypadku powszechnego kryzysu gospodarczego.

Nie można oczekiwać, że skuteczność egzekwowania ram koordynacji budżetowej w UGW wywodzić się będzie tylko z przepisów ustanowionych na szczeblu UE. Ze względu na szczególny, zdecentralizowany charakter polityki budżetowej w UE oraz na ogólną potrzebę zapewnienia krajowej identyfikacji z przepisami UE istotne jest, by cele ram koordynacji budżetowej w UGW miały odzwierciedlenie w krajowych ramach budżetowych. Krajowe ramy budżetowe to zbiór elementów stanowiących podstawę zarządzania budżetem krajowym, tzn. właściwa dla danego kraju struktura instytucjonalna kształtująca politykę budżetową na szczeblu krajowym. Obejmuje to systemy rachunkowości publicznej, statystykę, zasady prognozowania, liczbowe reguły budżetowe, procedury budżetowe mające zastosowanie na poszczególnych etapach procesu budżetowego i – w szczególności – średniookresowe ramy budżetowe, a także relacje budżetowe pomiędzy podsektorami sektora publicznego. Wprawdzie specyficzne potrzeby i preferencje państw członkowskich muszą być respektowane, jednak kilka kryteriów wydaje się szczególnie istotnych, ponieważ chodzi o zapewnienie minimalnej jakości i spójności z ramami budżetowymi w UGW. Kryteria te stanowią przedmiot proponowanej dyrektywy w sprawie krajowych ram budżetowych, która ma w zamyśle stanowić uzupełnienie reformy paktu stabilności i wzrostu. Kryteria takie wymagają przede wszystkim, aby najbardziej podstawowe elementy krajowych ram budżetowych, mianowicie rachunkowość, statystyka i zasady prognozowania, były zgodne z minimalnymi standardami europejskimi, aby zwiększyć przejrzystość i ułatwić monitorowanie sytuacji budżetowej. W krajowych ramach budżetowych należy również wprowadzić zasadę wieloletniego planowania budżetowego, aby zapewnić realizację średniookresowych celów ustalonych na szczeblu UE. Państwa członkowskie muszą ponadto wprowadzić liczbowe reguły budżetowe sprzyjające spełnianiu warunków dotyczących wysokości deficytu i długu. Państwa członkowskie muszą zapewnić, aby kryteria te miały zastosowanie do wszystkich podsektorów sektora instytucji rządowych i samorządowych. Władze krajowe muszą także zagwarantować przejrzystość procesu budżetowego, przedstawiając szczegółowe informacje na temat istniejących funduszy pozabudżetowych, ulg podatkowych i zobowiązań warunkowych.

2010/0280 (COD)

Wniosek

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1466/97 w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 6,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Zgodnie z Traktatem koordynacja polityk gospodarczych państw członkowskich w Unii powinna zapewniać poszanowanie zasad przewodnich dotyczących stabilnych cen, zdrowych finansów publicznych i warunków pieniężnych oraz trwałej równowagi płatniczej.

(2) Pakt na rzecz stabilności i wzrostu obejmował początkowo rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych[1], rozporządzenie Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu[2] oraz rezolucję Rady Europejskiej z dnia 17 czerwca 1997 r. w sprawie paktu stabilności i wzrostu[3]. Rozporządzenia (WE) nr 1466/97 i (WE) nr 1467/97 zostały zmienione w 2005 r. odpowiednio rozporządzeniami (WE) nr 1055/2005 oraz (WE) nr 1056/2005. Ponadto w dniu 20 marca 2005 r. Rada przyjęła sprawozdanie zatytułowane „Poprawa wdrażania Paktu na rzecz Stabilności i Wzrostu”.

(3) Pakt stabilności i wzrostu opiera się na dążeniu do zapewnienia zdrowych finansów publicznych jako środka służącego umocnieniu warunków stabilności cen oraz silnego, trwałego wzrostu gospodarczego opartego na stabilności finansowej, sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy.

(4) Część prewencyjna paktu stabilności i wzrostu wymaga, aby państwa członkowskie osiągnęły i utrzymały średniookresowy cel budżetowy i w tym celu przedstawiały programy stabilności względnie programy konwergencji.

(5) Treść programów stabilności i programów konwergencji, jak również kryteria, zgodnie z którymi są one badane, powinny zostać lepiej dostosowane w świetle doświadczenia zyskanego przy wdrażaniu paktu stabilności i wzrostu.

(6) Osiągnięcie średniookresowego celu budżetowego powinno zapewnić państwom członkowskim margines bezpieczeństwa w odniesieniu do wartości referencyjnej 3 % PKB, w celu umożliwienia szybkich postępów na drodze do długoterminowej stabilności finansów publicznych oraz zyskania pola manewru w ramach polityki budżetowej, w szczególności ze względu na niezbędne inwestycje publiczne.

(7) Obowiązek osiągnięcia i utrzymania średniookresowego celu budżetowego należy wprowadzić w życie poprzez doprecyzowanie zasad prowadzenia rozważnej polityki budżetowej.

(8) Obowiązek osiągnięcia i utrzymania średniookresowego celu budżetowego powinien mieć zastosowanie zarówno do uczestniczących państw członkowskich, jak i do państw członkowskich objętych derogacją.

(9) Prowadzenie rozważnej polityki budżetowej wymaga, aby tempo wzrostu wydatków publicznych zazwyczaj nie przekraczało ostrożnie ustalonego tempa wzrostu PKB w średnim okresie, przy czym każde przekroczenie tej wartości powinno być zrównoważone uznaniowym wzrostem dochodów budżetowych, a uznaniowe ograniczenie dochodów zrekompensowane cięciami wydatków.

(10) Czasowe odstąpienie od rozważnej polityki budżetowej powinno być dozwolone w przypadku znacznego pogorszenia koniunktury o charakterze ogólnym, tak by ułatwić ożywienie gospodarcze.

(11) W przypadku znacznego odstąpienia od rozważnej polityki budżetowej do danego państwa członkowskiego należy skierować ostrzeżenie, a w przypadku gdyby odstąpienie to utrzymywało się lub było szczególnie poważne, należy skierować do niego zalecenie w sprawie podjęcia niezbędnych środków naprawczych.

(12) Aby zapewnić przestrzeganie unijnych ram nadzoru budżetowego obowiązujących uczestniczące państwa członkowskie, należy ustanowić, na mocy art. 136 Traktatu, szczególny mechanizm egzekwowania w przypadkach, w których nie ustało poważne i utrzymujące się odstąpienie od rozważnej polityki budżetowej.

(13) Odesłania zawarte w rozporządzeniu (WE) nr 1466/97 powinny uwzględniać nową numerację artykułów Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

(14) Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (WE) nr 1466/97,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

W rozporządzeniu (WE) nr 1466/97 wprowadza się następujące zmiany:

1) art. 2 otrzymuje brzmienie:

„Artykuł 2

Do celów niniejszego rozporządzenia termin „uczestniczące państwa członkowskie” oznacza te państwa członkowskie, których walutą jest euro, a termin „państwa członkowskie objęte derogacją” to państwa inne niż te, których walutą jest euro.”;

2) w art. 3 wprowadza się następujące zmiany:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Każde uczestniczące państwo członkowskie przekazuje Radzie i Komisji w regularnych odstępach czasu informacje niezbędne na potrzeby wielostronnego nadzoru zgodnie z art. 121 Traktatu, w formie programu stabilności stanowiącego zasadniczą podstawę stabilności cen oraz silnego i trwałego wzrostu sprzyjającego tworzeniu miejsc pracy.”;

b) w ust. 2 wprowadza się następujące zmiany:

(i) lit. a) otrzymuje brzmienie:

„a) średniookresowy cel budżetowy oraz ścieżkę dostosowania prowadzącą do tego celu salda sektora instytucji rządowych i samorządowych, wyrażone jako procent PKB, oczekiwany przebieg kształtowania się wskaźnika zadłużenia tego sektora, planowaną ścieżkę wzrostu wydatków publicznych, planowaną ścieżkę wzrostu dochodów publicznych, przy założeniu niezmiennego kursu polityki oraz kwantyfikację planowanych środków uznaniowych po stronie dochodów;”;

(ii) lit. c) otrzymuje brzmienie:

„c) ilościową ocenę środków polityki budżetowej i innych środków polityki gospodarczej podejmowanych lub proponowanych dla osiągnięcia celów programu, obejmującą analizę kosztów i korzyści znaczących reform strukturalnych mających bezpośredni skutek w postaci długoterminowych oszczędności, w tym poprzez zwiększenie wzrostu potencjalnego;”;

c) ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Informacje dotyczące zmian salda sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz zmian wskaźnika zadłużenia tego sektora, wzrostu wydatków publicznych, planowanej ścieżki wzrostu dochodów publicznych, przy założeniu niezmiennego kursu polityki, planowanych środków uznaniowych po stronie dochodów oraz podstawowych założeń ekonomicznych określonych w ust. 2 lit. a) i b) są przedkładane w ujęciu rocznym i obejmują, oprócz roku bieżącego i ubiegłego, przynajmniej trzy następne lata.”;

3) art. 4 otrzymuje brzmienie:

„ Artykuł 4

1. Programy stabilności są przedkładane corocznie pomiędzy 1 a 30 kwietnia. Państwo członkowskie przyjmujące euro przedkłada swój program stabilności w ciągu sześciu miesięcy od podjęcia przez Radę decyzji o jego przynależności do strefy euro.

2. Państwa członkowskie podają do wiadomości publicznej swoje programy stabilności.”;

4) art. 5 otrzymuje brzmienie:

„Artykuł 5

1. W oparciu o oceny przeprowadzone przez Komisję i Komitet Ekonomiczno-Finansowy Rada, w ramach wielostronnego nadzoru na mocy art. 121 Traktatu, bada średniookresowy cel budżetowy przedstawiony przez dane państwo członkowskie, ocenia, czy założenia ekonomiczne programu są wiarygodne, czy ścieżka dostosowania do średniookresowego celu budżetowego jest właściwa i czy środki podejmowane lub proponowane celem utrzymania tej ścieżki są wystarczające do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w trakcie cyklu koniunkturalnego.

Oceniając ścieżkę dostosowania do średniookresowego celu budżetowego, Rada bada, czy dane państwo członkowskie realizuje wymaganą do osiągnięcia tego celu właściwą roczną korektę salda budżetowego w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o środki jednorazowe i tymczasowe, przyjmując 0,5 % PKB jako wartość odniesienia dla tej korekty. W odniesieniu do państw członkowskich o wysokim poziomie zadłużenia lub nadmiernych zaburzeniach równowagi makroekonomicznej Rada bada, czy roczna korekta salda budżetowego w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o środki jednorazowe i tymczasowe, przekracza wartość 0,5 % PKB. Rada bierze pod uwagę, czy w okresach dobrej koniunktury podejmowany jest większy wysiłek dostosowawczy, podczas gdy wysiłek ten może być bardziej ograniczony w okresach złej koniunktury.

Aby zapewnić faktyczne osiągnięcie i utrzymanie średniookresowego celu budżetowego Rada sprawdza, czy ścieżka wzrostu wydatków publicznych, przy jednoczesnym uwzględnieniu skutków środków podjętych lub planowanych po stronie dochodów, jest zgodna z prowadzeniem rozważnej polityki budżetowej.

Politykę budżetową uznaje się za rozważną i co za tym idzie sprzyjającą osiągnięciu średniookresowego celu budżetowego oraz jego trwałemu utrzymaniu, jeżeli spełnione są następujące warunki:

a) w odniesieniu do państw członkowskich, które osiągnęły średniookresowy cel budżetowy, roczne tempo wzrostu wydatków publicznych nie przekracza ostrożnie ustalonego tempa wzrostu PKB w średnim okresie, chyba że nadwyżce wzrostu wydatków towarzyszą środki uznaniowe po stronie dochodów;

b) w odniesieniu do państw członkowskich, które nie osiągnęły jeszcze swojego średniookresowego celu budżetowego, roczne tempo wzrostu wydatków publicznych nie przekracza poziomu poniżej ostrożnie ustalonego tempa wzrostu PKB w średnim okresie, chyba że nadwyżce wzrostu wydatków towarzyszą środki uznaniowe po stronie dochodów. Różnica pomiędzy tempem wzrostu wydatków publicznych a ostrożnie ustalonym tempem wzrostu PKB w średnim okresie jest ustalana w takiej wysokości, która zapewnia właściwe dostosowanie do średniookresowego celu budżetowego;

c) uznaniowemu ograniczeniu dochodów budżetowych z poszczególnych źródeł towarzyszą ograniczenia wydatków, bądź uznaniowy wzrost dochodów budżetowych z innych źródeł, bądź oba te środki.

Ostrożnie ustalone tempo wzrostu w średnim okresie należy oceniać na podstawie prognoz dziesięcioletnich, aktualizowanych w regularnych odstępach czasu.

Określając ścieżkę dostosowania do średniookresowego celu budżetowego dla państw członkowskich, które takiego celu jeszcze nie osiągnęły, i dopuszczając czasowe odstąpienie od tego celu w przypadku państw członkowskich, które cel ten już osiągnęły, pod warunkiem że zachowany jest odpowiedni margines bezpieczeństwa w stosunku do wartości referencyjnej dla deficytu i oczekuje się powrotu pozycji budżetowej do średniookresowego celu budżetowego w okresie objętym programem, Rada bierze pod uwagę wdrażanie znaczących reform strukturalnych mających bezpośredni skutek w postaci długoterminowych oszczędności, w tym poprzez zwiększenie wzrostu potencjalnego, a w związku z tym mających możliwy do zweryfikowania wpływ na długoterminową stabilność finansów publicznych.

Szczególną uwagę zwraca się na reformy emerytalne wprowadzające system wielofilarowy, w tym obowiązkowy filar kapitałowy. Państwom członkowskim wdrażającym takie reformy zezwala się na odejście od ścieżki dostosowania do ich średniookresowego celu budżetowego lub od samego celu, przy czym odejście to odzwierciedla koszt netto reformy dla filaru publicznego, pod warunkiem że jest ono tymczasowe i że zachowany jest odpowiedni margines bezpieczeństwa w stosunku do wartości referencyjnej dla deficytu.

Rada bada ponadto, czy treść programu stabilności ułatwia osiągnięcie trwałej konwergencji w strefie euro i ściślejszą koordynację polityk gospodarczych, a także czy polityka gospodarcza danego państwa członkowskiego jest zgodna z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej państw członkowskich i Unii.

W okresach znacznego pogorszenia koniunktury gospodarczej o charakterze ogólnym państwom członkowskim można zezwolić na czasowe odejście od ścieżki dostosowania wymaganej w ramach prowadzenia rozważnej polityki budżetowej, o której mowa w akapicie czwartym.

2. Rada bada program stabilności w terminie nie dłuższym niż trzy miesiące od przedłożenia programu. Rada wydaje opinię dotyczącą programu, jeśli to konieczne, opierając się na zaleceniu Komisji oraz po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego. Jeżeli zgodnie z art. 121 Traktatu Rada stwierdzi, że program i jego cele powinny być sformułowane w sposób bardziej ambitny, ze szczególnym wskazaniem na rozważną politykę budżetową, w wydanej opinii Rada wzywa dane państwo członkowskie do dokonania korekty programu.”;

5) art. 6 otrzymuje brzmienie:

„Artykuł 6

1. W ramach wielostronnego nadzoru zgodnie z art. 121 ust. 3 Traktatu Rada monitoruje wdrażanie programów stabilności, na podstawie informacji przekazywanych przez uczestniczące państwa członkowskie oraz ocen dokonywanych przez Komisję i Komitet Ekonomiczno-Finansowy, w szczególności w celu stwierdzenia znacznych, rzeczywistych lub spodziewanych rozbieżności między pozycją budżetową a średniookresowym celem budżetowym lub ścieżką dostosowania do tego celu, wynikających z odstąpienia od rozważnej polityki budżetowej.

2. W przypadku znacznego odstąpienia od rozważnej polityki budżetowej, w rozumieniu art. 5 ust. 1 akapit czwarty niniejszego rozporządzenia, oraz aby zapobiec wystąpieniu nadmiernego deficytu Komisja, zgodnie z art. 121 ust. 4 Traktatu, może skierować do danego państwa członkowskiego ostrzeżenie.

Odstąpienie od rozważnej polityki budżetowej uznaje się za znaczne jeżeli spełnione są następujące warunki: wzrost wydatków przekracza tempo zgodne z rozważną polityką budżetową i nie jest skompensowany uznaniowymi środkami na rzecz zwiększenia dochodów lub uznaniowe środki na rzecz zmniejszenia dochodów nie są skompensowane ograniczeniem wydatków, a odstąpienie ma łączny wpływ na saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych w wysokości co najmniej 0,5 % PKB w ciągu jednego roku, bądź co najmniej 0,25 % PKB średnio rocznie w ciągu dwóch kolejnych lat.

Odstąpienie nie jest brane pod uwagę, jeżeli dane państwo członkowskie z istotną nadwyżką osiągnęło średniookresowy cel budżetowy, uwzględniając istnienie nadmiernych zaburzeń równowagi makroekonomicznej, a plany budżetowe zawarte w programie stabilności nie stanowią zagrożenia dla realizacji tego celu w okresie objętym programem.

Odstąpienie to może również nie być brane pod uwagę w przypadku znacznego pogorszenia koniunktury o charakterze ogólnym.

3. Jeżeli znaczne odstąpienie od rozważnej polityki budżetowej utrzymuje się lub jest szczególnie poważne, Rada, na zalecenie Komisji, kieruje do danego państwa członkowskiego zalecenie w sprawie podjęcia niezbędnych środków dostosowawczych. Rada, na wniosek Komisji, podaje zalecenie do wiadomości publicznej.”;

6) w art. 7 wprowadza się następujące zmiany:

a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Każde państwo członkowskie objęte derogacją przekazuje Radzie i Komisji w regularnych odstępach czasu informacje niezbędne na potrzeby wielostronnego nadzoru zgodnie z art. 121 Traktatu, w formie programu konwergencji stanowiącego zasadniczą podstawę stabilności cen oraz silnego i trwałego wzrostu sprzyjającego tworzeniu miejsc pracy.”;

b) w ust. 2 wprowadza się następujące zmiany:

(i) lit. a) otrzymuje brzmienie:

„a) średniookresowy cel budżetowy oraz ścieżkę dostosowania do tego celu salda sektora instytucji rządowych i samorządowych, wyrażone jako procent PKB, oczekiwany przebieg kształtowania się wskaźnika zadłużenia tego sektora, planowaną ścieżkę wzrostu wydatków publicznych, planowaną ścieżkę wzrostu dochodów publicznych, przy założeniu niezmiennego kursu polityki oraz kwantyfikację planowanych środków uznaniowych po stronie dochodów, średniookresowe cele polityki pieniężnej i relacje między tymi celami a stabilnością cen i kursu wymiany oraz osiągnięciem trwałej konwergencji;”;

(ii) lit. c) otrzymuje brzmienie:

„c) ilościową ocenę środków polityki budżetowej i innych środków polityki gospodarczej podejmowanych lub proponowanych dla osiągnięcia celów programu, obejmującą analizę kosztów i korzyści znaczących reform strukturalnych mających bezpośredni skutek w postaci długoterminowych oszczędności, w tym poprzez zwiększenie wzrostu potencjalnego;”;

c) ust. 3 otrzymuje brzmienie:

„3. Informacje dotyczące zmian salda sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz zmian wskaźnika zadłużenia tego sektora, wzrostu wydatków publicznych, planowanej ścieżki wzrostu dochodów publicznych przy założeniu niezmiennego kursu polityki, planowanych środków uznaniowych po stronie dochodów oraz podstawowych założeń ekonomicznych określonych w ust. 2 lit. a) i b) są przedkładane w ujęciu rocznym i obejmują, oprócz roku bieżącego i ubiegłego, przynajmniej trzy następne lata.”;

7) art. 8 otrzymuje brzmienie:

„Artykuł 8

1. Programy konwergencji są przedkładane corocznie pomiędzy 1 a 30 kwietnia.

2. Państwa członkowskie podają do wiadomości publicznej swoje programy konwergencji.”;

8) art. 9 otrzymuje brzmienie:

„Artykuł 9

1. W oparciu o oceny przeprowadzone przez Komisję i Komitet Ekonomiczno-Finansowy Rada, w ramach wielostronnego nadzoru na mocy art. 121 Traktatu, bada średniookresowy cel budżetowy przedstawiony przez dane państwo członkowskie, ocenia, czy założenia ekonomiczne programu są wiarygodne, czy ścieżka dostosowania do średniookresowego celu budżetowego jest właściwa i czy środki podejmowane lub proponowane celem utrzymania tej ścieżki są wystarczające do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego w trakcie cyklu koniunkturalnego oraz do osiągnięcia trwałej konwergencji.

Oceniając ścieżkę dostosowania do średniookresowego celu budżetowego, Rada bierze pod uwagę, czy w okresach dobrej koniunktury podejmowany jest większy wysiłek dostosowawczy, podczas gdy wysiłek ten może być bardziej ograniczony w okresach złej koniunktury. W odniesieniu do państw członkowskich o wysokim poziomie zadłużenia lub nadmiernych zaburzeniach równowagi makroekonomicznej Rada bada, czy roczna korekta salda budżetowego w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o środki jednorazowe i tymczasowe, przekracza wartość 0,5 % PKB. W odniesieniu do państw członkowskich uczestniczących w ERM2 Rada bada, czy dane państwo członkowskie realizuje wymaganą do osiągnięcia swojego średniookresowego celu budżetowego właściwą roczną korektę salda w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o środki jednorazowe i tymczasowe, przyjmując 0,5% PKB jako wartość odniesienia.

Aby zapewnić faktyczne osiągnięcie i utrzymanie średniookresowego celu budżetowego Rada sprawdza, czy ścieżka wzrostu wydatków publicznych, przy jednoczesnym uwzględnieniu skutków środków podjętych lub planowanych po stronie dochodów, jest zgodna z prowadzeniem rozważnej polityki budżetowej.

Politykę budżetową uznaje się za rozważną i co za tym idzie sprzyjającą osiągnięciu średniookresowego celu budżetowego oraz jego trwałemu utrzymaniu, jeżeli spełnione są następujące warunki:

a) w odniesieniu do państw członkowskich, które osiągnęły średniookresowy cel budżetowy, roczne tempo wzrostu wydatków publicznych nie przekracza ostrożnie ustalonego tempa wzrostu PKB w średnim okresie, chyba że nadwyżce wzrostu wydatków towarzyszą środki uznaniowe po stronie dochodów.

b) w odniesieniu do państw członkowskich, które nie osiągnęły jeszcze swojego średniookresowego celu budżetowego, roczne tempo wzrostu wydatków publicznych nie przekracza poziomu poniżej ostrożnie ustalonego tempa wzrostu PKB w średnim okresie, chyba że nadwyżce wzrostu wydatków towarzyszą środki uznaniowe po stronie dochodów. Różnica pomiędzy tempem wzrostu wydatków publicznych a ostrożnie ustalonym tempem wzrostu PKB w średnim okresie jest ustalana w takiej wysokości, jaka zapewnia właściwe dostosowanie do średniookresowego celu budżetowego;

c) uznaniowemu ograniczeniu dochodów budżetowych z poszczególnych źródeł towarzyszą ograniczenia wydatków, bądź uznaniowy wzrost dochodów budżetowych z innych źródeł, bądź oba te środki.

Ostrożnie ustalone tempo wzrostu PKB w średnim okresie należy oceniać na podstawie prognoz dziesięcioletnich, aktualizowanych w regularnych odstępach czasu.

Określając ścieżkę dostosowania do średniookresowego celu budżetowego dla państw członkowskich, które takiego celu jeszcze nie osiągnęły, i dopuszczając czasowe odstąpienie od tego celu w przypadku państw członkowskich, które cel ten już osiągnęły, pod warunkiem że zachowany jest odpowiedni margines bezpieczeństwa w stosunku do wartości referencyjnej dla deficytu i oczekuje się powrotu pozycji budżetowej do średniookresowego celu budżetowego w okresie objętym programem, Rada bierze pod uwagę wdrażanie znaczących reform strukturalnych mających bezpośredni skutek w postaci długoterminowych oszczędności, w tym poprzez zwiększenie wzrostu potencjalnego, a w związku z tym mających możliwy do zweryfikowania wpływ na długoterminową stabilność finansów publicznych.

Szczególną uwagę zwraca się na reformy emerytalne wprowadzające system wielofilarowy, w tym obowiązkowy filar kapitałowy. Państwom członkowskim wdrażającym takie reformy zezwala się na odejście od ścieżki dostosowania do ich średniookresowego celu budżetowego lub od samego celu, przy czym odejście to odzwierciedla koszt netto reformy dla filaru publicznego, pod warunkiem że jest ono tymczasowe i że zachowany jest odpowiedni margines bezpieczeństwa w stosunku do wartości referencyjnej dla deficytu.

Rada bada ponadto, czy treść programu konwergencji ułatwia ściślejszą koordynację polityk gospodarczych, a także czy polityka gospodarcza danego państwa członkowskiego jest zgodna z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej państw członkowskich i Unii. Ponadto w odniesieniu do państw członkowskich uczestniczących w ERM2 Rada bada, czy treść programu konwergencji zapewnia ich niezakłócony udział w tym mechanizmie kursowym.

W okresach znacznego pogorszenia koniunktury gospodarczej o charakterze ogólnym państwom członkowskim można zezwolić na czasowe odejście od ścieżki dostosowania wymaganej w ramach prowadzenia rozważnej polityki budżetowej, o której mowa w akapicie czwartym.

2. Rada bada program konwergencji w terminie nie dłuższym niż trzy miesiące od przedłożenia programu. Rada wydaje opinię dotyczącą programu, jeśli to konieczne, opierając się na zaleceniu Komisji oraz po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego. Jeżeli zgodnie z art. 121 Traktatu Rada stwierdzi, że program i jego cele powinny być sformułowane w sposób bardziej ambitny, ze szczególnym wskazaniem na rozważną politykę budżetową, w wydanej opinii Rada wzywa dane państwo członkowskie do dokonania korekty programu.”;

9) art. 10 otrzymuje brzmienie:

„Artykuł 10

1. W ramach wielostronnego nadzoru zgodnie z art. 121 ust. 3 Traktatu Rada monitoruje wdrażanie programów konwergencji, na podstawie informacji przekazywanych przez państwa członkowskie objęte derogacją oraz ocen dokonywanych przez Komisję i Komitet Ekonomiczno-Finansowy, w szczególności w celu stwierdzenia znacznych, rzeczywistych lub spodziewanych rozbieżności między pozycją budżetową a średniookresowym celem budżetowym lub ścieżką dostosowania do tego celu, wynikających z odstąpienia od rozważnej polityki budżetowej.

Ponadto Rada monitoruje politykę gospodarczą państw członkowskich objętych derogacją w świetle celów programów konwergencji, aby zapewnić, iż prowadzona przez nie polityka służy osiągnięciu stabilności, a tym samym uniknięciu zniekształceń realnego kursy wymiany i nadmiernych wahań nominalnych kursów wymiany.

2. W przypadku znacznego odstąpienia od rozważnej polityki budżetowej, w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit czwarty niniejszego rozporządzenia, oraz aby zapobiec wystąpieniu nadmiernego deficytu Komisja, zgodnie z art. 121 ust. 4 Traktatu, może skierować do danego państwa członkowskiego ostrzeżenie.

Odstąpienie od rozważnej polityki budżetowej uznaje się za znaczne jeżeli spełnione są następujące warunki: wzrost wydatków przekracza tempo zgodne z rozważną polityką budżetową i nie jest skompensowany uznaniowymi środkami na rzecz zwiększenia dochodów lub uznaniowe środki na rzecz zmniejszenia dochodów nie są skompensowane ograniczeniem wydatków, a odstąpienie ma łączny wpływ na saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych w wysokości co najmniej 0,5 % PKB w ciągu jednego roku, bądź co najmniej 0,25 % PKB średnio rocznie w ciągu dwóch kolejnych lat.

Odstąpienie nie jest brane pod uwagę, jeżeli dane państwo członkowskie z istotną nadwyżką osiągnęło średniookresowy cel budżetowy, uwzględniając istnienie nadmiernych zaburzeń równowagi makroekonomicznej, a plany budżetowe zawarte w programie konwergencji nie stanowią zagrożenia dla realizacji tego celu w okresie objętym programem.

Odejście to może również nie być brane pod uwagę w przypadku znacznego pogorszenia koniunktury o charakterze ogólnym.

3. Jeżeli znaczne odstąpienie od rozważnej polityki budżetowej utrzymuje się lub jest szczególnie poważne, Rada, na zalecenie Komisji, kieruje do danego państwa członkowskiego zalecenie w sprawie podjęcia niezbędnych środków dostosowawczych. Rada, na wniosek Komisji, podaje zalecenie do wiadomości publicznej.”;

10) wszelkie odesłania do „art. 99” zastępuje się w całym rozporządzeniu odesłaniami do „art. 121”.

Artykuł 2

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodniczący Przewodniczący

OCENA SKUTKÓW FINANSOWYCH WNIOSKU

1. STRUKTURA WNIOSKU/INICJATYWY

1.1. Tytuł wniosku/inicjatywy

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych

1.2. Dziedzina(-y) polityki w strukturze ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa[4]

Sprawy gospodarcze i finansowe

1.3. Charakter wniosku/inicjatywy

( Wniosek/inicjatywa dotyczy nowego działania

( Wniosek/inicjatywa dotyczy nowego działania będącego następstwem projektu pilotażowego/działania przygotowawczego[5]

( Wniosek/inicjatywa wiąże się z przedłużeniem bieżącego działania

( Wniosek/inicjatywa dotyczy działania, które zostało przekształcone pod kątem nowego działania

1.4. Cele

1.4.1. Wieloletni(e) cel(e) strategiczny(-e) Komisji wskazany(-e) we wniosku/inicjatywie

Wspieranie wzrostu gospodarczego, tworzenia miejsc pracy i zrównoważonego rozwoju w UE

1.4.2. Cel(e) szczegółowy(-e) i działanie(-a) ABM/ABB, których dotyczy wniosek/inicjatywa

Cele szczegółowe : Nr 1 i 3.

- Zapewnienie skutecznej koordynacji oraz ogólnej spójności polityki w ramach opracowywania reakcji UE na kryzys gospodarczy, w kontekście realizacji celów strategii „Europa 2020” oraz zrównoważonego rozwoju, jak również w celu zwiększenia potencjału wzrostu gospodarczego w państwach członkowskich oraz uczynienia Unii Europejskiej bardziej konkurencyjną;

- Wspieranie dążenia państw członkowskich do osiągnięcia stabilnej sytuacji budżetowej oraz stabilnych i wysokiej jakości finansów publicznych, pod kątem ich wkładu we wzrost gospodarczy.

Działanie(-a) ABM/ABB, którego(-ych) dotyczy wniosek/inicjatywa

Unia gospodarcza i walutowa

1.4.3. Oczekiwany(-e) wynik(i) i wpływ

Należy wskazać, jakie efekty przyniesie wniosek/inicjatywa beneficjentom/grupie docelowej.

W komunikacie Komisji COM(2010) 367 podkreślono konieczność jasno zdefiniowanej unijnej strategii politycznej, która będzie służyć (i) ożywieniu gospodarki, (ii) uzdrowieniu finansów publicznych oraz (iii) czynnemu wspieraniu zrównoważonego wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.

Proponowane zmiany rozporządzenia, stanowiącego część prewencyjną paktu stabilności i wzrostu, są częścią formalnych wniosków ustawodawczych zapowiedzianych we wspomnianym wyżej komunikacie. Celem zmian jest wzmocnienie koordynacji polityk gospodarczych, co stanowi w szczególności odpowiedź na konieczność skutecznego egzekwowania nadzoru gospodarczego nad polityką budżetową państw członkowskich w drodze odpowiednich środków zachęcających i sankcji oraz dzięki zwiększonemu naciskowi na kwestie długu publicznego i stabilnej polityki budżetowej.

1.4.4. Wskaźniki wyników i wpływu

Należy określić wskaźniki, które umożliwią monitorowanie realizacji wniosku/inicjatywy.

Realizacja ogólnego celu Komisji w zakresie wspierania wzrostu gospodarczego, tworzenia miejsc pracy oraz zrównoważonego rozwoju w UE jest mierzona za pomocą następujących wskaźników wpływu:

- stopień, w jakim państwa członkowskie odnotowują wyniki budżetowe zgodne z paktem stabilności i wzrostu;

- potencjalny wzrost gospodarczy / potencjalna produkcja.

Realizacja celu szczegółowego nr 3 wymienionego powyżej jest mierzona za pomocą następującego wskaźnika wyników: procent wdrożonych przez państwa członkowskie indywidualnych zaleceń Komisji związanych z paktem stabilności i wzrostu (z zastrzeżeniem ich przyjęcia przez Radę).

1.5. Uzasadnienie wniosku/inicjatywy

1.5.1. Potrzeba(-y), która(-e) ma(-ją) zostać zaspokojona(-e) w perspektywie krótko- lub długoterminowej

Wniosek ustawodawczy stanowi część środków zapowiedzianych przez Komisję w komunikacie COM(2010) 367 z dnia 30 czerwca 2010 r., w którym Komisja rozwinęła koncepcje polityki zawarte w komunikacie COM(2010) 250 z dnia 12 maja 2010 r., opierając się między innymi na orientacjach polityki uzgodnionych podczas posiedzenia Rady Europejskiej w dniu 17 czerwca 2010 r.

1.5.2. Wartość dodana z tytułu zaangażowania Unii Europejskiej

Koordynacja polityki gospodarczej państw członkowskich należy do kompetencji UE określonych w Tytule VIII (polityka gospodarcza i pieniężna) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

1.5.3. Główne wnioski wyciągnięte z podobnych działań

Dotychczasowe doświadczenia pokazały, że koordynacja polityki gospodarczej wymaga wzmocnienia oraz że w szczególności należy wzmocnić część prewencyjną i naprawczą paktu stabilności i wzrostu.

1.5.4. Spójność z ewentualnymi innymi instrumentami finansowymi oraz możliwa synergia

Wniosek ustawodawczy stanowi część kompleksowego pakietu reform gospodarczych przedstawionych w komunikacie COM(2010) 367 z dnia 30 czerwca 2010 r.

1.6. Czas trwania działania i jego wpływu finansowego

( Wniosek/inicjatywa o określonym czasie trwania

- ( Czas trwania wniosku/inicjatywy: od [DD/MM]RRRR r. do [DD/MM]RRRR r.

- ( Czas trwania wpływu finansowego: od RRRR r. do RRRR r.

( Wniosek/inicjatywa o nieokreślonym czasie trwania

- Wprowadzenie w życie z okresem rozruchu od RRRR r. do RRRR r.,

- po którym następuje faza operacyjna.

1.7. Przewidywany(-e) tryb(y) zarządzania[6]

( Bezpośrednie zarządzanie scentralizowane przez Komisję

( Pośrednie zarządzanie scentralizowane poprzez przekazanie zadań wykonawczych:

- ( agencjom wykonawczym

- ( organom utworzonym przez Wspólnoty[7]

- ( krajowym organom publicznym/organom mającym obowiązek świadczenia usługi publicznej

- ( osobom odpowiedzialnym za wykonanie określonych działań na mocy tytułu V Traktatu o Unii Europejskiej, określonym we właściwym prawnym akcie podstawowym w rozumieniu art. 49 rozporządzenia finansowego

( Zarządzanie dzielone z państwami członkowskimi

( Zarządzanie zdecentralizowane z państwami trzecimi

( Zarządzanie wspólne z organizacjami międzynarodowymi ( należy wyszczególnić )

W przypadku wskazania więcej niż jednego trybu, należy podać dodatkowe informacje w części „Uwagi”.

Uwagi

2. ŚRODKI ZARZĄDZANIA

2.1. Zasady nadzoru i sprawozdawczości

Należy określić częstotliwość i warunki.

Nie dotyczy

2.2. System zarządzania i kontroli

2.2.1. Zidentyfikowane ryzyko

Nie dotyczy

2.2.2. Przewidywane metody kontroli

Nie dotyczy

2.3. Środki zapobiegania nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom

Określić istniejące lub przewidywane środki zapobiegania i ochrony

Nie dotyczy

3. SZACUNKOWY WPŁYW FINANSOWY WNIOSKU/INICJATYWY

3.1. Dział(y) wieloletnich ram finansowych i pozycja(pozycje) wydatków w budżecie, na które wniosek/inicjatywa ma wpływ

Wniosek ustawodawczy nie wymaga żadnych dodatkowych zasobów ludzkich ani finansowych.

- Istniejące pozycje w budżecie

Według działów wieloletnich ram finansowych i pozycji w budżecie

Dział wieloletnich ram finansowych | Pozycja w budżecie | Rodzaj wydatków | Wkład |

Liczba [Treść …...….] | ZRÓŻNICOWANE /NIEZRÓŻNICOWANE ([8]) | państw EFTA[9] | krajów kandydujących[10] | państw trzecich | w rozumieniu art. 18 ust. 1 lit. aa) rozporządzenia finansowego |

XX.YY.YY.YY. | ZRÓŻNICOWANE /NIEZRÓŻNICOWANE | TAK/ NIE | TAK/ NIE | TAK/ NIE | TAK/ NIE |

- Nowe pozycje w budżecie, o których utworzenie się wnioskuje: Brak

Według działów wieloletnich ram finansowych i pozycji w budżecie

Dział wieloletnich ram finansowych | Pozycja w budżecie | Rodzaj wydatków | Wkład |

Liczba [treść …...….] | ZRÓŻNICOWANE /NIEZRÓŻNICOWANE | państw EFTA | krajów kandydujących | państw trzecich | w rozumieniu art. 18 ust. 1 lit. aa) rozporządzenia finansowego |

XX.YY.YY.YY. | TAK/ NIE | TAK/ NIE | TAK/ NIE | TAK/ NIE |

3.2. Szacunkowy wpływ na wydatki

3.2.1. Synteza szacunkowego wpływu na wydatki

w mln EUR (do 3 miejsc po przecinku)

Dział wieloletnich ram finansowych: | Liczba | [Treść ……………...……………………………………………………………….] |

w mln EUR (do 3 miejsc po przecinku)

- 3.2.3.2. Szacowane zapotrzebowanie na zasoby ludzkie

- ( Wniosek/inicjatywa nie wiąże się z koniecznością wykorzystania zasobów ludzkich

- ( Wniosek/inicjatywa wiąże się z koniecznością wykorzystania zasobów ludzkich, jak określono poniżej:

Wartości szacunkowe należy wyrazić w pełnych kwotach (lub przynajmniej z dokładnością do jednego miejsca po przecinku)

Rok N | Rok N+1 | Rok N+2 | Rok N+3 | wprowadzić taką liczbę kolumn dla poszczególnych lat, jaka jest niezbędna, by odzwierciedlić cały okres wpływu (por. pkt 1.6) |

( Stanowiska przewidziane w planie zatrudnienia (stanowiska urzędników i pracowników zatrudnionych na czas określony) |

XX 01 01 01 (w centrali i w biurach przedstawicielstw Komisji ) |

XX 01 01 02 (w delegaturach) |

XX 01 05 01 (pośrednie badania naukowe) |

10 01 05 01 (bezpośrednie badania naukowe) |

( Personel zewnętrzny (w ekwiwalentach pełnego czasu pracy) FTE[18] |

XX 01 02 01 (AC, END, INT z globalnej koperty finansowej) |

XX 01 02 02 (AC, AL, END, INT i JED w delegaturach) |

10 01 05 02 (AC, END, INT - bezpośrednie badania naukowe) |

Inna pozycja w budżecie (określić) |

OGÓŁEM |

XX oznacza odpowiednią dziedzinę polityki lub odpowiedni tytuł w budżecie

Potrzeby w zakresie zasobów ludzkich zostaną pokryte z zasobów DG już przydzielonych na zarządzanie tym działaniem lub przesuniętych w ramach dyrekcji generalnej, uzupełnionych w razie potrzeby wszelkimi dodatkowymi zasobami, które mogą zostać przydzielone zarządzającej dyrekcji generalnej w ramach procedury rocznego przydziału środków oraz w świetle istniejących ograniczeń budżetowych.

Opis zadań do wykonania:

Urzędnicy i pracownicy zatrudnieni na czas określony |

Personel zewnętrzny |

3.2.4. Zgodność z obowiązującymi wieloletnimi ramami finansowymi

- ( Wniosek/inicjatywa jest zgodny(-a) z obowiązującymi wieloletnimi ramami finansowymi.

- ( Wniosek/inicjatywa wymaga przeprogramowania odpowiedniego działu w wieloletnich ramach finansowych.

Należy wyjaśnić, na czym ma polegać przeprogramowanie, określając pozycje w budżecie, których ma ono dotyczyć, oraz podając odpowiednie kwoty.

- ( Wniosek/inicjatywa wymaga zastosowania instrumentu elastyczności lub zmiany wieloletnich ram finansowych[21].

Należy wyjaśnić, który wariant jest konieczny, określając pozycje w budżecie, których ma on dotyczyć, oraz podając odpowiednie kwoty.

3.2.5. Udział osób trzecich w finansowaniu

- ( Wniosek/inicjatywa nie przewiduje współfinansowania ze strony osób trzecich

- ( Wniosek/inicjatywa przewiduje współfinansowanie szacowane zgodnie z poniższym:

Środki w mln EUR (do 3 miejsc po przecinku)

Rok N | Rok N+1 | Rok N+2 | Rok N+3 | wprowadzić taką liczbę kolumn dla poszczególnych lat, jaka jest niezbędna, by odzwierciedlić cały okres wpływu (por. pkt 1.6) | Ogółem |

Rok N | Rok N+1 | Rok N+2 | Rok N+3 | wprowadzić taką liczbę kolumn dla poszczególnych lat, jaka jest niezbędna, by odzwierciedlić cały okres wpływu (por. pkt 1.6) |

Artykuł …………. | | | | | | | | | |W przypadku wpływu na dochody różne, należy wskazać pozycję(-e) wydatków w budżecie, którą(-e) ten wpływ obejmie.

Należy określić metodę obliczania wpływu na dochody.

[1] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1.

[2] Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6.

[3] Dz.U. C 236 z 2.8.1997, s. 1.

[4] ABM: Activity Based Management: zarządzanie kosztami działań – ABB: Activity Based Budgeting: budżet zadaniowy.

[5] O którym mowa w art. 49 ust. 6 lit. a) lub b) rozporządzenia finansowego.

[6] Wyjaśnienia dotyczące trybów zarządzania oraz odniesienia do rozporządzenia finansowego znajdują się na następującej stronie: http://www.cc.cec/budg/man/budgmanag/budgmanag_en.html

[7] O którym mowa w art. 185 rozporządzenia finansowego.

[8] Środki zróżnicowane/ środki niezróżnicowane

[9] EFTA: Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu

[10] Kraje kandydujące oraz w stosownych przypadkach potencjalne kraje kandydujące Bałkanów Zachodnich.

[11] Rok N jest rokiem, w którym rozpoczyna się wprowadzanie w życie wniosku/inicjatywy.

[12] Wsparcie techniczne lub administracyjne oraz wydatki na wsparcie w zakresie wprowadzania w życie programów lub działań UE (dawne pozycje „BA”), pośrednie badania naukowe, bezpośrednie badania naukowe.

[13] Rok N jest rokiem, w którym rozpoczyna się wprowadzanie w życie wniosku/inicjatywy.

[14] Realizacje odnoszą się do produktów i usług, które zostaną zapewnione (np. liczba sfinansowanych wymian studentów, liczba kilometrów zbudowanych dróg itp.).

[15] Zgodnie z opisem w pkt 1.4.2. „Cel (cele) szczegółowy (-e)”

[16] Rok N jest rokiem, w którym rozpoczyna się wprowadzanie w życie wniosku/inicjatywy.

[17] Wsparcie techniczne lub administracyjne oraz wydatki na wsparcie w zakresie wprowadzania w życie programów lub działań UE (dawne pozycje „BA”), pośrednie badania naukowe, bezpośrednie badania naukowe.

[18] AC= pracownik kontraktowy; INT= pracownik tymczasowy; JED= młodszy oddelegowany ekspert; AL= członek personelu miejscowego; END= oddelegowany ekspert krajowy;

[19] Poniżej pułapu na personel zewnętrzny ze środków operacyjnych (dawne pozycje „BA”).

[20] Przede wszystkim fundusze strukturalne, Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz Europejski Fundusz Rybacki

[21] Zob. pkt 19 i 24 porozumienia międzyinstytucjonalnego.

[22] W przypadku tradycyjnych zasobów własnych (opłaty celne, opłaty wyrównawcze od cukru) należy wskazać kwoty netto, tzn. kwoty brutto po odliczeniu 25 % na poczet kosztów poboru.