[pic] | KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH |

Bruksela, dnia 9.4.2008

KOM(2008) 179 wersja ostateczna

2008/0069 (COD)

Wniosek

ZALECENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie ustanowienia Europejskich ram odniesienia na rzecz zapewnienia jakości w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego [SEC(2008) 440 SEC(2008) 441]

(przedstawiona przez Komisję)

UZASADNIENIE

1) KONTEKST WNIOSKU

Podstawa i cele wniosku

Celem zalecenia, którego dotyczy wniosek, jest ustanowienie Europejskich ram odniesienia na rzecz zapewnienia jakości (dalej zwanych „Ramami Odniesienia”) jako narzędzia odniesienia mającego pomóc państwom członkowskim w promowaniu i monitorowaniu ciągłego udoskonalania ich systemów kształcenia i szkolenia zawodowego (VET) na podstawie wspólnych europejskich punktów odniesienia. Ramy Odniesienia powinny przyczynić się do poprawy jakości w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego i do tworzenia klimatu wzajemnego zaufania w krajowych systemach VET w ramach autentycznego, pozbawionego granic obszaru uczenia się przez całe życie.

Kształcenie i szkolenie zawodowe (VET) jest istotnym elementem dążenia do poprawy konkurencyjności i spójności społecznej UE zgodnie z założeniami strategii lizbońskiej. Tworzenie społeczeństwa opartego na wiedzy, stanowiące podstawę tej strategii, musi opierać się na inwestowaniu w zasoby ludzkie i na poprawie ich jakości. Do tego celu konieczne jest bardziej efektywne wykorzystywanie zasobów oraz koncentracja VET na przyszłości, w tym uwzględnianie nowych metod kształcenia, zarówno w szkołach, jak i w pracy.

Szeroki zakres celów VET znajduje odzwierciedlenie w sposobach organizacji systemów VET w EU – programy krajowe i regionalne odpowiadają różnym normom i prowadzą do uzyskiwania różniących się między sobą kwalifikacji. Ta różnorodność oznacza, że istnieją ogromne możliwości wzajemnego uczenia się oraz ogólnounijnej refleksji nad przyszłą strukturą. Oznacza ona również, że Europa potrzebuje wspólnych punktów odniesienia dla zapewnienia przejrzystości, spójności i możliwości przenoszenia uprawnień pomiędzy różnymi systemami rozwoju obecnymi w Europie. Wszelkie takie działania nie powinny jednak ograniczać autonomii państw członkowskich w zarządzaniu ich systemami VET.

W świetle przyjętego przez Radę Europejską w Barcelonie w 2002 r. celu, zgodnie z którym europejskie systemy kształcenia i szkolenia mają do 2010 r. stać się światowym wzorcem jakości, kwestią kluczową w ramach programu polityki kształcenia i szkoleń staje się odpowiedź na pytanie, w jaki sposób rozwijać i zapewniać jakość systemów VET. Rezolucja Rady[1] oraz deklaracja[2] ministrów państw członkowskich do spraw kształcenia i szkolenia zawodowego w sprawie promowania intensywnej współpracy europejskiej w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego – akty, które zapoczątkowały proces kopenhaski – stanowią istotne drogowskazy na drodze do celu barcelońskiego.

Dalsza współpraca na szczeblu europejskim pozwoliła na wzajemne uczenie się oraz budowanie konsensusu. Umożliwiło to opracowanie wspólnych zasad, wytycznych i narzędzi poprawy jakości, co doprowadziło w 2003 r. do ustanowienia Wspólnych ram zapewniania jakości w dziedzinie VET (WRZJ). Podejście oparte na WRZJ zostało zatwierdzone przez Radę[3], która zwróciła się do państw członkowskich i Komisji o promowanie go poprzez praktyczne inicjatywy angażujące odpowiednie podmioty na zasadzie dobrowolności.

WRZJ, zgodne z większością dotychczasowych systemów, określały wspólne zasady i stanowiły punkt odniesienia umożliwiający promowanie szeregu inicjatyw na szczeblu europejskim i krajowym[4]. Jednak kryteria jakości oraz orientacyjne deskryptory i wskaźniki mające służyć wdrażaniu WRZJ nie są wystarczająco jednoznaczne i utrudniają ogólniejsze zastosowanie tego narzędzia.

Szereg krajów podkreślało potrzebę silniejszego ugruntowania statusu WRZJ. Potrzeba dalszego rozwijania WRZJ została zresztą zasygnalizowana już w momencie przyjęcia ram przez Radę w 2004 r. Wreszcie w komunikacie z Helsinek z 2006 r. o przeglądzie priorytetów procesu kopenhaskiego podkreślono potrzebę przejścia od WRZJ do kultury poprawy jakości.

Zalecenie, którego dotyczy obecny wniosek, opiera się na doświadczeniu uzyskanym w toku stosowania WRZJ oraz stanowi odpowiedź na postulaty państw członkowskich.

Systemy kształcenia i szkoleń muszą charakteryzować się elastycznością wystarczającą do zaspokajania szerokiego zakresu potrzeb, a jednocześnie zachować ogólną spójność pomiędzy różnymi poziomami wdrażania. Skuteczność i efektywność realizacji tych potrzeb w toku szkoleń musi być regularnie oceniana, monitorowana i ulepszana na podstawie wyników badań.

Środkiem do osiągnięcia tego celu jest zapewnianie jakości[5]. Należy je postrzegać jako narzędzie stałego udoskonalania VET, oparte na cyklu jakości kształtującym właściwe relacje pomiędzy planowaniem, realizacją, oceną i kontrolą VET. Zapewnianie jakości zakłada systematyczne podejście do jakości, koncentrujące się wyraźnie na rolach podmiotów działających na poszczególnych poziomach i na ich wzajemnych relacjach. Powinno ono również przewidywać sposoby monitorowania skuteczności VET oraz miary służące kontroli i udoskonalaniu VET na poziomie systemu i świadczeniodawców VET.

Takie podejście do zapewniania jakości odzwierciedlają ogólne zasady zapewniania jakości w dziedzinie kształcenia i szkoleń, zawarte w załączniku 3 do zalecenia w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji.

Obowiązujące przepisy w dziedzinie, której dotyczy wniosek

Czynnikami stymulującymi były rezolucja Rady i deklaracja z 2002 r. („proces kopenhaski”), a następnie konkluzje Rady z maja 2004 r. i komunikat z Helsinek z 2006 r. Podkreślając potrzebę dalszych działań w oparciu o WRZJ, komunikat wzywał jednocześnie do powszechniejszego uczestnictwa w Europejskiej Sieci Zapewniania Jakości w Dziedzinie Kształcenia i Szkolenia Zawodowego (ENQAVET)[6]. ENQAVET została powołana w celu ułatwienia wymiany doświadczeń, wzajemnego uczenia się i budowania konsensusu, a także wspierania, testowania i dalszego rozwoju WRZJ. W niektórych krajach ENQAVET jest wspomagana przez krajowe punkty referencyjne na rzecz zapewniania jakości[7].

Podejście oparte na zapewnianiu jakości wprowadzono już w innych pokrewnych dziedzinach, które mają znaczenie dla VET. W dziedzinie szkolnictwa wyższego normy i wytyczne zapewniania jakości zostały ustalone na spotkaniu ministrów w Bergen w 2005 r. i wyrażone w zaleceniu w sprawie dalszej europejskiej współpracy w zakresie zapewniania jakości w szkolnictwie wyższym[8]. W zaleceniu w sprawie Europejskiej Karty na rzecz Jakości Mobilności[9] wprowadzono pojęcia zapewniania jakości w kontekście opracowywania i wdrażania działań wspierających mobilność.

W ostatnich latach zwrócono zatem istotną uwagę, zarówno na poziomie UE, jak i na poziomie krajowym, na promowanie jakości VET. Ramy Odniesienia powinny nadać nową energię działaniom na rzecz ciągłego udoskonalania praktyk zarządzania jakością, a przez to samych systemów VET.

Treść Ram Odniesienia opiera się na pełnym poszanowaniu kompetencji państw członkowskich. Celem Ram Odniesienia jest stymulowanie:

- tworzenia bardziej rozbudowanych i spójnych systemów zarządzania i poprawy jakości w różnych krajach;

- poprawy przejrzystości systemów zarządzania jakością i poprawy jakości oraz przejrzystości metod stosowanych w VET w celu zwiększenia wzajemnego zaufania i ułatwienia mobilności;

- współpracy i wzajemnego uczenia się w celu sprzyjania zaangażowaniu zainteresowanych podmiotów w kulturę poprawy jakości i rozliczalności na wszystkich poziomach.

Ramy Odniesienia stanowią element serii środków mających na celu wspieranie ciągłego udoskonalania jakości systemów VET i zarządzania nimi. Do środków tych należą również europejskie ramy kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie (ERK)[10], europejski system transferu punktów w dziedzinie VET (ECVET)[11] oraz wspólne europejskie zasady dotyczące identyfikacji i zatwierdzania kształcenia nieformalnego i pozaformalnego[12].

Stosowanie Ram Odniesienia będzie dobrowolne. Głównymi użytkownikami będą organy publiczne i organy odpowiedzialne za zapewnianie i poprawę jakości.

Spójność z pozostałymi obszarami polityki i celami Unii

Ramy Odniesienia przyczynią się do osiągnięcia celu europejskiej strategii zatrudnienia, dotyczącego bardziej efektywnego inwestowania w kapitał ludzki. W szczególności przyczynią się one do poprawy jakości i efektywności inwestowania w kapitał ludzki poprzez lepszą edukację i poprawę umiejętności, zgodnie z europejskimi wytycznymi w dziedzinie polityki zatrudnienia (2005-2008)[13], szczególnie wytyczną nr 24.

Podobnie w komunikacie dotyczącym polityki spójności[14] zwrócono uwagę na znaczenie zintensyfikowania inwestycji w kapitał ludzki poprzez lepszą edukację i poprawę umiejętności oraz duże znaczenie reformy systemów kształcenia i szkolenia z wykorzystaniem wspólnych europejskich zasad i punktów odniesienia. Komunikat zachęca państwa członkowskie do wykorzystywania zasobów w ramach celu „Konwergencja” w celu poprawy m.in. jakości i efektywności świadczenia kształcenia i szkoleń.

2) KONSULTACJE Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI ORAZ OCENA SKUTKÓW

Konsultacje z zainteresowanymi stronami

Metody konsultacji, główne sektory objęte konsultacjami i ogólny profil respondentów

Wniosek jest wynikiem prac przeprowadzonych wspólnie z wieloma organami o szczegółowych kompetencjach w zakresie rozwoju jakości w ramach VET. Współpraca ta była prowadzona w ramach Europejskiego Forum na rzecz Jakości w Kształceniu i Szkoleniu Zawodowym (2001-2002), Technicznej Grupy Roboczej ds. VET (2003-2004) oraz, od 2005 r., w ramach ENQAVET.

ENQAVET grupuje różne instytucje z 25 krajów uczestniczących w programie prac „Edukacja i Szkolenie 2010” oraz europejskich partnerów społecznych. Korzysta również z opinii coraz większej grupy zainteresowanych podmiotów, które uczestniczą w poszczególnych działaniach w ramach programu prac ENQAVET, a także krajowych punktów referencyjnych na rzecz zapewniania jakości, które grupują wiele zainteresowanych podmiotów na szczeblu krajowym. Komisja konsultowała się również z Dyrektorem Generalnym ds. VET (DGVET) oraz Komitetem Doradczym ds. Szkolenia Zawodowego (ACVT), którego członkami są przedstawiciele rządów, związków zawodowych i organizacji pracodawców ze wszystkich państw członkowskich. Podczas posiedzenia w dniach 14-15 czerwca 2007 r. ACVT pozytywnie zaopiniował projekt wniosku Komisji.

Streszczenie odpowiedzi oraz sposób ich uwzględnienia

W toku konsultacji potwierdzono powszechne poparcie dla ustanowienia Ram Odniesienia.

Szczególnie zaakcentowano uregulowania dotyczące realizacji oraz potrzebę jak najprostszego sformułowania kryteriów odniesienia i założeń opisowych. Wyrażano również poparcie dla wskaźników jakości oraz dla propozycji, aby ENQAVET prowadziła dalsze prace wspólnie ze Stałą Grupą ds. Wskaźników i Standardów.

Gromadzenie i wykorzystanie wiedzy specjalistycznej

Dziedziny nauki i wiedzy specjalistycznej, których dotyczy wniosek

Cedefop[15] zapewnił solidne wsparcie techniczno-naukowe, natomiast ETF[16] zajmowała się w szczególności współpracą z krajami kandydującymi.

Zastosowana metodyka

Podstawą Ram Odniesienia są WRZJ, które zostały opracowane w drodze konsensusu, z uwzględnieniem metod poprawy jakości stosowanych w różnych krajach, a w szczególności zidentyfikowanych przykładów dobrych praktyk. W szczególności możliwe okazało się określenie wspólnych zagadnień będących podstawą zapewniania jakości w większości krajów oraz opracowanie zbioru wskaźników jakości.

Określono i zanalizowano ponad 200 wskaźników. Lista została następnie zawężona poprzez nadanie priorytetowego znaczenia tym wskaźnikom, które mogą mieć znaczenie dla zapewniania jakości zarówno na poziomie systemu, jak i poszczególnych świadczeniodawców VET, i które mogą być wykorzystywane do porównań oraz wzajemnego uczenia się. Uwzględniono także potrzebę powiązania poprawy jakości w ramach VET z ogólniejszymi celami europejskimi, takimi jak zwiększanie szans na rynku pracy, poprawa dostosowania oferty szkoleniowej do potrzeb użytkowników oraz promowanie większej dostępności uczenia się przez całe życie. Praktyczne doświadczenie uzyskane w toku przedsięwzięć europejskich i krajowych, szczególnie partnerskiego uczenia się, pozwoliło na lepsze określenie wskaźników na poziomie świadczeniodawców i systemów. Inne opracowane narzędzia mogą ułatwić wdrażanie Ram Odniesienia. Europejski przewodnik samooceny[17] ma pomóc świadczeniodawcom VET w poprawie jakości ich oferty. W osobnym projekcie w ramach programu Leonardo da Vinci opracowany został również Europejski przewodnik wzajemnej weryfikacji we wstępnym VET[18]. Jest on obecnie testowany w nowym projekcie w ramach Leonardo[19].

Zasady i kryteria WRZJ utrzymano na stosunkowo ogólnym poziomie, aby było możliwe ich rozwinięcie i uszczegółowienie w konkretnych kontekstach. Niektóre kraje europejskie opracowały już krajowe ramy odniesienia na rzecz zapewnienia jakości na podstawie WRZJ. Do dalszego rozwinięcia WRZJ przyczyniły się badania i projekty praktyczne. Jest o nich mowa w Wirtualnej Społeczności Cedefop (http://communities.trainingvillage.gr).

Główne organizacje/eksperci, z którymi przeprowadzono konsultacje; Streszczenie otrzymanych i wykorzystanych opinii; Sposoby udostępnienia opinii ekspertów

Zob. wyżej ( Metody konsultacji… )

Ocena skutków

Celem oceny skutków jest analiza różnych sposobów zapewnienia wprowadzenia Ram Odniesienia oraz określenie najwłaściwszego rodzaju instrumentu prawnego. Sprawozdanie z oceny skutków przedstawiono Radzie ds. Oceny Skutków; uwzględniono w nim zalecenia tejże Rady dotyczące różnych opcji wyboru instrumentu prawnego.

Jak wynika z kolejnych konkluzji Rady oraz z procesu kopenhaskiego, istnieje zgoda co do zasadności modernizacji i udoskonalania VET. W toku wymian prowadzonych stale od 2003 r. wykazano korzyści wynikające z rozwoju zapewniania jakości VET w UE. Instrument prawny UE dotyczący tej kwestii powinien, zgodnie z zasadą pomocniczości, zmierzać do promowania, ułatwiania i wspierania działań na poziomie państw członkowskich. Pierwszym zagadnieniem do rozpatrzenia w ramach oceny skutków jest wybór właściwego instrumentu prawnego do tego celu. Wzięto pod uwagę pięć opcji.

1. Brak instrumentu prawnego na poziomie europejskim , co oznaczałoby dalsze prowadzenie działań na podstawie dotychczas istniejących WRZJ. Dotychczasowe doświadczenia wskazują jednak, że istniejące ramy mają ograniczony potencjał, jeśli chodzi o stymulowanie państw członkowskich do propagowania ich stosowania. Przy obecnym statusie ram odniesienia krajom uczestniczącym trudno jest w sposób konsekwentny korzystać z systemu i czerpać korzyści z wzajemnej weryfikacji i wzajemnego uczenia się. Kilka państw sygnalizowało już potrzebę wprowadzenia silniejszego instrumentu zmierzającego do przekształcenia WRZJ na wzór ERK.

2. Komunikat Komisji , przedstawiający jej koncepcję zapewniania jakości. W przyjęciu takiego aktu nie uczestniczyłyby jednak ani państwa członkowskie, ani Parlament Europejski, przez co zabrakłoby zaangażowania politycznego potrzebnego dla nadania Ramom Odniesienia odpowiedniej wiarygodności i zapewnienia ich wdrożenia na poziomie krajowym.

3. Zalecenie Komisji stanowiłoby wyrażenie poglądów Komisji, jednak w ich sformułowaniu nie uczestniczyłyby ani państwa członkowskie, ani Parlament Europejski, przez co zabrakłoby zaangażowania politycznego potrzebnego dla zapewnienia wdrożenia Ram Odniesienia na poziomie krajowym, co jest konieczne dla efektywnej współpracy europejskiej w tej dziedzinie. Zastosowanie formy zalecenia Komisji mogłoby być postrzegane jako niezgodne z zasadą pomocniczości.

4. Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady w ramach art. 149 i 150 Traktatu stanowiłoby ze strony instytucji wyraźny polityczny sygnał, że są one zdecydowane na tworzenie warunków do rozwoju systemów i oferty VET na bazie konkluzji Rady z 2004 r., a przez to do ułatwiania mobilności w Europie. Wydaje się, że ta opcja odpowiada oczekiwaniom państw członkowskich, partnerów społecznych i innych zaangażowanych stron w kontekście dążenia do poprawy jakości systemów VET poprzez współpracę europejską, a także pozwoli na zachowanie dobrowolnego charakteru tego instrumentu. Ponadto wybór zalecenia w tej dziedzinie byłby zgodny z innymi podobnymi inicjatywami, w tym ERK.

5. Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady w ramach art. 149 i 150 Traktatu wymagałaby przyjęcia zasad i zobowiązań określających sposób powiązania przez państwa członkowskie ich systemów jakości z Ramami Odniesienia. Konieczne byłoby również przyjęcie zharmonizowanych norm i poziomów odniesienia na szczeblu europejskim oraz nałożenie na państwa członkowskie faktycznego zobowiązania do stosowania tych norm. Wśród zainteresowanych stron panuje natomiast powszechna zgoda co do tego, że stosowanie Ram Odniesienia powinno być całkowicie dobrowolne.

3) ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU

Krótki opis proponowanych działań

W zaleceniu, którego dotyczy wniosek, ustanawia się Ramy Odniesienia, mające pomóc państwom członkowskim w promowaniu i monitorowaniu poprawy jakości systemów VET. Stosowanie Ram Odniesienia jest dobrowolne.

Zaleca się państwom członkowskim promowanie stosowania Ram Odniesienia w celu wspierania ciągłej poprawy jakości VET, a także ich dalsze rozwijanie. Zaleca się również stosowanie Ram Odniesienia w celu promowania angażującej współpracy i wzajemnego uczenia się w ramach ENQAVET, zwiększenie znaczenia krajowych punktów referencyjnych na rzecz zapewnienia jakości i ich dalszy rozwój oraz monitorowanie wdrażania ram, zmierzające do przeprowadzenia przeglądu zalecenia po pięciu latach od jego przyjęcia, o ile będzie to zasadne.

Komisja zamierza wspierać państwa członkowskie w realizacji wymienionych zadań za pośrednictwem programu „Uczenie się przez całe życie” oraz poprzez monitorowanie postępów we wdrażaniu Ram Odniesienia w kontekście programu prac „Edukacja i szkolenie 2010”.

Podstawa prawna:

Artykuł 149: „Wspólnota przyczynia się do rozwoju edukacji o wysokiej jakości (…)” oraz art. 150, zawierający konkretne stwierdzenie: „Działanie Wspólnoty zmierza do (…) poprawy kształcenia zawodowego wstępnego i ustawicznego (…)”.

Zasada pomocniczości

Wniosek jest zgodny z zasadą pomocniczości, ponieważ nie wchodzi on w zakres wyłącznych kompetencji Wspólnoty.

Główną funkcją Ram Odniesienia jest sformułowanie uzgodnionych punktów odniesienia o ponadkrajowym zasięgu, które mogą pomóc państwom członkowskim i zaangażowanym podmiotom w dokumentowaniu, rozwijaniu, monitorowaniu, ocenie i poprawie efektywności oferty VET i praktyk zarządzania jakością. Stanowią one również bazę i dostarczają wspólnych pojęć dla sprawozdawczości na poziomie krajowym i europejskim, co z kolei powinno doprowadzić do zwiększenia przejrzystości i spójności polityki i praktycznych działań w poszczególnych krajach i pomiędzy nimi, przyczyniając się do poprawy jakości VET w Unii Europejskiej. Nie byłoby to możliwe do osiągnięcia poprzez samodzielne działanie państw członkowskich.

Działanie Wspólnoty zapewni lepsze osiągnięcie celów wniosku z następujących względów.

- Problemy wiążące się z przejrzystością i spójnością polityki i praktycznych działań w zakresie zapewniania jakości VET pomiędzy poszczególnymi krajami są wspólne dla wszystkich państw członkowskich i ich rozwiązanie jedynie na poziomie krajowym lub sektorowym nie jest możliwe.

- Jeżeli wszystkie 27 państw członkowskich miałoby negocjować umowy dwustronne na temat wchodzący w zakres niniejszego zalecenia z każdym państwem członkowskim z osobna w sposób nieskoordynowany, doprowadziłoby to do powstania niezwykle skomplikowanej i nieprzejrzystej struktury na poziomie europejskim.

- Wniosek określa wspólne ramy i kryteria jakości, orientacyjne założenia opisowe oraz wskaźniki wspierające stałe udoskonalanie VET pomiędzy poszczególnymi krajami, a także ułatwia współpracę pomiędzy krajami. Funkcji tych nie można zapewnić poprzez działanie na poziomie krajowym.

Zasada proporcjonalności

Wniosek jest zgodny z zasadą proporcjonalności, ponieważ nie zastępuje ani nie definiuje krajowych systemów zapewniania jakości ani stosowanych podejść i pozostawia wdrożenie zalecenia w gestii państw członkowskich.

Wybór instrumentu

Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady.

4) WPłYW NA BUDżET

Państwa członkowskie:

Ramy odniesienia nie mają na celu zastąpienia istniejących systemów, nie wymagają też tworzenia nowych struktur; wykorzystywane będą dotychczasowe systemy sprawozdawczości, co pozwoli na minimalizację obciążenia. Ramy odniesienia opierają się na dotychczasowym doświadczeniu i najlepszych praktykach z państw członkowskich i innych krajów uczestniczących.

Budżet UE:

Wniosek nie będzie miał wpływu na budżet UE, ponieważ program „Uczenie się przez całe życie” (Leonardo da Vinci) zawiera szczególne zapisy dotyczące konkretnych inicjatyw w tej dziedzinie. Uwzględnienia wymagają jedynie koszty monitorowania.

5) INFORMACJE DODATKOWE

Klauzula przeglądu/rewizji/wygaśnięcia

Wniosek zawiera klauzulę przeglądu.

Europejski Obszar Gospodarczy

Kraje Europejskiego Obszaru Gospodarczego uczestniczą już dobrowolnie w procesie współpracy europejskiej zapoczątkowanym w Kopenhadze w 2002 r. i w pełni uczestniczyły w opracowywaniu Ram Odniesienia. Dlatego też zalecenie, którego dotyczy wniosek, najprawdopodobniej będzie się do nich odnosić.

Szczegółowe wyjaśnienie wniosku

Głównymi użytkownikami Europejskich ram odniesienia na rzecz zapewniania jakości będą władze krajowe i regionalne oraz podmioty publiczne i prywatne zajmujące się zapewnianiem i poprawą jakości, w tym również na poziomie świadczeniodawców usług edukacyjnych. Niemniej jednak poprawa jakości świadczenia VET ma zasadnicze znaczenie dla zaspokojenia potrzeb klientów, zatem Ramy Odniesienia mają szczególne znaczenie również dla końcowych użytkowników systemu.

Ramy przewidują również intensywniejszą współpracę i zwiększenie wzajemnego zaufania pomiędzy krajowymi zainteresowanymi stronami i międzynarodowymi organizacjami sektorowymi zajmującymi się kształceniem i szkoleniem. Udane wdrożenie Ram Odniesienia wymaga jednak dobrowolnego zaangażowania się krajowych władz odpowiedzialnych za kształcenie i szkolenie oraz innych zainteresowanych podmiotów publicznych i prywatnych. Szczególną uwagę należy poświęcić opracowaniu materiałów pomocniczych i instrukcji w drodze prób, doświadczeń i bezpośredniej współpracy.

Kluczową rolę do odegrania w tym procesie ma Europejska Sieć Zapewniania Jakości w VET, ponieważ jej członkowie są formalnie wyznaczani przez państwa członkowskie, kraje kandydujące, kraje EFTA-EOG i organizacje europejskich partnerów społecznych. Ponadto wdrożenie Europejskich ram odniesienia na rzecz zapewniania jakości powinno być usprawniane na szczeblu europejskim przez Komisję i agencje, np. Cedefop i Europejską Fundację Kształcenia.

Ramy Odniesienia obejmują:

- cykl zapewniania i poprawy jakości, składający się z planowania, realizacji, oceny i kontroli VET z wykorzystaniem wspólnych kryteriów jakości (załącznik 1 do wniosku) oraz orientacyjnych założeń opisowych i wskaźników (załącznik 2 do wniosku);

- procesy monitorowania, w tym połączenie mechanizmów oceny wewnętrznej i zewnętrznej, które będą ustalane przez państwa członkowskie w miarę potrzeb w celu określenia: (i) atutów systemów, procesów i procedur; (ii) obszarów wymagających poprawy;

- stosowanie narzędzi pomiaru w celu udokumentowania skuteczności.

Ramy odniesienia określają systemowe podejście do jakości, w tym opisują role podmiotów działających na różnych poziomach i możliwe sposoby monitorowania jakości VET. Dostarczają one narzędzia pomiaru na potrzeby kontroli i poprawy jakości VET na poziomie systemu i świadczeniodawcy. Opierają się na ciągłym procesie, obejmującym: (i) ustalanie celów polityki i planowanie; (ii) określanie zasad, na których opiera się wdrażanie środków, oraz działań planowanych dla osiągnięcia tych celów; (iii) opracowywanie mechanizmów oceny zgodności realizacji programu z założonymi celami oraz ocena wyników i osiągnięć na poziomie jednostki, świadczeniodawcy i systemu; (iv) kontrola na podstawie połączonych wyników oceny wewnętrznej i zewnętrznej, opracowywanie informacji zwrotnej i organizowanie procedur służących wprowadzeniu zmian.

Monitorowanie obejmuje połączenie mechanizmów oceny wewnętrznej i zewnętrznej, które będą określane przez państwa członkowskie w miarę potrzeb. Połączenie tych dwóch aspektów pozwoli na dostarczanie stałej, weryfikowalnej i potwierdzonej informacji zwrotnej o postępach w kierunku osiągnięcia celów politycznych w wyniku wprowadzonych lub planowanych działań. Ramy odniesienia szczególnie akcentują systematyczną samoocenę jako oddolny proces zmierzający do poprawy jakości świadczonych szkoleń.

Pomiar powinien dostarczać udokumentowanych danych na temat tego, czy dane działania są skuteczne, czy też wymagają dalszej poprawy. Pomiar przyczynia się tym samym do poprawy zarządzania systemami.

Koncentrując się na wynikach VET i uczenia się oraz na relacji między systemami VET, uczeniem się przez całe życie, rynkiem pracy, zatrudnieniem i gospodarką, zestaw wskaźników jest opracowany jako spójna sekwencja uwzględniająca cele, wkład, procesy i wyniki szkolenia. Składa się on z dwóch wskaźników ogólnych i czterech wzajemnie wzmacniających się wskaźników dostarczających informacji na temat wyników szkolenia w świetle priorytetów polityki. Zestaw uzupełniają dwa wskaźniki kontekstowe dostarczające odnośnych informacji ogólnych umożliwiających ocenę osiągnięć oraz dwa wskaźniki opisowe dostarczające dodatkowych informacji jakościowych o czynnikach wpływających na jakość VET. Wszystkie wskaźniki z wyjątkiem opisowych opierają się na danych o charakterze ilościowym, przez co mogą być podstawą do oceny osiągnięć w zestawieniu z określonymi wcześniej celami.

2008/0069 (COD)

Wniosek

ZALECENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

w sprawie ustanowienia Europejskich ram odniesienia na rzecz zapewnienia jakości w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego (Tekst mający znaczenie dla EOG)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 149 ust. 4 i art. 150 ust. 4,

uwzględniając wniosek Komisji[20],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[21],

uwzględniając opinię Komitetu Regionów[22],

stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 251 Traktatu[23],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Dążenie do gospodarki opartej na wiedzy (Rada Europejska, Lizbona 2000) wymaga modernizacji i ciągłego udoskonalania systemów kształcenia i szkolenia zawodowego (VET – vocational education and training ) w odpowiedzi na dynamiczne zmiany w gospodarce i społeczeństwie, aby systemy te skutecznie przyczyniały się do zwiększania szans na rynku pracy i integracji społecznej i do poprawy dostępu wszystkich obywateli do uczenia się przez całe życie.

(2) Podczas posiedzenia w Barcelonie w 2002 r. Rada Europejska sformułowała cel, zgodnie z którym europejskie systemy kształcenia i szkolenia mają do 2010 r. stać się światowym wzorcem jakości.

(3) W zintegrowanych wytycznych lizbońskich na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia na lata 2005-2008 wzywa się państwa członkowskie do stworzenia przystępnych systemów uczenia się przez całe życie, dostosowujących się do zmiennych potrzeb gospodarki i społeczeństwa opartych na wiedzy. Odpowiednia adaptacja i budowanie potencjału systemów kształcenia i szkolenia jest konieczne dla poprawy ich przystosowania do potrzeb rynku pracy. Cele formułowane w ramach polityki kształcenia i szkoleń powinny zatem w coraz większym stopniu stanowić uzupełnienie celów polityki gospodarczej i polityki rynku pracy, aby spójność społeczna i konkurencyjność szły ze sobą w parze.

(4) W następstwie rezolucji Rady[24] w sprawie promowania intensywnej współpracy europejskiej w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego („proces kopenhaski”) oraz w wyniku prac prowadzonych następnie wspólnie przez Komisję, państwa członkowskie, partnerów społecznych, EFTA-EOG i kraje kandydujące w zakresie priorytetu zapewniania jakości opracowano Wspólne ramy zapewniania jakości, uwzględniające dotychczasowe doświadczenia i przykłady dobrych praktyk w poszczególnych krajach uczestniczących.

(5) Zgodnie ze wspólnym sprawozdaniem okresowym Rady i Komisji dla Rady Europejskiej na temat programu prac „Edukacja i szkolenia 2010”[25] „wspólne ramy zapewniania jakości na rzecz kształcenia i szkolenia zawodowego (w ramach działań wynikających z procesu kopenhaskiego) oraz „opracowanie uzgodnionego zestawu norm, procedur i wytycznych na rzecz zapewniania jakości”[26] (w związku z procesem bolońskim i w ramach programu prac dotyczącego celów systemów kształcenia i szkoleń) powinny być dla Europy nadrzędnymi priorytetami”.

(6) Na posiedzeniu w maju 2004 r.[27] Rada ds. Edukacji zatwierdziła podejście przyjęte we wspólnych ramach zapewniania jakości i zwróciła się do państw członkowskich i Komisji o ich promowanie w ramach ich kompetencji wraz z odpowiednimi zaangażowanymi podmiotami.

(7) Powołanie Europejskiej Sieci Zapewniania Jakości w Dziedzinie Kształcenia i Szkolenia Zawodowego[28] daje podstawy w skali europejskiej do podjęcia odpowiednich działań wynikających z konkluzji Rady z 2004 r. i komunikatu z Helsinek oraz ułatwia trwałą współpracę między krajami.

(8) W 2006 r. w komunikacie z Helsinek podkreślono potrzebę dalszego rozwoju i wdrażania wspólnych europejskich narzędzi dotyczących konkretnie kształcenia i szkolenia zawodowego poprzez wykorzystanie zasad będących podstawą wspólnych ram zapewniania jakości, o których mowa w konkluzjach Rady z maja 2004 r. w sprawie zapewniania jakości w kształceniu i szkoleniu zawodowym, w celu promowania kultury poprawy jakości i powszechnego uczestnictwa w Europejskiej Sieci Zapewniania Jakości w Dziedzinie Kształcenia i Szkolenia Zawodowego.

(9) W niniejszym zaleceniu ustanawia się Europejskie ramy odniesienia na rzecz zapewnienia jakości (dalej zwane „Ramami Odniesienia”), będące rozwinięciem Wspólnych ram zapewniania jakości i stanowiące narzędzie odniesienia mające pomóc państwom członkowskim w promowaniu i monitorowaniu ciągłego udoskonalania ich systemów kształcenia i szkolenia zawodowego. Ramy Odniesienia powinny przyczyniać się do poprawy jakości kształcenia i szkolenia zawodowego i do zwiększenia przejrzystości i spójności działań w ramach polityki w tej dziedzinie w różnych państwach członkowskich, a przez to do promowania wzajemnego zaufania, mobilności pracowników i osób uczących się oraz uczenia się przez całe życie.

(10) Ramy Odniesienia powinny obejmować cykl zapewniania i poprawy jakości, składający się z planowania, realizacji, oceny i kontroli kształcenia i szkolenia zawodowego z wykorzystaniem wspólnych kryteriów jakości oraz orientacyjnych założeń opisowych i wskaźników. Państwa członkowskie powinny w miarę potrzeb określać procesy monitorowania, w tym połączenie mechanizmów oceny wewnętrznej i zewnętrznej, w celu określenia atutów systemów, procesów i procedur oraz obszarów wymagających poprawy. Ramy Odniesienia powinny również obejmować stosowanie narzędzi pomiaru w celu udokumentowania skuteczności.

(11) Ramy Odniesienia powinny być stosowane zarówno na poziomie systemu kształcenia i szkolenia zawodowego, jak i na poziomie poszczególnych podmiotów świadczących kształcenie i szkolenia. Określają one systemowe podejście do jakości, obejmując właściwe poziomy i podmioty oraz relacje między nimi; powinny one silnie akcentować monitorowanie i poprawę jakości oraz łączenie oceny wewnętrznej i zewnętrznej, kontroli oraz procesów poprawy i pomiaru. Ramy Odniesienia powinny być podstawą do ich dalszego rozwoju w toku współpracy na poziomie europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym.

(12) Oferując konkretne środki wsparcia kultury oceny i poprawy jakości na wszystkich poziomach, niniejsze rozporządzenie przyczynia się do stosowania polityki i praktyki opartej na wynikach badań jako podstawy bardziej efektywnych i sprawiedliwych polityk, zgodnie z konkluzjami Rady z 2006 r. w sprawie skuteczności i równego dostępu do europejskich systemów kształcenia i szkolenia[29].

(13) W niniejszym zaleceniu należy wziąć pod uwagę wspólne „Zasady zapewniania jakości w edukacji i szkoleniu”, zawarte w załączniku 3 do zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia Europejskich ram kwalifikacji w uczeniu się przez całe życie[30]. Ramy Odniesienia powinny zatem wspierać wdrożenie Europejskich ram kwalifikacji. Powinny one również wspierać wdrożenie europejskich instrumentów, takich jak europejski system transferu punktów w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego (dalej zwany „ECVET”)[31] oraz wspólne europejskie zasady dotyczące identyfikacji i zatwierdzania kształcenia nieformalnego i pozaformalnego[32].

(14) Niniejsze zalecenie jest zgodne z zasadą pomocniczości, o której mowa w art. 5 Traktatu, ze względu na to, że jego celem jest wspieranie i uzupełnianie działań państw członkowskich poprzez ułatwienie dalszej współpracy między nimi mającej na celu zwiększenie przejrzystości kształcenia i szkolenia zawodowego oraz promowanie mobilności i uczenia się przez całe życie.

(15) Niniejsze zalecenie jest zgodne z zasadą proporcjonalności, o której mowa w tym samym artykule, ze względu na to, że nie zastępuje ani nie określa krajowych systemów zapewniania jakości. Ramy Odniesienia nie narzucają konkretnego systemu lub podejścia do zapewniania jakości, lecz określają wspólne zasady, kryteria jakości oraz orientacyjne założenia opisowe i wskaźniki mogące pomóc w ocenie i poprawie istniejących systemów i sposobów świadczenia usług,

NINIEJSZYM ZALECAJĄ PAŃSTWOM CZŁONKOWSKIM, CO NASTĘPUJE:

1. Stosowanie i dalsze rozwijanie Europejskich ram odniesienia na rzecz zapewniania jakości, kryteriów jakościowych oraz orientacyjnych założeń opisowych i wskaźników odniesienia opisanych w załącznikach 1 i 2 w celu dalszej poprawy, reformy i rozwoju systemów kształcenia i szkolenia zawodowego państw członkowskich, wspierania strategii uczenia się przez całe życie i wdrażania europejskich ram kwalifikacji oraz promowania kultury poprawy jakości na wszystkich szczeblach.

2. Opracowanie do 2010 r. krajowego podejścia do wdrażania Europejskich ram odniesienia na rzecz zapewniania jakości, angażującego partnerów społecznych i wszelkie inne zainteresowane strony zgodnie z krajowym ustawodawstwem i praktyką. Działanie to powinno obejmować określenie wspólnych wskaźników służących do oceny i monitorowania postępów i będących podstawą kontroli.

3. Aktywne uczestnictwo w Europejskiej Sieci Zapewniania Jakości w Kształceniu i Szkoleniu Zawodowym, co powinno stanowić podstawę do dalszego rozwoju wspólnych zasad, kryteriów i wskaźników odniesienia oraz wytycznych i narzędzi poprawy jakości kształcenia i szkolenia zawodowego na poziomach krajowym, regionalnym i lokalnym.

4. Powołanie krajowego punktu referencyjnego na rzecz zapewniania jakości w kształceniu i szkoleniu zawodowym, grupującego istniejące odpowiednie organy krajowe oraz angażującego partnerów społecznych i wszystkie zainteresowane strony na poziomie krajowym i regionalnym w celu zapewnienia kontynuacji inicjatyw i skutecznego rozpowszechniania informacji. Punkty referencyjne powinny:

- zapewniać szerokiemu gronu zainteresowanych stron informacje na temat działalności Sieci,

- aktywnie wspierać realizację programu prac Sieci,

- podejmować konkretne inicjatywy na rzecz dalszego rozwoju Europejskich Ram Odniesienia na rzecz Zapewniania Jakości w kontekście krajowym.

5. Przeprowadzanie przeglądu procesu wdrażania co trzy lata. Przeglądy krajowe staną się elementem przeglądu europejskiego, który zorganizuje Komisja,

ZATWIERDZAJĄ ZAMIERZENIE KOMISJI W ZAKRESIE:

1. wspierania państw członkowskich w realizacji wyżej wymienionych zadań, w szczególności poprzez ułatwianie współpracy i wzajemnego uczenia się, testowanie i opracowywanie wytycznych oraz dostarczanie informacji na temat ewolucji jakości kształcenia i szkolenia zawodowego w krajach UE;

2. zwiększania roli Europejskiej Sieci Zapewniania Jakości w Kształceniu i Szkoleniu Zawodowym w rozwoju polityki w tej dziedzinie poprzez konkretne wnioski i inicjatywy;

3. monitorowania działań podejmowanych przez państwa członkowskie w odpowiedzi na niniejsze zalecenie oraz przedstawienia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, po upływie trzech lat od jego przyjęcia, sprawozdania na temat zdobytych doświadczeń i wniosków na przyszłość, w tym, w razie konieczności, przeglądu niniejszego zalecenia.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady

Przewodniczący Przewodniczący

ZAŁĄCZNIK 1

EUROPEJSKIE RAMY ODNIESIENIA NA RZECZ ZAPEWNIENIA JAKOŚCI: KRYTERIA JAKOŚCI I ORIENTACYJNE ZAŁOŻENIA OPISOWE[33]

W niniejszym załączniku przedstawiono wspólne kryteria jakości oraz orientacyjne założenia opisowe, mające stanowić pomoc dla państw członkowskich we wdrażaniu Ram Odniesienia[34].

Kryteria jakości | Orientacyjne założenia opisowe na poziomie systemu | Orientacyjne założenia opisowe na poziomie świadczeniodawcy VET |

Planowanie odzwierciedla strategiczną wizję wszystkich zaangażowanych stron i zawiera jasno sformułowane cele, działania i wskaźniki | Cele VET są opisywane w perspektywie średnio- i długoterminowej i są powiązane z celami europejskimi. Zaangażowane strony uczestniczą w formułowaniu celów VET na różnych poziomach. Poziomy docelowe są ustalane, a ich realizacja monitorowana z wykorzystaniem konkretnych wskaźników (kryteriów powodzenia). Ustanowiono mechanizmy i procedury określania potrzeb szkoleniowych. Opracowana jest polityka informacyjna dla zapewnienia maksymalnego ujawniania danych o wynikach dotyczących jakości, z zastrzeżeniem obowiązujących krajowych lub regionalnych wymogów ochrony danych. Określono normy i wytyczne uznawania, zatwierdzania i dokumentowania kompetencji osób. | Lokalne poziomy docelowe ustalone przez świadczeniodawców VET odzwierciedlają europejskie, krajowe i regionalne cele polityki VET. Ustalone są konkretne cele i poziomy docelowe, a ich realizacja jest monitorowana. Prowadzone są ciągłe konsultacje z zainteresowanymi stronami w celu określenia konkretnych potrzeb danego obszaru lub osób. Obowiązuje jednoznaczny podział obowiązków i kompetencji w zakresie zarządzania jakością i jej rozwoju. Personel uczestniczy w planowaniu od wczesnych stadiów, również w odniesieniu do rozwoju jakości. Świadczeniodawcy planują wspólne inicjatywy razem z innymi świadczeniodawcami VET. W procesie analizy lokalnych potrzeb uczestniczą zainteresowane strony. Świadczeniodawcy wprowadzili jednoznaczną i przejrzystą „kartę osoby uczącej się” oraz system kontroli jakości. |

Plany realizacji są opracowywane w porozumieniu z zainteresowanymi stronami i zawierają jasno sformułowane zasady | Plany realizacji są opracowywane we współpracy z partnerami społecznymi, świadczeniodawcami VET i innymi zainteresowanymi stronami na odpowiednich poziomach. Plany realizacji uwzględniają konieczne zasoby, możliwości użytkowników oraz narzędzia i wytyczne niezbędne do wsparcia. Opracowano wytyczne i standardy na potrzeby realizacji na różnych poziomach. Plany realizacji obejmują konkretne wsparcie na rzecz szkolenia nauczycieli i osób szkolących. Obowiązki i kompetencje świadczeniodawców VET w procesie realizacji są sformułowane w jednoznaczny i przejrzysty sposób. Opracowane są krajowe i/lub regionalne ramy zapewniania jakości, obejmujące wytyczne i normy jakości na poziomie świadczeniodawcy w celu promowania ciągłego doskonalenia i samoregulacji. | Środki są przydzielane wewnętrznie w odpowiedni sposób w celu osiągnięcia celów ustalonych w planach realizacji. W toku realizacji zaplanowanych działań jednoznacznie wspiera się odpowiednie partnerstwa o angażującym charakterze. Strategiczny plan rozwoju kompetencji personelu określa potrzeby w zakresie szkolenia nauczycieli i osób szkolących. Personel odbywa regularne szkolenia i rozwija współpracę z odpowiednimi zewnętrznymi podmiotami w celu wspierania budowy potencjału i doskonalenia jakości oraz dla osiągania coraz lepszych wyników. |

Regularnie prowadzona jest ocena wyników i procesów, uzupełniana pomiarami | Opracowana jest metodyka ocen obejmująca ocenę wewnętrzną i zewnętrzną. Uzgodniony i czytelnie opisany jest udział zainteresowanych stron w procesie monitorowania i oceny. Krajowe i regionalne normy i procesy poprawy i zapewniania jakości są odpowiednio dobrane i proporcjonalnie dostosowane do potrzeb sektora. Systemy podlegają samoocenie i kontroli zewnętrznej. Wprowadzone są systemy wczesnego ostrzegania. Stosowane są wskaźniki skuteczności. W celu pomiaru skuteczności i określenia obszarów wymagających poprawy prowadzone jest regularne i spójne gromadzenie stosownych danych. Opracowywane są odpowiednie metody gromadzenia danych, np. kwestionariusze i wskaźniki. | Okresowo, w ramach uregulowań krajowych i regionalnych lub z inicjatywy świadczeniodawców VET, prowadzona jest samoocena. Ocena i kontrola obejmuje procesy i wyniki edukacji, w tym ocenę zadowolenia klientów oraz wyników uzyskiwanych przez personel. Ocena i kontrola obejmuje odpowiednie i skuteczne mechanizmy angażowania wewnętrznych i zewnętrznych zainteresowanych stron, np. kierowników, nauczycieli, studentów i uczniów, rodziców, pracodawców, partnerów społecznych i władz lokalnych. Do wzajemnego uczenia się i poprawy wyników wykorzystuje się analizę porównawczą i wskaźniki porównawcze. |

Kontrola | Na wszystkich poziomach zdefiniowane są procedury, mechanizmy i narzędzia kontroli. Procesy podlegają ciągłej kontroli; opracowywane są plany działania w celu dokonywania zmian. Systemy podlegają ciągłemu rozwojowi. Stymuluje się i wspiera analizę porównawczą służącą wzajemnemu uczeniu się świadczeniodawców VET. Informacja o wynikach oceny jest udostępniana publicznie. | Gromadzona jest informacja zwrotna od osób uczących się na temat ich doświadczeń i okoliczności uzyskiwania wiedzy; jest ona wykorzystywana jako podstawa dalszych działań. Informacja o wynikach kontroli jest powszechnie dostępna publicznie. Procedury informacji zwrotnej i kontroli stanowią część strategicznego procesu uczenia się w ramach organizacji. Wyniki procesu oceny są omawiane z odpowiednimi zainteresowanymi stronami; wprowadzane są odpowiednie plany działań. |

ZAŁĄCZNIK 2

ZBIÓR WSKAŹNIKÓW ODNIESIENIA W KSZTAŁCENIU I SZKOLENIU ZAWODOWYM

Niniejszy załącznik określa spójny zbiór wskaźników na potrzeby oceny, monitorowania i poprawy jakości systemów VET i świadczeniodawców VET. Zbiór ten będzie nadal rozwijany w toku europejskiej współpracy dwustronnej i wielostronnej na bazie europejskich i krajowych rejestrów danych.

Wskaźnik | Rodzaj wskaźnika | Uzasadnienie w kontekście polityki | Zastosowanie |

Ogólne wskaźniki zapewniania jakości |

Nr 1 Użyteczność systemów zapewniania jakości dla świadczeniodawców VET: a) odsetek świadczeniodawców stosujących wewnętrzne systemy zapewniania jakości przewidziane przepisami lub z własnej inicjatywy b) odsetek akredytowanych świadczeniodawców VET | Wskaźnik dotyczący kontekstu / wkładu | Promowanie kultury poprawy jakości na poziomie świadczeniodawcy VET Zwiększenie przejrzystości jakości szkolenia Zwiększenie wzajemnego zaufania w kontekście świadczenia szkolenia | WSZ[35] USZ[36] |

Nr 2 Inwestycje w szkolenie nauczycieli i osób szkolących: a) odsetek nauczycieli i osób szkolących uczestniczących w dalszym szkoleniu b) kwota inwestowanych funduszy | Wskaźnik dotyczący wkładu / procesu | Promowanie identyfikacji nauczycieli i osób szkolących z procesem rozwoju jakości w VET Poprawa zdolności reagowania VET na zmiany zapotrzebowania na rynku pracy Intensywniejsze powiększanie indywidualnego potencjału uczenia się Poprawa osiągnięć osób uczących się | WSZ USZ |

Wskaźniki służące realizacji celów polityki VET |

Nr 3 Stopień uczestnictwa w programach VET: Liczba uczestników programów VET w podziale na rodzaj programu i kryteria indywidualne[37] | Wskaźnik dotyczący wkładu / procesu / wyników | Uzyskanie podstawowych informacji na poziomie systemu i świadczeniodawcy o atrakcyjności VET Odpowiednie skierowanie wsparcia zmierzającego do zwiększenia uczestnictwa w VET, z uwzględnieniem grup w niekorzystnej sytuacji społecznej | WSZ[38] USZ UCZ (Uczenie się przez całe życie): odsetek ludności dopuszczonej do formalnych programów VET |

Nr 4 Stopień pełnego uczestnictwa w programach VET (aż do ukończenia): Liczba uczestników, którzy ukończyli z powodzeniem / nie ukończyli programów VET w podziale na rodzaj programu i kryteria indywidualne | Wskaźnik dotyczący procesu / wyników | Uzyskanie podstawowych informacji o osiągnięciach edukacyjnych i jakości procesów szkoleniowych Obliczenie odsetka osób przerywających szkolenie w porównaniu ze stopniem uczestnictwa Wspieranie pomyślnego kończenia szkolenia jako jednego z głównych celów VET w kontekście jakości Wspieranie świadczenia szkoleń w sposób dostosowany do uczestników, w tym grup w niekorzystnej sytuacji społecznej | WSZ USZ (w zależności od sytuacji) |

Nr 5 Stopień powodzenia uczestników programów VET w znalezieniu zatrudnienia: a) sytuacja zawodowa uczestników VET po 6, 12 i 36 miesiącach od ukończenia szkolenia w podziale na rodzaj programu i kryteria indywidualne a) odsetek zatrudnionych uczestników VET po 6, 12 i 36 miesiącach od ukończenia szkolenia w podziale na rodzaj programu i kryteria indywidualne | Wskaźnik dotyczący wyniku | Zwiększanie szans na rynku pracy Poprawa zdolności reagowania VET na zmiany zapotrzebowania na rynku pracy Wspieranie świadczenia szkoleń w sposób dostosowany do uczestników, w tym grup w niekorzystnej sytuacji społecznej | WSZ (w tym informacja o sytuacji zawodowej osób, które przerwały szkolenie) USZ |

Nr 6 Wykorzystanie nabytych umiejętności w miejscu pracy a) informacja o rodzaju pracy uzyskanej przez uczestników szkolenia po jego zakończeniu, w podziale na rodzaj szkolenia i kryteria indywidualne b) stopień zadowolenia pracowników i pracodawców z umiejętności i kompetencji uzyskanych przez pracowników | Wskaźnik dotyczący wyniku (połączenie danych jakościowych i ilościowych) | Zwiększanie szans na rynku pracy Poprawa zdolności reagowania VET na zmiany zapotrzebowania na rynku pracy Wspieranie świadczenia szkoleń w sposób dostosowany do uczestników, w tym grup w niekorzystnej sytuacji społecznej | WSZ USZ |

Informacje dotyczące kontekstu |

Nr 7 Stopa bezrobocia[39] w podziale na kryteria indywidualne | Wskaźnik dotyczący kontekstu | Informacja ogólna na potrzeby podejmowania decyzji w ramach polityki na poziomie systemu VET | WSZ USZ |

Nr 8 Przewaga grup słabszych społecznie a) odsetek uczestników VET sklasyfikowanych jako przedstawiciele słabszych grup społecznych (w określonym regionie lub obszarze) w podziale według wieku i płci b) wskaźnik sukcesu w grupach słabszych społecznie w podziale według wieku i płci | Wskaźnik dotyczący kontekstu | Informacja ogólna na potrzeby podejmowania decyzji w ramach polityki na poziomie systemu VET Wspieranie dostępu grup w niekorzystnej sytuacji społecznej do VET Wspieranie świadczenia szkoleń w sposób dostosowany do grup w niekorzystnej sytuacji społecznej | WSZ USZ |

Nr 9 Mechanizmy określania potrzeb rynku pracy w zakresie szkoleń: a) informacja o mechanizmach utworzonych w celu określania zmieniających się potrzeb na różnych poziomach; b) dane świadczące o ich użyteczności. | Wskaźnik dotyczący kontekstu / wkładu (informacje jakościowe) | Poprawa zdolności reagowania VET na zmiany zapotrzebowania na rynku pracy Zwiększanie szans na rynku pracy | WSZ USZ |

Nr 10 Środki promowania lepszego dostępu do VET: a) informacja o istniejących środkach na różnych poziomach; b) dane świadczące o ich użyteczności. | Wskaźnik dotyczący procesu (informacje jakościowe) | Promowanie dostępu do VET, w tym dla grup w niekorzystnej sytuacji społecznej Wspieranie odpowiednio dostosowanej oferty szkoleniowej | WSZ USZ |

[1] 19 grudnia 2002 r. (Dz.U. C 13 z 2003, s. 2)

[2] Przyjęta w Kopenhadze w dniach 29 i 30 listopada 2002 r.

[3] Konkluzje Rady dotyczące zapewniania jakości w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego, 18 maja 2004 r.

[4] Szczegółowe informacje na stronie: http://communities.trainingvillage.gr/quality .

[5] Podstawą definicji mających zastosowanie dla potrzeb niniejszego rozporządzenia jest Glosariusz jakości szkoleń Cedefop (dokument roboczy, listopad 2003) – http://communities.trainingvillage.gr/quality .

[6] ENQAVET została powołana w październiku 2005 r. przez Komisję Europejską po uzyskaniu przychylnej opinii Komitetu Doradczego ds. Szkolenia Zawodowego. Członków Sieci wyznaczają państwa członkowskie, kraje kandydujące, kraje EFTA-EOG oraz organizacje europejskich partnerów społecznych zgodnie z ustaloną procedurą.

[7] W większości krajów uczestniczących ENQAVET opiera się na krajowych punktach odniesienia na rzecz zapewniania jakości, które zostały stworzone w celu aktywnego wsparcia wdrożenia programu prac Sieci oraz zwiększania świadomości i rozpowszechniania wśród zainteresowanych podmiotów informacji na temat działalności Sieci. Tego rodzaju punkty odniesienia są stworzone na bazie istniejących odpowiednich organów krajowych lub grupują takie organy, a także angażują szeroki zakres zainteresowanych podmiotów i zapewniają powiązania z nimi.

[8] Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lutego 2006 r. w sprawie dalszej europejskiej współpracy w zakresie zapewniania jakości w szkolnictwie wyższym (2006/143/WE, Dz.U. L 64 z 4.3.2006, s. 60).

[9] Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie mobilności transnarodowej we Wspólnocie w celach edukacji i szkolenia: Europejska Karta na rzecz Jakości Mobilności (2006/961/WE, Dz.U. L 394 z 30.12.2006, s. 5).

[10] Wniosek dotyczący zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie (COM(2006) 479 wersja ostateczna, Bruksela, 5.9.2006).

[11] Dokument roboczy służb Komisji: „Europejski system transferu punktów w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego – system transferu, gromadzenia i uznawania wyników uczenia się w Europie” (SEC (2006)1431 z dnia 31 października 2006 r.)

[12] Konkluzje Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich uczestniczących w posiedzeniu Rady w sprawie wspólnych europejskich zasad identyfikacji i zatwierdzania kształcenia nieformalnego i pozaformalnego; 9175/04 EDUC 101 SOC 220, 18 maja 2004 r.

[13] Decyzja Rady z dnia 12 lipca 2005 r. w sprawie wytycznych dla polityk zatrudnienia państw członkowskich (2005/600/WE, Dz.U. L 205 z 6.8.2005, s. 21).

[14] Komunikat Komisji – Polityka spójności wspierająca wzrost gospodarczy i zatrudnienie – Strategiczne wytyczne Wspólnoty na lata 2007-2013 (COM(2005) 0299, 5.7.2005

[15] Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego

[16] Europejska Fundacja Kształcenia

[17] „An European Guide on Self-assessment for VET providers” („Europejski przewodnik samooceny dla instytucji oferujących kształcenie i szkolenie zawodowe”), Cedefop, wrzesień 2003

[18] „European Peer Review Manual for initial VET” („Europejski przewodnik wzajemnej weryfikacji we wstępnym VET”, Gutknecht-Gmeiner, Maria; Lassnigg, Lorenz; Stöger, Eduard; de Ridder, Willem; Strahm, Peter; Strahm, Elisabeth; Koski, Leena; Stalker, Bill; Hollstein, Rick; Alluli, Giorgio; Kristensen, Ole Bech (Wiedeń, czerwiec 2007)

[19] „Peer Review Extended” („Poszerzona wzajemna weryfikacja”), (EAC/32/06/13m LE-78CQAF), www.peer-review-education.net; „Peer Review Extended” („Poszerzona wzajemna weryfikacja”), (EAC/32/06/13m LE-78CQAF), www.peer-review-education.net

[20] Dz.U. C […] z […], s. […].

[21] Dz.U. C […] z […], s. […].

[22] Dz.U. C […] z […], s. […].

[23] Dz.U. C […] z […], s. […].

[24] 19 grudnia 2002 r. (Dz.U. C 13 z 2003, s. 2)

[25] „Edukacja i Szkolenia 2010: powodzenie strategii lizbońskiej zależy od pilnych reform” – wspólne sprawozdanie okresowe Rady i Komisji na temat realizacji szczegółowego programu prac dotyczącego dalszych działań związanych z celami systemów kształcenia i szkoleń w Europie, 26 lutego 2004 r.

[26] „Realizacja Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego”. Komunikat Konferencji ministrów ds. szkolnictwa wyższego, Berlin, 19 września 2003 r.

[27] Konkluzje Rady dotyczące zapewniania jakości w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego, 28 maja 2004 r.

[28] Europejska Sieć Zapewniania Jakości w Dziedzinie Kształcenia i Szkolenia Zawodowego została powołana w październiku 2005 r. przez Komisję Europejską po uzyskaniu przychylnej opinii Komitetu Doradczego ds. Szkolenia Zawodowego. Członków Sieci wyznaczają państwa członkowskie, kraje kandydujące, kraje EFTA-EOG oraz organizacje europejskich partnerów społecznych zgodnie z ustaloną procedurą.

[29] Rada Europejska, 23-24 marca 2006 r. – Konkluzje Prezydencji; Komunikat i konkluzje Rady „Skuteczność i równy dostęp do europejskich systemów kształcenia i szkolenia”, COM (2006) 481 oraz Dz.U. C 298 z 2006, s. 3.

[30] Dz.U. C […] z […], str. […].

[31] Dokument roboczy służb Komisji: „Europejski system transferu punktów w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego – system transferu, gromadzenia i uznawania wyników uczenia się w Europie” (SEC (2006)1431 z dnia 31 października 2006 r.)

[32] Konkluzje Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich uczestniczących w posiedzeniu Rady w sprawie wspólnych europejskich zasad identyfikacji i zatwierdzania kształcenia nieformalnego i pozaformalnego; 9175/04 EDUC 101 SOC 220, 18 maja 2004 r.

[33] Podstawą definicji mających zastosowanie dla potrzeb niniejszego rozporządzenia jest Glosariusz jakości szkoleń Cedefop (dokument roboczy, listopad 2003) – http://communities.trainingvillage.gr/quality .

[34] Osobny, szczegółowy zestaw wskaźników jakości znajduje się w załączniku 2.

[35] Wstępne szkolenie zawodowe

[36] Ustawiczne szkolenie zawodowe

[37] Oprócz podstawowych informacji o płci i wieku można stosować inne kryteria społeczne, np.: osoby wcześnie porzucające naukę szkolną, osoby o najwyższych osiągnięciach edukacyjnych, migranci, przedstawiciele mniejszości etnicznych, osoby upośledzone, długość okresu bezrobocia itp.

[38] Uczeń może być uznany za uczestnika kursu dopiero po upływie 6 tygodni szkolenia.

[39] Definicja według MOP i OECD: osoby w wieku od 15 do 74 lat niemające pracy, aktywnie poszukujące zatrudnienia i gotowe do podjęcia pracy.