KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia XXX SANTE/10553/2018-EN SWD (POOL/F7/2018/10553/10553-EN SWD.doc) [...](2018) XXX draft DOKUMENT ROBOCZY SŁUŻB KOMISJI Towarzyszący dokumentowi: SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY dotyczące ogólnego funkcjonowania kontroli urzędowych przeprowadzanych w państwach członkowskich (w latach 2014–2016) w celu zapewnienia zgodności z prawem żywnościowym i paszowym oraz zasadami dotyczącymi zdrowia i dobrostanu zwierząt





{COM(2018) 627 final} Brussels, 14.9.2018

SWD(2018) 402 final SPIS TREŚCI 1.WPROWADZENIE 2.KONTROLE PROWADZONE PRZEZ SŁUŻBY KOMISJI W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH 2.1. KWESTIE HORYZONTALNE 2.2. BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI 2.3. BEZPIECZEŃSTWO PASZ 2.4. KONTROLE PRZYWOZU 2.5. ZDROWIE ROŚLIN 2.6. PESTYCYDY 2.7. ZDROWIE ZWIERZĄT 2.8. DOBROSTAN ZWIERZĄT 2.9. OPORNOŚĆ NA ŚRODKI PRZECIWDROBNOUSTROJOWE 2.10. PRODUKCJA EKOLOGICZNA 2.11. SYSTEMY JAKOŚCI PRODUKTÓW ROLNYCH I ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH 3.WNIOSKI

1. WPROWADZENIE Zgodnie z art. 44 ust. 4 i 6 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Komisja jest zobowiązana do przedłożenia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdania dotyczącego ogólnego funkcjonowania kontroli w państwach członkowskich. Podstawę tego sprawozdania mają stanowić roczne sprawozdania przedkładane przez organy krajowe na temat ich działań kontrolnych oraz wyniki kontroli przeprowadzonych przez Komisję w państwach członkowskich. W niniejszym dokumencie roboczym służb Komisji przedstawiono dalsze szczegółowe informacje na temat działań kontrolnych Komisji w obszarach bezpieczeństwa żywności, zdrowia zwierząt i roślin, dobrostanu zwierząt, rolnictwa ekologicznego oraz systemów jakości. Wyniki tych działań kontrolnych stanowiły podstawę do sformułowania kilku wniosków zawartych w sprawozdaniu Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady za lata 2014–2016.

W kolejnych rozdziałach przedstawiono kwestie będące przedmiotem szczególnego zainteresowania wynikające z wyżej wymienionych kontroli przeprowadzonych przez służby Komisji w latach 2014–2016. 2.KONTROLE PROWADZONE PRZEZ SŁUŻBY KOMISJI W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH W ramach kontroli UE służby Komisji prowadzą audyty w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym, przepisami dotyczącymi zdrowia i dobrostanu zwierząt oraz wymogami dotyczącymi kontroli urzędowych. Sprawozdania z audytu zawierają zalecenia dotyczące usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Sprawozdania, plany działania państw członkowskich mające na celu realizację zaleceń oraz profile krajów dokumentujące postępy w realizacji tych planów są publikowane, co zapewnia zainteresowanym stronom i obywatelom rzeczowe i przejrzyste informacje na temat tego, w jaki sposób państwa członkowskie realizują prawidłowe wdrażanie prawa Unii. Warto zwrócić uwagę na dwie zmiany. Po pierwsze, w przypadku większości serii audytów sporządzane są obecnie „sprawozdania ogólne”. Ich celem jest przedstawienie całościowego obrazu kontroli przeprowadzanych przez państwa członkowskie w danym obszarze oraz wskazanie kwestii istotnych dla wszystkich państw członkowskich. Ponadto zwraca się w nich uwagę na trudności napotkane przy wdrażaniu odpowiedniego prawodawstwa, jak również na zidentyfikowane dobre praktyki. Po drugie, w większym stopniu wykorzystuje się analizy dokumentacji i misje informacyjne w celu uzupełnienia prac audytowych, aby zapewnić Komisji jasny wgląd w funkcjonowanie prawa Unii i wszelkie problemy, które mogą pojawić się w jego stosowaniu. Sporządzane i publikowane są również sprawozdania ogólne z tych działań. Te dwa działania opracowano specjalnie w celu wspierania polityki Komisji w zakresie przeglądu legislacyjnego, mającego na celu zapewnienie aktualności, wykonalności i egzekwowalności przepisów UE po rozsądnych kosztach, zgodnie z rozwojem sytuacji w terenie, a tym samym zapewnienie, by legislacja była „odpowiednia dla danego celu”. W związku z tym kontrole prowadzone przez służby Komisji wnoszą bezpośredni wkład w realizację Programu lepszego stanowienia prawa. W sprawozdaniach ogólnych wskazuje się również działania, które planuje się podjąć w odpowiedzi na ustalenia zawarte w sprawozdaniach. Aby rozpowszechniać informacje na temat konkluzji, dobrych praktyk lub wniosków opisanych w tych sprawozdaniach, udostępnia się je również w kontekście programu „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności”. 2.1. KWESTIE HORYZONTALNE 2.1.1. Audyty kontroli urzędowych Aby ocenić skuteczność i sprawność przeprowadzania przez państwa członkowskie audytu całego swojego systemu kontroli, w 2016 r. służby Komisji rozpoczęły serię audytów dotyczących krajowych systemów audytu państw członkowskich, do których posiadania zobowiązuje art. 4 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 882/2004. Audyty te będą kontynuowane w 2018 r. w celu uwzględnienia wszystkich państw członkowskich. Pierwsze ustalenia i wnioski wynikające z tej ważnej serii audytów opublikowano w ogólnym sprawozdaniu okresowym obejmującym audyty przeprowadzone w 12 państwach członkowskich. W sprawozdaniu stwierdzono, że – w większości przypadków – właściwe organy wprowadziły stosowne rozwiązania audytowe, obejmujące większość działań składających się na kontrole urzędowe wchodzących w zakres rozporządzenia (WE) nr 882/2004. Większość jednostek kontrolowanych szybko wykorzystała ustalenia z audytów do poprawy spójności i skuteczności przeprowadzanych przez nie kontroli urzędowych. W niektórych państwach nadal nie rozwiązano pewnych problemów, do których należą w szczególności brak wymaganej niezależnej kontroli procesu audytu tych państw oraz podejmowanie skutecznych działań następczych w związku z wynikami audytu, które to działania – gdyby zostały wprowadzone – wywierałyby pozytywny wpływ na skuteczność i spójność kontroli urzędowych. W ogólnym sprawozdaniu okresowym stwierdzono również, że wytyczne w sprawie wykonania art. 4 ust. 6, które określono w decyzji Komisji 2006/677/WE, zostały docenione i wykorzystane przez służby audytu państw członkowskich. Zwrócono w nim również uwagę na obszary, w których państwa członkowskie napotykają trudności w zakresie wdrażania, w których odnotowano gorsze wyniki lub wykryto niedociągnięcia. Po przeprowadzeniu konsultacji z państwami członkowskimi służby Komisji wykorzystają te wnioski przy opracowywaniu zmienionych wytycznych dotyczących sposobu wdrażania przepisów w sprawie krajowego systemu audytu zawartych w rozporządzeniu (UE) 2017/625, które począwszy od 2019 r. zastąpi rozporządzenie (WE) nr 882/2004. Wysiłki te będą również wspierane przez sieć krajowych systemów audytu, która zamierza wykorzystać wyniki okresowego i końcowego sprawozdania ogólnego do przeglądu swojego dokumentu referencyjnego w sprawie skuteczności audytu. Sieć zamierza również omówić dobre zasady opracowywania sprawozdań z audytów oraz ewentualnie opracować odpowiedni dokument, który miałby zostać włączony do nowych wytycznych. Ponadto w ramach programu, który zakończył się w czerwcu 2017 r., zapewniono państwom członkowskim szkolenie w zakresie audytów w kontekście programu „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności”. W ramach nowego programu „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności” również przewidziane zostaną szkolenia w zakresie audytów, a także uwzględnione zostaną kwestie wskazane w ogólnym sprawozdaniu okresowym. 2.2. BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI 2.2.1. Kontrole drobiu pod kątem salmonelli Wysiłki UE na rzecz zwalczania salmonelozy u ludzi doprowadziły do zmniejszenia liczby przypadków już o 50% (2004–2009), przy czym ta tendencja spadkowa utrzymuje się. Kluczowym czynnikiem dla tego osiągnięcia było wdrożenie narodowych programów kontroli w odniesieniu do salmonelli w celu ograniczenia częstości występowania salmonelli w określonych populacjach drobiu (stada hodowlane, kury nioski z gatunku Gallus gallus, stada brojlerów i indyki) we wszystkich państwach członkowskich. Realizacja tych programów pozwoliła znacznie ograniczyć częstość występowania salmonelli w docelowych seropozytywnych stadach drobiu w UE. Skuteczność tych programów po raz pierwszy oceniono podczas audytów przeprowadzonych przez służby Komisji w latach 2006–2012. W opublikowanym w 2013 r. sprawozdaniu ogólnym opracowanym na podstawie tych audytów stwierdzono, że narodowe programy kontroli w odniesieniu do salmonelli są w dużej mierze odpowiednie do zamierzonego celu. Wymieniono w nim również przykłady dobrych praktyk, które przyczyniły się do poprawy narodowych programów kontroli w odniesieniu do salmonelli. Służby Komisji kontynuowały działania audytowe dotyczące tego tematu podczas drugiej serii audytów w państwach członkowskich, która miała miejsce w latach 2013–2016. Ustalenia i wnioski wynikające z tej serii potwierdzają pozytywną tendencję opisaną w ramach poprzedniej serii audytów w odniesieniu do skuteczności narodowych programów kontroli w odniesieniu do salmonelli. Niemniej jednak niektóre problemy, o których wspomniano podczas pierwszej serii audytów, nie zostały jeszcze rozwiązane.

W szczególności w niektórych państwach członkowskich powszechną praktyką jest, że – w przypadku wykrycia zakażenia salmonellą w stadzie na podstawie próbki pobranej przez podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze – środki ograniczające wprowadzano dopiero po potwierdzeniu zakażenia stada w następstwie pobrania próbki urzędowej i analizy tej próbki. Miało to również w miejsce przypadkach braku uzasadnionych powodów do zakwestionowania analizy wstępnej próbki pobranej przez podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze. Stosowanie tej praktyki opóźniającej nałożenie środków ograniczających dopuszczało wprowadzenie do obrotu potencjalnie zainfekowanych jaj w okresie pomiędzy pierwszymi niezgodnymi wynikami badania a wynikami kolejnego badania potwierdzającego. Zainteresowane państwa członkowskie otrzymały zalecenia z audytu postulujące o zmianę tej praktyki. Zapewnienie, by wszystkie państwa członkowskie zgodnie z wymogami prawa zgłaszały pierwsze niezgodne wyniki badań, jeszcze bardziej zwiększyłoby wiarygodność danych dotyczących częstości występowania choroby w państwach członkowskich. Służby Komisji prowadzą konsultacje z państwami członkowskimi, aby dokonać przeglądu celów narodowych programów kontroli w odniesieniu do salmonelli oraz zgłaszania danych w tym kontekście w celu dalszej poprawy skuteczności tych programów. 2.2.2. Campylobacter w produkcji drobiu Od 2008 r. kampylobakterioza jest najczęściej zgłaszaną chorobą przenoszoną przez żywność, na jaką zapadają konsumenci w UE. W przeciwieństwie do spadku zachorowalności na salmonelozę u ludzi liczba zgłaszanych przypadków kampylobakteriozy wzrasta. Dowody wskazują na to, że duża część obciążenia kampylobakteriozą wiąże się z obecnością Campylobacter w sektorze produkcji drobiu i jego łańcuchu dostaw. Aby lepiej zrozumieć, w jaki sposób państwa członkowskie radzą sobie z problemem Campylobacter, w latach 2015–2016 służby Komisji zorganizowały misje informacyjne w trzech państwach członkowskich. Właściwe organy tych krajów w ostatnich latach nadały priorytetowe znaczenie kwestii zwalczania Campylobacter. Celem tych krótkich misji informacyjnych było wskazanie podjętych działań oraz odnotowanie dobrych praktyk wdrożonych przez te państwa członkowskie w celu zapobiegania ryzyku pojawienia się Campylobacter w sektorze produkcji i dystrybucji mięsa drobiowego, zmniejszenia tego ryzyka lub wyeliminowania go. Głównym wnioskiem z tych misji informacyjnych było stwierdzenie, że wyeliminowanie Campylobacter z gospodarstw rolnych prowadzących tucz drobiu lub niedopuszczenie do występowania tych bakterii w takich gospodarstwach jest niewykonalne, szczególnie w okresie letnim – nawet przy zastosowaniu surowych środków bezpieczeństwa biologicznego. Interwencje na poziomie gospodarstw mogą jednak prowadzić do obniżenia poziomu zanieczyszczenia tusz, co – biorąc pod uwagę różnice w częstości występowania i liczbie Campylobacter spp. w różnych gospodarstwach – uwydatnia potrzebę dalszych interwencji na poziomie rzeźni. Wspomniane interwencje mogą być częścią istniejących i przyszłych procedur higienicznych rzeźni. Aby osiągnąć ten ostatni cel, rozporządzenie (WE) nr 2073/2005 zmieniono w 2017 r., ustanawiając kryterium higieny procesu w odniesieniu do Campylobacter w tuszach brojlerów i mając na celu kontrolę ich skażenia w trakcie uboju. Służby Komisji zorganizowały również warsztaty dotyczące narastającego problemu zanieczyszczenia drobiu przez Campylobacter, aby rozpowszechnić wyciągnięte wnioski i przykłady dobrych praktyk z misji informacyjnych dotyczących Campylobacter wśród właściwych organów państw członkowskich. 2.2.3. Kontrole dodatków do żywności i środków aromatyzujących dymu wędzarniczego Dodatki i środki aromatyzujące dymu wędzarniczego są powszechnie stosowane w różnych rodzajach żywności. Z myślą o poprawie jakości i bezpieczeństwa żywności bezpieczeństwo tych substancji jest przedmiotem dogłębnej oceny, a także podlega kompleksowym przepisom UE, w których określa się sposób ich stosowania oraz rodzaje żywności, w których można je wykorzystywać. Zapewnienie stosowania tych substancji w pełnej zgodności z wymogami prawnymi ma szczególne znaczenie, ponieważ stosowanie ich w nadmiernych ilościach (np. azotyny/azotany) może stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi. Z tego względu w UE ustanowiono najwyższe dopuszczalne poziomy dla wielu dodatków, a zgodnie z wymogami dotyczącymi etykiet produktów konieczne jest odpowiednie informowanie konsumentów. Aby ustalić, w jaki sposób państwa członkowskie wdrażają kontrole urzędowe w tym zakresie, w 2015 r. Komisja przeprowadziła serię misji informacyjnych. Głównym wnioskiem płynącym z tych misji było stwierdzenie, że większość państw członkowskich, w których przeprowadzono misję, posiada systemy kontroli dodatków do żywności i środków aromatyzujących dymu wędzarniczego na różnych szczeblach łańcucha produkcji żywności, lecz nieliczne państwa członkowskie przyznały wysoki priorytet ich kontrolowaniu, a zakres kontroli urzędowych nie dawał wystarczającej pewności co do tego, że podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze zawsze w pełni przestrzegały wymogów UE. Państwa członkowskie, które nadały priorytet kontrolom, w szczególności w zakresie dodatków obciążonych wyższym ryzykiem, takich jak azotyny i azotany, stosowały skuteczne kontrole. Stwierdzono ponadto, że podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze mają znaczne problemy z pełnym zrozumieniem i wdrożeniem niekiedy złożonych wymogów prawnych, a właściwe organy – ze sprawdzaniem, czy te wymogi są przestrzegane. W sprawozdaniu ogólnym Komisji stwierdzono również, że można wprowadzić ulepszenia w zakresie nadawania priorytetu kontrolom urzędowym dodatków o podwyższonym ryzyku oraz w zakresie zapewniania szkoleń i praktycznych wytycznych w celu wsparcia zarówno kontroli urzędowych, jak i lepszego przestrzegania przepisów przez podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze. W tym celu w 2016 r. Komisja powołała grupę ekspertów ds. prowadzenia kontroli urzędowych dodatków do żywności i środków aromatyzujących dymu wędzarniczego, a także zapewnia szkolenia w ramach programu „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności” i opracowała szczegółowe wytyczne. 2.2.4. Kontrole podstawowej produkcji żywności niepochodzącej od zwierząt W ostatnich latach uznano, że żywność pochodzenia roślinnego przeznaczona do spożywania na surowo, jak kiełki i nasiona do kiełkowania, skażona przez bakterie lub wirusy stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi. Ognisko werotoksycznych Escherichia coli, które wystąpiło w Niemczech w 2011 r. (ponad 4000 przypadków wystąpienia u ludzi i 55 ofiar śmiertelnych) w związku ze spożyciem skiełkowanych nasion, oraz największe w historii ognisko chorób przenoszonych przez żywność (norowirus w mrożonych truskawkach będący przyczyną niemal 11 000 przypadków zapalenia żołądka i jelit), które miało miejsce w 2012 r. w Niemczech, wyraźnie wskazały na niedociągnięcia w systemach kontroli urzędowych w UE. W latach 2013–2016 służby Komisji przeprowadziły serię audytów, aby ocenić funkcjonujące systemy kontroli mające na celu zapobieganie zanieczyszczeniu mikrobiologicznemu w produkcji podstawowej żywności niepochodzącej od zwierząt przeznaczonej do spożycia na surowo. Szczególną uwagę w ramach audytów poświęcono systemowi kontroli urzędowych w zakresie identyfikowalności nasion przeznaczonych do kiełkowania oraz kiełków, obowiązujących kryteriów mikrobiologicznych, zatwierdzania zakładów produkujących kiełki oraz kontroli przywożonych nasion do kiełkowania. Audyty wykazały liczne niedociągnięcia w zakresie kontroli urzędowych w łańcuchu produkcji kiełków. W kilku państwach członkowskich systemy kontroli urzędowych w zakresie produkcji podstawowej żywności niepochodzącej od zwierząt przeznaczonej do spożycia na surowo nie zostały wdrożone w ogóle lub były bardzo ograniczone. Ponadto kontroli urzędowych nie planowano w oparciu o skuteczną ocenę ryzyka, ponieważ nie są dostępne poparte statystyką procedury pobierania próbek ani właściwe szacunki dotyczące hospitalizacji i zgonów spowodowanych chorobami przenoszonymi przez żywność wynikającymi ze spożycia żywności pochodzenia roślinnego. Niedociągnięcia te omówiono z właściwymi organami państw członkowskich celem znalezienia rozwiązań, które zostały następnie wykorzystane przez państwa członkowskie, aby dostosować i usprawnić ich systemy kontroli urzędowych. Ustalenia i wnioski z audytów wykorzystano również do udoskonalenia nowych wytycznych Komisji dotyczących zapobiegania ryzyku mikrobiologicznemu w odniesieniu do świeżych owoców i warzyw. Wytyczne te zawierają również stosowne opinie Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) i mają za zadanie wspierać właściwe organy państw członkowskich i producentów ich pracach na rzecz wdrożenia skutecznych systemów kontroli opartych na analizie ryzyka w celu zwalczania pojawiającego się zagrożenia mikrobiologicznego związanego z żywnością pochodzenia roślinnego. 2.3. BEZPIECZEŃSTWO PASZ Sektor pasz ma szczególne znaczenie w łańcuchu produkcji produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego. W latach 2015 i 2016 służby Komisji przekazały wszystkim państwom członkowskim kwestionariusz, a następnie w kilku państwach członkowskich przeprowadzono misje informacyjne, badając interakcje między prywatnymi systemami certyfikacji a kontrolami urzędowymi w sektorze pasz. W czterech państwach członkowskich właściwe organy ściśle współpracowały z systemami prywatnymi i oceniły ich adekwatność jako środka pozwalającego na zastąpienie lub ograniczenie liczby kontroli urzędowych. W tych państwach zaowocowało to ograniczeniem liczby kontroli urzędowych podmiotów działających na rynku pasz, które uczestniczyły w systemach, a w konsekwencji bardziej racjonalnym wykorzystaniem zasobów urzędowych. Na zakończenie tego procesu służby Komisji zorganizowały warsztaty, aby ułatwić państwom członkowskim prowadzenie rozmów na temat korzyści i wyzwań związanych z taką interakcją (np. kwestii zapewnienia ochrony danych i weryfikacji wiarygodności kontroli prywatnych), przy czym większość państw członkowskich widziała korzyści płynące z wykorzystania kontroli prywatnych do celów urzędowych. Możliwość taką przewiduje się w art. 9 ust. 1 lit. d) rozporządzenia (UE) 2017/625.

2.4. KONTROLE PRZYWOZU Kompleksowy system przywozu, wspierany przez skuteczne i wiarygodne kontrole, ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia bezpiecznego przywozu zwierząt, produktów pochodzenia zwierzęcego, żywności pochodzenia roślinnego i pasz do UE. Z tego powodu audyty przeprowadzane przez służby Komisji w tym sektorze stanowią istotną gwarancję stosowania wysokich i jednolitych standardów we wszystkich państwach członkowskich. Audyty rutynowo koncentrują się na kontrolach w punktach kontroli granicznej oraz w wyznaczonych miejscach wprowadzenia na terytorium UE, jak również na obszarach, które wymieniono poniżej. 2.4.1. Kontrole graniczne w celu zapobieżenia przeniknięciu afrykańskiego pomoru świń do UE Skuteczne urzędowe kontrole graniczne mają również kluczowe znaczenie dla zapobiegania wprowadzeniu chorób zwierząt wywoływanych przez wirusy w żywności pochodzenia zwierzęcego w bagażach osobistych podróżnych i za pośrednictwem pojazdów do przewozu zwierząt gospodarskich. W ostatnich latach wirus afrykańskiego pomoru świń, który może doprowadzić do ogromnych strat w zainfekowanych stadach świń, przenikał do Unii zza jej wschodnich granic. W kwietniu 2016 r. Komisja przeprowadziła serię ukierunkowanych misji informacyjnych w ośmiu państwach członkowskich graniczących z Rosją, Białorusią i Ukrainą, aby ocenić, w jaki sposób przeprowadzane są określone kontrole graniczne, o których mowa w decyzji wykonawczej Komisji 2013/426/UE, oraz ogólne kontrole bagażu osobistego podróżnych opisane w rozporządzeniu (WE) nr 206/2009. Podczas misji zwrócono uwagę na potrzebę zwiększenia świadomości podróżnych na temat zagrożeń, jakie mogą stanowić środki spożywcze, oraz potrzebę lepszej komunikacji między agencjami (organami sanitarnymi, służbami celnymi i strażą graniczną) działającymi we wszystkich potencjalnych miejscach przedostawania się choroby. Państwa członkowskie wzięły pod uwagę wyciągnięte wnioski, aby w szczególności lepiej informować obywateli o wymogach dotyczących bagaży osobistych podróżnych oraz zapewnić lepszą komunikację między różnymi podmiotami związanymi z kontrolami granicznymi. 2.4.2. Kontrole przywozu żywności niepochodzącej od zwierząt W poprzednim sprawozdaniu przedstawiono wnioski z audytów dotyczących funkcjonowania systemów kontroli urzędowych przywozu żywności niepochodzącej od zwierząt. Główne niedociągnięcie dotyczyło kwestii zapewnienia pełnej identyfikowalności towarów objętych zwiększonym poziomem kontroli urzędowych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 669/2009 po dalszym transporcie lub przekazaniu do wyznaczonych miejsc wprowadzenia produktów zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 884/2014 w celu przeprowadzenia kontroli fizycznych. Ponadto podmioty często nie wywiązywały się ze spoczywającego na nich zobowiązania do wcześniejszego zawiadomienia organów kontrolnych o przybyciu przesyłek. Służby Komisji podjęły szereg działań, aby pomóc zaradzić tym uchybieniom. Po pierwsze, osiągnięto porozumienie w sprawie nowych procedur dotyczących współpracy między państwami członkowskimi w przypadku dalszego transportu. Po drugie, poprawiono wzór wspólnotowego dokumentu wejścia wypełnianego przez podmioty i organ kontrolny w zakresie przepisów dotyczących dalszego transportu. Po trzecie, w 2014 r. Komisja opublikowała dokument roboczy służb Komisji dotyczący egzekwowania rozporządzenia (WE) nr 669/2009, w którym zaleca się, aby organy celne mogły dopuszczać do swobodnego obrotu przesyłki stosownych towarów jedynie wówczas, gdy kontrole potwierdzą, że wspólnotowe dokumenty wejścia zostały prawidłowo wypełnione. Ponadto Komisja przyjęła rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 884/2014, w którym nałożono specjalne warunki przywozu niektórych środków spożywczych, w szczególności w związku z ryzykiem zanieczyszczenia aflatoksynami. 2.5. ZDROWIE ROŚLIN 2.5.1. Kontrole w zakresie szkodliwych agrofagów i chorób Zasady UE dotyczące zdrowia roślin mają na celu ochronę upraw, owoców, warzyw, kwiatów, roślin ozdobnych i lasów przed szkodliwymi agrofagami i chorobami (organizmami szkodliwymi) poprzez zapobieganie wprowadzaniu ich do UE lub ich rozprzestrzenianiu w UE. Jest to szczególnie ważne w kontekście światowego handlu wyżej wymienionymi produktami. W celu weryfikacji przestrzegania unijnych przepisów służby Komisji przeprowadziły szereg różnych działań audytowych i analitycznych w zakresie zdrowia roślin. W oparciu o dane z systemu przejmowania EUROPHYT, który służy do powiadamiania o występowaniu organizmów szkodliwych w przywożonych roślinach i innych przedmiotach, a także w oparciu o nowy miesięczny wykaz alarmowy, w ramach audytów skoncentrowano się na państwach niebędących członkami UE, z których zatrzymano dużą liczbę przywożonych przesyłek zawierających organizmy szkodliwe. Dane te poddano również szczegółowej analizie przez grupę roboczą Komisji / państw członkowskich, która doradzała Komisji przy podejmowaniu pewnych działań, takich jak audyty, rozmowy z zainteresowanymi państwami lub wybiórczy zakaz przywozu. W wyniku tych działań zmniejszono roczną liczbę przechwyceń z 2310 uwzględnionych w pierwszym wykazie alarmowym (listopad 2014 r.) do 1733 według stanu na dzień 1 grudnia 2016 r., jednak dalsze zmniejszenie liczby przypadków zatrzymania, a co za tym idzie – potencjalnego zagrożenia dla zdrowia roślin – wymaga dodatkowych nakładów pracy. Zasadniczo istnieje ciągła potrzeba lepszej identyfikacji i oceny czynników ryzyka oraz lepszego ukierunkowania działań państw członkowskich, w szczególności w świetle nowych ognisk oraz rozprzestrzeniania się agrofagów i chorób w UE, jak również nowych informacji na temat zakresu żywicieli i wektorów. W związku ze zwalczaniem organizmów szkodliwych w państwach członkowskich opracowano nowy moduł w ramach systemu EUROPHYT, który ma służyć państwom członkowskim do zgłaszania ognisk choroby na terytorium UE. Celem tego działania jest usprawnienie szybkiej wymiany i analizy kluczowych informacji, aby ułatwić szybszą i skuteczniejszą walkę z ogniskami chorób. W przypadku jednego z najgroźniejszych agrofagów, węgorka sosnowca, powołano „grupę zadaniową” składającą się z krajowych ekspertów i personelu służb kontroli Komisji, która ma pomóc przy opracowywaniu strategii kontroli agrofaga w dwóch dotkniętych chorobą państwach członkowskich. Jej celem była wzajemna ocena obowiązujących strategii kontrolnych i nadzór nad skutecznym wdrożeniem planów działania ukierunkowanych na kontrolowanie węgorka sosnowca. Na podstawie szeregu spotkań i wizyt w zainteresowanych państwach opublikowano sprawozdanie ogólne. Zalecenia zawarte w sprawozdaniu zostały już w dużym stopniu wdrożone. Kolejnym groźnym agrofagiem jest Xylella fastidiosa, niszczycielska bakteria, która wyrządziła poważne szkody drzewom oliwnym, w przypadku której ogniska choroby w różnych państwach członkowskich były ściśle monitorowane, między innymi poprzez częste audyty przeprowadzane od czasu pierwszego odkrycia jej występowania we Włoszech pod koniec 2013 r. Wyniki audytu oraz działania następcze służb Komisji znacznie przyczyniły się do udoskonalenia kontroli w państwach dotkniętych ogniskami choroby. W lipcu 2017 r. Komisja wysłała uzasadnioną opinię do Włoch, których władzom nie udaje się powstrzymać inwazji organizmu szkodliwego. 2.6. PESTYCYDY 2.6.1. Kontrole wprowadzania do obrotu i stosowania środków ochrony roślin Środki ochrony roślin (PPP) są stosowane głównie w sektorze rolnym, ale również w leśnictwie, ogrodnictwie, na obszarach użyteczności publicznej i w przydomowych ogrodach. W UE obowiązują surowe przepisy dotyczące wprowadzania do obrotu i stosowania PPP. Aby sprawdzić, czy systemy kontroli w państwach członkowskich działają sprawnie, w latach 2012–2016 przeprowadzono dwie serie kompleksowych audytów obejmujących kontrole wprowadzania do obrotu i stosowania PPP, . W odniesieniu do wprowadzania do obrotu PPP audyty przeprowadzone przez służby Komisji wykazały, że ryzyko związane z importerami, producentami i firmami zajmującymi się przepakowywaniem PPP nie zostało w wystarczającym stopniu uwzględnione przy planowaniu kontroli w państwach członkowskich. W związku z tym częstotliwość i zakres kontroli u tych podmiotów były ogólnie niewystarczające. W kontrolach na poziomie tych specjalistycznych podmiotów stwierdzono dalsze niedociągnięcia ze względu na brak specjalistycznego przeszkolenia inspektorów i niewystarczające sformułowanie i analizę planów kontroli. Większość państw członkowskich nie przeprowadza kontroli PPP przeznaczonych do stosowania w innych państwach członkowskich lub państwach niebędących członkami UE. To znaczne niedociągnięcie w systemach kontroli można łatwo wykorzystać do wprowadzania do obrotu produktów niezgodnych z przepisami. W toku audytów ustalono, że z powodu niedociągnięć w kontroli wprowadzania do obrotu PPP nie było wystarczającej pewności co do tego, że podrobione i nielegalne pestycydy zostałyby wykryte.

Niemniej jednak coraz lepiej rozwinięte systemy urzędowych kontroli użytkowników, w połączeniu z postępem w dziedzinie zrównoważonego stosowania pestycydów, mają na celu zapewnienie konsumentom pewności, że stosowanie PPP odbywa się w sposób coraz bardziej odpowiedzialny. Aby pomóc państwom członkowskim w zwalczaniu niedociągnięć systemu, służby Komisji powołały dwie grupy robocze. Grupa robocza ds. analizy postaci użytkowej PPP opracowuje dokumenty referencyjne z myślą o zapewnieniu państwom członkowskim wytycznych dotyczących metod analitycznych, które należy stosować, oraz interpretacji wyników analizy w tej złożonej dziedzinie. Grupa robocza ds. egzekwowania przepisów dotyczących PPP opracowała wzór zharmonizowanej sprawozdawczości w zakresie kontroli wprowadzania do obrotu i stosowania PPP. W razie potrzeby organizuje ona również warsztaty na temat innych szczególnych kwestii związanych z kontrolami PPP. 2.6.2. Zezwolenie na wprowadzanie środka ochrony roślin do obrotu Po zatwierdzeniu substancji czynnej na szczeblu UE państwo członkowskie może wydać zezwolenie na wprowadzenie do obrotu poszczególnych PPP dopiero po dokonaniu szczegółowych ocen obejmujących szereg różnych dziedzin, takich jak: narażenie operatora, toksykologia, losy w środowisku, ekotoksykologia i skuteczność. W celu optymalizacji tego procesu rozporządzeniem (WE) nr 1107/2009 wprowadzono strefowy system zezwoleń. W ramach serii audytów Komisji w państwach członkowskich, które rozpoczęły się w 2016 r. w celu oceny tych systemów zezwoleń, wykazano, że większość państw członkowskich nie przestrzega prawie żadnych terminów wyznaczonych w przepisach. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy jest fakt, że państwa członkowskie nie korzystają w wystarczającym stopniu z możliwości polegania na pracach związanych z oceną prowadzonych przez inne państwa członkowskie, co stanowi podstawę unijnego strefowego systemu zezwoleń. Te opóźnienia w rozpatrywaniu wniosków mogą utrudniać osiągniecie celu przepisów UE, jakim jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia i środowiska. W ramach audytów Komisji wskazano również dobre praktyki, które mogą pomóc państwom członkowskim udoskonalić ich systemy zezwoleń. 2.6.3. Kontrole w zakresie zrównoważonego stosowania pestycydów Celem „dyrektywy w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów” jest zmniejszenie zagrożenia związanego ze stosowaniem pestycydów i wpływu ich stosowania na zdrowie ludzi i na środowisko, a także zachęcanie do stosowania integrowanej ochrony roślin oraz alternatywnych podejść. Aby zweryfikować, czy środki przewidziane w tej dyrektywie są stosowane, w 2016 r. Komisja wykonała kompleksowe badanie we wszystkich państwach członkowskich, a następnie w 2017 r. przeprowadzono serię misji informacyjnych w sześciu państwach członkowskich. Z badań i analizy krajowych planów działania państw członkowskich wynika, że dyrektywę wdrożono fragmentarycznie, a niektóre państwa członkowskie były bardziej aktywne od innych. Z jednej strony we wszystkich państwach UE ustanowiono systemy szkolenia i certyfikacji użytkowników profesjonalnych, a do tej pory niemal cztery miliony rolników wzięło udział w szkoleniach z zakresu bezpiecznego stosowania pestycydów. Ponadto przetestowano 900 000 opryskiwaczy pod kątem dokładnej i bezpiecznej aplikacji. Państwa członkowskie powzięły zdecydowane kroki w ustanowieniu programów szkoleniowych dla podmiotów, a całkowita powierzchnia poddawana opryskowi pestycydami z powietrza znacznie się zmniejszyła, ponieważ na oprysk taki zezwala się obecnie jedynie w ścisłe określonych okolicznościach. Z drugiej strony, integrowana ochrona roślin – mimo tego, że stanowi podstawę dyrektywy – nadal nie jest stosowana w wystarczającym stopniu. Dzieje się tak pomimo podwojenia liczby substancji określonych jako pestycydy niskiego ryzyka / niechemicznych zatwierdzonych przez UE od 2009 r. Państwa członkowskie nie kontrolują systematycznie przestrzegania zasad integrowanej ochrony roślin na poziomie indywidualnych plantatorów. Ponadto państwa członkowskie nie określiły jeszcze jasnych kryteriów w celu zapewnienia wdrożenia ogólnych zasad integrowanej ochrony roślin przez wszystkich użytkowników profesjonalnych. Trwający przegląd krajowych planów działania dokonywany przez państwa członkowskie daje możliwość usunięcia niedociągnięć wskazanych w sprawozdaniu Komisji, w tym zaspokojenia potrzeby określenia bardziej precyzyjnych i wymiernych celów, tak aby można było zademonstrować obywatelom poczynione postępy w zakresie ograniczania zagrożeń. Na podstawie serii sześciu misji informacyjnych przeprowadzonych w państwach członkowskich w 2017 r. Komisja opracowała kompleksowy program prac, który obejmuje wizyty w państwach członkowskich i ocenę zaktualizowanych krajowych planów działania, jak również poprowadzenie wydarzeń szkoleniowych w celu poprawy wdrażania na szczeblu państw członkowskich. 2.7. ZDROWIE ZWIERZĄT Ponieważ lepiej jest zapobiegać niż leczyć, celem strategii UE w zakresie zdrowia zwierząt jest stworzenie silnych ram kontroli skoncentrowanych na środkach zapobiegawczych, nadzorze nad chorobami, specjalnych kontrolach urzędowych i badaniach. W ten sposób zachorowalność na potencjalnie wyniszczające choroby zwierząt będzie można obniżyć, a wpływ ognisk chorób – zminimalizować. Aby sprawdzić gotowość państw członkowskich do reagowania na choroby zwierząt, służby Komisji przeprowadziły audyty w szeregu obszarów, z których dwa opisano poniżej. 2.7.1. Plany gotowości państw członkowskich w zakresie reagowania na choroby zwierząt W latach 2014–2016 służby Komisji przeprowadziły audyty planów gotowości w zakresie chorób zwierząt. Wraz z postępem audytów i w porównaniu z wynikami poprzednich audytów nastąpiła poprawa w zakresie rejestracji pomieszczeń ze zwierzętami, zdolności diagnostycznych, przydziału zasobów oraz jasnego podziału obowiązków. W państwach członkowskich odnotowano pozytywne tendencje w zakresie jakości i kompletności pisemnych planów i podręczników. Usprawniono również postępowania o udzielenie zamówień publicznych oraz szkolenia praktyczne dla pracowników. Audyty wykazały poważne ogólne niedociągnięcia w zakresie szczepień interwencyjnych i gotowości do szybkiej likwidacji zwierząt w gospodarstwach. Uwydatniły one również znaczne różnice w zakresie zdolności do wczesnego wykrywania chorób i podejmowania działań w odpowiedzi na rozległe ogniska chorób. Korzystając ze zgromadzonych informacji, służby Komisji zorganizowały w tym okresie wiele powiązanych działań, w tym spotkania ekspertów, wizyty w organach krajowych oraz serie praktycznych sesji szkoleniowych z udziałem urzędników z szeregu państw członkowskich i państw sąsiadujących, co umożliwiło lepszą komunikację i wymianę doświadczeń między służbami krajowymi. Choroby zwierząt wywołujące poważne skutki społeczne i gospodarcze przeniknęły do UE w latach 2014 (afrykański pomór świń) i 2015 (choroba guzowatej skóry bydła) i rozprzestrzeniły się do kilku państw. Wykryte podczas wyżej wymienionych audytów niedociągnięcia w zakresie planów gotowości stały się oczywiste, gdy władze próbowały zwalczyć te dwie choroby. Od 2014 r. służby Komisji przeprowadziły audyty w krajach, w których choroby te wystąpiły, koncentrując się na środkach kontroli stosowanych w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się i wyeliminowania tych chorób, a także w innych krajach zagrożonych, aby pomóc im w zwiększeniu ich gotowości. Audyty wykazały konkretne niedociągnięcia w zakresie wdrażania i przyczyniły się do promowania spójnego wdrażania środków kontroli i zwalczania chorób w Unii. Służby Komisji zareagowały również poprzez bezpośrednie wsparcie techniczne i finansowe dla państw członkowskich, misje zespołów eksperckich w sytuacjach kryzysowych oraz środki wsparcia na rzecz lepszego przygotowania, nadzoru i reagowania, a także utworzyły bank szczepionek interwencyjnych przeciwko chorobie guzowatej skóry bydła, aby zapewnić skuteczne i wczesne reagowanie na ogniska choroby. Wyniki audytów i wyciągnięte z ich wnioski przekazano urzędnikom z krajów sąsiadujących podczas spotkań technicznych, zarówno w celu wykazania pełnej przejrzystości, jak i w celu podzielenia się wiedzą i doświadczeniem, ponieważ w interesie Unii leży obniżenie ryzyka wprowadzenia chorób z przyległych krajów niebędących członkami UE. 2.7.2. Kontrole urzędowe w zakresie akwakultury ryb

Akwakultura jest obszarem wzrostu na całym świecie, a także ważnym sektorem gospodarki w UE – Unia zatrudnia w tym sektorze około 85 000 pracowników i jest jednym z 10 największych producentów sektora akwakultury na świecie. Aby uzyskać ogólny obraz tego, w jaki sposób krajowe systemy kontroli urzędowych spełniają wymogi określone przepisami UE dotyczącymi akwakultury – w tym wymogi w zakresie zdrowia zwierząt – w okresie od września 2014 r. do listopada 2015 r. przeprowadzono szereg misji informacyjnych w siedmiu państwach członkowskich oraz w Norwegii. W sprawozdaniu ogólnym z serii misji wysunięto wniosek, że kontrole urzędowe w gospodarstwach akwakultury są realizowane i wspierają rozwój sektora jako całości. W kluczowych dziedzinach stwierdzono szereg problemów, w szczególności dotyczących złych procedur rejestracji, co wpłynęło na zdolność właściwych organów do uzyskania jasnego obrazu stanu zdrowia w sektorze, a także na rzetelną weryfikację przez podmioty gospodarcze stanu zdrowia gospodarstw wysyłających i przyjmujących. Zróżnicowanie stopnia wiedzy fachowej właściwych organów wpłynęło na ich zdolność do wykrywania problemów zdrowotnych podczas kontroli urzędowych. Ponadto skuteczność wczesnego wykrywania chorób ryb przy wykorzystaniu danych pochodzących z nadzoru biernego jest mniejsza ze względu na fakt, że brakuje wspólnego podejścia do pojęcia „znacznego wzrostu śmiertelności ryb”. Zauważono również, że ograniczona dostępność weterynaryjnych produktów leczniczych prowadzi do sytuacji, w której poziom leczenia niektórych chorób jest niewystarczający, i może przyczynić się do zwiększenia oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe. Aby przeciwdziałać ogólnemu wzrostowi oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe oraz m.in. ograniczyć niewłaściwe stosowanie środków przeciwdrobnoustrojowych u zwierząt, Komisja rozpoczęła realizację kompleksowego programu w ramach „Działania Unii w zakresie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe”. W ramach szeregu działań mających na celu rozwiązanie większości problemów wskazanych w tym sprawozdaniu oraz po przeprowadzeniu konsultacji ze wszystkimi zainteresowanymi podmiotami (np. właściwymi organami państw członkowskich, zainteresowanymi stronami, państwami niebędącymi członkami UE itp.) służby Komisji, na podstawie nowego prawa o zdrowiu zwierząt, do kwietnia 2019 r. przyjmą kilka aktów delegowanych i wykonawczych. Celem tych aktów ma być uproszczenie i – w stosownych przypadkach – wyjaśnienie wymogów dotyczących przemieszczania i zwalczania chorób oraz zmniejszenie obciążeń administracyjnych dotyczących m.in. rejestracji i zatwierdzania. 2.8. DOBROSTAN ZWIERZĄT W zakresie dobrostanu zwierząt służby Komisji podjęły szereg działań audytowych i wizyt studyjnych dotyczących dwóch kluczowych zagadnień. 2.8.1. Dobrostan zwierząt podczas transportu Audyty przeprowadzone przez służby Komisji wielokrotnie wykazywały problemy w zakresie wdrażania wymogów określonych rozporządzeniem (WE) nr 1/2005. Komisja skoncentrowała się na opracowaniu podręczników dobrych praktyk, a także na poprawie współpracy między państwami członkowskimi, aby osiągnąć wyższy poziom harmonizacji wdrażania istniejących przepisów. Mając to na uwadze, służby Komisji uruchomiły trzyletni projekt pilotażowy mający na celu poprawę dobrostanu zwierząt podczas transportu poprzez opracowanie i rozpowszechnianie podręczników dobrych praktyk obejmujących pięć głównych gatunków zwierząt (bydło, konie, trzodę chlewną, drób i owce) transportowanych w obrębie UE oraz do krajów niebędących członkami UE do celów uboju, opasu i hodowli. Ostateczna wersja podręczników dobrych praktyk jest już dostępna – przekazano ją zainteresowanym stronom w Europie w ramach kompleksowej kampanii upowszechniającej obejmującej takie elementy, jak specjalna strona internetowa, spotkania, prezentacje, publikacje itp. Kampania będzie trwać do połowy 2018 r. Państwa członkowskie muszą przekazywać służbom Komisji informacje na temat kontroli, które przeprowadzają zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1/2005. Służby Komisji organizowały wizyty krajowych zespołów ekspertów w państwach członkowskich, które wypracowały dobre praktyki w zakresie kontroli pojazdów do przewozu zwierząt gospodarskich, ułatwiając wymianę wiedzy fachowej. W związku z tym organy krajowe zobowiązały się do opracowania podobnych dobrych praktyk. Obejmowały one lepsze ustalanie priorytetów kontroli, kategoryzację naruszeń w celu zapewnienia zharmonizowanych działań w zakresie egzekwowania prawa oraz bardziej praktyczne szkolenia dla przewoźników zwierząt. Ponadto służby Komisji w dalszym ciągu ułatwiały współpracę krajowych punktów kontaktowych państw członkowskich w zakresie ochrony zwierząt podczas transportu poprzez organizację spotkań. Wspólne problemy, na które zwrócono uwagę podczas spotkań i wizyt studyjnych, omówiono również na forum grup ekspertów krajowych, którzy opracowali, uzgodnili i stworzyli „dokumenty sieciowe” zawierające wytyczne dotyczące praktycznego wdrażania wymogów oraz określające dobre praktyki w zakresie kontroli. 2.8.2. Ochrona zwierząt podczas ich uśmiercania Służby Komisji przeprowadziły analizę danych, audyt pilotażowy (w 2013 r.) oraz serię audytów, aby dokonać przeglądu wysiłków podjętych przez państwa członkowskie w celu wdrożenia rozporządzenia (WE) nr 1099/2009 w sprawie ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania. Seria przeprowadzonych audytów obejmowała również zapobieganie transportowi do rzeźni zwierząt nienadających się do transportu oraz stosowanie wskaźników dobrostanu brojlerów w gospodarstwie. Po serii audytów przedstawiono trzy sprawozdania ogólne dla każdej sekcji (dobrostan zwierząt podczas uboju, dobrostan zwierząt podczas transportu i dobrostan kurcząt utrzymywanych z przeznaczeniem na produkcję mięsa) wyszczególniające dobre praktyki i powszechne przypadki niezgodności. Komisja zorganizowała również dwa specjalistyczne wydarzenia w ramach programu „Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności”: jedno dotyczące ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania, a drugie dotyczące monitorowania wskaźników w rzeźni, aby poprawić dobrostan brojlerów w gospodarstwie. 2.9. OPORNOŚĆ NA ŚRODKI PRZECIWDROBNOUSTROJOWE W kontekście planu działania Komisji Europejskiej z 2011 r. na rzecz przeciwdziałania rosnącym zagrożeniom związanym z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe Komisja przeprowadziła audyty wdrażania obowiązkowego monitorowania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe u zwierząt i w żywności. Komisja zgromadziła również informacje na temat polityki zachęcania do rozważnego stosowania antybiotyków u zwierząt. Unijne wymogi dotyczące monitorowania i sprawozdawczości w zakresie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe u zwierząt i w żywności określono w decyzji wykonawczej Komisji 2013/652/UE. Seria audytów wykazała, że państwa członkowskie znacznie poprawiły koncepcje i sposób wdrażania większości obowiązujących wymogów w zakresie pobierania próbek i badań. W odnośnym sprawozdaniu ogólnym zwrócono uwagę na pewne aspekty wymagające poprawy w zakresie gromadzenia danych i krajowych sieci laboratoriów, a także w zakresie przekazywania danych do Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności. W sprawozdaniu zwrócono również uwagę na dobre praktyki, które wykraczają poza wymogi określone w prawodawstwie. Informacje na temat rozważnego stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych zgromadzono w ramach serii misji informacyjnych. Wykazały one, że prawie wszystkie państwa prowadzą politykę rozważnego stosowania. Polityka ta polega m.in. na określeniu celów w zakresie ograniczenia stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych oraz wprowadzeniu zakazów stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych o krytycznym znaczeniu u niektórych gatunków zwierząt. Skumulowany efekt realizowanej polityki może doprowadzić do znacznego ograniczenia stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych. Ograniczenia mogą przekroczyć 50%, nawet jeżeli strategie krajowe są na wczesnym etapie, a związane z nimi obszary polityki mają charakter dobrowolny. W odnośnym sprawozdaniu ogólnym podkreślono potencjalny związek między ograniczeniem stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych a obniżonymi poziomami oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe. Możliwości poprawy i dobre praktyki zidentyfikowane podczas tych audytów i misji informacyjnych wykorzystano przy opracowywaniu kompleksowego unijnego planu działania „Jedno zdrowie” w sprawie oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe. 2.10. PRODUKCJA EKOLOGICZNA