DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI (UE) 2018/945

z dnia 22 czerwca 2018 r.

w sprawie chorób zakaźnych i powiązanych szczególnych problemów zdrowotnych, które mają być objęte nadzorem epidemiologicznym, a także odpowiednich definicji przypadków

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1082/2013/UE z dnia 22 października 2013 r. w sprawie poważnych transgranicznych zagrożeń zdrowia oraz uchylającą decyzję nr 2119/98/WE (1), w szczególności jej art. 6 ust. 5 lit. a) i b),

a także mając na uwadze, co następuje:

Wykaz chorób i powiązanych szczególnych zagadnień związanych ze zdrowiem ustanowiony decyzją 2000/96/WE należy zaktualizować, aby odzwierciedlał on zmiany w zachorowalności i częstości występowania chorób, potrzeby Unii Europejskiej i jej państw członkowskich, a także aby zapewnić zgodność z kryteriami określonymi w załączniku do decyzji nr 1082/2013/UE.

Zarówno wykaz chorób, jak i wykaz definicji przypadków zostały dostosowane do nomenklatury Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zgodnie z Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych, wersja 10. (ICD-10).

zika: zakażenie ciężarnych kobiet wirusem zika może prowadzić do narodzin dzieci z poważnymi wadami neurologicznymi. Kluczowe znaczenie mają wczesne wykrywanie i nadzór nad osobami powracającymi z obszarów dotkniętych chorobą. Dane dotyczące nadzoru są potrzebne do informowania opinii publicznej o środkach podejmowanych w celu zapobiegania wprowadzaniu i rozprzestrzenianiu się wirusa zika w Unii,

chikungunya: ze względu na autochtoniczne ogniska zakażeń wirusem chikungunya we Włoszech (2007) i we Francji (2010 i 2014), powszechną obecność właściwych wektorów (Aedes albopictus) w basenie Morza Śródziemnego oraz powrót podróżnych z obszarów endemicznych, konieczny jest systematyczny nadzór w celu zapobieżenia rozprzestrzenianiu się wirusa chikungunya w Unii,

Na podstawie art. 9 rozporządzenia (WE) nr 851/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (5) Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób („ECDC”), na wniosek Komisji, udzieliło pomocy naukowej przy opracowaniu definicji przypadków w odniesieniu do gorączki chikungunya, dengi, neuroboreliozy i zakażeń wirusem zika przy przeglądzie definicji przypadków w odniesieniu do szeregu innych chorób (6) , jak również przy przeglądzie definicji przypadków odnoszących się do niektórych zakażeń związanych z opieką zdrowotną i z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe (7) . Należy zatem odpowiednio zmienić te definicje przypadków.

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Choroby zakaźne i powiązane szczególne problemy zdrowotne, które mają być objęte siecią nadzoru epidemiologicznego, wymieniono w załączniku I.

Artykuł 2

Do celów przedstawiania danych na potrzeby nadzoru epidemiologicznego chorób zakaźnych i powiązanych szczególnych problemów zdrowotnych wymienionych w załączniku I państwa członkowskie stosują definicje przypadków określone w załączniku II.

Artykuł 3

Decyzje 2000/96/WE i 2002/253/WE tracą moc. Odesłania do tych decyzji odczytuje się jako odesłania do niniejszej decyzji.

Artykuł 4

Niniejsza decyzja wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

(1) Dz.U. L 293 z 5.11.2013, s. 1.

(2) Decyzja nr 2119/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 września 1998 r. ustanawiająca sieć nadzoru i kontroli epidemiologicznej chorób zakaźnych we Wspólnocie (Dz.U. L 268 z 3.10.1998, s. 1).

(3) Decyzja Komisji 2000/96/WE z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie stopniowego obejmowania chorób zakaźnych siecią wspólnotową zgodnie z decyzją nr 2119/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 28 z 3.2.2000, s. 50).

(4) Decyzja Komisji 2002/253/WE z dnia 19 marca 2002 r. ustanawiająca definicje przypadku w celu zgłaszania chorób zakaźnych do sieci wspólnotowej na podstawie decyzji nr 2119/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 86 z 3.4.2002, s. 44).

(5) Rozporządzenie (WE) nr 851/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (Dz.U. L 142 z 30.4.2004, s. 1).

(6) Zakażenie jadem kiełbasianym, bruceloza, zapalenie jelit wywołane przez Campylobacter, giardioza, zakażenie gonokokami, listerioza, różyczka, zapalenie jelit wywołane przez Salmonella, zakażenie bakteriami E. coli, wytwarzającymi toksynę Shiga/werotoksynę, czerwonka bakteryjna, kiła i kiła wrodzona, tężec, gruźlica, dur brzuszny i dury rzekome, krztusiec, zapalenie jelit wywołane przez Yersinia enterocolitica lub Yersinia pseudotuberculosis oraz zakażenia związane z opieką zdrowotną.

(7) W ujęciu ogólnym oraz w szczególności zapalenie jelit wywołane przez Campylobacter, zakażenie gonokokami, zapalenie jelit wywołane przez Salmonella, czerwonka bakteryjna, gruźlica i zakażenia krwi wywołane przez określone patogeny, w szczególności Staphylococcus aureus (podatność na metycylinę i inne przeciwgronkowcowe antybiotyki beta-laktamowe), Enterococcus faecium i Enterococcus faecalis (podatność na glikopeptydy), Klebsiella pneumoniae i Escherichia coli (podatność na karbapenemy i na kolistynę w izolatach opornych na karbapenemy) oraz Pseudomonas aeruginosa i gatunki Acinetobacter (podatność na karbapenemy).

ZAŁĄCZNIK II

1. WYJAŚNIENIA DO SEKCJI ZASTOSOWANYCH W DEFINICJACH I KLASYFIKACJI PRZYPADKÓW

KRYTERIA KLINICZNE

Kryteria kliniczne obejmują częste i istotne podmiotowe i przedmiotowe objawy choroby, które pojedynczo lub łącznie składają się na charakterystyczny lub sugerujący rozpoznanie obraz kliniczny choroby. Określają one ogólny obraz choroby i nie muszą koniecznie wskazywać wszystkich cech potrzebnych do klinicznego rozpoznania danego indywidualnego przypadku.

KRYTERIA LABORATORYJNE

Kryteria laboratoryjne to wykaz metod laboratoryjnych umożliwiających potwierdzenie przypadku. Zazwyczaj, aby potwierdzić przypadek, wystarczy wykonać tylko jeden spośród testów umieszczonych w wykazie. Jeżeli potwierdzenie wymaga zastosowania więcej niż jednej metody, jest to wyraźnie zaznaczone. Typ materiału klinicznego, który należy pobrać do testów laboratoryjnych, wskazano tylko w przypadkach, gdy jedynie określone rodzaje materiału są uznawane za odpowiednie do potwierdzenia diagnozy. W niektórych uzgodnionych wyjątkowych przypadkach uwzględniono również kryteria laboratoryjne dla przypadków prawdopodobnych. Wspomniane kryteria laboratoryjne zawierają wykaz metod laboratoryjnych mogących pełnić pomocniczą rolę w rozpoznaniu przypadku, nie stanowią jednak kryterium potwierdzającego rozpoznanie.

KRYTERIA EPIDEMIOLOGICZNE I POWIĄZANIE EPIDEMIOLOGICZNE

Kryteria epidemiologiczne uznaje się za spełnione, jeżeli można określić powiązanie epidemiologiczne.

Powiązanie epidemiologiczne w okresie inkubacji definiuje się jako jedną z następujących sześciu sytuacji:

— przeniesienie z człowieka na człowieka: stwierdzenie, że osoba miała kontakt z potwierdzonym laboratoryjnie przypadkiem u ludzi, jeżeli kontakt ten mógł spowodować zakażenie,

— przeniesienie ze zwierzęcia na człowieka: stwierdzenie, że osoba miała kontakt ze zwierzęciem, u którego laboratoryjnie potwierdzono zakażenie lub kolonizację, jeżeli kontakt ten mógł spowodować zakażenie,

— narażenie z tego samego źródła: stwierdzenie, że osoba była narażona na zakażenie z tego samego źródła lub na zakażenie przez ten sam wektor, co potwierdzony przypadek u ludzi,

— narażenie przez skażoną żywność/wodę pitną: stwierdzenie, że osoba spożyła skażoną żywność lub wodę pitną (skażenie potwierdzone laboratoryjnie) lub spożyła potencjalnie skażone produkty pochodzące od zwierzęcia, u którego laboratoryjnie potwierdzono zakażenie lub kolonizację,

— narażenie środowiskowe: stwierdzenie, że osoba kąpała się w skażonej wodzie lub miała kontakt z innym skażonym źródłem środowiskowym (skażenie potwierdzone laboratoryjnie),

— narażenie laboratoryjne: stwierdzenie, że osoba pracowała w laboratorium, w którym może dojść do narażenia.

Daną osobę można uznać za powiązaną epidemiologicznie z przypadkiem potwierdzonym, jeżeli przynajmniej jeden przypadek w łańcuchu zakażeń został potwierdzony laboratoryjnie. W razie wystąpienia ogniska zakażenia szerzącego się drogą fekalno-oralną lub powietrzną określenie łańcucha zakażeń nie jest konieczne do uznania danego przypadku za przypadek powiązany epidemiologicznie.

Zakażenie może przenosić się jedną lub kilkoma z podanych dróg:

— droga powietrzna: przez przeniesienie cząsteczek aerozolu powstających w trakcie kaszlu, plucia, śpiewania lub mówienia, od osoby zakażonej na błony śluzowe innych osób, lub przez wdychanie przez inne osoby zawieszonych w powietrzu, skażonych bakteriami cząsteczek aerozolu,

— droga kontaktowa: przez bezpośredni kontakt z zakażoną osobą (droga fekalno-oralna, kropelkowa, kontakt ze skórą, kontakty seksualne) lub zwierzęciem (np. ugryzienie, ukąszenie, dotknięcie) lub przez kontakt pośredni – z zakażonymi materiałami lub przedmiotami (zakażone przedmioty, płyny ustrojowe, krew),

— droga wertykalna: przeniesienie z matki na dziecko, często in utero lub w wyniku przypadkowej wymiany płynów ustrojowych, zazwyczaj w okresie okołoporodowym,

— droga wektorowa: przeniesienie przez zakażone komary, kleszcze, roztocza, muchy i inne owady zdolne do przenoszenia zakażenia na ludzi poprzez ukąszenia,

— żywność lub woda: spożywanie potencjalnie skażonej żywności lub wody pitnej.

KLASYFIKACJA PRZYPADKU

Przypadki klasyfikuje się jako „możliwe”, „prawdopodobne” i „potwierdzone”. W informacjach dodatkowych uwzględniono okres inkubacji chorób, aby ułatwić określenie powiązania epidemiologicznego.

PRZYPADEK MOŻLIWY

Przypadek możliwy oznacza przypadek sklasyfikowany jako możliwy do celów sprawozdawczości. Zazwyczaj przypadek taki spełnia kryteria kliniczne określone w definicji przypadku, brak jest jednak epidemiologicznych lub laboratoryjnych dowodów wskazujących na daną chorobę. Definicja przypadku możliwego jest w wysokim stopniu czuła, lecz mało swoista. Umożliwia ona wykrycie większości przypadków, jednak dopuszcza włączenie do tej kategorii pewnej liczby przypadków fałszywie dodatnich.

PRZYPADEK PRAWDOPODOBNY

Przypadek prawdopodobny oznacza przypadek sklasyfikowany jako prawdopodobny do celów sprawozdawczości. Zazwyczaj przypadek taki spełnia kryteria kliniczne i cechuje się występowaniem powiązania epidemiologicznego określonego w definicji przypadku. Testy laboratoryjne dla przypadków prawdopodobnych określono tylko w przypadku niektórych chorób.

PRZYPADEK POTWIERDZONY

Przypadek potwierdzony oznacza przypadek sklasyfikowany jako potwierdzony do celów sprawozdawczości. Przypadki potwierdzone są potwierdzone laboratoryjnie i mogą (lecz nie muszą) spełniać kryteria kliniczne opisane w definicji przypadku. Definicja przypadku potwierdzonego jest w wysokim stopniu swoista, lecz mniej czuła, w związku z tym większość przypadków włączonych do tej kategorii będzie prawdziwa, choć niektóre pozostaną nierozpoznane.

Kryteria kliniczne niektórych chorób nie uwzględniają faktu, że wiele ostrych zachorowań ma przebieg bezobjawowy (np. zapalenie wątroby typu A, B i C, kampylobakterioza, salmoneloza), chociaż przypadki te mogą być istotne z punktu widzenia zdrowia publicznego na szczeblu krajowym.

Przypadki potwierdzone należą do trzech poniższych podkategorii. Przypadki potwierdzone przypisuje się do tych podkategorii w trakcie analizy danych przy użyciu zmiennych zgromadzonych wraz z informacjami o przypadku.

PRZYPADEK POTWIERDZONY LABORATORYJNIE SPEŁNIAJĄCY KRYTERIA KLINICZNE

Przypadek spełnia kryteria laboratoryjne przypadku potwierdzonego oraz kryteria kliniczne zawarte w definicji przypadku.

PRZYPADEK POTWIERDZONY LABORATORYJNIE, KTÓREGO KRYTERIA KLINICZNE NIE SĄ ZNANE

Przypadek spełnia kryteria laboratoryjne przypadku potwierdzonego, ale informacje dotyczące kryteriów klinicznych nie są dostępne (np. dostępne jest tylko sprawozdanie laboratoryjne).

PRZYPADEK POTWIERDZONY LABORATORYJNIE NIESPEŁNIAJĄCY KRYTERIÓW KLINICZNYCH

Przypadek spełnia kryteria laboratoryjne przypadku potwierdzonego, ale nie spełnia kryteriów klinicznych zawartych w definicji przypadku lub ma charakter bezobjawowy.

Uwaga: W przypadku niektórych schorzeń objętych nadzorem struktura definicji przypadku nie odpowiada typowej strukturze definicji przypadku – jest tak w przypadku: choroby Creutzfeldta-Jakoba (CJD), zakażeń związanych z opieką zdrowotną i oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe.

2. LISTA SKRÓTÓW

1. AFP: ostre porażenie wiotkie

2. AIDS zespół nabytego niedoboru odporności

3. AMR: oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe

4. Anti-HBc: przeciwciała przeciw antygenowi rdzeniowemu wirusa zapalenia wątroby typu B

5. Anti-HCV: swoiste przeciwciała przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C

6. ARI: ostre zakażenie dróg oddechowych

7. BAL: popłuczyny oskrzelowo-pęcherzykowe

8. BCG: Bacillus Calmette-Guerin

9. BJ: zakażenie kości i stawów

10. BJ-BONE: zapalenie kości i szpiku

11. BJ-DISC: zapalenie krążka międzykręgowego

12. BJ-JNT: zakażenie stawu lub kaletki

13. BoNT: neurotoksyna botulinowa

14. BSI: zakażenie krwi

15. C-CVC: odcewnikowe – cewnik centralny

16. CDAD: biegunka związana z Clostridium difficile

17. CFU: jednostka tworząca kolonię

18. CJD: choroba Creutzfeldta-Jakoba

19. CMV: cytomegalowirus

20. CNRL: sieć UE wspólnotowych laboratoriów referencyjnych grypy u ludzi

21. CNS: ośrodkowy układ nerwowy

22. CNS-IC: zakażenie ośrodkowego układu nerwowego – zakażenie wewnątrzczaszkowe

23. CNS-MEN: zakażenie ośrodkowego układu nerwowego – zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub zapalenie wyściółki komór mózgowych

24. CNS-SA: zakażenie ośrodkowego układu nerwowego – ropień rdzenia kręgowego bez zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych

25. C-PVC: odcewnikowe – cewnik obwodowy

26. CRI: zakażenie odcewnikowe

27. CRS: zespół różyczki wrodzonej

28. CRT: czas rekapilaryzacji

29. CSF: płyn mózgowo-rdzeniowy

30. Skan CT: skan tomografii komputerowej

31. CVS: zakażenie układu krążenia

32. CVS-CARD: zakażenie układu krążenia – zapalenie mięśnia sercowego lub zapalenie osierdzia

33. CVS-ENDO: zakażenie układu krążenia – zapalenie wsierdzia

34. CVS-MED: zakażenie układu krążenia – zapalenie śródpiersia

35. CVS-VASC: zakażenie układu krążenia – zakażenie tętnic lub żył

36. DFA: przeciwciało immunofluorescencyjne

37. DFA-TP: test immunofluorescencji na obecność Treponema pallidum

38. DNA: kwas deoksyrybonukleinowy

39. DPA: chroniony cewnik

40. EARS-Net: europejski system nadzorowania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe

41. ECDC: Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób

42. ECOFF: epidemiologiczna wartość graniczna

43. EEG: elektroencefalografia

44. EENT: zakażenie oka, ucha, nosa, gardła lub jamy ustnej

45. EENT-CONJ: zakażenie oka, ucha, nosa, gardła lub jamy ustnej – zapalenie spojówek

46. EENT-EAR: zakażenie oka, ucha, nosa, gardła lub jamy ustnej – wyrostek sutkowaty

47. EENT-EYE: zakażenie oka, ucha, nosa, gardła lub jamy ustnej – oko, inne niż zapalenie spojówek

48. EENT-ORAL: zakażenie oka, ucha, nosa, gardła lub jamy ustnej – jama ustna (usta, język lub dziąsła)

49. EENT-SINU: zakażenie oka, ucha, nosa, gardła lub jamy ustnej – zapalenie zatok

50. EENT-UR: zakażenie oka, ucha, nosa, gardła lub jamy ustnej – górne drogi oddechowe, zapalenie gardła, zapalenie krtani, zapalenie nagłośni

51. EFNS: Europejska Federacja Stowarzyszeń Neurologicznych

52. EIA: enzymatyczny test immunologiczny

53. ELISA: test immunoenzymatyczny

54. EM: mikroskopia elektronowa

55. EUCAST: Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości

56. FAMA: przeciwciało fluorescencyjne do antygenu membranowego

57. FTA-abs: absorpcja fluorescencyjnego przeciwciała krętkowego

58. FUO: gorączka nieznanego pochodzenia

59. GI: zakażenie układu pokarmowego

60. GI-CDI: zakażenie układu pokarmowego – zakażenie Clostridium difficile

61. GI-GE: zakażenie układu pokarmowego – zapalenie żołądka i jelit (wyłączając CDI)

62. GI-GIT: zakażenie układu pokarmowego – przewód pokarmowy (przełyk, żołądek, jelito cienkie i grube oraz odbytnica) z wyłączeniem zapalenia żołądka i jelit i zapalenia wyrostka robaczkowego

63. GI-HEP: zakażenie układu pokarmowego – zapalenie wątroby

64. GI-IAB: zakażenie układu pokarmowego – wewnątrzbrzuszne, niewymienione w innym miejscu, w tym pęcherzyk żółciowy, przewody żółciowe, wątroba (z wyjątkiem wirusowego zapalenia wątroby), śledziona, trzustka, otrzewna, przestrzeń podprzeponowa lub inna tkanka lub przestrzeń wewnątrzbrzuszna niewymieniona w innym miejscu

65. HAI: zakażenia związane z opieką zdrowotną

66. HBeAg: antygen e wirusa zapalenia wątroby typu B

67. HBsAg: antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B

68. HBV-DNA: kwas nukleinowy zapalenia wątroby typu B

69. HCV-core: antygen rdzeniowy wirusa zapalenia wątroby typu C

70. HCV-RNA: kwas nukleinowy wirusa zapalenia wątroby typu C

71. HIV: ludzki wirus niedoboru odporności

72. HUS: zespół hemolityczno-mocznicowy

73. IAP: zapalenie płuc związane z intubacją

74. IFA: pośrednie przeciwciało immunofluoroscencyjne

75. IgG: immunoglobulina G

76. IgM: immunoglobulina M

77. ILI: zachorowanie grypopodobne

78. LGV: ziarnica złośliwa (weneryczna)

79. LPS: lipopolisacharydy

80. LRI: zakażenie dolnych dróg oddechowych, inne niż zapalenie płuc

81. LRI-BRON: zakażenie dolnych dróg oddechowych – zapalenie oskrzeli, zapalenie tchawicy i oskrzeli, zapalenie oskrzelików, zapalenie tchawicy, bez objawów zapalenia płuc

82. TBE: Kleszczowe zapalenie mózgu

3. DEFINICJE PRZYPADKÓW CHORÓB ZAKAŹNYCH

3.1. WĄGLIK

Kryteria kliniczne

Każda osoba, u której występuje co najmniej jedna z następujących postaci klinicznych:

Wąglik skórny Co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów: — zmiana skórna w postaci krosty lub pęcherzyka, — czarny wgłębiony strup z otaczającym obrzękiem.

Wąglik żołądkowo-jelitowy — gorączka lub stan podgorączkowy, ORAZ co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów: — silny ból brzucha, — biegunka.

Postać wziewna wąglika — gorączka lub stan podgorączkowy, ORAZ co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów: — ostra niewydolność oddechowa, — objawy poszerzenia śródpiersia w badaniu radiologicznym.

Postać oponowa/zapalenie mózgu i opon w przebiegu wąglika — gorączka, ORAZ co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów: — drgawki, — utrata przytomności, — objawy oponowe.

Postać posocznicowa wąglika

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów:

— izolacja pałeczek Bacillus anthracis z materiału klinicznego,

— wykrycie kwasu nukleinowego Bacillus anthracis w materiale klinicznym,

dodatni wynik wymazu z nosa bez objawów klinicznych nie stanowi podstawy do potwierdzenia rozpoznania przypadku.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących trzech powiązań epidemiologicznych:

— przeniesienie ze zwierzęcia na człowieka,

— narażenie z tego samego źródła,

— narażenie przez skażoną żywność/wodę pitną.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

Uwaga: Jeżeli krajowy system nadzoru nie uwzględnia objawów klinicznych, to wszystkie przypadki potwierdzone laboratoryjnie należy zgłaszać jako przypadki potwierdzone.

3.2. BOTULIZM

Kryteria kliniczne

Każda osoba, u której występuje co najmniej jedna z następujących postaci klinicznych:

Botulizm pokarmowy/przyranny Co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów: — obustronne uszkodzenie nerwów czaszkowych (np. podwójne widzenie, zamazane widzenie, dysfagia, porażenie opuszkowe), — symetryczne porażenie obwodowe.

Botulizm niemowlęcy Każde niemowlę, które spełnia co najmniej jedno z następujących sześciu kryteriów: — zaparcie, — apatia, — trudności ze ssaniem lub jedzeniem, — opadanie powiek, — dysfagia, — ogólne zwiotczenie mięśni.

Typ botulizmu, który zazwyczaj występuje u niemowląt (w wieku poniżej 12 miesięcy) może wystąpić również u dzieci w wieku powyżej 12 miesięcy i sporadycznie u dorosłych, u których występują zmiany anatomiczne układu pokarmowego i flory bakteryjnej.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— Izolacja clostridium wytwarzającego BoNT (na przykład Clostridium botulinum, C. baratii, C. butyricum) w przypadku botulizmu niemowlęcego (stolec) lub botulizmu przyrannego (rana),

— wykrycie neurotoksyn botulinowych w materiale klinicznym,

— wykrycie genów kodujących neurotoksyny botulinowe w materiale klinicznym.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących dwóch powiązań epidemiologicznych:

— narażenie z tego samego źródła (np. żywność, użycie tej samej igły lub innych przyrządów),

— narażenie przez skażoną żywność/wodę pitną.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

3.3. BRUCELOZA

Kryteria kliniczne

Każda osoba, u której występuje gorączka,

oraz co najmniej jedno z następujących siedmiu kryteriów:

— poty (obfite, o nieprzyjemnym zapachu, szczególnie nocne),

— dreszcze,

— bóle stawów,

— osłabienie,

— depresja,

— bóle głowy,

— utrata łaknienia.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— izolacja patogenicznego szczepu Brucella spp. z materiału klinicznego,

— wykazanie obecności swoistych przeciwciał przeciw patogenicznemu szczepowi Brucella (standardowy test aglutynacji, wiązanie dopełniacza, ELISA),

— wykrycie kwasu nukleinowego patogenicznego szczepu Brucella spp. w materiale klinicznym.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących pięciu powiązań epidemiologicznych:

— narażenie przez skażoną żywność/wodę pitną,

— kontakt z produktami pozyskanymi od zakażonego zwierzęcia (mleko lub produkty mleczne),

— przeniesienie ze zwierzęcia na człowieka (zanieczyszczone wydzieliny lub organy, np. wydzielina z pochwy, łożysko),

— narażenie z tego samego źródła,

— narażenie laboratoryjne.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

Uwaga: Jeżeli krajowy system nadzoru nie uwzględnia objawów klinicznych, to wszystkie przypadki potwierdzone laboratoryjnie należy zgłaszać jako przypadki potwierdzone.

3.4. ZAPALENIE JELIT WYWOŁANE PRZEZ CAMPYLOBACTER

Kryteria kliniczne

Każda osoba spełniająca co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— biegunka,

— ból brzucha,

— gorączka.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów:

— izolacja patogenicznego szczepu Campylobacter spp. z materiału klinicznego,

— wykrycie kwasu nukleinowego Campylobacter spp. w materiale klinicznym.

Uwaga: Oznaczanie wrażliwości na środki przeciwdrobnoustrojowe Campylobacter spp. należy przeprowadzić na reprezentatywnym podzbiorze izolatów.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących pięciu powiązań epidemiologicznych:

— przeniesienie ze zwierzęcia na człowieka,

— przeniesienie z człowieka na człowieka,

— narażenie z tego samego źródła,

— narażenie przez skażoną żywność/wodę pitną,

— narażenie środowiskowe.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

Uwaga: Jeżeli krajowy system nadzoru nie uwzględnia objawów klinicznych, to wszystkie przypadki potwierdzone laboratoryjnie należy zgłaszać jako przypadki potwierdzone.

Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe

Wyniki oznaczania wrażliwości na środki przeciwdrobnoustrojowe muszą być zgłaszane zgodnie z metodami i kryteriami uzgodnionymi między ECDC i państwami członkowskimi, jak określono w protokole UE dotyczącym zharmonizowanego monitorowania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe w ludzkich izolatach Salmonella i Campylobacter (1).

3.5. CHOROBA WYWOŁANA WIRUSEM CHIKUNGUNYA

Kryteria kliniczne (2)

— Gorączka.

Kryteria laboratoryjne (3)

A. Przypadek prawdopodobny

— Wykrycie przeciwciał IgM swoistych dla chikungunya w pojedynczej próbce surowicy.

B. Przypadek potwierdzony

Co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— izolacja wirusa chikungunya z materiału klinicznego,

— wykrycie kwasu nukleinowego wirusa chikungunya w materiale klinicznym,

— wykrycie przeciwciał IgM swoistych dla chikungunya w pojedynczej próbce surowicy ORAZ potwierdzenie w drodze neutralizacji,

— stwierdzenie serokonwersji lub czterokrotnego wzrostu miana przeciwciał swoistych dla chikungunya w dwukrotnych próbkach surowicy.

Kryteria epidemiologiczne

Historia podróży lub pobytu na obszarze, na którym udokumentowano trwające przenoszenie chikungunya, w okresie dwóch tygodni przed wystąpieniem objawów.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne, epidemiologiczne i laboratoryjne przypadku prawdopodobnego.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne przypadku potwierdzonego.

Uwaga: W interpretacji wyników serologicznych należy wziąć pod uwagę wcześniejsze narażenie na inne zakażenia flawiwirusami i przebyte szczepienia przeciw flawiwirusom. Potwierdzone przypadki w takich sytuacjach powinny zostać potwierdzone metodą seroneutralizacji lub inną równoważną metodą.

3.6. ZAKAŻENIE CHLAMYDIAMI, W TYM ZIARNICA ZŁOŚLIWA (WENERYCZNA) (LGV)

Kryteria kliniczne

Każda osoba, u której występuje co najmniej jedna z następujących postaci klinicznych:

Zakażenie chlamydiami, inne niż ziarnica weneryczna (LGV) Co najmniej jedno z następujących sześciu kryteriów: — zapalenie cewki moczowej, — zapalenie najądrza, — ostre zapalenie jajowodu, — ostre zapalenie śluzówki macicy, — zapalenie szyjki macicy, — zapalenie odbytu. U noworodków co najmniej jedno z dwóch następujących kryteriów: — zapalenie spojówek, — zapalenie płuc.

Ziarnica weneryczna (LGV) Co najmniej jedno z następujących pięciu kryteriów: — zapalenie cewki moczowej, — owrzodzenie genitaliów, — limfadenopatia w pachwinach, — zapalenie szyjki macicy, — zapalenie odbytu.

Kryteria laboratoryjne

Zakażenie chlamydiami, inne niż ziarnica weneryczna (LGV)

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— izolacja Chlamydia trachomatis z materiału pobranego z układu płciowego, z okolic odbytu lub ze spojówek,

— wykazanie obecności Chlamydia trachomatis w materiale klinicznym metodą immunofluorescencji bezpośredniej (DFA),

— wykrycie kwasu nukleinowego Chlamydia trachomatis w materiale klinicznym.

Ziarnica weneryczna (LGV)

Co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów:

— izolacja Chlamydia trachomatis z materiału pobranego z układu płciowego, z okolic odbytu lub ze spojówek,

— wykrycie kwasu nukleinowego Chlamydia trachomatis w materiale klinicznym, ORAZ

— wykazanie obecności serotypów (genotypów) L1, L2 lub L3.

Kryteria epidemiologiczne

Powiązanie epidemiologiczne polegające na przeniesieniu z człowieka na człowieka (kontakty seksualne lub zakażenie wertykalne).

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne.

3.7. CHOLERA

Kryteria kliniczne

Każda osoba spełniająca co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów:

— biegunka,

— wymioty.

Kryteria laboratoryjne

— Izolacja Vibrio cholerae z materiału klinicznego, ORAZ

— wykazanie obecności antygenu O1 lub O139 w izolacie, ORAZ

— wykazanie obecności enterotoksyny cholery lub genu enterotoksyny cholery w izolacie.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących czterech powiązań epidemiologicznych:

— narażenie z tego samego źródła,

— przeniesienie z człowieka na człowieka,

— narażenie przez skażoną żywność/wodę pitną,

— narażenie środowiskowe.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

Uwaga: Jeżeli krajowy system nadzoru nie uwzględnia objawów klinicznych, to wszystkie przypadki potwierdzone laboratoryjnie należy zgłaszać jako przypadki potwierdzone.

3.8. CHOROBA CREUTZFELDTA-JAKOBA (CJD)

Warunki wstępne

— Każda osoba, u której występują postępujące zaburzenia neuropsychiatryczne; czas trwania choroby wynosi co najmniej 6 miesięcy,

— badanie rutynowe nie sugeruje rozpoznania alternatywnego,

— w wywiadzie klinicznym nie stwierdzono narażenia na hormony z przysadek mózgowych człowieka ani przeszczepu opony twardej,

— brak dowodów na genetyczną postać pasażowalnej encefalopatii gąbczastej.

Kryteria kliniczne

Każda osoba spełniająca co najmniej cztery z następujących pięciu kryteriów:

— wczesne objawy psychiatryczne (4),

— nieustępujące zaburzenia bólowe (5),

— ataksja,

— mioklonie lub pląsawica, lub dystonia,

— otępienie.

Kryteria rozpoznania

Kryteria rozpoznania przypadku potwierdzonego

— Potwierdzenie neuropatologiczne: zmiany gąbczaste i nasilona akumulacja białka prionu, połączone z obecnością blaszek kwitnących w mózgu i móżdżku.

Kryteria rozpoznania przypadku prawdopodobnego lub możliwego:

— Zapis EEG w początkowej fazie choroby nie jest typowy (6) dla sporadycznej postaci CJD (6),

— obustronnie wzmożony sygnał w okolicy poduszki wzgórza w badaniu rezonansu magnetycznego (MRI),

— dodatni wynik biopsji migdałków (7).

Kryteria epidemiologiczne

Powiązanie epidemiologiczne polegające na przeniesieniu z człowieka na człowieka (np. transfuzja krwi).

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Każda osoba spełniająca warunki wstępne ORAZ — spełniająca kryteria kliniczne, ORAZ — u której zapis EEG nie wskazuje na sporadyczna postać CJD (6).

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca warunki wstępne ORAZ — spełniająca kryteria kliniczne, ORAZ — u której zapis EEG nie wskazuje na sporadyczna postać CJD (8), ORAZ — u której wynik badania MRI mózgu jest dodatni, LUB — każda osoba spełniająca warunki wstępne, ORAZ — u której wynik biopsji migdałków jest dodatni.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca warunki wstępne ORAZ spełniająca kryteria rozpoznania przypadku potwierdzonego.

3.9. KRYPTOSPORIDIOZA

Kryteria kliniczne

Każda osoba spełniająca co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów:

— biegunka,

— ból brzucha.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— wykazanie obecności oocyst Cryptosporidium w stolcu,

— wykazanie obecności Cryptosporidium w treści jelitowej lub w materiale pobranym z biopsji jelita cienkiego,

— wykrycie kwasu nukleinowego Cryptosporidium w stolcu,

— wykrycie antygenu Cryptosporidium w stolcu.

Kryteria epidemiologiczne

Jedno z następujących pięciu powiązań epidemiologicznych:

— przeniesienie z człowieka na człowieka,

— narażenie z tego samego źródła,

— przeniesienie ze zwierzęcia na człowieka,

— narażenie przez skażoną żywność/wodę pitną,

— narażenie środowiskowe.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

Uwaga: Jeżeli krajowy system nadzoru nie uwzględnia objawów klinicznych, to wszystkie przypadki potwierdzone laboratoryjnie należy zgłaszać jako przypadki potwierdzone.

3.10. DENGA

Kryteria kliniczne (9)

— gorączka

Kryteria laboratoryjne (10)

A. Przypadek prawdopodobny

— Wykrycie przeciwciał IgM swoistych dla dengi w pojedynczej próbce surowicy.

B. Przypadek potwierdzony

Co najmniej jedno z następujących pięciu kryteriów:

— izolacja wirusa dengi z materiału klinicznego,

— wykrycie kwasu nukleinowego wirusa dengi w materiale klinicznym,

— wykrycie antygenu wirusa dengi w materiale klinicznym,

— wykrycie przeciwciał IgM swoistych dla dengi w pojedynczej próbce surowicy ORAZ potwierdzenie przez neutralizację,

— stwierdzenie serokonwersji lub czterokrotnego wzrostu miana przeciwciał swoistych dla dengi w dwukrotnych próbkach surowicy.

Kryteria epidemiologiczne

Historia podróży lub pobytu na obszarze, na którym udokumentowano trwające przenoszenie dengi, w okresie dwóch tygodni przed wystąpieniem objawów.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne, epidemiologiczne i laboratoryjne przypadku prawdopodobnego.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne przypadku potwierdzonego.

3.11. BŁONICA

Kryteria kliniczne

Każda osoba, u której występuje co najmniej jedna z następujących postaci klinicznych:

Klasyczna błonica dróg oddechowych: choroba górnych dróg oddechowych połączona z zapaleniem gardła lub zapaleniem nosogardła albo zapaleniem migdałków ORAZ przylegająca do podłoża błona/pseudobłona.

Łagodna błonica dróg oddechowych: choroba górnych dróg oddechowych połączona z zapaleniem gardła lub zapaleniem nosogardła albo zapaleniem migdałków BEZ przylegającej do podłoża błony/pseudobłony.

Błonica skóry: zmiany skórne.

Inne postacie błonicy: zmiany na spojówkach lub błonach śluzowych.

Kryteria laboratoryjne

Izolacja z materiału klinicznego Corynebacterium diphtheriae, Corynebacterium ulcerans lub Corynebacterium pseudotuberculosis wytwarzających toksynę.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących powiązań epidemiologicznych:

— przeniesienie z człowieka na człowieka.

— przeniesienie ze zwierzęcia na człowieka.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne klasycznej błonicy dróg oddechowych.

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne błonicy (klasycznej błonicy oddechowej, łagodnej błonicy oddechowej, błonicy skóry, innych postaci błonicy) z powiązaniem epidemiologicznym z potwierdzonym przypadkiem u ludzi lub z powiązaniem epidemiologicznym polegającym na przeniesieniu ze zwierzęcia na człowieka.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne ORAZ kryteria co najmniej jednej z postaci klinicznych.

3.12. BĄBLOWICA

Kryteria kliniczne

Nieistotne dla celów nadzoru.

Kryteria rozpoznania

Co najmniej jedno z następujących pięciu kryteriów:

— wykrycie Echinococcus multilocularis lub granulosus w badaniu histopatologicznym lub parazytologicznym (np. stwierdzenie protoskoleksów w płynie torbieli na podstawie badań obrazowych),

— wykrycie cyst o budowie charakterystycznej dla Echinoccocus granulosus w wycinkach chirurgicznych,

— typowe zmiany organów w badaniach obrazowych (np. tomografia komputerowa, badanie ultrasonograficzne, MRI) ORAZ potwierdzone testem serologicznym,

— wykrycie obecności swoistych przeciwciał przeciwko Echinococcus spp. w surowicy krwi za pomocą testu serologicznego o wysokiej czułości ORAZ potwierdzenie testem serologicznym o wysokiej swoistości,

— wykrycie kwasu nukleinowego Echinococcus multilocularis lub granulosus w materiale klinicznym.

Kryteria epidemiologiczne Nie dotyczy

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Nie dotyczy

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria rozpoznania.

3.13. GIARDIOZA (LAMBLIOZA)

Kryteria kliniczne

Każda osoba spełniająca co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— biegunka,

— ból brzucha,

— wzdęcia,

— objawy upośledzonego wchłaniania (np. stolce tłuszczowe, utrata masy ciała).

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— wykazanie obecności cyst lub trofozoitów Giardia lamblia w stolcu, treści dwunastniczej lub w materiale z biopsji jelita cienkiego,

— wykazanie obecności antygenu Giardia lamblia w stolcu, płynie dwunastniczym lub w materiale z biopsji jelita cienkiego,

— wykrycie obecności kwasu nukleinowego Giardia lamblia w stolcu, płynie dwunastniczym lub w materiale z biopsji jelita cienkiego.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących czterech powiązań epidemiologicznych:

— narażenie przez skażoną żywność/wodę pitną,

— przeniesienie z człowieka na człowieka,

— narażenie z tego samego źródła,

— narażenie środowiskowe.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

Uwaga: Jeżeli krajowy system nadzoru nie uwzględnia objawów klinicznych, to wszystkie przypadki potwierdzone laboratoryjnie należy zgłaszać jako przypadki potwierdzone.

3.14. ZAKAŻENIE GONOKOKAMI

Kryteria kliniczne

Każda osoba spełniająca co najmniej jedno z następujących ośmiu kryteriów:

— zapalenie cewki moczowej,

— ostre zapalenie jajowodu,

— zapalenie narządów miednicy mniejszej,

— zapalenie szyjki macicy,

— zapalenie najądrza,

— zapalenie odbytu,

— zapalenie gardła,

— zapalenie stawów,

LUB

każdy noworodek, u którego stwierdzono zapalenie spojówek.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— izolacja Neisseria gonorrhoeae z materiału klinicznego,

— wykrycie kwasu nukleinowego Neisseria gonorrhoeae w materiale klinicznym,

— wykazanie obecności Neisseria gonorrhoeae w materiale klinicznym metodą hybrydyzacji z sondą,

— wykrycie wewnątrzkomórkowych dwoinek Gram-ujemnych w badaniu mikroskopowym wymazu z cewki moczowej mężczyzny.

Kryteria epidemiologiczne

Powiązanie epidemiologiczne polegające na przeniesieniu z człowieka na człowieka (kontakty seksualne lub zakażenie wertykalne).

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne.

Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe

W odniesieniu do przypadków potwierdzanych w drodze kultury wyniki oznaczania wrażliwości na środki przeciwdrobnoustrojowe muszą być zgłaszane zgodnie z metodami i kryteriami uzgodnionymi między ECDC i państwami członkowskimi, jak określono w standardowym protokole ECDC dotyczącym nadzorowania oporności gonokoków na środki przeciwdrobnoustrojowe (11).

3.15. ZAKAŻENIE HAEMOPHILUS INFLUENZAE, CHOROBA INWAZYJNA

Kryteria kliniczne

Nieistotne dla celów nadzoru.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów:

— izolacja Haemophilus influenzae z miejsca, które w warunkach prawidłowych jest jałowe,

— wykrycie kwasu nukleinowego Haemophilus influenzae w miejscu, które w warunkach prawidłowych jest jałowe.

Kryteria epidemiologiczne Nie dotyczy

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Nie dotyczy

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne.

3.16. OSTRE WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY TYPU A

Kryteria kliniczne

Każda osoba, u której występują objawy choroby o wyraźnie zaznaczonym początku (np. zmęczenie, bóle brzucha, brak apetytu, mdłości i wymioty),

ORAZ

co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— gorączka,

— żółtaczka,

— podwyższony poziom transaminaz w surowicy krwi.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— wykrycie kwasu nukleinowego wirusa zapalenia wątroby typu A w surowicy krwi lub w stolcu,

— wzrost miana swoistych przeciwciał przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu A,

— wykrycie antygenu wirusa zapalenia wątroby typu A w stolcu.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— przeniesienie z człowieka na człowieka,

— narażenie z tego samego źródła,

— narażenie przez skażoną żywność/wodę pitną,

— narażenie środowiskowe.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

Uwaga: Jeżeli krajowy system nadzoru nie uwzględnia objawów klinicznych, to wszystkie przypadki potwierdzone laboratoryjnie należy zgłaszać jako przypadki potwierdzone.

3.17. WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY TYPU B (12)

Kryteria kliniczne

Nieistotne dla celów nadzoru.

Kryteria laboratoryjne

Wyniki dodatnie w co najmniej jednym z następujących badań lub kombinacji badań:

— przeciwciała IgM przeciw antygenowi rdzeniowemu wirusa zapalenia wątroby typu B (anti-HBc IgM),

— antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B (HBsAg),

— antygen e wirusa zapalenia wątroby typu B (HBeAg),

— wykrycie kwasu nukleinowego wirusa zapalenia wątroby typu B (HBV DNA).

Kryteria epidemiologiczne

Nieistotne dla celów nadzoru.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Nie dotyczy

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne.

3.18. WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY TYPU C (13)

Kryteria kliniczne

Nieistotne dla celów nadzoru.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— wykrycie kwasu nukleinowego wirusa zapalenia wątroby typu C (HCV RNA),

— wykrycie antygenu rdzeniowego wirusa zapalenia wątroby typu C (HCV-core),

— wykazanie obecności swoistych przeciwciał przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C (anti-HCV), potwierdzone testem potwierdzającym na obecność przeciwciał (np. immunoblot) u osób starszych niż 18 miesięcy, bez dowodu rozwiniętego zakażenia).

Kryteria epidemiologiczne Nie dotyczy

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Nie dotyczy

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne.

3.19. ZAKAŻENIE LUDZKIM WIRUSEM NIEDOBORU ODPORNOŚCI (HIV) I ZESPÓŁ NABYTEGO UPOŚLEDZENIA ODPORNOŚCI (AIDS)

Kryteria kliniczne (AIDS)

Każda osoba, u której występuje którykolwiek ze stanów klinicznych zdefiniowanych w europejskiej definicji przypadku AIDS, w podziale na dwie grupy:

— dorośli i młodzież w wieku ≥ 15 lat,

— dzieci < 15 lat.

Kryteria laboratoryjne (HIV)

— Dorośli, młodzież oraz dzieci w wieku 18 miesięcy lub starsze Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów: — dodatni wynik testu przesiewowego na przeciwciała anty-HIV lub złożonego testu przesiewowego (na obecność przeciwciał anty-HIV i antygenu HIV p24), potwierdzony innym, bardziej szczegółowym testem na przeciwciała (np. Western blot), — dodatni wynik dwóch testów na przeciwciała EIA, potwierdzony dodatnim wynikiem kolejnego testu EIA, — dodatnie wyniki z dwóch odrębnych próbek z co najmniej jednego z trzech następujących badań: — wykrycie kwasu nukleinowego HIV (RNA HIV lub DNA HIV), — wykazanie obecności HIV za pomocą testu w kierunku antygenu HIV p24, włącznie z testem neutralizacji, — izolacja HIV.

— Dzieci < 18 miesięcy Dodatnie wyniki z dwóch odrębnych próbek (z wyjątkiem krwi pępowinowej) z co najmniej jednego z trzech następujących testów: — izolacja HIV, — wykrycie kwasu nukleinowego HIV (RNA HIV lub DNA HIV), — wykazanie obecności HIV za pomocą testu w kierunku antygenu HIV p24, włącznie z testem neutralizacji u dziecka w wieku ≥ 1 miesiąca.

Kryteria epidemiologiczne Nie dotyczy

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Nie dotyczy

C. Przypadek potwierdzony — Zakażenie HIV: Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne zakażenia HIV. — AIDS: Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne AIDS i kryteria laboratoryjne zakażenia HIV.

3.20. GRYPA

Kryteria kliniczne

Każda osoba, u której występuje co najmniej jedna z następujących postaci klinicznych:

Zachorowanie grypopodobne (ILI) — Nagłe wystąpienie objawów ORAZ — co najmniej jeden z następujących czterech objawów ogólnych: — gorączka lub stan podgorączkowy, — złe samopoczucie, — bóle głowy, — bóle mięśniowe, ORAZ — co najmniej jeden z następujących trzech objawów oddechowych: — kaszel, — ból gardła, — duszność.

Ostre zakażenie dróg oddechowych — Nagłe wystąpienie objawów ORAZ — co najmniej jeden z następujących czterech objawów oddechowych: — kaszel, — ból gardła, — duszność, — nieżyt śluzowy nosa, ORAZ — potwierdzenie przez klinicystę, że choroba jest wynikiem zakażenia.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— izolacja wirusa grypy z materiału klinicznego,

— wykrycie kwasu nukleinowego wirusa grypy w materiale klinicznym,

— wykrycie antygenu wirusa grypy w materiale klinicznym metodą immunofluorescencji bezpośredniej (DFA),

— wzrost swoistych przeciwciał przeciw wirusowi grypy.

Jeżeli to możliwe, należy określić podtyp izolatu wirusa grypy.

Kryteria epidemiologiczne

Powiązanie epidemiologiczne polegające na przeniesieniu z człowieka na człowieka.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne (zachorowanie grypopochodne lub ostre zakażenie dróg oddechowych).

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne (zachorowanie grypopochodne lub ostre zakażenie dróg oddechowych) z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne (zachorowanie grypopochodne lub ostre zakażenie dróg oddechowych).

3.21. GRYPA A/H5N1

Kryteria kliniczne

Każda osoba spełniająca jedno z następujących dwóch kryteriów:

— gorączka ORAZ objawy ostrej niewydolności oddechowej,

— zgon z powodu ostrych zaburzeń oddychania bez wyjaśnionej przyczyny.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— izolacja wirusa grypy A/H5N1 z materiału klinicznego,

— wykrycie kwasu nukleinowego wirusa grypy A/H5 w materiale klinicznym,

— wzrost miana swoistych przeciwciał przeciw wirusowi grypy A/H5 (co najmniej czterokrotny wzrost poziomu swoistych przeciwciał lub wysokie miano przeciwciał w pojedynczym oznaczeniu).

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— przeniesienie z człowieka na człowieka przez bliski kontakt (poniżej 1 m) z osobą, którą uznano za przypadek prawdopodobny lub potwierdzony,

— narażenie laboratoryjne: jeżeli w danym przypadku narażenie na wirus grypy A/H5N1 jest możliwe,

— bliski kontakt (poniżej 1 m) ze zwierzęciem innym niż drób lub dzikie ptactwo (np. kot lub świnia), u którego potwierdzono zakażenie wirusem A/H5N1,

— zamieszkiwanie lub pobyt na obszarze, na którym podejrzewa się lub potwierdzono występowanie wirusa A/H5N1, ORAZ co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów: — bliski kontakt (poniżej 1 m) z chorymi lub padłymi ptakami (drób hodowlany lub dzikie ptactwo) na obszarze występowania wirusa, — przebywanie w domu lub gospodarstwie rolnym, w których w ciągu poprzedzającego miesiąca stwierdzono obecność chorych lub padłych sztuk drobiu hodowlanego i które znajdują się na obszarze występowania wirusa.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i epidemiologiczne.

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba, u której wynik testu w kierunku wirusa grypy A/H5 lub A/H5N1, przeprowadzonego przez laboratorium niebędące krajowym laboratorium referencyjnym uczestniczącym w sieci UE wspólnotowych laboratoriów referencyjnych grypy u ludzi (CNRL), był dodatni.

C. Przypadek potwierdzony na poziomie krajowym Każda osoba, u której wynik testu w kierunku wirusa grypy A/H5 lub A/H5N1, przeprowadzonego przez krajowe laboratorium referencyjne uczestniczące w sieci UE wspólnotowych laboratoriów referencyjnych grypy u ludzi (CNRL), był dodatni.

D. Przypadek potwierdzony przez WHO Każda osoba, u której zakażenie wirusem potwierdzono laboratoryjnie w ośrodku współpracującym z WHO w zakresie wirusa H5.

3.22. CHOROBA LEGIONISTÓW

Kryteria kliniczne

Każda osoba, u której występuje zapalenie płuc.

Kryteria laboratoryjne

Kryteria laboratoryjne przypadku potwierdzonego

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— izolacja Legionella spp. z wydzieliny z dróg oddechowych lub z dowolnego miejsca, które w warunkach prawidłowych jest jałowe,

— wykrycie antygenu Legionella pneumophila w moczu,

— znaczny wzrost miana swoistych przeciwciał przeciw Legionella pneumophila serogrupy 1 w dwukrotnych próbkach surowicy.

Kryteria laboratoryjne przypadku prawdopodobnego

Co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— wykrycie antygenu Legionella pneumophila w wydzielinie z dróg oddechowych lub w tkance płucnej np. metodą immunofluorescencji bezpośredniej (DFA) z zastosowaniem przeciwciał monoklonalnych,

— wykrycie kwasu nukleinowego Legionella spp. w wydzielinie z dróg oddechowych, tkance płucnej lub w dowolnym miejscu, które w warunkach prawidłowych jest jałowe,

— znaczny wzrost miana swoistych przeciwciał przeciw Legionella pneumophila nienależących do serogrupy 1 lub przeciw innym Legionella spp. w dwukrotnych próbkach surowicy,

— wysokie miano swoistych przeciwciał przeciw Legionella pneumophila serogrupy 1 w surowicy.

Kryteria epidemiologiczne Nie dotyczy

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne ORAZ co najmniej jedno kryterium laboratoryjne przypadku prawdopodobnego.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne ORAZ co najmniej jedno kryterium laboratoryjne przypadku potwierdzonego.

3.23. LEPTOSPIROZA

Kryteria kliniczne

Każda osoba, u której występuje:

— gorączka,

LUB

która spełnia co najmniej dwa z następujących jedenastu kryteriów:

— dreszcze,

— bóle głowy,

— bóle mięśniowe,

— zaczerwienienie spojówek,

— wybroczyny na skórze i błonach śluzowych,

— wysypka,

— żółtaczka,

— zapalenie mięśnia sercowego,

— zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,

— niewydolność nerek,

— objawy oddechowe, np. krwioplucie.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— izolacja Leptospira interrogans lub dowolnego innego patogenicznego szczepu Leptospira spp. z materiału klinicznego,

— wykrycie kwasu nukleinowego Leptospira interrogans lub dowolnego innego patogenicznego szczepu Leptospira spp. w materiale klinicznym,

— wykazanie obecności Leptospira interrogans lub dowolnego innego patogenicznego szczepu Leptospira spp. w materiale klinicznym metodą immunofluorescencji,

— wykazanie obecności swoistych przeciwciał przeciw Leptospira interrogans lub dowolnemu innemu patogenicznemu szczepowi Leptospira spp.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących trzech powiązań epidemiologicznych:

— przeniesienie ze zwierzęcia na człowieka,

— narażenie środowiskowe,

— narażenie z tego samego źródła.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

Uwaga: Jeżeli krajowy system nadzoru nie uwzględnia objawów klinicznych, to wszystkie przypadki potwierdzone laboratoryjnie należy zgłaszać jako przypadki potwierdzone.

3.24. LISTERIOZA

Kryteria kliniczne

Każda osoba spełniająca co najmniej jedno z następujących pięciu kryteriów:

— gorączka,

— zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie opon i mózgu lub zapalenie mózgu,

— objawy grypopodobne,

— posocznica,

— zakażenia miejscowe, takie jak zapalenie stawu, zapalenie wsierdzia, wewnątrzgałkowe zapalenie oka oraz ropnie.

Listerioza u kobiet w ciąży:

— Związane z ciążą skutki listeriozy zdefiniowane jako: poronienie, urodzenie martwe lub przedwczesny poród w okresie ciąży,

— listerioza u noworodków definiowana jako jeden z następujących przypadków: — urodzenie martwe (śmierć płodu po 20 tygodniach ciąży), — przedwczesny poród (przed upłynięciem 37 tygodnia ciąży),

LUB

co najmniej jedno z następujących pięciu kryteriów w ciągu pierwszego miesiąca życia (listerioza noworodków):

— zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub zapalenie opon i mózgu,

— posocznica,

— duszność,

— ziarniniakowatość (granulomatosis infantiseptica),

— zmiany skórne, błon śluzowych lub spojówek.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów:

— izolacja Listeria monocytogenes lub wykrycie kwasu nukleinowego Listeria monocytogenes w miejscu, które w warunkach prawidłowych jest jałowe,

— w przypadku związanym z ciążą również: izolacja Listeria monocytogenes lub wykrycie kwasu nukleinowego Listeria monocytogenes w miejscu, które w warunkach prawidłowych nie jest jałowe (na przykład tkanki łożyskowe, płyn owodniowy, smółka, wymaz z pochwy) lub z płodu, dziecka martwo urodzonego, noworodka lub matki.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących czterech powiązań epidemiologicznych:

— narażenie z tego samego źródła,

— przeniesienie z człowieka na człowieka (zakażenie wertykalne),

— narażenie przez skażoną żywność,

— przeniesienie ze zwierzęcia na człowieka.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne miejsca, które w normalnych warunkach jest jałowe, LUB w przypadku związanym z ciążą (matka lub noworodek w pierwszym miesiącu życia) spełniającym kryteria laboratoryjne, jako przypadek należy zgłosić jedynie matkę.

Uwaga: Jeżeli krajowy system nadzoru nie uwzględnia objawów klinicznych, to wszystkie przypadki potwierdzone laboratoryjnie należy zgłaszać jako przypadki potwierdzone.

3.25. NEUROBORELIOZA

Kryteria kliniczne

— Objawy neurologiczne zgodnie z sugerowaną definicją przypadku (14) Europejskiej Federacji Stowarzyszeń Neurologicznych (EFNS), bez innych oczywistych przyczyn.

Kryteria laboratoryjne

A. Przypadek potwierdzony

— Plecytoza w płynie mózgowo-rdzeniowym ORAZ — oznaki wewnątrzoponowej produkcji przeciwciał przeciwko boreliozie, LUB — wyizolowanie Borrelia burdgorferi s.l., LUB — wykrycie kwasu nukleinowego w płynie mózgowo-rdzeniowym, LUB

— wykrycie przeciwciał IgG przeciwko boreliozie w próbce krwi wyłącznie w przypadku dzieci (wiek poniżej 18 lat) z porażeniem twarzy lub innym czaszkowym zapaleniem nerwów oraz niedawne wystąpienie (< 2 miesiące) erythema migrans w wywiadzie.

B. Przypadek prawdopodobny

— Plecytoza w płynie mózgowo-rdzeniowym ORAZ dodatni wynik serologii pod kątem boreliozy w płynie mózgowo-rdzeniowym, LUB

— wewnątrzoponowa produkcja przeciwciał swoistych przeciwko boreliozie.

Kryteria epidemiologiczne

Nie dotyczy

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i co najmniej jedno z kryteriów laboratoryjnych przypadku prawdopodobnego.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i co najmniej jedno z kryteriów laboratoryjnych przypadku potwierdzonego.

3.26. MALARIA

Kryteria kliniczne

Każda osoba z gorączką LUB z gorączką w wywiadzie.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— wykazanie obecności zarodźców malarii w rozmazach krwi metodą mikroskopii świetlnej,

— wykrycie kwasu nukleinowego Plasmodium we krwi,

— wykrycie antygenu Plasmodium.

Jeżeli to możliwe, należy wykonać różnicowanie w obrębie rodzaju Plasmodium spp.

Kryteria epidemiologiczne Nie dotyczy

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Nie dotyczy

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

Uwaga: Jeżeli krajowy system nadzoru nie uwzględnia objawów klinicznych, to wszystkie przypadki potwierdzone laboratoryjnie należy zgłaszać jako przypadki potwierdzone.

3.27. ODRA

Kryteria kliniczne

Każda osoba, u której występuje gorączka,

ORAZ

— wysypka plamisto-grudkowa,

ORAZ co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— kaszel,

— nieżyt śluzowy nosa,

— zapalenie spojówek.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— izolacja wirusa odry z materiału klinicznego,

— wykrycie kwasu nukleinowego wirusa odry w materiale klinicznym,

— wykazanie obecności swoistych przeciwciał przeciw wirusowi odry w surowicy krwi lub ślinie, charakterystycznych dla ostrej infekcji,

— wykrycie w materiale klinicznym antygenu wirusa odry metodą immunofluorescencji bezpośredniej (DFA) z użyciem swoistych przeciwciał monoklonalnych odry.

W interpretacji wyników testów laboratoryjnych należy wziąć pod uwagę przebyte szczepienia. Jeżeli dana osoba została zaszczepiona niedawno, należy zbadać, czy doszło do zakażenia dzikim wirusem.

Kryteria epidemiologiczne

Powiązanie epidemiologiczne polegające na przeniesieniu z człowieka na człowieka.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne.

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba, która w ostatnim czasie nie była szczepiona oraz która spełnia kryteria kliniczne i laboratoryjne.

3.28. ZAKAŻENIE MENINGOKOKAMI, CHOROBA INWAZYJNA

Kryteria kliniczne

Każda osoba spełniająca co najmniej jedno z następujących kryteriów:

— objawy oponowe,

— wysypka krwotoczna,

— wstrząs septyczny,

— septyczne zapalenie stawów.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— izolacja Neisseria meningitidis z miejsca, które w warunkach prawidłowych jest jałowe, lub z wybroczyn śródskórnych,

— wykrycie kwasu nukleinowego Neisseria meningitidis w miejscu, które w warunkach prawidłowych jest jałowe, lub z wybroczyn śródskórnych,

— wykrycie antygenu Neisseria meningitidis w płynie mózgowo-rdzeniowym,

— wykrycie dwoinek Gram-ujemnych w płynie mózgowo-rdzeniowym.

Kryteria epidemiologiczne

Powiązanie epidemiologiczne polegające na przeniesieniu z człowieka na człowieka.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne.

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne.

3.29. ŚWINKA

Kryteria kliniczne

Każda osoba, u której występuje:

— gorączka,

ORAZ

co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— nagłe wystąpienie jednostronnego lub dwustronnego obrzęku ślinianek przyusznych lub innych, bez wyraźnej przyczyny,

— zapalenie jąder,

— zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— izolacja wirusa świnki z materiału klinicznego,

— wykrycie kwasu nukleinowego wirusa świnki,

— znamienny wzrost miana swoistych przeciwciał w surowicy krwi lub ślinie, charakterystyczny dla ostrej infekcji.

W interpretacji wyników testów laboratoryjnych należy wziąć pod uwagę przebyte szczepienia.

Kryteria epidemiologiczne

Powiązanie epidemiologiczne polegające na przeniesieniu z człowieka na człowieka.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne.

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba, która w ostatnim czasie nie była szczepiona oraz która spełnia kryteria laboratoryjne. W razie niedawnego szczepienia: każda osoba, u której wykryto dziki szczep wirusa świnki.

3.30. KRZTUSIEC

Kryteria kliniczne

Każda osoba, u której kaszel trwa co najmniej dwa tygodnie, ORAZ

— co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów: — napady kaszlu, — napady bezdechu na wdechu, — wymioty po napadach kaszlu,

LUB

każda osoba, u której lekarz rozpoznał krztusiec,

LUB

napady bezdechu u niemowląt.

Uwagi:

Wszystkie osoby, włącznie z dorosłymi, nastolatkami lub szczepionymi dziećmi, mogą wykazywać nietypowe objawy. Należy zbadać właściwości kaszlu, w szczególności to, czy kaszel ma charakter napadowy, wzmaga się w ciągu nocy oraz występuje przy braku gorączki.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

(i) izolacja Bordetella pertussis z materiału klinicznego;

(ii) wykrycie kwasu nukleinowego Bordetella pertussis w materiale klinicznym;

(iii) wykazanie obecności swoistych przeciwciał przeciw Bordetella pertussis.

Bezpośrednia diagnoza (i)–(ii): Bordetella pertussis i jej kwas nukleinowy najlepiej izoluje się/wykrywa w próbkach z nosogardła.

Diagnoza pośrednia (iii): jeżeli to możliwe, należy wykonać test ELISA, stosując toksynę krztuśca o wysokim stopniu czystości i surowice referencyjne WHO jako wzorzec. Przy interpretacji wyników należy wziąć pod uwagę przebyte szczepienia przeciwko krztuścowi. W przypadku szczepienia w ciągu kilku lat przed pobraniem próbek miano swoistych przeciwciał przeciwko toksynie Bordetella pertussis może być skutkiem wcześniejszego szczepienia lub być przez nie zmodyfikowane.

Kryteria epidemiologiczne

Powiązanie epidemiologiczne polegające na przeniesieniu z człowieka na człowieka.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne.

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

3.31. DŻUMA

Kryteria kliniczne

Każda osoba, u której występuje co najmniej jedna z następujących postaci klinicznych:

Dżuma dymieniczna: — gorączka, ORAZ — nagłe wystąpienie bolesnego zapalenia węzłów chłonnych.

Dżuma septyczna: — gorączka,

Dżuma płucna: — gorączka, ORAZ co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów: — kaszel, — ból w klatce piersiowej, — krwioplucie.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— izolacja Yersinia pestis z materiału klinicznego,

— wykrycie kwasu nukleinowego Yersinia pestis w materiale klinicznym,

— wykazanie obecności swoistych przeciwciał przeciw antygenowi F1 Yersinia pestis.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących czterech powiązań epidemiologicznych:

— przeniesienie z człowieka na człowieka,

— przeniesienie ze zwierzęcia na człowieka,

— narażenie laboratoryjne (jeżeli narażenie na dżumę mogło mieć miejsce),

— narażenie z tego samego źródła.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne.

3.32. ZAKAŻENIE STREPTOCOCCUS PNEUMONIAE, CHOROBA INWAZYJNA

Kryteria kliniczne

Nieistotne dla celów nadzoru.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— izolacja Streptococcus pneumoniae z miejsca, które w warunkach prawidłowych jest jałowe,

— wykrycie kwasu nukleinowego Streptococcus pneumoniae w miejscu, które w warunkach prawidłowych jest jałowe,

— wykrycie antygenu Streptococcus pneumoniae w miejscu, które w warunkach prawidłowych jest jałowe.

Kryteria epidemiologiczne Nie dotyczy

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Nie dotyczy

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne.

Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe:

Wyniki oznaczania wrażliwości na środki przeciwdrobnoustrojowe muszą być zgłaszane zgodnie z metodami i kryteriami uzgodnionymi między ECDC i państwami członkowskimi, określonymi przez europejski system nadzorowania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe (EARS-Net) w ramach ECDC (15).

3.33. OSTRE POLIOMYELITIS

Kryteria kliniczne

Każda osoba w wieku < 15 lat, u której występuje ostre porażenie wiotkie,

LUB

każda osoba, u której lekarz podejrzewa poliomyelitis.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— izolacja poliowirusa i różnicowanie typu – dziki szczep poliowirusa (WPV),

— szczep poliowirusa pochodzenia szczepionkowego (VDPV) (w przypadku gdy podobieństwo sekwencji nukleotydów w sekcji VP1 między VDPV a wirusem szczepionkowym wynosi co najmniej 85 %),

— odmiana wirusa szczepionkowego Sabina: różnicowanie typu przeprowadzone w akredytowanym przez WHO laboratorium ds. poliomyelitis (różnica sekwencji VP1 między VDPV a wirusem szczepionkowym należącym do tego samego serotypu wynosi od powyżej 1 do 15 %).

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących dwóch powiązań epidemiologicznych:

— przeniesienie z człowieka na człowieka,

— wcześniejszy pobyt na obszarze endemicznego występowania poliomyelitis lub na obszarze, na którym podejrzewa się występowanie poliowirusa lub występowanie to jest potwierdzone.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne.

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

3.34. GORĄCZKA Q

Kryteria kliniczne

Każda osoba spełniająca co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— gorączka.

— zapalenie płuc.

— zapalenie wątroby.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— izolacja Coxiella burnetii z materiału klinicznego.

— wykrycie kwasu nukleinowego Coxiella burnetii w materiale klinicznym.

— wykazanie obecności swoistych przeciwciał przeciw Coxiella burnetii (IgG lub IgM faza II).

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących dwóch powiązań epidemiologicznych:

— narażenie z tego samego źródła.

— przeniesienie ze zwierzęcia na człowieka.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

3.35. WŚCIEKLIZNA

Kryteria kliniczne

Każda osoba, u której występuje ostra postać zapalenia mózgu i rdzenia,

ORAZ

która spełnia co najmniej dwa z następujących siedmiu kryteriów:

— zmiany czuciowe w miejscu pokąsania przez zwierzę,

— niedowład lub porażenie,

— skurcze mięśni przełyku,

— wodowstręt,

— majaczenie,

— drgawki,

— niepokój.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— izolacja wirusa Lyssa z materiału klinicznego,

— wykrycie kwasu nukleinowego wirusa Lyssa w materiale klinicznym (np. w ślinie lub tkance mózgowej),

— wykrycie antygenu wirusa metodą immunofluorescencji bezpośredniej (DFA) w materiale klinicznym,

— wykazanie obecności swoistych przeciwciał przeciw wirusowi Lyssa testem neutralizacji wirusa w surowicy krwi lub płynie mózgowo-rdzeniowym.

Przy interpretacji wyników testów laboratoryjnych należy wziąć pod uwagę przebyte szczepienia lub stan uodpornienia.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących trzech powiązań epidemiologicznych:

— przeniesienie ze zwierzęcia na człowieka (zwierzę, u którego podejrzewa się zakażenie lub u którego zakażenie zostało potwierdzone),

— narażenie z tego samego źródła (to samo zwierzę),

— przeniesienie z człowieka na człowieka (np. przeszczep narządów).

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne.

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

3.36. RÓŻYCZKA

Kryteria kliniczne

Każda osoba, u której nagle wystąpiła rozsiana wysypka plamisto-grudkowa,

ORAZ

co najmniej jedno z następujących pięciu kryteriów:

— powiększenie węzłów chłonnych szyjnych,

— powiększenie węzłów chłonnych podpotylicznych,

— powiększenie węzłów chłonnych zausznych,

— bóle stawów,

— zapalenie stawów.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— izolacja wirusa różyczki z materiału klinicznego,

— wykrycie kwasu nukleinowego wirusa różyczki w materiale klinicznym,

— wykrycie przeciwciał IgM przeciwko różyczce (*1),

— serokonwersja różyczki IgG lub znaczny wzrost miana przeciwciał IgG przeciwko różyczce w dwukrotnych próbkach w badaniu równoległym.

Wyniki badań laboratoryjnych należy interpretować zgodnie ze stanem szczepień (możliwe utrzymywanie się przeciwciał IgM po szczepieniu).

Kryteria epidemiologiczne

Powiązanie epidemiologiczne z przypadkiem potwierdzonym.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne.

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne, która nie została niedawno zaszczepiona. W przypadku niedawnego szczepienia za przypadek potwierdzony uznaje się osobę spełniającą kryteria kliniczne, u której wykryto dziki szczep wirusa różyczki.

Uwaga: Jeżeli podejrzewa się różyczkę u kobiety w ciąży, do zarządzania przypadkiem wymagane jest dalsze potwierdzenie dodatnich wyników IgM w kierunku różyczki (np. badanie awidności swoistych przeciwciał IgG przeciwko różyczce, IgM przeciwko różyczce oraz porównanie poziomów IgG przeciwko różyczce na podwójnym teście próbek surowicy przeprowadzonym w laboratorium referencyjnym).

3.37. ZESPÓŁ RÓŻYCZKI WRODZONEJ

Kryteria kliniczne

Różyczka wrodzona

Zdefiniowanie kryteriów klinicznych dotyczących różyczki wrodzonej jest niemożliwe.

Zespół różyczki wrodzonej

Każde niemowlę w wieku < 1 roku lub każde dziecko martwo urodzone, które spełnia:

co najmniej dwa kryteria z grupy A

LUB

jedno kryterium z grupy A i jedno kryterium z grupy B.

A

— zaćma,

— jaskra wrodzona,

— wrodzona wada serca,

— głuchota,

— retinopatia pigmentowa.

B

— plamica,

— powiększenie śledziony,

— małogłowie,

— opóźnienie rozwoju,

— zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu,

— zmiany radiologiczne w kościach długich,

— żółtaczka w ciągu 24 godzin po urodzeniu.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— izolacja wirusa różyczki z materiału klinicznego,

— wykrycie kwasu nukleinowego wirusa różyczki,

— wykazanie obecności swoistych przeciwciał (IgM) przeciw wirusowi różyczki,

— utrzymywanie się przeciwciał IgG przeciw różyczce w okresie od 6 do 12 miesiąca życia (co najmniej dwie próbki z podobnym stężeniem IgG różyczki).

W interpretacji wyników testów laboratoryjnych należy wziąć pod uwagę przebyte szczepienia.

Kryteria epidemiologiczne

Każde niemowlę lub każde dziecko martwo urodzone przez kobietę, u której zakażenie różyczką w okresie ciąży zostało potwierdzone laboratoryjnie (przeniesienie z człowieka na człowieka – zakażenie wertykalne).

Klasyfikacja przypadku różyczki wrodzonej

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każde dziecko martwo urodzone lub niemowlę, u którego nie wykonano testów LUB którego wyniki testów były ujemne i które spełnia co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów: — powiązanie epidemiologiczne ORAZ co najmniej jedno z kryteriów klinicznych zespołu różyczki wrodzonej z grupy A, — spełnione kryteria kliniczne zespołu różyczki wrodzonej.

C. Przypadek potwierdzony Każde dziecko martwo urodzone spełniające kryteria laboratoryjne LUB każde niemowlę spełniające kryteria laboratoryjne ORAZ co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów: — powiązanie epidemiologiczne, — co najmniej jedno z kryteriów klinicznych zespołu różyczki wrodzonej z grupy A.

3.38. ZAPALENIE JELIT WYWOŁANE PRZEZ SALMONELLA

Kryteria kliniczne

Każda osoba spełniająca co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— biegunka,

— gorączka,

— ból brzucha,

— wymioty.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów:

— izolacja Salmonella (innej niż S. Typhi lub S. Paratyphi) w materiale klinicznym,

— wykrycie kwasu nukleinowego Salmonella (innej niż S. Typhi lub S. Paratyphi) w materiale klinicznym.

Uwaga: Oznaczanie wrażliwości na środki przeciwdrobnoustrojowe Salmonella enterica należy przeprowadzić na reprezentatywnym podzbiorze izolatów.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących pięciu powiązań epidemiologicznych:

— przeniesienie z człowieka na człowieka,

— narażenie z tego samego źródła,

— przeniesienie ze zwierzęcia na człowieka,

— narażenie przez skażoną żywność/wodę pitną,

— narażenie środowiskowe.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

Uwaga: Jeżeli krajowy system nadzoru nie uwzględnia objawów klinicznych, to wszystkie przypadki potwierdzone laboratoryjnie należy zgłaszać jako przypadki potwierdzone.

Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe

Wyniki oznaczania wrażliwości na środki przeciwdrobnoustrojowe muszą być zgłaszane zgodnie z metodami i kryteriami uzgodnionymi między ECDC i państwami członkowskimi, jak określono w protokole UE dotyczącym zharmonizowanego monitorowania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe w ludzkich izolatach Salmonella i Campylobacter (16).

3.39. ZESPÓŁ OSTREJ NIEWYDOLNOŚCI ODDECHOWEJ (SARS)

Kryteria kliniczne

Każda osoba z gorączką lub gorączką w wywiadzie

ORAZ

co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— kaszel,

— trudności w oddychaniu,

— duszność,

ORAZ

co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— zmiany radiologiczne wskazujące na zapalenie płuc,

— zmiany radiologiczne wskazujące na zespół ostrej niewydolności oddechowej,

— stwierdzenie zapalenia płuc w wyniku sekcji zwłok,

— stwierdzenie zespołu ostrej niewydolności oddechowej w wyniku sekcji zwłok,

ORAZ

brak innej diagnozy, która w pełni wyjaśniłaby chorobę.

Kryteria laboratoryjne

Kryteria laboratoryjne przypadku potwierdzonego

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— izolacja wirusa w hodowli komórkowej z dowolnego materiału klinicznego i oznaczenie SARS-CoV np. metodą RT-PCR,

— wykrycie kwasu nukleinowego SARS-CoV w co najmniej jednym z następujących trzech przypadków: — co najmniej dwa różne rodzaje materiału klinicznego (np. wymaz z nosogardła i stolec), — ten sam materiał kliniczny pobrany dwa lub więcej razy w czasie trwania choroby (np. kolejne aspiraty z nosogardła), — dwa różne testy lub powtórny test RT-PCR, do którego wykorzystuje się RNA uzyskane z kolejnej ekstrakcji z wyjściowego materiału klinicznego,

— wykazanie obecności swoistych przeciwciał przeciw SARS-CoV jedną z następujących dwóch metod: — stwierdzenie serokonwersji testem ELISA lub IFA w badaniu równoległym surowicy krwi pobranej w fazie ostrej i w fazie rekonwalescencji, — co najmniej czterokrotny wzrost miana przeciwciał stwierdzony w wyniku porównania w badaniu równoległym surowicy krwi pobranej w fazie ostrej i w fazie rekonwalescencji.

Kryteria laboratoryjne przypadku prawdopodobnego

Co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów:

— pojedynczy dodatni wynik testu w kierunku przeciwciał przeciw SARS-CoV,

— dodatni wynik testu PCR w kierunku SARS-CoV na jednej próbce materiału klinicznego w pojedynczym badaniu.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— każda osoba spełniająca co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów: — pracuje w zawodzie o podwyższonym ryzyku narażenia na SARS-CoV (np. pracownicy laboratoriów, w których bada się żywe wirusy SARS-CoV lub wirusy do nich zbliżone, lub przechowuje materiał kliniczny zakażony SARS-CoV; jest narażona na kontakt z dzikimi zwierzętami lub innymi zwierzętami, które są uważane za rezerwuar SARS-CoV, z ich odchodami lub wydzielinami itd.), — miała bliski kontakt (17) z co najmniej jedną osobą, u której potwierdzono SARS, lub która jest badana w kierunku SARS, — przebywała lub mieszkała na obszarze wystąpienia ogniska SARS,

— co najmniej dwóch pracowników służby zdrowia (18), pracujących w tej samej jednostce służby zdrowia, u których występują kliniczne objawy SARS, a choroba rozpoczęła się w tym samym dziesięciodniowym okresie,

— co najmniej trzy osoby (pracownicy służby zdrowia lub pacjenci albo odwiedzający), u których występują kliniczne objawy SARS, choroba rozpoczęła się w tym samym dziesięciodniowym okresie i jest epidemiologicznie powiązana z zakładem opieki zdrowotnej.

Klasyfikacja przypadków w okresie między epidemiami

Ma zastosowanie również do ognisk w kraju lub na obszarze, gdzie wirus nie występuje.

A. Przypadek możliwy Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym oraz spełniająca kryteria laboratoryjne przypadku prawdopodobnego.

C. Przypadek potwierdzony na poziomie krajowym Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne przypadku potwierdzonego, pod warunkiem że testy przeprowadzono w krajowym laboratorium referencyjnym.

D. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne przypadku potwierdzonego, pod warunkiem że testy przeprowadzono w laboratorium weryfikacyjnym i referencyjnym WHO ds. SARS.

Klasyfikacja przypadku w razie wystąpienia ogniska

Ma zastosowanie podczas trwania ogniska w kraju/na obszarze, gdzie co najmniej jeden przypadek został potwierdzony laboratoryjnie przez laboratorium weryfikacyjne i referencyjne WHO ds. SARS.

A. Przypadek możliwy Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne.

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym z przypadkiem potwierdzonym na poziomie krajowym lub z przypadkiem potwierdzonym.

C. Przypadek potwierdzony na poziomie krajowym Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne przypadku potwierdzonego, pod warunkiem że testy przeprowadzono w krajowym laboratorium referencyjnym.

D. Przypadek potwierdzony Jedno z następujących trzech kryteriów: — każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne przypadku potwierdzonego, pod warunkiem że testy przeprowadzono w laboratorium weryfikacyjnym i referencyjnym WHO ds. SARS, — każdy przypadek potwierdzony na poziomie krajowym, powiązany epidemiologicznie z łańcuchem zakażeń, w którym co najmniej jeden przypadek został poddany niezależnej weryfikacji w laboratorium weryfikacyjnym i referencyjnym WHO ds. SARS, — każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i kryteria laboratoryjne przypadku prawdopodobnego z powiązaniem epidemiologicznym z łańcuchem zakażeń, w którym co najmniej jeden przypadek został poddany niezależnej weryfikacji w laboratorium weryfikacyjnym i referencyjnym WHO ds. SARS.

3.40. ZAKAŻENIE BAKTERIAMI E. COLI WYTWARZAJĄCYMI TOKSYNĘ SHIGA/WEROTOKSYNĘ (STEC/VTEC), W TYM ZESPÓŁ HEMOLITYCZNO-MOCZNICOWY (HUS)

Kryteria kliniczne

Biegunka wywołana przez STEC/VTEC

Każda osoba spełniająca co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów:

— biegunka,

— ból brzucha.

Zespół hemolityczno-mocznicowy (HUS)

Każda osoba, u której występuje ostra niewydolność nerek i która spełnia co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów:

— mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna,

— trombocytopenia.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— izolacja/hodowla Escherichia coli, które wytwarzają toksynę Shiga/werotoksynę lub posiadają gen(-y) stx1/vtx1 lub stx2/vtx2,

— izolacja Escherichia coli O157 niefermentujących sorbitolu (brak testów na obecność toksyny lub genów wytwarzających toksynę),

— bezpośrednie wykrycie kwasu nukleinowego genu(-ów) stx1/vtx1 lub stx2/vtx2,

— bezpośrednie wykrycie wolnej toksyny Shiga/werotoksyny w stolcu.

Tylko w przypadku stwierdzenia zespołu hemolityczno-mocznicowego następujące kryterium laboratoryjne może być zastosowane do potwierdzenia zakażenia wywołanego przez STEC/VTEC:

— wykazanie obecności swoistych przeciwciał przeciw grupom serologicznym Escherichia coli (LPS).

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących pięciu powiązań epidemiologicznych:

— przeniesienie z człowieka na człowieka,

— narażenie z tego samego źródła,

— przeniesienie ze zwierzęcia na człowieka,

— narażenie przez skażoną żywność/wodę pitną,

— narażenie środowiskowe.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy zespołu hemolitycznego-mocznicowego wywołanego przez STEC Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne zespołu hemolityczno-mocznicowego.

B. Przypadek prawdopodobny STEC/VTEC Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony STEC/VTEC Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

Uwaga: Jeżeli krajowy system nadzoru nie uwzględnia objawów klinicznych, to wszystkie przypadki potwierdzone laboratoryjnie należy zgłaszać jako przypadki potwierdzone.

3.41. CZERWONKA BAKTERYJNA

Kryteria kliniczne

Każda osoba spełniająca co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— biegunka,

— gorączka,

— wymioty,

— ból brzucha.

Kryteria laboratoryjne

W odniesieniu do przypadku potwierdzonego:

— izolacja Shigella spp. z materiału klinicznego.

W odniesieniu do przypadku prawdopodobnego:

— wykrycie kwasu nukleinowego Shigella spp. w materiale klinicznym.

Uwaga: Należy przeprowadzić oznaczanie wrażliwości Shigella na środki przeciwdrobnoustrojowe, jeśli to możliwe.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących czterech powiązań epidemiologicznych:

— przeniesienie z człowieka na człowieka,

— narażenie z tego samego źródła,

— narażenie przez skażoną żywność/wodę pitną,

— narażenie środowiskowe.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym. LUB Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne przypadku prawdopodobnego.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne przypadku potwierdzonego.

Uwaga: Jeżeli krajowy system nadzoru nie uwzględnia objawów klinicznych, to wszystkie przypadki potwierdzone laboratoryjnie należy zgłaszać jako przypadki potwierdzone.

Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe

Wyniki oznaczania wrażliwości na środki przeciwdrobnoustrojowe muszą być zgłaszane zgodnie z metodami i kryteriami uzgodnionymi między ECDC i państwami członkowskimi.

3.42. OSPA PRAWDZIWA

Kryteria kliniczne

Każda osoba spełniająca co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów:

— gorączka,

ORAZ

wysypka w postaci pęcherzy lub twardych krost w tym samym stadium ewolucji, nasilona na dystalnych częściach ciała.

— Postać nietypową definiuje się jako co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów: — zmiany krwotoczne, — płaskie zmiany o „zmeszonej” powierzchni, nieprzekształcające się w pęcherze, — ospa prawdziwa bez zmian skórnych, — postać łagodna.

Kryteria laboratoryjne

Kryteria laboratoryjne przypadku potwierdzonego

Co najmniej jeden z następujących dwóch testów laboratoryjnych:

— izolacja wirusa ospy prawdziwej (wirus variola) z materiału klinicznego, a następnie jego zsekwencjonowanie (wyłącznie w wyznaczonych laboratoriach P4),

— wykrycie kwasu nukleinowego wirusa ospy prawdziwej w materiale klinicznym, a następnie jego zsekwencjonowanie.

Przy interpretacji wyników testów laboratoryjnych należy wziąć pod uwagę przebyte szczepienia.

Kryteria laboratoryjne przypadku prawdopodobnego

— Wykrycie cząsteczek wirusa z rodzaju Orthopox metodą mikroskopii elektronowej.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących dwóch powiązań epidemiologicznych:

— przeniesienie z człowieka na człowieka,

— narażenie laboratoryjne (jeżeli narażenie na wirus ospy prawdziwej mogło mieć miejsce).

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne.

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne oraz co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów: — powiązanie epidemiologiczne z potwierdzonym przypadkiem u ludzi, polegające na przeniesieniu z człowieka na człowieka, — spełnione kryteria laboratoryjne przypadku prawdopodobnego.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne przypadku potwierdzonego. W razie wystąpienia ogniska: każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

3.43. KIŁA

Kryteria kliniczne

Kiła pierwotna

Każda osoba, u której występuje jedna (zazwyczaj niebolesna) zmiana pierwotna lub kilka takich zmian, w okolicy genitaliów, krocza, odbytu, ust. lub błony śluzowej gardła lub w innym miejscu poza obrębem genitaliów.

Kiła wtórna

Każda osoba spełniająca co najmniej jedno z następujących pięciu kryteriów:

— rozsiana wysypka plamisto-grudkowa, często na dłoniach lub podeszwach stóp,

— uogólniona limfadenopatia,

— kłykciny płaskie,

— wysypka na śluzówkach,

— łysienie rozlane.

Kiła utajona wczesna (poniżej 1 roku)

Brak objawów i historia występowania objawów zgodnych z wcześniejszymi stadiami kiły w ciągu 12 poprzednich miesięcy.

Należy zwrócić uwagę, że na każdym etapie kiły mogą wystąpić objawy okulistyczne i neurologiczne.

Należy zauważyć, że przypadki kiły utajonej późnej (> 1 rok) nie podlegają nadzorowi UE/EOG.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących kryteriów:

— wykazanie obecności Treponema pallidum w wydzielinie lub tkance pobranej ze zmiany metodą badania mikroskopowego w ciemnym polu widzenia,

— wykazanie obecności Treponema pallidum w wydzielinie lub tkance pobranej ze zmiany metodą immunofluorescencji bezpośredniej (DFA),

— wykazanie obecności Treponema w wydzielinie lub tkance pobranej ze zmiany techniką amplifikacji kwasów jądrowych (NAAT),

— wykrycie przeciwciał przeciw Treponema pallidum metodą testu przesiewowego (TPHA, TPPA lub EIA) ORAZ dodatkowo wykrycie przeciwciał TP-IgM (np. metodą IgM-ELISA, IgM immunoblot lub 19S-IgM-FTA-abs) ALBO przeciwciał nie przeciw TP (np. RPR, VDRL).

Kryteria epidemiologiczne

Kiła pierwotna/wtórna

Powiązanie epidemiologiczne polegające na przeniesieniu z człowieka na człowieka (kontakty seksualne).

Kiła utajona wczesna

Powiązanie epidemiologiczne polegające na przeniesieniu z człowieka na człowieka (kontakty seksualne) w okresie 12 poprzednich miesięcy.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne przypadku potwierdzonego.

3.44. KIŁA WRODZONA

Kryteria kliniczne

Każde dziecko w wieku poniżej 2 lat spełniające co najmniej jedno z następujących dziesięciu kryteriów:

— hepatosplenomegalia,

— zmiany śluzówkowo-skórne,

— kłykciny płaskie,

— przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa,

— żółtaczka,

— porażenie rzekome (związane z zapaleniem okostnej oraz z zapaleniem kości i chrząstki),

— zajęcie ośrodkowego układu nerwowego,

— niedokrwistość,

— zespół nerczycowy,

— niedożywienie.

Kryteria laboratoryjne

Kryteria laboratoryjne przypadku potwierdzonego

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— wykazanie obecności Treponema pallidum w materiale z pępowiny, łożyska, wydzieliny z nosa lub zmiany skórnej metodą badania mikroskopowego w ciemnym polu widzenia,

— wykazanie obecności Treponema pallidum w materiale z pępowiny, łożyska, wydzieliny z nosa lub zmiany skórnej metodą immunofluorescencji bezpośredniej (DFA-TP),

— wykrycie swoistych przeciwciał IgM przeciw Treponema pallidum (FTA-abs, EIA),

ORAZ dodatni wynik testu niekrętkowego (VDRL, RPR) w surowicy krwi dziecka.

Kryteria laboratoryjne przypadku prawdopodobnego

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— dodatni odczyn VDRL w płynie mózgowo-rdzeniowym,

— dodatni wynik serologicznego testu krętkowęgo i niekrętkowego w surowicy krwi matki,

— miano przeciwciał przeciwkrętkowych u niemowlęcia jest cztery (lub więcej) razy większe niż miano przeciwciał w surowicy krwi matki.

Kryteria epidemiologiczne

Każde niemowlę z powiązaniem epidemiologicznym polegającym na przeniesieniu z człowieka na człowieka (zakażenie wertykalne).

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każde niemowlę lub dziecko spełniające kryteria kliniczne i co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów: — powiązanie epidemiologiczne, — spełnione kryteria laboratoryjne przypadku prawdopodobnego.

C. Przypadek potwierdzony Każde niemowlę spełniające kryteria laboratoryjne przypadku potwierdzonego.

3.45. TĘŻEC

Kryteria kliniczne

Każda osoba spełniająca co najmniej dwa z następujących trzech kryteriów:

— bolesne skurcze mięśniowe, zazwyczaj mięśni żuchwy i karku, powodujące skurcze mięśni twarzy: szczękościsk i tzw. uśmiech sardoniczny (risus sardonicus),

— bolesne skurcze mięśni tułowia,

— uogólnione skurcze, często występuje łukowate wygięcie ciała (opistotonus).

Kryteria laboratoryjne Nie dotyczy

Kryteria epidemiologiczne Nie dotyczy

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne przy braku bardziej prawdopodobnej diagnozy.

C. Przypadek potwierdzony Nie dotyczy

3.46. KLESZCZOWE WIRUSOWE ZAPALENIE MÓZGU

Kryteria kliniczne

Każda osoba, u której występują objawy zapalenia ośrodkowego układu nerwowego (np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu, zapalenie mózgu i rdzenia, zapalenie mózgu i korzeni nerwowych).

Kryteria laboratoryjne (19)

Kryteria laboratoryjne przypadku potwierdzonego

Co najmniej jedno z następujących pięciu kryteriów:

— wykazanie obecności przeciwciał IgM ORAZ IgG swoistych dla kleszczowego zapalenia mózgu we krwi,

— wykazanie obecności przeciwciał IgM swoistych dla kleszczowego zapalenia mózgu w płynie mózgowo-rdzeniowym,

— stwierdzenie serokonwersji lub czterokrotnego wzrostu miana przeciwciał swoistych dla kleszczowego zapalenia mózgu w dwukrotnych próbkach surowicy,

— wykrycie kwasu nukleinowego wirusa kleszczowego zapalenia mózgu w materiale klinicznym,

— izolacja wirusa kleszczowego zapalenia mózgu z materiału klinicznego.

Kryteria laboratoryjne przypadku prawdopodobnego

Wykrycie przeciwciał IgM swoistych dla kleszczowego zapalenia mózgu w pojedynczej próbce surowicy.

Kryteria epidemiologiczne

Narażenie z tego samego źródła (niepasteryzowane produkty mleczne).

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne przypadku prawdopodobnego LUB każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne przypadku potwierdzonego.

Uwaga: W interpretacji wyników serologicznych należy wziąć pod uwagę wcześniejsze narażenie na inne zakażenia flawiwirusami i przebyte szczepienia przeciw flawiwirusom. Potwierdzone przypadki w takich sytuacjach powinny zostać potwierdzone metodą seroneutralizacji lub inną równoważną metodą.

3.47. TOKSOPLAZMOZA WRODZONA

Kryteria kliniczne

Nieistotne dla celów nadzoru.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— wykazanie obecności Toxoplasma gondii w tkankach lub płynach ustrojowych,

— wykrycie kwasu nukleinowego Toxoplasma gondii w materiale klinicznym,

— wykazanie obecności swoistych przeciwciał (IgM, IgG, IgA) przeciw Toxoplasma gondii u noworodka,

— utrzymujące się na stałym poziomie miano przeciwciał IgG przeciw Toxoplasma gondii u niemowlęcia (< 12 miesięcy).

Kryteria epidemiologiczne Nie dotyczy

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Nie dotyczy

C. Przypadek potwierdzony Każde niemowlę spełniające kryteria laboratoryjne.

3.48. WŁOŚNICA

Kryteria kliniczne

Każda osoba spełniająca co najmniej trzy z następujących sześciu kryteriów:

— gorączka,

— bóle mięśniowe,

— biegunka,

— obrzęk twarzy,

— eozynofilia,

— krwotoki podspojówkowe, podpaznokciowe i siatkówkowe.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów:

— wykazanie obecności larw Trichinella w bioptacie mięśnia,

— wykazanie obecności swoistych przeciwciał przeciw Trichinella (testem IFA, ELISA lub Western blot).

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących dwóch powiązań epidemiologicznych:

— narażenie przez skażoną żywność (mięso),

— narażenie z tego samego źródła.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

Uwaga: Jeżeli krajowy system nadzoru nie uwzględnia objawów klinicznych, to wszystkie przypadki potwierdzone laboratoryjnie należy zgłaszać jako przypadki potwierdzone.

3.49. GRUŹLICA

Kryteria kliniczne

Każda osoba spełniająca następujące dwa kryteria:

— objawy lub obraz radiologiczny zgodny z obrazem gruźlicy aktywnej dowolnego organu ORAZ

— decyzja lekarza o poddaniu pacjenta pełnemu cyklowi leczenia gruźlicy

LUB

stwierdzenie w badaniu pośmiertnym patologicznego obrazu odpowiadającego gruźlicy aktywnej, który w wypadku rozpoznania choroby przed śmiercią pacjenta stanowiłby wskazanie do przeprowadzenia leczenia antybiotykowego.

Kryteria laboratoryjne

Kryteria laboratoryjne przypadku potwierdzonego

Co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów:

— izolacja zespołu Mycobacterium tuberculosis (z wyjątkiem Mycobacterium bovis – BCG) z materiału klinicznego,

— wykrycie kwasu nukleinowego zespołu Mycobacterium tuberculosis w materiale klinicznym ORAZ dodatni wynik badania mikroskopowego metodą barwienia fluorescencyjnego w kierunku prątków kwasoodpornych lub równoważnego badania.

Kryteria laboratoryjne przypadku prawdopodobnego

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— dodatni wynik badania mikroskopowego metodą barwienia fluorescencyjnego w kierunku prątków kwasoodpornych lub równoważnego badania,

— wykrycie kwasu nukleinowego zespołu Mycobacterium tuberculosis w materiale klinicznym,

— stwierdzenie ziarniniaków w obrazie histologicznym.

Kryteria epidemiologiczne Nie dotyczy

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne.

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne przypadku prawdopodobnego.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne przypadku potwierdzonego.

Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe

Wyniki oznaczania wrażliwości na środki przeciwdrobnoustrojowe muszą być zgłaszane zgodnie z metodami i kryteriami uzgodnionymi między ECDC i państwami członkowskimi, określonymi przez Europejską sieć laboratoriów referencyjnych ds. gruźlicy i Europejską sieć nadzoru nad gruźlicą (20).

3.50. TULAREMIA

Kryteria kliniczne

Każda osoba, u której występuje co najmniej jedna z następujących postaci klinicznych:

Postać wrzodziejąco-węzłowa tularemii — owrzodzenie skóry, ORAZ — okoliczna limfadenopatia.

Postać węzłowa tularemii — powiększone i bolesne węzły chłonne, brak zmian skórnych.

Postać oczno-węzłowa tularemii — zapalenie spojówek, ORAZ — okoliczna limfadenopatia.

Postać ustno-gardłowa tularemii — limfadenopatia szyjna, ORAZ co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów: — zapalenie jamy ustnej, — zapalenie gardła, — zapalenie migdałków.

Postać trzewna tularemii Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów: — ból brzucha — wymioty — biegunka.

Postać płucna tularemii — zapalenie płuc.

Postać duropodobna tularemii Co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów: — gorączka początkowo bez wyraźnej lokalizacji objawów, — posocznica.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— izolacja Francisella tularensis z materiału klinicznego,

— wykrycie kwasu nukleinowego Francisella tularensis w materiale klinicznym,

— wykazanie obecności swoistych przeciwciał przeciw Francisella tularensis.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących trzech powiązań epidemiologicznych:

— narażenie z tego samego źródła,

— przeniesienie ze zwierzęcia na człowieka,

— narażenie przez skażoną żywność/wodę pitną.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

3.51. DUR BRZUSZNY I DURY RZEKOME

Kryteria kliniczne

Każda osoba spełniająca co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów:

— długotrwała gorączka, LUB

— co najmniej dwa z następujących czterech kryteriów: — bóle głowy, — względna bradykardia, — nieproduktywny kaszel, — biegunka, zaparcia, złe samopoczucie, ból brzucha.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów:

— izolacja Salmonella Typhi lub Paratyphi z materiału klinicznego,

— wykrycie kwasu nukleinowego Salmonella Typhi lub Paratyphi w materiale klinicznym.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących trzech powiązań epidemiologicznych:

— narażenie z tego samego źródła,

— przeniesienie z człowieka na człowieka,

— narażenie przez skażoną żywność/wodę pitną.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

Uwaga: Jeżeli krajowy system nadzoru nie uwzględnia objawów klinicznych, to wszystkie przypadki potwierdzone laboratoryjnie należy zgłaszać jako przypadki potwierdzone.

3.52. WIRUSOWA GORĄCZKA KRWOTOCZNA (VHF)

Kryteria kliniczne

Każda osoba spełniająca co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów:

— gorączka,

— różne postacie objawów krwotocznych, które mogą prowadzić do niewydolności wielonarządowej.

Kryteria laboratoryjne

Co najmniej jedno z następujących dwóch kryteriów:

— izolacja określonego wirusa z materiału klinicznego,

— wykrycie kwasu nukleinowego określonego wirusa w materiale klinicznym i określenie jego genotypu.

Kryteria epidemiologiczne

Co najmniej jedno z następujących kryteriów:

— pobyt w regionie, w którym podejrzewa się lub w którym stwierdzono występowanie przypadków VHF, w okresie 21 dni poprzedzających zachorowanie,

— kontakt, w okresie 21 dni poprzedzających zachorowanie, z prawdopodobnym lub potwierdzonym przypadkiem VHF, u którego choroba rozpoczęła się w ciągu 6 miesięcy poprzedzających kontakt.

Klasyfikacja przypadku

A. Przypadek możliwy Nie dotyczy

B. Przypadek prawdopodobny Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne z powiązaniem epidemiologicznym.

C. Przypadek potwierdzony Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i laboratoryjne.

3.53. ZAKAŻENIE WIRUSEM ZACHODNIEGO NILU (WNV)

Kryteria kliniczne

Co najmniej jedno z następujących trzech kryteriów:

— każda osoba, u której występuje gorączka,

— zapalenie mózgu,

— zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Kryteria laboratoryjne

Test laboratoryjny dla przypadku potwierdzonego

Co najmniej jedno z następujących czterech kryteriów:

— izolacja WNV z krwi lub płynu mózgowo-rdzeniowego,

— wykrycie kwasu nukleinowego WNV w krwi lub płynie mózgowo-rdzeniowym,

— wykazanie obecności swoistych przeciwciał (IgM) przeciw WNV w płynie mózgowo-rdzeniowym,

— wysokie miano przeciwciał IgM przeciw WNV ORAZ wykrycie przeciwciał IgG przeciw WNV ORAZ potwierdzenie testem neutralizacji.

Test laboratoryjny dla przypadku prawdopodobnego

wykazanie obecności swoist