Zwiększenie tempa relokacji z Grecji jest wynikiem wielu czynników, w tym zaangażowania kilku państw członkowskich relokacji, zwiększenia zdolności greckiej służby azylowej do przetwarzania wniosków o relokację, coraz większej gotowości osób ubiegających się o azyl do uczestnictwa w programie oraz działania Komisji, jakie podejmowała ona we współpracy z grecką służbą azylową, Europejskim Urzędem Wsparcia w dziedzinie Azylu (EASO), Wysokim Komisarzem Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR) i Międzynarodową Organizacją ds. Migracji (IOM) na rzecz zapewnienia większej sprawności i skuteczności relokacji w Grecji. Aby ta pozytywna tendencja mogła się utrzymać, konieczne będzie oddelegowanie większej liczby ekspertów z państw członkowskich.

Od 11 czerwca do Włoch przybyło 24 977 osób, co odpowiada tendencji wzrostowej odnotowanej w analogicznym okresie w 2015 r. Na wysokim poziomie utrzymała się także liczba przyjeżdżających Erytrejczyków, jednej z narodowości kwalifikujących się do relokacji (Erytrea jest drugim pod tym względem krajem – w okresie sprawozdawczym do Włoch przybyło ponad 2 000 obywateli tego kraju). Zgodnie z informacjami przekazanymi przez włoskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych obecnie 4 650 Erytrejczyków oczekuje we Włoszech na relokację.

W przypadku Włoch bardzo niski poziom relokacji może byś spowodowany kilkoma czynnikami. Należy do nich: mniej uregulowana procedura relokacji we Włoszech, której zasady wciąż są w trakcie ustalania, zbyt mała współpraca władz włoskich z państwami członkowskimi relokacji (szczególnie w odniesieniu do kwestii bezpieczeństwa). Włochy powinny również przyspieszyć otwarcie dodatkowych, zapowiadanych już hotspotów, a także tworzenie mobilnych hotspotów. Ponadto niezbędne są jednoznaczne informacje o liczbie przybywających osób, osób zarejestrowanych i potencjalnych kandydatów kwalifikujących się do relokacji przebywających we Włoszech. Ponadto osoby kwalifikujące się do relokacji przebywające we Włoszech mają zasadniczo bardziej złożone profile, co oznacza dodatkowe obciążenie administracyjne zarówno dla państw członkowskich relokacji, jak i dla władz włoskich, np. pod względem zapewnienia wystarczającej liczby tłumaczy ustnych. Przyspieszenie relokacji z Włoch wymaga większego zaufania między organami, szybkiej finalizacji i sprawnej realizacji procedury relokacji, dalszego rozwoju zdolności administracyjnych władz włoskich oraz zapewnienia wystarczających zobowiązań i elastycznego wdrażania istniejących ustaleń. Państwa członkowskie powinny także odpowiedzieć na wnioski o oddelegowanie ekspertów do Włoch.

Skrajnie niskie tempo relokacji osób nieletnich pozbawionych opieki jest poważnym problemem. W okresie sprawozdawczym relokowano jedynie 6 nieletnich bez opieki. Finlandia nadal jest jedynym państwem członkowskim, które aktywnie uczestniczy w relokacji tej kategorii wnioskodawców wymagających szczególnego traktowania, chociaż na mocy decyzji Rady w sprawie relokacji osoby te powinny być traktowane priorytetowo. Tymczasem liczba osób nieletnich pozbawionych opieki przybywających do Włoch stale rośnie (prawie 9 800 osób od początku stycznia, z czego 1 430 Erytrejczyków), natomiast w Grecji w ramach masowej wstępnej rejestracji liczbę osób nieletnich pozbawionych opieki oszacowano na 2 000. Więcej państw członkowskich powinno jak najszybciej zintensyfikować swoje działania, udostępniając miejsca dla osób nieletnich pozbawionych opieki w ramach swoich oficjalnych zobowiązań.

Relokacja obejmuje narodowości, w przypadku których średni wskaźnik uznawania prawa do ochrony międzynarodowej w skali UE wynosi co najmniej 75 %. Informacje te opierają się na danych Eurostatu, aktualizowanych co kwartał na podstawie sprawozdania Eurostatu. Najnowsze sprawozdanie kwartalne zostało opublikowane w okresie sprawozdawczym. Istotną zmianą jest fakt, że zgodnie z najnowszym kwartalnym sprawozdaniem Eurostatu, do relokacji przestają się kwalifikować Irakijczycy. Jednakże zgodnie z decyzjami Rady w sprawie relokacji, nie wpływa to na migrantów już zidentyfikowanych jako osoby ewentualnie potrzebujące ochrony międzynarodowej.

2.2Działania podejmowane przez państwa członkowskie relokacji

W okresie od dnia 14 czerwca do dnia 11 lipca relokowano kolejnych 776 osób: 710 z Grecji (do Belgii, Bułgarii, na Cypr, do Estonii, Finlandii, Francji, Irlandii, na Łotwę, na Litwę, do Niderlandów, Portugalii, Rumunii i Hiszpanii) oraz 66 z Włoch (na Cypr, do Chorwacji (pierwsze relokacje do tego kraju), Niderlandów i Portugalii). W dniu 15 czerwca do Francji relokowano 126 osób z Grecji, a dnia 7 lipca – kolejną grupę 124 wnioskodawców, co po raz kolejny udowadnia, że można przenieść dużą liczbę osób w ramach pojedynczego transferu. Finlandia, Francja, Niderlandy i Portugalia kontynuowały ponadto regularne miesięczne transfery. Do końca lipca planowana jest relokacja dodatkowych 133 osób z Grecji i 119 z Włoch.

Działania zmierzające do rozwiązania kwestii ograniczonej liczby zobowiązań: 10 państw członkowskich (Estonia, Finlandia, Francja, Niemcy, Irlandia, Łotwa, Litwa, Niderlandy, Rumunia i Słowenia) oraz Szwajcaria przedstawiły 858 nowych deklaracji gotowości do szybkiej relokacji osób ubiegających się o ochronę międzynarodową („formalne zobowiązania”). Jest to mniej niż w poprzednim okresie sprawozdawczym. Nowe zobowiązania są bardziej równomiernie rozłożone pod względem liczbowym niż w poprzednim okresie sprawozdawczym: w odniesieniu do Włoch przedstawiono 380 formalnych zobowiązań, a w odniesieniu do Grecji – 478. Łączna liczba zobowiązań formalnych podjętych przez państwa członkowskie relokacji wynosi 9 119 (2 428 odnosi się do Włoch, a 6 691 – do Grecji).

Austria i Węgry natomiast nadal nie złożyły żadnego zobowiązania. Ponadto Polska w dalszym ciągu stosuje de facto zawieszenie procedury relokacji. Wreszcie, większość państw członkowskich dotychczas nie złożyła zobowiązań spójnych pod względem liczbowym z ich docelową kwotą wyznaczoną na cały okres obowiązywania decyzji (np. Chorwacja, Republika Czeska, Niemcy, Polska i Słowacja złożyły zobowiązania odpowiadające zaledwie 1–2 % ich docelowej kwoty).

Działania zmierzające do skrócenia czasu udzielania odpowiedzi na wnioski o relokację: chociaż więcej państw członkowskich jest obecnie aktywnie zaangażowanych w relokację z Grecji, niektóre państwa członkowskie (Luksemburg, Niderlandy i Szwajcaria) dokładają starań, aby przyspieszyć czas odpowiedzi na wnioski o relokację.

W okresie sprawozdawczym szereg państw członkowskich (Estonia, Łotwa i Litwa) odrzuciło wnioski o relokację albo bez przedstawienia uzasadnionych przyczyn, albo z powodów innych niż określone w decyzjach Rady w sprawie relokacji.

Działania zmierzające do sprostania wyzwaniom związanym z relokacją wnioskodawców wymagających szczególnego traktowania, w tym osób nieletnich pozbawionych opieki: w okresie od 1 do 30 czerwca do Włoch przybyło 3 169 nieletnich bez opieki, z czego około 500 Erytrejczyków i tylko kilkoro Irakijczyków. Jeśli chodzi o Grecję – chociaż nie można określić, ile osób nieletnich pozbawionych opieki przybyło do tego kraju w tym samym okresie – Krajowe Centrum Solidarności Społecznej (EKKA) podało, że od początku 2016 r. do centrum zostało skierowanych 2 390 nieletnich bez opieki w celu otrzymania zakwaterowania, z czego 531 osób jest obecnie zakwaterowanych w wyspecjalizowanych placówkach, a 911 czeka na zakwaterowanie. Według danych z rejestracji wstępnej na dzień 7 lipca zarejestrowanych było 906 nieletnich bez opieki.