w sprawie dostępu towarów i usług z państw trzecich do rynku wewnętrznego Unii w zakresie zamówień publicznych oraz procedur wspierających negocjacje dotyczące dostępu unijnych towarów i usług do rynków zamówień publicznych państw trzecich

Zmiany przedstawione w niniejszym wniosku mają na celu zwiększenie wpływu instrumentu na państwa trzecie przy jednoczesnym wyeliminowaniu potencjalnych negatywnych konsekwencji instrumentu w jego pierwotnej wersji, takich jak możliwość całkowitego zamknięcia rynku zamówień publicznych UE dla partnera handlowego, obciążenia administracyjne związane ze stosowaniem instrumentu oraz ryzyko rozdrobnienia rynku wewnętrznego. Jednocześnie we wniosku położono nacisk na znaczenie Komisji w rozpoznawaniu barier utrudniających uzyskiwanie zamówień publicznych w państwach trzecich i zapewniono narzędzia, dzięki którym możliwe będzie nawiązanie współpracy z państwami trzecimi w zakresie zniesienia tych barier.

W swoim programie prac na rok 2015 Komisja ogłosiła zamiar zmiany wniosku dotyczącego IPI „zgodnie z priorytetami nowej Komisji, aby uprościć procedury, skrócić czas trwania postępowań wyjaśniających oraz zmniejszyć liczbę podmiotów zaangażowanych we wdrażanie”. Zmieniony wniosek zawiera wszystkie wspomniane niezbędne elementy i powinien służyć jako podstawa, na której powinno być możliwe wypracowanie wyważonego kompromisu między Radą i Parlamentem Europejskim, przy równoczesnym zapewnieniu, że IPI pozostaje efektywnym narzędziem nacisku w negocjacjach.

Zmiany przedstawione w niniejszym wniosku mają na celu usunięcie wszystkich potencjalnie negatywnych skutków instrumentu w jego pierwotnej wersji, takich jak w szczególności całkowite zamknięcie unijnego rynku zamówień publicznych, obciążenia administracyjne i ryzyko rozdrobnienia rynku wewnętrznego. Jednocześnie we wniosku położono nacisk na znaczenie Komisji w rozpoznawaniu barier utrudniających uzyskiwanie zamówień publicznych w państwach trzecich i zapewniono narzędzia, dzięki którym możliwe będzie nawiązanie współpracy z państwami trzecimi w zakresie zniesienia tych barier. Mówiąc dokładniej, w zmienionym wniosku usunięto „procedurę zdecentralizowaną”, zachowując możliwość nakładania w pewnych okolicznościach kary cenowej, uproszczono procedury, rozszerzono zakres zwolnień, a także zapewniono narzędzia służące dalszemu ukierunkowywaniu wszelkich możliwych środków. Przewidziano również zwiększony poziom przejrzystości, wskazując, że Komisja powinna upubliczniać wyniki dochodzeń dotyczących dyskryminujących środków i praktyk państw trzecich, jak również jakiekolwiek działania podejmowane przez te państwa w celu usunięcia dyskryminujących środków i praktyk.

Wydaje się, że istnieje szerokie porozumienie co do tego, że obecnie istnieje nierównowaga między otwartością rynków zamówień publicznych w UE i rynków zamówień publicznych państw trzecich, i że przedsiębiorstwa europejskie powinny mieć lepszy dostęp do informacji o zamówieniach za granicą, w związku z czym Komisja postanowiła zmienić pierwotny wniosek, aby odpowiedzieć na niektóre obawy wyrażone przez oba organy prawodawcze UE, przy jednoczesnym zapewnieniu, że zmieniony wniosek nadal zapewnia UE lepszy efekt dźwigni w negocjacjach dotyczących otwarcia zagranicznych rynków zamówień publicznych.

Dnia 15 stycznia 2014 r. zgromadzenie plenarne PE głosowało nad poprawkami do wniosku Komisji i zdecydowaną większością głosów zatwierdziło mandat do rozmów trójstronnych, wraz z listą poprawek. Poprawki zawierały w szczególności ustanowienie powiązania pomiędzy filarem scentralizowanym i zdecentralizowanym, z zastrzeżeniem, że drugi z tych filarów mógłby zostać wykorzystany dopiero po wszczęciu postępowania wyjaśniającego przez Komisję, rozszerzenie zakresu odstępstw dla krajów rozwijających się oraz skrócenie terminów dochodzeń Komisji dotyczących domniemanych praktyk dyskryminujących oraz środków podejmowanych przez państwa trzecie. Dnia 20 października 2014 r. obecny Parlament Europejski potwierdził decyzję podjętą przez Parlament poprzedniej kadencji i przygotował się do rozmów trójstronnych.

Większość państw członkowskich uznała wprawdzie obecny brak równowagi między, z jednej strony, otwartym rynkiem zamówień publicznych UE, a, z drugiej strony, poważnymi i utrzymującymi się problemami dotyczącymi środków i praktyk dyskryminujących unijne podmioty w niektórych państwach trzecich, jednak Rada nie była w stanie wypracować oficjalnego stanowiska w sprawie wniosku Komisji. Podczas analizy wniosku przez Grupę Roboczą do Spraw Handlowych szereg państw członkowskich wyraziło swoje zastrzeżenia w odniesieniu do zasady zamknięcia rynku UE dla towarów i usług pochodzących z niektórych państw trzecich, nawet gdyby miała ona obowiązywać tylko tymczasowo i w sposób ukierunkowany, natomiast część państw członkowskich wyraziła zdecydowane poparcie dla inicjatywy. Kilka państw członkowskich podkreśliło również obawy dotyczące obciążenia administracyjnego nałożonego na mocy przedmiotowego wniosku na instytucje zamawiające i na przedsiębiorców.

Pierwotny wniosek Komisji obejmował dwie części: a) tzw. „zamówienia objęte instrumentem” (w przypadku których UE podjęła międzynarodowe zobowiązania dotyczące dostępu do rynku); oraz b) „zamówienia nieobjęte instrumentem” (w przypadku których UE nie podjęła żadnych zobowiązań dotyczących dostępu do rynku). W ramach drugiej z wymienionych kategorii w pierwotnym wniosku przewidziano dwie różne procedury: a) procedurę zdecentralizowaną, gdzie podmiot zamawiający miałby prawo do wykluczenia oferty po uzyskaniu zgody Komisji; oraz b) procedurę scentralizowaną, gdzie Komisja odgrywa główną rolę (prowadzi dochodzenia i negocjacje z państwem trzecim, w razie konieczności podejmuje decyzje o przyjęciu środków ograniczających, tj. o zamknięciu rynku lub karze cenowej, które byłyby stosowane przez organy krajowe w ich procedurach udzielania zamówień publicznych).

Od czasu przedstawienia w 2012 r. wniosku w sprawie IPI rozpoczęto ważne negocjacje handlowe, jak w przypadku USA (TTIP) czy Japonii (umowa o wolnym handlu), lub je kontynuowano, jak w przypadku Chin (dotyczące przyłączenia do porozumienia w sprawie zamówień publicznych). Przyjęcie IPI stanowiłoby wyraźny sygnał dla tych i innych partnerów i zachęciłoby negocjatorów do przyspieszenia prac i do dążenia do znacznego otwarcia ich rynków zamówień publicznych. Potrzeba zaistnienia takiego instrumentu jak IPI stała się zatem jeszcze pilniejsza. I wreszcie, celem jest poprawa, zgodnie z unijną strategią „Europa 2020” na rzecz zatrudnienia i inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu (COM(2010)2020), możliwości biznesowych dla firm unijnych w skali globalnej, a tym samym tworzenie miejsc pracy oraz promowanie innowacyjności.

W negocjacjach dotyczących rewizji Porozumienia w sprawie zamówień rządowych (GPA) w kontekście Światowej Organizacji Handlu (WTO) oraz w negocjacjach dwustronnych z państwami trzecimi UE postulowała ambitne otwarcie międzynarodowych rynków zamówień publicznych. Oferenci z państw członkowskich GPA mogą ubiegać się o zamówienia publiczne w UE o wartości ok. 352 mld EUR. Jednakże niektóre liczące się gospodarczo państwa, takie jak Chiny, Brazylia czy Indie, nie są jeszcze stronami porozumienia, a inne państwa będące jego stronami ograniczyły zakres zamówień w swoich harmonogramach.

Wiele państw trzecich jest niechętnych otwarciu swoich rynków zamówień na międzynarodową konkurencję bądź większemu otwarciu tych rynków ponad to, co ma dotąd miejsce. Wartość zamówień dostępnych dla zagranicznych oferentów wynosi tylko 178 mld EUR w przypadku USA oraz 27 mld EUR w przypadku Japonii, natomiast jeśli chodzi o Chiny, dla przedsiębiorców z zagranicy otwarty jest jedynie ułamek rynku zamówień publicznych. Wiele państw przyjęło również środki protekcjonistyczne, zwłaszcza w następstwie kryzysu gospodarczego. Ogólnie rzecz biorąc, ponad połowa światowego rynku zamówień pozostaje aktualnie zamknięta w wyniku działań protekcjonistycznych, przy czym wartość ta nadal rośnie. W rezultacie wartość eksportu UE, jaki trafia na światowe rynki zamówień, wynosi tylko 10 mld EUR (0,08 % PKB UE), podczas gdy istniejące ograniczenia uniemożliwiają realizację eksportu o szacunkowej wartości 12 mld EUR.

Wniosek w sprawie instrumentu dotyczącego udzielania zamówień publicznych w kontekście międzynarodowym (IPI) jest reakcją UE na brak równych szans na światowych rynkach zamówień. Nasz rynek zamówień publicznych jest wprawdzie otwarty dla zagranicznych oferentów, jednak rynki zamówień publicznych na towary i usługi w państwach trzecich pozostają w dużej mierze zamknięte, czy to z mocy prawa czy też w praktyce. Instrument dotyczący udzielania zamówień publicznych w kontekście międzynarodowym ma na celu zachęcenie partnerów do udziału w negocjacjach oraz umożliwienie oferentom i towarom z UE uczestniczenia w przetargach organizowanych w państwach trzecich.

W dniu 21 marca 2012 r. Komisja przyjęła wniosek dotyczący „ROZPORZĄDZENIA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie dostępu towarów i usług z państw trzecich do Unii” (COM (2012) 124 final).

Już w pierwotnym wniosku dołożono starań, by zapewnić równowagę między interesami wszystkich stron, których dotyczy wniosek, a potrzebą dysponowania takim instrumentem jak IPI, służącym wspieraniu polityki handlowej UE. Zmieniony wniosek jeszcze bardziej ograniczył ewentualne negatywne skutki pierwotnego wniosku, nie usuwając tych najważniejszych aspektów wniosku, bez których straciłby on swoją funkcję narzędzia nacisku w negocjacjach międzynarodowych.

Wniosek jest również zgodny z politykami i celami rozwojowymi Unii, w szczególności dzięki ogólnemu zabezpieczeniu towarów i usług pochodzących z krajów najsłabiej rozwiniętych (LDC) przed działaniami wynikającymi z tego instrumentu. W tym względzie zmieniony wniosek idzie o krok dalej, wykluczając z zakresu IPI nie tylko kraje najsłabiej rozwinięte, ale także kraje rozwijające się uznawane za podatne na zagrożenia ze względu na brak dywersyfikacji i niewystarczającą integrację z międzynarodowym systemem handlu i gospodarką światową. Dostosowanie to ma na celu zapewnienie dodatkowej zgodności z ogólną polityką UE w zakresie rozwoju.

Pierwotna inicjatywa, jak również zmieniony wniosek, służą realizacji strategii „Europa 2020” oraz inicjatywy przewodniej dotyczącej zintegrowanej polityki przemysłowej w erze globalizacji w ramach strategii „Europa 2020” [COM(2010) 614]. Służą one również wdrażaniu Aktu o jednolitym rynku [COM(2011) 206] oraz komunikatu w sprawie handlu, wzrostu gospodarczego i polityki światowej [COM(2010) 612]. Jest to jedna z inicjatyw strategicznych w programie prac Komisji na rok 2011 (COM(2010) 623 final).

Inicjatywa w sprawie instrumentu dotyczącego udzielania zamówień publicznych w kontekście międzynarodowym stanowi nowy wniosek w dziedzinie polityki międzynarodowej UE w zakresie zamówień. Podobnie jak wcześniejsze akty prawne, przyjęte ostatnio nowe dyrektywy Unii Europejskiej w sprawie zamówień publicznych nie tworzą ogólnych ram postępowania z ofertami obejmującymi zagraniczne towary i usługi na unijnym rynku zamówień publicznych. Jedyne konkretne przepisy zawarte są w art. 85 i 86 dyrektywy 2014/25/UE. Jednak zakres tych przepisów ogranicza się do udzielania zamówień przez podmioty sektorowe i jest zbyt wąski, aby wpłynąć na negocjacje dotyczące dostępu do rynków. W rzeczywistości unijny rynek zamówień sektorowych stanowi jedynie ok. 20 % całego rynku zamówień publicznych UE. W zmienionym wniosku Komisji zaproponowano uchylenie tych dwóch artykułów z chwilą przyjęcia wniosku dotyczącego IPI.

Po szóste, nowy przepis umożliwi wybieranie obszarów na poziomie regionalnym lub lokalnym, np. państw, regionów lub nawet gmin. Po siódme, oprócz całkowitego zniesienia filaru zdecentralizowanego proponuje się skrócenie czasu postępowania wyjaśniającego Komisji w ramach procedury scentralizowanej. Po ósme, zgodnie z podejściem Komisji do kwestii przejrzystości w polityce handlowej, proponuje się publikowanie wyników postępowań wyjaśniających Komisji dotyczących określania barier utrudniających składanie ofert w państwach trzecich. Po dziewiąte, wyjaśniono, że dokument będzie miał zastosowanie do wszelkich zamówień i koncesji objętych dyrektywami UE w sprawie zamówień publicznych i koncesji przyjętymi w lutym 2014 r. (co wyklucza np. koncesje dotyczące usług zaopatrzenia w wodę).

Po czwarte, proponuje się dalsze zmniejszenie obciążenia administracyjnego dzięki umożliwieniu państwom członkowskim określenia, które z ich podmiotów zamawiających będą miały obowiązek wdrożenia środka korekty cen. Niniejszy wniosek oparty jest na modelu rozporządzenia dotyczącego egzekwowania. Jako piąty element, środek korekty cen nie będzie mieć zastosowania w odniesieniu do europejskich małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz oferentów i produktów pochodzących z krajów rozwijających się objętych systemem GSP Plus, zgodnie ze strategią polityki handlowej i polityki rozwoju UE wobec tych krajów. To samo dotyczy wykluczenia MŚP z instrumentu, co gwarantuje spójność IPI również z szerszym zakresem polityki UE w tej dziedzinie.

Po trzecie, w zmienionym wniosku przyjęto założenie, że na oferty składane przez przedsiębiorstwa pochodzące z państwa trzeciego objętego środkiem nałożona będzie kara cenowa, chyba że mogą one udowodnić, że mniej niż 50 % całkowitej wartości oferty składa się z towarów i usług nieobjętych zobowiązaniami pochodzących z danego państwa trzeciego. Podczas gdy w pierwotnym wniosku ciężar dowodu spoczywał na instytucjach zamawiających, obecnie spoczywa on na oferencie.

Po pierwsze, proponuje się skreślenie możliwości zamknięcia rynku i ograniczenie możliwych środków ograniczających do kar cenowych – zwanych w propozycji „środkami korekty cen”. Jeżeli w następstwie postępowania wyjaśniającego Komisji zostanie ustalone, że dane państwo stosuje bariery wobec uczestnictwa przedsiębiorstw z UE w zamówieniach, w stosunku do oferentów lub produktów lub usług pochodzących z tego państwa zostanie zastosowana korekta cen. W przeciwieństwie do pierwotnego wniosku, zagranicznym oferentom, produktom i usługom, których dotyczy środek korekty cen nałożony do celów oceny, wciąż może zostać przyznany kontrakt, jeżeli pomimo dostosowania ceny oferta pozostaje konkurencyjna pod względem ceny i jakości.

–Jak przewidziano już w pierwotnym wniosku IPI obejmie teraz również koncesje, w zakresie, w jakim są one objęte zakresem nowej dyrektywy w sprawie koncesji. Zasady dotyczące koncesji nie określają, czy niektóre działania mają być prowadzone przez podmioty publiczne lub prywatne, lecz skupiają się na dyscyplinach, które podmioty publiczne muszą stosować, gdy zamawiają towary i usługi.

–Publikowanie ustaleń Komisji dotyczących barier handlowych w państwach trzecich powinno przyczynić się do stworzenia nowej dynamiki w kierunku zniesienia tych barier.

–Skrócenie terminów postępowań wyjaśniających Komisji jest odpowiedzią na obawy dotyczące długich procedur, zgłaszane w szczególności w odniesieniu do zdecentralizowanego filaru; w ramach tej procedury instytucje zamawiające musiałyby, podczas trwającej procedury przetargowej, oczekiwać na zakończenie postępowania wyjaśniającego Komisji i jej decyzję. Dostosowanie terminów w ramach utrzymanej procedury scentralizowanej powinno ułatwić przyśpieszenie etapu postępowania wyjaśniającego w ramach tej procedury.

–Wykluczenie najsłabszych krajów rozwijających się z zakresu tego instrumentu nie powinno mieć wpływu na efekt dźwigni, ponieważ instrument nigdy nie był kierowany do tych krajów. Wyłączenie tych państw z zakresu wniosku pozwoli doprecyzować, że celem instrumentu jest wywarcie presji na głównych partnerów handlowych, by w większym stopniu otworzyli swoje rynki zamówień publicznych dla unijnych wykonawców. Niestosowanie instrumentu wobec europejskich MŚP dodatkowo ograniczy obciążenie administracyjne tych wykonawców, zgodnie z ogólną polityką UE wobec MŚP.

–Założenie, że oferty składane przez przedsiębiorstwa pochodzące z państwa trzeciego, do którego skierowany jest instrument, będą objęte środkiem restrykcyjnym, chyba że oferent dostarcza dowód na to, że jest inaczej, dodatkowo ograniczy obciążenie administracyjne instytucji zamawiających, przy jednoczesnym zwiększeniu skuteczności środka, ponieważ decyzja instytucji zamawiającej będzie w znacznie mniejszym stopniu narażona na kontrolę prawną. Na rzecz takiego podejścia działać powinno nałożenie na instytucje zamawiające obowiązku akceptowania oświadczeń własnych dotyczących pochodzenia towarów i usług w ramach przetargu.

–Zawężenie możliwych środków ograniczających do kar cenowych stanowi odpowiedź na obawy, że planowane pierwotnie całkowite zamknięcie unijnego rynku zamówień publicznych groziłoby wysyłaniem niewłaściwych sygnałów do państw trzecich i byłoby niezgodne z interesem ekonomicznym UE jako całości. Jako że korekta cen miałaby zastosowanie tylko do procesu oceny i nie miałaby wpływu na ustalenie ceny końcowej, nie będzie ona szkodzić interesom instytucji zamawiających.

Działająca przy Komisji Rada ds. Ocen Skutków (IAB) wydała dwie opinie na temat sprawozdania z oceny skutków. W ostatecznym sprawozdaniu z oceny skutków zalecenia Rady zostały uwzględnione w największym możliwym stopniu. O ile jej wyniki pozostają w mocy, przedstawione obecnie zmiany mają na celu uczynienie tego instrumentu bardziej ukierunkowanym i łatwiejszym do stosowania w praktyce, przy jednoczesnym dalszym ograniczaniu ewentualnych negatywnych skutków, które określono w sprawozdaniu z oceny skutków.

Zmieniony wniosek uwzględnia wszystkie te kwestie dzięki utworzeniu bardziej ukierunkowanego narzędzia, które powinno zmniejszyć obciążenia administracyjne i ryzyko działań odwetowych do minimum, równocześnie kładąc w jeszcze większym stopniu nacisk na zasadę ogólnej otwartości rynków zamówień publicznych w UE poprzez wyeliminowanie możliwości zamknięcia rynku.

Główne powody, jakimi zainteresowane strony uzasadniały poparcie lub sprzeciw wobec danego wariantu polityki, obejmowały ryzyko działań odwetowych ze strony partnerów handlowych UE, obciążenia administracyjne, jakie mogłyby się wiązać z tego rodzaju inicjatywą, oraz fakt, że inicjatywa ta mogłaby zagrozić pozycji UE jako zwolennika otwartych rynków. Ponadto znaczna większość zainteresowanych stron przyjęła pogląd, że jeżeli konieczne okaże się wprowadzenie ograniczeń w dostępie do rynku, decyzja w tej sprawie powinna zostać podjęta przez organy na szczeblu UE, a nie przez państwa członkowskie lub instytucje/podmioty zamawiające. W zmienionym wniosku zawarto jasne potwierdzenie tej zasady: w art. 1 ust. 5 zakazano restrykcyjnych środków innych niż przewidziane w rozporządzeniu.

Inne środki nie byłyby odpowiednie, ponieważ wyłącznie rozporządzenie może w wystarczający sposób zapewnić jednolite działanie Unii Europejskiej w dziedzinie wspólnej polityki handlowej. Ponadto, ponieważ instrument ten powierza Komisji Europejskiej niektóre zadania, nie byłoby właściwe proponowanie instrumentu, który wymaga transpozycji do porządku prawnego państw członkowskich.

W art. 3 określono na potrzeby niniejszego rozporządzenia reguły pochodzenia w odniesieniu do towarów i usług zamawianych przez instytucje/podmioty zamawiające. Zgodnie z międzynarodowymi zobowiązaniami UE, reguły pochodzenia dotyczące towarów i usług są zgodne z niepreferencyjnymi regułami pochodzenia określonymi w Kodeksie Celnym UE. Pochodzenie usługi ustala się na podstawie stosownych zasad wynikających z Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej dotyczących prawa przedsiębiorczości oraz definicji przedstawionych w art. XXVIII Układu ogólnego w sprawie handlu usługami (GATS). Pewne zmiany w pierwotnym tekście zostały wprowadzone w celu zwiększenia jego czytelności.

W art. 1 określono przedmiot i zakres stosowania. Tekst w pierwotnej wersji wniosku został dostosowany, by odzwierciedlić skreślenie zdecentralizowanego filaru. Przepis poddano również pewnym zmianom językowym w celu zwiększenia jego czytelności. Ponadto przepis ten zawiera wyjaśnienie wskazujące, że państwa członkowskie nie mogą dalej ograniczać dostępu zagranicznych wykonawców w stopniu większym, niż jest to przewidziane na podstawie niniejszego rozporządzenia. Jak przewidziano już w pierwotnym wniosku, IPI obejmie teraz również koncesje, w zakresie, w jakim są one objęte zakresem nowej dyrektywy w sprawie koncesji. Warto zauważyć, że zasady dotyczące koncesji nie określają, czy niektóre działania mają być podejmowane przez podmioty publiczne czy prywatne, lecz skupiają się na dyscyplinach, które podmioty publiczne muszą stosować, gdy zamawiają towary i usługi na rynku.

Ryzyko działań odwetowych: Proponowane zmiany pozwolą na objęcie środkami tych terytoriów państwa trzeciego, które są rzeczywiście odpowiedzialne za dyskryminujące środki, bez konieczności kierowania środków do państwa trzeciego jako całości. Ta możliwość bardziej ukierunkowanych i uzasadnionych środków jeszcze bardziej zmniejszy ryzyko działań odwetowych.

Obciążenia administracyjne: Proponowane zmiany zmniejszają obciążenia administracyjne. W ocenie skutków oszacowano, że koszty procesu powiadamiania w ramach procedury zdecentralizowanej wyniosą 3,5 mln EUR. Skreślenie zdecentralizowanego filaru, w tym obowiązujących w jego ramach terminów, znosi wszelkie potencjalne ryzyko związane z procesem powiadamiania zidentyfikowane na etapie oceny skutków. Upoważnienie państw członkowskich do dokonania wstępnej selekcji instytucji/podmiotów zamawiających, które będą musiały stosować środek, pomoże zagwarantować, aby podmioty o ograniczonych zdolnościach administracyjnych nie musiały stosować tego środka. Zidentyfikowane w sprawozdaniu z oceny skutków potencjalne ryzyko w postaci zwiększonych obciążeń administracyjnych dla instytucji/podmiotów zamawiających wynikające z przepisów dotyczących rażąco tanich ofert zostanie wyeliminowane poprzez skreślenie pierwotnego art. 7. Ze względu na swój rozmiar i ograniczone możliwości na szczególne problemy z powodu uciążliwych procedur napotykają często MŚP. Mając na uwadze wysoką wartość progową, jest mało prawdopodobne, że funkcjonowanie instrumentu będzie dotyczyć mniejszych przedsiębiorstw. Niestosowanie go wobec europejskich MŚP dodatkowo ograniczy obciążenie administracyjne tych wykonawców, zgodnie z ogólną polityką Unii wobec MŚP.

Dźwignia: Skreślenie zdecentralizowanego filaru i ograniczenie do kar cenowych pociąga za sobą pewne ryzyko zmniejszenia efektu dźwigni. Główna dźwignia określona w pierwotnym wniosku pochodziła jednak ze scentralizowanego filaru, który został utrzymany. Komisja będzie nadal miała możliwość wykorzystywania swojego prawa do ograniczenia dostępu do rynku jako ostrzeżenia oraz rozpoczęcia w dowolnym momencie badania zachowań dyskryminujących. Co więcej, zmieniony wniosek umożliwi stosowanie bardziej ukierunkowanych środków, między innymi dzięki możliwości ograniczenia środków restrykcyjnych do terytoriów niektórych szczebli samorządów. Ograniczenie się do kar cenowych jako mniej skrajnej formy zamknięcia rynku, które zostało już ocenione w pierwotnej ocenie skutków, gwarantuje, że rynki UE zasadniczo pozostaną otwarte, umożliwiając w razie konieczności zastosowanie ukierunkowanych środków.

Sprecyzowanie zasad: W sprawozdaniu z oceny skutków zwrócono uwagę na skuteczność wstępnie zaproponowanych rozwiązań dotyczących celu, jakim jest doprecyzowanie zasad dostępu ofert spoza UE do unijnego rynku zamówień publicznych. Wskazano też jednak na kilka słabych punktów związanych z fakultatywnym charakterem zdecentralizowanego filaru, co może prowadzić do zróżnicowanych sposobów wykorzystania i rozdrobnienia rynku wewnętrznego. Zmieniony wniosek będzie dalej realizował pierwotny cel, jakim jest doprecyzowanie obowiązujących przepisów, a Komisja nadal będzie mieć ostatnie słowo w zakresie stosowania środków restrykcyjnych. Ponadto, wraz ze skreśleniem zdecentralizowanego filaru stosowanie przepisów zostanie uproszczone i dodatkowo ujednolicone, a margines błędu spowodowanego przez instytucje/podmioty zamawiające, które stosują środki restrykcyjne, zostanie zmniejszony. Dzięki skróceniu terminów w ramach postępowania wyjaśniającego Komisji wcześniej będzie wiadomo, czy wprowadzone zostaną środki restrykcyjne.

Proponowane zmiany przyczynią się do zwiększenia skuteczności przedmiotowego instrumentu.

w sprawie dostępu towarów i usług z państw trzecich do rynku wewnętrznego Unii w zakresie zamówień publicznych oraz procedur wspierających negocjacje dotyczące dostępu unijnych towarów i usług do rynków zamówień publicznych państw trzecich

Artykuły 18 i 19 w pierwotnym wniosku dotyczyły poufności i zobowiązania Komisji do przedstawiania sprawozdań dla Parlamentu Europejskiego i Rady na temat stosowania rozporządzenia. Przepisy te znajdują się obecnie w art. 15 i 16 zmienionego wniosku.

Artykuły 14 i 15 w pierwotnym wniosku nadawały Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych w celu zaktualizowania załącznika do rozporządzenia, w którym miały znajdować się tytuły nowych umów międzynarodowych zawieranych przez Unię w dziedzinie zamówień publicznych. Biorąc pod uwagę, że zdecentralizowany filar został skreślony, nie zachodzi już potrzeba dodawania załącznika, w którym wymienione są obowiązujące umowy handlowe. Niezbędne informacje dotyczące zakresu zobowiązań UE wobec państw trzecich zawarte będą w decyzjach przyjętych przez Komisję dotyczących stosowania środków korekty cen.

W art. 13 pierwotnego wniosku określono sytuacje, w których instytucje/podmioty zamawiające są upoważnione do odstąpienia od środków przyjętych na podstawie niniejszego rozporządzenia. W nowych art. 13 i 14 określono zasady dotyczące środków zaradczych w przypadku naruszenia przepisów rozporządzenia i procedury komitetowej stosowanej przy podejmowaniu decyzji, które w pierwotnym wniosku zostały określone w art. 16 i 17.

W art. 11 w pierwotnym wniosku przewidziano przepisy dotyczące wycofywania lub zawieszania przyjętych środków restrykcyjnych. Nowy art. 11 zawiera przepisy dotyczące stosowania środka korekty cen. Kara cenowa ma zastosowanie wyłącznie do procedury oceny, a nie do ostatecznej ceny.

Nowy art. 10 reguluje wycofywanie i zawieszanie środków. Artykuł stanowi również, że Komisja podaje do publicznej wiadomości swoje ustalenia dotyczące środków zaradczych lub naprawczych podjętych przez dane państwo trzecie.

W art. 8 w pierwotnym wniosku przewidziano zasady dotyczące scentralizowanego filaru, które w zmienionym wniosku zostały przeniesione do art. 9. Nowym art. 8 wprowadzono środek korekty cen i określono w nim, w stosunku do których państw trzecich środek taki może być stosowany.

Artykuł 5 w pierwotnym wniosku jest w zmienionym wniosku zbędny i zostaje skreślony. Zmieniony wniosek zawiera nowy art. 5 dotyczący wyłączenia z zakresu stosowania tego instrumentu europejskich MŚP, określonych w zaleceniu Komisji 2003/361/WE. Aby uniknąć obchodzenia przepisów poprzez firmy przykrywki, przepis ten zawiera wyraźne odesłanie do zakresu działalności gospodarczej w ramach rynku wewnętrznego.

W art. 4 określono zwolnienie ze stosowania instrumentu w odniesieniu do towarów i usług pochodzących z krajów najsłabiej rozwiniętych. W zmienionym wniosku rozszerzono zwolnienie na towary i usługi pochodzące z krajów rozwijających się uznanych za podatne na zagrożenia ze względu na brak dywersyfikacji i niewystarczającą integrację z międzynarodowym systemem handlu i gospodarką światową, zgodnie z definicją zawartą w załączniku VII do rozporządzenia w sprawie GSP.

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego,

uwzględniając opinię Komitetu Regionów,

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Zgodnie z art. 21 Traktatu o Unii Europejskiej stanowi, iż Unia ma określać i prowadzić wspólne polityki i działania oraz dąży do zapewnienia wysokiego stopnia rozszerzać współpracę we wszelkich dziedzinach stosunków międzynarodowych, w tym w celu zachęcania wszystkich krajów do integracji w ramach gospodarki światowej, między innymi drogą stopniowego znoszenia ograniczeń w handlu międzynarodowym.

(2)Na podstawie art. 206 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) poprzez utworzenie unii celnej Unia przyczynia się, we wspólnym interesie, do harmonijnego rozwoju handlu światowego, stopniowego zniesienia ograniczeń w handlu międzynarodowym i w bezpośrednich inwestycjach zagranicznych oraz do obniżenia barier celnych i innych.

(3)Zgodnie z art. 26 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej TFUE Unia przyjmuje środki w celu ustanowienia lub zapewnienia funkcjonowania rynku wewnętrznego obejmującego obszar bez granic wewnętrznych, w którym jest zapewniony swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału, zgodnie z postanowieniami Traktatów.

(4)Artykuł III:8 Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu z 1994 r. oraz art. XIII Układu ogólnego w sprawie handlu usługami wyłączają zamówienia rządowe z zakresu głównych dyscyplin wielostronnych Światowej Organizacji Handlu (WTO).

(5)Zmienione wielostronne Porozumienie WTO w sprawie zamówień publicznych przewiduje jedynie ograniczony dostęp przedsiębiorstw unijnych do rynków zamówień publicznych państw trzecich i ma zastosowanie tylko do niektórych członków WTO, którzy są stroną tego Porozumienia. Zmienione Porozumienie WTO w sprawie zamówień publicznych zostało zawarte przez Unię w grudniu 2013 r.

(56)W kontekście Światowej Organizacji Handlu WTO oraz swoich stosunków dwustronnych Unia postuluje ambitne otwarcie międzynarodowych rynków zamówień publicznych Unii i jej partnerów handlowych, w oparciu o zasadę wzajemności i obopólnych korzyści.

(7)Jeżeli dane państwo jest stroną Porozumienia WTO w sprawie zamówień publicznych lub zawarło z UE umowę handlową, która zawiera postanowienia dotyczące zamówień publicznych, to w przypadku gdy praktyki restrykcyjne są związane z zamówieniami objętymi zobowiązaniami dotyczącymi dostępu do rynku, podjętymi przez dane państwo w stosunku do Unii, Komisja powinna postępować zgodnie z mechanizmami konsultacji lub rozwiązywania sporów określonymi w tej umowie.

(68)Wiele państw trzecich jest niechętnych otwarciu swoich rynków zamówień publicznych i koncesji na międzynarodową konkurencję bądź większemu otwarciu tych rynków ponad to, co ma dotąd miejsce. W rezultacie unijni wykonawcy napotykają praktyki restrykcyjne w udzielaniu zamówień w przypadku wielu partnerów handlowych Unii. Te praktyki restrykcyjne w udzielaniu zamówień skutkują utratą istotnych możliwości handlowych.

(79)Dyrektywa2004/17/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/25/UE z dnia 26 lutego 2014 r. koordynująca procedury udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych oraz dyrektywa 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi zawierają jedynie kilka przepisów dotyczących zewnętrznego aspektu unijnej polityki zamówień publicznych, w szczególności art. 5885 i 5986 dyrektywy 2004/17/WE. Przepisy te mają jednak ograniczony zakres i z uwagi na brak wytycznych nie są szeroko stosowane przez podmioty zamawiającepowinny zostać zastąpione.

(8)Zgodnie z art. 207 TFUE wspólna polityka handlowa w dziedzinie zamówień publicznych powinna opierać się na jednolitych zasadach.

(110)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 654/2014 ustanawia zasady i procedury, za pomocą których Unia egzekwuje swoje prawa wynikające z zawartych przez nią międzynarodowych umów handlowych. Brak jest zasad i procedur dotyczących traktowania towarów i usług nieobjętych takimi umowami międzynarodowymi.

(911)W interesie pewności prawa dla wykonawców, i instytucji zamawiających i /podmiotów zamawiających z Unii oraz państw trzecich międzynarodowe zobowiązania dotyczące dostępu do rynku podjęte przez Unię wobec państw trzecich w dziedzinie zamówień publicznych i koncesji powinny zostać odzwierciedlone w unijnym porządku prawnym, zapewniając tym samym ich skuteczne stosowanie. Komisja powinna wydać wytyczne na temat stosowania istniejących zobowiązań międzynarodowych Unii Europejskiej dotyczących dostępu do rynku. Wspomniane wytyczne powinny być regularnie aktualizowane i dostarczać łatwych w użyciu informacji.

(102)Realizacja celów dotyczących poprawy dostępu wykonawców unijnych z UE do rynków zamówień publicznych i koncesji określonych państw trzecich chronionych za pomocą środków lub praktyk restrykcyjnych i dyskryminujących w udzielaniu zamówień, a także zachowania równych warunków konkurencji w ramach jednolitego rynku wewnętrznegoeuropejskiego, wymaga odniesienia się do niepreferencyjnych reguł pochodzenia ustanowionych w przepisach prawa celnego UE, tak by instytucje zamawiające i podmioty zamawiające wiedziały, czyujednolicenia w całej Unii Europejskiej zasad traktowania towaryów i usługi są nieobjęteych międzynarodowymi zobowiązaniami Unii.

(113)W tym celu należy ustalić reguły pochodzenia, tak aby instytucje/podmioty zamawiające wiedziały, czy dane towary i usługi są objęte międzynarodowymi zobowiązaniami Unii Europejskiej. Pochodzenie towaru należy ustalać zgodnie z art. 22-26 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/1992 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny. Zgodnie z tym rozporządzeniem towar należy uznać za towar unijny, jeżeli został w całości uzyskany lub wyprodukowany w Unii. Towar, w którego produkcję zaangażowane jest co najmniej jedno państwo trzecie, jest uznawany za pochodzący z państwa, w którym został poddany ostatniej istotnej, ekonomicznie uzasadnionej obróbce lub przetworzeniu, które spowodowało wytworzenie nowego produktu lub stanowiło istotny etap wytwarzania w przedsiębiorstwie przystosowanym do tego celu.

(14)Pochodzenie usługi należy ustalać na podstawie pochodzenia dostarczającej go osoby fizycznej lub prawnej. Wytyczne, o których mowa w motywie 9, powinny obejmować zastosowanie reguł pochodzenia w praktyce.

(15)W świetle ogólnego celu polityki Unii polegającego na wspieraniu wzrostu gospodarczego państw rozwijających się oraz ich włączenia do globalnego łańcucha wartości, co stanowi podstawę ustanowienia przez Unię ogólnego systemu preferencji określonego w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 978/2012, niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do ofert, w których ponad 50 % ich całkowitej wartości stanowią towary i usługi pochodzące, zgodnie z unijnymi regułami niepreferencyjnego pochodzenia, z krajów najsłabiej rozwiniętych korzystających z rozwiązania „wszystko oprócz broni” lub z krajów rozwijających się uznawanych za podatne na zagrożenia ze względu na brak dywersyfikacji i niewystarczającą integrację z międzynarodowym systemem handlu, zgodnie z definicjami, odpowiednio, w załącznikach IV i VII do rozporządzenia (UE) nr 978/2012.