[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 14.3.2007

KOM(2007) 126 wersja ostateczna

2003/0168 (COD)

OPINIA KOMISJI zgodnie z art. 251 ust. 2 akapit trzeci lit. c) Traktatu WE w sprawie poprawek Parlamentu Europejskiego do wspólnego stanowiska Rady w odniesieniu do wniosku w sprawie

ROZPORZĄDZENIA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY DOTYCZĄCEGO PRAWA WŁAŚCIWEGO DLA ZOBOWIĄZAŃ POZAUMOWNYCH („RZYM II”)

ZMIENIAJĄCA WNIOSEK KOMISJI na mocy art. 250 ust. 2 Traktatu WE

2003/0168 (COD)

OPINIA KOMISJI zgodnie z art. 251 ust. 2 akapit trzeci lit. c) Traktatu WE w sprawie poprawek Parlamentu Europejskiego do wspólnego stanowiska Rady w odniesieniu do wniosku w sprawie

ROZPORZĄDZENIA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY DOTYCZĄCEGO PRAWA WŁAŚCIWEGO DLA ZOBOWIĄZAŃ POZAUMOWNYCH („RZYM II”)

1. WPROWADZENIE

Artykuł 251 ust. 2 akapit trzeci lit. c) Traktatu WE stanowi, że Komisja wydaje opinię w sprawie poprawek zaproponowanych przez Parlament Europejski w drugim czytaniu. Komisja przedstawia poniżej opinię dotyczącą 19 poprawek zaproponowanych przez Parlament.

2. Przebieg prac legislacyjnych

Dnia 22 lipca 2003 r. wniosek[1] został przyjęty przez Komisję i przekazany Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął opinię w sprawie wniosku Komisji w dniu 2 czerwca 2004 r.[2]. Dnia 6 lipca 2005 r., podczas sesji plenarnej, Parlament Europejski przyjął w pierwszym czytaniu 54 poprawki[3]. Komisja przyjęła zmieniony wniosek dnia 21 lutego 2006 r.[4]. Rada przyjęła wspólne stanowisko dnia 25 września 2006 r.[5]. Komisja przyjęła komunikat w sprawie wspólnego stanowiska Rady w dniu 27 września 2006 r.[6]. Dnia 18 stycznia 2007 r., podczas sesji plenarnej, Parlament Europejski przyjął w drugim czytaniu 19 poprawek.

3. CEL WNIOSKU

Jurysdykcja międzynarodowa oraz uznawanie i wykonywanie orzeczeń sądowych wydanych w innym państwie członkowskim są regulowane rozporządzeniem (WE) nr 44/2001 Rady z dnia 22 grudnia 2000 r., mającym zastosowanie do zobowiązań umownych i pozaumownych w sprawach cywilnych i handlowych. Przepisy dotyczące prawa właściwego dla zobowiązań umownych, stosowane przez różne państwa członkowskie, zostały zharmonizowane za pomocą konwencji rzymskiej z 1980 r. o prawie właściwym dla zobowiązań umownych, którą Komisja zamierza zastąpić rozporządzeniem „Rzym I”[7], stanowiącym obecnie przedmiot debat w Radzie i Parlamencie Europejskim. Nie istnieją natomiast żadne przepisy o charakterze ogólnym zharmonizowane na poziomie wspólnotowym, określające prawo właściwe dla zobowiązań pozaumownych. Wniosek Komisji ma służyć wypełnieniu tej luki.

Wniosek Komisji ma na celu harmonizację przepisów prawnych stosowanych wobec zobowiązań pozaumownych w sprawach cywilnych i handlowych (wypadki drogowe, odpowiedzialność za produkt wadliwy, nieuczciwa konkurencja itp.) oraz przyjęcie wspólnych dla całej Unii zasad określania prawa właściwego dla tych zobowiązań.

Harmonizacja tych przepisów ma zarówno zapewnić wyższy niż obecnie poziom pewności prawnej osobom fizycznym i podmiotom gospodarczym, jak również zapobiec zjawisku określanemu jako forum shopping, czyli poszukiwaniu sądu stosującego prawo najbardziej korzystne dla strony, co może prowadzić do potencjalnie różnych rozstrzygnięć merytorycznych dla stron w zależności od tego, do którego sądu wpłynął wniosek.

4. Opinia Komisji dotycząca poprawek Parlamentu Europejskiego

4.1. Poprawki przyjęte przez Komisję w całości

- Komisja przyjmuje poprawkę 1 . Jest to techniczna zmiana redakcyjna, uwzględniająca fakt, że konwencja rzymska z 1980 r. o prawie właściwym dla zobowiązań pozaumownych zostanie zastąpiona przyszłym rozporządzeniem „Rzym I”, nad którym obecnie trwają dyskusje w Radzie i Parlamencie Europejskim.

- Komisja przyjmuje poprawkę 23 . W zmienionym wniosku Komisja wybrała sformułowanie, które w wyraźniejszy sposób stanowiło, że odszkodowania nierekompensacyjne nie są same w sobie sprzeczne z porządkiem publicznym, jeśli ich wysokość jest rozsądna. Jednak ponieważ przepis zaproponowany przez Parlament daje sądom duży margines swobody, Komisja akceptuje zmianę redakcyjną zaproponowaną przez Parlament.

- Komisja przyjmuje poprawkę 30 , która uściśla zakres stosowania przepisu szczególnego w zakresie nieuczciwej konkurencji poprzez dodanie odniesienia do art. 81 i 82 Traktatu. Komisja zastanawia się jednak nad intencjami Parlamentu Europejskiego, który postanowił zachować motyw dotyczący przepisu szczegółowego w zakresie nieuczciwej konkurencji, równocześnie skreślając przepis szczegółowy (poprawka 17).

4.2 Poprawki przyjęte przez Komisję w całości pod warunkiem przeformułowania lub przyjęte w części

- Jeśli chodzi o poprawkę 3 , Komisja nie sprzeciwia się motywowi przypominającemu, że rozporządzenie „Rzym II” ma zastosowanie również w ramach zasady ścisłej odpowiedzialności oraz do kwestii określania osób, które mogą być pociągnięte do odpowiedzialności za swoje czyny. Komisja uważa jednak, że chodzi tu o dwie różne kwestie, które należy ująć w odrębnych motywach wpisujących się w strukturę logiczną dokumentu. Proponuje w związku z tym sformułować motyw 11 w następujący sposób: „ Pojęcie zobowiązania pozaumownego różni się w poszczególnych państwach członkowskich. Dla celów niniejszego rozporządzenia należy je więc rozumieć jako pojęcie autonomiczne. Powinno ono obejmować w szczególności zobowiązania wynikające z zasady ścisłej odpowiedzialności." Ponadto należałoby dodać nowy motyw 28 a) w następującym brzmieniu: „Pewność prawna wymaga, aby rozporządzenie określało precyzyjnie dziedzinę prawa właściwego, która reguluje zwłaszcza określanie osób, które mogą być pociągnięte do odpowiedzialności za swoje czyny.”

- Poprawka 28 stanowi propozycję dwóch redakcyjnych zmian technicznych. Komisja podziela troskę Parlamentu, aby stosować spójne terminy we wszystkich wersjach językowych. Motyw 19 zamierza wprowadzić pojęcia „nieuczciwa konkurencja” oraz „praktyki ograniczające konkurencję”, wyraźnie określone w art. 6 wspólnego stanowiska Rady (wersja angielska i francuska). W wersji francuskiej wspólnego stanowiska motyw 19 również wyraźnie korzysta z tych dwóch pojęć, w przeciwieństwie do wersji angielskiej. Komisja proponuje zatem dostosowanie wersji angielskiej motywu 19 do wersji francuskiej. Jeśli chodzi o użycie terminu „rynek” na końcu motywu, nie oddaje on w odpowiedni sposób dwojakiego aspektu art. 6, którego celem jest ochrona stosunków konkurencyjnych, ale również zbiorowych interesów konsumentów[8]. Komisja proponuje więc następujące sformułowanie: „Powiązanie z prawem państwa, w którym występuje lub jest prawdopodobne wystąpienie naruszenia stosunków konkurencyjnych lub zbiorowych interesów konsumentów, zasadniczo spełnia te cele”.

- Komisja z zadowoleniem przyjmuje doprecyzowanie zakresu stosowania przepisu szczególnego w zakresie szkód w środowisku naturalnym, stwierdza jednak z przykrością, że definicja zawarta w poprawce 32 jest zbyt wąska i ogranicza zakres stosowania przepisu w taki sposób, że nie będą nim objęte np. przypadki zanieczyszczenia powietrza. Komisja może zaaprobować taką definicję wyłącznie pod warunkiem, że obejmie ona wszystkie zobowiązania pozaumowne wynikające ze szkód w środowisku naturalnym, niezależnie od ich charakteru.

- Zgodnie z poprawką 26 sprawozdanie ze stosowania rozporządzenia powinno szczególnie koncentrować się na dwóch zagadnieniach: stosowaniu prawa obcego przez sądy państw członkowskich (drugi i trzeci akapit poprawki) oraz prawie właściwym dla wypadków drogowych. Komisja zgadza się zasadniczo z częścią dotyczącą stosowania prawa obcego, podobnie jak w swoim zmienionym wniosku, jednak uważa, że problematyka odszkodowań wspomniana na końcu drugiego akapitu tego artykułu wykracza poza zakres tego zagadnienia. Dotyczy to bowiem prawa cywilnego materialnego państw członkowskich, a rozporządzenie „Rzym II” nie stanowi odpowiednich ram dla uregulowania tego problemu. Jeśli chodzi o część dotyczącą prawa właściwego dla wypadków drogowych, określa ona bardzo precyzyjnie metody pracy Komisji przy opracowywaniu sprawozdania. Ponieważ metody pracy Komisji są ściśle określone w regulaminie wewnętrznym, Komisja pragnie pozostać przy sformułowaniu, które zaproponowała w zmienionym wniosku. „W sprawozdaniu zostanie również poddana analizie kwestia, czy pożądane są szczególne przepisy prawa wspólnotowego w zakresie prawa właściwego dla wypadków drogowych”.

4.3 Poprawki odrzucone przez Komisję

- Komisja nie przyjmuje poprawki 4 , przewidującej, w sposób bardzo ogólny, że sąd posiada pewien margines swobody w stosowaniu rozporządzenia. Sąd posiada pewną swobodę w określaniu prawa właściwego na mocy klauzul wyłączenia zawartych w art. 4, 5, 10, 11 i 12, jednak nie w przypadku pozostałych przepisów. Zaproponowane sformułowanie spowodowałoby osłabienie pewności prawnej, której zwiększenie było celem przyjęcia rozporządzenia. Komisja uważa, że motywy 16 i 18, które wyraźnie odnoszą się do klauzuli wyłączenia, są wystarczające.

- Komisja nie przyjmuje poprawek 9, 15 i 19 , wprowadzających nowe przepisy szczególne dotyczące naruszenia prawa do prywatności i innych dóbr osobistych. Komisja odrzuciła ten przepis już w pierwszym czytaniu. Biorąc pod uwagę zastój polityczny w Radzie, Komisja woli wykluczyć tę trudną kwestię z zakresu stosowania rozporządzenia, tak jak zaproponowała w zmienionym wniosku, tym bardziej że liczba sporów międzynarodowych w tym zakresie jest bardzo ograniczona.

- Komisja nie może przyjąć poprawki 10 , przewidującej że strony nie dokonały wyraźnego wyboru prawa właściwego i zezwalającej sądowi na powołaniu się na inne elementy przy dokonywaniu tego wyboru. Zaproponowane sformułowanie nie wydaje się zgodne z założeniem zapewnienia pewności prawnej, które wymaga pewności dokonania przez strony wyboru.

- Komisja nie przyjmuje poprawek 11 i 22 , przewidujących wprowadzenie zasady restitutio in integrum przy ustalaniu wysokości odszkodowania w przypadku obrażeń ciała. Komisja uważa, że jest to ciekawy sposób poprawy sytuacji ofiar wypadków, uważa jednak, że stanowi to harmonizację prawa cywilnego materialnego państw członkowskich, której nie powinno się dokonywać w akcie mającym na celu harmonizację przepisów prawa prywatnego międzynarodowego.

- Poprawka 12 wprowadza nowy motyw, zgodnie z którym strona w procesie może sama podnieść przed sądem kwestię prawa właściwego. Komisja wyjaśniła już w swoim zmienionym wniosku, że pomimo popierania idei ułatwiania pracy sądu orzekającego z sporze międzynarodowym, nie można wymagać takiego postępowania od wszystkich stron, a szczególnie od tych, które nie są reprezentowane przez adwokata. Ponieważ nie można przyjąć przepisu w tym znaczeniu, Komisja nie może również przyjąć zwykłego motywu, tym bardziej że chodzi o kwestię horyzontalną, która powinna być uregulowana w sposób bardziej ogólny. Komisja natomiast potwierdza gotowość do omówienia kwestii stosowania prawa obcego przed sądami państw członkowskich w ramach sprawozdania ze stosowania rozporządzenia, zgodnie ze swoją propozycją zawartą w zmienionym wniosku.

- Z tych samych powodów Komisja odrzuca poprawkę 13 , zgodnie z którą sąd powinien sam z urzędu zbadać prawo obce, a równocześnie mieć możliwość wezwania stron do pomocy. Komisja jest zdania, że w chwili obecnej większość państw członkowskich nie byłaby w stanie stosować takiego przepisu, gdyż nie zostały stworzone skuteczne struktury służące temu celowi. Niemniej jednak Komisja uważa, że jest to interesująca kwestia, której należy poświęcić szczególną uwagę w sprawozdaniu ze stosowania rozporządzenia.

- Ponieważ Parlament Europejski odrzucił poprawkę wprowadzającą nowy art. 15 a), Komisja nie może przyjąć poprawki 16 , która zawiera wyraźne odniesienie do skreślonego z tekstu art. 15 a).

- Komisja nie może przyjąć poprawki 17 , która przewiduje skreślenie przepisu szczególnego w zakresie nieuczciwej konkurencji. Jak wyjaśniono już w zmienionym wniosku, zachowanie przepisu szczegółowego zwiększa pewność prawną i przewidywalność rozwiązań, ponieważ precyzuje on miejsce wystąpienia szkody. Komisja zastanawia się jednak nad intencjami Parlamentu Europejskiego, który pomimo tego skreślenia pozostawił, a nawet poprawił motyw dotyczący tego przepisu (motyw 21). Zakładając, że Parlament zamierzał pozostawić przepis szczególny, Komisja przyjmuje ten przepis w formie zaproponowanej w poprawce 31, którą Parlament Europejski odrzucił.

- Komisja nie może przyjąć poprawki 24 , która ponownie wprowadza przepis dotyczący związku rozporządzenia „Rzym II” z innymi instrumentami wspólnotowymi, określającymi przepisy mające wpływ na prawo właściwe, a szczególnie instrumentami „rynku wewnętrznego”. Z uwagi na niedawne postępy w pracach Parlamentu Europejskiego i Rady w związku z dyskusjami prowadzonymi w sprawie innych wniosków wydaje się, że nie ma konieczności zawierania tego rodzaju szczegółowego przepisu w przedmiotowym rozporządzeniu.

5. Wnioski

Zgodnie z art. 250 ust. 2 Traktatu WE, Komisja wprowadza przedstawione powyżej zmiany do swojego wniosku.

[1] COM (2003) 427 wersja ostateczna, 2003/0168 (COD)

[2] Dz.U. C 241 z 28.9.2004, str. 1.

[3] A6-0211/2005.

[4] COM (2006) 83 wersja ostateczna.

[5] Wspólne stanowisko (WE) nr 22/2006, Dz.U. C 289 E z 28.11.2006, str. 68-83.

[6] COM (2006) 566 wersja ostateczna.

[7] COM (2005) 650 wersja ostateczna.

[8] Dyrektywa 98/27/WE z 19.5.1998 sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk w celu ochrony interesów konsumentów posługuje się tym samym wyrażeniem „ wspólne interesy konsumentów” .