DECYZJA KOMISJI

z dnia 18 grudnia 2009 r.

dotycząca przyjęcia planu prac na 2010 r. w celu wdrożenia drugiego wspólnotowego programu działań w dziedzinie zdrowia (2008–2013) oraz kryteriów wyboru i przyznawania finansowania oraz innych kryteriów wkładów finansowych do działań w ramach tego programu, a także płatności wspólnotowych na rzecz ramowej konwencji Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu użycia tytoniu

(notyfikowana jako dokument nr C(2009) 10183)

(2009/964/UE)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej i Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając decyzję nr 1350/2007/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. ustanawiającą drugi wspólnotowy program działań w dziedzinie zdrowia na lata 2008–2013 (1), w szczególności jej art. 8 ust. 1,

uwzględniając decyzję Komisji 2004/858/WE z dnia 15 grudnia 2004 r. ustanawiającą agencję wykonawczą o nazwie „Agencja Wykonawcza programu zdrowia publicznego” do zarządzania działaniem wspólnotowym w dziedzinie zdrowia publicznego, w zastosowaniu rozporządzenia Rady (WE) nr 58/2003 (2), w szczególności jej art. 6,

a także mając na uwadze, co następuje:

Na mocy art. 8 decyzji programowej Komisja przyjmuje kryteria wyboru, kryteria kwalifikacji (dalej: kryteria przyznawania finansowania) oraz inne kryteria w odniesieniu do wkładów finansowych do działań w ramach programu, zgodnie z art. 4 tej samej decyzji.

Artykuł 75 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (3) (zwanego dalej „rozporządzeniem finansowym”) stanowi, że zaciągnięcie zobowiązań dotyczących wydatków powinno być poprzedzone decyzją w sprawie finansowania przyjętą przez instytucję lub organ, któremu instytucja ta przekaże uprawnienia.

Zgodnie z art. 166 rozporządzenia Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (4) (zwanego dalej „przepisami wykonawczymi rozporządzenia finansowego”), roczny program prac dotyczący dotacji przyjmuje Komisja. W programie prac określa się akt podstawowy, cele oraz harmonogram zaproszeń do składania wniosków wraz z orientacyjną kwotą i oczekiwanymi wynikami.

Zgodnie z art. 168 ust. 1 lit. c) i f) przepisów wykonawczych rozporządzenia finansowego, Komisja, bez zaproszenia do składania wniosków, może podjąć decyzję o przyznaniu dotacji organom, które mają właściwie wykazany monopol de jure lub de facto.

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

1. Niniejszym przyjmuje się plan prac na 2010 r., określony w załączniku I, w celu wdrożenia drugiego wspólnotowego programu działań w dziedzinie zdrowia (2008–2013) oraz kryteria wyboru i przyznawania finansowania oraz inne kryteria w odniesieniu do wkładów finansowych do działań w ramach drugiego wspólnotowego programu w dziedzinie zdrowia (2008–2013), określone w załącznikach II, IV, V i VI oraz płatność Wspólnoty na rzecz ramowej konwencji Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu użycia tytoniu.

Będą one stanowić decyzję w sprawie finansowania dotacji i zamówień, których przyznanie lub udzielenie nie wymaga decyzji Komisji.

Wdrożenie planu prac jest uwarunkowane przyjęciem przez władze budżetowe przydzielonych środków budżetowych zaproponowanych przez Komisję we wstępnym projekcie budżetu na 2010 r.

2. W ramach maksymalnego orientacyjnego budżetu dla każdego konkretnego działania zmiany, które łącznie nie przekraczają 20 %, nie są uważane za znaczące, o ile tylko nie wpływają w istotnym stopniu na charakter i cele planu prac. Urzędnik zatwierdzający, o którym mowa w art. 59 rozporządzenia finansowego, może przyjąć takie zmiany zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami.

3. Ogólne wykonanie niniejszego planu prac zapewnia Dyrektor Generalny ds. Zdrowia i Konsumentów.

Artykuł 2

Dotacje wskazane w niniejszym planie prac dla organów, które mają monopol de jure lub de facto, są przyznawane po spełnieniu warunków określonych w art. 168 ust. 1 lit. c) i f) przepisów wykonawczych rozporządzenia finansowego.

Artykuł 3

Przydzielone środki budżetowe konieczne dla zarządzania wspólnotowym programem działań w dziedzinie zdrowia (2008–2013) zostaną przekazane „Agencji Wykonawczej ds. Zdrowia i Konsumentów” po spełnieniu warunków i w granicach kwot ustalonych w planie prac w załączniku I.

Dotacja operacyjna ujęta w pozycji w budżecie 17 01 04 30 jest wypłacana „Agencji Wykonawczej ds. Zdrowia i Konsumentów”.

Artykuł 4

Środki objęte planem prac w załączniku I mogą zostać wykorzystane do wypłaty odsetek za zwłokę zgodnie z art. 83 rozporządzenia finansowego.

Artykuł 5

Niniejsza decyzja skierowana jest do Dyrektora Generalnego ds. Zdrowia i Konsumentów.

(1) Dz.U. L 301 z 20.11.2007, s. 3

(2) Dz.U. L 369 z 16.12.2004, s. 73.

(3) Dz.U. L 248 z 16.9.2002, s. 1.

(4) Dz.U. L 357 z 31.12.2002, s. 1.

ZAŁĄCZNIK I

Roczny plan prac na 2010 r. obejmujący wpływ na budżet i kryteria finansowania dotacji

1. KONTEKST OGÓLNY

1.1. Kontekst polityczny i prawny

Decyzją 1350/2007/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (1) (zwaną dalej „decyzją programową”) ustanowiono drugi wspólnotowy program działań w dziedzinie zdrowia na lata 2008–2013, zwany dalej „drugim programem w dziedzinie zdrowia”.

Drugi program w dziedzinie zdrowia ma na celu uzupełnienie i wsparcie polityki państw członkowskich oraz dodanie jej wartości. Ma się on przyczynić do zwiększenia solidarności i dobrobytu w Unii Europejskiej. Celami programu są: poprawa bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli, promowanie zdrowia, w tym zmniejszenie nierówności w dziedzinie zdrowia, oraz opracowywanie i rozpowszechnianie informacji i wiedzy na temat zdrowia.

W art. 8 ust. 1 decyzji programowej ustanowiono, że Komisja przyjmuje:

a) roczny plan prac dotyczący realizacji programu, określający: (i) priorytety i działania, które należy podjąć, w tym podział środków finansowych; (ii) kryteria procentowego udziału wkładu finansowego Wspólnoty, w tym kryteria oceny dotyczące zastosowania zasady wyjątkowej użyteczności; (iii) uzgodnienia dotyczące wdrażania wspólnych strategii i działań określonych w art. 9;

b) kryteria wyboru i przyznawania finansowania oraz inne kryteria w odniesieniu do wkładów finansowych do działań w ramach programu, zgodnie z art. 4.

Zgodnie z art. 75 rozporządzenia finansowego (RF) mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich zaciągnięcie zobowiązań powinno być poprzedzone decyzją w sprawie finansowania przyjętą przez instytucję lub organ, któremu instytucja ta przekaże uprawnienia. Zgodnie z art. 90 szczegółowych przepisów wykonawczych rozporządzenia finansowego (przepisów wykonawczych), decyzja przyjmująca roczny program prac, o którym mowa w art. 110 RF, może zostać uznana za decyzję w sprawie finansowania, o ile tylko zapewnia wystarczająco szczegółowe ramy. Niniejszy dokument ma na celu wypełnienie wskazanych zobowiązań i przedstawia różne działania zaplanowane na 2010 r., będący trzecim rokiem realizacji drugiego programu w dziedzinie zdrowia.

Agencja Wykonawcza ds. Zdrowia i Konsumentów (Executive Agency for Health and Consumers – EAHC) pomaga Komisji w realizacji planu prac na 2010 r. zgodnie z przepisami niniejszego planu prac i decyzji Komisji C(2008) 4943 z dnia 9 września 2008 r., na mocy której przekazano tej Agencji uprawnienia.

1.2. Środki

Decyzja programowa przewiduje budżet całkowity w wysokości 321 500 000 EUR na okres od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 31 grudnia 2013 r.

Władze budżetowe zatwierdziły budżet całkowity w wysokości 47 100 000 EUR (2) na 2010 r., na pozycje w budżecie 17 03 06 i 17 01 04 02.

Pozycja w budżecie 17 03 06 – Działanie wspólnotowe w dziedzinie zdrowia 45 700 000 EUR 17 01 04 02 – Wydatki na zarządzanie administracyjne 1 400 000 EUR Ogółem 47 100 000 EUR

Pozycja w budżecie „17 01 04 02 – Wydatki na zarządzanie administracyjne programem” zostanie wykorzystana na organizację warsztatów i spotkań ekspertów, publikacje, różne działania komunikacyjne i inne bieżące wydatki wspierające osiągnięcie celów drugiego programu w dziedzinie zdrowia. Komisja będzie odpowiedzialna za realizację tej pozycji w budżecie.

Dodatkowe wkłady ze strony krajów EFTA należących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Liechtenstein i Norwegia) i krajów kandydujących uczestniczących w programie są szacowane na 1 186 920 EUR z krajów EFTA/EOG i 138 000 EUR z Chorwacji (3).

Całkowity budżet na 2010 r. szacuje się zatem na 48 424 920 EUR:

— kwotę całkowitą budżetu operacyjnego szacuje się na 46 984 640 EUR,

— kwotę całkowitą budżetu administracyjnego szacuje się na 1 440 280 EUR.

Pozycją w budżecie, w ramach której przyznawane będą środki administracyjne związane z Agencją Wykonawczą ds. Zdrowia i Konsumentów, jest pozycja 17 01 04 30.

1.2.1. Kwoty orientacyjne

Kwoty określone w poniższych rozdziałach są orientacyjne. Zgodnie z art. 90 ust. 4 przepisów wykonawczych, w przypadku każdego mechanizmu finansowego możliwe są nieznaczne zmiany rzędu +/– 20 % dla każdej pozycji.

2. MECHANIZMY FINANSOWANIA

W 2010 r. zostanie wprowadzony pełen zakres mechanizmów finansowania oferowanych w ramach drugiego programu w dziedzinie zdrowia. Budżet na zaproszenia do składania wniosków dotyczące projektów został zmniejszony i położono większy nacisk na zaproszenia do składania ofert oraz na inne mechanizmy finansowania, takie jak wspólne działania i dotacje operacyjne. Mają one na celu maksymalizację skuteczności i wartości dodanej finansowanych działań oraz zapewnienie kierowania środków finansowych bardziej bezpośrednio na osiąganie celów programu. Jeżeli jednak zasoby z budżetu operacyjnego będą jeszcze dostępne pod koniec 2010 r., zostaną one przesunięte do finansowania dotacji wybranych jako priorytetowe na podstawie zaproszenia do składania wniosków dotyczących projektów w 2010 r.

Agencja Wykonawcza ds. Zdrowia i Konsumentów będzie odpowiedzialna za wdrożenie wszystkich mechanizmów finansowania, oprócz pkt 2.7, 2.8 i 2.9, za które bezpośrednio odpowiada Komisja oraz oprócz niektórych zaproszeń do składani ofert (pkt 2.2), które będą realizowane przez Komisję. Odpowiednie zaproszenia i informacje będą publikowane na stronie internetowej Agencji Wykonawczej ds. Zdrowia i Konsumentów (4).

Wyłącznie mechanizm finansowania wskazany w odniesieniu do przedmiotowego tematu będzie miał zastosowanie do tematów opisanych w sekcji 3.2 Tematy, których dotyczy pierwszy cel „Poprawa bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli”, 3.3 Tematy, których dotyczy drugi cel „Promocja zdrowia” i 3.4 Tematy, których dotyczy trzeci cel „Tworzenie i rozpowszechnianie informacji i wiedzy na temat zdrowia”.

Zgodnie z motywem 33 decyzji programowej należy ułatwić współpracę z krajami trzecimi nieuczestniczącymi w programie. Nie powinno to jednak wiązać się z żadnym wkładem finansowym na rzecz tych krajów w ramach programu. Koszty podróży i utrzymania ekspertów zaproszonych z tych krajów lub do tych krajów można jednak uznać za koszty kwalifikowalne w wyjątkowych, właściwie uzasadnionych przypadkach, jeżeli przyczynia się to bezpośrednio do realizacji celów programu.

2.1. Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów

Dotacje powinny być finansowane w ramach pozycji w budżecie 17 03 06 – Działanie wspólnotowe w dziedzinie zdrowia. Orientacyjną łączną kwotę w ramach zaproszenia do składania wniosków dotyczących projektów szacuje się na 13 399 640 EUR (około 28,5 % budżetu operacyjnego).

W ostatnim kwartale 2009 r. (przybliżony termin) w Dzienniku Urzędowym zostanie opublikowane zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów. Zaproszenie będzie zawierało opis obszarów finansowania, kryteria wyboru i przyznawania finansowania oraz procedury składania i zatwierdzania wniosków.

Wszystkie projekty powinny wnosić znaczną wartość dodaną dla UE i mieć charakter innowacyjny. Ich czas trwania nie powinien przekraczać trzech lat. Oczekiwany wpływ projektu powinien być mierzony odpowiednimi wskaźnikami, najlepiej wskaźnikiem lat zdrowego życia (ang. Healthy Life Years). W stosownych przypadkach należy zamieścić informacje o tym, w jaki sposób zostanie uwzględniona perspektywa płci i nierówności w dziedzinie zdrowia.

Rozpatrywane będzie finansowanie tylko tych wniosków dotyczących projektów, które są bezpośrednio powiązane z tematami opisanymi w sekcjach 3.2, 3.3 i 3.4 i w przypadku których „zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektu” jest określone jako mechanizm finansowania. Nie będzie rozpatrywane finansowanie wniosków dotyczących szerszego zakresu tematycznego nieodpowiadającego konkretnemu opisowi określonego tematu.

We wszystkich wnioskach należy wykazać, w stosownych przypadkach, zdolność do osiągnięcia synergii z prowadzonymi obecnie działaniami badawczymi finansowanymi w ramach tematu „Zdrowie” i tematów powiązanych będących częścią siódmego programu ramowego w zakresie badań (5).

Jeżeli chodzi o przydział środków na zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów, czynione będą starania zmierzające do zachowania równowagi pomiędzy poszczególnymi celami programu, z uwzględnieniem jakości i ilości otrzymanych wniosków, chyba że dojdzie do sytuacji zagrożenia zdrowia publicznego (np. pandemia grypy), która uzasadniałaby zmianę przydziału środków.

Uwzględniając komplementarny i motywacyjny charakter dotacji wspólnotowych, co najmniej 40 % kosztów projektu należy sfinansować z innych źródeł. W związku z tym zwykły wkład finansowy nie może przekroczyć 60 % kwalifikowalnych kosztów danego projektu. Maksymalny procentowy udział przyznawanego wkładu będzie określany indywidualnie dla każdego przypadku.

Można ewentualnie przewidzieć maksymalny wkład Wspólnoty na jednego beneficjenta (tj. na głównego beneficjenta i współbeneficjenta) w wysokości 80 % kwalifikowalnych kosztów, w przypadku gdy wniosek charakteryzuje się wyjątkową użytecznością, zgodnie z pkt 3.1. Wkład Wspólnoty w wysokości przekraczającej 60 % kwalifikowalnych kosztów powinien być przyznany nie więcej niż 10 % finansowanych projektów.

Należy pamiętać, że orientacyjna kwota udziału finansowego Wspólnoty w wybranych projektach może być zwiększona o wartość nie przekraczającą 10 % kwoty wnioskowanej przez beneficjenta. Zawsze będzie ona ograniczona do kwoty uznanej za niezbędną do realizacji projektu.

Kryteria wyboru i przyznawania finansowania oraz inne kryteria dotyczące wkładów finansowych na rzecz działań programu, zgodnie z art. 4 decyzji programowej, przedstawiono szczegółowo w załączniku II.

Szczegóły dotyczące kwalifikowalności wydatków na podróż i pobyt przedstawiono w załączniku III.

2.2. Zaproszenia do składania ofert

Zamówienia na usługi powinny być finansowane w ramach pozycji 17 03 06 – Działanie wspólnotowe w dziedzinie zdrowia. Orientacyjną liczbę zamówień określono w pkt 3.2, 3.3 i 3.4 niniejszego planu prac. Wszystkie zamówienia są zamówieniami na usługi.

Orientacyjną łączną kwotę w ramach zaproszeń do składania ofert szacuje się na 15 165 000 EUR (około 32,3 % budżetu operacyjnego). Zaproszenia do składania ofert zostaną ogłoszone w Dzienniku Urzędowym w pierwszej połowie 2010 r. (przybliżony termin).

2.3. Wspólne działania

Wspólne działania powinny być finansowane w ramach pozycji w budżecie 17 03 06 – Działanie wspólnotowe w dziedzinie zdrowia. Orientacyjną łączną kwotę w ramach zaproszenia do składania wniosków dotyczących wspólnych działań szacuje się na 10 600 000 EUR (około 22,6 % budżetu operacyjnego). W ostatnim kwartale 2009 r. (przybliżony termin) w Dzienniku Urzędowym zostaną opublikowane zaproszenia do składania wniosków dotyczących wspólnych działań.

Niektóre działania będą kwalifikowalne jako wspólne działania do finansowania przez Wspólnotę i co najmniej jedno państwo członkowskie lub przez Wspólnotę i właściwe organy innych krajów uczestniczących w programie. Kraje uczestniczące otrzymają możliwość złożenia wniosków w drodze zaproszenia do składania wniosków dotyczących wspólnych działań wyraźnie określonych jako takie w pkt 3.2, 3.3 i 3.4.

Wkłady Wspólnoty mogą zostać przyznane wyłącznie organom publicznym lub organizacjom typu non-profit, wyznaczonym przez państwo członkowskie lub przez przedmiotowy właściwy organ. Udział we wspólnych działaniach jest otwarty dla wszystkich państw członkowskich i innych krajów uczestniczących w programie.

Wkład Wspólnoty na wspólne działania nie może przekroczyć 50 %, z wyjątkiem przypadków wyjątkowej użyteczności, w których nie może przekroczyć 70 %. Wyjątkową użytecznością charakteryzują się wspólne działania:

— spełniające kryteria określone w pkt 3.1, oraz

— obejmujące uczestnictwo organów z co najmniej 10 krajów uczestniczących lub uczestnictwo organów z trzech krajów uczestniczących, jeżeli działanie jest proponowane przez organ państwa członkowskiego, które przystąpiło do Unii Europejskiej nie wcześniej niż 1 maja 2004 r., lub przez kraj kandydujący.

Kryteria wyboru i przyznawania finansowania dotyczące wspólnych działań są przedstawione w załączniku IV.

Szczegółowe informacje dotyczące kwalifikowalności wydatków na podróż i pobyt podano w załączniku III.

2.4. Dotacje operacyjne

Dotacje operacyjne powinny być finansowane w ramach pozycji w budżecie 17 03 06 – Działanie wspólnotowe w dziedzinie zdrowia. Orientacyjną łączną kwotę w ramach zaproszenia do składania wniosków dotyczących dotacji operacyjnych szacuje się na 2 000 000 EUR (około 4,3 % budżetu operacyjnego). W ramach tej kwoty 800 000 EUR jest zarezerwowane na nowe dotacje operacyjne wyraźnie wspomniane w sekcjach 3.2, 3.3 i 3.4, w których „dotacja operacyjna” jest określona jako mechanizm finansowania. Zarezerwowano 1 200 000 EUR na wznowienie dotacji operacyjnych przyznanych w ramach planu prac na 2009 r. Zaproszenie do składania wniosków zostanie opublikowane w Dzienniku Urzędowym w ostatnim kwartale 2009 r. (przybliżony termin).

Wsparcie finansowe działań może być przyznane organizacjom europejskim spełniającym kryteria przedstawione w załączniku V.

Wsparcie finansowe nie przekracza 60 % wydatków ponoszonych na realizację kwalifikowalnych działań. W przypadkach wyjątkowej użyteczności wkład Wspólnoty nie przekracza 80 %. Kryteria dotyczące wyjątkowej użyteczności są określone w pkt 3.1.

Jak określono w art. 4 ust. 2 decyzji programowej, wznowienie wkładów finansowych określonych w ust. 1 lit. b) na rzecz organizacji pozarządowych i sieci specjalistycznych może być wyłączone z zasady stopniowego zmniejszania. Zasadniczo wyłączenie takie będzie miało zastosowanie do organizacji wnioskodawców nieotrzymujących żadnych środków finansowych z sektora prywatnego (6) lub niezależnych od innego rodzaju sprzecznych interesów związanych z ich funkcjonowaniem (podstawowe finansowanie). W przypadku pozostałych wznowionych dotacji operacyjnych zastosuje się zmniejszenie o 5 punktów procentowych w porównaniu z procentowym udziałem współfinansowania przez Wspólnotę uzgodnionego w umowie w sprawie przyznania dotacji zawartej w wyniku zaproszenia do składania wniosków na 2009 r.

2.5. Konferencje w dziedzinie zdrowia publicznego i oceny ryzyka

Wkłady finansowe na rzecz konferencji organizowanych w dziedzinie zdrowia publicznego i oceny ryzyka powinny być finansowane z pozycji w budżecie 17 03 06 – Działanie wspólnotowe w dziedzinie zdrowia. Orientacyjną łączną kwotę w ramach zaproszenia do składania wniosków dotyczących konferencji szacuje się na 800 000 EUR (około 1,7 % budżetu operacyjnego): 200 000 EUR na konferencje organizowane przez prezydencję Unii Europejskiej i 600 000 EUR na inne konferencje. Zaproszenie do składania wniosków dotyczących konferencji zostanie ogłoszone w ostatnim kwartale 2009 r. (przybliżony termin).

Ze względów administracyjnych wszystkie konferencje kwalifikujące się do współfinansowania, z wyjątkiem konferencji organizowanych przez prezydencję, muszą odbyć się w 2011 r.

2.5.1. Konferencje organizowane przez prezydencję Unii Europejskiej

Dwie konferencje zorganizowane przez prezydencję Unii Europejskiej, po jednej przez każdą prezydencję w 2010 r., kwalifikują się do współfinansowania przez Wspólnotę do kwoty 100 000 EUR, przy maksymalnym poziomie współfinansowania wynoszącym 50 % całkowitych kosztów kwalifikowalnych.

Wydarzenia te mają charakter wysoce polityczny oraz wiążą się z reprezentacją na najwyższym szczeblu krajowym i europejskim i mogą być organizowane wyłącznie przez państwo członkowskie sprawujące prezydencję. Zważywszy na wyjątkową rolę prezydencji w ramach działań Wspólnoty, państwo członkowskie odpowiedzialne za organizację takiego wydarzenia jest uważane za mające monopol de jure.

Zgodnie z art. 168 ust. 1 lit. c) przepisów wykonawczych, dotacje można przydzielić bez zaproszenia do składania wniosków organizacjom mającym monopol de jure lub de facto, właściwie umotywowany w decyzji dotyczącej przyznania.

Prezydencja przedkłada wniosek o dotację na konferencję do służb Komisji za pośrednictwem stałego przedstawicielstwa przynajmniej cztery miesiące przed danym wydarzeniem. Wniosek o dotację określa temat konferencji, proponowany program, projekt budżetu oraz skład komitetów naukowych i organizacyjnych.

Konferencje organizowane przez prezydencję przewidziane na 2010 r. to: konferencja ministerialna poświęcona tematyce e-zdrowia, zaplanowana na marzec 2010 r. podczas prezydencji hiszpańskiej oraz konferencja poświęcona pracownikom służby zdrowia zaplanowana na wrzesień 2010 r. podczas prezydencji belgijskiej.

2.5.2. Inne konferencje

Zgodnie z art. 2 ust. 2 oraz pkt 3 załącznika do decyzji programowej wkłady finansowe Wspólnoty mogą zostać przyznane na organizację konferencji, które:

— są bezpośrednio związane z jednym z tematów opisanych w sekcjach 3.2, 3.3 i 3.4, nawet jeżeli wskazany jest inny mechanizm finansowania,

— obejmują swym zakresem całą Unię Europejską i odbywają się z udziałem przedstawicieli z co najmniej 10 krajów uczestniczących w drugim programie w dziedzinie zdrowia,

— są organizowane przez organ publiczny lub organizację typu non-profit, mające siedzibę w kraju uczestniczącym w drugim programie w dziedzinie zdrowia i posiadające odnośne doświadczenie w zakresie współpracy na poziomie europejskim.

Kryteria udzielania organizacjom europejskim wsparcia finansowego na organizowanie konferencji są określone w załączniku VI. Każda z wybranych konferencji kwalifikuje się do finansowania przez Wspólnotę do kwoty 100 000 EUR (maksimum 50 % łącznego budżetu). Każda przyznana dotacja zapewnia środki na sfinansowanie maksymalnie dwóch konferencji. Konferencje poświęcone wielu różnym kwestiom związanym ze zdrowiem, mające bardzo duże znaczenie polityczne, skupiające wiele organizacji i znaczną liczbę słuchaczy mogą w wyjątkowych sytuacjach uzyskać od Wspólnoty finansowanie w wysokości do 200 000 EUR.

2.6. Współpraca z organizacjami międzynarodowymi

Finansowanie współpracy z organizacjami międzynarodowymi powinno być zapewniane w ramach pozycji w budżecie 17 03 06 – Działanie wspólnotowe w dziedzinie zdrowia. Orientacyjną łączną kwotę szacuje się na 3 500 000 EUR (około 7,5 % budżetu operacyjnego).

Zgodnie z art. 12 decyzji programowej, należy zachęcać do nawiązywania kontaktów i współpracy z odpowiednimi organizacjami międzynarodowymi. Będą one nawiązywane z tymi organizacjami międzynarodowymi, które mają zdolności niezbędne do zajęcia się priorytetami zdrowotnymi w Unii Europejskiej określonymi w rocznym planie prac. Będzie się to odbywać w ramach skutecznej współpracy z Komisją.

Wymienione poniżej organizacje międzynarodowe mają specyficzne zdolności powiązane z ich kompetencjami. Zdolności te sprawiają, że organizacje są szczególnie właściwe do przeprowadzania niektórych działań przedstawionych w niniejszym planie prac. Dlatego też w odniesieniu do tych działań dotacje bezpośrednie uznawane są za najbardziej odpowiedni i najskuteczniejszy mechanizm. Ponadto dotacje bezpośrednie przyczynią się do poprawy synergii i zdolności reagowania w odniesieniu do właściwych organizacji międzynarodowych.

Dla celów niniejszego planu prac organizacja międzynarodowa jest definiowana jako forma współpracy międzyrządowej nawiązana przez państwa w drodze podpisania porozumienia międzynarodowego, zarejestrowana lub zgłoszona do rejestracji w Sekretariacie Organizacji Narodów Zjednoczonych, mająca stałą strukturę organizacyjną i posiadająca status prawny wynikający z odpowiedniego porozumienia międzynarodowego umożliwiającego realizację jej funkcji i celu.

Zgodnie z art. 168 ust. 1 lit. f) przepisów wykonawczych środki na finansowanie działań organizacji międzynarodowych będą przydzielane na podstawie umów w sprawie przyznawania dotacji bez zaproszenia do składania wniosków na tematy wyraźnie określone w niniejszym planie prac. Organizacje międzynarodowe i ich biura krajowe lub regionalne nie kwalifikują się do finansowania jako beneficjenci główni lub współbeneficjenci w ramach zaproszeń do składania wniosków.

Kwota wkładu finansowego może wynosić najwyżej 60 % kwalifikowalnych kosztów takich działań na organizację. Agencja Wykonawcza ds. Zdrowia i Konsumentów określi w każdym przypadku wysokość wkładu Wspólnoty i zapewniony maksymalny procentowy udział wkładu.

Zgodnie z motywem 33 decyzji programowej działania, w których udział biorą kraje trzecie nieuczestniczące w drugim programie w dziedzinie zdrowia, nie są uznawane za koszty kwalifikowalne. Zasada ta ma także zastosowanie do umów w sprawie przyznawania dotacji zawieranych z organizacjami międzynarodowymi. Koszty podróży i utrzymania ekspertów zaproszonych z tych krajów lub do tych krajów można jednak uznać za koszty kwalifikowalne w wyjątkowych, właściwie uzasadnionych przypadkach, jeżeli przyczynia się to bezpośrednio do realizacji celów drugiego programu w dziedzinie zdrowia.

W 2010 r. wkład finansowy może być przydzielony wyłącznie następującym organizacjom międzynarodowym:

— Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD),

— Światowa Organizacja Zdrowia (WHO),

— Europejskie Obserwatorium Polityki i Systemów Opieki Zdrowotnej,

— Rada Europy (CoE),

— Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC).

2.7. Komitety naukowe

Działalność komitetów naukowych związana z programem zdrowia publicznego powinna być finansowana w ramach pozycji w budżecie 17 03 06 – Działanie wspólnotowe w dziedzinie zdrowia.

Celem komitetów naukowych jest udzielanie Komisji niezależnych porad wysokiej jakości dotyczących zagrożeń dla zdrowia. Finansowanie ma zapewnić funkcjonowanie komitetów naukowych zgodnie z decyzją Komisji 2008/721/WE (7): wynagrodzenia specjalne. Wynagrodzenia specjalne są wypłacane ekspertom za udział w spotkaniach i za opracowywanie opinii naukowych.

Ogólna kwota w wysokości 270 000 EUR (około 0,6 % budżetu operacyjnego) będzie przeznaczona na wypłaty diet uczestnikom posiedzeń związanych z pracami komitetów naukowych i sprawozdawców w celu przygotowania opinii w ramach komitetów naukowych. (8) Diety te będą obejmować udział w spotkaniach dotyczących wszystkich dziedzin związanych z drugim programem w dziedzinie zdrowia, tj. 100 % kosztów w odniesieniu do SCHER (Komitet Naukowy ds. Zagrożeń dla Zdrowia i Środowiska) i 50 % kosztów (orientacyjna wartość procentowa) w odniesieniu do SCENIHR (Komitet Naukowy ds. Pojawiających się i Nowo Rozpoznanych Zagrożeń dla Zdrowia) oraz kosztów związanych z koordynacją.

2.8. Inne działania

Inne działania dotyczące m.in.:

— organizowania warsztatów i spotkań ekspertów, włącznie z seminariami organizowanymi na poziomie krajowym z udziałem grup ekspertów w celu wymiany najlepszych praktyk w obszarach rocznego planu prac,

— publikowania i różnych inicjatyw komunikacyjnych w celu promowania drugiego programu w dziedzinie zdrowia,

będą finansowane głównie w ramach pozycji w budżecie „17 01 04 02 – Wydatki na zarządzanie administracyjne programem” poprzez zaproszenia do składania ofert.

W odniesieniu do konkretnych kwestii technicznych opisanych w rozdziale 3 przewiduje się zawarcie umów administracyjnych w sprawie udzielania zamówień ze Wspólnym Centrum Badawczym. Będą one finansowane w ramach pozycji w budżecie 17 03 06 – Działanie wspólnotowe w dziedzinie zdrowia. Wspólne Centrum Badawcze nie jest uprawnione do otrzymywania środków finansowych jako beneficjent dotacji. Na ten cel przeznaczona zostanie ogólna kwota w wysokości 1 250 000 EUR (około 2,7 % budżetu operacyjnego).

2.9. Płatności wspólnotowe na rzecz ramowej konwencji Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu użycia tytoniu

Wspólnota Europejska jest pełnoprawną stroną ramowej konwencji Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu użycia tytoniu. Płatności wkładów Wspólnoty za lata 2010-2011 w ramach ramowej konwencji WHO będą dokonywane w ramach pozycji w budżecie 17 03 05 – „Porozumienia międzynarodowe i członkostwo organizacji międzynarodowych w dziedzinie zdrowia publicznego i ograniczania użycia tytoniu”. Wkład Wspólnoty nie jest więc finansowany w ramach programu „Zdrowie”. Płatności wspólnotowe są dokonywane na podstawie decyzji w sprawie planu pracy i budżetu na okres finansowy 2010-2011 przyjętej na trzeciej konferencji stron konwencji w listopadzie 2008 r. (FCTC/COP/3/19).

Wkład Wspólnoty Europejskiej na dwuletni okres (2010-2011) jest ustalony na poziomie 283 374 USD. Plan prac obejmuje m.in. takie kwestie, jak organizacja czwartej sesji konferencji stron, opracowanie protokołu dotyczącego nielegalnego handlu tytoniem, utworzenie instrumentu sprawozdawczego w ramach konwencji i zarządzanie nim oraz przygotowanie wytycznych służących wdrożeniu tego instrumentu. W celu wdrożenia postanowień art. 9 i 10 wytyczne będą regulowały takie kwestie, jak zawartość wyrobów tytoniowych i jej ujawnianie, a w celu wdrożenia art. 12 będą regulowały kwestie edukacji, komunikacji, szkolenia i świadomości publicznej. Sekretariat ramowej konwencji WHO będzie zarządzał środkami finansowymi zgodnie z przepisami finansowymi WHO.

3. OBSZARY PRIORYTETOWE NA 2010 R.

Tematy na 2010 r. wybrano zgodnie z decyzją programową i strategią w zakresie zdrowia określoną w białej księdze „Razem na rzecz zdrowia: Strategiczne podejście dla UE na lata 2008–2013” (9), w których zidentyfikowano trzy główne aspekty działania dotyczące promowania zdrowego starzenia się w ramach cyklu życia, zwalczania zagrożeń dla zdrowia i wspierania dynamicznych i innowacyjnych systemów opieki zdrowotnej. Te ogólne cele są regulowane w niniejszym planie prac za pośrednictwem działań horyzontalnych w takich dziedzinach, jak uwarunkowania zdrowotne, oraz szczególnych działań dotyczących określonych chorób i warunków. Uwzględnione są w nich także tematy z przyjętego w maju 2009 r. wieloletniego programu prac grupy roboczej wysokiego szczebla ds. zdrowia publicznego w ramach Rady. Do tematów tych należą następujące zagadnienia: zdrowie to skarb – związki między zdrowiem społeczeństwa a wydajnością gospodarczą i dobrobytem; jakość opieki zdrowotnej i bezpieczeństwo pacjentów; równowaga systemów opieki zdrowotnej w obliczu wyzwań, takich jak starzenie się społeczeństwa; nierówności w dziedzinie zdrowia w państwach członkowskich i między nimi; bezpieczeństwo zdrowotne – nadzór i reagowanie na zagrożenia dla zdrowia; ochrona zdrowia na świecie; zmiany klimatu; informacje dotyczące zdrowia na poziomie UE oraz technologie informacyjno-komunikacyjne. W stosownych przypadkach należy uwzględnić aspekt płci i grupy narażone.

Działania, dla których wnioskowane ma być finansowanie w ramach danych tematów, należy rozpatrywać w kontekście tematów już finansowanych w ramach wcześniejszego (10) i aktualnego programu. W kolejnych latach realizacji programu można dodawać inne tematy.

Celem drugiego programu w dziedzinie zdrowia jest promowanie synergii z innymi programami wspólnotowymi realizowanymi w dziedzinie zdrowia, a mianowicie z siódmym programem ramowym w zakresie badań w ramach tematu „Zdrowie”. Wnioski złożone w ramach drugiego programu w dziedzinie zdrowia nie powinny zawierać elementów, które w istotny sposób odnoszą się do badań. Podjęte zostaną starania, by uniknąć nakładania się lub powielania między drugim programem w dziedzinie zdrowia, siódmym programem ramowym i innymi programami wspólnotowymi.

3.1. Kryteria dotyczące wyjątkowej użyteczności

Zgodnie z działaniami, o których mowa w art. 2 ust. 2 decyzji programowej, i ze zobowiązaniami w strategii UE w zakresie zdrowia do pracy nad poprawą zdrowia we wszystkich sektorach, status wyjątkowej użyteczności zostanie przyznany wnioskom charakteryzującym się znaczącą europejską wartością dodaną w następujących obszarach:

— wkład w: — poprawę zdrowia obywateli europejskich, mierzoną w miarę możliwości na podstawie właściwych wskaźników, w tym wskaźnika lat zdrowego życia, — ograniczenie nierówności w dziedzinie zdrowia w państwach członkowskich i regionach UE oraz pomiędzy nimi, — rozwijanie zdolności do tworzenia i wdrażania skutecznej polityki zdrowia publicznego, szczególnie w obszarach wysokiego zapotrzebowania,

— zaangażowanie nowych (nietradycyjnych) podmiotów prowadzących działania na rzecz zdrowia o charakterze trwałym, kooperatywnym i uzasadnionym etycznie, zarówno na poziomie regionalnym lub lokalnym, jak i w różnych krajach uczestniczących. Obejmuje to sektor publiczny, sektor prywatny i strony zainteresowane w szerzej rozumianym społeczeństwie obywatelskim, których podstawowe cele nie ograniczają się do zdrowia publicznego (na przykład wśród młodzieży, grup etnicznych i w innych obszarach interesu publicznego, takich jak środowisko i sport).

Wnioski spełniające wyżej wymienione kryteria można uznać za wnioski o wyjątkowej użyteczności. Wnioskodawcy muszą być w stanie wykazać, w jaki sposób proponowane działanie będzie służyło wyżej wymienionym obszarom dzięki spełnieniu kryteriów określonych w następujących sekcjach.

3.1.1. Wyjątkowa użyteczność projektów

Wnioski dotyczące projektów wymagających współfinansowania w wysokości przekraczającej 60 % będą musiały spełniać następujące kryteria:

— co najmniej 60 % całkowitego budżetu przeznaczonego na działanie należy przeznaczyć na finansowanie pracowników. Kryterium to ma na celu rozwijanie zdolności do formułowania i wdrażania skutecznej polityki zdrowia publicznego,

— co najmniej 25 % budżetu proponowanego działania musi być przekazane państwom członkowskim, których PKB na mieszkańca (zgodnie z najnowszym sprawozdaniem statystycznym opublikowanym przez Eurostat) znajduje się w dolnym kwartylu wszystkich państw członkowskich UE. Kryterium to ma przyczynić się do zmniejszenia nierówności w dziedzinie zdrowia w państwach członkowskich UE,

— należy uzyskać co najmniej 5 z 8 punktów w ramach wszystkich kryteriów przyznawania środków finansowych należących do zestawu mającego znaczenie dla polityki, wspomnianego w załączniku II. Kryterium to ma na celu promowanie poprawy zdrowia obywateli europejskich poprzez lepsze dostosowanie polityki,

— co najmniej 10 % budżetu musi być przydzielone organizacjom, które w ciągu minionych 5 lat nie otrzymały żadnego finansowania w ramach programu „Zdrowie” Wspólnoty Europejskiej. Kryterium to ma na celu promowanie zaangażowania nowych podmiotów prowadzących działania na rzecz zdrowia.

3.1.2. Wyjątkowa użyteczność wspólnych działań

Wnioski dotyczące wspólnych działań wymagających współfinansowania w wysokości przekraczającej 50 % będą musiały spełniać następujące kryteria:

— co najmniej 60 % całkowitego budżetu przeznaczonego na działanie należy przeznaczyć na finansowanie pracowników. Kryterium to ma na celu rozwijanie zdolności do formułowania i wdrażania skutecznej polityki zdrowia publicznego,

— co najmniej 25 % budżetu proponowanego działania musi być przekazane państwom członkowskim, których PKB na mieszkańca (zgodnie z najnowszym sprawozdaniem statystycznym opublikowanym przez Eurostat) znajduje się w dolnym kwartylu wszystkich państw członkowskich UE. Kryterium to ma na celu przyczynienie się do zmniejszenia nierówności w dziedzinie zdrowia w państwach członkowskich UE,

— należy uzyskać co najmniej 5 z 8 punktów w ramach wszystkich kryteriów przyznawania środków finansowych należących do zestawu mającego znaczenie dla polityki, wspomnianego w załączniku IV. Kryterium to ma na celu promowanie poprawy zdrowia obywateli europejskich poprzez lepsze dostosowanie polityki,

— co najmniej 10 % budżetu musi być przydzielone organizacjom, które w ciągu minionych 5 lat nie otrzymały żadnego finansowania w ramach programu „Zdrowie” Wspólnoty Europejskiej. Kryterium to ma na celu promowanie zaangażowania nowych podmiotów prowadzących działania na rzecz zdrowia,

— we wspólnym działaniu powinny uczestniczyć organy co najmniej 10 krajów uczestniczących lub organy trzech krajów uczestniczących, jeżeli działanie jest proponowane przez organ państwa członkowskiego, które przystąpiło do Unii Europejskiej nie wcześniej niż 1 maja 2004 r. lub przez kraj kandydujący.

3.1.3. Wyjątkowa użyteczność dotacji operacyjnych

Nowe wnioski dotyczące dotacji operacyjnych wymagających współfinansowania w wysokości przekraczającej 60 % będą musiały spełniać następujące kryteria:

— co najmniej 25 % liczby członków lub członków kandydatów organów pozarządowych lub organizacji tworzących wyspecjalizowaną sieć pochodzi z państw członkowskich, których PKB na mieszkańca (zgodnie z najnowszym sprawozdaniem statystycznym opublikowanym przez Eurostat) znajduje się w dolnym kwartylu wszystkich państw członkowskich UE,

— zmniejszenie nierówności w dziedzinie zdrowia na poziomie UE, krajowym lub regionalnym przejawia się w misji oraz w rocznym programie pracy organizacji wnioskodawców/wyspecjalizowanej sieci.

W przypadku wznowionych dotacji operacyjnych status wyjątkowej użyteczności pozostanie taki sam, jak w ramach zaproszenia do składania wniosków z 2009 r.

3.2. Tematy, których dotyczy pierwszy cel „Poprawa bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli”

Celem działań opisanych w niniejszej sekcji jest ochrona obywateli przed zagrożeniami dla zdrowia.

Zdolność skutecznego szybkiego reagowania jest niezbędna, aby zapobiegać występowaniu zagrożeń dla zdrowia publicznego, na przykład chorobom zaraźliwym lub atakom chemicznym lub biologicznym oraz chorobom środowiskowym. Zajęcie się takimi zagrożeniami wymaga skutecznej koordynacji na poziomie UE. Zasada swobodnego przepływu zwiększa potrzebę zachowania czujności umożliwiającej szybką reakcję na główne transgraniczne zagrożenia dla zdrowia, takie jak pandemie, bioterroryzm lub uwarunkowane środowiskowo zagrożenia dla zdrowia, np. zanieczyszczenie środowiska zagrażające więcej niż jednemu państwu członkowskiemu lub zagrożenia rozprzestrzeniające się poprzez zakażone wektory. Zagrożenia te pociągają za sobą działania leżące w kompetencjach międzysektorowych, takie jak ochrona ludności i ochrona środowiska.

Działania prowadzone w ramach drugiego programu w dziedzinie zdrowia przyczyniają się do wdrażania strategii i mechanizmów umożliwiających reagowanie na zagrożenia dla zdrowia, w tym nowo powstające zagrożenia, poprzez wspieranie:

— zarządzania zagrożeniami związanymi z chorobami zaraźliwymi w oparciu o ocenę ryzyka prowadzoną przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) (11),

— działań prowadzonych przez Komitet ds. Bezpieczeństwa Zdrowia (HSC) (12) w sprawie gotowości w dziedzinie bezpieczeństwa zdrowotnego oraz zdolność do reagowania i planowania ze strony państw członkowskich w sytuacji ataków środkami biologicznymi, chemicznymi i radiologicznymi.

3.2.1. Ochrona obywateli przed zagrożeniami dla zdrowia (załącznik – pkt 1.1.1, 1.1.2 i 1.2.3)

W celu podniesienia poziomu ochrony obywateli europejskich przed zagrożeniami dla zdrowia określono trzy obszary priorytetowe:

— profilaktyka i kontrola istniejących lub nowo powstających chorób zaraźliwych,

— gotowość w zakresie zagrożenia zdrowia,

— zdolność reagowania na ataki chemiczne, biologiczne, radiologiczne i jądrowe.

3.2.1.1. Profilaktyka i kontrola istniejących lub nowo powstających chorób zaraźliwych (załącznik – pkt 1.1.1, 1.1.2 i 1.2.3)

Celem działań prowadzonych w ramach tego obszaru jest zwiększenie zdolności docierania do trudnodostępnych grup ludności i skupienie się na skutecznej dystrybucji wśród ludności, w tym wśród turystów, w zakresie szczepień (13), gruźlicy (14), zapalenia wątroby (15) i grypy (16).

Zapobieganie chorobom jest ściśle związane z wiedzą specjalistyczną i gotowością ludzi do udziału w programach profilaktyki chorób zaraźliwych. Jak wykazuje literatura oparta na faktach (17), zapobieganie chorobom polega na stosowaniu różnych strategii: kampanii komunikacyjnych, programów szczepień i szkoleń specjalistów. Uwzględnia ono specyficzne cechy trudnodostępnych grup ludności (niezależnie od prawa pobytu), ludności narażonej obejmującej migrantów, grupy mniejszościowe/zmarginalizowane oraz grupy wysokiego ryzyka (np. ze względu na uzależnienia lub zachowania seksualne).

— Działania zapobiegawcze, w tym kampanie komunikacyjne dotyczące określonych chorób (gruźlicy, zapalenia wątroby, grypy sezonowej, grypy typu A/H1N1) i szczepień, skierowane do opinii publicznej i specjalistów. Ich celem jest pogłębienie wiedzy ogólnej i specjalistycznej w zakresie podstawowych kwestii związanych z profilaktyką chorób zaraźliwych, w tym chorób, którym zapobiega szczepienie, oraz identyfikacja najlepszych praktyk w zakresie zarządzania tymi kwestiami i ich kontroli na szczeblu państwa członkowskiego, takich jak poprawa usług i ulepszony przydział środków. Powinno to pomóc w podjęciu odpowiednich działań w zakresie profilaktyki i przez to przyczynić się do lepszego wdrożenia krajowych planów dotyczących gruźlicy, zapalenia wątroby i szczepień. Ocena tych działań przyczyni się do udoskonalenia metod profilaktyki skierowanych w szczególności do trudnodostępnych grup ludności i do grup mniejszościowych/zmarginalizowanych. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Szkolenia dotyczące określonych chorób (gruźlicy, zapalenia wątroby, grypy sezonowej, grypy typu A/H1N1) i szczepień organizowane dla pracowników podstawowej opieki zdrowotnej i dla osób niebędących „pracownikami służby zdrowia”, takich jak osoby pracujące w obszarach edukacyjnym i społecznym. Celem szkoleń jest poszerzenie umiejętności w zakresie uwzględniania specyficznych cech trudnodostępnych grup ludności, ludności narażonej, grup wysokiego ryzyka oraz grup mniejszościowych/zmarginalizowanych w odniesieniu do chorób zaraźliwych i szczepień, co przyczyniłoby się do sprawniejszego wdrażania krajowych planów dotyczących gruźlicy, zapalenia wątroby i szczepień. Zatwierdzone narzędzia i metody szkolenia utworzone w ramach działania zostaną rozpowszechnione i dostosowane do warunków krajowych. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

Skuteczniejsza kontrola chorób zaraźliwych

Kontrola chorób zaraźliwych wymaga zastosowania skutecznych narzędzi pozwalających na monitorowanie i ocenę skuteczności programów dotyczących chorób zaraźliwych. Wymienione poniżej działania mają na celu zapewnienie lepszej oceny istniejących modeli integracji i zarządzania oraz umożliwienie dodatkowego wglądu w przydział środków i w zobowiązania państw członkowskich w odniesieniu do gruźlicy.

— Opracowanie, przeprowadzenie i analiza wyników badania mającego na celu identyfikację zarządzania w zakresie gruźlicy i świadczenia usług w ramach systemu opieki zdrowotnej na poziomie państwa członkowskiego. Celem tego badania jest umożliwienie przeprowadzenia analizy opisowej różnych modeli w kontekście skuteczności programu. Szczegółowy opis modeli świadczenia usług związanych z gruźlicą umożliwiłby skuteczniejsze podejście do oceny przydzielonych środków i zobowiązań związanych z kontrolą gruźlicy prowadzoną przez państwa członkowskie. [Zaproszenie do składania ofert]

Kontrola chorób zaraźliwych, którym zapobiega szczepienie, wymaga wyraźnego określenia zasięgu szczepień. Wspieranie tworzenia rejestrów szczepień (zawierających dane dotyczące poszczególnych przypadków, w tym wykonanych szczepień, numerów serii, dat szczepienia) stanowi istotny element rozwoju wymagający bliskiej współpracy między organami państw członkowskich. Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób współpracowało już z państwami członkowskimi w tym zakresie.

— Utworzenie zestawu narzędzi wykorzystywanego na potrzeby rejestrów szczepień, wskazanie sposobów współpracy z Europejskim Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz badanie warunków przeniesienia, dostosowania i wykorzystania tych narzędzi w państwach członkowskich. Ich celem jest poprawa krajowych, regionalnych i lokalnych systemów zgłaszania w kwestiach związanych ze szczepieniami przy wykorzystaniu wspólnych narzędzi, co ułatwi porównywanie zasięgu szczepień w państwach członkowskich. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

3.2.1.2. Zwiększenie gotowości i przyspieszenie reagowania na sytuacje zagrożenia zdrowia, w tym na zmiany klimatu oraz kwestie związane z pandemią grypy i współpracą międzyregionalną (załącznik – pkt 1.1.1, 1.1.3 i 1.1.5)

Wspieranie gotowości w sytuacjach kryzysowych

Strategia wspierania gotowości w sytuacjach kryzysowych opiera się na synergii między kilkoma różnymi rodzajami działań.

— Przewiduje się przeprowadzenie następujących działań: określenie i wymiana najlepszych praktyk, przygotowanie projektów dokumentów, szkolenia, zagadnienia związane z mediami i informacjami kierowanymi do społeczeństwa i specjalistów, ulepszanie systemów modelowych i technik planowania w zakresie zagrożeń dla zdrowia, wytyczne referencyjne w sprawie zarządzania kryzysowego, szkolenie pracowników i personelu pomocniczego na wypadek nieprzewidzianych okoliczności, programy szkoleń (rodzaj szkolenia, cel, treść), rozpowszechnianie kluczowych działań określonych w ramach programu Komitetu ds. Bezpieczeństwa Zdrowia (HSC) i Ogólnoświatowej Inicjatywy na rzecz Bezpieczeństwa Zdrowotnego (18) (GHSI), ocena aspektów logistycznych odnoszących się do zarządzania sytuacją kryzysową, w tym kwestii dotyczących ciągłości działania i uwzględniających międzynarodowy wymiar wydarzeń. [Zaproszenia do składania ofert]

— Organizacja szkolenia pracowników i przeprowadzanie ćwiczeń na szczeblu europejskim jako podstawowy element zasady gotowości. [Zaproszenie do składania ofert]

Opracowanie narzędzi informacyjnych, wymiana informacji i mechanizmy gromadzenia danych

— Monitorowanie mechanizmów wymiany informacji w zakresie zarządzania kryzysowego oraz komunikacja i powiązania z międzynarodowymi narzędziami wymiany informacji. [Umowa administracyjna ze Wspólnym Centrum Badawczym]

— Opracowanie lub ulepszanie istniejących innowacyjnych narzędzi technologii informacyjnej i sieci służących do wykrywania i analizy zagrożeń dla zdrowia, takich jak system informacji geograficznej, nowy system wczesnego ostrzegania i przewidywania, narzędzia modelowania, świadomości sytuacyjnej i zarządzania kryzysowego. [Umowa administracyjna ze Wspólnym Centrum Badawczym]

— Badanie dotyczące istniejących w państwach członkowskich przepisów w sprawie gromadzenia danych osobowych (19), w szczególności w sytuacjach zagrożenia dla zdrowia publicznego. Celem badania jest przeanalizowanie kwestii ochrony danych w takich sytuacjach. Wyniki powinny przyczynić się do lepszej koordynacji działań polegających na ustalaniu kontaktów w celu opanowania zagrożenia. [Zaproszenie do składania ofert]

Zacieśnienie współpracy między sektorami

Współpraca międzysektorowa jest jedną z głównych kwestii związanych z planami gotowości i reagowania na zagrożenia dla zdrowia. Współpracę tę należy nawiązać na różnych polach, takich jak systemy nadzoru i ostrzegania (20) (np. numer 112).

— Opracowywanie strategii opierającej się na ocenie wyciągniętych wniosków w odniesieniu do zacieśniania współpracy międzysektorowej w reakcji na zagrożenia dla zdrowia w zakresie nadzoru, gotowości i reagowania oraz w odniesieniu do systemów ostrzegania we wszystkich istotnych sektorach. Szczególne znaczenie przypisuje się m.in. transgranicznej koordynacji interoperacyjności i wzmocnieniu wspólnych reakcji na nagłe pojawianie się zagrożeń dla zdrowia. Celem tej strategii jest poprawa gotowości i reagowania na zagrożenia dla zdrowia poprzez prowadzenie współpracy z odpowiednim sektorem (odpowiednimi sektorami), na przykład z sektorami transportu, sił ochrony ludności i sił bezpieczeństwa zaangażowanymi w ciągłość działań. Celem jest także określenie sposobów poprawy. Szczególne zainteresowanie budzi wykorzystywanie wyników w ramach międzysektorowego zarządzania kryzysowego. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

Wspieranie dostosowywania sektora zdrowia do konsekwencji zmian klimatu

W Europie podejmuje się środki mające zapobiegać globalnemu ociepleniu i ewentualnym katastrofalnym zmianom klimatu, o których mowa w białej księdze WE „Adaptacja do zmian klimatu” (21).

— Wdrożenie działań zaproponowanych w dokumencie uzupełniającym białą księgę WE dotyczącym wpływu zmian klimatu na zdrowie (22) w odniesieniu do ekstremalnych warunków pogodowych, opracowywania modeli wpływu na zdrowie, szkoleń, uwzględnienia wpływu zmian klimatu na grupy narażone oraz współpracy z Europejskim Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, WHO i sąsiednimi krajami. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

3.2.1.3. Doskonalenie istniejącej zdolności do reagowania na zagrożenia ze strony środków biologicznych, chemicznych i radiologicznych oraz na pojawiające się obciążenie środowiska chorobami (załącznik – pkt 1.1.1 i 1.1.4)

Komitet ds. Bezpieczeństwa Zdrowia (HSC) opracowuje działania mające na celu koordynowanie i wspieranie gotowości państw członkowskich w zakresie bezpieczeństwa zdrowotnego i ich zdolności do reagowania na ataki środkami biologicznymi, chemicznymi i radiologicznymi oraz do planowania obrony przed tymi atakami.

Drugi program w dziedzinie zdrowia identyfikuje dodatkowe zagrożenia dla zdrowia i odnosi się do kwestii interoperacyjności mechanizmów, systemów opieki zdrowotnej, planów i strategii, ze szczególnym uwzględnieniem działań międzysektorowych.

Wspieranie laboratoriów referencyjnych i poprawa oceny toksyczności chemikaliów przemysłowych i zagrożeń radioaktywnych

Przewidziane działania mają na celu wspieranie laboratoriów referencyjnych państw członkowskich w zakresie chemikaliów i substancji radioaktywnych oraz oceny toksyczności chemikaliów przemysłowych i zagrożeń radioaktywnych.

— Badanie i audyt „krajowych laboratoriów referencyjnych” w zakresie chemikaliów i substancji radioaktywnych, w tym warsztat dotyczący wymiany umiejętności i zdolności. Celem badania jest przeanalizowanie i przedstawienie przesłanek dla funkcjonowania europejskiego systemu laboratoriów referencyjnych, przedstawienie analitycznego przeglądu aktualnej sytuacji laboratoriów referencyjnych w różnych państwach członkowskich i szczegółowe badanie istotnych dowodów na istnienie ewentualnych zalet i wad utworzenia europejskiej sieci referencyjnej. Badanie to powinno objąć minimalne elementy składowe europejskiego systemu laboratoriów referencyjnych, w tym elementy kluczowe dla jego rozwoju, oraz tworzenie sieci kontaktów krajowych i międzynarodowych jako warunek wstępny dla skutecznego działania w zakresie wykrywania zagrożeń i reagowania na nie. [Zaproszenie do składania ofert]

— Tworzenie sieci oceny ryzyka toksyczności chemikaliów przemysłowych i zagrożeń radioaktywnych. Celem jest wykształcenie umiejętności oceny ryzyka w odniesieniu do chemikaliów i zagrożeń radioaktywnych. [Zaproszenie do składania ofert]

— Opracowanie naukowo zatwierdzonych, opartych na dowodach środków zaradczych związanych ze zdrowiem publicznym. Celem jest opracowanie protokołów szybkiej analizy zagrożeń i ryzyka w odniesieniu do chemikaliów i zagrożeń radioaktywnych. [Zaproszenie do składania ofert]

Zwiększenie zdolności w zakresie bezpieczeństwa zdrowotnego na świecie

Współczesne wyzwania dla bezpieczeństwa zdrowotnego nie ograniczają się tylko do samych kwestii zdrowotnych, takich jak choroby zaraźliwe lub do zagrożeń związanych z umyślnym lub przypadkowym uwolnieniem środków biologicznych, chemicznych, radiologicznych i jądrowych. Bezpieczeństwo zdrowotne powinno być wspólnym przedmiotem zainteresowania wszystkich sektorów polityki.

— Wspieranie priorytetów Komitetu ds. Bezpieczeństwa Zdrowia (HSC) (23) na 2010 r., w tym działań sekcji i grup roboczych Komitetu. [Zaproszenie do składania ofert]

— Porównanie podejść, w tym benchmarkingu, wskazówek, wymiany najlepszych praktyk i modeli organizacyjnych w odniesieniu do pomocy w sytuacjach kryzysowych i analizy warunków przeniesienia i dostosowania do innych kontekstów (24). Celem tego porównania jest ograniczenie wpływu sytuacji kryzysowych na masową skalę i przedstawienie wytycznych umożliwiających dostosowanie środków zdrowia publicznego do zagrożeń, które mogą osiągnąć zasięg międzynarodowy rozprzestrzeniając się np. w portach morskich lub portach lotniczych. Koordynacja europejskiego systemu reagowania ma istotne znaczenie dla skuteczności każdej strategii powstrzymywania lub opóźniania. Konstrukcja ta jest także powiązana z powszechnym stosowaniem międzynarodowych przepisów zdrowotnych WHO (ang. International Health Regulations – IHR). [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Lepsze budowanie zdolności do przeprowadzania wspólnych operacji egzekwowania prawa przez organy bezpieczeństwa i organy odpowiedzialne za zdrowie na podstawie dokumentu roboczego KE w sprawie łączenia bezpieczeństwa i zdrowia (25). Dokument ten koncentruje się na współpracy organów odpowiedzialnych za zdrowie obywateli z organami ścigania na szczeblu krajowym, współpracy między państwami członkowskimi i na szczeblu UE oraz zawiera zestawienie dobrych praktyk mających na celu wspieranie państw członkowskich w ulepszaniu ich struktur krajowych, w podnoszeniu świadomości i zacieśnianiu europejskiej współpracy i koordynacji. [Wspólne działania]

— Międzynarodowa konferencja na temat globalnego bezpieczeństwa zdrowotnego (26). Jej celem jest lepsze zdefiniowanie współzależności między bezpieczeństwem zdrowotnym i innymi sektorami, umocnienie światowych powiązań na drodze wymiany wiedzy i dobrych praktyk dotyczących kwestii bezpieczeństwa zdrowotnego oraz określenie kilku kluczowych obszarów bezpieczeństwa zdrowotnego. W konferencji wezmą udział europejskie podmioty działające w dziedzinie zdrowia publicznego i w innych istotnych obszarach polityki, podmioty międzynarodowe, takie jak Ogólnoświatowa Inicjatywa na rzecz Bezpieczeństwa Zdrowotnego, kraje grupy G8, WHO, organizacje obronne, takie jak NATO, oraz organizacje humanitarne i organizacje społeczeństwa obywatelskiego. Umożliwi ona także rozwój komunikacji w sprawie wewnętrznych i zewnętrznych aspektów bezpieczeństwa zdrowotnego. [Zaproszenie do składania ofert]

3.2.2. Poprawa bezpieczeństwa obywateli (załącznik – pkt 1.2 i 1.2.3)

W ramach poprawy bezpieczeństwa obywateli należy się skupić na dwóch obszarach priorytetowych: działaniach profilaktycznych w obszarze bezpieczeństwa pacjentów oraz opiniach naukowych i ocenie ryzyka.

3.2.2.1. Opracowanie działań profilaktycznych w obszarze bezpieczeństwa pacjentów

Pracownicy opieki zdrowotnej przywiązują szczególną uwagę do kwestii oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe i kwestii zakażeń związanych z opieką zdrowotną (27). Wymiana informacji i szkolenia odgrywają istotną role w ulepszaniu praktyki zawodowej.

— Konferencja na temat wymiany najlepszych praktyk i narzędzi z obszaru bezpieczeństwa pacjentów. Jej celem jest przedstawienie pierwszych wyników działań i narzędzi opracowanych w ramach zaproszenia do składania wniosków dotyczących projektów na 2009 r. drugiego programu w dziedzinie zdrowia oraz określenie strategii rozpowszechniania i wykorzystywania tych wyników. W konferencji wezmą udział organy odpowiedzialne za zdrowie publiczne, pracownicy służby zdrowia, przedstawiciele przemysłu i eksperci do spraw oceny ryzyka. Wyniki konferencji powinny także ułatwić powiązanie definicji polityk bezpieczeństwa pacjentów na szczeblu krajowym i europejskim oraz w obszarze opieki zdrowotnej, a także powinny umożliwić ulepszenie systemów wymiany i szkolenia pracowników służby zdrowia, w szczególności w regionach transgranicznych. [Zaproszenie do składania ofert]

— Szkolenia pracowników opieki zdrowotnej i pedagogów do spraw zdrowia. Ich celem jest zastosowanie narzędzi opracowanych w ramach działań finansowanych w ramach planu prac na 2009 r. drugiego programu w dziedzinie zdrowia będącego wspólną podstawą. Szczególna uwaga będzie poświęcona specyficznym cechom profilaktyki, w szczególności właściwemu stosowaniu antybiotyków w trudnodostępnych grupach ludności (np. niezależnie od prawa pobytu, wśród migrantów, w grupach mniejszościowych/zmarginalizowanych). [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

3.2.2.2. Opinie naukowe i ocena ryzyka (załącznik – pkt 1.2.1)

— Udostępnianie Komisji niezależnych opinii wysokiej jakości dotyczących zagrożeń dla zdrowia. Zapewnienie funkcjonowania komitetów naukowych zgodnie z decyzją 2008/716/WE: wynagrodzenia specjalne. Wynagrodzenia specjalne są wypłacane ekspertom za opracowywanie opinii naukowych. [Komitety naukowe]

— Dialog w sprawie oceny ryzyka prowadzony za pośrednictwem warsztatu – konferencji Nano. Celem jest zebranie w jednym miejscu naukowców, osób dokonujących oceny ryzyka, organów władzy publicznej, przedstawicieli przemysłu, konsumentów i organizacji pozarządowych zajmujących się ochroną środowiska, aby przeanalizowali i przedyskutowali aktualną sytuację naukową, przepisy, osiągnięcia międzynarodowe, zarządzanie ryzykiem i komunikację oraz, aby określili właściwe środki ulepszenia wskazówek wspierających bezpieczny, zintegrowany i odpowiedzialny rozwój nanotechnologii. [Zaproszenie do składania ofert]

— Dialog w sprawie oceny ryzyka prowadzony w drodze analizy perspektywicznej nanotechnologii. Jego celem jest określenie i przedyskutowanie kwestii oceny ryzyka, które wysuwają się na pierwszy plan w związku z wprowadzeniem nanotechnologii drugiej i trzeciej generacji. [Umowa administracyjna ze Wspólnym Centrum Badawczym]

— Dialog w sprawie oceny ryzyka prowadzony w ramach II konferencji międzynarodowej. Jego celem jest ułatwienie prowadzenia globalnego dialogu w zakresie oceny ryzyka przez specjalistów ds. oceny ryzyka z udziałem organów zajmujących się tą kwestią w UE i ich głównych partnerów międzynarodowych. Dialog ten jest związany z transatlantyckim dialogiem na temat oceny ryzyka prowadzonym przez Komisję Europejską z USA i Kanadą i rozwija go. Jest to druga, organizowana dwa razy w roku, międzynarodowa konferencja w sprawie oceny ryzyka. Pierwsza konferencja odbyła się w dniach 13-14 listopada 2008 r. [Zaproszenie do składania ofert]

— Informowanie o ryzyku za pośrednictwem podsumowań opinii naukowych napisanych niefachowym językiem. Jej celem jest opracowanie tekstów internetowych zawierających informacje z wybranych opinii komitetów naukowych ds. produktów nieżywnościowych, których forma i język pozwolą laikom na zrozumienie przedmiotowych zagadnień. [Zaproszenie do składania ofert]

— Pomoc techniczna udzielana komitetom naukowym. Jej celem jest wyszukiwanie i odzyskiwanie naukowej masy krytycznej oraz wsparcie przy redagowaniu opinii naukowych i przy kontroli ich jakości. Pozwoli to komitetom naukowym skupić się wyłącznie na kwestiach naukowych i na ocenie danych naukowych. [Zaproszenie do składania ofert]

— Wspólne sprawozdania doradców w sprawie aspektów metodologicznych oceny ryzyka i w sprawie nowo powstających zagrożeń dla zdrowia, wspierające lub uzupełniające działania komitetów i paneli naukowych UE, przygotowane wspólnie przez kilka organów doradczych ds. nauki działających w państwach członkowskich. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Współpraca w dziedzinie oceny ryzyka prowadzona w ramach warsztatów poświęconych konkretnym lub ogólnym tematom związanym z oceną ryzyka oraz prace komitetów naukowych Komisji ds. produktów nieżywnościowych mające promować i ułatwiać dialog ekspertów. [Zaproszenie do składania ofert]

— Informowanie o ryzyku poprzez publikację wyników i informacji o działalności prowadzonej przez komitety naukowe ds. produktów nieżywnościowych w czasopismach naukowych i innych mediach. Celem publikacji jest lepsze uwidocznienie tego rodzaju działalności i zwiększenie jej rozpoznawalności, zarówno w kręgach akademickich, jak i wśród opinii publicznej. [Zaproszenie do składania ofert]

— Informowanie o ryzyku przez poprawianie i uaktualnienie stron internetowych komitetów naukowych i powiązanych stron internetowych (np. poświęconych nanotechnologii, polom elektromagnetycznym). Celem tego rodzaju działań jest zwiększenie widoczności i poprawa komunikacji z dziennikarzami, zainteresowanymi stronami i opinią publiczną. [Zaproszenie do składania ofert]

— Informowanie o ryzyku przez rozwijanie profesjonalnej strategii komunikacyjnej, np. przez organizowanie niewielkich warsztatów z udziałem dziennikarzy zajmujących się różnymi dziedzinami nauki. [Zaproszenie do składania ofert]

— Ocena bieżących środków i potrzeb. Jej celem jest zapewnienie wysokiej jakości funkcjonowania komitetów naukowych (analiza porównawcza agencji UE pełniących porównywalne funkcje). [Zaproszenie do składania ofert]

3.2.2.3. Bezpieczeństwo krwi, tkanek, komórek i narządów (załącznik – pkt 1.2.2)

— Organizacja szkoleń poświęconych kwestii tkanek i komórek dla określonej liczby inspektorów. Celem tych szkoleń jest ujednolicenie wiedzy na temat inspekcji i sposobu ich przeprowadzania w UE oraz zwiększenie liczby przeszkolonych specjalistów. Takie ujednolicenie praktyki dotyczącej inspekcji zwiększy wzajemne zaufanie, a tym samym pobudzi współpracę państw członkowskich. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Współpraca ad hoc z Radą Europy w zakresie szczególnych zagadnień związanych z substancjami pochodzenia ludzkiego (krwią, tkankami, komórkami, narządami) mająca na celu dalsze rozwijanie i wzmacnianie działań UE w tej dziedzinie. Aby promować i chronić ludzkie zdrowie Komisja współpracuje z Radą Europy w zakresie norm jakości związanych z gromadzeniem/zamówieniami, badaniami, przetwarzaniem, przechowywaniem, składowaniem i dystrybucją składników krwi, narządów, tkanek i komórek. Taka współpraca ad hoc przyczynia się do wdrażania przepisów wspólnotowych i polityki w tej dziedzinie. [Umowa w sprawie przyznania dotacji bezpośredniej zawarta z Radą Europy]

Mając na celu wspieranie wdrożenia 10 konkretnych działań priorytetowych określonych w komunikacie Komisji „Plan działania dotyczący dawstwa i przeszczepiania narządów (2009–2015): zacieśnianie współpracy między państwami członkowskimi” (COM(2008) 819 wersja ostateczna) (28):

(1) Szkolenie pracowników służby zdrowia. Działania priorytetowe 1 i 3 zwracają szczególną uwagę na rolę koordynatorów ds. transplantacji. Celem szkoleń jest dopilnowanie, aby w państwach członkowskich powołano takich kluczowych pracowników służby zdrowia i zapewniono im ciągłe szkolenia. Powinno to doprowadzić do zwiększenia liczby dobrze wyszkolonych koordynatorów ds. transplantacji. Wykazano już, że kluczowi pracownicy służby zdrowia odgrywają istotną rolę w zwiększaniu wskaźników dawstwa narządów. [Zaproszenie do składania ofert]

(2) Promowanie działań (działanie priorytetowe 6) i współpraca regionalna. Zadaniem planu działań jest zacieśnienie współpracy i zwiększenie koordynacji działań państw członkowskich w zakresie dawstwa i przeszczepiania narządów. Ma to na celu ułatwienie takiej współpracy między państwami członkowskimi, w których istnieje dobrze rozwinięty system działań związanych z transplantacją, a państwami członkowskimi, w których system ten jest usprawniany lub rozwijany. Taki proces uczenia się od siebie nawzajem doprowadzi do zwiększenia skuteczności i dostępności systemów działań związanych z transplantacją. [Wspólne działania i dotacje operacyjne]

(3) Finansowanie warsztatów z uwzględnieniem sposobu usprawnienia informowania opinii publicznej i pracowników służby zdrowia o nowych osiągnięciach w przedmiotowej dziedzinie (działanie priorytetowe 4 + 5). Jednym z celów jest poprawa jakości informacji dotyczących dawstwa i przeszczepiania narządów przekazywanych opinii publicznej. W trakcie warsztatów mogłyby zostać poruszone takie tematy, jak rozwijanie umiejętności komunikacyjnych pracowników służby zdrowia i grup wsparcia, a w jego ramach mogłyby być przeprowadzone seminaria dotyczące sposobów reagowania na negatywne informacje w mediach. Powinno to doprowadzić do podniesienia świadomości i pogłębienia wiedzy na temat dawstwa i przeszczepiania narządów. [Zaproszenie do składania ofert]

3.3. Tematy, których dotyczy drugi cel „Promocja zdrowia”

Działania opisane w niniejszej sekcji mają na celu promowanie zdrowia i zapobieganie poważnym chorobom oraz realizację ogólnego priorytetu, czyli zmniejszanie nierówności w dziedzinie zdrowia w całej UE poprzez działanie w odniesieniu do podstawowych czynników wpływających na zdrowie, takich jak odżywianie i aktywność fizyczna, spożywanie alkoholu, palenie tytoniu i używanie narkotyków, a także w zakresie szerszych uwarunkowań społecznych i środowiskowych. Działanie to powinno uwzględniać aspekt płci.

W 2010 r. działania w ramach tego celu będą zmierzać do zmniejszenia nierówności w dziedzinie zdrowia w państwach członkowskich i regionach UE oraz pomiędzy nimi, do promowania podejścia uwzględniającego kwestie zdrowotne we wszystkich sektorach polityki, oraz do oceny i promowania zrównoważonych inwestycji w dziedzinie zdrowia na poziomie krajowym i regionalnym, a przez to wspierania strategicznych tematów zarysowanych w strategii UE w zakresie zdrowia. Gorąco zachęca się regiony UE i organy lokalne do współpracy przewidującej istnienie partnerstw promujących zdrowie.

3.3.1. Promowanie zdrowszego stylu życia oraz zmniejszanie nierówności w dziedzinie zdrowia (załącznik – pkt 2.1)

3.3.1.1. Promowanie podejścia uwzględniającego kwestie zdrowotne we wszystkich sektorach polityki (załącznik – pkt 2.1.2)

— Badanie skutków gospodarczych integrowania kwestii zdrowia z innymi politykami, w tym ocena ogólnego wpływu na zdrowie i wpływu na poszczególne aspekty zdrowia ludności. Celem badania jest określenie wartości dodanej gospodarek europejskich oraz dostarczenie osobom odpowiedzialnym za wyznaczanie kierunków polityki i innym zainteresowanym stronom argumentów przemawiających za włączeniem zdrowia w główny nurt polityki. Powinno to wskazać perspektywy utworzenia partnerstw i synergii z innymi politykami uwzględniającymi kwestie zdrowia, np. z polityką społeczną, spójności, konkurencyjności, transportu i ochrony środowiska, tworząc w ten sposób sytuację, w której wszystkie strony odnoszą korzyści. [Zaproszenie do składania ofert]

3.3.1.2. Rozwijanie zdolności w zakresie zdrowia publicznego (załącznik – pkt 2.1.1)

— Tworzenie planów działań i strategii na poziomie krajowym, regionalnym lub lokalnym związanych z rozwijaniem zdolności w zakresie ochrony zdrowia publicznego. Celem jest zwiększenie zdolności europejskich publicznych systemów opieki zdrowotnej i organizacji, w tym publicznych systemów opieki zdrowotnej, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, organizacji pozarządowych i uniwersytetów. Plany powinny regulować kwestie rozwoju specjalistów ds. ochrony zdrowia publicznego oraz rozwoju umiejętności i pogłębiania wiedzy z tej dziedziny u osób, które nie są specjalistami ds. ochrony zdrowia publicznego zatrudnionymi w pełnym wymiarze czasu, ale których jakość pracy wzrosłaby dzięki pogłębieniu wiedzy w zakresie ochrony zdrowia publicznego (w tym u innych pracowników służby zdrowia, menadżerów i administratorów). Plany te powinny także dotyczyć tworzenia narzędzi, wiedzy i systemów wspierających praktykę z zakresu zdrowia publicznego, w tym poprawę umiejętności komunikacyjnych. Zadania mogą obejmować tworzenie sieci kontaktów i wymianę dobrych praktyk, opracowywanie programów szkoleń, systemy informacji i aspekty administracji publicznej związane ze zdrowiem publicznym. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Opracowywanie narzędzi, procedury, dobrych praktyk i działań pilotażowych w celu poprawy interakcji pomiędzy podmiotami prowadzącymi badania w zakresie zdrowia publicznego a opracowywaniem polityki na poziomie UE. Należy się w szczególności skupić na kwestiach przywództwa, infrastruktury i zdolności w perspektywie średnioterminowej i krótkoterminowej oraz na opracowaniu kryteriów i kluczowych elementów. Celem jest wspieranie określania wniosków dotyczących polityki zdrowotnej i rozwój prowadzący do wzmocnienia społeczeństwa obywatelskiego oraz organizacji pozarządowych w dziedzinie zdrowia, w szczególności w nowych państwach członkowskich i w krajach Europy Środkowej i Wschodniej. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Dotacje operacyjne udzielane europejskim sieciom i organizacjom pozarządowym zajmującym się wieloma horyzontalnymi kwestiami zdrowia publicznego, które mają znaczenie dla rozwoju prac w dziedzinie zdrowia UE i są interesujące z punktu widzenia rozwoju ogólnej polityki w zakresie zdrowia publicznego. Ich głównym celem jest wzmocnienie istotnych sieci i organizacji, aby zwiększyć i promować udział społeczeństwa obywatelskiego i organizacji pozarządowych na szczeblu europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym podczas wdrażania strategii w zakresie zdrowia. [Dotacje operacyjne]

3.3.1.3. Zmniejszanie nierówności w dziedzinie zdrowia (załącznik – pkt 2.1.2)

— Techniczne i naukowe wsparcie grupy ekspertów UE i powiązanych grup, w tym grup naukowych, grup zainteresowanych stron i regionalnej sieci do spraw nierówności w dziedzinie ochrony zdrowia oraz prace techniczne obejmujące rozwijanie metodologii i wdrażanie programu prac dotyczącego oceny wpływu nierówności w dziedzinie ochrony zdrowia prowadzonej przez 3 lata. Ma to na celu wdrożenie działań określonych w komunikacie Komisji w sprawie nierówności w dziedzinie zdrowia (29). [Wspólne działania]

— Pomoc techniczna przy opracowywaniu sprawozdania dotyczącego nierówności w dziedzinie zdrowia w UE. Ma to na celu wdrożenie działań określonych w komunikacie Komisji w sprawie nierówności w dziedzinie zdrowia. [Zaproszenie do składania ofert]

3.3.2. Propagowanie zdrowszego stylu życia oraz ograniczanie występowania poważnych chorób i urazów przez oddziaływanie na uwarunkowania zdrowotne (załącznik – pkt 2.2)

3.3.2.1. Dzieci i młodzież (załącznik – pkt 2.2.1)

— Określanie i ocena skuteczności najlepszych praktyk mających na celu: a) promowanie zdrowia i dobrego samopoczucia dzieci i młodzieży za pośrednictwem nieformalnego uczenia się i edukacji „pozaformalnej” oraz pracy społecznej/pracy z młodzieżą, korzystania z doświadczeń i przykładów organizacji młodzieżowych i organizacji opieki społecznej; b) zapobieganie ryzykownym zachowaniom młodzieży; c) zapewnianie zdrowego środowiska w szkołach i innych ośrodkach edukacyjnych oraz promowanie w nich zdrowia m.in. przez wdrażanie kwestii związanych ze zdrowiem w programach nauczania i wdrażanie ich także przez inicjatywę na rzecz zdrowia młodzieży. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Analizowanie najlepszych praktyk związanych ze świadczeniem usług lub z inwestowaniem w działania promujące zdrowie skierowane do młodzieży na poziomie lokalnym, szczególnie na dużych obszarach miejskich. Komisja zamierza wykorzystać wyniki sfinansowanego działania do rozwoju swojej inicjatywy na rzecz zdrowia młodzieży, integrującej wyniki konferencji w sprawie zdrowia młodzieży, która odbyła się w lipcu 2009 r. w Brukseli. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

3.3.2.2. Zdrowie i praca (załącznik – pkt 2.2.1)

— Rozwój i wspieranie dobrych praktyk umożliwiających utrzymanie pracy lub powrót na rynek pracy osobom cierpiącym na przewlekłe choroby. Obejmuje to programy rehabilitacji i inne działania, w szczególności te uwzględniające współpracę sektora opieki zdrowotnej i sektora zatrudnienia. Celem jest wspieranie strategii w zakresie zdrowia i wspólnotowej strategii na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2007-2012. (30) [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

3.3.2.3. Odżywianie się i aktywność fizyczna (załącznik – pkt 2.2.1)

— Działania następcze dotyczące zmiany składu produkowanej żywności – wymiana dobrych praktyk w odniesieniu do zmniejszenia zawartości tłuszczów, tłuszczów nasyconych i trans, soli i cukru w produkowanej żywności, skupiające się na technicznych i ekonomicznych aspektach zmiany składu żywności w małych i średnich przedsiębiorstwach. Celem jest wspieranie działań następczych związanych z wdrażaniem białej księgi „Strategia dla Europy w sprawie zagadnień zdrowotnych związanych z odżywianiem, nadwagą i otyłością” (31). [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Tworzenie lub wdrażanie dobrych praktyk dotyczących sposobów promowania aktywności fizycznej na obszarach o słabszej pozycji społeczno-ekonomicznej poprzez planowanie przyszłej infrastruktury oraz za sprawą polityki rekreacyjnej i działań całej społeczności. Celem jest wspieranie działań następczych związanych z wdrażaniem białej księgi „Strategia dla Europy w sprawie zagadnień zdrowotnych związanych z odżywianiem, nadwagą i otyłością” i wytycznych UE w sprawie aktywności fizycznej (32). [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Wymiana know-how dotyczącego inicjatyw wspólnotowych mających na celu zmniejszenie liczby przypadków nadwagi i otyłości. Celem jest wspieranie działań następczych związanych z wdrażaniem białej księgi „Strategia dla Europy w sprawie zagadnień zdrowotnych związanych z odżywianiem, nadwagą i otyłością” oraz wspieranie dalszego rozwoju polityki i działań.. [Zaproszenie do składania ofert]

3.3.2.4. Zdrowie seksualne oraz kwestie HIV i AIDS (załącznik – pkt 2.2.1)

Zgodnie z komunikatem Komisji w sprawie zwalczania HIV/AIDS (33) i zgodnie z inicjatywami dotyczącymi polityki zdrowotnej w sprawach młodzieży, priorytetowe znaczenie będzie przypisywane następującym działaniom:

Zdrowie seksualne młodzieży

— Badanie poziomu wiedzy młodzieży (w wieku 12-17 lat) na temat zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego w państwach członkowskich UE. Celem tego badania jest pogłębienie wiedzy stanowiącej podstawę dyskusji na temat właściwego działania na poziomie europejskim w zakresie zdrowia seksualnego młodzieży. [Zaproszenie do składania ofert]

— Określenie dobrych praktyk dotyczących metod i odpowiedniego środowiska informowania młodzieży o zdrowiu seksualnym i reprodukcyjnym, ze szczególnym uwzględnieniem grup zmarginalizowanych i trudnodostępnych, co miałoby służyć zmniejszeniu liczby zakażeń przenoszonych drogą płciową i innych wymiernych skutków, takich jak zmniejszenie liczby niechcianych ciąż nastolatek i przypadków przemocy seksualnej. Ma to na celu przeniesienie na wyższy poziom dyskusji i wymiany informacji dotyczących zdrowia seksualnego na poziomie UE, aby dalej rozwijać politykę UE. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Określenie metod stosowanych przez specjalistów ds. marketingu, aby dotrzeć do młodzieży oraz ocena, czy i w jaki sposób metody te mogą być wykorzystywane do informowania młodzieży o zdrowiu seksualnym. Ma to na celu wspieranie/przeniesienie na wyższy poziom dyskusji dotyczących zdrowia seksualnego na poziomie UE, aby dalej rozwijać politykę UE [Zaproszenie do składania ofert]

HIV/AIDS

Zgodnie ze strategią w zakresie zdrowia na rzecz promocji dostępu do opieki wysokiej jakości, promocji równości i solidarności oraz wzmocnienia pozycji UE w zakresie ochrony zdrowia na świecie drugi komunikat Komisji w sprawie zwalczania HIV/AIDS przedstawia szczegółowe informacje na temat celów Unii Europejskiej związanych ze zmniejszeniem liczby nowych zakażeń wirusem HIV w perspektywie średnioterminowej i poprawą jakości życia osób żyjących z HIV/AIDS lub zakażonych HIV/AIDS w Unii Europejskiej i krajach sąsiednich. Następujące działania będą stanowiły kluczowe elementy przyczyniające się do skutecznego reagowania na HIV/AIDS w UE i krajach sąsiednich:

— Opracowywanie strategii na rzecz dotarcia do najbardziej zagrożonych grup ludności i opracowania we współpracy z zainteresowanymi stronami odpowiednich środków komunikacji z poszanowaniem szczególnych kontekstów kulturowych i społeczno-ekonomicznych. Ma to na celu wsparcie wdrożenia komunikatu Komisji w sprawie HIV/AIDS. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Promowanie łączonej i celowej profilaktyki uzupełnianej ścisłym nadzorem, dostęp do najnowszych metod leczenia, badań na obecność HIV i skutecznej infrastruktury. Ma to na celu wsparcie wdrożenia komunikatu Komisji w sprawie HIV/AIDS. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Koordynacja i ułatwianie wymiany dobrych praktyk i przekazanie know-how dotyczącego zapobiegania zakażeniom wirusem HIV, badania, leczenia i opieki w państwach członkowskich i krajach sąsiednich Europy Wschodniej, ze szczególnym uwzględnieniem osób przyjmujących narkotyki dożylnie. Ma to na celu wsparcie wdrożenia komunikatu Komisji w sprawie zwalczania HIV/AIDS. [Dotacje operacyjne]

3.3.2.5. Zdrowie psychiczne (załącznik – pkt 2.2.1)

Zgodnie z ogólnym podejściem strategicznym w dziedzinie zdrowia psychicznego (34) określonym w Europejskim Pakcie na rzecz Zdrowia i Dobrostanu Psychicznego (35) największą uwagę zwróci się na działania przyczyniające się do wdrażania wyników konferencji tematycznych zorganizowanych w 2009 r. i dotyczących „zdrowia psychicznego młodzieży oraz edukacji” (36) oraz „zapobiegania depresji i samobójstwom” (37).

— Angażowanie młodzieży w rozwój i wdrażanie podejść służących włączaniu promocji zdrowia psychicznego i profilaktyki zaburzeń psychicznych do środowiska edukacyjnego i inicjatyw młodzieżowych. Celem tego działania jest osiąganie lepszych wyników akademickich, społecznych i zdrowotnych. Umożliwi to Wspólnocie zachęcenie innych podmiotów do zaangażowania w realizację podobnych podejść. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Promowanie tworzenia sieci regionalnych i lokalnych oraz strategii wdrażania działań związanych z promocją zdrowia psychicznego, profilaktyką zaburzeń psychicznych i zapobieganiem samobójstwom, w które zaangażowane będą organy odpowiedzialne za zdrowie i inne organy władzy publicznej, zainteresowane strony nieprowadzące działalności związanej ze zdrowiem oraz społeczeństwo obywatelskie. Uwzględniony zostanie fakt, że decyzje i działania podjęte w regionach i ośrodkach miejskich wywierają kluczowy wpływ na zdrowie psychiczne ludności. Ma to na celu opracowanie przykładów działań w zakresie zdrowia psychicznego, które Wspólnota może określić jako dobre praktyki. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Promowanie międzydyscyplinarnej współpracy między pracownikami służby zdrowia, która będzie odnosiła się do powiązań między zdrowiem psychicznym i fizycznym oraz opierała się na rosnącym zrozumieniu dla łączących je współzależności. Szczególną uwagę zwraca się na identyfikowanie możliwości zapobiegania depresji pojawiającej się w związku z chorobą somatyczną. Celem jest określenie, jakie korzyści dla zdrowia i jakości życia pacjentów oraz dla trwałości systemów opieki zdrowotnej przynoszą tego rodzaju działania. Umożliwi to Wspólnocie wspieranie państw członkowskich w podnoszeniu jakości opieki i w zapewnianiu trwałości systemów opieki zdrowotnej. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Składające się z trzech części badanie służące ocenie systemów ochrony zdrowia psychicznego, sytuacji i wyników w państwach członkowskich. Celem tego badania jest wspieranie paktu na rzecz zdrowia psychicznego przez dostarczanie dodatkowych informacji. Pierwsza część zawiera opis systemów ochrony zdrowia psychicznego w państwach członkowskich, krajach kandydujących i krajach EFTA/EOG i wskazuje na ich różnice i podobieństwa. W drugiej części zgromadzono informacje na temat poziomów zdrowia psychicznego i chorób psychicznych we wskazanych krajach. W trzeciej części określono korzyści dla zdrowia, edukacji, zatrudnienia i społeczeństwa wynikające z inwestowania w zdrowie psychiczne oraz w jego promocję i w profilaktykę. [Zaproszenie do składania ofert]

3.3.2.6. Zapobieganie uzależnieniom

Tytoń (załącznik – pkt 2.2.1)

Działania związane z tytoniem są opracowywane zgodnie z ogólnym podejściem UE do ograniczania użycia tytoniu oraz z ramową konwencją o ograniczeniu użycia tytoniu.

— Badanie dostępności, stosowania i otoczenia regulacyjnego w odniesieniu do nowych wyrobów tytoniowych i nikotynowych. Badanie to ma na celu identyfikację wszelkich braków w istniejących przepisach WE (np. określenie produktów nieobjętych przepisami dotyczącymi tytoniu, żywności lub produktów leczniczych). [Zaproszenie do składania ofert]

— Wspieranie wdrożenia polityki UE dotyczącej ograniczania użycia tytoniu, w szczególności w odniesieniu do podnoszenia świadomości w zakresie zagrożeń dla zdrowia. [Zaproszenie do składania ofert]

— Neutralne wspieranie polityki naukowej. Celem tego działania jest otrzymywanie silnego poparcia dla wdrożenia ramowej konwencji o ograniczeniu użycia tytoniu. W wyniku tego projektu: SANCO otrzyma wsparcie w wypełnianiu funkcji najważniejszego podmiotu ułatwiającego opracowywanie wytycznych do ramowej konwencji o ograniczeniu użycia tytoniu, dotyczących badania i pomiaru wyrobów tytoniowych, a europejska sieć rządowych laboratoriów przemysłu tytoniowego będzie skutecznie funkcjonowała. [Umowa administracyjna ze Wspólnym Centrum Badawczym]

Alkohol (załącznik – pkt 2.2.1)

Zgodnie z komunikatem Komisji o strategii UE w zakresie wspierania państw członkowskich w ograniczaniu szkodliwych skutków spożywania alkoholu (38), w celu dalszego rozwoju polityki zmierzającej do ograniczenia szkodliwych skutków spożywania alkoholu, priorytetowe znaczenie będzie przypisywane następującym działaniom:

— Ogólnoeuropejski przegląd rynku i regulacji dotyczących rodzajów napojów alkoholowych szczególnie atrakcyjnych dla nieletnich (alkopopów, drinków gotowych do spożycia (RTD), piw smakowych, energetycznych napojów alkoholowych i innych produktów, takich jak żele i lody zawierające alkohol). Przedstawienie sytuacji na szczeblu UE przyczyni się do rozwoju i koordynacji działań państw członkowskich w ramach strategii UE dotyczącej alkoholu, ze zwróceniem szczególnej uwagi na ochronę dzieci i młodzieży. [Zaproszenie do składania ofert]

— Kolejne badania przystępności cenowej napojów alkoholowych w UE opierające się na wnioskach dotyczących powiązań między przystępnością cenową, spożyciem i szkodliwością wykazaną w najnowszym badaniu zleconym przez SANCO (39). [Zaproszenie do składania ofert]

— Współpraca WE i europejskiego biura regionalnego WHO w zakresie dalszego rozwoju wspólnego gromadzenia danych i pogłębienia wspólnego dorobku doświadczeń związanych z sytuacją i polityką dotyczącą alkoholu w państwach członkowskich. Współpraca ta będzie stanowiła działania następcze w stosunku do wcześniejszego projektu, w ramach którego w 2008 r. przeprowadzono wspólne badanie dotyczące spożycia alkoholu, szkodliwości i polityki m.in. w odniesieniu do monitorowania wdrożenia strategii UE dotyczącej alkoholu. Ciągła współpraca w zakresie rozwijania instrumentu badań i prezentacji danych jest istotna ze względu na wspieranie i ocenę wdrażania strategii UE dotyczącej alkoholu także w przyszłości. Celem tego projektu jest usprawnienie monitorowania rozwoju polityki dotyczącej alkoholu i wskaźników związanych z tą polityką w państwach członkowskich, w celu wspierania wdrażania strategii UE dotyczącej alkoholu i unikania nakładania się na siebie obowiązków sprawozdawczych państw członkowskich. WHO zajmuje wyjątkową pozycję pozwalającą na zmianę i tworzenie wskaźników na poziomie europejskim. Umowa w sprawie przyznania dotacji bezpośredniej zawarta z WHO w celu utworzenia europejskiego systemu zapewni całkowitą spójność i zgodność podejścia europejskiego z podejściem globalnym. Ułatwi to analizę porównawczą między UE, państwami członkowskimi i innymi krajami. [Umowa w sprawie przyznania dotacji bezpośredniej zawarta z WHO]

Narkotyki (załącznik – pkt 2.2.1)

Zgodnie ze Strategią Antynarkotykową UE (40) i planami działania (41) w tej dziedzinie, programem JLS profilaktyki narkotykowej i informacji o narkotykach (42) oraz zaleceniem Rady w sprawie profilaktyki i ograniczania szkód zdrowotnych związanych z uzależnieniem od narkotyków (43), szczególne znaczenie będzie przypisywane następującym działaniom zmierzającym do ograniczenia popytu na narkotyki:

— Tworzenie, wdrażanie i wymiana wytycznych/standardów jakości dotyczących dobrych praktyk odnoszących się do interwencji i usług ograniczających szkodliwość, uwzględniając określone potrzeby osób zażywających narkotyki (ze względu na płeć, kontekst kulturowy, wiek i rodzaj narkotyków), skupiając się na narkotykach syntetycznych. W UE, szczególnie wśród młodzieży, wzrasta zażywanie narkotyków syntetycznych (np. środków pobudzających typu amfetaminy (ATS)) (zob. roczne sprawozdanie Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii). Celem jest zwiększenie jakości i skuteczności działań zmierzających do ograniczenia popytu na narkotyki zgodnie z działaniem 17 celu 8 w ramach planu działania UE (44), którego ostatecznym celem jest ograniczenie zażywania narkotyków. Wyniki zostaną także uwzględnione w wykazie przygotowywanym przez Komisję z pomocą Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii i przewidzianym w ramach działania 18 wskazanego powyżej planu działania UE. Pomoże to państwom członkowskim w przeprowadzeniu badań dostępności i skuteczności profilaktyki, leczenia, ograniczania szkód i rehabilitacji. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Zapewnienie Komisji wsparcia technicznego podczas przygotowywania sprawozdania z postępu prac dotyczącego zalecenia Rady z dnia 18 czerwca 2003 r. Działanie to zostało przewidziane w planie działania UE w zakresie narkotyków na lata 2009-2012 (działanie 23). Celem jest ocena postępów w zakresie ograniczania szkód w oparciu o pierwsze sprawozdanie przyjęte w 2007 r., przy pełnym wykorzystaniu interwencji o udowodnionej skuteczności, w szczególności w ramach pobytu w więzieniu i ponownej reintegracji społecznej osób objętych opieką po zakończeniu odbywania kary w więzieniu. Umożliwi to Wspólnocie rozważenie, wraz z państwami członkowskimi, czy konieczne są dalsze zalecenia. [Zaproszenie do składania ofert]

3.3.2.7. Profilaktyka poważnych i przewlekłych chorób oraz chorób rzadkich (załącznik – pkt 2.2.2)

Poważne i przewlekłe choroby

Rak

— Wdrażanie komunikatu „Walka z rakiem: Partnerstwo europejskie” (45). Ogólnym celem działania jest wsparcie państw członkowskich i innych zainteresowanych stron w bardziej skutecznej i wydajnej współpracy na szczeblu europejskim na rzecz zmniejszania obciążenia chorobami nowotworowymi, z wykorzystaniem innowacyjnych struktur współpracy i zarządzania. Dzięki zbliżeniu europejskich zainteresowanych stron w działaniach na rzecz wspólnego celu i zobowiązania, jakim jest zmniejszanie obciążenia chorobami nowotworowymi, partnerstwo zapewni państwom członkowskim i innym zainteresowanym stronom ramy do wymiany informacji, zasobów, najlepszych praktyk oraz wiedzy specjalistycznej w zakresie profilaktyki i kontroli nowotworów. Partnerstwo powinno również pomóc w zidentyfikowaniu obszarów, w których wspólne działanie na szczeblu unijnym może stanowić wartość dodaną dla krajowych wysiłków. [Wspólne działanie]

— Techniczne, naukowe i administracyjne wsparcie Partnerstwa europejskiego na rzecz walki z rakiem. W komunikacie „Walka z rakiem: Partnerstwo europejskie” określono konkretne działania w czterech obszarach: profilaktyka i promocja zdrowia, opieka zdrowotna, badania nad rakiem oraz dane i informacje. Partnerstwo określi dalsze działania, których realizacja będzie niezbędna do osiągnięcia celów wyznaczonych w komunikacie i których celem ogólnym jest zmniejszenie obciążenia tą chorobą w UE. Celem tej umowy jest zapewnienie partnerstwu europejskiemu wsparcia technicznego i doradztwa. [Zaproszenie do składania ofert]

— W ogólnym kontekście europejskich działań na rzecz walki z rakiem – zapewnianie wysokiej jakości danych, informacji i wiedzy na temat raka, m.in. w obszarach rejestrowania zachorowań na raka, badań przesiewowych w kierunku raka, czynników zwiększających ryzyko zachorowania na raka oraz strategii zapobiegania nowotworom, opracowanie pilotażowego, dobrowolnego systemu akredytacji obejmującego całą UE pod kątem badań przesiewowych oraz monitorowania pacjentów w kierunku raka piersi, w oparciu o europejskie wytyczne w sprawie kontroli jakości badań przesiewowych w kierunku raka piersi oraz jego diagnozowania. Powszechnie akceptowany system akredytacji/certyfikacji, bazujący na europejskich wytycznych w sprawie kontroli jakości, powinien pomóc kobietom w ustaleniu, które ośrodki leczenia raka piersi spełniają europejskie normy kontroli jakości, oraz będzie stanowił cenne dodatkowe narzędzie dla państw członkowskich, umożliwiające zapewnienie przestrzegania norm jakości. Celem opracowania systemu pilotażowego jest zbadanie potencjału wykorzystania tego mechanizmu jako zachęty do ciągłego polepszania jakości opieki na chorymi na raka piersi w całej UE. Misją Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (ang. International Agency for Research on Cancer – IARC) jest koordynowanie i prowadzenie badań nad przyczynami zachorowań na raka wśród ludzi i mechanizmami powstawania nowotworu, a także opracowanie naukowych strategii profilaktyki i kontroli raka. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem jest jedyną organizacją tego rodzaju w dziedzinie chorób nowotworowych i zapewnia wysokiej jakości wsparcie naukowe i wiedzę techniczną w tej dziedzinie, na których opiera się DG SANCO. [Umowa w sprawie przyznania dotacji bezpośredniej zawarta z Międzynarodową Agencją Badań nad Rakiem]

Zdrowie układu sercowo-naczyniowego

— Wypracowanie europejskich podejść i wytycznych w celu zidentyfikowania strategicznych dobrych praktyk w całym społeczeństwie, które umożliwią rozwiązanie problemu chorób niezakaźnych, w szczególności chorób serca i układu krążenia, z naciskiem na nierówności i uwarunkowania społeczne; powiązanie z szerszym strategicznym podejściem do rozwiązania problemu chorób niezakaźnych. Działanie powinno obejmować przygotowywanie sprawozdań i analiz na temat obecnej sytuacji w zakresie chorób układu sercowo-naczyniowego i układu krążenia w UE. Działanie ma na celu wykorzystanie wyników do opracowania inicjatyw wspólnotowych na temat zdrowia układu sercowo-naczyniowego, w oparciu o inicjatywy, które już zostały sfinansowane przez Wspólnotę. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

Choroba Alzheimera i pozostałe demencje

— Działanie techniczne służące doskonaleniu procesu zbierania danych epidemiologicznych na temat demencji w państwach członkowskich, analiza istniejących narzędzi wczesnego wykrywania zaburzeń procesów poznawczych na szczeblu europejskim i krajowym w celu opracowania zaleceń dotyczących najlepszych praktyk i utworzenia platformy do oceny istniejących praktyk w zakresie praw oraz zachowania samodzielności osób cierpiących na demencję, jak również promowanie kwestii związanych z demencją w działaniach warunkujących poziom ochrony zdrowia na szczeblu UE w celu zdefiniowania zestawu zaleceń odnośnie do prowadzenia takiego stylu życia, który pozwala zachować zdrowy mózg. Działanie ma na celu wdrażanie działań określonych w komunikacie Komisji w sprawie europejskiej inicjatywy dotyczącej choroby Alzheimera i pozostałych demencji (46). [Wspólne działanie]

Spektrum zaburzeń autystycznych (ASD)

— Wdrożenie pilotażowego etapu Europejskiego Protokołu Występowania Autyzmu, który określono w Europejskim Systemie Informacji o Autyzmie. Konieczne jest uzyskanie aktualnych informacji na temat występowania spektrum zaburzeń autystycznych w szeregu państw europejskich, jak również zdefiniowanie zharmonizowanych metod planowania badań nad występowaniem spektrum zaburzeń autystycznych w Europie na szerszą skalę. Protokół powinien dokonać próby określenia, w jaki sposób organy zdrowia publicznego zdefiniowały spektrum zaburzeń autystycznych jako chorobę, czy wcześniej istniały już protokoły wykrywania, w tym wczesnego rozpoznawania, oraz czy istnieją rejestry zachorowań i w jaki sposób są utrzymywane. Działanie ma na celu zebranie wstępnych informacji w celu zapewnienia porównywalnych europejskich informacji na temat spektrum zaburzeń autystycznych, w oparciu o potrzeby, które zostały już zidentyfikowane na szczeblu europejskim. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

Choroby neurodegeneracyjne

— Uruchomienie pierwszego etapu europejskiego rejestru przypadków stwardnienia rozsianego (SM) jako transnarodowego systemu gromadzenia danych na temat stwardnienia rozsianego w Europie na podstawie projektów pilotażowych testowanych w ramach poprzednich projektów UE w tym obszarze, koncentrujących się na opracowaniu minimalnego zbioru danych, podzielonego na część medyczną i społeczno-gospodarczą pod pewnymi warunkami (m.in. modułowa struktura rejestru, pozwalająca na wprowadzanie danych z istniejących i przyszłych rejestrów krajowych). Celem działania jest wsparcie opracowywania europejskich rejestrów przypadków stwardnienia rozsianego w celu uzyskania porównywalnych i wiarygodnych danych na szczeblu europejskim. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Wsparcie tworzenia sieci działań w zakresie chorób neurodegeneracyjnych lub neurorozwojowych nieobjętych istniejącymi działaniami unijnymi (np. choroba Parkinsona, epilepsja itp.). Sieci te powinny być kluczowymi instrumentami wzmacniania inicjatyw zainteresowanych stron w zakresie współpracy i osiągania konsensusu w odniesieniu do najlepszych praktyk oraz wiedzy epidemiologicznej na temat tych chorób oraz powinny się przyczyniać do rozwoju badań klinicznych. Działanie ma na celu uzyskanie bardziej porównywalnych informacji na szczeblu europejskim na temat chorób neurodegeneracyjnych lub neurorozwojowych na szczeblu europejskim, zgodnie z założeniami komunikatu w sprawie choroby Alzheimera i pozostałych demencji. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

Choroby rzadkie

— Działanie techniczne służące wspieraniu rozbudowy bazy danych Orphanet na temat rzadkich chorób i sierocych produktów leczniczych, którą prowadzi duże konsorcjum partnerów europejskich i która stanowi najważniejszą bazę danych o chorobach rzadkich na świecie. Konieczna będzie dalsza rozbudowa tej bazy danych dla utworzenia dynamicznego unijnego wykazu chorób rzadkich. Działanie ma na celu realizację działań przewidzianych w komunikacie Komisji oraz w zaleceniu Rady w sprawie działań w dziedzinie rzadkich chorób (47) w drodze zapewnienia pojedynczego punktu odniesienia dodającego wartość na szczeblu europejskim poprzez gromadzenie wszelkich istotnych informacji na temat rzadkich chorób. [Wspólne działanie]

— Działanie techniczne służące wspieraniu Europejskiego Rejestru Wrodzonych Wad Rozwojowych (ang. European Surveillance on Congenital Anomalies – EUROCAT), sieci prowadzonej przez duże konsorcjum partnerów europejskich, w celu utworzenia trwałego systemu danych dotyczących występowania 90 podgrup wrodzonych wad rozwojowych, które mają być corocznie aktualizowane. Działanie ma na celu realizację działań przewidzianych w komunikacie Komisji oraz w zaleceniu Rady w sprawie działań w dziedzinie rzadkich chorób. [Wspólne działanie]

— Utworzenie mechanizmu wymiany wiedzy pomiędzy państwami członkowskimi i organami europejskimi na temat oceny naukowej klinicznej wartości dodanej sierocych produktów leczniczych. Działanie ma na celu realizację działań przewidzianych w komunikacie Komisji oraz w zaleceniu Rady w sprawie działań w dziedzinie rzadkich chorób poprzez jak najbardziej skuteczną wymianę informacji w tym obszarze pomiędzy państwami członkowskimi. [Zaproszenie do składania ofert]

— Udoskonalenie i dopracowanie definicji chorób rzadkich z uwzględnieniem kwestii zachorowalności, o których mowa w komunikacie Komisji oraz w zaleceniu Rady w sprawie działań w dziedzinie rzadkich chorób. Działanie ma na celu realizację działań przewidzianych w komunikacie Komisji oraz w zaleceniu Rady w sprawie działań w dziedzinie rzadkich chorób, w szczególności odzwierciedlających obawy związane z definicją chorób rzadkich wyrażone podczas dyskusji w Parlamencie Europejskim. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Wsparcie dla tworzenia nowych rejestrów chorób rzadkich. Rejestry te powinny stanowić podstawowe narzędzie poszerzania wiedzy na temat chorób rzadkich i rozwoju badań klinicznych. Stanowią one jedyny sposób gromadzenia danych w celu uzyskania wystarczająco dużej próby do badań epidemiologicznych lub klinicznych. Rozważona zostanie współpraca w celu organizacji procesu gromadzenia i utrzymywania danych, o ile zasoby te będą otwarte i dostępne. Działanie ma na celu realizację działań przewidzianych w komunikacie Komisji, zaleceniu Rady w sprawie działań w dziedzinie rzadkich chorób, a także w zaleceniach Forum Farmaceutycznego Wysokiego Szczebla. (47) [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Wsparcie dla kontynuacji działania obecnie funkcjonujących sieci UE w zakresie informacji i rejestrów chorób rzadkich w kilku obszarach (np. ERCUSYN, REGISCAR, EuroMyasthenia). Działanie ma na celu realizację działań przewidzianych w komunikacie Komisji, zaleceniu Rady w sprawie działań w dziedzinie rzadkich chorób, a także w zaleceniach Forum Farmaceutycznego Wysokiego Szczebla. [Dotacje operacyjne]

3.3.2.8. Zdrowe środowisko (załącznik – pkt 2.2.3)

Zgodnie z Planem Działania na rzecz Środowiska i Zdrowia (48) szczególny nacisk będzie położony na następujące działania:

— Wymianę najlepszych praktyk w państwach członkowskich w zakresie profilaktyki i leczenia przewlekłych chorób układu oddechowego, takich jak astma i przewlekła obstrukcyjna choroba płuc. Choroby układu oddechowego, np. astma, są jedną z najczęstszych przyczyn chorobowości wśród dzieci. Światowa Organizacja Zdrowia (biuro na Europę) wskazała na istotny wzrost zachorowalności na astmę wśród dzieci w Europie. Z Międzynarodowych Badań Astmy i Alergii w Dzieciństwie (ang. International Study of Asthma and Allergies in Childhood – ISAAC) wynika, że rocznie średnio 11,5 % dzieci w wieku 13-14 lat Europie obserwuje u siebie objawy astmy. Obecnie prowadzone działania mają na celu zmniejszenie narażenia osób na podstawowe, powszechnie znane czynniki ryzyka, np. tytoń i inne zanieczyszczenia powietrza. Istotne jest również wsparcie działań państw członkowskich na rzecz profilaktyki i leczenia przewlekłych chorób układu oddechowego, a także określania i rozpowszechniania najlepszych praktyk. Pozwoli to na znaczącą poprawę jakości życia osób dotkniętych tymi chorobami poprzez zapewnienie im odpowiedniego leczenia. W efekcie liczba zachorowań zmniejszy się. [Zaproszenie do składania wniosków dotyczących projektów]

— Projekt pilotażowy dotyczący pomiarów jakości powietrza w pomieszczeniach w różnych miejscach w państwach członkowskich UE w celu przetestowania nowo opracowanych protokołów monitorowania. Niektóre państwa członkowskie już prowadzą okresowe monitorowanie jakości powietrza w pomieszczeniach. Wspólne Centrum Badawcze opracowało standardowe protokoły monitorowania głównych zanieczyszcz