ZAŁĄCZNIK 22

Trwałość barwy wystawionej na działanie światła sztucznego – badanie z lampą ksenonową o wyładunku łukowym w przypadku trójkątów ostrzegawczych

1. ZAKRES

Niniejszy załącznik określa metodę mającą na celu określenie odporności barwy wszystkich rodzajów przeznaczonych do badania próbek we wszystkich postaciach na działanie źródła światła sztucznego reprezentatywnego dla naturalnego światła dziennego (D65).

2. ZASADA

Egzemplarz przeznaczonych do badania próbek jest wystawiany na działanie światła sztucznego w określonych warunkach, wraz z określonym wzorcem niebieskiej wełny.

3. MATERIAŁY ODNIESIENIA

Oceny trwałości barwy, o których mowa w niniejszym załączniku, uzyskuje się przez porównanie z określonymi wzorcami niebieskiej wełny, poddanymi ekspozycji w celu sprawdzenia maksymalnego dopuszczalnego promieniowania jako maksymalnego kontrastu określonego w niniejszym regulaminie ONZ.

3.1. Wzorce niebieskiej wełny opracowane i wyprodukowane w Europie są oznaczone numerami od 1 do 8. Wzorcami tymi są tkaniny z niebieskiej wełny barwione barwnikami wymienionymi w tabeli A22-1. Do celów procedury badania wynikającej z niniejszego regulaminu, opisanej w niniejszym załączniku, stosuje się wyłącznie wzorce niebieskiej wełny nr 5 i 7, jak opisano w tabeli A22-1. Tabela A22-1 Barwniki dla wzorców niebieskiej wełny nr 5 i 7 Wzorzec Barwnik (oznaczenie wg indeksu barw) (1) 5 Cl Acid Blue 47 7 Cl Solubilised Vat Blue 5

4. Skala szarości

Skala szarości służąca do określania zmian w barwie próbek przeznaczonych do badania w badaniach trwałości barwy. Dokładna specyfikacja kolorymetryczna skali podana jest w dodatku 1 do niniejszego załącznika.

4.1. Zastosowanie skali opisano w pkt 2 dodatku 1 do niniejszego załącznika.

5. Aparatura lampy ksenonowej o wyładunku łukowym

Aparatura jest lampą ksenonową o wyładunku łukowym chłodzoną powietrzem lub wodą, umożliwiającą ekspozycję próbek zgodnie z normą EN ISO 4892-2.

5.1. Warunki ekspozycji muszą być zgodne z wymogami określonymi w tabeli A22-2. Tabela A22-2 Parametry badania ekspozycji na sztuczne czynniki atmosferyczne Parametry ekspozycji Lampa chłodzona powietrzem Lampa chłodzona wodą Cykl światło/ciemność/rozpylanie wody Światło ciągłe bez rozpylacza wody Światło ciągłe bez rozpylacza wody Temperatura czarnego wzorca w okresach oddziaływania samego światła (47 ± 3) °C przy użyciu termometru czarnego wzorca (47 ± 3) °C przy użyciu termometru czarnego wzorca Wilgotność względna około 40 % około 40 % Filtry Filtry ze szkła okiennego zob. wymogi w pkt 5.2. Filtry ze szkła okiennego (zob. wymogi w pkt 5.2) Natężenie promieniowania (W/m2) kontrolowane w przedziale: powyżej 300 nm do 400 nm 42±2 42±2 powyżej 300 nm do 800 nm 550 630 Uwaga 1: Woda stosowana do spryskiwania egzemplarza próbki powinna zawierać nie więcej niż 1 ppm krzemionki. Wyższe poziomy zawartości krzemionki mogą powodować plamy na próbkach i zmienność wyników. Wodę o wymaganej czystości można uzyskać w drodze destylacji lub połączenia procesów dejonizacji i osmozy odwróconej. Uwaga 2: Podczas gdy poziomy natężenia promieniowania powinny odpowiadać poziomom określonym powyżej, należy zasadniczo założyć margines błędu rzędu ±10 % ze względu na różnice dotyczące wieku i przepuszczalności filtra oraz kalibracji.

5.2. Źródło światła Źródło światła składa się z lampy ksenonowej o wyładunku łukowym o skorelowanej temperaturze barwowej od 5 500 K do 6 500 K, której wielkość zależy od rodzaju zastosowanej aparatury. W lampie ksenonowej o wyładunku łukowym wykorzystuje się filtry zapewniające rozsądną symulację promieniowania słonecznego filtrowanego przez typowe szkło okienne. W tabeli 3 przedstawiono wymogi dotyczące względnego spektralnego natężenia napromienienia dla filtrowanego światła łuku ksenonowego. Dostawca urządzenia do ekspozycji jest odpowiedzialny za przedstawienie niezbędnej certyfikacji potwierdzającej, że filtry, które dostarcza do stosowania w badaniach ekspozycji opisanych w przedmiotowej normie, spełniają wymogi określone w tabeli A22-3. Tabela A22-3 Wymogi dotyczące względnego spektralnego natężenia napromienienia dla filtrów ze szkła okiennego a, b, c, d, e stosowanych w urządzeniach z łukiem ksenonowym w przypadku przedmiotowej normy. Długość fal pasma spektralnego λ w nm Minimum w % (c) Dokument CIE nr 85, tabela 4, z uwzględnieniem szkła okiennego, w % (d) , (e) Maksimum w % (c) l < 300 0.29 300 ≤ λ ≤ 320 0,1 ≤1 2,8 320 < λ ≤ 360 23,8 33,1 35,5 360 < λ ≤400 62,4 66,0 76,2 a Dane w tabeli A22-3 oznaczają natężenie promieniowania w danym paśmie, wyrażone jako procent całkowitego natężenia promieniowania w przedziale od 290 nm do 400 nm. W celu ustalenia, czy określony filtr lub zestaw filtrów dla łuku ksenonowego spełniają wymogi określone w tabeli A22-3, należy zmierzyć spektralne natężenie napromienienia w przedziale od 250 nm do 400 nm. Całkowite natężenie promieniowania w każdym paśmie długości fal jest następnie sumowane i dzielone przez całkowite natężenie promieniowania w przedziale od 290 nm do 400 nm. b Minimalne i maksymalne dane w tabeli A22-3 opierają się na ponad 30 pomiarach spektralnego natężenia napromienienia dla łuków ksenonowych chłodzonych wodą i powietrzem z filtrami ze szkła okiennego z różnych partii i w różnym wieku. Dane na temat spektralnego natężenia napromienienia dotyczą filtrów i palników ksenonowych objętych zaleceniami producenta urządzenia dotyczącymi starzenia. W miarę udostępniania większej ilości danych na temat spektralnego natężenia napromienienia możliwe są niewielkie zmiany wartości granicznych. Dane minimalne i maksymalne to co najmniej trzy wartości graniczne sigma dla średniej ze wszystkich pomiarów.

5.3. Równoważniki ekspozycji na światło dla wzorców niebieskiej wełny w zakresie światłotrwałości w przypadku ekspozycji na działanie lampy ksenonowej o wyładunku łukowym Tabela A22-4 Wzorzec niebieskiej wełny Wzorzec niebieskiej wełny 420 nm 300 nm–400 nm Nr kj/m2 kj/m2 5 L6 340 13 824 7 L8 1 360 55 296

Zmiana barwy odpowiadająca stopniowi 4 na skali szarości

6. Procedura (wzorce niebieskiej wełny)

6.1. Przeznaczone do badań próbki mocuje się na uchwytach w aparaturze i poddaje ciągłej ekspozycji na czynniki atmosferyczne zgodnie z metodą opisaną poniżej.

6.2. W tym samym czasie poddaje się ekspozycji wzorce niebieskiej wełny zamocowane na tekturze, zasłaniając po jednej trzeciej każdego z nich.

6.3. Ekspozycji na czynniki pogodowe i światło poddaje się tylko jedną stronę przeznaczonych do badania próbek.

6.4. Podczas osuszania egzemplarzy nie należy nawilżać powietrza w komorze badawczej. Uwaga: Rzeczywiste warunki badania ekspozycji na czynniki atmosferyczne zależą od rodzaju zastosowanej aparatury badawczej.

6.5. Przed zamocowaniem badanych egzemplarzy na potrzeby oceny należy je osuszyć w powietrzu w temperaturze nieprzekraczającej 60 °C.

6.6. Poddawane ekspozycji wzorce niebieskiej wełny przycina się i mocuje w taki sposób, aby mierzyły one co najmniej 15 mm x 30 mm, po jednej z każdej strony części oryginału, który został przycięty do tego samego rozmiaru i kształtu co egzemplarze próbki.

6.7. Niepoddane ekspozycji próbki oryginalnej tkaniny, identyczne z badanymi próbkami, są niezbędne jako wzorce w celu porównania z egzemplarzami poddawanymi ekspozycji na czynniki atmosferyczne.

(1) The Colour Index (wydanie trzecie) – indeks publikowany przez The Society of Dyers and Colourists (P.O. Box 244, Perkin House, 82 Grattan Road, Bradford BD1 2JB, Zjednoczone Królestwo) oraz przez The American Association of Textile Chemists and Colorists (P.O. Box 12215, Research Triangle Park, NC 27709-2215, Stany Zjednoczone).

(c) Wartości z kolumny minimum i kolumny maksimum niekoniecznie sumują się do 100 %, ponieważ stanowią wartość minimalną i wartość maksymalną dla wykorzystanych danych. Dla każdego indywidualnego spektralnego natężenia napromienienia obliczona wartość procentowa dla pasm w tabeli A22-3 sumuje się do 100 %. Dla każdej indywidualnej lampy ksenonowej o wyładunku łukowym z filtrami ze szkła okiennego obliczona wartość procentowa w każdym paśmie musi mieścić się w granicach minimalnych i maksymalnych wartości określonych w tabeli A22-2. Można oczekiwać, że wyniki badań będą się różnić dla poszczególnych ekspozycji z użyciem urządzeń z łukiem ksenonowym o różnym spektralnym natężeniu napromienienia w stopniu odpowiadającym wielkościom dopuszczalnych tolerancji. W celu uzyskania konkretnych danych na temat spektralnego natężenia napromienienia dla łuku ksenonowego i filtrów, które są stosowane, należy skontaktować się z producentem urządzeń z łukiem ksenonowym.

(d) Dane z tabeli 4 w dokumencie CIE nr 85, z uwzględnieniem szkła okiennego, zostały określone poprzez pomnożenie danych z tabeli 4 w dokumencie CIE nr 85 przez przepuszczalność spektralną szkła okiennego o grubości 3 mm (zob. norma ISO 11341). Dane te są wartościami docelowymi dla łuku ksenonowego z filtrami ze szkła okiennego.

(e) Na potrzeby tabeli 4 w dokumencie CIE nr 85, z uwzględnieniem szkła okiennego, natężenie promieniowania UV w przedziale od 300 nm do 400 nm wynosi zazwyczaj około 9 %, a natężenie promieniowania widzialnego (400 nm do 800 nm) wynosi zazwyczaj około 91 %, w przypadku gdy wyraża się je jako wartość procentową całkowitego natężenia promieniowania w przedziale od 300 nm do 800 nm. Wartości procentowe promieniowania UV i promieniowania widzialnego na próbkach poddanych ekspozycji w urządzeniach z łukiem ksenonowym mogą różnić się ze względu na liczbę i właściwości odbicia egzemplarzy poddanych ekspozycji.