UZASADNIENIE

1.KONTEKST WNIOSKU

•Przyczyny i cele wniosku

W Porozumieniu lizbońskim o ochronie nazw pochodzenia i ich międzynarodowej rejestracji z 1958 r. utworzono związek szczególny („związek szczególny”) w ramach Związku Ochrony Własności Przemysłowej, który został ustanowiony przez Konwencję o ochronie własności przemysłowej, podpisaną w Paryżu w dniu 20 marca 1883 r. („konwencja paryska”). Umawiające się strony tego porozumienia są zobowiązane do ochrony na swoich terytoriach nazw pochodzenia produktów innych umawiających się stron, uznanych i chronionych jako takie nazwy w kraju pochodzenia i zarejestrowanych w Biurze Międzynarodowym WIPO, chyba że w ciągu jednego roku od złożenia wniosku o rejestrację złożą oświadczenie, że nie mogą zapewnić ochrony.

Porozumienie lizbońskie zostało poddane przeglądowi w latach 2009–2015. Celem było (i) udoskonalenie obecnych ram, (ii) wprowadzenie postanowień precyzujących, że system lizboński ma również zastosowanie do oznaczeń geograficznych (OG) oraz (iii) uwzględnienie możliwości przystąpienia organizacji międzyrządowych, takich jak UE. Konferencja dyplomatyczna WIPO odbyła się w Genewie w dniach 11–21 maja 2015 r. W dniu 20 maja 2015 r. na konferencji przyjęto Akt genewski Porozumienia lizbońskiego w sprawie nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych (zwany dalej „aktem genewskim”).

W dniu 27 lipca 2018 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie przystąpienia Unii Europejskiej do aktu genewskiego (dokument COM(2018) 350 final) na podstawie art. 207 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) i art. 218 ust. 6 lit. a) TFUE. Biorąc pod uwagę wyłączną kompetencję Unii w zakresie negocjowania tego aktu, wniosek ten przewidywał, że wyłącznie Unia przystąpi do przedmiotowego aktu.

W dniu 15 marca 2019 r. Rada przekazała Parlamentowi Europejskiemu projekt decyzji Rady w sprawie przystąpienia Unii Europejskiej do aktu genewskiego, upoważniając wszystkie państwa członkowskie, które chciały to uczynić, do przystąpienia do tego aktu wraz z Unią Europejską. W dniu 16 kwietnia 2019 r. Parlament zatwierdził projekt decyzji.

Ponieważ Komisja nie poparła tego projektu, w dniu 7 października 2019 r. Rada jednomyślnie przyjęła decyzję (UE) 2019/1754 zgodnie z art. 293 ust. 1 TFUE.

Art. 3 decyzji (UE) 2019/1754 stanowi, że:

„Niniejszym upoważnia się państwa członkowskie, które sobie tego życzą, do – zależnie od przypadku – ratyfikowania aktu genewskiego lub przystąpienia do niego, wraz z Unią [Europejską] i w interesie Unii [Europejskiej] oraz przy pełnym poszanowaniu jej wyłącznej kompetencji”.

Art. 4 ust. 1 tej samej decyzji stanowi:

„Na forum związku szczególnego Unia [Europejska] i państwa członkowskie, które ratyfikowały akt genewski lub przystąpiły do niego zgodnie z art. 3 niniejszej decyzji, są reprezentowane przez Komisję zgodnie z art. 17 ust. 1 TUE. Unia [Europejska] jest odpowiedzialna za zapewnienie wykonywania praw i obowiązków przez Unię [Europejską] i państwa członkowskie, które ratyfikują akt genewski lub do niego przystąpią zgodnie z art. 3 niniejszej decyzji”.

W oświadczeniu wpisanym do protokołu Rady dotyczącego przyjęcia tej decyzji Komisja z jednej strony sprzeciwiła się możliwości upoważnienia wszystkich państw członkowskich UE, które sobie tego życzą, do ratyfikowania aktu genewskiego lub przystąpienia do niego wraz z Unią, a z drugiej strony stwierdziła, że byłaby gotowa zgodzić się na to, by siedem państw członkowskich, które były stronami porozumienia lizbońskiego od dłuższego czasu i w których zarejestrowano szerokie prawa własności intelektualnej na podstawie tego porozumienia, mogło zostać upoważnione do przystąpienia do aktu genewskiego w interesie Unii.

Unia Europejska złożyła dokument przystąpienia do aktu genewskiego w dniu 26 listopada 2019 r., zwiększając liczbę członków do pięciu wymaganych do wejścia w życie. Akt genewski wszedł w życie trzy miesiące później – w dniu 26 lutego 2020 r.

W dniu 17 stycznia 2020 r. Komisja wniosła na podstawie art. 263 TFUE skargę o stwierdzenie częściowej nieważności decyzji (UE) 2019/1754. Komisja zaskarżyła decyzję Rady przed Trybunałem Sprawiedliwości, uzasadniając to głównie tym, że Rada naruszyła zasadę przyznania kompetencji oraz prawo inicjatywy Komisji. Chociaż Komisja zwróciła się do Trybunału Sprawiedliwości o stwierdzenie nieważności decyzji (UE) 2019/1754 w zakresie, w jakim upoważnia ona wszystkie państwa członkowskie do przystąpienia do aktu genewskiego, zwróciła się również do Trybunału o utrzymanie w mocy skutków tej decyzji dla siedmiu państw członkowskich, które są już członkami porozumienia lizbońskiego. W przeciwnym razie te państwa członkowskie utraciłyby prawa pierwszeństwa związane z nazwami pochodzenia już zarejestrowanymi w ich nazwach na mocy porozumienia lizbońskiego.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości został wydany w dniu 22 listopada 2022 r. Trybunał zasadniczo przychylił się do argumentów przedstawionych przez Komisję i do opinii rzecznika generalnego z dnia 19 maja 2022 r. Trybunał uznał w szczególności w ustaleniach merytorycznych, że zachowanie starszeństwa i ciągłości ochrony nazw pochodzenia zarejestrowanych na mocy porozumienia lizbońskiego w siedmiu państwach członkowskich, które są już stronami tego porozumienia, jest konieczne, w szczególności zgodnie z zasadą lojalnej współpracy między Unią Europejską a państwami członkowskimi ustanowioną w art. 4 ust. 3 TUE, w celu ochrony praw nabytych wynikających z tych krajowych rejestracji.

Trybunał stwierdził nieważność art. 3 i – w zakresie, w jakim zawiera on odniesienia do państw członkowskich – art. 4 decyzji (UE) 2019/1754 z dnia 7 października 2019 r. w sprawie przystąpienia Unii Europejskiej do aktu genewskiego.

Trybunał orzekł, że skutki unieważnionych części decyzji (UE) 2019/1754 należy utrzymać w mocy jedynie w zakresie, w jakim dotyczą one państw członkowskich, które w dniu ogłoszenia wyroku skorzystały już z przewidzianego w art. 3 tej decyzji upoważnienia do ratyfikowania aktu genewskiego lub przystąpienia do niego wraz z Unią Europejską, do czasu wejścia w życie, w rozsądnym terminie, który nie powinien przekraczać sześciu miesięcy od tej daty, nowej decyzji Rady.

W związku z tym konieczne jest przyjęcie w ciągu sześciu miesięcy zmian w decyzji (UE) 2019/1754, tak aby państwa członkowskie będące członkami porozumienia lizbońskiego mogły również być członkami aktu genewskiego, aby zapewnić im możliwość zachowania praw pierwszeństwa związanych z nazwami pochodzenia już zarejestrowanymi w ich nazwach na mocy porozumienia lizbońskiego.