PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 166/170

Jedynie oryginalne teksty EKG ONZ mają skutek prawny w świetle międzynarodowego prawa publicznego. Status i datę wejścia w życie niniejszego regulaminu należy sprawdzać w najnowszej wersji dokumentu EKG ONZ dotyczącego statusu TRANS/WP.29/343, dostępnej pod adresem:

http://www.unece.org/trans/main/wp29/wp29wgs/wp29gen/wp29fdocstts.html

Regulamin nr 120 Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych (EKG ONZ) – Jednolite przepisy dotyczące homologacji silników spalinowych montowanych w ciągnikach rolniczych i leśnych oraz w maszynach samojezdnych nieporuszających się po drogach, w zakresie pomiaru mocy netto, momentu obrotowego netto oraz jednostkowego zużycia paliwa [2015/1000]

Obejmujący wszystkie obowiązujące teksty, w tym:

Serię 01 poprawek do regulaminu – data wejścia w życie: 26 lipca 2012 r.

SPIS TREŚCI

REGULAMIN

1. Zakres

2. Definicje

3. Wystąpienie o homologację

4. Homologacja

5. Specyfikacje i badania

6. Zgodność produkcji

7. Sankcje z tytułu niezgodności produkcji

8. Zmiana i rozszerzenie homologacji typu silnika lub rodziny silników

9. Ostateczne zaniechanie produkcji

10. Nazwy i adresy placówek technicznych upoważnionych do przeprowadzania badań homologacyjnych oraz nazwy i adresy organów udzielających homologacji typu

ZAŁĄCZNIKI

1 Podstawowe właściwości silnika spalinowego i ogólne informacje o przebiegu badań

2 Zawiadomienie

3 Wzór znaków homologacji

4 Metoda pomiaru mocy netto silnika spalinowego

5 Podstawowe właściwości rodziny silników

6 Kontrola zgodności produkcji

7 Dane techniczne paliw wzorcowych

1. ZAKRES

1.1. Niniejszy regulamin dotyczy przedstawienia, jako funkcji prędkości silnika, krzywych mocy, momentu obrotowego i jednostkowego zużycia paliwa przy pełnym obciążeniu podanym przez producenta dla silników spalinowych przeznaczonych do stosowania:

1.1.1. w pojazdach kategorii T (1);

1.1.2. w maszynach samojezdnych nieporuszających się po drogach (1), używanych ze zmienną lub stałą prędkością.

1.2. Silniki spalinowe należą do jednej z poniższych kategorii:

1.2.1. silniki z tłokami o ruchu posuwisto-zwrotnym (o zapłonie iskrowym albo samoczynnym), z wyłączeniem silników bezkorbowych;

1.2.2. silniki tłokowe rotacyjne (o zapłonie iskrowym albo samoczynnym).

2. DEFINICJE

2.1. „Homologacja silnika” oznacza homologację typu silnika w zakresie jego mocy netto zmierzonej zgodnie z procedurą określoną w załączniku 4 do niniejszego regulaminu.

2.2. „Homologacja rodziny silników” oznacza homologację członków rodziny silników w zakresie ich mocy netto zgodnie z procedurą określoną w załączniku 5 lub 6 do niniejszego regulaminu.

2.3. „Typ silnika” oznacza kategorię silników, które nie różnią się pod względem podstawowych właściwości określonych w dodatku 3 do załącznika 1 do niniejszego regulaminu.

2.4. „Rodzina silników” oznacza grupę silników danego producenta, które poprzez swoją konstrukcję spełniają kryteria przynależności do grupy określone w załączniku 5 do niniejszego regulaminu.

2.5. „Silnik macierzysty” oznacza silnik wybrany z rodziny silników w taki sposób, że spełnia on wymagania określone w załączniku 5 do niniejszego regulaminu.

2.6. „Moc netto” oznacza moc uzyskaną na stanowisku badawczym na końcu wału korbowego lub jego odpowiednika przy odpowiedniej prędkości silnika z urządzeniami pomocniczymi i wyposażeniem wymienionymi w tabeli 1 załącznika 4 do niniejszego regulaminu, ustaloną w warunkach atmosferycznych odniesienia.

2.7. „Moc znamionowa netto” oznacza moc netto silnika zadeklarowaną przez producenta dla prędkości znamionowej.

2.8. „Maksymalna moc netto” oznacza maksymalną wartość mocy netto mierzoną przy pełnym obciążeniu silnika.

2.9. „Prędkość znamionowa” oznacza maksymalną prędkość silnika przy pełnym obciążeniu, na jaką zezwala regulator obrotów zgodnie z projektem producenta, lub, jeżeli taki regulator nie występuje, prędkość, przy której silnik wytwarza maksymalną moc, zgodnie ze wskazaniami producenta.

2.10. „Prędkość, przy której uzyskiwana jest maksymalna moc netto” oznacza prędkość obrotową, przy której silnik osiąga maksymalną moc netto, zgodnie ze wskazaniami producenta.

2.11. „Prędkość, przy której uzyskiwany jest maksymalny moment obrotowy” oznacza prędkość obrotową, przy której silnik osiąga maksymalny moment obrotowy, zgodnie ze wskazaniami producenta.

2.12. „Maksymalny moment obrotowy” oznacza maksymalną wartość momentu obrotowego netto mierzonego przy pełnym obciążeniu silnika.

3. WYSTĄPIENIE O HOMOLOGACJĘ

3.1. Wniosek o homologację typu silnika lub rodziny silników w odniesieniu do pomiaru mocy netto jest przedkładany przez producenta lub jego należycie upoważnionego przedstawiciela.

3.2. Do wniosku należy dołączyć wymienione poniżej dokumenty w trzech egzemplarzach: opis typu silnika lub rodziny silników zawierający wszystkie istotne dane, o których mowa w załączniku 1 do niniejszego regulaminu.

3.3. Silnik reprezentatywny dla typu silnika będącego przedmiotem homologacji lub w przypadku rodziny silników silnik macierzysty należy wraz z urządzeniami określonymi w załączniku 4 do niniejszego regulaminu przedłożyć placówkom technicznym prowadzącym badania homologacyjne.

4. HOMOLOGACJA

4.1. Homologacji typu silnika lub rodziny silników udziela się, jeśli moc silnika przedstawionego do homologacji zgodnie z niniejszym regulaminem została zmierzona zgodnie ze specyfikacją opisaną w pkt 5 poniżej.

4.2. Każdemu homologowanemu typowi silnika lub homologowanej rodzinie silników należy nadać numer homologacji. Dwie pierwsze cyfry takiego numeru (obecnie 01, co odpowiada regulaminowi w tej wersji) wskazują serię poprawek uwzględniających najnowsze w chwili udzielania homologacji istotne zmiany w regulaminie dostosowujące go do postępu technicznego. Ta sama Umawiająca się Strona Porozumienia nie może nadać tego samego numeru innemu typowi silnika lub rodzinie silników.

4.3. Zawiadomienie o udzieleniu, rozszerzeniu lub odmowie homologacji typu silnika lub rodziny silników zgodnie z niniejszym regulaminem zostaje przekazane Stronom Porozumienia z 1958 r. stosującym niniejszy regulamin na formularzu zgodnym ze wzorem przedstawionym w załączniku 2 do niniejszego regulaminu.

4.4. Na każdym silniku zgodnym z typem silnika lub rodziną silników homologowanych zgodnie z niniejszym regulaminem, w widocznym i łatwo dostępnym miejscu, określonym w formularzu homologacji, umieszcza się międzynarodowy znak homologacji składający się z:

4.4.1. okręgu otaczającego literę „E”, po której następuje numer wyróżniający państwo, które udzieliło homologacji (2);

4.4.2. numeru niniejszego regulaminu, a następnie litery „R”, myślnika i numeru homologacji umieszczonych z prawej strony okręgu opisanego w pkt 4.4.1. Zamiast umieszczania na silniku znaków i symboli homologacji, producent może załączyć do silnika homologowanego zgodnie z niniejszym regulaminem dokument zawierający niezbędne informacje umożliwiające umieszczenie na pojeździe znaków i symbolu homologacji.

4.5. Jeżeli silnik jest zgodny z typem homologowanym lub rodziną homologowaną zgodnie z jednym lub większą liczbą regulaminów stanowiących załączniki do Porozumienia w państwie, które udzieliło homologacji na podstawie niniejszego regulaminu, symbol podany w pkt 4.4.1 nie musi być powtarzany; w takim wypadku dodatkowe numery i symbole wszystkich regulaminów, zgodnie z którymi udzielono homologacji w kraju, w którym udzielono homologacji na podstawie niniejszego regulaminu, umieszcza się w kolumnach pionowych z prawej strony symbolu opisanego w pkt 4.4.1.

4.6. Znak homologacji umieszcza się na tabliczce znamionowej zamontowanej na homologowanym typie przez producenta lub w jej pobliżu.

4.7. Przykłady wzoru znaków homologacji przedstawiono w załączniku 3 do niniejszego regulaminu.

4.8. Na każdym silniku zgodnym z typem silnika lub rodziną silników homologowanych zgodnie z niniejszym regulaminem musi znajdować się, oprócz znaku homologacji:

4.8.1. znak towarowy lub nazwa handlowa producenta silnika;

4.8.2. kod silnika nadany przez producenta.

5. SPECYFIKACJE I BADANIA

5.1. Informacje ogólne

Elementy, które mogą mieć wpływ na moc silnika, należy zaprojektować, skonstruować i zmontować w taki sposób, by w trakcie normalnego użytkowania, pomimo wibracji, na jakie może być narażony, silnik pracował zgodnie z przepisami niniejszego regulaminu.

5.2. Opis badań silnika spalinowego

5.2.1. Badanie mocy netto polega na sprawdzeniu silnika o zapłonie iskrowym przy całkowicie otwartej przepustnicy oraz silnika o zapłonie samoczynnym przy ustawieniu pompy paliwowej wtryskowej na pełną moc, przy czym silnik wyposażony jest zgodnie z wytycznymi zamieszczonymi w tabeli 1 w załączniku 4 do niniejszego regulaminu.

5.2.2. Pomiary wykonuje się przy wystarczającej liczbie wartości prędkości silnika w celu ustalenia właściwych krzywych mocy, momentu obrotowego i jednostkowego zużycia paliwa, pomiędzy najniższą a najwyższą prędkością silnika zalecaną przez producenta. Zakres prędkości musi obejmować prędkości obrotowe, w których silnik wytwarza moc znamionową netto, moc maksymalną i maksymalny moment obrotowy.

5.2.3. Stosuje się następujące rodzaje paliwa:

5.2.3.1. Dla silników o zapłonie iskrowym zasilanych benzyną: Stosuje się paliwo wzorcowe określone w załączniku 7.

5.2.3.2. Dla silników o zapłonie iskrowym zasilanych LPG: 5.2.3.2.1. W przypadku silnika samoadaptującego się do rodzaju paliwa: Używa się paliwa dostępnego na rynku. W przypadku wątpliwości stosuje się jedno z paliw wzorcowych wymienionych w załączniku 7; 5.2.3.2.2. W przypadku silnika bez zdolności samoadaptacji do rodzaju paliwa: Stosuje się paliwo wzorcowe wymienione w załączniku 7 z najniższą zawartością C3; lub 5.2.3.2.3. W przypadku silnika oznaczonego dla jednego określonego składu paliwa: Stosuje się paliwo zgodne z oznaczeniem silnika. 5.2.3.2.4. Zastosowane paliwo odnotowuje się w sprawozdaniu z badania.

5.2.3.3. Dla silników o zapłonie iskrowym napędzanych gazem ziemnym: 5.2.3.3.1. W przypadku silnika samoadaptującego się do rodzaju paliwa: Używa się paliwa dostępnego na rynku. W przypadku wątpliwości stosuje się jedno z paliw wzorcowych wymienionych w załączniku 7; 5.2.3.3.2. W przypadku silnika bez zdolności samoadaptacji do rodzaju paliwa: Jedno z paliw dostępnych na rynku z liczbą Wobbego wynoszącą co najmniej 52,6 MJ/m3 (20 °C, 101,3 kPa). W przypadku wątpliwości stosuje się paliwo wzorcowe GR wymienione w załączniku 7, tj. paliwo z najwyższą liczbą Wobbego; lub 5.2.3.3.3. W przypadku silnika oznaczonego z przeznaczeniem dla jednego rodzaju paliwa: Stosuje się jedno z paliw dostępnych na rynku z liczbą Wobbego wynoszącą co najmniej 52,6 MJ/m3 (20 °C, 101,3 kPa), jeśli silnik oznaczono dla gazów węglowodorowych (H) lub co najmniej 47,2 MJ/m3 (20 °C, 101,3 kPa), jeśli silnik oznaczono dla gazów płynnych (L). W przypadku wątpliwości stosuje się paliwo wzorcowe GR określone w załączniku 7, jeżeli silnik oznaczono dla gazów węglowodorowych (H), lub paliwo wzorcowe G23, jeżeli silnik jest oznaczony dla gazów płynnych (L), tj. paliwo z najwyższą liczbą Wobbego dla właściwych rodzajów gazu; lub (3) 5.2.3.3.4. W przypadku silnika oznaczonego dla jednego określonego składu paliwa: Stosuje się paliwo zgodne z oznaczeniem silnika. 5.2.3.3.5. Zastosowane paliwo odnotowuje się w sprawozdaniu z badania.

5.2.3.4. Dla silników o zapłonie samoczynnym: Stosuje się paliwo wzorcowe określone w załączniku 7. Wyboru paliwa używanego w badaniu dokonuje się na podstawie wartości granicznych gazów wydechowych, które mają obowiązywać dla danego typu silnika lub rodziny silników. Paliwo wzorcowe wybiera się w następujący sposób według zakresów mocy określonych w regulaminie ustanawiającym jednolite przepisy dotyczące homologacji silników z zapłonem samoczynnym (ZS) przeznaczonych do montażu w ciągnikach rolniczych i leśnych oraz w maszynach samojezdnych nieporuszających się po drogach w zakresie emisji zanieczyszczeń przez silnik: Załącznik 7 – Tabela 1 dla zakresów mocy od D do G Załącznik 7 – Tabela 2 dla zakresów mocy od H do K Załącznik 7 – Tabela 3 dla zakresów mocy od L do R. Dla zakresów mocy od H do K można ewentualnie zastosować paliwo wzorcowe określone w załączniku 7 w tabeli 1.

5.2.4. Pomiar wykonuje się zgodnie z wytycznymi podanymi w załączniku 5 do niniejszego regulaminu.

5.2.5. Sprawozdanie z badań zawiera wyniki oraz wszystkie obliczenia potrzebne do określenia mocy netto, wymienione w dodatku do załącznika 4 do niniejszego regulaminu, oraz właściwości silnika wymienionych w załączniku 1 do niniejszego regulaminu.

5.3. Interpretacja wyników

5.3.1. Moc netto

Moc netto zadeklarowana przez producenta dla typu silnika (lub silnika macierzystego) jest akceptowana, jeśli nie różni się więcej niż o wartości określone w poniższej tabeli od skorygowanych wartości zmierzonych przez placówkę techniczną w silniku poddanym badaniom.

Typ silnika Moc znamionowa netto [%] Inne punkty pomiarowe na krzywej [%] Tolerancja dla prędkości obrotowej silnika [%] Ogólnie ± 2 ± 4 ± 1,5 Silniki benzynowe o zapłonie iskrowym z regulatorem ± 4 ± 6 ± 4 Silniki benzynowe o zapłonie iskrowym bez regulatora ± 4 ± 10 ± 4

5.3.2. Prędkość znamionowa

Prędkość znamionowa deklarowana przez producenta nie może różnić się o więcej niż 100 min– 1 od wartości zmierzonej przez placówkę techniczną w silniku poddanym badaniom. W silnikach benzynowych o zapłonie iskrowym prędkość znamionowa deklarowana przez producenta nie może różnić się od wartości zmierzonej przez placówkę techniczną w silniku poddanym badaniom o więcej niż 150 min– 1 w przypadku silników z regulatorem oraz 350 min– 1 lub 4 % – zależnie od tego, która z tych wartości jest niższa – w przypadku silników bez regulatora.

5.3.3. Zużycie paliwa

Krzywa jednostkowego zużycia paliwa deklarowana przez producenta dla typu silnika (lub silnika macierzystego) jest akceptowana, jeśli nie różni się o więcej niż 8 % we wszystkich punktach pomiarowych od wartości zmierzonych dla tych samych punktów przez placówkę techniczną w silniku poddanym badaniom.

5.3.4. Rodzina silników

W przypadku zgodności silnika macierzystego z warunkami w pkt 5.3.1 i 5.3.2 ocena zostaje automatycznie rozszerzona na wszystkie zadeklarowane krzywe silników należących do rodziny.

6. ZGODNOŚĆ PRODUKCJI

Procedury zgodności produkcji muszą być zgodne z procedurami określonymi w aneksie 2 do Porozumienia (E/ECE/324-E/ECE/TRANS/505/Rev.2) i następującymi wymaganiami:

6.1. Silniki homologowane zgodnie z niniejszym regulaminem muszą być produkowane w sposób zapewniający ich zgodność z homologowanym typem.

6.2. Należy spełnić minimalne wymagania w zakresie procedur kontroli zgodności produkcji, określone w załączniku 6 do niniejszego regulaminu.

7. SANKCJE Z TYTUŁU NIEZGODNOŚCI PRODUKCJI

7.1. Homologacja typu silnika lub rodziny silników udzielona zgodnie z niniejszym regulaminem może zostać cofnięta, jeśli wymagania określone w pkt 6.1 powyżej nie są spełnione lub jeśli silnik lub rodzina silników opatrzone znakiem homologacji są niezgodne z homologowanym typem.

7.2. Jeżeli Umawiająca się Strona Porozumienia z 1958 r. stosująca niniejszy regulamin cofnie uprzednio przez siebie udzieloną homologację, niezwłocznie powiadamia o tym fakcie pozostałe Umawiające się Strony stosujące niniejszy regulamin, za pomocą formularza zawiadomienia zgodnego ze wzorem przedstawionym w załączniku 2 do niniejszego regulaminu.

8. ZMIANA I ROZSZERZENIE HOMOLOGACJI TYPU SILNIKA LUB RODZINY SILNIKÓW

8.1. O wszelkich modyfikacjach typu silnika lub rodziny silników w odniesieniu do właściwości podanych w załączniku 1 należy powiadomić organ udzielający homologacji typu, który udzielił homologacji typu silnika lub rodziny silników. Organ udzielający homologacji typu może:

8.1.1. uznać, że wprowadzone modyfikacje prawdopodobnie nie będą miały istotnego negatywnego skutku i że w każdym razie silnik nadal spełnia wymogi; lub

8.1.2. zażądać kolejnego sprawozdania z badań od placówki technicznej upoważnionej do ich przeprowadzania.

8.2. Strony Porozumienia stosujące niniejszy regulamin zostają powiadomione o potwierdzeniu lub odmowie udzielenia homologacji, z wyszczególnieniem zmian, zgodnie z procedurą określoną w pkt 4.3 powyżej.

8.3. Organ udzielający homologacji typu, który udziela rozszerzenia homologacji, nadaje numer seryjny każdemu takiemu rozszerzeniu i powiadamia o nim pozostałe Strony Porozumienia z 1958 r. stosujące niniejszy regulamin za pomocą formularza zawiadomienia zgodnego ze wzorem przedstawionym w załączniku 2 do niniejszego regulaminu.

9. OSTATECZNE ZANIECHANIE PRODUKCJI

Jeśli posiadacz homologacji całkowicie zaprzestaje produkcji typu silnika lub rodziny silników homologowanych zgodnie z niniejszym regulaminem, informuje o tym organ, który udzielił homologacji. Po otrzymaniu stosownego zawiadomienia wyżej wymieniony organ powiadamia o tym pozostałe Strony Porozumienia z 1958 r. stosujące niniejszy regulamin za pomocą formularza zawiadomienia zgodnego ze wzorem przedstawionym w załączniku 2 do niniejszego regulaminu.

10. NAZWY I ADRESY PLACÓWEK TECHNICZNYCH UPOWAŻNIONYCH DO PRZEPROWADZANIA BADAŃ HOMOLOGACYJNYCH ORAZ NAZWY I ADRESY ORGANÓW UDZIELAJĄCYCH HOMOLOGACJI TYPU

Strony Porozumienia stosujące niniejszy regulamin przekazują Sekretariatowi Organizacji Narodów Zjednoczonych nazwy i adresy placówek technicznych upoważnionych do przeprowadzania badań homologacyjnych lub nazwy i adresy organów udzielających homologacji typu, które udzielają homologacji i którym należy przesyłać wydane w innych państwach zawiadomienia poświadczające udzielenie, rozszerzenie lub odmowę udzielenia homologacji.

(1) Zgodnie z definicją zawartą w ujednoliconej rezolucji w sprawie budowy pojazdów (R.E.3), dokument ECE/TRANS/WP.29/78/Rev.2, pkt 2 – www.unece.org/trans/main/wp29/wp29wgs/wp29gen/wp29resolutions.html

(2) Numery wyróżniające Umawiających się Stron Porozumienia z 1958 r. podano w załączniku 3 do ujednoliconej rezolucji w sprawie budowy pojazdów (R.E.3), dokument ECE/TRANS/WP.29/78/Rev.3 – www.unece.org/trans/main/wp29/wp29wgs/wp29gen/wp29resolutions.html

(3) „Liczba Wobbego (dolna Wl; lub górna Wu)” oznacza stosunek wartości ciepła właściwego gazu na jednostkę objętości do pierwiastka kwadratowego jego gęstości względnej w tych samych warunkach odniesienia:

ZAŁĄCZNIK 1 Podstawowe właściwości silnika spalinowego i ogólne informacje o przebiegu badań Silnik macierzysty/typ silnika (1): … 1. Informacje ogólne 1.1. Marka (nazwa przedsiębiorstwa): … 1.2. Typ i opis handlowy silnika macierzystego oraz (jeżeli dotyczy) rodziny silnika(-ów) (2): … 1.3. Kod typu nadany przez producenta oznaczony na silniku(-ach) (2): … 1.4. Wyszczególnienie urządzeń napędzanych przez silnik (2): … 1.5. Nazwa i adres producenta: … 1.6. Nazwa i adres upoważnionego przedstawiciela producenta (jeżeli występuje): … 1.7. Umiejscowienie, kodowanie i sposób mocowania znaków identyfikacyjnych silnika: … 1.8. Usytuowanie i metoda umieszczania znaku homologacji: … 1.9. Adresy zakładów montażowych: … 2. Załączniki 2.1. Podstawowe właściwości silnika macierzystego (silników macierzystych) (zob. dodatek 1) … 2.2. Podstawowe właściwości rodziny silników (zob. dodatek 2) … 2.3. Podstawowe właściwości typów silników w rodzinie (zob. dodatek 3) … 3. Właściwości związanych z silnikiem części maszyn samojezdnych (jeżeli dotyczy) … 4. Zdjęcia silnika macierzystego … 5. Wykaz innych załączników: 5.1. Dodatek 1/Dodatek 2/Dodatek 3 (1) 5.2. Deklarowane krzywe mocy, momentu obrotowego i jednostkowego zużycia paliwa silnika/silnika macierzystego oraz silników w rodzinie (1) 5.3. Inne ewentualne załączniki: … (1) Niepotrzebne skreślić. (2) Wykaz typów i modeli. Dodatek 1 PODSTAWOWE WŁAŚCIWOŚCI SILNIKA/SILNIKA MACIERZYSTEGO (1) 1. Opis silnika 1.1. Producent: … 1.2. Kod silnika nadany przez producenta: … 1.3. Zasada działania: zapłon iskrowy/zapłon samoczynny, czterosuwowy/dwusuwowy (1) 1.4. Średnica (2): … mm 1.5. Skok tłoka (2): … mm 1.6. Liczba i układ cylindrów oraz kolejność zapłonu: … 1.7. Pojemność skokowa silnika (3): … cm3 1.8. Stopień sprężania (4): … 1.9. Opis systemu spalania: … 1.10. Rysunek (rysunki) komory spalania i denka tłoka: … 1.11. Minimalne pole przekroju poprzecznego otworów dolotowych i wylotowych: … 1.12. Układ chłodzenia: ciecz/powietrze (1) 1.12.1. Ciecz 1.12.1.1. Własności fizyczne cieczy: … 1.12.1.2. Pompa(-y) cyrkulacyjna(-e): tak/nie (1) 1.12.1.3. Dane techniczne lub marka(-i) i typ(-y) (w stosownych przypadkach): … 1.12.1.4. Przełożenie(-a) napędu (w stosownych przypadkach): … 1.12.2. Powietrze 1.12.2.1. Dmuchawa: tak/nie (1) 1.12.2.2. Dane techniczne lub marka(-i) i typ(-y) (w stosownych przypadkach): … 1.12.2.3. Przełożenie(-a) napędu, (w stosownych przypadkach): … 1.13. Temperatura dopuszczona przez producenta 1.13.1. Chłodzenie cieczą: maksymalna temperatura na wylocie: … K 1.13.2. Chłodzenie powietrzem: punkt odniesienia: … 1.13.3. Maksymalna temperatura w punkcie odniesienia: … K 1.13.4. Maksymalna temperatura ładunku powietrza przy wylocie chłodnicy międzystopniowej (jeśli ma zastosowanie): … K 1.13.5. Maksymalna temperatura gazów wydechowych w miejscu rury (rur) wydechowej(-ych) sąsiadującym z kołnierzem(-ami) kolektora(-ów) wydechowego(-ych): … K Temperatura oleju smarującego : minimalna: … K maksymalna: … K 1.14. Doładowanie: tak/nie (1) 1.14.1. Marka: … 1.14.2. Typ: … 1.14.3. Opis układu (np. maksymalne ciśnienie doładowania, upust, w stosownych przypadkach): 1.14.4. Chłodnica międzystopniowa: tak/nie (1) 1.15. Układ wlotowy: maksymalny dopuszczalny spadek ciśnienia układu wlotowego przy znamionowej prędkości obrotowej i pełnym obciążeniu silnika: … kPa 1.16. Układ wylotowy: maksymalne dopuszczalne przeciwciśnienie w układzie wylotowym przy znamionowej prędkości obrotowej i pełnym obciążeniu silnika: … kPa 2. Środki ograniczające zanieczyszczenie powietrza 2.1. Układ recyrkulacji gazów ze skrzyni korbowej: tak/nie (1) 2.2. Dodatkowe urządzenia zapobiegające zanieczyszczeniom (jeżeli występują i jeżeli nie są uwzględnione w innej pozycji) 2.2.1. Reaktor katalityczny: tak/nie (1) 2.2.1.1. Marka/marki: … 2.2.1.2. Typ/typy: … 2.2.1.3. Liczba reaktorów katalitycznych i ich elementów: … 2.2.1.4. Wymiary i pojemność reaktora(-ów) katalitycznego(-ych): … 2.2.1.5. Typ działania katalizatora: … 2.2.1.6. Całkowita zawartość metali szlachetnych: … 2.2.1.7. Stężenie względne: … 2.2.1.8. Podkład (struktura i materiał): … 2.2.1.9. Gęstość komórek: … 2.2.1.10. Typ obudowy reaktora(-ów) katalitycznego(-ych): … 2.2.1.11. Położenie reaktora(-ów) katalitycznego(-ych) (miejsce i największa/najmniejsza odległość od silnika): … 2.2.1.12. Normalny zakres temperatur roboczych (K): … 2.2.1.13. Reagent ulegający zużyciu (w stosownych przypadkach): … 2.2.1.13.1. Typ i stężenie reagenta niezbędnego do reakcji katalitycznej: … 2.2.1.13.2. Normalny zakres temperatur roboczych reagenta: … 2.2.1.13.3. Norma międzynarodowa (w stosownych przypadkach): … 2.2.1.14. Czujnik NOx: tak/nie (1) 2.2.2. Czujnik tlenu: tak/nie (1) 2.2.2.1. Marka/marki: … 2.2.2.2. Typ: … 2.2.2.3. Położenie: … 2.2.3. Wtrysk powietrza: tak/nie (1) 2.2.3.1. Typ (pulsacyjny, pompa powietrza itp.): … 2.2.4. EGR: tak/nie (1) 2.2.4.1. Właściwości (np. chłodzony/niechłodzony, wysoko-/niskoprężny itp.): … 2.2.5. Filtr cząstek stałych: tak/nie (1) 2.2.5.1. Wymiary i pojemność filtra cząstek stałych: … 2.2.5.2. Typ i konstrukcja filtra cząstek stałych: … 2.2.5.3. Położenie (miejsce i największa/najmniejsza odległość od silnika): … 2.2.5.4. Metoda lub układ regeneracji, opis lub rysunek: … 2.2.5.5. Normalny zakres temperatur roboczych (K) i ciśnienia (kPa): … 2.2.6. Inne układy: tak/nie (1) 2.2.6.1. Opis i działanie: 3. Układ paliwowy w silnikach o zapłonie samoczynnym 3.1. Pompa zasilająca 3.1.1. Ciśnienie lub wykres charakterystyki (4): … kPa 3.2. Układ wtryskowy 3.2.1. Pompa 3.2.1.1. Marka/marki: … 3.2.1.2. Typ/typy: … 3.2.1.3. Maksymalna dawka paliwa: … mm3 (1) (4) na suw lub cykl przy pełnym dawkowaniu i prędkości obrotowej pompy: … min– 1 (znamionowa) i … min– 1 (maksymalny moment obrotowy) lub wykres charakterystyki: … 3.2.1.3.1. Wskazać zastosowaną metodę: na silniku/na stanowisku pomiarowym do pomp (1) 3.2.1.4. Kąt wyprzedzenia wtrysku 3.2.1.4.1. Krzywa kąta wyprzedzenia wtrysku (4): … 3.2.1.4.2. Rozrząd (4): … 3.2.2. Przewody wtryskowe 3.2.2.1. Długość: … mm 3.2.2.2. Średnica wewnętrzna: … mm 3.2.3. Wtryskiwacz(-e) 3.2.3.1. Marka/marki: … 3.2.3.2. Typ/typy: … 3.2.3.3. Ciśnienie otwarcia lub wykres charakterystyki (1) (4): … kPa 3.2.4. Regulator obrotów 3.2.4.1. Marka/marki: … 3.2.4.2. Typ/typy: … 3.2.4.3. Prędkość, przy której następuje odcięcie dawkowania paliwa przy pełnym obciążeniu (4): … min– 1 3.2.4.4. Prędkość maksymalna bez obciążenia (4): … min– 1 3.2.4.5. Prędkość na biegu jałowym (4): … min– 1 3.3. Układ rozruchu zimnego silnika 3.3.1. Marka/marki: … 3.3.2. Typ/typy: … 3.3.3. Opis: … 3.3.4 Elektroniczny moduł zasilania silnika 3.3.4.1. Marka/marki: … 3.3.4.2. Typ: … 3.3.4.3. Możliwości regulacji w zakresie emisji: …. 3.3.4.4. Dokumentacja dodatkowa: … 4. Układ paliwowy w silnikach o zapłonie iskrowym 4.1. Gaźnik 4.1.1. Marka/marki: … 4.1.2. Typ/typy: … 4.2. Wtrysk pośredni paliwa: jednopunktowy lub wielopunktowy (1) 4.2.1. Marka/marki: … 4.2.2. Typ/typy: … 4.3. Wtrysk bezpośredni 4.3.1. Marka/marki: … 4.3.2. Typ/typy: … 4.4. Przepływ paliwa [g/h] oraz stosunek powietrze/paliwo przy prędkości znamionowej i pełnym otwarciu przepustnicy: … 4.5 Elektroniczny moduł zasilania silnika: … 4.5.1. Marka/marki: … 4.5.2. Typ: … 4.5.3. Możliwości regulacji w zakresie emisji: … 4.5.4. Dokumentacja dodatkowa: … 5. Ustawienie rozrządu 5.1. Maksymalny wznios zaworu, kąty otwarcia i zamknięcia w stosunku do punktów zwrotnych lub dane dotyczące ustawień innych możliwych układów: … 5.2. Zakresy odniesienia lub ustawień (1): … 5.3. Układ zmiennych faz rozrządu (jeśli ma zastosowanie i gdzie: wlot c wylot) (1): 5.3.1. Typ: ciągły lub dwustanowy (włącz./wyłącz.) (1) 5.3.2. Kąt przesunięcia fazowego krzywki: … 6. Konfiguracja otworów 6.1. Położenie, wymiar i liczba: … 7. Układ zapłonu 7.1. Cewka zapłonowa 7.1.1. Marka/marki: … 7.1.2. Typ/typy: … 7.1.3. Liczba: … 7.2. Świece zapłonowe 7.2.1. Marka/marki: … 7.2.2. Typ/typy: … 7.3. Iskrownik 7.3.1. Marka/marki: … 7.3.2. Typ/typy: … 7.4. Kąt wyprzedzenia zapłonu 7.4.1. Wyprzedzenie statyczne odnoszące się do górnego punktu zwrotnego (kąt obrotu wału korbowego) … 7.4.2. Krzywa wyprzedzenia, jeżeli ma zastosowanie … 8. Charakterystyka silnika (podana przez producenta) Prędkość znamionowa (min– 1) Prędkość obrotowa dla maksymalnej mocy (min– 1) Prędkość obrotowa dla maksymalnego momentu obrotowego (min– 1) Moc znamionowa netto (kW) Maksymalna moc netto (kW) Maksymalny moment obrotowy netto (Nm) (1) Niepotrzebne skreślić. (2) Wartość należy zaokrąglić do dziesiątej części milimetra. (3) Wartość należy obliczać dla π = 3,1416 i zaokrąglać do pełnych cm3. (4) Należy określić tolerancję. Dodatek 2 PODSTAWOWE WŁAŚCIWOŚCI RODZINY SILNIKÓW 1. Parametry wspólne (1) 1.1. Cykl spalania: … 1.2. Czynnik chłodzący: … 1.3. Metoda zasysania powietrza: … 1.4. Typ/konstrukcja komory spalania: … 1.5. Zawory i otwory – konfiguracja, wymiar i liczba: … 1.6. Układ paliwowy: … 1.7. Układy sterowania silnikiem Dowód identyczności na podstawie rysunków: … 1.7.1. Układ chłodzenia powietrza doładowującego: … 1.7.2. Recyrkulacja spalin (2): … 1.7.3. Wtrysk wody/emulsji (2): … 1.7.4. Wtrysk powietrza (2): … 1.8. Dowód wskaźnika identyczności (lub najniższa wartość dla silnika macierzystego): pojemność skokowa/dawka paliwa na skok stosownie do rysunku(-ów) (3): … 2. Dane rodziny silników 2.1. Nazwa rodziny silników: … 2.2. Specyfikacja silników w rodzinie: … Specyfikacja Silniki należące do rodziny Silnik macierzysty (1) Typ silnika Liczba cylindrów Prędkość znamionowa (min– 1) Dawka paliwa na skok (mm3) dla silników o zapłonie samoczynnym, przepływ paliwa (g/h) dla silników o zapłonie iskrowym Moc znamionowa netto (kW) Maksymalna moc netto (kW) Prędkość obrotowa dla maksymalnej mocy (min– 1) Prędkość obrotowa dla maksymalnego momentu obrotowego (min– 1) Dawka paliwa na skok (mm3) Maksymalny moment obrotowy (Nm) Prędkość biegu jałowego (min– 1) Pojemność skokowa cylindra (w % wielkości największego z nich) (zob. załącznik 5, pkt 1.3) (1) Szczegółowe informacje znajdują się w dodatku 1 do załącznika 1. (2) Należy podać wszystkie istotne dane techniczne. (3) Zob. załącznik 5 pkt 3.10. Dodatek 3 PODSTAWOWE WŁAŚCIWOŚCI TYPU SILNIKA W RODZINIE (1) 1. Opis silnika 1.1. Producent: … 1.2. Kod silnika nadany przez producenta: … 1.3. Obieg silnika: czterosuwowy/dwusuwowy (2) 1.4. Średnica cylindra (3): … mm 1.5. Skok tłoka (3): … mm 1.6. Liczba i układ cylindrów oraz kolejność zapłonu: … 1.7. Pojemność skokowa silnika (4): … cm3 1.8. Prędkość znamionowa: … min– 1 1.9. Prędkość obrotowa dla maksymalnego momentu obrotowego: … min– 1 1.10. Stopień sprężania (5): … 1.11. Opis systemu spalania: … 1.12. Rysunek (rysunki) komory spalania i denka tłoka: … 1.13. Minimalne pole przekroju poprzecznego otworów dolotowych i wylotowych: … 1.14. Układ chłodzenia: ciecz/powietrze (2) 1.14.1. Ciecz 1.14.1.1. Własności fizyczne cieczy: … 1.14.1.2. Pompa(-y) cyrkulacyjna(-e): tak/nie (2) 1.14.1.3. Dane techniczne lub marka(-i) i typ(-y) (w stosownych przypadkach): … 1.14.1.4. Przełożenie(-a) napędu, (w stosownych przypadkach): … 1.14.2. Powietrze 1.14.2.1. Dmuchawa: tak/nie (2) 1.14.2.2. Dane techniczne lub marka(-i) i typ(-y) (w stosownych przypadkach): … 1.14.2.3. Przełożenie(-a) napędu, (w stosownych przypadkach): … 1.15. Temperatura dopuszczona przez producenta 1.15.1. Chłodzenie cieczą: maksymalna temperatura na wylocie: … K Chłodzenie powietrzem : punkt odniesienia: … maksymalna temperatura w punkcie odniesienia: … K 1.15.3. Maksymalna temperatura ładunku powietrza przy wylocie chłodnicy międzystopniowej (w stosownych przypadkach): … K 1.15.4. Maksymalna temperatura gazów wydechowych w miejscu rury (rur) wydechowej(-ych) sąsiadującym z kołnierzem(-ami) kolektora (kolektorów) wydechowego(-ych): … K Temperatura oleju smarującego : minimalna … K maksymalna … K 1.16. Doładowanie: tak/nie (2) 1.16.1. Marka: … 1.16.2. Typ: … 1.16.3. Opis układu (np. maksymalne ciśnienie doładowania, upust, w stosownych przypadkach): … 1.16.4. Chłodnica międzystopniowa: tak/nie (2) 1.17. Układ wlotowy: maksymalny dopuszczalny spadek ciśnienia układu wlotowego przy znamionowej prędkości obrotowej i pełnym obciążeniu silnika: … kPa 1.18. Układ wylotowy: maksymalne dopuszczalne przeciwciśnienie w układzie wylotowym przy znamionowej prędkości obrotowej i pełnym obciążeniu silnika: … kPa 2. Środki ograniczające zanieczyszczenie powietrza 2.1 Układ recyrkulacji gazów ze skrzyni korbowej: tak/nie (2) … 2.2. Dodatkowe urządzenia zapobiegające zanieczyszczeniom (jeżeli występują i jeżeli nie są uwzględnione w innej pozycji) 2.2.1. Reaktor katalityczny: tak/nie (2) 2.2.1.1. Marka/marki: … 2.2.1.2. Typ/typy: … 2.2.1.3. Liczba reaktorów katalitycznych i ich elementów … 2.2.1.4. Wymiary i pojemność reaktora(-ów) katalitycznego(-ych): … 2.2.1.5. Typ działania katalizatora: … 2.2.1.6. Całkowita zawartość metali szlachetnych: … 2.2.1.7. Stężenie względne: … 2.2.1.8. Podkład (struktura i materiał): … 2.2.1.9. Gęstość komórek: … 2.2.1.10. Typ obudowy reaktora(-ów) katalitycznego(-ych): … 2.2.1.11. Położenie reaktora(-ów) katalitycznego(-ych) (miejsce i największa/najmniejsza odległość od silnika): … 2.2.1.12. Normalny zakres temperatur roboczych (K): … 2.2.1.13. Reagent ulegający zużyciu (w stosownych przypadkach): … 2.2.1.13.1. Typ i stężenie reagenta niezbędnego do reakcji katalitycznej: … 2.2.1.13.2. Normalny zakres temperatur roboczych reagenta: … 2.2.1.13.3. Norma międzynarodowa (w stosownych przypadkach): … 2.2.1.14. Czujnik NOx: tak/nie (2) 2.2.2. Czujnik tlenu: tak/nie (2) 2.2.2.1. Marka/marki: … 2.2.2.2. Typ: … 2.2.2.3. Położenie: … 2.2.3. Wtrysk powietrza: tak/nie (2) 2.2.3.1. Typ (pulsacyjny, pompa powietrza itp.): … 2.2.4. EGR: tak/nie (2) 2.2.4.1. Właściwości (np. chłodzony/niechłodzony, wysoko-/niskoprężny itp.): … 2.2.5. Filtr cząstek stałych: tak/nie (2) 2.2.5.1. Wymiary i pojemność filtra cząstek stałych: … 2.2.5.2. Typ i konstrukcja filtra cząstek stałych: … 2.2.5.3. Położenie (miejsce i największa/najmniejsza odległość od silnika): … 2.2.5.4. Metoda lub układ regeneracji, opis lub rysunek: … 2.2.5.5. Normalny zakres temperatur roboczych (K) i ciśnienia (kPa): … 2.2.6. Inne układy: tak/nie (2) 2.2.6.1. Opis i działanie: … 3. Układ paliwowy w silnikach o zapłonie samoczynnym 3.1. Pompa zasilająca Ciśnienie (1) lub wykres charakterystyki: … kPa 3.2. Układ wtryskowy 3.2.1. Pompa 3.2.1.1. Marka/marki: … 3.2.1.2. Typ/typy: … 3.2.1.3. Maksymalna dawka paliwa: … mm3 (2) (5) na suw lub cykl przy pełnym dawkowaniu i prędkości obrotowej pompy: … min– 1 (znamionowa) i … min– 1 (maksymalny moment obrotowy) lub wykres charakterystyki: … 3.2.1.3.1. Wskazać zastosowaną metodę: na silniku/na stanowisku pomiarowym do pomp (2) 3.2.1.4. Kąt wyprzedzenia wtrysku 3.2.1.4.1. Krzywa kąta wyprzedzenia wtrysku (5): … 3.2.1.4.2. Ustawienie rozrządu (5): … 3.2.2. Przewody wtryskowe 3.2.2.1. Długość: … mm 3.2.2.2. Średnica wewnętrzna: … mm 3.2.3. Wtryskiwacz(-e) 3.2.3.1. Marka/marki: … 3.2.3.2. Typ/typy: … 3.2.3.3. Ciśnienie otwarcia lub wykres charakterystyki (2) (5): … kPa 3.2.4. Regulator obrotów 3.2.4.1. Marka/marki: … 3.2.4.2. Typ/typy: … 3.2.4.3. Prędkość, przy której następuje odcięcie dawkowania paliwa przy pełnym obciążeniu (5): … min– 1 3.2.4.4. Prędkość maksymalna bez obciążenia (5): … min– 1 3.2.4.5. Prędkość na biegu jałowym (5): … min– 1 3.3. Układ rozruchu zimnego silnika 3.3.1. Marka/marki: … 3.3.2. Typ/typy: … 3.3.3. Opis: … 3.4 Elektroniczny moduł zasilania silnika: 3.4.1. Marka/marki: … 3.4.2. Typ: … 3.4.3. Możliwości regulacji w zakresie emisji: …. 3.4.4. Dokumentacja dodatkowa: … 4. Układ paliwowy w silnikach o zapłonie iskrowym 4.1. Gaźnik 4.1.1. Marka/marki: … 4.1.2. Typ/typy: … 4.2. Wtrysk pośredni paliwa: jednopunktowy lub wielopunktowy (1) 4.2.1. Marka/marki: … 4.2.2. Typ/typy: … 4.3. Wtrysk bezpośredni 4.3.1. Marka/marki: … 4.3.2. Typ/typy: … 4.4. Przepływ paliwa [g/h] oraz stosunek powietrze/paliwo przy prędkości znamionowej i pełnym otwarciu przepustnicy 4.5. Elektroniczny moduł zasilania silnika 4.5.1. Marka/marki: … 4.5.2. Typ: … 4.5.3. Możliwości regulacji w zakresie emisji: … 4.5.4. Dokumentacja dodatkowa: … 5. Ustawienie rozrządu 5.1. Maksymalny wznios zaworu, kąty otwarcia i zamknięcia w stosunku do punktów zwrotnych lub dane dotyczące ustawień innych możliwych układów: … 5.2. Zakres odniesienia lub ustawień (1): … 5.3. Układ zmiennych faz rozrządu (jeśli ma zastosowanie i gdzie: wlot lub wylot) (1): … 5.3.1. Typ: ciągły lub dwustanowy (włącz./wyłącz.) (1) 5.3.2. Kąt przesunięcia fazowego krzywki: … 6. Konfiguracja otworów 6.1. Położenie, wymiar i liczba: … 7. Układ zapłonu 7.1. Cewka zapłonowa 7.1.1. Marka/marki: … 7.1.2. Typ/typy: … 7.1.3. Liczba 7.2. Świece zapłonowe 7.2.1. Marka/marki: … 7.2.2. Typ/typy: … 7.3. Iskrownik 7.3.1. Marka/marki: … 7.3.2. Typ/typy: … 7.4. Kąt wyprzedzenia zapłonu 7.4.1. Wyprzedzenie statyczne odnoszące się do górnego punktu zwrotnego (kąt obrotu wału korbowego): … 7.4.2. Krzywa wyprzedzenia, w stosownych przypadkach: … (1) Szczegółowe informacje znajdują się w dodatku 1 do załącznika 1. (2) Niepotrzebne skreślić. (3) Wartość należy zaokrąglić do dziesiątej części milimetra. (4) Wartość należy obliczać dla π = 3,1416 i zaokrąglać do pełnych cm3. (5) Należy określić tolerancję.

ZAŁĄCZNIK 2

ZAŁĄCZNIK 3 WZÓR ZNAKÓW HOMOLOGACJI WZÓR A (zob. pkt 4.4 niniejszego regulaminu) Powyższy znak homologacji umieszczony na silniku oznacza, że dany typ silnika uzyskał homologację w Niderlandach (E4) w zakresie pomiaru mocy netto, zgodnie z regulaminem nr 120 i otrzymał numer homologacji nr 012492. Numer homologacji wskazuje, że homologacji udzielono zgodnie z wymaganiami regulaminu nr 120 zmienionego serią poprawek 01. WZÓR B (zob. pkt 4.5 niniejszego regulaminu) Powyższy znak homologacji umieszczony na silniku wskazuje, że dany typ silnika uzyskał homologację w Niderlandach (E4) zgodnie z regulaminami nr 120 i 96 (1). Pierwsze dwie cyfry numerów homologacji wskazują, że w terminach udzielenia odnośnych homologacji regulamin nr 120 był zmieniony serią poprawek 01, a regulamin nr 96 obejmował już serię poprawek 02. (1) Drugi numer podano jedynie jako przykład.

ZAŁĄCZNIK 4 METODA POMIARU MOCY NETTO SILNIKA SPALINOWEGO 1. Niniejsze przepisy dotyczą metody określania krzywej mocy przy pełnym obciążeniu silnika spalinowego pracującego z nieregularną prędkością jako funkcji prędkości silnika oraz prędkości znamionowej i znamionowej mocy netto silnika spalinowego pracującego ze stałą prędkością. 2. WARUNKI BADANIA 2.1. Silnik należy wcześniej dotrzeć zgodnie z zaleceniami producenta. 2.2. Jeśli pomiaru mocy można dokonać wyłącznie na silniku z zamontowaną skrzynią biegów, należy uwzględnić wydajność skrzyni biegów. 2.3. Urządzenia pomocnicze i wyposażenie 2.3.1. Urządzenia pomocnicze i wyposażenie, które należy zamontować Podczas badania na stanowisku badawczym należy zainstalować urządzenia pomocnicze niezbędne do pracy silnika przy zamierzonym zastosowaniu (według wykazu w tabeli 1), w miarę możliwości w takiej samej pozycji jak w zamierzonym zastosowaniu. 2.3.2. Urządzenia pomocnicze i wyposażenie, które mają zostać zdemontowane Niektóre urządzenia pomocnicze, których działanie jest związane z działaniem maszyny i które mogą być zamontowane na silniku, należy usunąć na czas badania. Poniższy niewyczerpujący wykaz podano jako przykład: (i) sprężarka układu hamulcowego; (ii) sprężarka układu wspomagania układu kierowniczego; (iii) sprężarka układu zawieszenia; (iv) układ klimatyzacji. W przypadku gdy urządzenia pomocnicze nie mogą być odłączone, można ustalić pobieraną przez nie moc w warunkach bez obciążenia i dodać do zmierzonej mocy silnika (zob. uwaga h w tabeli 1). Jeśli wartość ta jest większa niż 3 % maksymalnej mocy przy prędkości badania, może zostać zweryfikowana przez organ odpowiedzialny za badania. Tabela 1 Urządzenia pomocnicze i wyposażenie, które należy zamontować na czas badania w celu określenia mocy silnika Liczba Urządzenia pomocnicze i wyposażenie Montowane do badania emisji 1 Układ dolotowy Kolektor dolotowy Tak Układ kontroli emisji ze skrzyni korbowej Tak Przepływomierz powietrza Tak Filtr powietrza Tak (1) Tłumik szmerów ssania Tak (1) Nagrzewnica indukcyjna kolektora dolotowego Tak, standardowe wyposażenie fabryczne. Jeżeli to możliwe, należy wybrać najkorzystniejsze ustawienie. 2 Układ wylotowy Układ oczyszczania spalin Tak, standardowe wyposażenie fabryczne Kolektor wylotowy Tak, standardowe wyposażenie fabryczne Przewody łączące Tak (2) Tłumik Tak (2) Rura wylotowa Tak (2) Hamulec silnikowy Nie (3) Urządzenie doładowujące Tak 3 Pompa paliwowa zasilająca Tak (4) 4 Urządzenia do wytwarzania mieszanki palnej Gaźnik Tak Elektroniczny układ sterowania, przepływomierz powietrza itp. Tak Urządzenia dla silników gazowych Reduktor ciśnienia Tak Parownik Tak Mieszalnik Tak 5 Urządzenie wtrysku paliwa (benzyna i olej napędowy) Filtr wstępny Tak Filtr Tak Pompa Tak Przewód wysokociśnieniowy Tak Wtryskiwacz Tak Elektroniczny układ sterowania, czujniki itp. Tak Regulator/układ sterujący Tak Automatyczne odcinanie pełnego obciążenia na listwie sterującej w zależności od warunków atmosferycznych Tak 6 Urządzenie do chłodzenia cieczą Chłodnica Nie Wentylator Nie Osłona wentylatora Nie Pompa wodna Tak (5) Termostat Tak (6) 7 Chłodzenie powietrzem Osłona Nie (7) Wentylator lub dmuchawa Nie (7) Regulator temperatury Nie 8 Sprzęt elektryczny Prądnica Tak (8) Układ rozdzielacza zapłonu Tak Cewka lub cewki Tak Okablowanie Tak Świece zapłonowe Tak Elektroniczny układ sterowania z czujnikiem spalania stukowego/układ opóźnienia zapłonu Tak 9 Urządzenie doładowujące Sprężarka napędzana bezpośrednio silnikiem lub gazami spalinowymi Tak Chłodnica powietrza doładowującego Tak (7) (9) Pompa cieczy chłodzącej lub wentylator (napędzany przez silnik) Nie (7) Regulator przepływu cieczy chłodzącej Tak 10 Pomocniczy wentylator dla stanowiska badawczego Tak, w razie konieczności 11 Urządzenie ograniczające emisję zanieczyszczeń Tak, standardowe wyposażenie fabryczne (10) 12 Urządzenie rozruchowe Tak, lub wyposażenie stanowiska badawczego (11) 13 Pompa oleju smarowego Tak 2.4. Warunki ustawienia Warunki ustawienia dla badania służącego ustaleniu mocy netto przedstawiono w tabeli 2. Tabela 2 Warunki ustawienia 1. Ustawienie gaźnika (gaźników), parownika/regulatora ciśnienia Ustawienie zgodne ze specyfikacją produkcyjną producenta i stosowane bez dalszych zmian dla danego zastosowania. 2. Ustawienie układu zasilającego pompę wtryskową 3. Kat wyprzedzenia zapłonu lub wtrysku (krzywa kątów wyprzedzenia) 4. Ustawienie regulatora 5. Urządzenia kontroli emisji 6. Urządzenie sterujące doładowaniem 3. REJESTROWANE DANE 3.1. Rejestrowane dane zostały określone w pkt 4 dodatku do niniejszego załącznika. Osiągi mierzy się w stabilnych warunkach eksploatacji przy odpowiedniej ilości czystego powietrza dostarczanej do silnika. Komory spalania mogą zawierać ograniczone ilości osadów. Warunki badania, takie jak temperatura powietrza dolotowego, powinny być możliwie zbliżone do warunków odniesienia (zob. pkt 5.2 niniejszego załącznika), w celu zminimalizowania znaczenia współczynników korekcji. 3.2. Temperaturę powietrza doprowadzanego do silnika należy mierzyć wewnątrz przewodu wlotowego. Pomiaru spadku ciśnienia wlotowego należy dokonywać w tym samym miejscu. Termometr lub termoogniwo należy osłonić przed rozpylanym paliwem i promieniowaniem cieplnym i umieścić bezpośrednio w strumieniu powietrza. Należy uwzględnić odpowiednią ilość różnych rozmieszczeń, tak aby uzyskać reprezentatywną średnią temperaturę powietrza wlotowego. 3.3. Spadek ciśnienia wlotowego mierzy się za przewodami dolotowymi, filtrem powietrza, tłumikiem szmerów ssania lub ogranicznikiem prędkości (jeśli jest zamontowany). 3.4. Ciśnienie bezwzględne na wlocie do silnika za sprężarką i wymiennikiem ciepła, w stosownych przypadkach, mierzy się w przewodzie wlotowym rozgałęzionym i w dowolnym innym punkcie, gdzie ciśnienie musi być mierzone w celu obliczenia współczynników korekcji. 3.5. Przeciwciśnienie w układzie wylotowym mierzy się w punkcie znajdującym się w odległości co najmniej trzech średnic rury wydechowej od kołnierza kolektora wylotowego i za turbosprężarką, jeśli jest zamontowana. Należy określić stosowne miejsce. 3.6. Nie należy zbierać danych, dopóki moment obrotowy, prędkość i temperatura nie pozostaną zasadniczo niezmienne przez co najmniej jedną minutę. 3.7. Prędkość obrotowa silnika podczas pracy lub dokonywania pomiarów nie może różnić się od wybranej prędkości o więcej niż ± 1 % lub ± 10 min, w zależności od tego, która wartość jest wyższa. 3.8. Odczyty obciążenia hamowania, zużycia paliwa oraz temperatury powietrza na wlocie muszą być dokonywane równocześnie i muszą stanowić średnią dwóch kolejnych stabilnych wartości, które nie różnią się o więcej niż 2 % dla obciążenia hamowania. 3.9. Temperatura cieczy chłodzącej na wylocie z silnika musi mieścić się w limitach podanych przez producenta. Jeśli producent nie podał tej wartości, temperatura powinna wynosić 353 K ± 5 K. W przypadku silników chłodzonych powietrzem, temperatura w punkcie podanym przez producenta powinna mieścić się w zakresie + 0/ – 20 K maksymalnej wartości podanej przez producenta w warunkach odniesienia. 3.10. W przypadku silników o zapłonie samoczynnym temperaturę paliwa mierzy się na wlocie pompy wtrysku paliwa i utrzymuje w granicach 306–316 K (33–43 °C), w przypadku silników o zapłonie iskrowym temperaturę paliwa mierzy się jak najbliżej wlotu do gaźnika lub zespołu wtryskiwaczy i utrzymuje w granicach 293–303 K (20–30 °C). 3.11. Temperaturę oleju smarowego mierzoną w pompie olejowej lub przy wylocie chłodnicy, o ile została zamontowana, należy utrzymać w granicach określonych przez producenta silnika. 3.12. Pomocniczy układ regulujący może być w razie potrzeby stosowany do utrzymywania temperatur w granicach określonych w powyższych pkt 3.9, 3.10 i 3.11 niniejszego załącznika. 4. DOKŁADNOŚĆ POMIARU 4.1. Moment obrotowy: ± 1 % zmierzonego momentu obrotowego. Układ pomiarowy momentu obrotowego musi być skalibrowany tak, by uwzględniał straty wskutek tarcia. Dokładność dolnej połowy zakresu pomiarowego stanowiska dynamometrycznego może stanowić ± 2 % zmierzonego momentu obrotowego. 4.2. Prędkość obrotowa silnika: 0,5 % zmierzonej prędkości obrotowej. 4.3. Zużycie paliwa: ± 1 % zmierzonego zużycia paliwa. 4.4. Temperatura paliwa: ± 2 K. 4.5. Temperatura powietrza doprowadzanego do silnika: ± 2 K. 4.6. Ciśnienie atmosferyczne: ± 100 Pa. 4.7. Spadek ciśnienia w układzie dolotowym: ±50 Pa. 4.8. Przeciwciśnienie w układzie wylotowym: ± 200 Pa. 5. WSPÓŁCZYNNIKI KOREKCJI MOCY 5.1. Definicja Współczynnik korekcji mocy jest współczynnikiem stosowanym w celu ustalenia mocy silnika w referencyjnych warunkach atmosferycznych określonych poniżej w pkt 5.2. Po = α P gdzie: Po jest mocą skorygowaną (tj. mocą w referencyjnych warunkach atmosferycznych) α jest współczynnikiem korekcji (αa lub αd) P jest mocą zmierzoną (moc w badaniu) 5.2. Referencyjne warunki atmosferyczne 5.2.1. Temperatura (To): 298 K (25 °C) 5.2.2. Ciśnienie suchego powietrza (Pso): 99 kPa Ciśnienie suchego powietrza opiera się na ciśnieniu całkowitym równym 100 kPa i ciśnieniu pary wodnej równym 1 kPa. 5.3. Warunki atmosferyczne podczas badania Warunki atmosferyczne podczas badania powinny być następujące: 5.3.1. Temperatura (T) Dla silników o zapłonie iskrowym : 288 K ≤ T ≤ 308 K Dla silników o zapłonie samoczynnym : 283 K ≤ T ≤ 313 K 5.3.2. Ciśnienie (ps) 90 kPa < ps < 110 kPa 5.4. Ustalenie współczynników korekcji αa i αd (12) 5.4.1. Silnik o zapłonie iskrowym (wolnossący lub doładowany) Współczynnik korekcji αa obliczany jest za pomocą następującego wzoru: gdzie: ps oznacza całkowite ciśnienie atmosferyczne suchego powietrza, w kilopaskalach (kPa); tj. całkowite ciśnienie barometryczne pomniejszone o ciśnienie pary wodnej, T temperatura bezwzględna w stopniach Kelvina (K) powietrza pobieranego przez silnik. Warunki laboratoryjne Aby badanie było ważne, współczynnik korekcji musi spełniać następujący warunek: 0,93 < αa < 1,07 Jeśli te progi są przekroczone, w sprawozdaniu z badań należy dokładnie określić skorygowaną uzyskaną wartość oraz warunki badania (temperatura i ciśnienie). 5.4.2. Silniki o zapłonie samoczynnym – współczynnik αd Współczynnik korekcji mocy (αd) dla silników o zapłonie samoczynnym przy stałym zużyciu paliwa oblicza się według następującego wzoru: αd = (fa)fm gdzie: fa jest współczynnikiem atmosferycznym fm jest parametrem charakterystycznym dla każdego typu silnika i ustawienia 5.4.2.1. Współczynnik atmosferyczny fa Współczynnik ten określa wpływ warunków otoczenia (ciśnienia, temperatury i wilgotności) na powietrze pobierane przez silnik. Wzór obliczeniowy współczynnika atmosferycznego jest różny zależnie od typu silnika. 5.4.2.1.1. Silniki wolnossące i mechanicznie doładowywane 5.4.2.1.2. Silniki turbodoładowane, z chłodzeniem powietrza doładowującego lub bez takiego chłodzenia 5.4.2.2. Współczynnik dla silnika fm fm jest funkcją qc (skorygowany przepływ paliwa) liczoną według następującego wzoru: fm = 0,036 qc – 1,14 oraz qc = q/r gdzie: q jest przepływem paliwa w miligramach na cykl na litr całkowitej pojemności skokowej (mg//(litr/cykl)) r jest stosunkiem ciśnienia na wlocie i wylocie sprężarki, w przypadku wielu turbosprężarek r jest łącznym współczynnikiem ciśnienia (r = 1 dla silników wolnossących) Ten wzór obowiązuje dla przedziału wartości qc między 37,2 mg/(litr/cykl) a 65 mg/(litr/cykl). Dla wartości qc niższych niż 37,2 mg/(litr/cykl) przyjmuje się stałą wartość fm równą 0,2 (fm = 0,2). Dla wartości qc wyższych niż 65 mg/(litr/cykl), przyjmuje się stałą wartość fm równą 1,2 (fm = 1,2) (zob. rysunek): 5.4.2.3. Warunki laboratoryjne Aby badanie było ważne, współczynnik korekcji αa musi spełniać następujący warunek: 0,93 ≤ αa ≤ 1,07 Jeśli te progi są przekroczone, w sprawozdaniu z badań należy dokładnie określić skorygowaną uzyskaną wartość oraz warunki badania (temperatura i ciśnienie). (1) Należy zamontować kompletny układ dolotowy zgodnie z zamierzonym zastosowaniem: (i) jeżeli istnieje ryzyko znaczącego wpływu na moc silnika; (ii) w przypadku wolnossących silników o zapłonie iskrowym; (iii) jeżeli wymaga tego producent. W pozostałych przypadkach można zastosować układ równoważny, przy czym należy sprawdzić, czy różnica ciśnienia dolotowego na filtrze czystego powietrza w stosunku do górnego limitu określonego przez producenta nie przekracza 100 Pa. (2) Należy zamontować kompletny układ wylotowy zgodnie z zamierzonym zastosowaniem: (i) jeżeli istnieje ryzyko znaczącego wpływu na moc silnika; (ii) w przypadku wolnossących silników o zapłonie iskrowym; (iii) jeżeli wymaga tego producent. W pozostałych przypadkach można zastosować układ równoważny, pod warunkiem że różnica mierzonego ciśnienia w stosunku do górnego limitu określonego przez producenta nie przekracza 1 000 Pa. (3) Jeżeli hamulec silnikowy jest zespolony z silnikiem, przepustnica musi być ustawiona w pozycji pełnego otwarcia. (4) W razie konieczności można wyregulować ciśnienie doprowadzenia paliwa, tak by odpowiadało wartościom uzyskiwanym w danym zastosowaniu silnika (szczególnie, jeśli stosowany jest przewód nadmiarowy). (5) Obieg cieczy chłodzącej powinien być napędzany tylko przez pompę wodną silnika. Chłodzenie cieczy może odbywać się za pomocą zewnętrznego obiegu, tak by straty ciśnienia w tym obiegu oraz ciśnienie przy wlocie pompy pozostawały zasadniczo takie same jak odpowiednie wartości w układzie chłodzącym silnika. (6) Termostat może być ustawiony w położeniu pełnego otwarcia. (7) Jeżeli do badania użyta jest dmuchawa lub wentylator chłodzący, moc zużytą należy dodać do wyniku, z wyjątkiem przypadku, gdy taki osprzęt stanowi nieodłączną część silnika (tj. wentylatory chłodzące silników chłodzonych powietrzem zamontowane bezpośrednio na wale korbowym). Moc wentylatora lub dmuchawy ustala się przy prędkościach stosowanych w badaniu, poprzez obliczenie na podstawie typowych właściwości bądź poprzez badania praktyczne. (8) Minimalna moc prądnicy: moc elektryczna prądnicy musi być ograniczona do poziomu niezbędnego do pracy wyposażenia koniecznego do pracy silnika. W przypadku gdy niezbędne jest podłączenie akumulatora, należy użyć w pełni naładowanego akumulatora w dobrym stanie. (9) Silniki z chłodnicą powietrza doładowującego bada się z włączonym układem chłodzenia powietrza doładowującego cieczą lub powietrzem, z tym że na wniosek producenta chłodnicę powietrza można zastąpić układem stosowanym na stanowisku badawczym. W obu przypadkach pomiar mocy przy każdej prędkości wykonuje się na stanowisku pomiarowym przy maksymalnym spadku ciśnienia i minimalnym spadku temperatury powietrza w silniku w chłodnicy powietrza doładowującego, określonych przez producenta. (10) Mogą one zawierać na przykład układ recyrkulacji gazów spalinowych (układ EGR), konwerter katalityczny, reaktor termiczny, wtórny układ doprowadzenia powietrza oraz układ zabezpieczający przed odparowywaniem paliwa. (11) Zasilanie elektrycznego lub innego typu układu rozruchowego musi pochodzić ze stanowiska badawczego. (12) Badania należy prowadzić w klimatyzowanych pomieszczeniach badawczych, gdzie można kontrolować warunki atmosferyczne. W przypadku silników wyposażonych w automatyczny regulator temperatury powietrza, jeśli jego działanie polega na tym, że przy pełnym obciążeniu przy 25 °C nie następuje pobór podgrzanego powietrza, badanie można wykonać z całkowicie zamkniętym regulatorem. Jeśli urządzenie nadal działa w temp. 25 °C, wówczas badanie wykonuje się z włączonym regulatorem i przyjmuje się, że wykładnik składnika temperaturowego we współczynniku korekcji wynosi zero (brak korekty temperatury). Dodatek WYNIKI BADAŃ POMIARU MOCY NETTO SILNIKA Poniższy formularz wypełnia laboratorium wykonujące badanie. 1. Warunki badania 1.1. Umiejscowienie punktu pomiarowego przeciwciśnienia w układzie wylotowym 1.2. Umiejscowienie punktu pomiarowego spadku ciśnienia przy wlocie 1.3. Charakterystyka dynamometru 1.3.1. Marka: … Model: … 1.3.2 Typ: … 2. Paliwo 2.1. W przypadku silników o zapłonie iskrowym napędzanych paliwem ciekłym 2.1.1. Marka: … 2.1.2. Specyfikacja: … 2.1.3. Dodatek przeciwstukowy (ołów itp.): … 2.1.3.1. Typ: … 2.1.3.2. Zawartość: … mg/l 2.1.4. Liczba oktanowa (RON): … (ASTM D 26 99-70) 2.1.4.1. Gęstość właściwa: … g/cm3 przy 288 K 2.1.4.2. Wartość opałowa dolna: … kJ/kg 2.2. W przypadku silników o zapłonie iskrowym napędzanych paliwem gazowym 2.2.1. Marka: … 2.2.2. Specyfikacja: … 2.2.3. Ciśnienie w zbiorniku: … bar 2.2.4. Ciśnienie użytkowe: … bar 2.2.5. Wartość opałowa dolna: … kJ/kg 2.3. Dla silników o zapłonie samoczynnym napędzanych paliwem gazowym 2.3.1. Układ zasilania: gaz 2.3.2. Specyfikacja stosowanego gazu: … 2.3.3. Proporcje oleju napędowego/gazu: … 2.3.4. Wartość opałowa dolna: … 2.4. Dla silników o zapłonie samoczynnym napędzanych paliwem ciekłym 2.4.1. Marka: … 2.4.2. Specyfikacja stosowanego paliwa: … 2.4.3. Liczba cetanowa (ASTM D 976-71): … 2.4.4. Gęstość właściwa: … g/cm3 przy 288 K 2.4.5. Wartość opałowa dolna: … kJ/kg 3. Olej smarujący 3.1. Marka: … 3.2. Specyfikacja: … 3.3. Lepkość SAE: … 4. Szczegółowe wyniki pomiarów (1) Prędkość obrotowa silnika, min– 1 Zmierzony moment obrotowy, Nm Zmierzona moc, kW Zmierzony przepływ paliwa, g/h Ciśnienie barometryczne, kPa Ciśnienie pary wodnej, kPa Temperatura powietrza wlotowego, K Wartość mocy, jaką należy dodać w przypadku wyposażenia i urządzeń pomocniczych o poborze mocy powyżej wartości określonej w tabeli 1, kW Łącznie, kW Nr 1 Nr 2 Nr 3 Współczynnik korekcji mocy Skorygowana moc, kW Skorygowany moment obrotowy, Nm Skorygowane jednostkowe zużycie paliwa g/(kWh) (3) Temperatura cieczy chłodzącej na wylocie, K Temperatura oleju smarowego w punkcie pomiarowym, K Temperatura powietrza za urządzeniem doładowującym, K (2) Temperatura paliwa przy wlocie pompy wtryskowej, K Temperatura powietrza za chłodnicą powietrza doładowującego, K (2) Ciśnienie za urządzeniem doładowującym, kPa Ciśnienie za chłodnicą powietrza doładowującego, kPa Spadek ciśnienia przy wlocie, Pa Przeciwciśnienie w układzie wylotowym, Pa Dawka paliwa w mm3/skok lub cykl (2) (1) Krzywe charakterystyki mocy netto i momentu obrotowego netto wykreśla się jako funkcje prędkości silnika. (2) Niepotrzebne skreślić. (3) Obliczone na podstawie mocy netto dla silników o zapłonie samoczynnym i silników o zapłonie iskrowym; w drugim przypadku pomnożone przez współczynnik korekcji mocy.

ZAŁĄCZNIK 5 PODSTAWOWE WŁAŚCIWOŚCI RODZINY SILNIKÓW 1. INFORMACJE OGÓLNE Rodzina silników charakteryzuje się określonymi parametrami konstrukcyjnymi. Parametry te muszą być wspólne dla wszystkich silników danej rodziny. Producent silników może określić, które silniki należą do jednej rodziny, pod warunkiem że spełnione są kryteria dotyczące przynależności zawarte w pkt 3.1. Rodzina silników musi być zatwierdzona przez organ udzielający homologacji typu. Jako że wybór rodziny silników ma znaczący wpływ na emisje spalin z silnika, w pkt 2.1 podano dodatkowe informacje (seria poprawek 03 do regulaminu nr 96) przydatne dla producenta i organu udzielającego homologacji typu przy ocenie rodziny silników i wyborze silnika macierzystego. 2. PRZYPADKI SZCZEGÓLNE 2.1. Wzajemne oddziaływanie parametrów W niektórych przypadkach może występować wzajemne oddziaływanie między parametrami, co może zmienić wartości emisji. Należy to uwzględnić, tak aby w skład jednej rodziny silników wchodziły wyłącznie silniki o podobnych właściwościach emisji spalin. Przypadki takie muszą być określone przez producenta i zgłoszone przez niego do organu udzielającego homologacji typu. Sytuację taką uwzględnia się następnie jako kryterium dla utworzenia nowej rodziny silników. 2.2. Urządzenia lub elementy mające duży wpływ na emisje Jeżeli pewne urządzenia lub elementy niewymienione w pkt 3.1 mają duży wpływ na poziom emisji, to producent musi je zidentyfikować, korzystając z właściwej oceny technicznej, oraz zgłosić je do organu udzielającego homologacji typu. Sytuację taką uwzględnia się następnie jako kryterium dla utworzenia nowej rodziny silników. 2.3. Kryteria dodatkowe Oprócz parametrów wymienionych w pkt 3.1 producent może wprowadzić dodatkowe kryteria pozwalające na określenie rodzin silników o węższym zakresie. Parametry te niekoniecznie muszą być parametrami mającymi wpływ na poziom emisji. 3. PARAMETRY OKREŚLAJĄCE RODZINĘ SILNIKÓW 3.1. Cykl spalania: a) cykl dwusuwowy; b) cykl czterosuwowy; c) silnik obrotowy; d) inne. 3.2. Rodzaj paliwa: a) olej napędowy; b) benzyna; c) paliwo gazowe (NG lub LPG). 3.3. Konfiguracja cylindrów 3.3.1. Położenie cylindrów w bloku silnika: a) widlaste (V); b) rzędowe; c) promieniowe; d) inne (typu F, W itp.). 3.3.2. Względne położenie cylindrów Silniki z takim samym blokiem mogą należeć do tej samej rodziny, pod warunkiem że ich wymiary średnicy mierzone od środka do środka są takie same. 3.4. Główny czynnik chłodzący: a) powietrze; b) woda; c) olej. 3.5. Pojemność poszczególnych cylindrów Dla silników o pojemności pojedynczego cylindra ≥ 0,75 dm3: między 85 % a 100 % największej pojemności skokowej cylindra w danej rodzinie silników. Dla silników o pojemności pojedynczego cylindra < 0,75 dm3: między 70 % a 100 % największej pojemności skokowej cylindra w danej rodzinie silników. 3.6. Metoda zasysania powietrza: a) wolnossący; b) doładowanie pod ciśnieniem; c) doładowanie pod ciśnieniem z chłodnicą powietrza doładowującego. 3.7. Typ/konstrukcja komory spalania: a) komora otwarta; b) komora dzielona; c) inne typy. 3.8. Zawory i otwory: a) konfiguracja; b) liczba zaworów na cylinder; c) ścianka cylindra; d) skrzynia korbowa. 3.9. Sposób doprowadzania paliwa 3.9.1. Dla silników o zapłonie samoczynnym: a) pompa, (wysokociśnieniowy) przewód i wtryskiwacz; b) pompa rzędowa lub rozdzielcza; c) zespół wtryskiwacza; d) układ wspólnej szyny (ang. common rail). 3.9.2. Dla silników o zapłonie iskrowym: a) gaźnik; b) wtrysk pośredni paliwa; c) wtrysk bezpośredni paliwa. 3.10. Urządzenia różne: a) układ recyrkulacji gazów spalinowych (EGR); b) wtrysk wody; c) wtrysk powietrza; d) inne. 3.11. Strategia sterowania elektronicznego Obecność lub brak elektronicznej jednostki sterującej (ang. Electronic Control Unit, ECU) silnika uważa się za podstawowy parametr rodziny silników. W przypadku silników sterowanych elektronicznie producent przedstawia elementy techniczne będące podstawą zgrupowania silników w tej samej rodzinie, tzn. powody, dla których można oczekiwać, że silniki te będą spełniać te same wymagania w zakresie emisji. Silniki z elektroniczną regulacją prędkości obrotowej nie muszą znajdować się w innej rodzinie niż silniki z regulacją mechaniczną. Silniki elektroniczne muszą być rozdzielone od mechanicznych tylko wtedy, kiedy różnią się charakterystyką wtrysku paliwa: ustawieniem rozrządu, ciśnieniem, krzywą kąta wyprzedzenia itp. 3.12. Układy oczyszczania spalin Funkcja i kombinacje następujących urządzeń są uznawane za kryteria przynależności do rodziny silników: a) reaktor katalityczny utleniający; b) układ DeNOx z selektywną redukcją NOx (dodanie czynnika redukującego); c) inne układy DeNOx; d) filtr cząstek stałych z regeneracją pasywną; e) filtr cząstek stałych z regeneracją aktywną; f) inne filtry cząstek stałych; g) inne urządzenia. W przypadku gdy dany silnik został certyfikowany bez układu oczyszczania spalin jako silnik macierzysty lub jako członek rodziny i został wyposażony w reaktor katalityczny utleniający (nie w filtr cząstek stałych), można go włączyć do tej samej rodziny silników, pod warunkiem że nie wymaga paliwa o innych właściwościach. Jeżeli silnik wymaga paliwa o określonych właściwościach (np. filtry cząstek stałych wymagają szczególnych dodatków do paliwa umożliwiających proces regeneracji), to decyzja o jego włączeniu do danej rodziny musi się opierać na elementach technicznych dostarczonych przez producenta. Elementy te muszą wskazywać, że spodziewany poziom emisji silnika wyposażonego jest zgodny z tą samą wartością graniczną silnika niewyposażonego. W przypadku gdy dany silnik został certyfikowany z układem oczyszczania spalin jako silnik macierzysty lub jako członek rodziny, której silnik macierzysty jest wyposażony w taki sam układ oczyszczania spalin, silnika tego, jeżeli nie został wyposażony w układ oczyszczania spalin, nie można włączyć do tej samej rodziny silników.

ZAŁĄCZNIK 6 KONTROLA ZGODNOŚCI PRODUKCJI 1. INFORMACJE OGÓLNE Niniejsze wymagania są zbieżne z badaniami prowadzonymi w celu kontroli zgodności produkcji, zgodnie z pkt 6.2 niniejszego regulaminu. 2. METODY BADAWCZE Stosuje się metody badawcze i urządzenia pomiarowe opisane w załączniku 4 do niniejszego regulaminu. 3. WYBÓR PRÓBY 3.1. W przypadku typu silnika Do badania należy wybrać jeden silnik. Jeśli po przeprowadzeniu badania opisanego w pkt 5.1 poniżej silnik nie zostanie uznany za spełniający wymagania niniejszego regulaminu, należy zbadać kolejne dwa silniki. 3.2. W przypadku rodziny silników W przypadku homologacji udzielonej rodzinie silników kontrolę zgodności produkcji przeprowadza się na silniku należącym do rodziny, a niebędącym silnikiem macierzystym. W przypadku niepowodzenia badania przeprowadzonego w celu kontroli zgodności produkcji dwa kolejne silniki poddane badaniom muszą być tego samego typu, co przedstawiciel rodziny. 4. KRYTERIA POMIARU 4.1. Moc netto i jednostkowe zużycie paliwa silnika spalinowego Pomiary wykonuje się przy dostatecznej liczbie wartości prędkości silnika w celu prawidłowego wyznaczenia krzywych mocy, momentu obrotowego i jednostkowego zużycia paliwa, pomiędzy najniższą a najwyższą prędkością silnika zalecaną przez producenta, zgodnie z pkt 2.9 i 2.11 niniejszego regulaminu. Skorygowane wartości zmierzone dla badanego silnika nie mogą się różnić o więcej niż wartości wskazane w poniższej tabeli i o ± 10 % w przypadku jednostkowego zużycia paliwa. Typ silnika Moc znamionowa netto (moment obrotowy) [%] Inne punkty pomiarowe na krzywej [%] Tolerancja dla prędkości obrotowej silnika [%] Ogólnie ± 5 ± 10 ± 5 Silniki benzynowe o zapłonie iskrowym z regulatorem ± 8 ± 12 ± 8 Silniki benzynowe o zapłonie iskrowym bez regulatora ± 8 ± 20 ± 8 5. OCENA WYNIKÓW Jeśli wartość mocy netto i jednostkowego zużycia paliwa drugiego lub trzeciego silnika, o których mowa w pkt 3, nie spełniają wymagań określonych w pkt 4 powyżej, uznaje się, że produkcja nie jest zgodna z wymaganiami niniejszego regulaminu i zastosowanie mają przepisy pkt 7 niniejszego regulaminu.