2)

w rozdziale III dodaje się część w brzmieniu: „III.3. OZNACZANIE KWASOWOŚCI LOTNEJ NAPOJÓW SPIRYTUSOWYCH 1. Zakres Niniejsza metoda została potwierdzona w międzylaboratoryjnym badaniu porównawczym przeprowadzonym w odniesieniu do rumu, brandy, okowity z wytłoków z winogron i okowity z wytłoków z owoców na poziomach 30–641 mg/l. 2. Odniesienia normatywne ISO 3696:1987 Woda do zastosowań w laboratorium analitycznym – specyfikacje i metody testów 3. Definicje 3.1. Kwasowość lotną oblicza się, odejmując kwasowość stałą od kwasowości ogólnej. 3.2. Kwasowość ogólna jest sumą kwasowości potencjalnych. 3.3. Kwasowość stała oznacza kwasowość pozostałości po odparowaniu napoju spirytusowego do sucha. 4. Zasada Kwasowość ogólną i kwasowość stałą określa się przez miareczkowanie lub metodą potencjometryczną. 5. Odczynniki i materiały W trakcie analizy, o ile nie zostało to inaczej określone, używać wyłącznie odczynników o rozpoznanym stopniu analitycznym oraz wody o przynajmniej 3 stopniu czystości, zgodnie z definicją ISO 3696:1987. 5.1. Roztwór wodorotlenku sodu (NaOH) o stężeniu 0,01 M 5.2. Roztwór wskaźnika mieszanego: Odważyć 0,1 g indygotyny i 0,1 g czerwieni fenolowej. Rozpuścić w 40 ml wody i uzupełnić etanolem do 100 ml. 6. Aparatura i wyposażenie Pośrednia aparatura laboratoryjna, szkło laboratoryjne klasy A oraz następujące wyposażenie: 6.1. Pompka wodna 6.2. Wyparka obrotowa lub łaźnia ultradźwiękowa 6.3. Wyposażenie do miareczkowania potencjometrycznego (opcjonalnie) 7. Pobieranie próbek i próbki Próbki są przechowywane przed analizą w temperaturze pokojowej. 8. Procedura 8.1. Kwasowość ogólna 8.1.1. Przygotowanie próbki Napój spirytusowy zostaje poddany napromieniowaniu ultradźwiękowemu (sonikacji) lub jest mieszany przez dwie minuty w warunkach próżni w celu pozbycia się dwutlenku węgla, jeżeli jest to wymagane. 8.1.2. Miareczkowanie Wprowadzić pipetą 25 ml alkoholu do kolby stożkowej o pojemności 500 ml. Dodać około 200 ml schłodzonej, przegotowanej wody destylowanej (przygotowywanej świeżo codziennie) i 2–6 kropel roztworu wskaźnika mieszanego (5.2). Miareczkować roztworem wodorotlenku sodu o stężeniu 0,01 M (5.1) do zmiany zabarwienia z żółtozielonego na fioletowe w przypadku alkoholi bezbarwnych i z żółtobrązowego na czerwonobrązowe w przypadku alkoholi o brązowej barwie. Miareczkowanie można również przeprowadzić metodą potencjometryczną do pH 7,5. Przyjmijmy, że n1 ml oznacza dodaną objętość roztworu wodorotlenku sodu o stężeniu 0,01 M. 8.1.3. Obliczanie Kwasowość ogólna (KO) wyrażona w miliekwiwalentach na litr napoju spirytusowego jest równa 0,4 × n1. Kwasowość ogólna (KO) wyrażona w mg kwasu octowego na litr napoju spirytusowego jest równa 24 × n1. 8.2. Kwasowość stała 8.2.1. Przygotowanie próbki Odparować 25 ml alkoholu do sucha: Wprowadzić pipetą 25 ml alkoholu na płaskodenną cylindryczną szalkę do odparowywania o średnicy 55 mm. W trakcie pierwszej godziny odparowywania szalka do odparowywania umiejscowiona jest na pokrywie łaźni wodnej, tak by płyn się nie gotował, gdyż mogłoby to spowodować straty poprzez rozpryskiwanie. Zakończyć suszenie poprzez umiejscowienie szalki do odparowywania w suszarce o temperaturze 105 °C na dwie godziny. Pozwolić, by szalka do odparowywania ostygła w eksykatorze. 8.2.2. Miareczkowanie Rozpuścić pozostałość po odparowywaniu w schłodzonej, przegotowanej wodzie destylowanej (przygotowywanej świeżo codziennie) i uzupełnić objętość do około 100 ml oraz dodać 2–6 kropel roztworu wskaźnika mieszanego (5.2). Miareczkować roztworem wodorotlenku sodu o stężeniu 0,01 M (5.1). Miareczkowanie można również przeprowadzić metodą potencjometryczną do pH 7,5. Przyjmijmy, że n2 ml oznacza dodaną objętość roztworu wodorotlenku sodu o stężeniu 0,01 M. 8.2.3. Obliczanie Kwasowość stała (KS) wyrażona w miliekwiwalentach na litr napoju spirytusowego jest równa 0,4 × n2. Kwasowość stała (KS) wyrażona w mg kwasu octowego na litr napoju spirytusowego jest równa 24 × n2. 9. Obliczenie kwasowości lotnej 9.1. Wyrażona w miliekwiwalentach na litr: Przyjmijmy, że: KO = kwasowość ogólna w miliekwiwalentach na litr KS = kwasowość stała w miliekwiwalentach na litr kwasowość lotna, KL, w miliekwiwalentach na litr jest równa: KO – KS 9.2. Wyrażona w mg kwasu octowego na litr: Przyjmijmy, że: KO′ = kwasowość ogólna w mg kwasu octowego na litr KS′ = kwasowość stała w mg kwasu octowego na litr: Kwasowość lotna, KL, w mg kwasu octowego na litr jest równa: KO′ – KS′ 9.3. Wyrażona w g kwasu octowego na hektolitr czystego alkoholu 100 % obj. jest równa: gdzie A oznacza objętościową zawartość alkoholu w napoju spirytusowym. 10. Charakterystyka wydajnościowa metody (precyzja) 10.1. Wyniki statystyczne badania międzylaboratoryjnego. Poniższe dane zostały uzyskane ze studiów wydajnościowych metod międzynarodowych przeprowadzonych zgodnie z międzynarodowo ustalonymi procedurami [1] [2]. Rok badania międzylaboratoryjnego 2000 Liczba laboratoriów 18 Liczba próbek 6

Próbki A B C D E F Liczba laboratoriów pozostała po eliminacji wartości odstających 16 18 18 14 18 18 Liczba wartości odstających (laboratoriów) 2 4 Liczba przyjętych wyników 32 36 36 28 36 36 Wartość średnia [mg/l] 272* 241* 30 591* 641* 46 107 492 Odchylenie standardowe powtarzalności, sr [mg/l] 8,0 3,6 15,0 3,7 6,7 8,5 Względne odchylenie standardowe powtarzalności, RSDr [%] 3,1 11,8 2,4 8,0 6,2 1,7 Granica powtarzalności, r [mg/l] 23 10 42 10 19 24 Odchylenie standardowe odtwarzalności, sR [mg/l] 8,5 8,4 25,0 4,55 13,4 24,4 Względne odchylenie standardowe odtwarzalności, RSDR [%] 3,3 27,8 4,1 9,9 12,5 5,0 Granica odtwarzalności, R [mg/l] 24 23 70 13 38 68 Rodzaje próbek: A Okowita ze śliwek, poziom rozdzielony* B Rum I, ślepe duplikaty C Rum II, poziom rozdzielony* D Śliwowica, ślepe duplikaty E Brandy, ślepe duplikaty F Okowita z wytłoków, ślepe duplikaty [1] Horwitz, W. (1995), »Protocol for the Design, Conduct and Interpretation of Method- Performance Studies«, [w:] Pure and Applied Chemistry 67, s. 332–343. [2] Horwitz, W. (1982), Analytical Chemistry 54, s. 67 A–76 A.”;