UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

Opodatkowanie produktów energetycznych i energii elektrycznej w Unii jest regulowane dyrektywą Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej („dyrektywa w sprawie opodatkowania energii” lub „dyrektywa”).

Zgodnie z art. 19 ust. 1 dyrektywy, oprócz przepisów określonych w szczególności w art. 5, 15 i 17, Rada, stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji, może upoważnić każde państwo członkowskie do wprowadzenia dalszych zwolnień lub obniżenia poziomu opodatkowania na podstawie szczególnych względów politycznych.

Pismem z dnia 6 sierpnia 2021 r., a także w dalszej korespondencji z dnia 4 listopada 2021 r., 26 stycznia i 16 lutego 2022 r., władze Finlandii zwróciły się o upoważnienie do stosowania obniżonej stawki opodatkowania w odniesieniu do energii elektrycznej wykorzystywanej do zasilania niektórych pomp ciepła, kotłów elektrycznych i cyrkulacyjnych pomp wody. Okres obowiązywania upoważnienia, którego dotyczy wniosek, miałby trwać sześć lat, od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2027 r., co mieści się w ramach maksymalnego okresu dozwolonego na mocy art. 19 dyrektywy w sprawie opodatkowania energii. Celem niniejszego wniosku jest udzielenie tego upoważnienia w drodze odstępstwa obowiązującego, zgodnie z wnioskiem, przez okres sześciu lat do dnia 31 grudnia 2027 r.

Finlandia ubiega się o upoważnienie do stosowania stawki krajowej przewidzianej dla wykorzystywanej do zastosowań gospodarczych energii elektrycznej w wysokości 0,63 EUR/MWh (stawka oznaczona zgodnie z prawem fińskim jako „kategoria II”, która obejmuje tylko niektóre sektory działalności gospodarczej), a więc powyżej minimalnej stawki określonej w dyrektywie w sprawie opodatkowania energii do zastosowań gospodarczych energii elektrycznej wynoszącej 0,5 EUR/MWh w odniesieniu do: pomp ciepła i kotłów elektrycznych wytwarzających ciepło dla sieci ciepłowniczej, pomp ciepła o nominalnej mocy cieplnej wynoszącej co najmniej 0,5 MW, które nie są podłączone do sieci ciepłowniczej, oraz cyrkulacyjnych pomp wody w ciepłowniach geotermalnych. W tym kontekście, zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze fińskie, środek powinien być ukierunkowany na konkretne wykorzystanie energii elektrycznej do zastosowań gospodarczych, jak i niegospodarczych. Stawka krajowa mająca zastosowanie do energii elektrycznej do zastosowań niegospodarczych (stawka oznaczona zgodnie z przepisami fińskimi jako „kategoria I”, obejmująca wszystko inne niż kategoria II, w tym gospodarstwa domowe) wynosi 22,53 EUR/MWh, czyli znacznie powyżej odpowiedniej minimalnej stawki 1 EUR/MWh określonej w dyrektywie w sprawie opodatkowania energii.

Ograniczenie to ma na celu zachęcenie do rozpowszechniania i wykorzystywania systemu ciepłowniczego zasilanego energią elektryczną, który w przeciwnym razie pozostałby w dużym stopniu uzależniony jest od zanieczyszczających paliw kopalnych lub biomasy, oraz promowanie produkcji ciepła nie związanej ze spalaniem (jako że źródło ciepła, na przykład pompa ciepła, może wykorzystywać między innymi temperaturę zewnętrzną, ciepło ze źródeł gruntowych i głęboką energię geotermalną, wodę morską i wodę z jeziora oraz ciepło ze ścieków; jako źródła ciepła można również wykorzystywać różne źródła ciepła odpadowego z przemysłu, ośrodków przetwarzania danych i innych systemów chłodzenia) w celu ograniczenia emisji oraz mniejszego zużycia kopalnych i odnawialnych zasobów naturalnych.

Obniżona stawka miałaby zastosowanie do pomp ciepła i kotłów elektrycznych w sieci ciepłowniczej, do pomp ciepła poza siecią ciepłowniczą o nominalnej mocy cieplnej wynoszącej co najmniej 0,5 MW oraz do cyrkulacyjnych pomp wody w ciepłowniach geotermalnych. Zgodnie z rozumowaniem przedstawionym przez Finlandię opodatkowanie wszystkich pomp ciepła i kotłów elektrycznych z zastosowaniem niższej stawki nie byłoby należycie uzasadnione z kilku powodów.

Biorąc pod uwagę na przykład pompy ciepła, uznaje się, że te o mniejszym rozmiarze – nieobjęte wnioskowanym środkiem – są już bardzo konkurencyjne. Ponadto stosowanie w odniesieniu do nich podatku od energii elektrycznej kategorii II wymagałoby oddzielnego pomiaru energii elektrycznej do celów, o których mowa, oraz rejestracji beneficjentów. W Finlandii eksploatowanych jest ponad 1,1 mln pomp ciepła, chodzi więc o bardzo dużą ilość i wiąże się to ze znacznymi obciążeniami administracyjnymi dla poszczególnych stron.

Z kolei na podstawie szacunków władz fińskich na 2022 r. wybrane kryteria zmniejszyłyby liczbę beneficjentów do mniej niż stu.

Środek miałby zastosowanie do tych beneficjentów, którzy płaciliby 2,19 centa/kWh poniżej stawki standardowej, co skutkowałoby wydatkami podatkowymi w wysokości 10–15 mln EUR w postaci niższych dochodów podatkowych (zgodnie z szacunkami na 2022 r.).