Sieci o bardzo dużej przepustowości są również niezbędne do tego, by zmaksymalizować potencjał wzrostu naszej europejskiej gospodarki cyfrowej. Natychmiastowa transmisja i duża niezawodność umożliwią współpracę między setkami maszyn w czasie rzeczywistym w warunkach przemysłowych, zawodowych lub domowych. Wszechobecność pozwoli na jazdę samochodu bez udziału kierowcy. Czas reakcji i niezawodność to kluczowe czynniki, które dają lekarzom możliwość zdalnego przeprowadzania operacji, a w przypadku miast pozwalają na dostosowanie zużycia energii lub sygnalizacji świetlnej do aktualnie występujących potrzeb. Dzięki dużym prędkościom przesyłania/pobierania danych przedsiębiorstwa będą mogły organizować wideokonferencje w jakości HD z licznymi uczestnikami znajdującymi się w różnych miejscach, a także pracować na wspólnym oprogramowaniu z wykorzystaniem chmury. Studenci będą natomiast mogli uczestniczyć w zajęciach organizowanych przez uczelnie wyższe znajdujące się w innych państwach członkowskich.

Stan łączności szerokopasmowej w Europie oraz obecne tendencje w zakresie jej modernizacji nie wystarczą, by sprostać coraz większym potrzebom dotyczącym lepszego i szybszego internetu, który można uzyskać dzięki sieciom o bardzo dużej przepustowości. Sieci te są potrzebne obywatelom i przedsiębiorstwom do opracowywania i dostarczania towarów, aplikacji i usług online oraz do korzystania z nich w całej Europie. Sukces handlu elektronicznego, niezawodność aplikacji e-zdrowie, doświadczenie użytkownika związane z treściami audiowizualnymi w grach i podczas transmisji strumieniowej: wszystko to zależy od jakości sieci.

Przeprowadzone przez Komisję Europejską konsultacje społeczne dotyczące potrzeb w zakresie prędkości i jakości połączeń internetowych po 2020 r. oraz środków służących zaspokojeniu tych potrzeb do 2025 r. wskazują na istnienie wyraźnych oczekiwań dotyczących poprawy jakości usług łączności stacjonarnej do 2025 r., zwłaszcza w odniesieniu do prędkości dla łącza „w dół” (powyżej 1 Gb/s) oraz czasu reakcji (poniżej 10 ms); w ramach konsultacji potwierdzono również, że – oprócz prędkości pobierania danych – na znaczeniu będą zyskiwać również inne cechy łączności, zarówno w przypadku łączności stacjonarnej, jak i ruchomej. Oczekiwania te coraz częściej znajdują odzwierciedlenie w przygotowywanych przez państwa członkowskie krajowych planach dotyczących dostępu szerokopasmowego.

Analiza tendencji w technologii i zapotrzebowaniu wskazuje, że dostarczanie wielu produktów, usług i aplikacji będzie przebiegało w sposób zrównoważony jedynie tam, gdzie sieci światłowodowe będą prowadzone aż do stacjonarnego lub bezprzewodowego punktu dostępu w pobliżu użytkownika końcowego . Ponadto przewody światłowodowe są obecnie zalecanym medium transmisyjnym dla powiązania między siecią szkieletową a końcowymi podsieciami w celu uzyskania bezprzewodowego dostępu do sieci 5G .

Na powyższym wykresie przedstawiono, jaka prędkość i jaki czas reakcji połączenia internetowego są potrzebne do tego, by z danej aplikacji lub usługi mógł skorzystać jeden użytkownik. Potrzeba ta wzrasta w przypadku używania kilku aplikacji/usług naraz, co stało się normą, ponieważ jeden użytkownik często korzysta jednocześnie z kilku aplikacji (np. oglądając telewizję i korzystając z serwisów społecznościowych), a jedno łącze często służy w tym samym czasie wielu użytkownikom (np. w przypadku gospodarstw domowych, w których są dzieci, a także w przypadku MŚP i organizacji, takich jak szkoły czy biblioteki).

Oczekuje się, że w ciągu najbliższych dziesięciu lat nawet 50 mld obiektów na całym świecie, od domów po samochody i zegarki, będzie podłączonych do internetu, z czego istotna większość z nich – bezprzewodowo. Oparte na dostępie do internetu rozwiązania służące transformacji – w tym przetwarzanie w chmurze, internet rzeczy, obliczenia o wysokiej wydajności i analityka dużych zbiorów danych – doprowadzą do przekształcenia procesów biznesowych i będą miały wpływ na interakcje społeczne. Telewizja nowej generacji prawdopodobnie będzie w nadchodzących latach istotnym czynnikiem zwiększającym zapotrzebowanie na szerokość pasma dla gospodarstw domowych. Nowe aplikacje cyfrowe – takie jak wirtualna i poszerzona rzeczywistość, w coraz większym stopniu zautomatyzowana jazda samochodem mającym podłączenie do internetu, teleoperacja, sztuczna inteligencja czy rolnictwo precyzyjne – będą wymagały prędkości, jakości i czasu reakcji, które można uzyskać jedynie dzięki sieciom szerokopasmowym o bardzo dużej przepustowości.

Chociaż każdy Europejczyk ma dostęp do podstawowych sieci szerokopasmowych, co jest możliwe głównie dzięki istniejącej infrastrukturze, w erze trwającej transformacji cyfrowej nie jest to już wystarczające rozwiązanie. Blisko połowa Europejczyków posiada smartfon, lecz nie jest w stanie w pełni wykorzystać jego potencjału z uwagi na istotne luki w dostępie do danych komórkowych i jakości tych danych.

W połowie 2015 r. łącza stacjonarne oferujące przepustowość co najmniej 30 Mb/s były dostępne w 71% domów w całej UE, co oznacza wzrost z 48% w roku 2011. Prawie połowa gospodarstw domowych w UE miała dostęp do sieci zapewniających prędkości 100 Mb/s dla łącza „w dół”. W przypadku łączy o przepustowości powyżej 100 Mb/s odnotowano gwałtowny wzrost z bardzo niskiego poziomu: w połowie 2015 r. dostęp do nich miało 11% wszystkich gospodarstw domowych. Ta tendencja wzrostowa jest bardziej widoczna w państwach członkowskich o najwyższym wskaźniku dostępu do łączy o przepustowości 100 Mb/s, co sugeruje, że ich wykorzystanie uruchomiło spiralę sukcesu. Nadal istnieją jednak znaczące różnice między poszczególnymi państwami członkowskimi, a także między obszarami miejskimi i wiejskimi, zarówno pod względem dostępu, jak i wykorzystania.

W Europejskiej agendzie cyfrowej z 2010 r. zdefiniowano cele w zakresie łączności, które mają być osiągnięte do 2020 r.: powszechna dostępność do łączy o przepustowości 30 Mb/s w celu zapewnienia spójności terytorialnej oraz dostęp do łączy o przepustowości 100 Mb/s co najmniej w 50% europejskich gospodarstw domowych w celu rozpoznania przyszłych potrzeb w zakresie konkurencyjności.

Aby pomóc urzeczywistnić tę wizję, w komunikacie zaproponowano szereg inicjatyw służących stworzeniu odpowiednich warunków dla niezbędnych inwestycji, które mają być zrealizowane głównie przez rynek. Inicjatywy te obejmują istotną reformę ram regulacyjnych w dziedzinie łączności elektronicznej w postaci towarzyszącego wniosku ustawodawczego w sprawie europejskiego kodeksu łączności elektronicznej (kodeksu) i rozporządzenia w sprawie BEREC, plan działania w sprawie dostępu do sieci 5G dla Europy oraz dalsze środki finansowe i środki z zakresu polityki, wprowadzane zarówno na szczeblu unijnym, jak i krajowym i lokalnym, w tym inicjatywy „Wi-Fi dla Europy”, która ma sprzyjać powszechnej dostępności połączeń Wi-Fi dla obywateli w całej UE.. Celem jest ożywienie europejskiej gospodarki cyfrowej i zwiększenie konkurencyjności, zachęcenie społeczeństw do aktywnego uczestnictwa w jednolitym rynku cyfrowym oraz sprostanie coraz większym potrzebom Europejczyków w zakresie łączności.

W niniejszym komunikacie potwierdzono znaczenie dostępu do internetu dla jednolitego rynku cyfrowego i podkreślono, że Europie już teraz potrzebne jest rozmieszczenie sieci służących jej cyfrowej przyszłości. W tym celu w komunikacie przedstawiono wizję europejskiego „społeczeństwa gigabitowego”, w którym dostępność i wykorzystanie sieci o bardzo dużej przepustowości umożliwia powszechne korzystanie z produktów, usług i aplikacji w ramach jednolitego rynku cyfrowego. Realizacja tej wizji wymaga osiągnięcia do 2025 r. trzech celów strategicznych: zapewnienia gigabitowego dostępu do internetu w miejscach stanowiących siłę napędową rozwoju społeczno-gospodarczego, aby w ten sposób wspierać wzrost i zatrudnienie w Europie; zapewnienia na wszystkich obszarach miejskich oraz na wszystkich głównych szlakach komunikacyjnych zasięgu sieci 5G , aby w ten sposób wspierać konkurencyjność Europy; zapewnienia we wszystkich gospodarstwach domowych w Europie dostępu do internetu o przepustowości co najmniej 100 Mb/s, aby w ten sposób wspierać spójność Europy.

W styczniu 2016 r. Parlament Europejski podkreślił rolę, jaką w postępie cyfrowym odgrywają prywatne inwestycje w sieci dostępu do internetu, oraz znaczenie stabilnych ram prawnych w umożliwianiu wszystkim podmiotom inwestowania na wszystkich obszarach, w tym na obszarach wiejskich i oddalonych. Podobnie Rada Europejska wezwała w czerwcu 2016 r. do zapewnienia w całej Europie stałych i bezprzewodowych łączy szerokopasmowych o bardzo dużej przepustowości, co stanowi warunek przyszłej konkurencyjności, a także do przeprowadzenia reformy regulacyjnej w dziedzinie telekomunikacji w celu stworzenia zachęt do dużych inwestycji sieciowych, a jednocześnie wspierania efektywnej konkurencji i praw konsumentów.

W ostatnim dziesięcioleciu prowadzona przez UE polityka w zakresie łączności elektronicznej przyczyniła się do zapewnienia przedsiębiorstwom i konsumentom większej konkurencji, niższych cen oraz większego wyboru. Konsumenci i przedsiębiorstwa nadal jednak borykają się z rozdrobnieniem rynków łączności elektronicznej wzdłuż granic państwowych, a obecne ramy regulacyjne nie sprzyjały w sposób usystematyzowany rozmieszczania przez wszystkie podmioty rynkowe sieci o bardzo wysokiej przepustowości. Ponadto od ostatniego przeglądu unijnych ram regulacji sektora telekomunikacyjnego w 2009 roku w sektorze łączności elektronicznej zaszły istotne zmiany. Wzorce konsumpcji i potrzeby konsumentów ulegają radykalnym przemianom, a telefonia głosowa jest coraz częściej zastępowana stałym i mobilnym dostępem do internetu, z którego można korzystać za pomocą różnorodnych podłączonych urządzeń (smartfonów, tabletów, komputerów, telewizorów) i za pośrednictwem którego uzyskuje się dostęp do coraz bogatszej oferty usług cyfrowych powodujących coraz większe obciążenia w sieciach, przez które są dostarczane. Proces ten będzie postępował również w kolejnych latach wraz z rozwojem i wzrostem w dziedzinie usług i aplikacji opartych na internecie rzeczy, przetwarzaniu w chmurze oraz wirtualnej i poszerzonej rzeczywistości.

Sieci o bardzo dużej przepustowości są potrzebne do zapewnienia spójności terytorialnej, tak aby każdy obywatel w każdej społeczności na terytorium całej Europy był częścią jednolitego rynku cyfrowego i odnosił korzyści z tego rynku.

Sieci o bardzo dużej przepustowości stają się niezbędne do zapewnienia wzrostu i zatrudnienia w Europie, a także konkurencyjności i spójności Europy. Aby doprecyzować, jak w przyszłości ma wyglądać dostęp do internetu w Europie, w niniejszym komunikacie ustanowiono szereg celów w zakresie wdrażania sieci do roku 2025. Cele te służą stworzeniu „społeczeństwa gigabitowego” w oparciu o sieci o bardzo dużej przepustowości, dzięki którym wszyscy odniosą korzyści płynące z jednolitego rynku cyfrowego.

3.Określenie wizji i celów dotyczących przyszłego dostępu do internetu w ramach jednolitego rynku cyfrowego

Cele określone w Europejskiej agendzie cyfrowej wskazują na korzyści płynące z ustanowienia celów długookresowych, które stopniowo stają się punktem odniesienia dla polityki publicznej, np. dla przepisów i wytycznych dotyczących europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, instrumentu „Łącząc Europę” oraz pomocy państwa na rozwój sieci szerokopasmowych. Chociaż cele te nie są wiążące, prawie wszystkie przygotowywane przez państwa członkowskie krajowe plany dotyczące dostępu szerokopasmowego już je zawierają. Sektor prywatny również często dostosowuje do tych celów swoje plany inwestycyjne oraz działania w zakresie badań i innowacji.

Podczas gdy określone w 2010 r. cele dotyczące dostępu do internetu obowiązują do 2020 r. i na dziesięć lat zapewniły stabilne perspektywy polityki, dostosowanie ram czasowych dla inwestycji infrastrukturalnych do omówionych powyżej osiągnięć technologicznych i przyszłych potrzeb wymaga obecnie ustanowienia uzupełniających celów długookresowych. Będą one stanowiły wymierny i możliwy do osiągnięcia punkt odniesienia dla decydentów w sektorze prywatnym i publicznym, bazując na dotychczasowych inwestycjach sieciowych i stymulując te inwestycje do 2025 r. i w kolejnych latach.

3.1.Gigabitowy dostęp do internetu

W celu optymalizacji inwestycji w nowe sieci o bardzo dużej przepustowości istotne jest uważne ustalenie priorytetów. Fizyczne miejsca lub interaktywne platformy online, w których ludzie gromadzą się lub które odwiedzają, aby się uczyć, pracować i uzyskać dostęp do usług publicznych, i gdzie jedno łącze zapewnia dostęp do internetu dużej liczbie użytkowników, stanowią siłę napędową rozwoju społeczno-gospodarczego. Takie miejsca tworzą podstawę wzrostu, edukacji, innowacji i spójności w Europie; oprócz przedsiębiorstw obejmują one zazwyczaj szkoły i biblioteki, ośrodki badań i różnorodne służby publiczne. W cyfrowym świecie muszą one być w czołówce, jeśli chodzi o gigabitowy dostęp do internetu, aby zapewnić obywatelom Unii dostęp do najlepszych usług i aplikacji.

Innowacyjne metody nauczania i uczenia się wymagają gigabitowego dostępu do internetu, który umożliwiłby korzystanie z najnowszych materiałów, narzędzi i technik dydaktycznych oraz zdobywanie przez uczniów umiejętności cyfrowych. Aby w pełni wykorzystać dostępne online usługi edukacyjne, szkoła licząca 20 klas (po 25 uczniów w każdej z nich), która chciałaby zapewnić jednoczesny dostęp do internetu dla dużej liczby użytkowników, już dziś potrzebowałaby połączenia o prędkości 700 Mb/s.

Coraz większa liczba sektorów przemysłu i przedsiębiorstw, zwłaszcza prowadzących intensywną działalność w internecie, będzie potrzebowała gigabitowego dostępu do internetu w celu stworzenia nowych aplikacji i modeli biznesowych, aby dzięki temu produkować, dystrybuować i sprzedawać swoje towary i usługi w bardziej konkurencyjny sposób. Od systemów produkcji po procesy zamówień i dostawy, od przechowywania i analityki danych po komunikację wewnętrzną i zewnętrzną: przyszła konkurencyjność tych przedsiębiorstw wymaga zapewnienia racjonalnego kosztowo dostępu do tego rodzaju szybkich łączy. To samo dotyczy mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw prowadzących intensywną działalność w internecie.

Z uwagi na to, że usługi publiczne coraz częściej są dostępne przez internet, administracje publiczne potrzebują gigabitowego dostępu w celu zapewnienia niezakłóconych usług świadczonych jednocześnie na rzecz dużej liczby obywateli i przedsiębiorstw. W przypadku węzłów transportowych gigabitowy dostęp do internetu ułatwia korzystanie z transportu intermodalnego opartego na innowacyjnych aplikacjach.

Miejsca takie jak biblioteki, dworce kolejowe, urzędy pracy czy pomieszczenia szkoleniowe, w których obywatele mają szansę wypróbować i przetestować najbardziej zaawansowane narzędzia cyfrowe, w tym uzyskać dostęp do internetu za pośrednictwem publicznie dostępnych sieci bezprzewodowych, mogą również sprzyjać poznawaniu gigabitowego dostępu do internetu oraz zwiększać zapotrzebowanie na taki internet, co można uznać za pozytywny efekt uboczny.

Zapewnienie gigabitowego dostępu do internetu w takich centralnych punktach – np. w co najmniej 200 000 szkół i 200 000 budynków organów publicznych, a także parkach technologicznych, w których skupiają się mniejsze przedsiębiorstwa – spowoduje dotarcie do znacznej liczby użytkowników przy jednoczesnym ograniczeniu kosztów i będzie miało pozytywny wpływ na szerzej rozumianą gospodarkę i całe społeczeństwo. Tego rodzaju dostęp do internetu może również stymulować rozbudowę lokalnych sieci stacjonarnych, co z kolei będzie pomocne w zwiększaniu zasięgu bezprzewodowej sieci 5G poprzez zapewnienie większych możliwości w zakresie sieci dosyłowej. Oba te czynniki powinny zapewnić korzystniejsze oferty handlowe na łączność stacjonarną i ruchomą dla większej liczby mniejszych przedsiębiorstw i gospodarstw domowych, natomiast zapoznanie użytkowników końcowych z konkurencyjnymi ofertami dostarczanymi za pośrednictwem sieci o bardzo dużej przepustowości może pobudzić popyt, a tym samym umocnić argumenty ekonomiczne przemawiające za dalszymi inwestycjami. Inwestycje w dostęp do internetu we wspomnianych miejscach stanowiących siłę napędową rozwoju społeczno-gospodarczego przyniosą zatem korzyści znacznie większej potencjalnej liczbie użytkowników w europejskiej gospodarce cyfrowej i społeczeństwie cyfrowym, w tym przedsiębiorstwom prowadzącym intensywną działalność w internecie, niezależnie od ich wielkości.

Cel strategiczny na 2025 r.: gigabitowy dostęp do internetu dla wszystkich miejsc stanowiących główną siłę napędową rozwoju społeczno-gospodarczego, takich jak szkoły, węzły transportowe i główne miejsca świadczenia usług publicznych, a także dla przedsiębiorstw prowadzących intensywną działalność w internecie.

3.2.Wysokowydajny dostęp do internetu w sieci 5G

Oprócz coraz bardziej wymagających połączeń na potrzeby aplikacji multimedialnych profesjonalna łączność w sektorach przemysłowych i usługowych, takich jak sektor motoryzacyjny, sektor transportu, sektor wytwórczy i sektor zdrowia, a także służby bezpieczeństwa i ratunkowe nowej generacji będą wymagały działającej bez zakłóceń, współdzielonej infrastruktury dla sieci stacjonarnych i bezprzewodowych, która zapewni różnorodne, kontrolowane przez klienta poziomy niezawodności i jakości usługi, dostosowane do konkretnych potrzeb biznesowych.

Na potrzeby łączności 5G będzie się wykorzystywać dostęp do internetu mobilnego w sieci 4G oraz sieci stacjonarne, co umożliwi zintegrowanie usług dostarczanych przez dotychczas oddzielne infrastruktury i stworzenie w ten sposób wysokiej jakości globalnych, wszechobecnych i programowalnych „sieci wirtualnych”. Będzie to wymagało wczesnego wykorzystania zharmonizowanego na szczeblu UE widma radiowego; szybkiej dostępności nowego zakresu częstotliwości, takiego jak 700 MHz, w celu zapewnienia zasięgu na obszarach wiejskich oraz użytkowania w budynkach w mieście; lepszej koordynacji procesu przydzielania widma w Europie, tak aby wcześnie uzyskać czołową pozycję; a także rozległych sieci światłowodowych na potrzeby sieci dosyłowych o bardzo dużej przepustowości od masztów i nadajników o małej mocy.

Przewidywane nowe usługi będą wykorzystywać infrastrukturę szkieletową oraz powszechną technologię 5G i umożliwią użytkownikom i obiektom „w ruchu” nieprzerwane połączenie z internetem zarówno w środkach transportu miejskiego, jak i wzdłuż korytarzy międzymiastowych, a nawet w powietrzu (np. drony wykorzystywane w logistyce). Oczekuje się, że strefy przemysłowe, korytarze drogowe i połączenia kolejowe będą kluczowymi obszarami dla pierwszej fazy nowych zastosowań. Wykorzystanie niektórych z tych nowych zastosowań będzie wymagało dostępności usług 5G jednocześnie we wszystkich państwach członkowskich, tak aby umożliwić ciągłość usługi ponad granicami oraz wystarczające korzyści skali. Komisja proponuje zatem poniżej wspólny cel pośredni, który zakłada wsparcie wspólnego harmonogramu wdrażania sieci, przedstawionego w planie działania dotyczącym sieci 5G.

W niedawno przeprowadzonym badaniuoszacowano, że pomyślne wdrożenie sieci 5G może przynieść korzyści na poziomie około 113 mld EUR rocznie w czterech sektorach (motoryzacyjnym, zdrowia, transportu i użyteczności publicznej), przy czym korzyści te rozkładałyby się na przedsiębiorstwa, konsumentów i ogół społeczeństwa. Ponadto wdrożenie sieci 5G mogłoby pomóc w stworzeniu w UE ponad dwóch milionów miejsc pracy.