Jedynie oryginalne teksty EKG ONZ mają skutek prawny w świetle międzynarodowego prawa publicznego. Status i datę wejścia w życie niniejszego regulaminu należy sprawdzać w najnowszej wersji dokumentu EKG ONZ dotyczącego statusu TRANS/WP.29/343, dostępnej pod adresem: http://www.unece.org/trans/main/wp29/wp29wgs/wp29gen/wp29fdocstts.html

Regulamin nr 118 Europejskiej Komisji Gospodarczej Narodów Zjednoczonych (EKG ONZ) – Jednolite wymagania techniczne dotyczące palności materiałów używanych w konstrukcji wnętrza niektórych kategorii pojazdów samochodowych

Data wejścia w życie: 6 kwietnia 2005 r.

SPIS TREŚCI

REGULAMIN

ZAŁĄCZNIKI

1. ZAKRES

1.1. Niniejszy regulamin stosuje się do palności (zapalności, szybkości spalania i topliwości) materiałów stosowanych wewnątrz pojazdów kategorii M3, klasy II i III (1) przewożących więcej niż 22 pasażerów i nie przeznaczonych do przewozu pasażerów stojących i do użytkowania w mieście (autobusy miejskie).

Homologacje typu są udzielane zgodnie z:

1.2. Częścią I – Homologacja typu pojazdu w odniesieniu do palności elementów wewnętrznych stosowanych w przedziale pasażerskim.

1.3. Częścią II – Homologacja części (materiałów, siedzeń, zasłon, ścianek działowych, itp.) w odniesieniu do ich palności

2. DEFINICJE: Ogólne

2.1. „Producent” oznacza osobę lub podmiot odpowiedzialny przed organem udzielającym homologacji za wszystkie aspekty procesu homologacji typu oraz za zapewnienie zgodności produkcji. Nie jest istotne, aby ta osoba lub jednostka były bezpośrednio zaangażowane we wszystkie etapy konstrukcji pojazdu lub części będących przedmiotem procesu homologacji.

2.2. „Przedział pasażerski” oznacza przestrzeń, w której przebywają pasażerowie (łącznie z barkiem, kuchnią, toaletą itp.), ograniczoną przez:

2.3. „Materiały produkcyjne” oznaczają wyroby w postaci materiałów masowych (np. zwojów materiałów tapicerskich) lub wstępnie ukształtowanych części, dostarczane wytwórcy do zamontowania w typie pojazdu homologowanym zgodnie z niniejszym regulaminem lub dostarczane do warsztatów do celów konserwacji lub naprawy pojazdu.

2.4. „Siedzenie” oznacza konstrukcję, wraz z wykończeniem, która może, ale nie musi, być integralną częścią konstrukcji pojazdu, przeznaczoną na miejsce siedzące dla jednej dorosłej osoby. Pojęcie to obejmuje zarówno pojedyncze siedzenie, jak i część siedzenia kanapowego przeznaczoną na miejsce siedzące dla jednej dorosłej osoby.

2.5. „Grupa siedzeń” oznacza siedzenie kanapowe albo oddzielne siedzenia, zestawione razem bokami (tzn. tak, że przednie zamocowania jednego siedzenia znajdują się w jednej linii lub przed tylnymi zamocowaniami i w jednej linii lub za przednimi zamocowaniami drugiego siedzenia), służące do siedzenia dla jednej lub kilku dorosłych osób.

2.6. „Siedzenie kanapowe” oznacza kompletną konstrukcję z wykończeniem, przeznaczoną do siedzenia dla więcej niż jednej dorosłej osoby.

3. WYSTĄPIENIE O HOMOLOGACJĘ

3.1. O udzielenie homologacji typu pojazdu lub części w zakresie objętym niniejszym regulaminem występuje producent.

3.2. Do wniosku należy dołączyć dokument informacyjny zgodny ze wzorem przedstawionym w załączniku 1 i załączniku 2.

Placówce technicznej upoważnionej do przeprowadzania badań homologacyjnych należy przedstawić, co następuje:

3.3.1. W przypadku homologacji pojazdu: pojazd reprezentatywny dla typu pojazdu, którego dotyczy wniosek o homologację.

3.3.2. W przypadku elementów wewnętrznych, które już zostały homologowane: wykaz numerów homologacji typu i oznaczenia typu producenta dla tych części załącza się do wniosku o homologację typu pojazdu.

W przypadku części wewnętrznych bez homologacji typu EWG:

3.3.3.1. Próbki (których liczba określona jest w załącznikach 6–8) części wykorzystanych w pojeździe reprezentatywne dla typu, którego dotyczy wniosek o homologację.

3.3.3.2. Ponadto należy dostarczyć placówce technicznej jedną próbkę do wykorzystania w przyszłości jako materiał referencyjny.

3.3.3.3. W przypadku takich urządzeń, jak siedzenia, zasłony, ścianki działowe itd. próbki określone w pkt 3.3.3.1 oraz jedno kompletne urządzenie, tak jak określono powyżej.

3.3.3.4. Próbki muszą być opatrzone w sposób czytelny i nieusuwalny nazwą handlową lub marką wnioskodawcy oraz oznaczeniem typu.

4. HOMOLOGACJA

4.1. Jeżeli typ przedstawiony do homologacji na podstawie niniejszego regulaminu spełnia wymogi odpowiednich części niniejszego regulaminu, to należy udzielić homologacji tego typu.

4.2. Każdemu homologowanemu typowi należy nadać numer homologacji. Dwie pierwsze jego cyfry (obecnie są to cyfry 00 według pierwotnej wersji regulaminu) muszą wskazywać serię poprawek uwzględniających najbardziej aktualne główne zmiany techniczne wprowadzone do niniejszego regulaminu, obowiązujących w chwili udzielania homologacji. Żadna Umawiająca się Strona Porozumienia nie może nadać tego samego numeru innemu typowi pojazdu lub części zdefiniowanych w niniejszym regulaminie.

4.3. Zawiadomienie o udzieleniu lub rozszerzeniu homologacji typu na podstawie niniejszego regulaminu należy przesłać Umawiającym się Stronom Porozumienia stosującym niniejszy regulamin na jednym z formularzy zgodnych ze wzorami zamieszczonymi odpowiednio w załącznikach 3 i 4 do niniejszego regulaminu.

Na każdym pojeździe zgodnym z typem pojazdu, na opakowaniu każdego materiału (zob. pkt 4.4.2.3) homologowanego zgodnie z niniejszym regulaminem oraz na każdej części dostarczanej osobno homologowanej zgodnie z niniejszym regulaminem, w widocznym i łatwo dostępnym miejscu określonym w formularzu homologacji, umieszcza się międzynarodowy znak homologacji zawierający:

4.4.1. okrąg otaczający literę „E”, po której następuje numer wyróżniający kraj udzielający homologacji (2),

W pobliżu tego okręgu:

4.4.2.1. Symbole wskazujące kierunki, dla których określona została szybkość spalania części:

4.4.2.2. Symbol „V” wskazujący, że część homologowano, biorąc pod uwagę jego topliwość (załącznik 7) lub symbol „CD” wskazujący, że część homologowano jako kompletne urządzenie, takie jak siedzenia, ścianki działowe, półki bagażowe itp.

4.4.2.3. Materiały produkcyjne nie muszą być oznaczone indywidualnie. Jednakże opakowania, w którym są one dostarczone, muszą być opatrzone w czytelny sposób znakiem homologacji

4.4.2.4. Duże części, np. siedzenia (jeżeli są oznaczone oddzielnie), obejmujące więcej niż jedną sztukę homologowanego materiału, mogą posiadać pojedynczy znak wskazujący numery homologacji zastosowanych materiałów.

4.4.3. Jeżeli typ jest zgodny z typem homologowanym zgodnie z jednym lub większą liczbą regulaminów stanowiących załączniki do Porozumienia w kraju, który udzielił homologacji na podstawie niniejszego regulaminu, symbol podany w pkt 4.4.1 nie musi być powtarzany. W takim przypadku w kolumnach po prawej stronie symbolu opisanego w pkt 4.4.1 należy umieścić numer regulaminu, zgodnie z którym uzyskano homologację w kraju, który udzielił homologacji zgodnie z niniejszym regulaminem.

4.4.4. Znak homologacji musi być czytelny i nieusuwalny.

4.4.5. W przypadku pojazdu znak homologacji umieszcza się w pobliżu lub na tabliczce znamionowej pojazdu zamontowanej przez producenta.

4.4.6. Przykładowe układy znaków homologacji przedstawiono w załączniku 5 do niniejszego regulaminu.

5. CZĘŚĆ I – HOMOLOGACJA TYPU POJAZDU W ODNIESIENIU DO PALNOŚCI WEWNĘTRZNYCH CZĘŚCI STOSOWANYCH W PRZEDZIALE PASAŻERSKIM

5.1. Definicja

Do celów części I niniejszego regulaminu:

5.1.1. „Typ pojazdu” oznacza pojazdy, które nie różnią się pod takimi istotnymi względami jak oznaczenie typu producenta.

5.2. Specyfikacje

5.2.1. Materiały stosowane wewnątrz przedziału pasażerskiego homologowanego pojazdu muszą spełniać wymagania części II niniejszego regulaminu.

5.2.2. Materiały lub wyposażenie stosowane w przedziale pasażerskim lub w urządzeniach homologowanych jako części montuje się w taki sposób, aby zminimalizować ryzyko powstania i rozprzestrzeniania się płomienia.

5.2.3. Takie wewnętrzne materiały lub wyposażenie są montowane wyłącznie zgodnie z ich planowanym przeznaczeniem i badaniami, którym je poddano (patrz pkt 6.2.1, 6.2.2 i 6.2.3), szczególnie w odniesieniu do ich palności i topliwości (w kierunku poziomym/pionowym).

5.2.4. Kleje używane do przymocowania materiałów stosowanych wewnątrz do ich konstrukcji nośnej nie mogą zwiększać palności materiałów.

6. CZĘŚĆ II: HOMOLOGACJA TYPU CZĘŚCI W ODNIESIENIU DO JEJ PALNOŚCI

6.1. Definicje

Do celów części II niniejszego regulaminu:

„Typ części” oznacza części, które nie różnią się w zakresie takich istotnych względów, jak:

6.1.1.1. oznaczenie typu nadane przez producenta,

6.1.1.2. zamierzone zastosowanie (tapicerka siedzenia, wykładzina dachowa, itp.),

6.1.1.3. materiał(-y) zasadniczy(-e) (np. wełna, tworzywo sztuczne, guma, materiały wieloskładnikowe),

6.1.1.4. liczba warstw w przypadku materiałów złożonych oraz

6.1.1.5. inne właściwości, o ile wywierają one dostrzegalny wpływ na spełnienie wymagań określonych w niniejszym rozporządzeniu.

6.1.2. „Szybkość spalania” oznacza stosunek długości części spalonej mierzonej zgodnie z załącznikiem 6 lub 8 do niniejszego regulaminu do czasu potrzebnego do spalenia tego odcinka. Wyraża się ją w milimetrach na minutę.

6.1.3. „Materiał złożony” oznacza materiał składający się z kilku warstw podobnych lub różnych materiałów, których płaszczyzny są ściśle ze sobą związane metodą klejenia, powlekania, spawania, zgrzewania itp. Jeżeli różne materiały połączone są ze sobą w sposób nieciągły (na przykład za pomocą szycia, spawania dielektrycznego czy nitowania), wówczas nie uznaje się ich za materiały złożone.

6.1.4. „Powierzchnia licowa” oznacza stronę materiału, która po jego zamontowaniu w pojeździe jest skierowana do przedziału pasażerskiego.

6.1.5. „Tapicerka” oznacza kombinację wewnętrznej wyściółki i zewnętrznego materiału wykończeniowego, które razem tworzą pokrycie ramy siedzenia.

6.1.6. „Wykładzina” oznacza materiały, które (razem) stanowią podłoże i pokrycie wykańczające dachu, ścian i podłogi.

6.2. Specyfikacje

6.2.1. Następujące materiały poddawane są badaniom opisanym w załączniku 6 do niniejszego regulaminu:

Wynik badania uznaje się za zadowalający, jeżeli, biorąc pod uwagę najgorsze wyniki badania, szybkość spalania poziomego wynosi nie więcej niż 100 mm/minutę lub gdy płomień zgaśnie przed osiągnięciem ostatniego punktu pomiarowego.

6.2.2. Następujące materiały poddawane są badaniom opisanym w załączniku 7 do niniejszego regulaminu:

Wynik badania uznaje się za zadowalający, jeżeli, uwzględniając najgorszy wynik, nie utworzyła się kropla zapalająca watę bawełnianą.

6.2.3. Materiały użyte na zasłony i żaluzje (lub inne zwisające materiały) poddawane są badaniu opisanym w załączniku 8.

Wynik badania uznaje się za zadowalający, jeżeli, uwzględniając najgorszy wynik, szybkość spalania pionowego wynosi nie więcej niż 100 mm/minutę.

Przeprowadzenie badań określonych w załącznikach 6–8 nie jest wymagane w odniesieniu do następujących materiałów:

6.2.4.1. części wykonane z metalu lub szkła;

6.2.4.2. poszczególne akcesoria siedzenia, o masie materiału niemetalowego mniejszej niż 200 g; jeżeli całkowita masa niemetalowego materiału tych części przekracza 400 g na jedno siedzenie, wówczas każdy materiał musi zostać poddany badaniom;

elementy, których powierzchnia lub objętość nie przekracza odpowiednio:

6.2.4.3.1. 100 cm2 lub 40 cm3 dla elementów, które są połączone z pojedynczymi miejscami siedzącymi;

6.2.4.3.2. 300 cm2 lub 120 cm3 na rząd siedzeń i, maksymalnie, na metr wnętrza kabiny pasażerskiej dla tych elementów, które są rozmieszczone w pojeździe i które nie są połączone z pojedynczymi miejscami siedzącymi;

6.2.4.4. przewody elektryczne;

6.2.4.5. elementy, w odniesieniu do których nie jest możliwe pobranie próbek o wymiarach określonych w pkt 3.1 załącznika 6, pkt 3 załącznika 7 i pkt 3.1 załącznika 8.

7. ZMIANA TYPU POJAZDU ORAZ ROZSZERZENIE HOMOLOGACJI

O każdej zmianie typu pojazdu lub części w związku z niniejszym regulaminem należy powiadomić organ administracji, który udzielił homologacji typu pojazdu lub części. Organ ten może wówczas:

7.1.1. uznać za mało prawdopodobne, aby dokonane zmiany miały istotne negatywne skutki, i uznać, że w każdym wypadku dany pojazd spełnia dalej odpowiednie wymagania lub

7.1.2. zażądać kolejnego sprawozdania z badań od placówki technicznej upoważnionej do ich przeprowadzenia.

7.2. Strony Porozumienia stosujące niniejszy regulamin zostają powiadomione o potwierdzeniu lub odmowie udzielenia homologacji, z wyszczególnieniem zmian, zgodnie z procedurą określoną w pkt 4.3 powyżej.

7.3. Właściwy organ udzielający rozszerzenia homologacji przydziela numer seryjny każdemu formularzowi zawiadomienia sporządzonemu na okoliczność takiego rozszerzenia, oraz informuje o nim pozostałe Strony Porozumienia z 1958 r. stosujące niniejszy regulamin za pomocą formularza zawiadomienia zgodnego ze wzorem w załączniku 3 lub w załączniku 4 do niniejszego regulaminu.

8. ZGODNOŚĆ PRODUKCJI

Procedury zgodności produkcji muszą być zgodne z procedurami określonymi w aneksie 2 do Porozumienia (E/ECE/324-E/ECE/TRANS/505/Rev.2) oraz następującymi wymaganiami:

8.1. Każdy pojazd/każda część homologowany(-a) zgodnie z niniejszym regulaminem, produkowany jest w sposób zapewniający jego zgodność z typem homologowanym w drodze spełnienia wymogów określonych w odpowiednich częściach niniejszego regulaminu.

8.2. Organ, który udzielił homologacji typu, może w dowolnym czasie dokonać weryfikacji metod kontroli zgodności produkcji, stosowanych w każdym zakładzie produkcyjnym. Weryfikacji takich dokonuje się zazwyczaj co dwa lata.

9. SANKCJE Z TYTUŁU NIEZGODNOŚCI PRODUKCJI

9.1. Homologacja udzielona w odniesieniu do typu pojazdu/części zgodnie z niniejszym regulaminem może zostać cofnięta w razie niespełnienia wymogów określonych poniżej.

9.2. Jeżeli Umawiająca się Strona Porozumienia stosująca niniejszy regulamin postanowi o cofnięciu uprzednio przez siebie udzielonej homologacji, niezwłocznie powiadamia o tym fakcie, za pomocą formularza zawiadomienia zgodnego ze wzorami przedstawionymi w załączniku 3 lub załączniku 4 do niniejszego regulaminu, pozostałe Umawiające się Strony stosujące niniejszy regulamin.

10. OSTATECZNE ZANIECHANIE PRODUKCJI

Jeżeli posiadacz homologacji ostatecznie zaniecha produkcji typu pojazdu homologowanego zgodnie z niniejszym regulaminem, informuje o tym organ administracji, który udzielił homologacji. Po otrzymaniu stosownego zawiadomienia wyżej wymieniony organ, powiadamia o tym pozostałe Strony Porozumienia z 1958 r. stosujące niniejszy regulamin za pomocą formularza zawiadomienia zgodnego ze wzorem przedstawionym w załączniku 3 lub 4 do niniejszego regulaminu.

11. NAZWY I ADRESY PLACÓWEK TECHNICZNYCH UPOWAŻNIONYCH DO PRZEPROWADZANIA BADAŃ HOMOLOGACYJNYCH ORAZ NAZWY I ADRESY ORGANÓW ADMINISTRACJI

Strony Porozumienia z 1958 r. stosujące niniejszy regulamin przekazują sekretariatowi Organizacji Narodów Zjednoczonych nazwy i adresy placówek technicznych upoważnionych do przeprowadzania badań homologacyjnych oraz nazwy i adresy organów administracji udzielających homologacji, którym należy przesyłać wydane w innych krajach zawiadomienia poświadczające udzielenie, rozszerzenie, odmowę udzielenia lub cofnięcie homologacji albo ostateczne zaniechanie produkcji.

(1) Zgodnie z definicją zawartą w załączniku 7 do ujednoliconej rezolucji w sprawie budowy pojazdów (R.E.3) (TRANS/WP.29/78/Rev.1/Amend.2).

(2) 1 – Niemcy, 2 – Francja, 3 – Włochy, 4 – Niderlandy, 5 – Szwecja, 6 – Belgia, 7 – Węgry, 8 – Republika Czeska, 9 – Hiszpania, 10 – Serbia i Czarnogóra, 11 – Wielka Brytania, 12 – Austria, 13 – Luksemburg, 14 – Szwajcaria, 15 (numer wolny), 16 – Norwegia, 17 – Finlandia, 18 – Dania, 19 – Rumunia, 20 – Polska, 21 – Portugalia, 22 – Federacja Rosyjska, 23 – Grecja, 24 – Irlandia, 25 – Chorwacja, 26 – Słowenia, 27 – Słowacja, 28 – Białoruś, 29 – Estonia, 30 (numer wolny), 31 – Bośnia i Hercegowina, 32 – Łotwa, 33 (numer wolny), 34 – Bułgaria, 35 (numer wolny), 36 – Litwa, 37 – Turcja, 38 (numer wolny), 39 – Azerbejdżan, 40 – Była Jugosłowiańska Republika Macedonii, 41 (numer wolny), 42 – Wspólnota Europejska (homologacje udzielone przez jej państwa członkowskie z użyciem właściwych im symboli EKG), 43 – Japonia, 44 (numer wolny), 45 – Australia, 46 – Ukraina, 47 – Republika Południowej Afryki, 48 – Nowa Zelandia, 49 – Cypr, 50 – Malta, 51 – Republika Korei. Kolejne numery są przyznawane innym krajom w kolejności chronologicznej, zgodnie z datą ratyfikacji lub przystąpienia do Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być stosowane w tych pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań, a Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych powiadamia Umawiające się Strony Porozumienia o przydzielonych w ten sposób numerach..

ZAŁĄCZNIK 6

Badanie określające szybkość spalania poziomego materiałów

1. Dobór próbek i zasada badania

1.1. Badaniom należy poddać pięć próbek materiału izotropowego lub dziesięć próbek w przypadku materiału nieizotropowego (po pięć dla każdego kierunku).

1.2. Próbki są pobierane z materiału podlegającego badaniu. W przypadku materiałów o różnej szybkości spalania w różnych kierunkach materiału każdy kierunek musi zostać zbadany. Próbki należy pobrać i umieścić w aparaturze badawczej, tak aby można było zmierzyć największą szybkość spalania. Jeśli materiał jest dostarczany z metra, to należy odciąć część o długości co najmniej 500 mm i szerokości równej szerokości materiału. Z tej części pobiera się próbki znajdujące się w odległości co najmniej 100 mm od krawędzi materiału i w równej odległości względem siebie. Próbki pobiera się w taki sam sposób z produktów gotowych, o ile kształt produktu na to pozwala. Jeśli grubość produktu wynosi więcej niż 13 mm, grubość należy zmniejszyć za pomocą obróbki mechanicznej do 13 mm od strony, która nie jest widoczna w przedziale pasażerskim. Jeżeli nie jest to możliwe, to badanie, po uzgodnieniu z placówką techniczną, przeprowadza się na materiale o początkowej grubości, a informację o tym podaje się w sprawozdaniu z badań.

Materiały złożone (zob. pkt 6.1.3) bada się tak, jak gdyby były one jednolite. W przypadku materiałów wykonanych z nakładanych warstw o różnym składzie, które nie są materiałami złożonymi, wszystkie warstwy materiału znajdujące się na głębokości do 13 mm od powierzchni zwróconej przodem do przedziału pasażerskiego są badane indywidualnie.

1.3. Próbkę umieszcza się poziomo w uchwycie U-kształnym i poddaje działaniu określonego płomienia przez 15 sekund w komorze spalania, gdzie płomień działa na wolną końcówkę próbki. W badaniu określa się, czy i kiedy płomień gaśnie lub czas, w którym płomień przebywa mierzoną odległość.

2. Aparatura

Komora spalania (rysunek 1), najlepiej ze stali nierdzewnej i o wymiarach podanych na rysunku 2. W przedniej ścianie komory znajduje okno obserwacyjne wykonane z materiału odpornego na płomień; może ono stanowić przednią ścianę komory i być tak skonstruowane, aby umożliwiało dostęp do jej wnętrza.

Spód komory posiada otwory wentylacyjne, zaś naokoło strony wierzchniej znajdują się szczelina odpowietrzająca. Komora spalania stoi na czterech nóżkach o wysokości 10 mm.

Komora może mieć z jednej strony otwór do wprowadzania uchwytu z próbką; po przeciwnej stronie znajduje się otwór na przewód gazowy. Stopiony materiał ścieka do miski (zob. rysunek 3), umieszczonej na spodzie komory, między otworami wentylacyjnymi, tak aby nie przykrywała otworów wentylacyjnych.

Rysunek 1

Przykładowa komora spalania z uchwytem do próbek i z miską ociekową

Rysunek 2

Przykład komory spalania

(Wymiary w milimetrach)

Rysunek 3

Typowa miska ociekowa

(Wymiary w milimetrach)

Uchwyt do próbek składający się z dwóch płytek lub ramek metalowych w kształcie litery U, wykonany z materiału odpornego na korozję. Wymiary podane są na rysunku 4.

Dolna płytka wyposażona jest w kołki, a górna w odpowiadające im otwory dla zapewnienia właściwego trzymania próbki. Kołki służą także jako punkty pomiarowe na początku i na końcu odcinka palenia.

Nad dolną ramką U-kształtną znajduje się wspornik w postaci żaroodpornych drutów o średnicy 0,25 mm, rozciągniętych na ramce w 25-milimetrowych odstępach (zob. rys. 5).

Dolna płaszczyzna próbek powinna znajdować się 178 mm nad płytą podłogi. Odległość przedniej krawędzi uchwytu do próbek od końca komory wynosi 22 mm; odległość wzdłużnych boków uchwytu od ścian komory wynosi 50 mm (wszystkie wymiary dotyczą wnętrza). (Zob. rys. 1 i 2).

Rysunek 4

Przykładowy uchwyt do próbek

(Wymiary w milimetrach)

Rysunek 5

Przykład dolnej ramki U-kształtnej do wspornika z drutów

(Wymiary w milimetrach)

2.3. Palnik gazowy

Jako małe źródło ognia wykorzystuje się palnik Bunsena o średnicy wewnętrznej 9,5 mm ±0,5 mm. Jest on umieszczony w komorze badawczej w taki sposób, że środek jego dyszy znajduje się 19 mm poniżej środka dolnej krawędzi otwartego końca próbki (zob. rys. 2).

2.4. Gaz używany do badań

Gaz zasilający palnik ma wartość kaloryczną około 38 MJ/m3 (np. gaz ziemny).

2.5. Metalowy grzebień o długości co najmniej 110 mm z siedmioma lub ośmioma gładkimi, zaokrąglonymi zębami o długości 25 mm.

2.6. Stoper zapewniający dokładność do 0,5 sekundy.

2.7. Szafa wyciągowa. Komora spalania może być umieszczona w szafie wyciągowej pod warunkiem, że jej wewnętrzna objętość będzie co najmniej 20 razy, ale nie więcej niż 110 razy większa niż objętość komory spalania i że wysokość, szerokość lub długość szafy nie będzie większa o 2,5 raza od dwóch pozostałych wymiarów. Przed badaniem należy zmierzyć pionową prędkość powietrza w szafie wyciągowej w odległości 100 mm przed i za ostatecznym miejscem umieszczenia komory spalania. Musi ona wynosić od 0,10 do 0,30 m/s, w celu uniknięcia ewentualnej uciążliwości produktów spalania dla operatora. Możliwe jest użycie szafy wyciągowej z naturalną wentylacją i z odpowiednią prędkością powietrza.

3. Próbki

3.1. Kształt i wymiary

Kształt i wymiary próbek określone są na rys. 6. Grubość próbki odpowiada grubości badanego produktu. Nie może być większa niż 13 mm. O ile to możliwe, próbka powinna mieć taki sam przekrój poprzeczny na całej długości.

Rysunek 6

Próbka

(Wymiary w milimetrach)

3.1.2. Jeżeli kształt i wymiary produktu nie pozwalają na pobranie próbki podanego rozmiaru, wówczas zachowane muszą być następujące wymiary minimalne:

a) dla próbek o szerokości od 3 do 60 mm długość wynosi 356 mm. W takim przypadku materiał bada się na szerokości produktu;

b) dla próbek o szerokości od 60 do 100 mm długość wynosi co najmniej 138 mm. W tym przypadku potencjalny odcinek palenia odpowiada długości próbki; pomiar zaczyna się od pierwszego punktu pomiarowego.

3.2. Przygotowanie do badania

Próbki są kondycjonowane co najmniej przez 24 godziny, ale nie dłużej niż siedem dni w temperaturze 23 °C ± 2 °C i wilgotności względnej 50 ± 5 % i są przechowywane w tych warunkach aż do chwili rozpoczęcia badań.

4. Procedura

4.1. Próbki z puszystą lub włochatą powierzchnią umieścić na płaskiej powierzchni i przeczesać dwukrotnie pod włos grzebieniem (pkt 2.5).

4.2. Umieścić próbkę w uchwycie (pkt 2.2) w taki sposób, aby strona licowa była skierowana do dołu w kierunku płomienia.

4.3. Wyregulować płomień do wysokości 38 mm, korzystając z podziałki wewnątrz komory spalania, przy zamkniętym wlocie powietrza do palnika. Przed rozpoczęciem pierwszego badania płomień musi się palić przez 1 min w celu stabilizacji.

4.4. Wsunąć uchwyt próbki do komory spalania, tak aby koniec próbki został wystawiony na działanie płomienia, i po 15 sekundach odciąć dopływ gazu.

4.5. Pomiar czasu spalania rozpoczyna się w momencie, kiedy podstawa płomienia przechodzi pierwszy punkt pomiarowy. Obserwować rozprzestrzenianie się płomienia po tej stronie próbki, która pali się szybciej (górna lub dolna strona).

4.6. Pomiar czasu spalania kończy się, gdy płomień przejdzie ostatni punkt pomiarowy lub gdy zgaśnie przed osiągnięciem ostatniego punktu pomiarowego. Jeżeli płomień nie osiągnie ostatniego punktu pomiarowego, mierzy się spalony odcinek aż do punktu, w którym płomień zgasł. Spalony odcinek jest częścią próbki, której powierzchnia lub wnętrze uległo zniszczeniu przez spalenie.

4.7. Jeśli próbka nie zapala się lub nie pali się po wygaszeniu palnika, lub jeżeli płomień zgaśnie przed osiągnięciem pierwszego punktu pomiarowego i nie zostanie zmierzony czas spalania, to w sprawozdaniu z badań należy zanotować, że szybkość spalania wynosi 0 mm/min.

4.8. W przypadku przeprowadzania serii badań lub powtarzania badań należy się upewnić, że przed rozpoczęciem następnego badania temperatura komory spalania i uchwytu próbki wynosi nie więcej niż 30 °C.

5. Obliczenia

Szybkość spalania B (1), w milimetrach na minutę, jest wyrażona wzorem:

B = 60 s/t

gdzie:

s = długość spalonej próbki, w milimetrach; t = czas, w sekundach, potrzebny do spalenia odcinka s.

(1) Szybkość spalania (B) dla każdej próbki oblicza się tylko w przypadku, gdy płomień osiąga ostatni punkt pomiarowy lub koniec próbki.