UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Obecna Komisja od pierwszego dnia swojej kadencji priorytetowo traktuje tworzenie miejsc pracy, wzrost gospodarczy i inwestycje w swoim programie politycznym. Aby osiągnąć te nadrzędne priorytety, Komisja między innymi realizuje ambitny plan reform mający na celu stworzenie pogłębionego i bardziej sprawiedliwego rynku wewnętrznego jako niezbędnej podstawy do zbudowania silniejszej i bardziej konkurencyjnej gospodarki UE.

W obszarze opodatkowania te cele oznaczają potrzebę stworzenia sprawiedliwego i skutecznego systemu opodatkowania przedsiębiorstw w UE.

Aby zapewnić, by systemy opodatkowania były sprawiedliwe, Komisja traktuje walkę z uchylaniem się od opodatkowania, unikaniem opodatkowania i agresywnym planowaniem podatkowym jako kluczowy priorytet i realizuje w tym zakresie bardzo aktywny plan reform. W tym kontekście Komisja – w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi i z poparciem Parlamentu Europejskiego – tworzy solidne struktury chroniące przed uchylaniem się od opodatkowania i unikaniem opodatkowania, mocny system reagowania na zewnętrzne czynniki zagrażające podstawom opodatkowania w państwach członkowskich oraz jasny plan prowadzący do bardziej sprawiedliwego opodatkowania dla wszystkich obywateli i przedsiębiorstw UE. Jednocześnie trzeba zapewnić skuteczność systemów opodatkowania, aby mogły stanowić wsparcie dla silniejszej i bardziej konkurencyjnej gospodarki. Należy to zrobić, tworząc bardziej sprzyjające otoczenie podatkowe dla przedsiębiorstw, które ogranicza koszty przestrzegania przepisów i obciążenia administracyjne oraz zapewnia pewność prawa podatkowego. W szczególności przywódcy państw G-20 zwrócili ostatnio uwagę na znaczenie pewności prawa podatkowego we wspieraniu inwestycji i pobudzaniu wzrostu gospodarczego i stało się ono nowym przedmiotem globalnego zainteresowania w obszarze opodatkowania.

Dlatego też zwalczanie unikania opodatkowania i agresywnego planowania podatkowego, na szczeblu zarówno UE, jak i globalnym, musi iść w parze z tworzeniem konkurencyjnego otoczenia podatkowego dla przedsiębiorstw. Są to dwie strony tego samego medalu. Sprawiedliwy system opodatkowania polega nie tylko na zapewnieniu, aby zyski były opodatkowane tam, gdzie są generowane, ale także na zapewnieniu, aby zyski nie podlegały podwójnemu opodatkowaniu. Jednym z głównych problemów, z jakimi zmagają się obecnie przedsiębiorstwa prowadzące działalność transgraniczną, jest podwójne opodatkowanie. Istnieją już mechanizmy rozstrzygania sporów dotyczących podwójnego opodatkowania. Są to procedura wzajemnego porozumiewania (MAP) przewidziane w konwencjach w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, do których przystąpiły państwa członkowskie, a także w unijnej konwencji arbitrażowej w sprawie eliminowania podwójnego opodatkowania w przypadku korekty zysków przedsiębiorstw powiązanych. Komisja corocznie monitoruje liczbę spraw, którymi zajmują się państwa członkowskie, i wyniki tych spraw. Z analizy wynika, że niektóre sprawy nie są dopuszczane do istniejących mechanizmów rozstrzygania sporów, nie są objęte zakresem unijnej konwencji arbitrażowej ani też konwencji w sprawie unikania podwójnego opodatkowania przyjętych przez państwa członkowskie, są wstrzymywane, a podatnik nie jest informowany o przyczynach tego zastoju, bądź też nie są w ogóle rozstrzygane. Mimo że istniejące mechanizmy w wielu przypadkach dobrze się sprawdzają, trzeba je usprawnić pod względem dostępności podatników do tych mechanizmów, ich zakresu, terminowości i zdolności rozstrzygania. Ponadto tradycyjne metody rozstrzygania sporów nie odpowiadają już w pełni obecnemu złożonemu otoczeniu podatkowemu, które wiąże się z licznymi zagrożeniami. Dlatego potrzebne jest usprawnienie istniejących mechanizmów rozstrzygania sporów dotyczących podwójnego opodatkowania w UE w celu opracowania sprawiedliwego i skutecznego systemu opodatkowania, które zwiększa pewność prawa. Jest to kluczowy wkład w tworzenie sprawiedliwego systemu opodatkowania, który zarazem zapewnia, aby rynek wewnętrzny UE pozostał atrakcyjnym obszarem dla inwestycji.

Proponowana dyrektywa koncentruje się na działalności gospodarczej i przedsiębiorstwach, będących głównymi zainteresowanymi podmiotami, które dotyka sytuacja w zakresie podwójnego opodatkowania. Opracowano ją z wykorzystaniem istniejącej unijnej konwencji arbitrażowej, która przewiduje już obowiązkowy wiążący mechanizm arbitrażowy, lecz rozszerzono jej zakres na obszary, których ta konwencja obecnie nie obejmuje, oraz dodano ukierunkowane pakiety środków egzekucyjnych, aby wyeliminować najważniejsze niedociągnięcia tego mechanizmu pod względem jego skuteczności i egzekucji orzeczeń.

•Spójność z przepisami obowiązującymi w tej dziedzinie polityki

W komunikacie Komisji dotyczącym planu działania na rzecz sprawiedliwego i skutecznego systemu opodatkowania przedsiębiorstw w UE, przyjętym w dniu 17 czerwca 2015 r., wskazano pięć najważniejszych obszarów działania. Jeden z tych obszarów dotyczył stworzenia lepszego otoczenia podatkowego dla przedsiębiorstw w UE w celu pobudzenia wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy na jednolitym rynku. W komunikacie uznano wniosek w sprawie wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych, który ma zostać przyjęty w tym samym dniu, co niniejszy wniosek, za ważny krok w kierunku lepszego otoczenia podatkowego dla przedsiębiorstw, ale przyznano, że w międzyczasie inne inicjatywy powinny poprawić unijne otoczenie podatkowe dla biznesu.

Niniejszy wniosek jest uzupełnieniem wniosku w sprawie wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych. Ze względu na to, że konsolidacja jest częścią dopiero drugiego etapu nowego podejścia do wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych, wciąż jeszcze potrzebne będą skuteczne mechanizmy rozstrzygania sporów. Ponadto, mimo że w pełni przyjęta wspólna skonsolidowana podstawa opodatkowania osób prawnych ma zapewnić, aby zyski podlegały opodatkowaniu w miejscu, w którym są generowane, nie wszystkie przedsiębiorstwa zostaną objęte obowiązkowym zakresem wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych. Dlatego można oczekiwać, że nawet wówczas wciąż dochodzić będzie do sporów w sprawie podwójnego opodatkowania, na potrzeby których powinny istnieć odpowiednie mechanizmy.

Ponadto niniejszy wniosek opiera się na obowiązujących przepisach w tym obszarze polityki, w szczególności na unijnej konwencji arbitrażowej. Proponowana dyrektywa ma na celu rozszerzenie zakresu oraz poprawę istniejących procedur i mechanizmów, bez ich zastępowania. W ten sposób zapewnia się, by państwa członkowskie z jednej strony dysponowały bardziej szczegółowymi przepisami proceduralnymi dotyczącymi eliminowania sporów w sprawie podwójnego opodatkowania, a jednocześnie miały wystarczającą swobodę uzgodnienia między sobą wybranego mechanizmu. Sytuacja podatnika ulega poprawie pod kilkoma względami. Zgodnie z proponowaną dyrektywą podatnicy otrzymają większe prawa do egzekwowania – pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów – ustanowienia mechanizmów rozstrzygania sporów, będą lepiej poinformowani na temat tej procedury oraz będą mogli liczyć na to, że państwa członkowskie zostaną zobowiązane do osiągnięcia wiążących rozstrzygnięć.

•Spójność z innymi politykami Unii

Wniosek wchodzi w zakres inicjatyw Komisji dotyczących bardziej sprawiedliwego i skutecznego opodatkowania. Przyczyni się on do wyeliminowania przeszkód podatkowych, które powodują zakłócenia utrudniające należyte funkcjonowanie rynku wewnętrznego. Przyczyni się zatem do pogłębionego i bardziej sprawiedliwego rynku wewnętrznego.

2.PODSTAWA PRAWNA, POMOCNICZOŚĆ I PROPORCJONALNOŚĆ

•Podstawa prawna