KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.6.2021 COM(2021) 440 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY EMPTY w sprawie drugiego sprawozdania z postępu prac w realizacji strategii UE w zakresie unii bezpieczeństwa



I.Wprowadzenie W lipcu ubiegłego roku Komisja przyjęła strategię UE w zakresie unii bezpieczeństwa na lata 2020–2025 w celu ukierunkowania działań na obszary priorytetowe, w których UE może wnieść wartość dodaną w stosunku do działań na szczeblu krajowym. Strategia ta była oparta na Europejskiej agendzie bezpieczeństwa na lata 2015–2020, ale określono w niej nowy kierunek i skoordynowane podejście do różnych aspektów polityki bezpieczeństwa w celu zapewnienia, aby UE mogła reagować na szybko zmieniający się krajobraz zagrożeń. Strategia służy zapewnieniu, aby UE w pełni odgrywała swoją rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa obywateli i w gwarantowaniu ich praw podstawowych, zarówno przez przeciwdziałanie obecnym zagrożeniom, jak i dostosowywanie się do nowych wyzwań, a także wspieranie wartości, które określają europejski styl życia. Pandemia COVID-19 przyczyniła się do dynamicznych zmian, stwarzając nowe możliwości w zakresie przestępczości internetowej, stymulując cyberprzestępczość i otwierając drogę do wzrostu liczby przypadków podrabiania i dystrybucji towarów niespełniających norm, zorganizowanej przestępczości przeciwko mieniu oraz różnego rodzaju oszustw. Niektóre z tych zjawisk bezpośrednio osłabiły systemy opieki zdrowotnej i świadczenie usług zdrowotnych. Podczas gdy niektóre rodzaje działalności przestępczej powrócą do stanu sprzed pandemii, inne w jej wyniku ulegną zasadniczej zmianie. W strategii określono działania, które należy podjąć w okresie pięciu lat. W ciągu roku rozpoczęto realizację znacznej liczby inicjatyw. Komisja przyjęła Plan dla UE w dziedzinie zwalczania terroryzmu oraz inicjatywy mające na celu zwalczanie przestępczości zorganizowanej, handlu ludźmi, nielegalnego obrotu środkami odurzającymi, niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych i nielegalnego handlu bronią palną, jak również nową strategię UE w zakresie cyberbezpieczeństwa. Komisja przedstawiła ważne nowe wnioski ustawodawcze mające na celu wzmocnienie Europolu, ochronę krytycznej infrastruktury fizycznej i cyfrowej oraz rozwiązanie problemu materiałów przedstawiających niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych. Parlament Europejski i Rada poczyniły postępy w realizacji tego programu i zakończyły prace nad kluczowymi dokumentami, w szczególności w odniesieniu do treści o charakterze terrorystycznym w internecie oraz walki z niegodziwym traktowaniem dzieci w celach seksualnych w internecie. Prace nad przepisami przedstawionymi w strategii powinny przebiegać szybko przy jednoczesnym utrzymaniu wysokiego poziomu ambicji. W czerwcu Komisja przyjęła nową „Strategię na rzecz w pełni funkcjonującej i odpornej strefy Schengen” zawierającą skuteczne środki w dziedzinie bezpieczeństwa oraz współpracy policyjnej i sądowej na potrzeby funkcjonowania przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, tak aby UE pozostała silna wobec zagrożeń dla bezpieczeństwa, nawet bez kontroli na granicach wewnętrznych. W okresie sprawozdawczym współprawodawcy osiągnęli porozumienie w sprawie funduszy, które służą wspieraniu wielu działań w ramach unii bezpieczeństwa, w szczególności wzmocnionego Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (FBW) oraz Instrumentu na rzecz Zarządzania Granicami i Wiz (IZGW) w ramach Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami (FZZG). Powodzenie strategii w zakresie unii bezpieczeństwa będzie zależało od jakości jej realizacji. Wymaga to pełnego zaangażowania organów krajowych oraz stałej współpracy między wszystkimi podmiotami zajmującymi się bezpieczeństwem wewnętrznym i zewnętrznym Europy, w tym agencjami UE. Integracyjne podejście obejmujące całe społeczeństwo realizowane jest w ramach wzmocnionej współpracy między zainteresowanymi stronami w dziedzinie bezpieczeństwa. W niniejszym drugim sprawozdaniu z postępu prac w zakresie unii bezpieczeństwa, obejmującym okres od publikacji pierwszego sprawozdania w dniu 9 grudnia 2020 r., przedstawiono postępy poczynione w odniesieniu do wszystkich czterech filarów strategii: środowiska bezpieczeństwa, które wytrzyma próbę czasu, działania w obliczu zmieniających się zagrożeń, ochrony Europejczyków przed terroryzmem i przestępczością zorganizowaną oraz silnego europejskiego ekosystemu bezpieczeństwa. Przedstawiono w nim sposób kontynuowania tych prac, w tym konkretny wkład agencji UE. II.Środowisko bezpieczeństwa, które wytrzyma próbę czasu 1.Ochrona infrastruktury krytycznej i jej odporność Ochrona i odporność infrastruktury krytycznej, zarówno fizycznej, jak i cyfrowej, mają kapitalne znaczenie dla funkcjonowania nowoczesnych społeczeństw i europejskiego stylu życia. Stwierdzenie to nigdy nie jest bardziej aktualne niż w stanie zagrożenia zdrowia publicznego. Zagrożenia, incydenty i ataki na infrastrukturę krytyczną mogą mieć bardzo destrukcyjne skutki. W czasie pandemii odporność odgrywa istotniejszą niż kiedykolwiek rolę W czasach, gdy infrastruktura zdrowotna już znajduje się pod presją, cyberincydenty wymierzone w szpitale, agencje medyczne i kompleksowe świadczenia zdrowotne mogą mieć szczególnie dramatyczne następstwa. Krajowe bazy danych systemu wczesnego ostrzegania i reagowania (EWRS), które zapewniają wsparcie reakcji sektora opieki zdrowotnej, stały się celem prób włamań i ataków z użyciem oprogramowania typu ransomware. Cyberatak na Europejską Agencję Leków ujawnił, że bezprawnie pozyskane dokumenty związane z lekami i szczepionką przeciwko COVID-19 mogą mieć dramatyczne skutki po opublikowaniu w internecie. Również atak na Colonial Pipeline w Stanach Zjednoczonych z wykorzystaniem oprogramowania typu ransomware uwydatnił wyzwanie istniejące poza dziedziną zdrowia, ale w innym obszarze mającym wpływ na codzienne życie obywateli – ochronę fizycznej infrastruktury krytycznej i jej powiązanie z cyberbezpieczeństwem. Skala potencjalnego ryzyka wskazuje na pilną potrzebę zwiększenia gotowości na szczeblu krajowym i unijnym przez budowanie solidnych zdolności w zakresie zapobiegania takim zagrożeniom, ich wykrywania i łagodzenia, a także reagowania na kryzysy w internecie i poza nim. Prawodawstwo UE w tej dziedzinie, a w szczególności dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji oraz dyrektywa w sprawie europejskiej infrastruktury krytycznej, stanowiło dobrą podstawę reagowania na niedawne incydenty. W przypadku ataku na irlandzki system opieki zdrowotnej z użyciem oprogramowania typu ransomware krajowi eksperci w dziedzinie cyberbezpieczeństwa wykorzystali istniejące fora ustanowione na podstawie dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji do wymiany informacji, zarówno na poziomie technicznym, jak i politycznym, umożliwiając organom irlandzkim uzyskanie wsparcia, a innym państwom członkowskim – zwiększenie gotowości na tego rodzaju ataki.

Jednocześnie coraz częstsze występowanie zagrożeń i ich coraz większa intensywność wskazują na to, że obecne ramy prawne nie są odpowiednie do przewidzianego celu. Ocena wdrożenia dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji wykazała, że jej zakres stosowania nie odzwierciedla dzisiejszego poziomu cyfryzacji i wzajemnych powiązań ani współzależności między kluczowymi sektorami gospodarki i społeczeństwa. Ponadto niektóre podmioty publiczne i prywatne należące do kluczowych sektorów albo nie podlegają dyrektywie, albo muszą wypełniać niezharmonizowane obowiązki w zakresie cyberbezpieczeństwa i zgłaszania incydentów. Z oceny wdrożenia dyrektywy w sprawie europejskiej infrastruktury krytycznej wynika, że w dyrektywie tej skoncentrowano się na ochronie aktywów tylko w bardzo ograniczonej liczbie sektorów, podczas gdy sytuacja wyglądała odmiennie w przypadku odporności operatorów. Obie oceny wykazały rozbieżne podejścia i niedociągnięcia na szczeblu krajowym. W grudniu 2020 r. Komisja przedłożyła zatem wnioski dotyczące dwóch kluczowych aktów prawnych: dyrektywy w sprawie odporności podmiotów krytycznych oraz zmienionej dyrektywy w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa na terytorium Unii (zmieniona dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji). Obie dyrektywy mają szeroki zakres stosowania i obejmują te same dziesięć kluczowych sektorów: transport, energię elektryczną, bankowość, infrastrukturę rynku finansowego, zdrowie, wodę pitną, ścieki, infrastrukturę cyfrową, administrację publiczną i przestrzeń kosmiczną. W odniesieniu do tych sektorów w dyrektywie w sprawie odporności podmiotów krytycznych proponuje się środki służące ustanowieniu ram odporności fizycznej z normami minimalnymi, co pozwoli na elastyczność w celu odzwierciedlenia specyfiki krajowej. Proponowana zmieniona dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji ma na celu ustanowienie normy horyzontalnej dotyczącej wymogów w zakresie cyberbezpieczeństwa na rynku wewnętrznym, co zwiększy nacisk na bezpieczeństwo łańcucha dostaw. Wprowadzono by w niej nowe narzędzia służące skoordynowanemu postępowaniu w przypadku podatności na zagrożenia i jej ujawnianiu, a także skuteczniejszemu reagowaniu na incydenty i zarządzaniu kryzysowemu. Uproszczono by również obowiązki w zakresie zgłaszania incydentów dzięki bardziej precyzyjnym przepisom dotyczącym procesu, treści i terminów zgłaszania. W świetle stale zmieniających się zagrożeń dla naszej infrastruktury krytycznej Komisja wzywa współprawodawców do wykazania się wysokim poziomem ambicji i zapewnienia sprawnego przyjęcia tych dwóch wniosków, a jednocześnie zachowania ich spójności i komplementarności. W kontekście postępów w przyjmowaniu tych wniosków należy również zapewnić spójność z wnioskiem Komisji z 2020 r. w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej sektora finansowego, który służy wzmocnieniu zdolności Europy do zwiększenia jej strategicznej autonomii w zakresie usług finansowych, a tym samym jej zdolności do regulowania i nadzorowania systemu finansowego w interesie stabilności finansowej. Inicjatywy dotyczące sektora energetycznego W celu wyeliminowania bardziej konkretnych podatności na zagrożenia należy podjąć inicjatywy sektorowe. W tym względzie trzeba zwrócić uwagę na istotne zmiany w sektorze energetycznym. W maju 2021 r. ukończono badanie prowadzone w ramach monitorowania wpływu kryzysu związanego z COVID-19 na sektor energetyczny, w którym to badaniu określono łańcuchy dostaw technologii energetycznych o kluczowym znaczeniu dla bezpieczeństwa energetycznego i przejścia na czystą energię, a także zaproponowano środki mające na celu zwiększenie odporności w przypadku pandemii i innych scenariuszy zagrożeń. Wyniki tego badania zostaną wykorzystane w innych istotnych obszarach prac, w tym w pracach grupy współpracy ds. bezpieczeństwa sieci i informacji w odniesieniu do sektora energetycznego. Sieć tematyczna dotycząca ochrony krytycznej infrastruktury energetycznej kontynuowała prace nad wyzwaniami związanymi z ochroną krytycznej infrastruktury energetycznej, zajmując się takimi zagadnieniami, jak: ocena ryzyka, wymiana informacji i finansowanie środków ochrony. W styczniu 2021 r. Komisja rozpoczęła formalną procedurę w celu ustanowienia – we współpracy z Agencją ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) – specjalnego kodeksu sieci dotyczącego cyberbezpieczeństwa transgranicznych przepływów energii elektrycznej. Ten kodeks sieci będzie zawierał wspólne minimalne wymogi dotyczące planowania, monitorowania, sprawozdawczości i zarządzania kryzysowego, zgodnie z ramami horyzontalnymi określonymi w dyrektywie w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji. W odniesieniu do gotowości na wypadek zagrożeń w sektorze energii elektrycznej państwa członkowskie rozpoczęły w kwietniu 2021 r. konsultacje w sprawie spójności swoich projektów planów gotowości na wypadek zagrożeń. Plany te obejmują środki mające na celu zapobieganie kryzysom elektroenergetycznym i ich łagodzenie oraz opierają się na krajowych scenariuszach kryzysu elektroenergetycznego ustalonych przez każde państwo członkowskie, a także na regionalnych scenariuszach kryzysu elektroenergetycznego ustalonych we wrześniu 2020 r. przez europejską sieć operatorów systemów przesyłowych, które to scenariusze obejmują cyberataki, a także pandemie i ekstremalne zdarzenia pogodowe. 2.Cyberbezpieczeństwo Transformacja cyfrowa społeczeństwa, przebiegająca intensywniej wskutek kryzysu związanego z COVID-19, stwarza nowe wyzwania, które wymagają innowacyjnej reakcji. W ciągu ostatnich kilku miesięcy liczba cyberataków stale rosła, przy czym stały się one coraz bardziej wyrafinowane i pochodziły z wielu różnych źródeł zarówno w UE, jak i poza nią. Poważne naruszenia ochrony danych i niedawne cyberataki, takie jak ogromna operacja cybernetyczna ukierunkowana na SolarWinds, pokazują skalę ryzyka dla społeczeństwa, jeśli nie dokonamy radykalnej zmiany pod względem cyberbezpieczeństwa. UE musi działać na rzecz ochrony swoich rządów, obywateli i przedsiębiorstw przed zagrożeniami dla cyberbezpieczeństwa, zapewniając jednocześnie otwarty i globalny internet. Podjęto istotne kroki w celu urzeczywistnienia wizji, w której każdy obywatel Unii powinien móc bezpiecznie korzystać z możliwości cyfrowych przy zastosowaniu globalnego i otwartego internetu. W grudniu 2020 r. Komisja i Wysoki Przedstawiciel przedstawili nową strategię UE w zakresie cyberbezpieczeństwa . Strategia ta, jako kluczowy element Kształtowania cyfrowej przyszłości Europy , planu odbudowy dla Europy i strategii w zakresie bezpieczeństwa, ma wzmocnić zbiorową odporność Europy na zagrożenia dla cyberbezpieczeństwa i pomóc zapewnić wszystkim obywatelom i firmom możliwość pełnego korzystania z wiarygodnych i sprawdzonych usług i narzędzi cyfrowych. Cyberprzestrzeń powinna pozostać globalna, otwarta, stabilna i bezpieczna. Strategia ta opiera się na trzech głównych filarach, którymi są: 1) odporność, suwerenność technologiczna i przywództwo; 2) budowanie zdolności operacyjnej w zakresie zapobiegania, powstrzymywania i reagowania; 3) rozwijanie globalnej i otwartej cyberprzestrzeni dzięki zacieśnionej współpracy. W strategii tej po raz pierwszy poruszono kwestię cyberbezpieczeństwa instytucji, agencji i organów UE. Rada przyjęła konkluzje w sprawie strategii, zatwierdzając określone w niej główne inicjatywy strategiczne, które należy zrealizować. Obecnie trwa wdrażanie tej strategii, a szczegółowy przegląd sytuacji w tym zakresie przedstawiono w specjalnym sprawozdaniu z wdrażania. Kluczową inicjatywą zapowiedzianą w wytycznych politycznych Komisji i kontynuowaną w strategii w zakresie cyberbezpieczeństwa jest utworzenie wspólnej jednostki ds. cyberprzestrzeni. Po konsultacji z państwami członkowskimi Komisja przyjęła – wraz z niniejszym sprawozdaniem – zalecenie mające na celu lepsze określenie procedury, celów pośrednich i harmonogramu utworzenia tej jednostki. Wspólna jednostka ds. cyberprzestrzeni będzie skupiać wszystkie społeczności zajmujące się cyberbezpieczeństwem, tj. społeczność cywilną, organy ścigania, dyplomację i obronę. Wspólna jednostka ds. cyberprzestrzeni będzie opierać się na istniejących strukturach, zasobach i zdolnościach i wnosić w nie wkład jako platforma bezpiecznej i szybkiej współpracy operacyjnej i technicznej między podmiotami UE a organami państw członkowskich. Będzie również skupiać wszystkie społeczności zajmujące się cyberbezpieczeństwem, tj. społeczność cywilną, organy ścigania, dyplomację i obronę. Wspólna jednostka ds. cyberprzestrzeni powstanie w czteroetapowym procesie, który będzie obejmował określenie dostępnych zdolności operacyjnych UE, przygotowanie planów reagowania na incydenty i sytuacje kryzysowe na szczeblu krajowym i unijnym oraz rozszerzenie działań w celu nawiązania współpracy z podmiotami prywatnymi. Oczekuje się, że proces uruchamiania wspólnej jednostki ds. cyberprzestrzeni zostanie ukończony do dnia 30 czerwca 2023 r.

W celu dalszego zwiększenia zdolności w zakresie wykrywania oraz w celu wykorzystywania narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, by chronić UE przed cyberatakami, państwa członkowskie obecnie zwiększają inwestycje w centra monitorowania bezpieczeństwa (SOC) dzięki środkom z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Komisja uzupełni działania państw członkowskich, przeznaczając na ten cel środki z programu „Cyfrowa Europa”. Cyberbezpieczeństwo sieci 5G W ramach strategii w zakresie cyberbezpieczeństwa Komisja określiła trzy kluczowe cele przyszłych prac nad cyberbezpieczeństwem sieci 5G ze względu na kluczową rolę tych sieci w realizacji transformacji cyfrowej gospodarki i społeczeństwa UE: (i) zapewnianie dalszej konwergencji podejść do łagodzenia ryzyka w całej UE, (ii) wspieranie ciągłej wymiany wiedzy i budowania zdolności, a także (iii) promowanie odporności łańcucha dostaw i innych strategicznych celów UE w zakresie bezpieczeństwa. Cele te opierają się na sprawozdaniu na temat cyberbezpieczeństwa sieci 5G, w którym przedstawiono przegląd intensywnych wspólnych prac państw członkowskich i Komisji przy wsparciu ENISA, Agencji UE ds. Cyberbezpieczeństwa, potwierdzając, że od czasu uzgodnienia unijnego zestawu narzędzi służących ograniczeniu ryzyka poczyniono znaczne postępy. Więcej szczegółów na temat stanu wdrożenia unijnego zestawu narzędzi znajduje się w sprawozdaniu z wdrażania strategii w zakresie cyberbezpieczeństwa. Ekosystem cyberbezpieczeństwa Aby pomóc w utworzeniu wzajemnie połączonego, ogólnoeuropejskiego ekosystemu przemysłowego i badawczego w dziedzinie cyberbezpieczeństwa, w maju 2021 r. przyjęto rozporządzenie ustanawiające Centrum Kompetencji w dziedzinie Cyberbezpieczeństwa oraz sieć krajowych ośrodków koordynacji. Ma ono na celu wzmocnienie europejskich zdolności w zakresie cyberbezpieczeństwa, promowanie doskonałości badawczej i zwiększenie konkurencyjności przemysłu unijnego w tej dziedzinie. Komisja współpracuje już z organami rumuńskimi, które zajmują się przygotowaniami do utworzenia Centrum w Bukareszcie. W ramach planu działania na rzecz synergii między przemysłem cywilnym, obronnym i kosmicznym Komisja będzie dążyć do wzmocnienia wzajemnej wymiany między pracami Centrum oraz pracami prowadzonymi w ramach Europejskiego Funduszu Obronnego i unijnego programu kosmicznego w zakresie cyberbezpieczeństwa i cyberobrony. Aktem o cyberbezpieczeństwie wprowadzono ogólnounijne ramy certyfikacji cyberbezpieczeństwa produktów, usług i procesów ICT. Przedsiębiorstwa prowadzące działalność gospodarczą w UE skorzystają na tym, że będą mogły certyfikować swoje produkty, procesy i usługi ICT tylko raz, po czym takie certyfikaty będą uznawane w całej Unii Europejskiej. Komisja zwróciła się już do ENISA o przygotowanie trzech programów certyfikacji cyberbezpieczeństwa: programu wspólnych kryteriów europejskich, europejskiego programu dotyczącego usług w chmurze oraz europejskiego programu dotyczącego sieci 5G. Wymiar międzynarodowy Strategia w zakresie cyberbezpieczeństwa zawierała propozycje dotyczące dalszego zapobiegania szkodliwym działaniom w cyberprzestrzeni, powstrzymywania przed nimi i reagowania na nie poprzez promowanie przez partnerów międzynarodowych UE odpowiedzialnego zachowania państw w cyberprzestrzeni; wzmocnienie ram wspólnej unijnej reakcji dyplomatycznej na szkodliwe działania w cyberprzestrzeni (zestaw narzędzi dla dyplomacji cyfrowej); poprawę koordynacji i współpracy w zakresie cyberobrony w UE oraz wzmocnienie zdolności w zakresie cyberobrony za pomocą ram polityki w zakresie cyberobrony. Wysoki Przedstawiciel przygotowuje obecnie przegląd tych ram w porozumieniu z Komisją i zgodnie z ambicjami Strategicznego kompasu. W maju Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) zorganizowała opartą na scenariuszach dyskusję z udziałem państw członkowskich i partnerów międzynarodowych z myślą o poprawie wzajemnego zrozumienia podejść dyplomatycznych do zapobiegania szkodliwym działaniom w cyberprzestrzeni, zniechęcania do nich, powstrzymywania przed nimi i reagowania na nie, a także o określeniu możliwości dalszego umocnienia współpracy międzynarodowej w tym zakresie. Poza Europą cyberbezpieczeństwo wspiera się we wschodnim sąsiedztwie, w Afryce, Azji, Ameryce Łacińskiej i na Karaibach za pośrednictwem określonych projektów współpracy w celu zmobilizowania europejskiej wiedzy fachowej, aby budować zdolności cyfrowe oraz zwiększać bezpieczeństwo i odporność infrastruktury krytycznej i sieci. Dzięki umowie w zakresie cywilnego wymiaru WPBiO cyberbezpieczeństwo dodano również jako jeden z priorytetowych obszarów cywilnych misji w dziedzinie WPBiO. Aby zapobiec wykorzystywaniu poza UE technologii cyberinwigilacji z naruszeniem praw człowieka, w nowym rozporządzeniu w sprawie wywozu wspiera się kompleksową modernizację przepisów UE dotyczących wywozu produktów podwójnego zastosowania. Nowe rozporządzenie stanowi dla UE podstawę do wprowadzenia skutecznych kontroli wywozu technologii cyberinwigilacji oraz do przeciwdziałania ryzyku dla bezpieczeństwa związanemu z globalnym handlem powstającymi technologiami. 3.Ochrona przestrzeni publicznej W ostatnich latach przestrzenie publiczne w UE były miejscem bezprecedensowych ataków terrorystycznych na społeczeństwo. Jednym z nowych rodzajów ryzyka dla przestrzeni publicznych jest coraz większe rozpowszechnienie bezzałogowych statków powietrznych. Podmioty działające w złych intencjach mogą wykorzystywać systemy bezzałogowych statków powietrznych do prowadzenia nadzoru, zakłócania funkcjonowania infrastruktury krytycznej lub ataków na cele o dużym znaczeniu. W kwietniu Komisja przyjęła ramy europejskiej koncepcji zarządzania ruchem bezzałogowym (U-Space), aby ułatwić organom odróżnianie współpracujących bezzałogowych statków powietrznych od niewspółpracujących i potencjalnie szkodliwych. Komisja wspiera również opracowywanie przez Agencję Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego materiałów zawierających wytyczne, finansuje innowacyjne projekty i badania przeciw bezzałogowym statkom powietrznym oraz buduje pomosty między różnymi sektorami, na które wykorzystywanie bezzałogowych statków powietrznych ma wpływ (ściganie przestępstw, lotnictwo, infrastruktura krytyczna, zakłady karne, organy celne/granice, ochrona bezpośrednia, organizatorzy imprez masowych), a innymi zainteresowanymi stronami. Rozpoczęto realizację europejskiego programu mającego ułatwić stosowanie bardziej skoordynowanego podejścia do testowania różnych technologii przeciw bezzałogowym statkom powietrznym. Trwają prace nad opracowaniem wytycznych służących identyfikacji i łagodzeniu podatności przestrzeni publicznych na zagrożenia oraz uwzględnianiu bezpieczeństwa na etapie projektowania. W ramach Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego – części dotyczącej współpracy policyjnej – realizowany jest program o budżecie wynoszącym 20 mln EUR, którego celem jest wzmocnienie ochrony miejsc kultu i innych przestrzeni publicznych przed zagrożeniami terrorystycznymi, ze szczególnym uwzględnieniem dużych obiektów sportowych. W marcu Komisja zorganizowała konferencję na temat nowych projektów, których realizacja rozpocznie się w 2021 r. Komisja wspiera również organy krajowe, regionalne i miejskie oraz operatorów przestrzeni publicznych w wymianie dobrych praktyk, tworzeniu sieci i współpracy w całej UE przez agendę miejską dla UE i działania w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Plan działania na rzecz bezpieczeństwa kolei przyjęty w 2018 r. zawierał wykaz konkretnych działań mających na celu poprawę bezpieczeństwa pasażerów w ruchu kolejowym i jest obecnie w pełni zrealizowany. W ramach unijnej platformy bezpieczeństwa pasażerów w ruchu kolejowym przyjęto szereg dokumentów dotyczących najlepszych praktyk w zakresie oceny ryzyka, zagrożeń wewnętrznych i technologii wykrywania, wspierając ściślejszą współpracę między państwami członkowskimi i przyczyniając się do poprawy wyników pod względem bezpieczeństwa kolei. III.Działanie w obliczu zmieniających się zagrożeń 1.Cyberprzestępczość Wpływ pandemii na cyberprzestępczość Przestępcy szybko wykorzystali zmiany wynikające z telepracy i intensywniejszego korzystania z usług online, aby dostosować swoją nielegalną działalność do kontekstu kryzysu. W czasie pandemii wzrosła liczba oszustw z wykorzystaniem cyberprzestrzeni i związanych z pandemią, przeprowadzonych z użyciem złośliwego oprogramowania, oprogramowania typu ransomware i phishingu. Celem tych działań były osoby fizyczne, przedsiębiorstwa, a w szczególności sektor opieki zdrowotnej. Okoliczności pandemii stworzyły nowe możliwości popełniania oszustw – fałszywe sklepy internetowe wykorzystywały niedobory, reklamując i sprzedając nieistniejące towary, w tym środki ochrony osobistej i zestawy testów do samokontroli. Kiedy dystrybucja produktów farmaceutycznych przeniosła się z rynków fizycznych na rynki internetowe, w sieci darknet wykryto nawet fałszywe oferty szczepionek przeciwko COVID-19. Wzrost związanych z cyberprzestępczością strat ekonomicznych na całym świecie (które według oczekiwań wyniosą do 2021 r. 5,4 bln EUR rocznie) wskazuje na potrzebę opracowania bezpiecznych aplikacji i infrastruktury, które będą w stanie przewidywać coraz liczniejsze zagrożenia i szybko na nie reagować. W Monitorze sądowym o cyberprzestępczości, który Eurojust opublikował w maju, przedstawiono przegląd zmian legislacyjnych i orzecznictwa w UE w odniesieniu do cyberprzestępczości i przestępczości wykorzystującej cyberprzestrzeń. Ponieważ silne cyberbezpieczeństwo ma zasadnicze znaczenie dla powstrzymania fali cyberprzestępczości, kluczowe znaczenie ma pełne wdrożenie przez państwa członkowskie obowiązujących przepisów. Komisja stale ocenia zgodność transpozycji dyrektywy dotyczącej ataków na systemy informatyczne. Oprócz wszczętych wcześniej postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego Komisja wszczęła nowe postępowania tego rodzaju (zob. załącznik I do niniejszego sprawozdania) dotyczące niedociągnięć w transpozycji dyrektywy. W razie konieczności Komisja będzie wszczynać dalsze postępowania. Jednocześnie Komisja wspierała państwa członkowskie we wdrażaniu dyrektywy, organizując w dniu 23 lutego 2021 r. warsztaty poświęcone najlepszym praktykom w zakresie rejestrowania, opracowywania i publikacji danych statystycznych dotyczących zgłaszania zdefiniowanych w tej dyrektywie przestępstw związanych z cyberatakami, ścigania ich i wyroków skazujących za nie. Pełna transpozycja dyrektywy dotyczącej ataków na systemy informatyczne ma kluczowe znaczenie dla rozbicia siatek przestępczych i zakłócenia działalności przestępczej takiej jak związana z obecnym wzrostem liczby ataków z użyciem oprogramowania typu ransomware. Zaangażowanie UE w tej dziedzinie publicznie podkreślono na czerwcowych posiedzeniach NATO i grupy G-7, mając na uwadze współpracę z państwami o podobnych poglądach, aby rozwiązać problem rosnącego wspólnego zagrożenia ze strony siatek przestępczych posługujących się oprogramowaniem typu ransomware. Zwalczanie niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych Niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych jest budzącym coraz większy niepokój obszarem, w którym przestępstwa w internecie i poza nim są często ze sobą powiązane. Pandemia COVID-19 a niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych Wiele sprawozdań zawiera dowody na to, że pandemia spowodowała nasilenie się niegodziwego traktowania, zwłaszcza w przypadku dzieci, które mieszkają z osobami je wykorzystującymi. Podczas pandemii odnotowano również znaczny wzrost liczby samodzielnie tworzonych materiałów wizualnych, z których część jest wynikiem niegodziwego traktowania w internecie polegającego na tym, że przestępca namawia dziecko lub wywiera na nie presję, aby stworzyło taki materiał. Zgodnie ze strategią UE na rzecz skuteczniejszej walki z niegodziwym traktowaniem dzieci w celach seksualnych oraz kompleksową strategią UE na rzecz praw dziecka Komisja pracuje obecnie nad konkretnymi inicjatywami określonymi w celu promowania proaktywnych działań z udziałem wielu zainteresowanych stron we wszystkich istotnych obszarach, obejmujących zapobieganie, wsparcie w zakresie egzekwowania przepisów oraz pomoc ofiarom. W kwietniu Parlament Europejski i Rada osiągnęły wstępne porozumienie polityczne w sprawie wniosku Komisji dotyczącego przepisów tymczasowych służących zapewnieniu, aby dostawcy usług online mogli kontynuować dobrowolne praktyki w zakresie wykrywania i zgłaszania przypadków niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych w internecie oraz usuwania ze swoich systemów materiałów przedstawiających niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych, pod warunkiem że stosowane przez nich praktyki są zgodne z prawem. Te przepisy przejściowe zostaną w odpowiednim czasie zastąpione przepisami o charakterze długoterminowym zawierającymi szczegółowe środki bezpieczeństwa mające na celu skuteczniejsze zwalczanie niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych. Inicjatywa ta była przedmiotem otwartych konsultacji publicznych i oceny skutków.

Komisja monitoruje obecnie wdrażanie dyrektywy w sprawie zwalczania niegodziwego traktowania w celach seksualnych i wykorzystywania seksualnego dzieci oraz pornografii dziecięcej. W następstwie postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego wszczętych w 2019 r. przeciwko 23 państwom członkowskim Komisja kontynuuje ocenę i może podjąć dodatkowe działania w drugiej połowie 2021 r. Komisja spodziewa się również, że w nadchodzących miesiącach zamknie szereg postępowań, ponieważ kilka państw członkowskich doprowadziło przepisy krajowe do pełnej zgodności z dyrektywą. Aby wspierać organy ścigania i promować koordynację między wieloma zainteresowanymi stronami, Komisja rozpoczęła prace nad utworzeniem sieci prewencyjnej złożonej z praktyków i naukowców, aby zacieśnić współpracę i poszerzyć wymianę najlepszych praktyk między wszystkimi właściwymi podmiotami. Przyczynia się to do podniesienia światowych standardów ochrony dzieci przed niegodziwym traktowaniem w celach seksualnych przez promowanie współpracy za pośrednictwem światowego sojuszu WePROTECT na rzecz ukrócenia wykorzystywania seksualnego dzieci w internecie oraz dzięki ukierunkowanemu finansowaniu. Postępowania przygotowawcze z użyciem internetu i dane elektroniczne Aby postawić cyberprzestępców przed sądem, należy zapewnić dostęp do elektronicznego materiału dowodowego, który może dostarczyć wskazówek do celów postępowania przygotowawczego. Chociaż niektóre państwa członkowskie ustanowiły ramy zatrzymywania danych na potrzeby zatrzymywania i wykorzystywania metadanych pochodzących z łączności elektronicznej do celów egzekwowania prawa, środki te budzą istotne wątpliwości w związku z ich potencjalną ingerencją w prawa podstawowe, takie jak prawo do prywatności i ochrona danych osobowych. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej dostarcza ważnych wyjaśnień i wskazówek. W marcu Trybunał wydał kolejne orzeczenie dotyczące przepisów krajowych Estonii i potwierdził wcześniejsze orzecznictwo. Również w marcu Rada Europejska wezwała do wprowadzenia środków lepiej wykorzystujących potencjał danych i technologii cyfrowych z pożytkiem dla społeczeństwa, środowiska i gospodarki, a jednocześnie chroniących odpowiednie prawa do ochrony danych, prywatności i inne prawa podstawowe oraz zapewniających zatrzymywanie danych niezbędnych organom ścigania i organom sądowym do wykonywania ich uprawnień wynikających z przepisów i służących zwalczaniu poważnej przestępczości. W odpowiedzi na te ostatnie wydarzenia Komisja zapowiedziała w unijnej strategii zwalczania przestępczości zorganizowanej , że przeanalizuje i przedstawi możliwe podejścia i rozwiązania, zgodnie z wyrokami Trybunału, które odpowiadają na potrzeby organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości w sposób przydatny pod względem operacyjnym, wykonalny z technicznego punktu widzenia i prawnie uzasadniony, w tym ze względu na pełne poszanowanie praw podstawowych. Komisja prowadzi obecnie konsultacje z państwami członkowskimi w celu określenia dalszych działań. Innym kluczowym elementem umożliwiającym skuteczniejsze zwalczanie cyberprzestępczości i zapewnienie efektywniejszego ścigania są przepisy dotyczące transgranicznego dostępu do elektronicznego materiału dowodowego. Od czasu pierwszego sprawozdania z postępu prac w zakresie unii bezpieczeństwa negocjacje ze współprawodawcami w sprawie wniosku Komisji na nowo nabrały tempa, ponieważ w grudniu 2020 r. Parlament Europejski przyjął stanowisko w tej kwestii. Na tej podstawie Parlament Europejski i Rada rozpoczęły rozmowy trójstronne. Szybkie przyjęcie skutecznych środków zgodnych z celem wniosków pomoże organom ścigania i organom sądowym uzyskać szybki dostęp do elektronicznego materiału dowodowego niezbędnego w postępowaniach przygotowawczych. Kluczową rolę w zapobieganiu nasilaniu się cyberprzestępczości i umożliwianiu bezpiecznych transakcji transgranicznych przez internet odgrywają usługi zaufania i identyfikacja elektroniczna. Wniosek w sprawie europejskich ram tożsamości cyfrowej przyjęty w dniu 3 czerwca ma na celu zapewnienie zaufanych tożsamości cyfrowych wszystkim obywatelom, rezydentom i przedsiębiorstwom w UE. Ramy te zapewnią najwyższe dostępne normy bezpieczeństwa, przeciwdziałając zagrożeniom związanym z oszustwami i kradzieżą tożsamości, a także zagwarantują obywatelom i innym posiadaczom takich tożsamości pełną, przyjazną dla użytkownika kontrolę nad tym, jaka ilość ich danych jest przekazywana na potrzeby danej transakcji. Podstawą tych ram będzie wspólna architektura techniczna oparta na najnowocześniejszych normach. Termin rozpoczęcia stosowania rozporządzenia w sprawie poprawy zabezpieczeń dowodów osobistych i dokumentów pobytowych wyznaczono na dzień 2 sierpnia 2021 r. Większość państw członkowskich realizuje działania terminowo i będzie wydawać dowody osobiste i dokumenty pobytowe w nowym formacie. Wymiar międzynarodowy Biorąc pod uwagę globalny charakter cyberprzestępczości, działania na szczeblu międzynarodowym mają zasadnicze znaczenie dla znalezienia skuteczniejszego podejścia. Negocjacje w sprawie drugiego protokołu dodatkowego do konwencji budapeszteńskiej Rady Europy o cyberprzestępczości mają na celu wzmocnienie istniejących postanowień dotyczących transgranicznego dostępu do elektronicznego materiału dowodowego na potrzeby postępowań przygotowawczych. W maju 2021 r. strony konwencji zakończyły rozmowy, a projekt protokołu przeanalizują teraz odpowiednie komitety Rady Europy. Oczekuje się, że formalne zawarcie protokołu nastąpi jeszcze w tym roku, co pozwoli na jego podpisanie i ratyfikację. Komisja będzie współpracować z Parlamentem Europejskim i Radą, aby umożliwić państwom członkowskim jak najszybsze podpisanie i ratyfikowanie protokołu. Protokół zawiera również postanowienia, które ułatwią organom dostęp do danych dotyczących rejestracji nazw domen (zwanych również „informacjami WHOIS”) na potrzeby postępowań przygotowawczych. W tym względzie Komisja uczestniczy również w opracowywaniu i wdrażaniu polityki opartej na porozumieniu zainteresowanych stron w dziedzinie gromadzenia danych dotyczących rejestracji nazw domen i dostępu do tych danych na poziomie Internetowej Korporacji ds. Nadanych Nazw i Numerów (ICANN). Procesy te powinny być spójne z odpowiednimi przepisami zmienionego wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa sieci i informacji, który zawiera przepisy zapewniające gromadzenie i ujawnianie dokładnych danych dotyczących rejestracji nazw domen wnioskodawcom ubiegającym się o prawnie uzasadniony dostęp, w tym organom ścigania.

Jedną z ważnych inicjatyw w zakresie współpracy międzynarodowej jest rozszerzone globalne działanie przeciwko cyberprzestępczości – Global Action on Cybercrime Extended (GLACY+). Przyczyni się ono do wzmocnienia zdolności państw na całym świecie do stosowania przepisów dotyczących cyberprzestępczości i elektronicznego materiału dowodowego z uwzględnieniem Konwencji o cyberprzestępczości oraz do zwiększenia ich zdolności do skutecznej współpracy zgodnie z międzynarodowymi standardami praw człowieka i z zasadami praworządności. Wsparcie w ramach tego projektu kierowane jest do 16 państw priorytetowych. Posłuży on również nawiązaniu kontaktu między osobami zajmującymi się wymiarem sprawiedliwości w sprawach karnych a decydentami i prawodawcami, aby zapewnić silniejsze poparcie polityczne Konwencji o cyberprzestępczości. 2.Nowoczesne egzekwowanie prawa Nowe technologie stwarzają znaczne możliwości w dziedzinie bezpieczeństwa. Włączenie sztucznej inteligencji, technologii dużych zbiorów danych i obliczeń wielkiej skali do polityki bezpieczeństwa bez osłabiania jednocześnie skutecznej ochrony praw podstawowych ma zasadnicze znaczenie dla zwiększenia bezpieczeństwa i ochrony. Sztuczna inteligencja może oferować narzędzia wspierające organy ścigania w walce z przestępczością i terroryzmem, dotrzymując kroku szybko rozwijającym się technologiom wykorzystywanym przez przestępców i w ich działalności transgranicznej. W niedawnym komunikacie Komisji w sprawie wspierania europejskiego podejścia do sztucznej inteligencji określono, w jaki sposób AI może wnieść istotny wkład w realizację strategii w zakresie unii bezpieczeństwa jako strategiczne narzędzie służące zarówno do przeciwdziałania obecnym zagrożeniom, jak i do przewidywania przyszłych ryzyk i możliwości. W kwietniu Komisja przedstawiła wniosek dotyczący zharmonizowanych przepisów („akt w sprawie sztucznej inteligencji”), który ma na celu przekształcenie Europy w światowe centrum wiarygodnej sztucznej inteligencji. W znacznej części tego wniosku skupiono się na systemach AI wysokiego ryzyka, które stanowią znaczne zagrożenie dla zdrowia i bezpieczeństwa lub praw podstawowych człowieka w odniesieniu do osób fizycznych. Zgodnie z aktem w sprawie sztucznej inteligencji stosowanie zdalnej identyfikacji biometrycznej w czasie rzeczywistym w przestrzeni publicznej do celów egzekwowania prawa jest zasadniczo zabronione, ze ściśle określonymi wyjątkami. Tego rodzaju systemy wysokiego ryzyka muszą spełniać szereg horyzontalnych obowiązkowych wymogów dotyczących wiarygodnej sztucznej inteligencji, w tym identyfikowalności, przejrzystości i nadzoru ze strony człowieka oraz dokładności. Akt w sprawie sztucznej inteligencji miałby znaczący wpływ w dziedzinie egzekwowania prawa i kontroli granicznych. Ma na celu stworzenie zrównoważonych ram nadzoru w całym cyklu życia systemów wysokiego ryzyka wykorzystywanych przez organy ścigania. Służy także wprowadzeniu szeregu zabezpieczeń gwarantujących ochronę praw podstawowych. Europejska przestrzeń danych dotyczących bezpieczeństwa na potrzeby innowacji ustanowiona w programie „Cyfrowa Europa” służy zwiększeniu zaufania do wykorzystywania AI przez organy ścigania poprzez tworzenie, udostępnianie i wymianę zbiorów danych wysokiej jakości do celów trenowania, testowania i walidacji algorytmów, co jest niezbędnym warunkiem wstępnym tworzenia ekosystemów doskonałości i zaufania w dziedzinie AI. W marcu Rada Europejska zwróciła uwagę na znaczenie tworzenia wspólnych europejskich przestrzeni danych. Obliczenia wielkiej skali (HPC) stanowią krytyczną zdolność umożliwiającą wykorzystanie ogromnego potencjału dużych zbiorów danych przez kluczowe technologie, takie jak AI i analiza danych. Symulacje z użyciem obliczeń superkomputerowych mają zasadnicze znaczenie dla zwiększenia bezpieczeństwa produktów i usług (w szczególności dzięki modelowaniu), a także dla narodowego bezpieczeństwa, obrony i autonomii technologicznej. Superkomputery są niezbędne w szeregu zastosowań – od cyberbezpieczeństwa po symulacje jądrowe – a połączenie obliczeń wielkiej skali i AI będzie przełomem w dziedzinie obrony i bezpieczeństwa. Uroczyste otwarcie w maju siedziby Wspólnego Przedsięwzięcia w dziedzinie Europejskich Obliczeń Wielkiej Skali było ważnym krokiem w kierunku zapewnienia szybkiego dostępu do zasobów EuroHPC w zakresie obliczeń superkomputerowych w sytuacjach, w których jest to niezbędne dla bezpieczeństwa i obrony. Rola szyfrowania Szyfrowanie jest kluczową technologią w dziedzinie bezpieczeństwa, niezbędną do zabezpieczania systemów i transakcji cyfrowych, a także do ochrony praw podstawowych, w tym wolności wypowiedzi, prywatności i ochrony danych. Jak pokazały niedawne operacje związane z szyfrowanymi sieciami komunikacji EncroChat i Sky ECC, przestępcy wykorzystują takie sieci, a organy ścigania UE muszą stale rozwijać swoją zdolność do radzenia sobie z zaszyfrowanymi informacjami w kontekście postępowań przygotowawczych, przestrzegając jednocześnie obowiązujących przepisów. W grudniu 2020 r. uruchomiono nowe narzędzie deszyfrujące Europolu. Inicjatywa ta ma zapewnić poszanowanie praw podstawowych i uniknięcie ograniczania czy osłabiania szyfrowania. Jest dostępna dla krajowych organów ścigania wszystkich państw członkowskich, aby pomóc im w utrzymaniu bezpieczeństwa społeczeństw i obywateli. W grudniu 2020 r. Rada wezwała do nawiązania aktywnej dyskusji z sektorem technologicznym i do opracowania ram regulacyjnych, które umożliwiłyby organom krajowym skuteczne wykonywanie zadań operacyjnych przy jednoczesnej ochronie prywatności, praw podstawowych i bezpieczeństwa łączności . W unijnej strategii zwalczania przestępczości zorganizowanej Komisja zapowiedziała, że zamierza zaproponować w 2022 r. dalsze działania, aby zająć się kwestią zgodnego z prawem i ukierunkowanego dostępu do zaszyfrowanych informacji w kontekście postępowań przygotowawczych i karnych, bez osłabienia szyfrowania lub prowadzenia niewybiórczego nadzoru. Pierwszym krokiem jest dokładna analiza sposobu, w jaki państwa członkowskie radzą sobie z szyfrowaniem, wraz z procesem z udziałem wielu zainteresowanych stron obejmującym zbadanie i ocenę wariantów prawnych, etycznych i technicznych. Współpraca sądowa

Odpowiednia reakcja na zagrożenia bezpieczeństwa wymaga również modernizacji współpracy sądowej między państwami członkowskimi z wykorzystaniem technologii cyfrowych. Trwają prace nad wnioskiem ustawodawczym dotyczącym cyfryzacji transgranicznej współpracy sądowej w UE. Dzięki temu powstanie kanał komunikacji cyfrowej między właściwymi organami państw członkowskich oraz, w stosownych przypadkach, agencjami UE. Celem jest rezygnacja z komunikacji w formie papierowej między organami oraz zapewnienie szybkiej, bezpiecznej i skutecznej wymiany danych. Konsultacje publiczne wykazały, że społeczeństwo i zainteresowane strony popierają to podejście. 3.Zwalczanie nielegalnych treści w internecie W strategii w zakresie unii bezpieczeństwa podkreślono, że bezpieczeństwo zarówno środowiska online, jak i otoczenia fizycznego wymaga stałych działań na rzecz zwalczania nielegalnych treści w internecie. W okresie sprawozdawczym podjęto zdecydowane kroki w tym kierunku. Parlament Europejski i Rada przyjęły długo oczekiwane rozporządzenie w sprawie przeciwdziałania rozpowszechnianiu w internecie treści o charakterze terrorystycznym, które będzie miało pełne zastosowanie od czerwca 2022 r. Umożliwi ono państwom członkowskim wysyłanie nakazów usunięcia do niektórych dostawców usług hostingowych oferujących usługi w UE oraz usuwanie w ciągu jednej godziny materiałów, które podżegają do popełniania przestępstw terrorystycznych lub popierają ich popełnianie, promują działania grupy terrorystycznej lub dostarczają instruktażu bądź technik w zakresie popełniania przestępstw terrorystycznych. Przewidziano w nim również zabezpieczenia mające na celu zwiększenie odpowiedzialności i przejrzystości w odniesieniu do środków wprowadzanych w celu usunięcia treści o charakterze terrorystycznym oraz gwarancje na wypadek błędnego usunięcia zgodnych z prawem wypowiedzi w internecie. Akt o usługach cyfrowych, który Komisja zaproponowała w grudniu 2020 r., obejmuje środki mające na celu zwalczanie nielegalnych towarów, usług i treści rozpowszechnianych w internecie. Umożliwia użytkownikom zgłaszanie nielegalnych treści w internecie i obejmuje utworzenie uprzywilejowanego kanału dla zaufanych podmiotów sygnalizujących służącego zgłaszaniu nielegalnych treści w trybie priorytetowym. Ponadto zobowiązuje platformy internetowe do powiadamiania właściwych organów ścigania o podejrzeniach dotyczących niektórych poważnych przestępstw oraz zawiera przepisy nakładające na bardzo duże platformy internetowe obowiązek przeprowadzania corocznych ocen ryzyka i wprowadzania środków zmniejszających ryzyko w odniesieniu do znacznego ryzyka systematycznego dotyczącego rozpowszechniania nielegalnych treści. Wniosek dotyczący aktu o usługach cyfrowych jest oparty na dobrowolnych inicjatywach, takich jak kodeks postępowania dotyczący nielegalnego nawoływania do nienawiści w internecie, które stanowią cenne narzędzia zwalczania konkretnych form nielegalnych treści. Wyzwania, jakich nastręcza rozwiązywanie problemu nielegalnych treści w internecie, w tym materiałów przedstawiających niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych, były głównym tematem dyskusji na posiedzeniu ministerialnym Forum UE ds. Internetu w styczniu 2021 r., w którym uczestniczyły państwa członkowskie i przedsiębiorstwa technologiczne. W ramach Forum UE ds. Internetu Komisja zainicjowała proces ekspercki z udziałem przedstawicieli przemysłu, środowisk akademickich, organów publicznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego, aby określić rozwiązania techniczne, które umożliwiłyby przedsiębiorstwom wykrywanie niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych w internecie w łączności elektronicznej wykorzystującej pełne szyfrowanie transmisji, a jednocześnie chroniłyby prawa podstawowe, w tym prywatność i poufność komunikacji. Prowadzone są również prace nad opracowaniem unijnego wykazu ugrupowań i symboli brutalnej skrajnej prawicy, aby wspomóc przedsiębiorstwa technologiczne w podejmowaniu decyzji w zakresie moderowania treści, biorąc pod uwagę poruszone w tych dyskusjach problemy dotyczące identyfikacji materiałów ekstremistycznych. 4.Zagrożenia hybrydowe Napięcia geopolityczne, w tym związane z nowymi technologiami, prowadzą do zwiększenia zagrożeń dla bezpieczeństwa globalnego, wzrostu fragmentacji i ciągłej walki narracji. Podmioty państwowe i niepaństwowe w coraz większym stopniu w niewłaściwy sposób używają technologii do osiągnięcia swoich celów, zagrażając naszym społeczeństwom, gospodarce i bezpieczeństwu oraz szkodząc prawom człowieka i podstawowym wolnościom. Pandemia sprawiła, że UE i jej państwa członkowskie stały się bardziej podatne na zagrożenia hybrydowe, w tym wskutek intensywniejszego szerzenia dezinformacji i stosowania manipulacji. Zdrowie i odporność na zagrożenia hybrydowe Pandemia uwypukliła słabość mechanizmów gotowości i reagowania na wypadek sytuacji wyjątkowej na szczeblu UE. Zarówno publiczne, jak i prywatne zdolności w dziedzinie gotowości i zarządzania kryzysowego, w szczególności w zakresie medycznych środków przeciwdziałania, są fragmentaryczne, rozproszone i nieoptymalne w porównaniu z innymi podmiotami na arenie międzynarodowej (np. Stanami Zjednoczonymi i Chinami). Fragmentacja ta stanowi podatny grunt dla zagrożeń hybrydowych ze strony podmiotów państwowych i niepaństwowych. Jak stwierdzono w komunikatach „Budowanie Europejskiej Unii Zdrowotnej: Zwiększenie odporności UE na transgraniczne zagrożenia zdrowia” oraz „Wyciąganie wstępnych wniosków z pandemii COVID-19”, przyszły europejski urząd ds. reagowania kryzysowego w sytuacjach zagrożenia zdrowia (HERA) odgrywałby kluczową rolę we wzmacnianiu ogólnej odporności, zapewniając solidne ramy unijnej gotowości, nadzoru, oceny ryzyka, wczesnego ostrzegania i reagowania w odniesieniu do wszelkich poważnych transgranicznych zagrożeń zdrowia. Obecnie trwa przegląd unijnych mechanizmów zarządzania kryzysowego, ściśle powiązany z unijnym protokołem operacyjnym do celów przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym (unijnym podręcznikiem taktycznym). Pierwszym krokiem w tym procesie było wzmocnienie i rozszerzenie sieci punktów kontaktowych ds. zagrożeń hybrydowych istniejącej w służbach Komisji, Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych i Europejskiej Agencji Obrony. Kolejnym elementem służącym włączeniu kwestii zagrożeń hybrydowych w główny nurt kształtowania polityki jest uwzględnienie oceny takich zagrożeń w inicjatywach politycznych w ramach lepszego stanowienia prawa. Kontynuowane jest wdrażanie wspólnych ram z 2016 r. dotyczących przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym oraz wspólnego komunikatu z 2018 r. „Zwiększenie odporności i wzmocnienie zdolności reagowania na zagrożenia hybrydowe”. Stan ich wdrożenia omówiono w piątym sprawozdaniu rocznym na temat przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym. W sprawozdaniu tym opisano postępy w tworzeniu platformy internetowej o ograniczonym dostępie służącej państwom członkowskim i instytucjom UE do łatwego wyszukiwania informacji na temat narzędzi i środków przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym na szczeblu UE, środków poprawiających orientację sytuacyjną, w szczególności za pośrednictwem Komórki UE ds. Syntezy Informacji o Zagrożeniach Hybrydowych, oraz określenia wyjściowych poziomów odporności sektorowej.

Przeciwdziałanie coraz bardziej złożonym i niszczycielskim zagrożeniom hybrydowym i zagrożeniom dla cyberbezpieczeństwa pozostaje obszarem o kluczowym znaczeniu dla współpracy między UE a NATO. Znalazło to również odzwierciedlenie w niedawnym komunikacie ze szczytu NATO w Brukseli. Współpracę tę kontynuowano w stałym tempie, opierając się na osiągnięciach z poprzednich okresów sprawozdawczych i utrzymując podobną dynamikę. Najważniejsze rezultaty przedstawiono w szóstym wspólnym sprawozdaniu UE i NATO z postępu prac. Liczba członków Europejskiego Centrum ds. Zwalczania Zagrożeń Hybrydowych w Helsinkach nadal rosła – obecnie należy do niego 30 państw członkowskich UE i sojuszników NATO. W okresie sprawozdawczym Centrum ułatwiło przeprowadzenie szeregu dyskusji opartych na scenariuszach, warsztatów i ćwiczeń. Dzięki umowie w zakresie cywilnego wymiaru WPBiO zagrożenia hybrydowe dodano również jako priorytetowy obszar cywilnych misji w dziedzinie WPBiO. Opracowano odpowiednią minikoncepcję cywilnego wsparcia WPBiO w zakresie przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym. W dokumencie tym proponuje się 1) nadanie priorytetu ochronie misji przed atakami hybrydowymi oraz 2) w stosownych przypadkach wspieranie państwa przyjmującego w zwiększaniu odporności na zagrożenia hybrydowe. Jednym z istotnych elementów zagrożeń hybrydowych jest dezinformacja. W europejskim planie działania na rzecz demokracji określono szereg działań mających na celu wzmocnienie reakcji na zagraniczną manipulację informacjami i ingerencję. Rada Europejska z zadowoleniem przyjęła podejście przyjęte w tym planie, a Rada Unii Europejskiej wezwała również do pogłębienia działań UE. ESDZ ściśle współpracuje z Komisją, aby poczynić postępy w tym zakresie, wykorzystując unijny system wczesnego ostrzegania w celu zgromadzenia społeczności ekspertów na potrzeby utworzenia silnych, solidnych, elastycznych i kompleksowych ram przeciwdziałania zagranicznej manipulacji informacjami i ingerencji. Pomocny jest w tym także kodeks postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji w internecie. W maju kodeks ten wzmocniono za pośrednictwem wytycznych na temat tego, w jaki sposób uczestniczący dostawcy usług online i inne zainteresowane strony powinni zintensyfikować swoje działania w celu wyeliminowania luk i niedociągnięć w kodeksie oraz stworzenia bardziej przejrzystego, bezpiecznego i godnego zaufania środowiska internetowego. IV.Ochrona Europejczyków przed terroryzmem i przestępczością zorganizowaną 1.Terroryzm i radykalizacja postaw Ataki z końca 2020 r. pokazały, że nadal ważne jest zwalczanie terroryzmu i zajęcie się jego pierwotnymi przyczynami. W przyjętym w grudniu 2020 r. nowym Planie dla UE w dziedzinie zwalczania terroryzmu określono, w jaki sposób zintensyfikować walkę z terroryzmem i brutalnym ekstremizmem oraz zwiększyć odporność UE na zagrożenia terrorystyczne. Jego wdrażanie jest na zaawansowanym etapie. Ponadto Komisja dokonuje oceny dyrektywy (UE) 2017/541 w sprawie zwalczania terroryzmu, w której określono normy minimalne dotyczące kryminalizacji przestępstw terrorystycznych i powiązanych oraz sankcji za nie, a także dotyczące ochrony, pomocy i wsparcia dla ofiar terroryzmu. Pod koniec 2020 r. Komisja zawarła z konsorcjum nową umowę ramową dotyczącą wsparcia polityki sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw, uzupełniającą prace praktyków działających w tej sieci, aby w dalszym ciągu wspomagać decydentów w kwestiach ogólnego zapobiegania. Ma to na celu poszerzenie wiedzy i zdolności państw członkowskich w zakresie komunikacji strategicznej, jak również zwiększenie bazy dowodowej na potrzeby dalszego kształtowania polityki, konkretnych podejść i interwencji. Ponadto Komisja współpracuje z państwami członkowskimi w celu zwalczania ideologii ekstremistycznych, które mogą prowadzić do brutalnego ekstremizmu. W 2021 r. działania te dotyczą przede wszystkim wzajemnych powiązań między wszystkimi rodzajami ideologii opartych na brutalnym ekstremizmie (w tym ekstremizmie lewicowym, prawicowym i islamskim) oraz radykalizacji postaw prowadzącej do autosegregacji. W ciągu ostatnich kilku miesięcy podjęto szereg inicjatyw mających na celu zwiększenie świadomości w tej dziedzinie. Działania sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw rozszerzono na Bałkany Zachodnie w drodze specjalnej umowy, którą zaczęto realizować w styczniu 2021 r. Kolejnym priorytetem jest zapobieganie nabywaniu przez terrorystów materiałów, które można przekształcić w broń. Plan działania z 2017 r. dotyczący materiałów chemicznych, biologicznych, radiologicznych i jądrowych (CBRJ)zrealizowano w ramach badania możliwości ograniczenia dostępu do niektórych chemikaliów wysokiego ryzyka, które to badanie ukończono w czerwcu 2021 r. Komisja rozpoczęła również prace przygotowawcze do transgranicznych ćwiczeń i warsztatów, które mają się odbyć w 2022 r., dotyczących bezpieczeństwa źródeł promieniotwórczych i biologicznych w szpitalach i laboratoriach. Do realizacji planu działania dotyczącego materiałów CBRJ przyczyniają się projekty współfinansowane z Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w ramach którego wybrano inicjatywy takie jak projekt „Safe Stadium” [„Bezpieczny Stadion”] dotyczący ochrony CBRJ i gotowości na skutki użycia takich substancji na dużych arenach sportowych takich jak stadiony piłkarskie. W dniu 1 lutego 2021 r. weszły w życie nowe przepisy dotyczące wprowadzania do obrotu i używania prekursorów materiałów wybuchowych. Wdrażanie tych przepisów jest na zaawansowanym etapie, a Komisja nadal wspiera wszystkie zainteresowane strony w wypełnianiu spoczywających na nich obowiązków. Częścią nieodłącznego związku między zewnętrznym i wewnętrznym bezpieczeństwem Unii jest współpraca w zakresie zagrożeń takich jak CBRJ. Unijne instrumenty finansowania zewnętrznego służą wsparciu działań na rzecz poprawy globalnego i regionalnego zarządzania i współpracy w zakresie wykrywania i ograniczania ryzyka CBRJ z wykorzystaniem pozytywnych doświadczeń zdobytych na przykład dzięki inicjatywie w zakresie centrów doskonałości UE ds. CBRJ zajmujących się ograniczaniem ryzyka oraz dzięki programowi w zakresie kontroli wywozu produktów podwójnego zastosowania. Dotychczas 34 państwa opracowały projekt krajowego planu działania w zakresie CBRJ, a 10 państw oficjalnie przyjęło taki plan.

Zdrowie a terroryzm W Programie UE dla zdrowia przewidziano wsparcie działań mających na celu zapobieganie transgranicznym zagrożeniom dla zdrowia, przygotowanie się i reagowanie na nie. W ramach trzeciego Programu działań Unii w dziedzinie zdrowia współfinansuje się „Gotowość w zakresie ochrony zdrowia na wypadek ataku terrorystycznego”, wspólne działanie z organami UE ds. zdrowia rozpoczęte w maju 2021 r. Jego celami są ochrona obywateli Unii przed celowo wywołanym kryzysem zdrowotnym przez zlikwidowanie luk w gotowości w zakresie ochrony zdrowia i wzmocnienie działań międzysektorowych (sektory zdrowia, bezpieczeństwa i ochrony ludności) w reakcji na biologiczny lub chemiczny atak terrorystyczny. W ramach programu działań w dziedzinie zdrowia na lata 2017–2021 wsparto gotowość i zdolności reagowania sektora zdrowia na wypadek zagrożeń chemicznych i biologicznych. W ramach wspólnego działania „Zwiększenie skuteczności międzynarodowych przepisów zdrowotnych i gotowości w UE” funkcjonuje sieć 41 laboratoriów referencyjnych zajmujących się czynnikami wysoce chorobotwórczymi. Przeciwdziałanie zagrożeniu, jakie stanowią powracający zagraniczni bojownicy terrorystyczni w Syrii i Iraku, pozostaje ważnym elementem walki z terroryzmem i priorytetem pod względem zapobiegania radykalizacji postaw. Jak uzgodniono w strategicznych wytycznych na 2021 r. w sprawie skoordynowanego podejścia UE do zapobiegania radykalizacji postaw, Komisja pracowała nad czterema głównymi priorytetami, którymi są: powracające dzieci, wzmocnienie i zabezpieczenie procesu powrotu (repatriacja, ściganie i reintegracja), umiejętności osób zawodowo zajmujących się reintegracją powracających dzieci oraz powracające kobiety. W odniesieniu do więzień i obozów dla osób wewnętrznie przesiedlonych w północno-wschodniej Syrii ESDZ i Komisja w porozumieniu z państwami członkowskimi badają nowe sposoby zwiększenia pomocy w tym regionie, aby poprawić warunki życia i spróbować powstrzymać radykalizację postaw. Komisja zakończyła niedawno aktualizację analizy danych dotyczących walki z terroryzmem oraz przeciwdziałania brutalnemu ekstremizmowi i jego zwalczania. Mapowanie wykazało, że skala i tempo finansowania takich działań z unijnych instrumentów finansowania zewnętrznego są imponujące. Na dzień 1 stycznia 2021 r. w państwach spoza UE prowadzono łącznie 99 działań mających na celu przewidywanie aktów terrorystycznych, zapobieganie im, reagowanie na nie i ochronę przed nimi, realizując w ten sposób priorytety określone w Planie dla UE w dziedzinie zwalczania terroryzmu oraz w konkluzjach Rady w sprawie walki z terroryzmem. Całkowity koszt tych działań wyniósł 501 mln EUR (wzrost o 8 % w stosunku do poprzedniego roku). Podjęto dalsze działania w celu rozwijania i wzmacniania partnerstw antyterrorystycznych i współpracy z krajami w sąsiedztwie UE i poza nim, z wykorzystaniem wiedzy wypracowanej w ramach sieci unijnych ekspertów ds. bezpieczeństwa i zwalczania terroryzmu. W ostatnich miesiącach poczyniono postępy we wdrażaniu wspólnego planu działania w zakresie zwalczania terroryzmu z partnerami z Bałkanów Zachodnich, przy czym wystąpiły pewne opóźnienia wynikające z pandemii i wewnętrznej dynamiki politycznej w tym regionie. W okresie sprawozdawczym UE w dalszym ciągu stosowała swoje ramy sankcji antyterrorystycznych. W lutym 2021 r. Rada zakończyła przegląd unijnej listy terrorystów, a w kwietniu 2021 r. dodano do tej listy nową pozycję w ramach unijnego niezależnego systemu sankcji mających na celu zwalczanie terroryzmu ISIL (Daisz)/Al-Kaidy. Ponadto w maju 2021 r. Eurojust i sieć europejska współorganizowały szósty Dzień UE przeciwko Bezkarności, którego tematem przewodnim były najpoważniejsze zbrodnie wagi międzynarodowej popełnione w Syrii przez organizacje terrorystyczne i reżim syryjski. W tym kontekście wykorzystano prace przeprowadzone od zeszłego roku w celu wsparcia łącznych postępowań karnych przeciwko zagranicznym bojownikom terrorystycznym w sprawie przestępstw związanych z terroryzmem i zbrodni międzynarodowych. Okazja ta dowiodła ponadto, że wzmocniona współpraca sądowa między państwami członkowskimi ma kluczowe znaczenie dla identyfikacji i ścigania zbrodniarzy wojennych obecnych w UE. 2.Zwalczanie przestępczości zorganizowanej Sprawozdanie dotyczące oceny zagrożenia poważną i zorganizowaną przestępczością w UE z 2021 r. (SOCTA 2021) rzuca światło na ciągłe zagrożenie przestępczością zorganizowaną i jego coraz większą złożoność. Przestępczość zorganizowana ma charakter transnarodowy: w skład 65 % zorganizowanych grup przestępczych wchodzą członkowie różnych narodowości, a siedem na dziesięć z nich działa w więcej niż trzech państwach. Przestępczość zorganizowana w UE charakteryzuje się połączonym siecią środowiskiem, w którym różne grupy współpracują ze sobą oraz z podmiotami oferującymi usługi o charakterze przestępczym. 60 % siatek przestępczych stosuje przemoc w ramach działalności, ale praktycznie we wszystkich rodzajach działalności przestępczej występuje obecnie jakiś element związany z internetem. Rośnie również ryzyko infiltracji legalnej gospodarki przez przestępczość zorganizowaną: szacuje się, że ponad 80 % grup przestępczych wykorzystuje legalne struktury biznesowe do działalności przestępczej. Przestępcy wykorzystujący podatności na zagrożenia gospodarcze spowodowane pandemią Na podstawie wniosków z poprzednich kryzysów można przewidzieć, że niestabilna sytuacja gospodarcza, której towarzyszą rosnące ubóstwo i nierówność społeczna, będzie stanowić pożywkę dla zorganizowanej i poważnej przestępczości. Przedsiębiorstwa działające w sektorach dotkniętych szczególnie silną presją gospodarczą, takich jak sektory hotelarsko-gastronomiczny i turystyczny, stają się bardziej narażone na infiltrację przestępczą. W 2020 r. Europejskie Centrum Zwalczania Poważnej i Zorganizowanej Przestępczości przy Europolu otrzymało i przetworzyło ponad 35 183 wkłady operacyjne w siedmiu obszarach objętych działaniem Centrum, co stanowi ponad połowę (57 %) wkładów operacyjnych Europolu. Centrum udzieliło państwom członkowskim wsparcia w 837 operacjach, co stanowi wzrost o 41 % w porównaniu z 2019 r. Dane te odzwierciedlają zwiększoną aktywność zorganizowanych grup przestępczych i rosnące zapotrzebowanie państw członkowskich na wsparcie Europolu w tym obszarze. Centrum zorganizowało i skoordynowało 11 operacyjnych grup zadaniowych koordynujących działania wywiadowcze i dochodzeniowe w odniesieniu do 60 celów o dużym znaczeniu, podejrzanych członków organizacji przestępczych stwarzających szczególnie wysokie ryzyko, z których 21 aresztowano.

Aby wspomóc reagowanie na narastające wyzwania, w kwietniu Komisja przyjęła unijną strategię zwalczania przestępczości zorganizowanej (2021–2025). Określono w niej działania priorytetowe mające na celu poprawę ścigania przestępstw i usprawnienie współpracy sądowej, zapewnienie skutecznych postępowań przygotowawczych w celu rozbijania struktur przestępczości zorganizowanej i zwalczania przestępstw o wysokim priorytecie, eliminację zysków generowanych przez przestępczość zorganizowaną oraz dostosowanie organów ścigania i sądownictwa do epoki cyfrowej. Komisja wydała również publikacje na temat europejskiej multidyscyplinarnej platformy przeciwko zagrożeniom przestępstwami ( EMPACT ). Określono w nich, w jaki sposób można w pełni wykorzystać potencjał EMPACT i przekształcić tę platformę w kluczowy instrument służący wielodyscyplinarnej i wieloagencyjnej współpracy operacyjnej na rzecz zwalczania przestępczości zorganizowanej. Ponadto Komisja jest ściśle zaangażowana w trwające przygotowania do kolejnego cyklu EMPACT, który obejmie lata 2022–2025. Walka z handlem ludźmi Handel ludźmi stanowi bardzo dochodową działalność przestępczą, z której przestępcy czerpią olbrzymie zyski kosztem ofiar i całego społeczeństwa. W kwietniu Komisja przyjęła strategię UE w zakresie zwalczania handlu ludźmi (na lata 2021–2025). Ponieważ handlem ludźmi często zajmują się grupy zorganizowane, strategia ta jest ściśle powiązana z unijną strategią zwalczania przestępczości zorganizowanej. W strategii w zakresie zwalczania handlu ludźmi zaproponowano inicjatywy prawne, polityczne i operacyjne służące temu celowi – od działań prewencyjnych aż po wyroki skazujące dla przestępców, przy czym nacisk kładzie się na zapewnienie na wszystkich etapach ochrony ofiarom, szczególnie gdy są nimi kobiety i dzieci oraz w przypadku handlu ludźmi w celach wykorzystywania seksualnego. Położono nacisk na ograniczenie popytu, który sprzyja handlowi ludźmi; udaremnienie działalności przestępczej w celu powstrzymania wykorzystywania ofiar; ochronę i wspieranie ofiar oraz wzmocnienie ich pozycji, a także zajęcie się wymiarem międzynarodowym tej formy przestępczości. Było to następstwem sprawozdania Eurojustu zawierającego 18 zaleceń mających na celu wsparcie państw członkowskich nie tylko w prowadzeniu postępowań przygotowawczych w sprawach dotyczących handlu ludźmi, ściganiu tych przestępstw i współpracy sądowej w tym zakresie, lecz także w rozpoznawaniu, ratowaniu i ochronie ofiar . Zwalczanie niedozwolonych środków odurzających Po przyjęciu strategii UE w dziedzinie narkotyków na lata 2021–2025 kontynuowane są dyskusje na temat powiązanego z nią planu działania, z myślą o przyjęciu go przez Radę przed zakończeniem prezydencji portugalskiej. W następstwie przepisów dotyczących nowych substancji psychoaktywnych, które to przepisy weszły w pełni w życie w listopadzie 2018 r., przyjęto akt delegowany w celu włączenia dwóch nowych substancji psychoaktywnych do definicji narkotyku. W sprawozdaniu Eurojustu z kwietnia 2021 r. na temat handlu narkotykami podkreślono wzrost produkcji narkotyków syntetycznych i wykorzystywania sieci darknet do ich sprzedaży, co stanowi wyzwania prawne dla prokuratorów w UE. W sprawozdaniu zawarto zalecenia dotyczące zwiększenia liczby dochodzeń finansowych, odzyskiwania mienia i współpracy sądowej, w tym z państwami trzecimi. W marcu 2021 r. przy okazji corocznego dialogu między UE a Stanami Zjednoczonymi w sprawie środków odurzających Eurojust przedstawił kluczowe kwestie i przykłady udanej współpracy sądowej między państwami członkowskimi a Stanami Zjednoczonymi w sprawach dotyczących nielegalnego obrotu środkami odurzającymi. Pierwsze spotkanie w ramach dialogu między UE a Chinami w sprawie środków odurzających odbyło się w dniu 22 stycznia 2021 r. i dotyczyło współpracy w zakresie zwalczania narkotyków. UE uczestniczyła w 64. posiedzeniu Komisji ONZ ds. Środków Odurzających i ponownie wezwała do przyspieszenia realizacji kompleksowych zobowiązań, które społeczność międzynarodowa podjęła w celu rozwiązania problemu narkotyków na świecie. Walka z nielegalnym handlem bronią palną Ujednolicona dyrektywa w sprawie broni palnej weszła w życie w kwietniu 2021 r., a następnie Komisja przyjęła zasady systematycznej wymiany drogą elektroniczną informacji o odmowach wydania pozwolenia na nabycie lub posiadanie broni palnej. Zasady te powinny obowiązywać od dnia 31 stycznia 2022 r. Umożliwią właściwym organom krajowym ustalenie, czy wnioskodawcy ubiegającemu się o pozwolenie na broń palną odmówiono podobnego pozwolenia w innym państwie członkowskim. Uniemożliwi to zatem „turystykę sądową” w celu obejścia zakazów posiadania broni palnej. Komisja wspiera również projekt pilotażowy mający na celu zapewnienie śledzenia w czasie rzeczywistym incydentów związanych z bronią palną w całej UE i stworzenia stale aktualnego obrazu sytuacji. Aby wesprzeć pracę organów ścigania, Komisja kieruje działaniem na rzecz tworzenia i rozwoju punktów kontaktowych ds. broni palnej na szczeblu krajowym. W odniesieniu do współpracy międzynarodowej Komisja aktywnie wspierała konstruktywne zaangażowanie Turcji w działania operacyjne EMPACT dotyczące zagrożenia związanego z bronią alarmową i sygnałową łatwą do przerobienia. Pomogła również ponownie włączyć kwestię nielegalnego handlu bronią palną do programu współpracy z państwami Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej. Komisja prowadziła również bardzo aktywną współpracę operacyjną z Europą Południowo-Wschodnią, między innymi przygotowując wspólną operację państw członkowskich i partnerów z Bałkanów Zachodnich oraz posiedzenia regionalne komisji ds. broni strzeleckiej i lekkiej. Program UE na rzecz zwalczania nielegalnych przepływów na świecie nadal stanowi skuteczny mechanizm koordynacji transregionalnych działań przeciwko przestępczości zorganizowanej i zwiększania zdolności ponad 80 krajów partnerskich na całym świecie w zakresie zakłócania handlu nielegalnymi towarami, w szczególności środkami odurzającymi i bronią palną. W jego ramach agencje UE i państwa członkowskie UE uzyskały również wsparcie, dzięki któremu mogły poszerzyć zasięg egzekwowania przez nie prawa. Zwalczanie przestępstw finansowych

W ramach walki z ryzykiem infiltracji legalnej gospodarki przez przestępczość zorganizowaną państwa członkowskie są zobowiązane do transpozycji do sierpnia 2021 r. dyrektywy z 2019 r. ułatwiającej korzystanie z informacji finansowych i innych informacji w celu zapobiegania niektórym przestępstwom, ich wykrywania, prowadzenia dochodzeń w ich sprawie lub ich ścigania. Komisja będzie ściśle monitorować transpozycję i skuteczne stosowanie tej dyrektywy. W maju i czerwcu 2021 r. odbyły się dwa spotkania konsultacyjne z państwami członkowskimi na temat przeglądu decyzji Rady dotyczącej współpracy pomiędzy biurami ds. odzyskiwania mienia oraz dyrektywy w sprawie konfiskaty. W dyskusjach podkreślono wartość dodaną tych instrumentów dla usprawnienia odzyskiwania mienia w Unii oraz znaczenie skutecznego zarządzania skonfiskowanym mieniem przy pełnym poszanowaniu praw podstawowych, a także potrzebę poprawy współpracy w trakcie całego procesu odzyskiwania mienia. Nowe przepisy dotyczące kontroli środków pieniężnych wwożonych do UE lub wywożonych z UE mają zastosowanie od dnia 3 czerwca 2021 r., a niezbędne przepisy wykonawcze ustanawiające procedury i przepisy techniczne obowiązują od maja. Trwają prace nad dalszymi przepisami wykonawczymi ustanawiającymi kryteria dotyczące ram wspólnego zarządzania ryzykiem w odniesieniu do przepływów środków pieniężnych. W dniu 1 czerwca 2021 r. Prokuratura Europejska (EPPO) podjęła zadania związane z prowadzeniem postępowań przygotowawczych oraz z wnoszeniem i popieraniem oskarżeń. EPPO rozpoczęła obecnie wykonywanie tych zadań w odniesieniu do przestępstw naruszających interesy finansowe Unii. Przestępstwa, w odniesieniu do których EPPO prowadzi postępowania przygotowawcze oraz wnosi i popiera oskarżenia, obejmują oszustwa związane z VAT popełniane na terytorium przynajmniej dwóch państw członkowskich i skutkujących szkodą, której całkowita wartość wynosi co najmniej 10 mln EUR. Co roku wskutek oszustw państwa członkowskie tracą miliardy euro z powodu uszczuplenia dochodów z VAT. Walka z przestępstwami przeciwko środowisku Dyrektywa 2008/99/WE w sprawie przestępstw przeciwko środowisku jest głównym instrumentem prawnym UE służącym ochronie środowiska poprzez prawo karne. Trwają szeroko zakrojone konsultacje w celu zmiany tekstu dyrektywy, aby poprawić jej wdrożenie i usprawnić funkcjonowanie łańcucha egzekwowania prawa (wykrywanie, postępowanie przygotowawcze, wnoszenie i popieranie oskarżenia, sądy karne). Prace nad zwalczaniem przestępstw przeciwko środowisku kontynuowane są również w ramach Forum ds. Przestrzegania Prawa Ochrony Środowiska i Zarządzania Środowiskiem, którego posiedzenia w styczniu i czerwcu 2021 r. dotyczyły przede wszystkim przeglądu dyrektywy i ogólnie zwalczania takich przestępstw. Walka z nielegalnym handlem dobrami kultury Przepisy UE dotyczące przywozu dóbr kultury mają na celu powstrzymanie przywozu dóbr kultury nielegalnie wywiezionych z ich państwa pochodzenia. Obecnie wprowadzane są przepisy wykonawcze dotyczące centralnego systemu elektronicznego w odniesieniu do przywozu dóbr kultury, który to system umożliwi przechowywanie i wymianę informacji między państwami członkowskimi oraz dopełnianie formalności przywozowych. Ogólny zakaz przewidziany w rozporządzeniu wszedł w życie w dniu 28 grudnia 2020 r., umożliwiając organom celnym państw członkowskich kontrolowanie przesyłek, które mogą zawierać dobra kultury nielegalnie wywiezione z ich państwa pochodzenia, i podejmowanie działań w odniesieniu do takich przesyłek. V.Silny europejski ekosystem bezpieczeństwa 1.Współpraca i wymiana informacji W strategii w zakresie unii bezpieczeństwa określono, w jaki sposób działania UE mogą znacząco przyczynić się do zaradzenia coraz bardziej złożonym, transgranicznym i międzysektorowym zagrożeniom dla bezpieczeństwa dzięki dostarczaniu podmiotom odpowiadającym za bezpieczeństwo w państwach członkowskich potrzebnych im narzędzi i informacji. Europol odgrywa w tym kontekście kluczową rolę. Przyjęty w grudniu ubiegłego roku wniosek Komisji służący modernizacji i wzmocnieniu mandatu Europolu dotyczy konkretnych ograniczeń, z którymi Europol ma obecnie do czynienia, takich jak jego kontakty z sektorem prywatnym. Ponadto Komisja proponuje, aby umożliwić Europolowi wprowadzanie do Systemu Informacyjnego Schengen wpisów dotyczących terrorystów i innych przestępców na podstawie informacji pochodzących od państw trzecich. Zwiększy to zdolność Europolu do wspierania państw członkowskich w zwalczaniu poważnej przestępczości i terroryzmu. Komisja oczekuje, że Parlament Europejski i Rada szybko ustalą stanowiska, tak aby można było rozpocząć rozmowy trójstronne podczas prezydencji słoweńskiej.

UE i Interpol już od dawna ściśle ze sobą współpracują. Interpol jest kluczowym partnerem UE w dziedzinie bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego, w tym zwalczania terroryzmu i przestępczości zorganizowanej, a także w dziedzinie zintegrowanego zarządzania granicami. Komisja zaproponowała negocjacje mające na celu dalsze wzmocnienie współpracy operacyjnej i strategicznej w drodze umowy o współpracy. Na poziomie operacyjnym trwają przygotowania do pełnego wdrożenia zmienionego Systemu Informacyjnego Schengen (SIS), przy czym wszystkie wymagane działania w zakresie testowania mają zostać przeprowadzone do końca 2021 r. W marcu 2021 r. Europol podłączono do serwera pocztowego SIRENE. Na koniec 2020 r. większość państw członkowskich wdrożyła nową funkcję wyszukiwania odcisków palców dostępną w SIS. Rozpoczęto prace nad zmianą przepisów w celu poprawy zdolności Eurojustu w zakresie ustalania powiązań między równoległymi postępowaniami w transgranicznych sprawach dotyczących terroryzmu. Jednocześnie Eurojust nadal prowadził operacyjne działania następcze i zapewniał koordynację z uwzględnieniem informacji przekazywanych za pośrednictwem europejskiego sądowego rejestru antyterrorystycznego, który utworzono w celu określenia powiązań między antyterrorystycznymi postępowaniami sądowymi w państwach członkowskich. Dotychczasowe doświadczenia związane z sądowym rejestrem antyterrorystycznym wskazują na znaczny wzrost ilości informacji przekazywanych Eurojustowi, ponadto wykryto już pewne powiązania między postępowaniami, o których organy krajowe wcześniej nie wiedziały. Sądowy rejestr antyterrorystyczny doprowadził również do znacznego usprawnienia wymiany informacji w postępowaniach antyterrorystycznych. Rozpoczęto prace przygotowawcze nad utworzeniem platformy współpracy przeznaczonej dla wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych. Trwają konsultacje z państwami członkowskimi, sekretariatem sieci wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych, Eurojustem, Europolem i OLAF-em w sprawie projektu platformy współpracy. Od kwietnia 2021 r. Eurojust udziela również pomocy finansowej wspólnym zespołom dochodzeniowo-śledczym na pilne lub nieprzewidziane działania poza zakresem zwykłego systemu finansowania. Dane dotyczące przelotu pasażera (PNR) są ważnym źródłem informacji umożliwiających identyfikację osób stwarzających ryzyko dla bezpieczeństwa. Opierając się na informacjach zgromadzonych w celu przygotowania się do przeglądu prawodawstwa, Komisja pomaga państwom członkowskim w lepszym wykorzystywaniu danych PNR i pogłębieniu współpracy. Większość krajowych jednostek do spraw informacji o pasażerach jest obecnie w pełni operacyjna, a pomimo spadku liczby pasażerów lotniczych podczas pandemii przetwarzanie danych PNR jest ważnym narzędziem dla krajowych organów ścigania w walce z terroryzmem i poważną przestępczością. Zintensyfikowano również prace na arenie międzynarodowej. W dniu 30 grudnia 2020 r. podpisano umowę o handlu i współpracy między Zjednoczonym Królestwem a UE; obowiązuje ona od maja. Obejmuje wymianę danych PNR i ich wykorzystywanie do celów zwalczania terroryzmu i poważnej przestępczości. Komisja przyjęła sprawozdania w sprawie wspólnych ocen obowiązujących umów międzynarodowych o PNR ze Stanami Zjednoczonymi i Australią, a także w sprawie wspólnego przeglądu wykonania umowy między UE a Australią. Ogólnie rzecz biorąc, sprawozdania te potwierdziły korzyści płynące z wykorzystywania danych PNR, skuteczność w osiąganiu założonych celów oraz wyjątkowy charakter informacji dostarczanych przez PNR. W styczniu 2021 r. Rada przyjęła stanowisko Unii, w którym wyrażono aprobatę dla przyjęcia przez Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO) nowego zestawu norm i zalecanych metod postępowania w zakresie przetwarzania i ochrony danych PNR. W dniu 28 lutego 2021 r. decyzja ICAO zaczęła obowiązywać i stała się wiążąca dla wszystkich członków ICAO; stanowi obecnie solidny punkt odniesienia dla przetwarzania danych PNR na całym świecie przy pełnym poszanowaniu praw podstawowych. Trwają negocjacje w sprawie wymiany danych osobowych między Europolem a niektórymi państwami trzecimi na potrzeby zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu. Pierwsze dwie rundy negocjacji z Nową Zelandią przebiegły w konstruktywnej atmosferze. Osiągnięto również postępy w negocjacjach z Turcją, a z Tunezją odbyto konstruktywne rozmowy. Trwają wstępne dyskusje na szczeblu technicznym z szeregiem dalszych państw. W marcu 2021 r. Rada przyjęła mandat upoważniający Komisję do rozpoczęcia negocjacji w sprawie umów między UE a 13 państwami trzecimi w sprawie współpracy między Eurojustem a właściwymi organami do spraw współpracy wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych. Te umowy międzynarodowe staną się ważnym fundamentem prawodawstwa UE w dziedzinie bezpieczeństwa i przyczynią się do skuteczniejszego zwalczania przestępczości zorganizowanej na całym świecie. Od 2012 r. europejski system przekazywania informacji z rejestrów karnych (ECRIS) zapewnia efektywną elektroniczną wymianę informacji z rejestrów karnych między państwami członkowskimi, przy czym rocznie wymienia się ponad 4 mln komunikatów. Komisja przyjęła sprawozdanie dotyczące funkcjonowania ECRIS i obecnie podejmuje działania następcze z państwami członkowskimi w odniesieniu do ustaleń zawartych w tym sprawozdaniu. Trwają prace nad opracowaniem i wdrożeniem scentralizowanego systemu służącego do ustalania państw członkowskich posiadających informacje o wyrokach skazujących wydanych wobec obywateli państw trzecich (ECRIS-TCN), który ma zacząć działać w 2023 r. Nowy system będzie uzupełniał ECRIS w odniesieniu do wymiany informacji na temat obywateli państw trzecich skazanych w UE. 2.Znaczenie silnych granic zewnętrznych Skuteczne zarządzanie granicami zewnętrznymi UE ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obywateli. Strategia Komisji na rzecz strefy Schengen obejmuje działania w tej dziedzinie, które przyczyniłyby się do ochrony integralności strefy Schengen i dalszego usprawnienia jej funkcjonowania. W celu wspierania organów krajowych opracowywana jest nowa struktura unijnych systemów informacyjnych na potrzeby zarządzania bezpieczeństwem, granicami i migracją. Ważne jest, aby państwa członkowskie niezwłocznie poczyniły niezbędne kroki w celu dotrzymania uzgodnionego harmonogramu realizacji, by można było zrealizować ten ambitny projekt.

Trwają prace nad wdrożeniem rozporządzeń w sprawie interoperacyjności, przy czym ich pełne wdrożenie ma nastąpić do końca 2023 r. Agencja eu-LISA finalizuje zamówienia na różne komponenty interoperacyjności, a Komisja współpracuje z ekspertami nad podręcznikiem zawierającym wytyczne. Trwają przygotowania do uruchomienia systemu wjazdu/wyjazdu (EES), przy czym celem jest zakończenie testów i szkoleń na początku 2022 r. i uruchomienie systemu w maju 2022 r. Trwają również przygotowania do utworzenia europejskiego systemu informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż (ETIAS), którego uruchomienie zaplanowano na koniec 2022 r. Parlament Europejski i Rada obecnie osiągnęły również porozumienie co do wniosku dotyczącego zapewnienia połączenia między ETIAS a odpowiednimi bazami danych UE. W grudniu 2020 r. Parlament Europejski i Rada osiągnęły wstępne porozumienie w sprawie wniosku Komisji dotyczącego zmiany i modernizacji wizowego systemu informacyjnego (VIS). Kluczowe korzyści z uzgodnionych zmian obejmują dokładniejsze sprawdzanie przeszłości osób ubiegających się o wizę, wyeliminowanie luk w informacjach dotyczących bezpieczeństwa dzięki lepszej wymianie informacji między państwami członkowskimi, rozszerzenie VIS przez włączenie do niego wiz długoterminowych i dokumentów pobytowych oraz zwalczanie handlu ludźmi przez obniżenie wieku, od jakiego można pobierać odciski palców od małoletnich. Wraz z innymi nowymi i zmodernizowanymi systemami informacyjnymi nowy VIS powinien być operacyjny i w pełni interoperacyjny do końca 2023 r. Od dnia 1 stycznia z powodzeniem rozmieszczono pierwsze zespoły stałej służby Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej. Stała służba składająca się z 10 000 funkcjonariuszy Fronteksu i funkcjonariuszy krajowych znacznie zwiększy bezpieczeństwo granic w miarę jak w nadchodzących latach będzie stopniowo powiększana, aby osiągnąć pełną liczebność. Przyjęte niedawno rozporządzenie wykonawcze w sprawie europejskiego systemu nadzorowania granic (EUROSUR) przyczyni się do dalszej poprawy orientacji sytuacyjnej i zwiększenia zdolności reagowania na granicach zewnętrznych w celu wykrywania i zwalczania imigracji nieuregulowanej i przestępczości transgranicznej oraz zapobiegania tym zjawiskom. Kontrole celne Komisja przygotowuje obecnie nową strategię w zakresie zarządzania ryzykiem celnym, której celem jest poszerzenie stosowania ustrukturyzowanego podejścia do zarządzania ryzykiem celnym, zwiększenie skuteczności kontroli i ograniczenie ryzyka dla UE i jej obywateli, a jednocześnie zapewnienie konkurencyjności legalnej działalności gospodarczej w UE. W ramach strategii UE i planu działania w zakresie zarządzania ryzykiem celnym Komisja opracowuje również nowy system wyprzedzającego zarządzania ryzykiem celnym w odniesieniu do towarów, umożliwiający wspólną analizę ryzyka pod kątem bezpieczeństwa i ochrony przed przybyciem towarów do UE lub ich załadunkiem do celów transportu do UE. 3.Udoskonalanie badań i innowacji w dziedzinie bezpieczeństwa Innowacje należy uznać za strategiczne narzędzie UE: mają horyzontalne skutki dla niemal wszystkich aspektów wspólnoty bezpieczeństwa, oferując nowe sposoby radzenia sobie z wyzwaniami związanymi z technologiami, zmniejszając strategiczną zależność i wzmacniając łańcuchy dostaw. Dlatego też UE opracowuje swoje główne projekty badawcze z uwzględnieniem wymiaru bezpieczeństwa, jego potrzeb i roli sektora prywatnego. Trwają prace nad utworzeniem europejskiego centrum innowacji na rzecz bezpieczeństwa wewnętrznego. W ramach programu „Horyzont Europa” zapewniane jest wsparcie reakcji UE na zagrożenia bezpieczeństwa w postaci finansowania w wysokości 1,6 mld EUR na lata 2021–2027. W marcu 2021 r. Komisja przyjęła pierwszy plan strategiczny programu „Horyzont Europa”, w którym określono kierunki strategiczne na pierwsze cztery lata: badania w dziedzinie bezpieczeństwa będą narzędziem umożliwiającym przejście od podejścia reaktywnego w dziedzinie bezpieczeństwa do podejścia proaktywnego opartego na prognozowaniu i zapobieganiu. Uzgodniono nowy program prac na lata 2021–2022, który przyczyni się do wdrożenia wymiaru bezpieczeństwa wewnętrznego strategii w zakresie unii bezpieczeństwa, wymiarów polityki migracyjnej i azylowej dotyczących zarządzania granicami i bezpieczeństwa oraz polityki UE w dziedzinie zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi. Finansowanie unijne stwarza dalsze możliwości wzmacniania europejskich innowacji na styku między ich zastosowaniami w sektorach obronności i przestrzeni kosmicznej oraz w sferze cywilnej. W lutym 2021 r. Komisja przedstawiła plan działania na rzecz synergii między przemysłem cywilnym, obronnym i kosmicznym. Określono trzy projekty przewodnie (dotyczące technologii bezzałogowych statków powietrznych, bezpiecznej łączności opartej na infrastrukturze kosmicznej i zarządzania ruchem w przestrzeni kosmicznej). Plan działania będzie wspierać unijne sektory bezpieczeństwa za pomocą najnowocześniejszych, innowacyjnych rozwiązań uzyskanych w wyniku wzajemnej wymiany i skutecznych synergii między przemysłem cywilnym, obronnym i kosmicznym. Technologie kosmiczne oraz dane i usługi związane z sektorem kosmicznym stały się niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa Europejczykom i odgrywają istotną rolę w ochronie wielu strategicznych interesów. W przyjętym w kwietniu rozporządzeniu w sprawie programu kosmicznego, którego budżet wynosi 14,6 mld EUR, wprowadzono nowy element rządowej łączności satelitarnej, stanowiący krok w kierunku unijnej bezpiecznej łączności opartej na infrastrukturze kosmicznej.

4.Rozwijanie umiejętności i zwiększanie świadomości Świadomość zagrożeń dla bezpieczeństwa i umiejętności radzenia sobie z nimi są niezbędne do budowy bardziej odpornego społeczeństwa, w którym przedsiębiorstwa, administracje i obywatele będą lepiej przygotowani. W dniu 9 lutego 2021 r. w 170 państwach odbył się w internecie 18. Dzień Bezpiecznego Internetu, w którym wzięli udział ambasadorzy młodzieżowi inicjatywy „Lepszy internet dla dzieci” oraz przedstawiciele sojuszu przemysłowego. Unijny plan działania w dziedzinie edukacji cyfrowej (na lata 2021–2027) obejmuje działanie mające pomóc nauczycielom i kadrze nauczycielskiej w rozwijaniu umiejętności cyfrowych oraz zwalczaniu dezinformacji. Wytyczne zostaną opracowane i wdrożone w całej UE we wrześniu 2022 r. Dobra znajomość środowiska cyfrowego i rozwój powiązanych z nim kompetencji w sektorze prywatnym i publicznym ma zasadnicze znaczenie dla odpornego i konkurencyjnego społeczeństwa. W ramach programu „Cyfrowa Europa” w maju opublikowano pierwsze zaproszenie do składania wniosków dotyczących europejskich ośrodków innowacji cyfrowych (EDIH) z myślą o rozpoczęciu funkcjonowania pierwszych ośrodków od początku 2022 r. EDIH będą pomagać podmiotom prywatnym i publicznym przez zapewnienie dostępu do fachowej wiedzy technicznej i doświadczeń, co ma przyczyniać się do szerokiego upowszechnienia sztucznej inteligencji, obliczeń wielkiej skali i cyberbezpieczeństwa, a także innych technologii cyfrowych w przemyśle (w szczególności w MŚP i spółkach o średniej kapitalizacji) oraz w organizacjach sektora publicznego w Europie. W stale zmieniającej się sytuacji w zakresie bezpieczeństwa umiejętności funkcjonariuszy organów ścigania i osób wykonujących zawody związane z wymiarem sprawiedliwości powinny być stale aktualizowane. Ocena CEPOL-u zostanie ukończona w drugiej połowie 2021 r. Pod koniec 2020 r. Komisja przyjęła europejską strategię szkoleniową dla pracowników wymiaru sprawiedliwości na lata 2021–2024, a w maju 2021 r. zorganizowała wraz z prezydencją portugalską konferencję zainteresowanych stron w celu intensyfikacji szkoleń sędziów i prokuratorów. Podnoszenie świadomości jest również centralnym elementem Strategii UE w zakresie praw ofiar (na lata 2020–2025), przyjętej w czerwcu 2020 r., która ma na celu zapewnienie, aby wszystkie ofiary przestępstw mogły w pełni korzystać ze swoich praw niezależnie od tego, gdzie w UE lub w jakich okolicznościach doszło do popełnienia przestępstwa. Pierwsze posiedzenie plenarne platformy praw ofiar odbyło się w lutym 2021 r. Komisja pracuje również nad oceną dyrektywy o prawach ofiar i w razie potrzeby może zaproponować w 2022 r. zmiany legislacyjne. 5.Rola agencji UE Strategia w zakresie unii bezpieczeństwa opiera się na podejściu obejmującym całe społeczeństwo, łącząc wszystkie instytucje, organizacje i organy zajmujące się ochroną obywateli. Oprócz zapewniania państwom członkowskim wsparcia i wiedzy specjalistycznej agencje UE odgrywają kluczową rolę w promowaniu współpracy i wymiany informacji między organami krajowymi państw członkowskich na poziomie operacyjnym. Ze względu na mnogość nowych i pojawiających się zagrożeń w obecnej sytuacji należy w dalszym ciągu wspierać synergię i koordynację działań agencji UE. Europol Sprawozdania roczne Europolu dotyczące przestępczości zorganizowanej (SOCTA), terroryzmu (TE-SAT) i wykorzystania internetu przez zorganizowane grupy przestępcze (IOCTA) dostarczają kluczowych danych i analiz wspierających działania polityczne i operacyjne w obszarze bezpieczeństwa. Europol przyczynia się również do poprawy ogólnej skuteczności operacyjnej organów ścigania dzięki rozszerzeniu współpracy z państwami trzecimi w celu zwalczania przestępczości i terroryzmu spójnie z innymi obszarami polityki zewnętrznej i narzędziami UE. Centrum ds. Operacji i Analiz jest węzłem informacyjnym Europolu. Centrum całodobowo monitoruje operacje i rozwój sytuacji, nawiązuje współpracę z państwami niebędącymi członkami UE oraz z organizacjami, a także rozmieszcza ekspertów w terenie. Dostarcza również analiz innym centrom Europolu i organizacjom. Europejskie Centrum Zwalczania Poważnej i Zorganizowanej Przestępczości przy Europolu wspiera państwa UE w walce z międzynarodowymi siatkami przestępczymi zajmującymi się środkami odurzającymi, bronią, materiałami wybuchowymi oraz przestępczością przeciwko mieniu i środowisku. Przy Centrum działa również Europejskie Centrum Zwalczania Przemytu Migrantów, które zajmuje się zwalczaniem i rozbijaniem złożonych i rozbudowanych siatek przestępczych zajmujących się przemytem migrantów. Europejski Ośrodek ds. Przestępczości Gospodarczej i Finansowej przy Europolu jest natomiast odpowiedzialny za udzielanie wsparcia w wysoce złożonych sprawach dotyczących prania pieniędzy, oszustw i nadużyć finansowych, których ofiarami padają osoby fizyczne, przedsiębiorstwa i sektor publiczny. Wkład Europolu ma również zasadnicze znaczenie w koordynowaniu podejścia UE do zwalczania terroryzmu. Europol za pośrednictwem Europejskiego Centrum ds. Zwalczania Terroryzmu (ECTC) nadal udzielał wsparcia państwom członkowskim w prowadzeniu dochodzeń dotyczących terroryzmu. Pomimo ograniczeń spowodowanych pandemią ECTC wsparło w 2020 r. 776 operacji antyterrorystycznych (w porównaniu z 632 w 2019 r.). Działająca w Europolu unijna jednostka ds. zgłaszania podejrzanych treści w internecie także w dalszym ciągu odgrywała kluczową rolę w monitorowaniu aktywności grup terrorystycznych w internecie i reakcji platform internetowych na tę aktywność, a także w dalszym rozwijaniu unijnego protokołu kryzysowego. Europol jest nadal zaangażowany we wspieranie państw członkowskich w zwiększaniu ich krajowych zdolności w zakresie zapobiegania treściom o charakterze terrorystycznym w internecie, organizując w tym celu dni ukierunkowanych działań w zakresie zgłaszania podejrzanych treści.

Eurojust W pierwszych miesiącach 2021 r. Eurojust wsparł szereg transgranicznych postępowań przygotowawczych i karnych dotyczących zorganizowanych grup przestępczych specjalizujących się w oszustwach. Zapewnił również zajęcie aktywów przedsiębiorstw lub administracyjne zamknięcie przedsiębiorstw wykorzystywanych do celów oszustw . Eurojust wsparł duże wspólne operacje międzynarodowe mające na celu rozbicie sieci cyberprzestępczości, w tym wymierzone w grupy przestępcze obsługujące wieloplatformową aplikację mobilną Mobdro, która ułatwiała przesyłanie strumieniowe nielegalnie uzyskanych utworów audiowizualnych, w tym meczów piłki nożnej , lub jeden z najgroźniejszych złośliwych programów (EMOTET), wykorzystywanych w celu otwarcia komputerów ofiar na ingerencję osób trzecich . Eurojust współpracował również z praktykami wymiaru sprawiedliwości, aby pomóc w analizie wyzwań prawnych i operacyjnych związanych z prowadzeniem postępowań przygotowawczych w sprawie przestępstw popełnianych przez prawicowych ekstremistów, grupy terrorystyczne i pojedynczych sprawców oraz ze ściganiem takich przestępstw, a także aby ułatwić wymianę doświadczeń. Współpraca między agencjami Na poziomie operacyjnym w dniu 23 grudnia 2020 r. Europol i Eurojust podpisały umowę o wkładzie, która rozszerzy ich partnerstwo w zakresie wspierania organów ścigania i organów sądowych w transgranicznym dostępie do elektronicznego materiału dowodowego. Eurojust i Europol podpisały również dwustronne porozumienia robocze z EPPO w celu uregulowania ich przyszłych stosunków, aby zapewnić ścisłą współpracę na rzecz lepszej ochrony interesów finansowych Unii w obrębie UE i poza jej granicami. Dzięki ścisłej współpracy między Europolem, Eurojustem i Europejską Siecią Sądową wsparcie w ramach projektu SIRIUS zapewniane jest zarówno unijnym organom ścigania, jak i organom sądowym w postaci szkoleń i wytycznych mających na celu poprawę współpracy (głównie między UE a Stanami Zjednoczonymi) w zakresie transgranicznego dostępu do informacji cyfrowych. W marcu Eurojust i Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) uzgodniły, że będą ściślej współpracować, aby pomóc w walce z podrabianiem produktów i piractwem internetowym. Ta nowa umowa oznacza początek nowej ery współpracy między Eurojustem, Europolem i EUIPO, ponieważ umożliwi skuteczne wspieranie spraw w całym ich cyklu życia, począwszy od zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, a skończywszy na wyroku sądu. ENISA ENISA wdraża – na podstawie protokołu ustaleń podpisanego w marcu – ramy ustrukturyzowanej współpracy z CERT-UE w celu wykorzystania synergii i uniknięcia powielania działań podczas wykonywania swoich zadań w dziedzinie współpracy operacyjnej. Będzie to skutkowało poprawą skuteczności i efektywności zarówno unijnego mechanizmu reagowania, jak i długoterminowego budowania zdolności. Działania te będą wspierane przez lokalne biuro ENISA w Brukseli, którego zadaniem jest wspieranie współpracy z innymi instytucjami, agencjami i organami UE. ENISA pomaga w realizacji konkretnych działań służących wdrażaniu nowej polityki cyberbezpieczeństwa. W maju przekazała pierwszą propozycję programu certyfikacji cyberbezpieczeństwa dotyczącego wspólnych kryteriów, w czerwcu natomiast rozpoczęła proces tworzenia grupy roboczej ad hoc ds. certyfikacji cyberbezpieczeństwa sieci 5G. Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) Frontex odgrywa kluczową rolę we wspieraniu państw członkowskich w zarządzaniu granicami zewnętrznymi i powrotami, przyczyniając się do zapewnienia bezpieczeństwa UE. Dzięki nowemu rozporządzeniu Frontex stał się największą agencją UE zarówno pod względem personelu, jak i zasobów finansowych. Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (EMCDDA) odgrywa ważną rolę, stale monitorując sytuację w zakresie środków odurzających w UE, aby dostarczać instytucjom UE i państwom członkowskim najbardziej aktualnych informacji. W ostatnich pracach EMCDDA skoncentrowało się w szczególności na wpływie pandemii na rynki środków odurzających, używanie takich środków i szkody z nimi związane oraz służby antynarkotykowe. VI.Wniosek UE ma wyjątkową zdolność do reagowania na obecne zagrożenia i wyzwania w dziedzinie bezpieczeństwa i stopniowo przygotowuje się do wzmocnienia reakcji. Dzięki kompleksowemu i dynamicznemu podejściu strategia w zakresie unii bezpieczeństwa przełamuje schematyczne myślenie w celu zapewnienia, aby każde ryzyko było rozumiane w kontekście szerszego krajobrazu zagrożeń, aby wiedza fachowa wszystkich zainteresowanych stron przyczyniała się do budowania bezpieczniejszej i bardziej odpornej UE oraz aby wszystkie narzędzia, którymi dysponujemy, były skutecznie wykorzystywane zgodnie z europejskimi wartościami i przy poszanowaniu praw podstawowych.