Decyzja Rady

z dnia 30 września 2002 r.

przyjmująca szczegółowy program w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji: "Integrowanie i wzmacnianie Europejskiej Przestrzeni Badawczej" (2002-2006)

(2002/834/WE)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 166,

uwzględniając wniosek Komisji [1],

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego [2],

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [3],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Zgodnie z art. 166 ust. 3 Traktatu, decyzja nr 1513/2002/WE [4] Parlamentu Europejskiego i Rady dotycząca szóstego programu ramowego Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji, przyczyniającego się do utworzenia Europejskiej Przestrzeni Badawczej oraz innowacji (2002–2006) (zwany dalej "programem ramowym"), ma być wykonana poprzez programy szczegółowe, w których określone są szczegółowe zasady ich wykonania, ustalające czas ich trwania i przewidujące środki uznane za niezbędne.

(2) Program ramowy składa się z trzech głównych bloków działań: "ukierunkowywanie i integrowanie badań wspólnotowych", "strukturyzacja Europejskiej Przestrzeni Badawczej" i "wzmacnianie podstaw Europejskiej Przestrzeni Badawczej"; w ramach pierwszego i trzeciego z tych bloków działań, działania pośrednie powinny być wykonane w ramach niniejszego programu szczegółowego.

(3) W odniesieniu do niniejszego programu należy stosować zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uczelni oraz zasady upowszechniania wyników badań programu ramowego (zwane dalej "zasadami uczestnictwa i upowszechniania").

(4) Znaczenie nowych instrumentów (projekty zintegrowane i sieci doskonałości) jest uznawane za priorytet ogólny pozwalający na osiągnięcie celów masy krytycznej, uproszczenie zarządzania i podniesienie europejskiej wartości dodanej dzięki badaniom wspólnotowym, w porównaniu do tego, co już zostało przedsięwzięte na poziomie krajowym, oraz na integrację możliwości w zakresie badań. Zostanie zapewnione swobodne przejście od możliwości wykorzystanych w piątym programie ramowym do możliwości wykorzystanych w szóstym programie ramowym. Od samego początku realizacji szóstego programu ramowego, w każdym bloku tematycznym, będą wykorzystane nowe instrumenty, i tam, gdzie zostanie to uznane za stosowne, będą one stosowane jako środek priorytetowy przy dalszym wykorzystaniu szczególnych projektów badań ukierunkowanych i działań koordynacyjnych. Instrumenty te powinny umożliwić ograniczenie kosztów kadrowych i administracyjnych do 6,0 % ogólnej kwoty uznawanej za niezbędną dla wykonania programu. W 2004 r. niezależni eksperci dokonają oceny efektywności każdego z tych instrumentów w odniesieniu do wykonania programu ramowego.

(5) Zgodnie z art. 170 Traktatu uczestnictwo w niniejszym programie jest otwarte dla krajów, które zawarły w tym celu konieczne umowy, a także jest otwarte, na poziomie projektów i na bazie wzajemnych korzyści, dla podmiotów gospodarczych z państw trzecich i dla organizacji międzynarodowych w dziedzinie współpracy naukowej.

(6) Przy realizacji niniejszego programu należy położyć akcent na wspieranie strategii stałego rozwoju; mobilność naukowców, stosownie do treści komunikatu Komisji "Strategia mobilności w Europejskiej Przestrzeni Badawczej"; innowacje; potrzeby MŚP i zachęcanie ich do uczestnictwa, jak również wspieranie działania w ramach współpracy międzynarodowej z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi. W szczególności należy zwrócić uwagę na kraje kandydujące.

(7) Działalność badawcza prowadzona w ramach niniejszego programu powinna być zgodna z podstawowymi zasadami etycznymi, łącznie z tymi, które znalazły wyraz w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

(8) Zgodnie z komunikatem Komisji "Kobiety i Nauka" oraz rezolucją Rady z dnia 20 maja 1999 r. [5] i z dnia 26 czerwca 2000 r. [6], oraz rezolucją Parlamentu Europejskiego z dnia 3 lutego 2000 r. [7] w sprawie tego projektu realizowany jest plan działań, którego celem jest wzmocnienie i zwiększanie miejsca i roli kobiet w nauce i badaniach, i potrzebne są dalsze udoskonalone działania w tej sprawie. W realizacji programu zostaną uwzględnione aspekty płci w badaniach.

(9) W celu wykorzystania pełnego potencjału tego programu należy zachęcać wszystkie zainteresowane strony, w szczególności Państwa Członkowskie, stowarzyszone kraje kandydujące i inne państwa stowarzyszone, do aktywnego zaangażowania we wspólnych działaniach na rzecz zwiększenia tempa koordynacji działalności badawczej prowadzonej w Europie, również poprzez otwarcie programów narodowych i ustanowienie sieci, w której będą one funkcjonowały, i poprzez swobodny przepływ informacji dotyczących działalności badawczej na wszystkich poziomach.

(10) Program ten powinien być realizowany w sposób elastyczny, skuteczny i przejrzysty, przy uwzględnieniu odpowiednich interesów, w szczególności interesów kręgów naukowych, przemysłowych i politycznych, jak również użytkowników; działalność badawcza prowadzona w ramach programu powinna być dostosowana, gdzie sytuacja tego wymaga, do potrzeb polityki wspólnotowej oraz do rozwoju nauki i technologii.

(11) W zakresie rozwoju badań i techniki należy ułatwiać uczestnictwo najbardziej peryferyjnych regionów w działaniach Wspólnoty dotyczących BRT, poprzez zastosowanie właściwych mechanizmów dostosowanych do ich szczególnej sytuacji.

(12) Uczestnictwo w działaniach tego programu będzie wspierane poprzez publikację niezbędnych informacji w sprawie treści, warunków i procedur, które mają być udostępniane potencjalnym uczestnikom w odpowiednim momencie i w całości, również tym pochodzącym ze stowarzyszonych krajów kandydujących i innych krajów stowarzyszonych. Szczególne działania zostaną podjęte w celu wspierania uczestnictwa naukowców i instytucji z krajów rozwijających się, krajów basenu Morza Śródziemnego, również z Bałkanów Zachodnich, jak również Rosji i nowych państw niepodległych (NIS).

(13) Z uwagi na to, że środki dla wykonania niniejszej decyzji są zasadniczo środkami zarządzania, które zgodnie z procedurą zarządzania przewidzianą w art. 4 decyzji Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającej warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji [8], powinny być przyjęte; z drugiej strony, do badań, w których są wykorzystywane embriony ludzkie i komórki macierzyste embrionów ludzkich, mają odniesienie normy etyczne, które mają być ustanawiane zgodnie z rozwojem wiedzy naukowej, opinią Europejskiej Grupy ds. Etyki i, w odpowiednim przypadku, z krajowymi i międzynarodowymi zasadami i przepisami w dziedzinie etyki; środki dotyczące finansowania takich projektów powinny zostać przyjęte w procedurze regulacyjnej przewidzianej w art. 5 decyzji Rady 1999/468/WE.

(14) Komisja zorganizuje we właściwym czasie dokonanie niezależnej oceny działań prowadzonych w obszarach objętych tym programem, opartej na pełnych danych z ich realizacji, przy czym należy uwzględnić udział, jaki ten program spełnia w tworzeniu Europejskiej Przestrzeni Badawczej, która będzie dokonana w duchu otwartości w odniesieniu do wszystkich właściwych uczestników.

(15) Każdy priorytetowy obszar tematyczny powinien otrzymać swoją własną linię budżetową w ogólnym planie budżetowym Wspólnot Europejskich.

(16) W sprawie treści programów naukowych i technicznych zostały przeprowadzone konsultacje z Komitetem Badań Naukowych i Technicznych (CREST);

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

1. Zgodnie z programem ramowym, program szczegółowy dotyczący integracji i wzmocnienia Europejskiej Przestrzeni Badawczej (zwany dalej "programem szczegółowym") zostaje niniejszym przyjęty na okres od dnia 30 września 2002 r. do dnia 31 grudnia 2006 r.

2. Cele oraz priorytety naukowe i techniczne programu szczegółowego są wymienione w załączniku I.

Artykuł 2

Zgodnie z załącznikiem II programu ramowego kwota uznana za niezbędną do realizacji programu szczegółowego wynosi 12905 milionów EUR, włączając w to maksymalnie 6,0 % na wydatki administracyjne Komisji. Szacunkowy podział tej kwoty podano w załączniku II.

Artykuł 3

Wszelka działalność badawcza prowadzona w ramach programu szczegółowego musi być prowadzona w zgodności z podstawowymi zasadami etycznymi.

Artykuł 4

1. Szczegółowe przepisy dotyczące finansowego uczestnictwa Wspólnoty w programie szczegółowym są określone w art. 2 ust. 2 programu ramowego.

2. Program szczegółowy jest realizowany przy zastosowaniu instrumentów określonych w załączniku III do programu ramowego, opisanych w załączniku III.

3. Zasady dotyczące uczestnictwa i upowszechniania stosują się do programu szczegółowego.

Artykuł 5

1. Komisja opracowuje program pracy w celu realizacji programu szczegółowego, ustanawiając bardziej szczegółowe cele oraz priorytety naukowe i technologiczne określone w załączniku I, a także harmonogram realizacji.

2. Program pracy uwzględnia odpowiednią działalność badawczą prowadzoną przez Państwa Członkowskie, państwa stowarzyszone oraz organizacje europejskie i międzynarodowe. Program jest uaktualniany stosownie do potrzeb.

Artykuł 6

1. Komisja jest odpowiedzialna za realizację programu szczegółowego.

2. Procedurę ustanowioną w art. 7 ust. 2 stosuje się do przyjmowania następujących środków:

a) sporządzenia i uaktualniania programu pracy określonego w art. 5 ust. 1, łącznie z instrumentami, które należy stosować z zachowaniem priorytetów i każdym kolejnym dostosowaniem w ich stosowaniu, a także z treścią wezwań do składania wniosków i kryteriami oceny i wyboru, które mają być stosowane;

b) zatwierdzenia finansowania:

i) działań w zakresie BRT obejmujących sieci doskonałości i projekty zintegrowane,

ii) działań w zakresie BRT w następujących priorytetowych obszarach tematycznych:

"nauki przyrodnicze, genomy i biotechnologia zdrowia",

"technologie dla społeczeństwa informacyjnego",

"nanotechnologie i nanonauki, materiały wielofunkcyjne oraz nowe procesy i urządzenia stosowane w produkcji, które opierają się na wykorzystaniu wiedzy",

"aeronautyka i przestrzeń kosmiczna",

"jakość i bezpieczeństwo żywności",

"stały rozwój, zmiany globalne i ekosystemy",

w przypadku których szacunkowa kwota udziału wspólnotowego, przeznaczona na finansowanie niniejszego programu, wynosi co najmniej 1,5 miliona EUR,

iii) działań w zakresie BRT, innych niż określone w pkt i) i ii), w przypadku których szacunkowa kwota udziału wspólnotowego, przeznaczona na finansowanie tego programu, wynosi co najmniej 0,6 miliona EUR;

c) sporządzenia zakresu uprawnień dla zewnętrznej oceny przewidzianej w art. 6 ust. 2 programu ramowego;

d) każdego dostosowania do szacunkowego podziału kwoty, przedstawionej w załączniku II.

3. Procedura ustanowiona w art. 7 ust. 3 stosuje się do przyjmowania następujących środków:

- szczegółowych przepisów wykonawczych dotyczących działalności badawczej, w której są wykorzystywane embriony ludzkie i komórki macierzyste embrionów ludzkich,

- działań w zakresie BRT, w których są wykorzystywane embriony ludzkie i komórki macierzyste embrionów ludzkich.

Artykuł 7

1. Komisję wspiera komitet doradczy.

2. W przypadku dokonania odniesienia do niniejszego ustępu, stosuje się art. 4 i 7 decyzji 1999/468/WE.

3. W przypadku dokonania odniesienia do niniejszego ustępu, stosuje się art. 5 i 7 decyzji 1999/468/WE.

Okres ustanowiony w art. 4 ust. 3 i art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE określa się na dwa miesiące.

4. Komitet uchwala swój regulamin wewnętrzny.

Artykuł 8

1. Komisja składa regularnie, zgodnie z art. 4 programu ramowego, sprawozdanie z ogólnego postępu w realizacji programu szczegółowego; do sprawozdania załączona jest informacja w sprawie aspektów finansowych i wykorzystaniu instrumentów.

2. Komisja organizuje przeprowadzenie niezależnej kontroli i oceny przewidzianych w art. 6 programu ramowego, dotyczących działań prowadzonych w dziedzinach objętych programem szczegółowym.

Artykuł 9

Niniejsza decyzja jest skierowana do Państw Członkowskich.

Sporządzono w Brukseli, dnia 30 września 2002 r.

W imieniu Rady

B. Bendtsen

Przewodniczący

[1] Dz.U. C 118 E z 30.7.2002, str. 1.

[2] Opinia wydana w dniu 12 czerwca 2002 r. (dotychczas nieopublikowana w Dzienniku Urzędowym).

[3] Dz.U. C 221 z 17.9.2002, str. 97.

[4] Dz.U. L 232 z 29.8.2002, str. 1.

[5] Dz.U. C 201 z 16.7.1999, str. 1.

[6] Dz.U. C 199 z 14.7.2001, str. 1.

[7] Dz.U. C 309 z 27.10.2000, str. 57.

[8] Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK I

CELE NAUKOWE I TECHNOLOGICZNE ORAZ OGÓLNE KIERUNKI DZIAŁAŃ

1.

1.1.

1.1.1.

i) Nowoczesna genomika i jej zastosowanie do celów związanych ze zdrowiem

ii) Zwalczanie podstawowych chorób

1.1.2.

1.1.3.

1.1.4.

1.1.5.

1.1.6.

1.1.6.1. Trwałe systemy energetyczne

1.1.6.2. Długotrwały transport powierzchniowy

1.1.6.3. Globalne zmiany i ekosystemy

1.1.7.

1.2.

1.2.1.

1.2.2.

1.2.3.

2.

2.1.

2.2.

WPROWADZENIE

Niniejszy program będzie stanowił wsparcie dla światowej klasy badań w kluczowych, priorytetowych obszarach szczególnego zainteresowania, umożliwi zwiększenie znaczenia Europy i konkurencyjności jej przemysłu, co jest zbieżne z celem określonym w programie ramowym na lata 2002 – 2006, jak również będzie stanowił wsparcie w zagadnieniach, które uznano za zagadnienia wielkiego znaczenia dla realizacji programu ramowego, w świetle potrzeb związanych z polityką UE i możliwości pojawiających się w obszarach badań, w których jest wykorzystywana najnowsza wiedza.

Program ten dołoży starań do wzmocnienia integracji badań w Europie za pomocą środków takich, jak:

- ukierunkowane działania w priorytetowych tematycznych obszarach badań, z wykorzystaniem silnych instrumentów finansowania (projekty zintegrowane i sieci doskonałości), które jednoczą podmioty prowadzące badania w odpowiednie układy, stosownie do nowych wyzwań, które niosą ze sobą te obszary priorytetowych badań, i z masą krytyczną,

- systematyczne i skoordynowane planowanie i realizacja badań w celu wsparcia polityki wspólnotowej i badania nowych i pojawiających się obszarów naukowych i technologicznych, z uwzględnieniem potrzeb wyrażanych przez właściwe podmioty w Unii Europejskiej,

- promowanie działalności w sieci i wspólnych działań na rzecz badań i innowacji na poziomie krajowym i europejskim oraz otwarcie programów narodowych w tych priorytetowych obszarach, również, gdzie sytuacja tego wymaga, poprzez podejmowanie działań przewidzianych na mocy art. 169 Traktatu, jak również w innych obszarach, gdzie takie działania mogłyby być korzystne dla funkcjonowania europejskiej bazy badań.

Program jest komplementarny w stosunku do programu "strukturyzacja Europejskiej Przestrzeni Badawczej" i programu szczegółowego dla JRC, a jego realizacja będzie z nimi skoordynowana.

Istotnym wymiarem programu ramowego jest współpraca międzynarodowa. W ramach programu szczegółowego działania międzynarodowe są prowadzone w dwóch podanych formach:

- uczestnictwa naukowców, zespołów i instytucji z państw trzecich w projektach w zróżnicowanych tematycznie obszarach priorytetowych, dotyczących zagadnień pojawiających się w skali światowej i będących przedmiotem działań na poziomie międzynarodowym,

- szczególnych działań w ramach współpracy międzynarodowej z niektórymi grupami krajów, jako wsparcie dla polityki wspólnotowej dotyczącej stosunków zewnętrznych i pomocy na rzecz rozwoju.

Cele i formy działań w zakresie współpracy międzynarodowej w ramach programu ramowego są opisane w punkcie "Szczególne działania w szerszym zakresie badań".

Do uczestnictwa w programie będą zachęcane kraje kandydujące.

Do uczestnictwa będą zachęcane małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), a w realizacji działań będzie ogólnie zapewnione równe traktowanie mężczyzn i kobiet.

Działania w ramach programu będą realizowane w sposób zintegrowany, tak aby zapewnić spójność i synergię między jej poszczególnymi elementami i, odpowiednio, z innymi częściami programu ramowego [1].

1. UKIERUNKOWYWANIE I INTEGROWANIE BADAŃ WSPÓLNOTOWYCH

1.1. PRIORYTETOWE TEMATYCZNE OBSZARY BADAŃ

Największa część środków przewidziana w ramach szóstego programu ramowego przechodzi do priorytetowych obszarów tematycznych. Celem ściśle ukierunkowanej działalności badawczej Wspólnoty jest wywołanie znaczącego, stymulującego efektu, który wraz z działaniami w ramach innych części programu ramowego i poprzez otwarte skoordynowanie z innymi — regionalnymi, krajowymi, europejskimi i międzynarodowymi — strukturami, będzie stanowił wspólne, spójne i skuteczne przedsięwzięcie na rzecz realizacji jej ogólnych celów.

W związku z tym opis działań jest oparty na:

- ogólnych celach i spodziewanych osiągnięciach w każdym obszarze priorytetowym,

- priorytetach badawczych realizowanych w działaniach Wspólnoty.

Priorytetowe tematyczne obszary badań są opisane w zakresie ich ogólnych celów i zasadniczego przedmiotu badań. Szczegółowa treść badań będzie zawarta w odpowiednim programie pracy.

W ramach priorytetowych obszarów tematycznych, znaczenie nowych narzędzi (projekty zintegrowane i sieci doskonałości) jest uznawane za ogólny środek priorytetowy służący osiągnięciu celów masy krytycznej, uproszczeniu zarządzania i podniesieniu znaczenia Europy dzięki badaniom wspólnotowym, w odniesieniu do tego, co już zostało przedsięwzięte na poziomie krajowym oraz w celu integracji zdolności badawczych. Kryterium decydującym o wykluczeniu nie jest skala projektów, a MŚP i innym małym podmiotom zapewniono dostęp do nowych instrumentów.

Od początku programu w każdym tematycznym obszarze priorytetowym i tam, gdzie zostanie to uznane za odpowiednie, jako środek priorytetowy, będą wykorzystane sieci doskonałości i zintegrowane projekty, przy dalszym zastosowaniu szczególnych projektów ukierunkowanych i działań koordynacyjnych. Oprócz badań i rozwoju technologii, mogą one obejmować następujące typy działań, które decydują o tym, że są one szczególnie istotne z punktu widzenia wyznaczonych celów: demonstrację, upowszechnianie i wykorzystanie; współpracę z naukowcami i zespołami badawczymi z państw trzecich; rozwój zasobów ludzkich, włącznie ze wspieraniem kształcenia naukowców; rozwój urządzeń badawczych i infrastruktury o szczególnym znaczeniu dla prowadzonych badań oraz wspieranie poprawy związków między nauką a społeczeństwem, w tym kobiet w nauce.

Specjalne ukierunkowane projekty badawcze i działania koordynujące, jak również specjalne działania wspierające, mogą być również stosowane w duchu "schodów do doskonałości" w realizacji priorytetów tematycznych.

Innowacje są istotnym aspektem, który musi zostać wzięty pod uwagę przy konstruowaniu i realizowaniu działań w zakresie badań i rozwoju technologii. W szczególności sieci doskonałości i projekty zintegrowane będą obejmowały działania w zakresie upowszechniania i wykorzystywania wiedzy i tam, gdzie ma to zastosowanie, w celu zapewnienia transferu technologii i ułatwienia wykorzystywania wyników. W odpowiednim przypadku, będzie położony szczególny nacisk na transfer technologii do MŚP i wykorzystaniu wyników badań poprzez tworzenie przedsiębiorstw ukierunkowanych naukowo.

Priorytetowe obszary badań obejmują w niektórych przypadkach badania na granicy tradycyjnych dyscyplin, w których postęp wymaga działań interdyscyplinarnych i multidyscyplinarnych. W każdej z nich będą również prowadzane, gdzie właściwe, badania odkrywcze z wykorzystaniem najnowszej wiedzy, dotyczące przedmiotów ściśle związanych z jednym lub kilkoma tematami wchodzącymi w ich zakres. W odpowiedni sposób zostaną również uwzględnione aspekty dotyczące pomiaru i badania. W trakcie realizacji programu, będzie położony szczególny nacisk na koordynację między różnymi obszarami priorytetowymi oraz między tymi obszarami i działaniami stanowiącymi element "polityki wspierania i przewidywania potrzeb związanych z nauką i techniką".

W odpowiedni sposób zostanie uwzględniona zasada stałego rozwoju i równe traktowanie mężczyzn i kobiet. Ponadto część działań w tym zakresie, gdzie stosowne, będzie stanowiło rozważenie aspektów etycznych, społecznych, prawnych i szerszych aspektów kulturowych związanych z badaniami, które będą prowadzone, możliwość ich wykorzystania, jak również wpływ rozwoju naukowo-technicznego i prognozowania na społeczeństwo i gospodarkę. Badania nad aspektami etycznymi odnoszącymi się do rozwoju naukowo-technicznego będą prowadzone w ramach programu "Strukturyzacja Europejskiej Przestrzeni Badawczej".

Realizacja niniejszego programu i działalność badawcza z nim związana muszą się opierać na poszanowaniu podstawowych zasad etycznych. Obejmują one, między innymi, zasady określone w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej, w tym: ochronę godności osoby ludzkiej i życia ludzkiego, ochronę danych osobowych i prywatności, ochronę zwierząt i środowiska zgodnie z prawem wspólnotowym i odpowiednimi konwencjami międzynarodowymi i kodeksami postępowania, np. Deklaracją Helsińską w ostatniej wersji, Konwencją Rady Europy o Prawach Człowieka i Biomedycynie, podpisaną w Oviedo dnia 4 kwietnia 1997 r. oraz Protokołem dodatkowym w sprawie Zakazu Klonowania Ludzi podpisanym w Paryżu dnia 12 stycznia 1998 r., Konwencją o Prawach Dziecka Narodów Zjednoczonych, Powszechną Deklaracją w sprawie Genomu Ludzkiego i Praw Człowieka przyjętą przez UNESCO i odpowiednimi rezolucjami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).

Zostanie również uwzględniona opinia Europejskiej Grupy Doradców ds. Skutków Etycznych Biotechnologii (1991 – 1997) i opinia Europejskiej Grupy ds. Etyki w Nauce i Nowych Technologiach (od 1998).

Zgodnie z zasadą pomocniczości i biorąc pod uwagę różnorodność koncepcji istniejących w Europie, osoby zaangażowane w projekty badań muszą spełniać wymogi stawiane przez obowiązujące ustawodawstwo, przepisy i zasady etyczne w krajach, gdzie badania będą prowadzone. Przepisy krajowe obowiązują niezależnie od przypadku, zaś badania zakazane w danym Państwie Członkowskim nie mogą być finansowane z funduszy wspólnotowych.

Tam gdzie sytuacja tego wymaga, przed rozpoczęciem działalności związanej z badaniami i rozwojem technologii, osoby uczestniczące w projektach badań muszą uzyskać stosowne zezwolenie odpowiednich krajowych i lokalnych komitetów etycznych. Projekty dotyczące kwestii wrażliwych, w szczególności projekty dotyczące zastosowania embrionów ludzkich i komórek macierzystych embrionów ludzkich będą systematycznie oceniane przez Komisję w odniesieniu do aspektów etycznych.

Projekt badań, w którym przewiduje się wykorzystanie embrionów ludzkich i komórek macierzystych embrionów ludzkich, realizowany po przeprowadzeniu wyżej wymienionej oceny aspektów etycznych, jest przedstawiany komitetowi regulacyjnemu.

W szczególnych przypadkach, ocena aspektów etycznych może być dokonywana w czasie wykonywania projektu.

W ramach niniejszego programu nie są finansowane następujące obszary badań:

- działalność badawcza mająca na celu klonowanie ludzi w celach reprodukcyjnych,

- działalność badawcza prowadzona w celu modyfikowania dziedzictwa genetycznego człowieka, która mogłyby uczynić takie zmiany dziedzicznymi [2],

- działalność badawcza prowadzona w celu stworzenia embrionów ludzkich jedynie do celów badawczych lub w celu uzyskania komórek macierzystych embrionów ludzkich, w tym za pomocą transferu jądrowego komórki somatycznej.

Ponadto, niezależnie od przypadku, finansowanie działalności naukowej, która jest zakazana we wszystkich Państwach Członkowskich, jest wykluczone.

Zgodnie z Protokołem Amsterdamskim w sprawie Ochrony Zwierząt, wszędzie tam, gdzie jest to możliwe, doświadczenia na zwierzętach należy zastąpić rozwiązaniami alternatywnymi. Należy unikać cierpienia zwierząt lub zmniejszać je do minimum. W szczególności stosuje się to (zgodnie z dyrektywą 86/609/EWG) do doświadczeń na zwierzętach obejmujących gatunki najbardziej podobne do człowieka. Zmiany dziedzictwa genetycznego zwierząt i klonowanie zwierząt można brać pod uwagę jedynie, gdy cele są usprawiedliwione z etycznego punktu widzenia oraz warunki są tego rodzaju, że zagwarantowane jest dobro zwierząt i przestrzegane są zasady zróżnicowania biologicznego.

Wytyczne te będą stosowane podczas realizacji niniejszego programu. Ponadto Komisja będzie regularnie monitorowała postęp naukowy i przepisy krajowe tak, aby możliwe było uwzględnienie wszelkich znaczących zmian. Monitorowanie to mogłoby prowadzić, jeśli okazałoby się to konieczne, do poddania tych wytycznych rewizji.

1.1.1. Nauki przyrodnicze, genomika i biotechnologia zdrowia

Sekwencjonowanie genomu ludzkiego i wielu innych genomów zwiastuje nadejście nowej ery w biologii człowieka, stwarzając bezprecedensowe możliwości poprawy ludzkiego zdrowia i stymulowania działalności w sferze przemysłu i gospodarki. W działalności w tym obszarze, zmierzającej do wykorzystania tych możliwości, badania postgenomiczne, w tym badania nad pokrewnymi mechanizmami molekularnymi, będą stanowiły część bardziej ustabilizowanych, biomedycznych i biotechnologicznych koncepcji i możliwe będzie ułatwienie łączenia zdolności prowadzenia badań (zarówno publicznych, jak i prywatnych) w całej Europie w celu zwiększenia spójności i osiągnięcia masy krytycznej. Łączenie badań multidyscyplinarnych w tym obszarze, które umożliwiają osiągnięcie wysokiego poziomu zbieżności między technologią a biologią, jest niezbędne dla wykorzystania danych dotyczących genomu w praktyce. Ponadto istotnym elementem realizacji tego zadania będzie zaangażowanie kluczowych inwestorów, na przykład z odpowiednich sektorów przemysłu, przedstawicieli opieki zdrowotnej i lekarzy, twórców polityki, organów wykonawczych, stowarzyszeń pacjentów i ekspertów w sprawach etycznych itp. Ponadto zostaną uwzględnione choroby wieku dziecięcego i związane z nimi leczenie, stosownie do przypadku, zaś w badaniach będzie zapewnione równe traktowanie mężczyzn i kobiet [3].

W niniejszym priorytetowym obszarze tematycznym nastąpi stymulacja i utrzymanie podstawowych badań multidyscyplinarnych w celu wykorzystania całego potencjału informacji o genomie, dla lepszego wykorzystania w działaniach na rzecz zdrowia ludzkiego. W zakresie zastosowania podkreślone będzie znaczenie badań mających na celu przełożenie podstawowej wiedzy na zastosowanie (koncepcja "przełożenia"), w celu zapewnienia rzeczywistego, spójnego oraz skoordynowanego postępu na poziomie europejskim w medycynie i poprawy jakości życia. Badania te mogą również mieć znaczenie dla badań w obszarach takich jak rolnictwo i środowisko naturalne, które są celem innych priorytetów tematycznych; znaczenie to powinno być w odpowiedni sposób uwzględnione w trakcie realizacji właściwych priorytetów tematycznych.

Wzmocnienie europejskiego przemysłu biotechnologicznego, zgodnie z konkluzjami przyjętymi przez Radę Europejską w Sztokholmie, będzie stanowiło integralny element działań Wspólnoty Europejskiej. Będą podejmowane wysiłki w celu stworzenia silnych powiązań ze wszystkimi rodzajami działań, które poprawiają warunki ramowe dla innowacji w sektorze zdrowia przemysłu biotechnologicznego, szczególnie w małych i średnich przedsiębiorstwach, będzie również pobudzała rozwój przedsiębiorczości i zwiększała możliwości inwestycji z wykorzystaniem kapitału szczególnego ryzyka i udziału Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Uwzględnione zostaną również potrzeba określania regulacyjnych wąskich gardeł w rozwoju nowych zastosowań dla genomiki, przewidywanie w możliwie najwcześniejszym stadium konsekwencji etycznych i szersze konsekwencje rozwoju badań genomów dla społeczeństwa i obywateli.

Ten priorytetowy obszar tematyczny będzie również sprzyjał realizacji i rozwojowi strategii Wspólnoty Europejskiej w zakresie zdrowia.

W ramach całego priorytetu tematycznego będzie wspierana międzynarodowa współpraca. Tam gdzie sytuacja tego wymaga, w odpowiedni sposób zostanie uwzględnione zaangażowanie Wspólnoty Europejskiej w walkę z ubóstwem w krajach rozwijających się i znaczenie, jakie dla tego procesu będzie miała poprawa stanu zdrowia — zgodnie z art. 177 Traktatu i z przyspieszonymi działaniami Wspólnoty Europejskiej na rzecz zwalczania HIV/AIDS, malarii i gruźlicy.

Priorytety badań:

i) Nowoczesna genomika i jej zastosowanie do celów związanych ze zdrowiem

Podstawowa wiedza i podstawowe narzędzia funkcjonalnej genomiki we wszystkich organizmach

Strategicznym celem w tym obszarze jest osiągnięcie podstawowej zdolności zrozumienia informacji genomicznej poprzez rozwój bazy, narzędzi i źródeł wiedzy potrzebnych do rozszyfrowania funkcji genów i produktów genów mających znaczenie dla ludzkiego zdrowia i do zbadania ich wzajemnego oddziaływania i oddziaływania między nimi a środowiskiem, w którym występują. Działalność badawcza będzie obejmowała:

- Ekspresję genu i proteomikę: celem jest umożliwienie naukowcom lepszego rozszyfrowania funkcji genów i produktów genów, jak również określenie złożonych sieci regulacyjnych (złożoność biologiczna), które regulują podstawowe procesy biologiczne.

Badania będą ukierunkowane na: rozwój narzędzi wysokiej wydajności i koncepcji monitorowania ekspresji genu i profilów białka oraz narzędzi określania funkcji białka i interakcji biologicznych molekuł w obrębie żywej komórki.

- Strukturalne genomy: celem jest umożliwienie naukowcom ustalenia, w sposób bardziej efektywny i szybciej niż obecnie jest to możliwe, trójwymiarowej struktury białek i innych makromolekuł, co jest istotne dla wyjaśnienia funkcji białka i ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia przeznaczenia leku.

Badania będą ukierunkowane na: rozwijanie strategii wysokiej wydajności umożliwiającej określenie trójwymiarowej struktury makromolekuł o wysokim stopniu rozróżnialności.

- Genomika porównawcza i genetyka populacji: celem jest umożliwienie naukowcom zastosowania dobrze scharakteryzowanych organizmów modelowych w celu przewidywania i badania funkcji genów i w celu pełnego wykorzystania specyficznej populacji kohort występujących w Europie, dla określenia związku między funkcją genu a zdrowiem lub chorobą.

Badania będą ukierunkowane na: rozwijanie modelu organizmów i narzędzi transgenicznych; rozwijanie narzędzi wykorzystywanych w epidemiologii genetycznej i znormalizowanych protokołów genotypowych.

- Bioinformatyka: celem jest umożliwienie naukowcom dostępu do skutecznych narzędzi zarządzania i interpretacji stale wzrastającej liczby danych dotyczących genomu i udostępniania ich wspólnocie zajmującej się badaniami w przystępnej i użytecznej formie.

Badania będą ukierunkowane na: rozwijanie bioinformatycznych narzędzi i środków gromadzenia, uzyskiwanie i przetwarzanie danych; rozwijanie koncepcji biologii obliczeniowej w celu przewidywania funkcji genu in silico i w celu symulacji złożonych sieci regulacyjnych.

- Multidysciplinarne koncepcje podstawowych procesów biologicznych stosowane w genomice funkcjonalnej: celem jest umożliwienie naukowcom badanie podstawowych procesów biologicznych poprzez łączenie wyżej wymienionego nowatorskiego podejścia.

Badania będą ukierunkowane na: wyjaśnienie mechanizmów kierujących podstawowymi procesami zachodzącymi w komórkach, identyfikowanie genów występujących w tych procesach i rozszyfrowywanie biologicznych funkcji, jakie pełnią one w organizmach żywych.

Zastosowanie wiedzy i technologii w dziedzinie genomiki i biotechnologii zdrowia

Celem strategicznym w tej dziedzinie jest pobudzanie konkurencyjności przemysłu biotechnologicznego Europy poprzez wykorzystanie bogactwa danych biologicznych, których dostarczają genomika i postęp w biotechnologii. Działalność badawcza będzie obejmowała:

- Technologiczne platformy rozwoju w obszarach nowej diagnostyki, narzędzia zapobiegania i terapeutyki: w zakresie zapobiegania i leczenia chorób celem jest rozwój współpracy na płaszczyźnie akademickiej i przemysłowej, przy wykorzystaniu technologicznych platform, w ramach których multidyscyplinarne podejście, w którym są wykorzystywane pionierskie technologie powstające w wyniku prowadzenia badań genomów, może przyczynić się do postępu w opiece zdrowotnej i do ograniczania kosztów, dzięki zastosowaniu bardziej precyzyjnej diagnozy, leczenia zindywidualizowanego i bardziej efektywnych ścieżek rozwoju nowych leków i terapii (takich jak wybór nowych modeli leków) i innych produktów nowych technologii.

Badania będą ukierunkowane na: racjonalny i przyśpieszony rozwój nowych, bezpieczniejszych, skuteczniejszych leków, w tym koncepcje genomiki farmakologicznej; rozwój nowej diagnostyki; rozwój nowych badań in vitro w celu zastąpienia doświadczeń na zwierzętach; rozwój i próby nowych narzędzi zapobiegania i terapeutyki, takich jak gen somatyczny i terapia komórkowa (w szczególności terapie z wykorzystaniem komórek macierzystych, na przykład terapie zaburzeń neurologicznych i nerwowo-mięśniowych) oraz immunoterapie; innowacyjne badania w postgenomice, o szerokim zakresie zastosowania.

W celu zapewnienia podejmowania wyborów, które byłyby społecznie odpowiedzialne, zapewnienia akceptacji społecznej i efektywnej ścieżki rozwoju tych nowych technologii, będzie konieczne aktywne i wczesne włączenie się do powyższych działań organów nadzorujących, ekspertów w sprawach etyki, pacjentów i ogółu społeczeństwa.

ii) Zwalczanie podstawowych chorób

Podejście genomiczne do wiedzy i techniki ukierunkowane na zastosowanie

Strategicznym celem w tym obszarze jest rozwój ulepszonych strategii profilaktyki i zarządzania — również z wykorzystaniem nowoczesnych technologii ochrony zdrowia — chorobami ludzkimi i zdrowym trybem życia oraz starzeniem się przy dobrym zdrowiu. Realizacja tego zadania będzie polegała wyłącznie na włączaniu podejścia genomicznego dotyczącego wszystkich właściwych organizmów do bardziej ugruntowanego podejścia medycznego w celu zbadania choroby i czynników wpływających na zdrowie. Akcent będzie położony na badania mające praktyczne przełożenie, których celem jest wykorzystania podstawowej wiedzy w zastosowaniu klinicznym. Działalność badawcza będzie skoncentrowana na:

- Zwalczaniu chorób układu krążenia, cukrzycy i rzadkich chorób: celem jest poprawa zapobiegania i zarządzania poważnymi przyczynami śmiertelności i złego stanu zdrowia w Europie oraz łączenie środków wykorzystywanych w badaniach w Europie w celu zwalczania rzadkich chorób.

Badania będą ukierunkowane na: połączenie wiedzy klinicznej i środków z odpowiednimi systemami modelowymi i zaawansowanymi narzędziami genomiki funkcjonalnej w celu stworzenia przełomu w zapobieganiu tym chorobom i zarządzaniu nimi.

- Zwalczanie odporności na działanie antybiotyków i innych leków: celem jest stawienie czoła poważniejszych zagrożeniom dla zdrowia publicznego spowodowanym przez czynniki chorobotwórcze odporne na działanie leków.

Badania będą ukierunkowane na: wykorzystanie wiedzy o genomach mikrobiologicznych i o wzajemnych oddziaływaniach pomiędzy żywicielem a czynnikiem chorobotwórczym w celu rozwoju szczepionek i alternatywnych strategii leczenia dla zapobiegnięcia problemowi odporności na działanie czynników zwalczających bakterie i działanie innych leków; rozwój strategii optymalnego wykorzystania czynników zwalczających bakterie; wspieranie sieci nadzoru epidemiologicznego Wspólnoty Europejskiej i powstrzymywanie chorób zakaźnych.

- Badanie mózgu i zwalczanie chorób układu nerwowego: celem jest wykorzystanie informacji o genomie w celu lepszego zrozumienia funkcjonowania i zaburzeń czynności mózgu, pozwalającego na nowe spojrzenie na procesy zachodzące w sferze psychiki, zwalczanie zaburzeń i chorób układu nerwowego oraz w celu usprawnienia procesów poprawy czynności mózgu.

Badania będą ukierunkowane na: zrozumienie cząsteczkowych i komórkowych podstaw funkcjonowania, uszkodzenia, plastyczności i poprawy czynności mózgu, uczenia się, pamięci i percepcji; rozwijanie strategii profilaktyki i zarządzanie zaburzeniami i chorobami nerwowymi i umysłowymi (takimi jak choroba Alzheimera, choroba Parkinsona i nowe odmiany choroby Creutzfeldta-Jakoba), w tym chorobami odnoszącymi się do uzależnienia od leków.

- Badanie rozwoju człowieka i procesów starzenia się: celem jest lepsze zrozumienie rozwoju człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem procesów starzenia się, umożliwiające rozwój bazy ewidencyjnej służącej ulepszeniu strategii zdrowia publicznego, które mają wspierać zdrowy tryb życia i starzenie się przy dobrym zdrowiu.

Badania będą ukierunkowane na: zrozumienie rozwoju człowieka od poczęcia do okresu dojrzewania, badanie cząsteczkowych i komórkowych determinantów starzenia się przy dobrym zdrowiu, w tym badanie oddziaływania między nimi a czynnikami środowiskowymi i czynników zachowania i płci.

Zwalczanie nowotworów

Celem jest zwalczanie nowotworów poprzez rozwój ulepszonych strategii ukierunkowanych na pacjenta, od profilaktyki do bardziej efektywnej i wcześniej postawionej diagnozy oraz lepszego leczenia przy minimalnych efektach ubocznych. W związku z tym badania będą skoncentrowane na wykorzystaniu wiedzy dostarczanej przez genomikę i wiedzy pochodzącej z innych obszarów podstawowych badań w taki sposób, aby nastąpiła poprawa poziomu praktyki klinicznej i zdrowia publicznego.

Podejście skierowane na pacjenta będzie obejmowało cztery powiązane ze sobą elementy składowe. Badania będą ukierunkowane na:

- Ustanowienie udogodnień i rozwój inicjatyw na rzecz wykorzystania badań nowotworów w Europie; wspieranie opracowywania wytycznych opartych na danych eksperymentalnych, zapewniającego dobre funkcjonowanie praktyki klinicznej i poprawę strategii zdrowia publicznego, poprzez przyspieszanie praktycznego wykorzystania aktualnych wyników badań.

- Wspieranie badań klinicznych, szczególnie prób klinicznych, których celem jest zapewnienie możliwości zatwierdzania nowych i sprawniejszych interwencji.

- Wspieranie badań, których celem jest wykorzystanie podstawowej wiedzy w praktyce klinicznej i w ochronie zdrowia publicznego.

- Inne zagadnienia odnoszące się do nowotworów, takie jak związek między nowotworami a starzeniem się, różnice regionalne, aspekty psychologiczno-społeczne, opieka paliatywna i poradnictwo dla grup wsparcia.

Zestawienie najpoważniejszych chorób zakaźnych związanych z ubóstwem

Celem strategicznym w tym obszarze jest podejmowanie walki z globalnym zagrożeniem spowodowanym przez trzy najpoważniejsze choroby zakaźne — HIV/AIDS, malarię i gruźlicę — poprzez rozwój skutecznych reakcji na pojawienie się chorób, szczególnie w celu zastosowania w krajach rozwijających się. Zakłada się, że kraje rozwijające się będą znaczącymi partnerami w realizacji przedsięwzięć w tym obszarze i, stosownie do przypadku, będą bezpośrednio uczestniczyć w szczegółowych działaniach, w szczególności w ramach programu prób klinicznych.

Badania będą ukierunkowane na: rozwijanie obiecujących propozycji reagowania (szczepionki, terapie i środki bakteriobójcze dla HIV) na pojawienie się odpowiednich chorób, poprzez sponsorowanie badań w pełnym zakresie, od podstawowych badań cząsteczkowych, z wykorzystaniem genomiki mikrobiologicznej, poprzez badania przedkliniczne i zasadę dowodu; ustanowienie programu prób klinicznych w celu łączenia i wspierania działań w zakresie prób klinicznych podejmowanych w Europie, ukierunkowanych specjalnie na reagowanie, w celu wykorzystania ich w krajach rozwijających się; ustanowienie Sieci Prób w Terapii AIDS w Europie w celu poprawy spójności i komplementarności prób klinicznych w terapiach AIDS, które będą wykorzystane w Europie.

Działalność badawcza prowadzona w ramach niniejszego priorytetowego obszaru tematycznego będzie obejmowała badania odkrywcze z wykorzystaniem najnowszej wiedzy w dziedzinach ściśle związanych z jednym zagadnieniem lub więcej wchodzącymi w jego zakres. Zostaną zastosowane dwa wzajemnie uzupełniające się podejścia: jedno oparte na przyjmowaniu i otwarciu, drugie na aktywności.

1.1.2. Technologie społeczeństwa informacyjnego

Technologie społeczeństwa informacyjnego (TSI) dokonują transformacji gospodarczej i społecznej. Tworzą one nie tylko nowe sposoby pracy i nowe typy działalności gospodarczej, ale dostarczają rozwiązań największych wyzwań społecznych, takich jak opieka zdrowotna, środowisko naturalne, bezpieczeństwo, mobilność i zatrudnienie, oraz mają daleko sięgające konsekwencje dla naszego życia codziennego. Sektor TSI jest obecnie jednym z najważniejszych sektorów gospodarki, z obrotem rocznym równym 2000 miliardów EUR, zapewniającym zatrudnienie ponad 12 milionom ludzi w Europie.

Priorytet tematyczny TSI przyczyni się pośrednio do realizacji polityki europejskiej dotyczącej społeczeństwa opartego na wiedzy, zgodnie z tym, co uzgodniono na posiedzeniu Rady Europejskiej w Lizbonie w 2000 r., na posiedzeniu Rady Europejskiej w Sztokholmie w 2001 r. i co znalazło wyraz w planie działań e-Europa. Polityka ta zapewni Europie pozycję lidera technologii generycznych i technologii stosowanych, w samym sercu gospodarki opartej na wiedzy. Celem jej jest zwiększenie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw europejskich i europejskiego przemysłu oraz zwiększenie możliwości odnoszenia korzyści przez wszystkich obywateli Europy.

Sukcesy, takie jak sukcesy odniesione w Europie w łączności ruchomej i bezprzewodowej, czy też elektronice użytkowej, nie zostaną powtórzone, jeśli nie zostanie podjęty realny wysiłek na rzecz osiągnięcia masy krytycznej w kluczowych dziedzinach badań TSI. Dlatego też wspólnota naukowców będzie musiała skupić się w ramach swoich działań na realizacji celów długofalowych, ułatwiając integrację działań publicznych i prywatnych w skali europejskiej, w celu stworzenia niezbędnych kompetencji i wzmocnienia innowacyjności. Działania te będą obejmowały długofalowe badania wysokiego ryzyka i rozwój technologii, np. rozwój kolejnej generacji systemów ruchomych i bezprzewodowych poza 3G.

Pomimo poczynienia znaczącego postępu, jesteśmy wciąż daleko od pełnego wykorzystania w życiu codziennym potencjału usług opartych na wiedzy. Wiele osób wciąż nie może korzystać z produktów i usług, które nie są dla nich dostępne, zaś "przepaść cyfrowa" coraz bardziej pogłębia się w Europie i na świecie. Badania będą się koncentrowały na przyszłej generacji technologii, w których komputery i sieci będą zintegrowane z otoczeniem dnia codziennego, sprawiając, że wiele usług i zastosowań będzie dostępnych poprzez łatwą do wykorzystania łączność między ludźmi. Ta wizja "otaczającej informacji" stawia użytkownika, jednostkę, w centrum przyszłego rozwoju na rzecz społeczeństwa opartego na wiedzy i otwartego dla wszystkich.

Priorytet TSI we wspieraniu planu działań e-Europa będzie pomocny w budowie w całej Europie społeczeństwa opartego na wiedzy i informacji, zachęcając do uczestnictwa najsłabiej rozwiniętych regionów. Plan ten będzie również obejmował działania włączające wysiłki UE w kontekst międzynarodowy. Celem planu jest osiągnięcie globalnego konsensusu w obszarze tematycznym, w stosownych przypadkach, np. poprzez inicjatywę w sprawie inteligentnego systemu produkcji (ISP) lub dialog na temat kwestii zależności, w celu dalszego włączenia badań nowo stowarzyszonych państw do działań UE i w celu ułatwienia współpracy z krajami rozwijającymi się.

Ponadto, w ramach priorytetowego obszaru tematycznego będzie wspierana działalność badawcza w celu badania i prowadzenia eksperymentów związanych z przyszłymi koncepcjami i nowymi technologiami, z wykorzystaniem najnowszej wiedzy w obszarze TSI.

W kontekście priorytetów określonych poniżej, w zakres priorytetowego obszaru tematycznego będą również wchodziły działania odnoszące się do dalszego rozwoju Géant i GRID.

Priorytety badawcze:

i) Stosowane badania TSI mające sprostać poważniejszym wyzwaniom społeczno-gospodarczym

Celem jest rozszerzenie zakresu i skuteczności rozwiązań opartych na TSI, mających sprostać poważniejszym wyzwaniom społecznym i gospodarczym, oraz uczynienie ich dostępnymi w sposób jak najbardziej wiarygodny i naturalny dla obywateli, firm i organizacji, w dowolnym miejscu i czasie.

- Technologie zapewniające zaufanie i bezpieczeństwo: celem jest rozwój technologii, które mogłyby sprostać kluczowym wyzwaniom w sferze bezpieczeństwa, które niesie ze sobą świat "cyfrowy", i wyzwaniom związanym z potrzebą ochrony praw jednostek i społeczności.

Badania będą skoncentrowane na podstawowych mechanizmach bezpieczeństwa i współdziałaniu między nimi, dynamicznych procesach bezpieczeństwa, nowoczesnej kryptografii, technologiach umożliwiających lepszą ochronę prywatności, technologiach zarządzania aktywami cyfrowymi i technologiach zależności umożliwiających wspieranie działalności gospodarczej i funkcji organizacyjnych w systemach ruchomych i dynamicznych.

- Badania odpowiadające na wyzwania społeczne: badania koncentrują się przede wszystkim na "informacji otoczenia" w celu szerszego zaangażowania obywateli, w ramach społeczeństwa informacyjnego, na rzecz bardziej efektywnej opieki zdrowotnej, bezpieczeństwa, mobilności i zarządzania środowiskiem oraz systemów wspierania i w celu zachowania dziedzictwa kulturowego; wspierana będzie również integracja różnych funkcji w tych poszczególnych dziedzinach.

Działalność badawcza w zakresie integracji technologicznej społeczeństwa informacyjnego ("e-inclusion") będzie się koncentrowała na systemach umożliwiających dostęp wszystkich zainteresowanych, na technologiach wolnych od barier, umożliwiających pełnoprawne funkcjonowanie w społeczeństwie informacyjnym i na systemach wspomagających, które przywrócą określone funkcje i wyrównają w ten sposób różnice, zapewniając wyższy poziom życia obywateli specjalnej troski i ich opiekunów. W dziedzinie zdrowia działania będą się koncentrowały na systemach inteligentnych mających na celu wspieranie osób zawodowo związanych z opieką zdrowotną, zapewnienie pacjentom opieki zdrowotnej i zindywidualizowanego dostępu do informacji oraz na stymulowaniu promocji zdrowia i zapobiegania chorobom w całej populacji. W badaniach nastąpi również wykorzystanie inteligentnych systemów w celu zapewnienia lepszej ochrony osób i własności oraz ochrony i zabezpieczenia infrastruktury służącej do celów cywilnych.

W zakresie mobilności badania będą koncentrowały się na infrastrukturze pojazdów i systemów ruchomych zapewniających kompleksowe bezpieczeństwo, komfort i skuteczność i uwzględniających mobilność informacyjną charakteryzującą nowoczesną logistykę i usługi świadczone w określonym miejscu. Badania w obszarze środowiska naturalnego będą się koncentrowały na systemach opartych na wykorzystaniu wiedzy i będą dotyczyły zarządzania zasobami naturalnymi i zapobiegania ryzyku oraz zarządzania sytuacjami kryzysowymi, włącznie z humanitarnym rozminowywaniem. W obszarze spędzania wolnego czasu badania będą skoncentrowane na systemach inteligentnych i ruchomych oraz na zastosowaniu w przemyśle rozrywkowym. W obszarze turystyki badania będą zorientowane na wymianę wiedzy i usługi interaktywne. W zakresie dziedzictwa kulturowego działania będą skoncentrowane na inteligentnych systemach umożliwiających dynamiczny dostęp do i na ochronie materialnych i niematerialnych zasobów kulturalnych i naukowych.

- Badania odpowiadające na wyzwania dotyczące pracy i działalności gospodarczej: celem jest zapewnienie przedsiębiorstwom, osobom fizycznym, administracji publicznej i innym organizacjom środków pozwalających na pełny udział i odnoszenie korzyści z rozwoju gospodarki opartej na wiarygodnej wiedzy, przy jednoczesnej poprawie jakości pracy i życia zawodowego oraz wspieranie ustawicznego kształcenia w celu poprawy umiejętności zawodowych. Badania będą również mieć na celu lepsze zrozumienie bodźców społeczno-gospodarczych i wpływu rozwoju TSI.

Badania w obszarze działalności gospodarczej z wykorzystaniem środków elektronicznych ("e-business") i zarządzania drogą elektroniczną ("e-government") będą się koncentrowały na zapewnieniu prywatnym i publicznym organizacjom europejskim, w szczególności małym i średnim przedsiębiorstwom, możliwości wykorzystywania systemów interoperacyjnych i na świadczeniu na ich rzecz usług w celu wzmocnienia możliwości innowacyjnych, budowaniu wartości i konkurencyjności w gospodarce opartej na wiedzy i na wspieraniu nowych środowisk działalności gospodarczej ("ekosystemy działalności gospodarczej"). Badania w zakresie zarządzania wiedzą organizacyjną będą miały na celu wspieranie innowacji organizacyjnej i zdolności reagowania poprzez zdobywanie, podział, wymianę i dostarczanie wiedzy. W związku z interoperacyjnymi, multimodalnymi zastosowaniami i usługami świadczonymi w różnych sieciach niejednorodnych będą podejmowane działania w zakresie wymiany handlowej drogą elektroniczną i w sposób ruchomy. Będą one obejmowały wymianę handlową w dowolnym miejscu i czasie, współpracę, przepływ siły roboczej i usługi elektroniczne obejmujące cały cykl budowania wartości rozszerzonej gamy produktów i usług.

Badania prowadzone w ramach systemów pracy z wykorzystaniem środków elektronicznych ("e-work") będą się koncentrowały na projektowaniu nowych miejsc pracy z wykorzystaniem innowacyjnych technologii w celu ułatwienia kreatywności i współpracy, na zwiększaniu efektywności wykorzystania zasobów i na zwiększaniu możliwości podejmowania pracy przez wszystkich członków społeczności lokalnych. Działalność związana z edukacją drogą elektroniczną ("e-learning") będzie się koncentrowała na zindywidualizowanym dostępie do edukacji i jej zapewnieniu, jak również na środowiskach nowoczesnego nauczania w szkole, na uniwersytecie, w miejscu pracy i ustawicznym kształceniu, z wykorzystaniem informacji otoczenia.

- Kompleksowe rozwiązywanie problemów w nauce, inżynierii, działalności gospodarczej i na rzecz społeczeństwa: celem jest rozwój technologii umożliwiający wykorzystanie zasobów obliczeniowych i środków gromadzenia, które występują w oddalonych geograficznie miejscach, i ich swobodne udostępnienie, w celu kompleksowego rozwiązywania problemów w nauce, przemyśle, działalności gospodarczej i rozwiązywania problemów społecznych. Obszary zastosowania obejmują środowisko naturalne, energię, zdrowie, transport, inżynierię przemysłową, finanse i nowe media.

Badania będą skoncentrowane na nowych modelach obliczeniowych, w tym GRID-ach obliczeniowych i informacyjnych, technologiach typu "peer-to-peer" i związanych z nimi środkach programowo-sprzętowych w celu wykorzystania szeroko upowszechnianych i stosowanych na wielką skalę zasobów obliczeniowych i środków gromadzenia, i w celu rozwoju skalowalnych, niezawodnych i bezpiecznych platform. Będą one obejmowały nowe narzędzia współpracy i metody programowania wspierające interoperacyjność zastosowań i nowe generacje symulacji, wizualizacji i zdobywania danych.

ii) Technologie łączności, obliczania i oprogramowania

Celem jest umocnienie i dalszy rozwój europejskiego potencjału w obszarach takich, jak środki łączności ruchomej, urządzenia elektroniczne na użytek konsumentów i wbudowane oprogramowanie i systemy oraz poprawa funkcjonowania, niezawodności, oszczędności, funkcjonalności i zdolności adaptacyjnych środków łączności i technologii obliczeniowych tak, aby sprostać wzrastającym potrzebom związanym z zastosowaniem. Będą również prowadzone prace na rzecz internetu nowej generacji (w tym w ramach protokołu sieciowego (IP), wersja 6).

- Technologie łączności i sieciowe: celem jest rozwój nowych generacji systemów ruchomych i bezprzewodowych oraz sieci, które pozwolą na optymalne łączenie usług w dowolnym miejscu, jak również zwiększenie przejrzystości i możliwości operacyjnych wszystkich sieci optycznych, rozwiązania mające na celu poprawę interoperacyjności i zdolności adaptacyjnych sieci oraz technologie zindywidualizowanego dostępu do audiowizualnych systemów sieciowych.

Praca nad systemami naziemnymi i satelitarnymi [4], ruchomymi i bezprzewodowymi spoza 3G będzie skoncentrowana na technologiach nowej generacji, przy współpracy i swobodnym współdziałaniu w sferze usług i kontroli różnego rodzaju technologii bezprzewodowych na wspólnej płaszczyźnie IP, jak również w ramach nowych skutecznych protokołów spektralnych, z wykorzystaniem narzędzi i technologii, w celu skonstruowania bezprzewodowych radiowych urządzeń z możliwością zmiany parametrów ustawienia i z możliwością działania w IP.

Badania dotyczące wszystkich sieci optycznych będą skoncentrowane na zarządzaniu długością fali optycznej kanałów, umożliwiającym elastyczność i szybkość w świadczeniu usług i zaopatrzeniu, i na rozwiązaniach dotyczących światłowodów do LAN. Badania nad rozwiązaniami dotyczącymi sieci interoperacyjnych, w tym zarządzaniem siecią o pełnym zakresie, będzie pomocne w ogólnym świadczeniu usług i współpracy oraz współdziałaniu między sieciami i płaszczyznami niejednorodnymi. Badania te będą obejmowały sieci programowalne w celu zapewnienia elastycznego podziału zasobów sieciowych w czasie rzeczywistym i lepszych możliwości zarządzania usługami przez klientów.

Badania będą również dotyczyły udostępniania technologii zindywidualizowanego dostępu do sieciowych systemów i zastosowań audiowizualnych, jak również płaszczyzn i sieci usług, w których są wykorzystywane różne media, niezawodnej architektury telewizji cyfrowej i urządzeń zdolnych do przetwarzania, kodowania, gromadzenia, wykrywania i podawania informacji o hybrydowych trójwymiarowych multimedialnych sygnałach i obiektach.

- Technologie oprogramowania, systemy wbudowane i systemy rozprowadzane: celem jest rozwój nowych technologii oprogramowania i środowiska, w którym są świadczone wielofunkcyjne usługi, jak również rozwój narzędzi kontroli kompleksowych systemów dystrybucji, w celu tworzenia środowiska dla informacji otoczenia i w celu zapewnienia odpowiedniej reakcji na spodziewany wzrost i rozszerzenie zasięgu zastosowań i usług.

Badania będą skoncentrowane na nowych technologiach oprogramowania i systemów, które dotyczą możliwości tworzenia struktury, skalowania, niezawodności i solidności, jak również autonomicznych wewnętrznych zdolności adaptacyjnych. Badania będą obejmowały środki programowo-sprzętowe stosowane w zarządzaniu, kontroli i wykorzystaniu zasobów w pełni dystrybuowanych. Praca nad tworzeniem otoczenia, w którym są świadczone wielofunkcyjne usługi, i nad nowymi ramami części składowych będzie miała na celu rozwój funkcjonalności usług, w tym informacji o sobie, semantyki i taksonomii tworzenia bloków.

Badania będą dotyczyły strategii, algorytmów i narzędzi systematycznego i precyzyjnego projektowania, tworzenia prototypów i kontroli kompleksowych systemów dystrybucji. Działania będą obejmowały zintegrowane systemy sieciowe, wykrywanie rozłożone, obliczanie, środki gromadzenia i związaną z nimi interkomunikację. Kluczowym elementem, jak również techniką rozpoznawania, umożliwiającą ogólne poznanie przedmiotów i wydarzeń, będzie dynamiczny podział środków.

iii) Części składowe i mikrosystemy

- Mikro-, nano- i optoelektronika: celem jest ograniczenie kosztów, poprawa funkcjonowania i zdolności zmiany konfiguracji, skalowania, zdolności adaptacyjnych i zdolności wewnętrznego dostosowania części składowych mikro-, nano- i optoelektronicznych i systemów opartych na mikroukładach. Zostanie wzięty pod uwagę wpływ TSI na otoczenie.

Badania będą skoncentrowane na przesunięciu ograniczeń procesu CMOS i technologii wyposażenia oraz poprawie funkcjonalności, działania i łączenia funkcji urządzeń. Badania będą dotyczyły technologii alternatywnych, typów urządzeń, materiałów i struktury, w celu sprostania nowym potrzebom w zakresie łączności i obliczania. W szczególności zostaną uwzględnione częstotliwości radiowe i projektowanie urządzeń o sygnale mieszanym i małej mocy. Działalność związana z optycznymi, optyczno-elektronicznymi oraz fotonicznymi częściami składowymi funkcjonalnymi będzie dotyczyła urządzeń i systemów przetwarzania, transmisji, wymiany, gromadzenia, odbierania i prezentacji informacji. Badania w zakresie elektronicznych nanourządzeń, jak również w zakresie urządzeń i technologii, w których jest wykorzystywana elektronika molekularna, będą dotyczyły tych urządzeń i technologii, które mogą mieć szeroki zakres zastosowania, posiadają potencjalne możliwości integracji i mogą być produkowane masowo.

- Mikro- i nanotechnologie, mikrosystemy, monitory: celem jest obniżenie kosztów, poprawa działania i funkcjonalności podsystemów i mikrosystemów oraz zwiększenie poziomu integracji i miniaturyzacji pozwalającej na lepsze połączenie z ich otoczeniem i sieciowymi usługami i systemami.

Badania będą skoncentrowane na nowych zastosowaniach i funkcjach, w których są wykorzystywane interakcje multidyscyplinarne (elektronika, mechanika, chemia, biologia itd.) w połączeniu z wykorzystaniem mikro- i nanostruktur oraz nowych materiałów. Celem jest rozwój innowacyjnych, pochłaniających niewielkie koszty i niezawodnych mikrosystemów i zminiaturyzowanych modułów podsystemów, których parametry robocze mogą być zmieniane. Działania będą również dotyczyły niewymagających ponoszenia znacznych kosztów monitorów o szerokim zakresie przekazywanych informacji i wyższej rozdzielczości, jak również czujników pomiarowych, w tym wizyjnych i biometrycznych czujników niewymagających ponoszenia znacznych kosztów, oraz urządzeń dotykowych. Praca nad nanourządzeniami i nanosystemami będzie związana z wykorzystaniem podstawowych zjawisk, procesów i struktur, które stwarzają nadzieję na nowatorskie i lepsze odkrywanie lub stymulowanie praktycznego zastosowania, jak również na ich integrację i produkcję.

iv) Technologie wiedzy i połączeń

Celem jest poprawa możliwości wykorzystania TSI i usług oraz dostępu do wiedzy, z którą one się wiążą, w celu zachęcenia do ich szerszego przyjmowania i szybszego zastosowania. W badaniach zostaną również uwzględnione kwestie integracji związane z badaniami technologii multimedialnych.

- Technologie wiedzy i treści cyfrowe: celem jest dostarczenie zautomatyzowanych rozwiązań umożliwiających tworzenie i organizowanie wirtualnych obszarów wiedzy (np. pamięci zbiorowej, cyfrowych bibliotek), jak również stymulowanie tworzenia zupełnie nowych treści i usług medialnych oraz zastosowań.

Praca będzie skoncentrowana na technologiach wspierających procesy zdobywania i modelowania, ukierunkowywania i wyszukiwania, przedstawiania i obrazowania, interpretacji i wymiany wiedzy. Funkcje te będą wykorzystywane w nowych systemach opartych na semantyce i znajomości kontekstu, w tym narzędziach poznawania i narzędziach opartych na wykorzystaniu czynnika. Działania będą dotyczyły rozszerzających się zasobów wiedzy i ontologii, ułatwią interoperacyjność i umożliwią zastosowanie semantycznych stron internetowych nowej generacji. Badania będą również dotyczyły technologii wspomagających projektowanie, tworzenie, zarządzanie i publikowanie treści multimedialnych w stacjonarnych i ruchomych sieciach i urządzeniach, z możliwością samodzielnego dostosowania, stosownie do oczekiwań użytkownika. Celem jest stymulowanie tworzenia bogatej interaktywnej treści w celu zindywidualizowanego nadawania i wprowadzenia nowoczesnych zastosowań w niezawodnych mediach i rozrywce.

- Inteligentne połączenia i płaszczyzny: celem jest wypracowanie efektywniejszych sposobów uzyskiwania powszechnego dostępu do informacji oraz łatwiejszych i naturalnych modeli interakcji z informacjami w naszym otoczeniu.

Badania będą skoncentrowane na połączeniach i płaszczyznach interaktywnych, które są naturalne, mogą być łatwo dostosowane i odbierane na wiele sposobów i które są związane z otoczeniem, które wie o naszej obecności i które zna naszą osobowość i potrzeby, i które są zdolne do inteligentnej reakcji na mowę, gestykulację i inne zmysły. Celem jest ukrycie złożoności technologii przez wspieranie swobodnej interakcji między ludźmi, między ludźmi i maszynami, przedmiotami wirtualnymi i fizycznymi oraz wiedzy, której ślady można spotkać w dniu codziennym. Powyższe dotyczy badań rzeczywistości wirtualnej i powiększonej.

Działania będą również dotyczyły technologii dostępu i łączności w wielu językach i dla wielu kultur, stanowiących wsparcie dla interaktywnych i bogatych w treść usług świadczonych na czas i po niskich kosztach i zaspokajających osobiste, zawodowe i gospodarcze wymagania wszystkich członków wspólnot zróżnicowanych pod względem języka i kultury.

v) Przyszłe i nowe technologie związane z TSI

Celem jest wspieranie powstawania nowych wspólnot i nowych dziedzin nauki i technologii związanych z TSI, z których niektóre staną się w przyszłości strategicznym elementem rozwoju gospodarczego i społecznego oraz będą częścią głównego nurtu działań w ramach TSI. W celu zapewnienia otwartości na nieoczekiwane pomysły, masę krytyczną badań, w której są potrzebne akcenty strategiczne i swobodne osiąganie granicy TSI, będą wykorzystywane dwa wzajemnie uzupełniające się podejścia: jedno oparte na zdolności przyjmowania i otwartości, drugie oparte na działaniu.

1.1.3. Nanotechnologie i nanonauki, materiały wielofunkcyjne oparte na wykorzystaniu wiedzy oraz nowe procesy i urządzenia produkcyjne

Dwutorowa, oparta na stałym rozwoju transformacja w kierunku społeczeństwa opartego na wiedzy, wymaga nowych paradygmatów produkcji i nowych koncepcji usług związanych z produktami. Europejski przemysł produkcyjny, traktowany kompleksowo, wymaga odejścia od koncepcji opartych na zasobach na rzecz koncepcji opartych na wiedzy i bardziej przyjaznych dla środowiska, od ilości na rzecz jakości, od produkcji masowej produktów jednorazowego użytku na rzecz usług o coraz wyższej jakości, związanych z produktami wielokrotnego użytku, wytwarzanych stosownie do zapotrzebowania i od produktów "materialnych" na rzecz produktów, procesów i usług "niematerialnych o podwyższonej wartości".

Zmiany te są związane z radykalną zmianą w strukturach przemysłowych, która wiąże się z bardziej widoczną obecnością przedsiębiorstw innowacyjnych, z możliwościami w zakresie sieci i opanowywaniem nowych technologii hybrydowych, na które składają się nanotechnologie, materiałoznawstwo, inżynieria, technologie informacyjne, nauki biologiczne i nauki o środowisku naturalnym. Taka ewolucja oznacza potrzebę silnej współpracy, wychodzącą poza tradycyjne granice nauk. Pionierski rozwój przemysłowy oznacza również silną współzależność między technologią a organizacją, których skuteczność jest w dużym stopniu uzależniona od umiejętności.

Należy w coraz większym stopniu dążyć do wypracowywania udanych rozwiązań technicznych w kierunku przeciwnym do kierunku rozwoju procesów planowania i produkcji; kluczową role pod tym względem mają do odegrania nowe materiały i nanotechnologie jako czynniki pobudzające wprowadzanie innowacji. Wymaga to zmiany priorytetów wspólnotowej działalności badawczej z krótkofalowych na długofalowe i innowacji, które muszą stać się innowacjami, które cechuje strategia wzrostu, a nie strategia przełomu. Dla badań wspólnotowych bardzo korzystny będzie ich wymiar międzynarodowy.

Priorytety badawcze:

i) Nanotechnologie i nanonauki

Nanotechnologie i nanonauki reprezentują nowe podejście w materiałoznawstwie i technice. Europa zajmuje silną pozycję w nanonaukach, która musi być wykorzystana dla realnego podniesienia poziomu konkurencyjności europejskiego przemysłu. Cel jest dwojaki: promowanie budowania przemysłu wykorzystującego europejską nanotechnologię i szybki rozwój badań i techniki związanej z przemysłem oraz wspieranie wykorzystania nanotechnologii w istniejących sektorach przemysłowych. Badania mogą być długoterminowe i dotyczyć wysokiego ryzyka, lecz muszą być ukierunkowane na zastosowanie w przemyśle. Należy realizować aktywną politykę zachęcania firm przemysłowych i małych i średnich przedsiębiorstw, w tym do podejmowania działalności, między innymi poprzez wspieranie silnego przemysłu/interakcji badań w konsorcjach realizujących projekty o znaczącej masie krytycznej.

- Długoterminowe badania interdyscyplinarne nad zrozumieniem zjawisk, opanowywaniem procesów i rozwojem narzędzi badań: celem jest rozszerzenie ogólnej podstawowej wiedzy o nanonauce i nanotechnologii ukierunkowanych na zastosowanie oraz na rozwój najnowszych narzędzi i technik badawczych.

Badania będą skoncentrowane na: zjawiskach w skali cząsteczkowej i mezoskopowej, samoskładających się materiałach i strukturach, cząsteczkowych i biocząsteczkowych mechanizmach i maszynach, wielodyscyplinarnych i nowych strategiach kompleksowego rozwoju w zakresie nieorganicznych, organicznych i biologicznych materiałów i procesów.

- Nanobiotechnologie: celem jest wspieranie badań w zakresie integracji jednostek biologicznych i niebiologicznych, otwierających nowe horyzonty w wielu zastosowaniach, np. w celu przetwarzania i w celach medycznych oraz w systemach analizy środowiska.

Badania będą skoncentrowane na: laboratoriach mikroukładowych, połączeniach z jednostkami biologicznymi, zmodyfikowanych nanocząsteczkach powierzchni, nowoczesnym zaopatrzeniu w leki i innych obszarach integrowania nanosystemów lub nanoelektroniki z jednostkami biologicznymi (takimi jak ukierunkowane dostarczanie jednostek aktywnych biologicznie); przetwarzaniu, manipulowaniu i wykrywaniu biologicznych cząsteczek lub układów, elektronicznym wykrywaniu jednostek biologicznych, mikrotechnice strumieniowej, aktywacji i regulacji rozwoju komórek na substratach.

- Techniki inżynierii w skali nanometrycznej umożliwiającej tworzenie materiałów i części składowych: celem jest rozwój nowych materiałów funkcjonalnych i konstrukcyjnych o najlepszych parametrach, poprzez regulowanie ich nanostruktury. Rozwój ten będzie obejmował technologie ich produkcji i przetwarzania.

Badania będą skoncentrowane na: stopach i kompozytach o strukturze typu nano, nowoczesnych, funkcjonalnych materiałach polimerycznych, materiałach funkcjonalnych o strukturze typu nano i umieszczaniu uporządkowanych układów cząsteczkowych lub nanocząsteczek w odpowiednich substratach.

- Rozwój urządzeń i instrumentów obsługi i kontroli: celem jest rozwój instrumentacji nowej generacji służącej do analizy i produkcji w skali nano. Celem wiodącym będzie uzyskanie rozmiaru pozwalającego na rozróżnienie lub uzyskanie rozdzielczości rzędu 10 nm.

Badania będą skoncentrowane na: różnorodności zaawansowanych technik produkcji w skali nano (techniki oparte na litografii lub na mikroskopii); technologiach przełomowych, metodologiach lub instrumentach wykorzystujących właściwości samoskładania się materii i rozwoju maszyn w skali nano.

- Zastosowania w obszarach takich, jak zdrowie i systemy medyczne, chemia, energia, optyka, żywność i środowisko naturalne: celem jest rozwój potencjału nanotechnologii w zastosowaniach przełomowych, poprzez włączenie rozwoju badań do procesu produkcji materiałów i urządzeń technologicznych w kontekście funkcjonowania przemysłu.

Badania będą skoncentrowane na: modelowaniu obliczeniowym, zaawansowanych technologiach produkcji i rozwoju materiałów innowacyjnych o lepszych właściwościach.

ii) Materiały wielofunkcyjne oparte na wiedzy

Nowe materiały o treści bogatej w informacje i o większej efektywności będą zasadniczymi elementami pobudzania innowacji w technologii, urządzeniach i systemach, umożliwiając stały rozwój i konkurencyjność w sektorach takich, jak transport, energia, medycyna, elektronika, fotonika i budownictwo. W celu zapewnienia Europie silnej pozycji na nowych rynkach technologii, której wzrost o jeden lub dwa rzędy wielkości jest spodziewany w ciągu następnej dekady, istnieje potrzeba zmobilizowania poszczególnych podmiotów poprzez partnerstwo w pionierskich BRT, w tym badaniach wysokiego ryzyka, i poprzez powiązanie badań nad materiałami z zastosowaniami w przemyśle.

- Rozwój podstawowej wiedzy: celem jest zrozumienie złożonych zjawisk fizyczno-chemicznych i biologicznych mających znaczenie dla opanowania i przetwarzania materiałów informacyjnych za pomocą narzędzi eksperymentalnych, teoretycznych i modelujących. Pozwoli to na stworzenie podstawy łączenia większych, złożonych lub samoskładających się struktur się o określonych fizycznych, chemicznych lub biologicznych właściwościach.

Badania będą skoncentrowane na: działaniach długofalowych i interdyscyplinarnych oraz działaniach wysokiego ryzyka w przemyśle, w celu projektowania i rozwoju nowych struktur o określonych właściwościach; rozwoju inżynierii supramolekularnej i makromolekularnej, z zaakcentowaniem syntezy, wykorzystania i potencjalnego zastosowania nowych molekuł o skomplikowanej strukturze i ich związków.

- Technologie związane z produkcją, przetwarzaniem i uszlachetnianiem fachowych materiałów wielofunkcyjnych i biomateriałów: celem jest rozwój i stała produkcja nowych "inteligentnych" materiałów o specjalnych funkcjach i budowanie makrostruktur. Te nowoczesne materiały, wykorzystywane w wielu sektorach, powinny posiadać właściwości, które powinny być odkrywane zgodnie z wcześniej określonymi warunkami, jak również posiadać lepsze właściwości związane z ich masową produkcją oraz właściwości graniczne lub powierzchniowe podnoszące ich jakość.

Badania będą skoncentrowane na: nowych materiałach, materiałach technicznych i samonaprawiających się; technologiach cięcia poprzecznego, w tym naukach o powierzchni i inżynierii powierzchni (włącznie z materiałami katalitycznymi).

- Wsparcie inżynierii w rozwoju materiałów: celem jest wypełnienie luki między "produkcją z wykorzystaniem wiedzy" a "zastosowaniem wiedzy", i pokonanie w ten sposób słabości przemysłu UE w odniesieniu do powiązania materiałów i ich produkcji. Cel ten zostanie osiągnięty poprzez rozwój nowych narzędzi umożliwiających produkcję nowych materiałów w stałych warunkach konkurencyjności.

Badania będą skoncentrowane na: wewnętrznych aspektach optymalizacji projektowania materiałów, uszlachetnianiu i narzędziach; badaniach, atestowaniu i podnoszeniu parametrów; wykorzystaniu koncepcji cyklu rozwoju, wycofywaniu z obiegu, kompatybilności biologicznej i efektywności dla otoczenia; wsparciu w zakresie materiałów znajdujących się w ekstremalnych warunkach.

iii) Nowe procesy i urządzenia produkcyjne

Nowe koncepcje produkcji, które są bardziej elastyczne, zintegrowane, bezpieczne i czyste, będą zależały od rozwoju stanowiącego przełom organizacyjny i technologiczny, promowania nowych produktów, procesów i usług, przy jednoczesnym ograniczaniu kosztów (wewnętrznych i zewnętrznych). Celem jest stworzenie systemów przemysłowych dla zastosowania w przyszłości wraz z narzędziami koniecznymi dla efektywnego projektowania produkcji, stosowania i regeneracji cyklu rozwoju jak również odpowiednich modeli organizacyjnych i lepszego zarządzania wiedzą.

- Rozwój nowych procesów oraz elastycznych i inteligentnych systemów produkcji: celem jest wspieranie transformacji przemysłu w kierunku produkcji z większym wykorzystaniem wiedzy i w kierunku organizacji systemów, a także ocena produkcji z perspektywy bardziej holistycznej, obejmującej nie tylko sprzęt komputerowy i oprogramowanie, ale również ludzi i sposób, w jaki się uczą i dzielą wiedzą.

Badania będą skoncentrowane na: innowacyjnych, niezawodnych, inteligentnych i efektywnych pod względem kosztów procesach produkcyjnych i systemach oraz ich wykorzystaniu w produkcji w fabrykach przyszłości: integrowaniu technologii hybrydowych opierających się na wykorzystaniu nowych materiałów i ich uszlachetnianiu, zastosowaniu mikrosystemów i automatyki (w tym symulacji), sprzętu produkcyjnego wysokiej precyzji, jak również integracji technologii informacyjnej i komunikacyjnej (ICT), wykorzystaniu technologii wykrywania i regulowania oraz nowatorskiej robotyki.

- Badania systemowe i kontrola ryzyka: celem jest zwiększenie trwałości systemów przemysłowych oraz istotne i wymierne ograniczenie wpływu na środowisko naturalne i zdrowie, co stanowi metodę pozytywnego oddziaływania na zmiany zachodzące w środowisku naturalnym, poprzez nowe podejście przemysłowe, jak również zwiększenie wydajności zasobów i zmniejszenie zużycia zasobów pierwotnych.

Badania będą skoncentrowane na: rozwoju nowych urządzeń i systemów w celu uzyskania produkcji czystej i bezpiecznej; zrównoważonej gospodarce odpadami, która nie powoduje powstawania zanieczyszczeń, i ograniczaniu ryzyka w produkcji i wytwarzaniu, w tym w bioprzetwarzaniu; zwiększaniu odpowiedzialności firm za produkty, zużycie zasobów i gospodarkę odpadami przemysłowymi; badaniu wzajemnych oddziaływań między produkcją, użytkowaniem i zużyciem, jak również na konsekwencjach społeczno-gospodarczych.

- Optymalizacja cyklu rozwojowego systemów przemysłowych, produktów i usług. Produkty i produkcja powinny być w coraz większym stopniu ukierunkowane na cykl rozwojowy i usługi, oprócz spełnienia wymogów związanych z informacją, efektywnością pod względem kosztów, bezpieczeństwem i czystością. Dlatego też nowe koncepcje polityki przemysłowej, oparte na cyklu rozwojowym i efektywności ekologicznej, stanowią kluczowe wyzwania, które muszą uwzględniać pojawianie się nowych produktów, innowacje organizacyjne i skuteczne zarządzanie informacją i jej przetwarzaniem w użyteczną wiedzę w łańcuchu wartości.

Badania będą skoncentrowane na: innowacyjnych systemach usług związanych z produktami, które optymalizują cały łańcuch wartości "projekt — produkcja — usługa — koniec okresu użytkowania", z wykorzystaniem technologii hybrydowych i nowych struktur organizacyjnych.

Działalność badawcza prowadzona w ramach tego priorytetowego obszaru tematycznego będzie obejmowała badania odkrywcze z wykorzystaniem najnowszej wiedzy na temat przedmiotów ściśle związanych z jednym tematem z tego zakresu lub więcej. Będą stosowane dwa wzajemnie się uzupełniające podejścia: jedno opierające się na przyjmowaniu i otwarte i drugie zakładające aktywność.

1.1.4. Aeronautyka i przestrzeń kosmiczna

Na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci, dzięki niezwykłym technologicznym i przemysłowym możliwościom Europy w zakresie lotnictwa i wykorzystania przestrzeni kosmicznej, w sposób znaczący i pod wieloma względami poprawił się standard życia jej obywateli, nastąpił rozwój gospodarki krajów europejskich i gospodarek krajów spoza Europy, jak również nastąpił rozwój podstawowej wiedzy naukowej. Korzyści gospodarcze, które daje wykorzystanie tych możliwości, są widoczne w poziomie zatrudnienia kadry wysoko wykwalifikowanej i w saldzie nadwyżki handlowej korzyści te mogą w znaczący sposób wpływać na wzrost konkurencyjności w innych powiązanych sektorach gospodarki.

Chociaż lotnictwo i przestrzeń kosmiczna są dziedzinami niezależnymi, mają pewne cechy wspólne, tzn. są obszarami bardzo intensywnej działalności badawczo-rozwojowej o długim czasie realizacji i wymagają bardzo dużych inwestycji. Ostra konkurencja, strategiczne znaczenie i coraz poważniejsze ograniczenia ze strony środowiska naturalnego stwarzają potrzebę ciągłego dążenia do osiągania wyższych poziomów technicznej doskonałości poprzez łączenie i koncentrowanie działalności badawczej i rozwojowej (B & R) z ostatecznym celem, jakim jest lepsze służenie społeczeństwu.

Badania w obszarze lotnictwa będą planowane zgodnie z Programem Badań Strategicznych (PBS), uzgodnionym przez wszystkich inwestorów na poziomie europejskim w ramach Rady ds. Doradztwa w Zakresie Badań Aeronautycznych w Europie, w oparciu o którą będą również planowane programy narodowe. Dzięki temu zostanie osiągnięty wyższy poziom komplementarności i powiązania między krajowymi działaniami i działaniami Wspólnoty w tym obszarze. Europejska Strategia Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej będzie służyła jako punkt odniesienia w planowaniu badań przestrzeni kosmicznej, której celem będzie skupienie kluczowych podmiotów wokół projektów stanowiących przedmiot wspólnego zainteresowania, będzie również zapewnione ścisłe powiązanie z działalnością BRT prowadzoną przez inne podmioty, takie jak agencje przestrzeni kosmicznej, Eurocontrol i przemysł. Ponadto stosowanie odpowiednich artykułów Traktatu, w celu wspierania tych inicjatyw w danym przypadku, zostanie poddane ocenie.

Priorytety badawcze

i) Aeronautyka

W sprawozdaniu pod tytułem "Wizja 2020 r.", liderzy tego sektora w Europie wyrazili potrzebę optymalizacji wspólnotowej i krajowej działalności badawczej dla wypracowania wspólnej wizji i programu badań strategicznych. Zgodnie z powyższym, badania będą skoncentrowane na 4 niżej podanych obszarach. Działalność badawcza będzie dotyczyła handlowych powietrznych statków transportowych (w tym samolotów i śmigłowców regionalnych i śmigłowców wykorzystywanych w działalności gospodarczej), włącznie z ich układami i częściami składowymi, jak również elementami pokładowymi i naziemnymi systemami zarządzania ruchem lotniczym.

- Wzmocnienie konkurencyjności: celem jest umożliwienie zwiększenia konkurencyjności w trzech działach przemysłu produkcyjnego, produkcji: płatowców, silników i osprzętu, poprzez zmniejszenie, w krótkim i długim okresie, kosztów prac rozwojowych statków powietrznych odpowiednio o 20 % i 50 % oraz kosztów bezpośredniej eksploatacji statku powietrznego o 20 % i 50 %, a także poprawie komfortu pasażerów.

Badania będą skoncentrowane na: zintegrowanych systemach i procesach projektowania w celu realizacji poszerzonej koncepcji przedsiębiorstwa prowadzącego działalność w wielu miejscach, jak również bardziej inteligentnych technologii produkcji; nowych konfiguracjach statku powietrznego, nowoczesnej aerodynamice, nowoczesnych materiałach i strukturach, technologii silnika; układach mechanicznych, elektrycznych i hydraulicznych; poprawie warunków w otoczeniu kabin i wykorzystaniu usług multimedialnych w celu poprawy komfortu pasażerów.

- Poprawa wpływu na środowisko naturalne w zakresie emisji zanieczyszczeń i hałasu. W odniesieniu do emisji zanieczyszczeń, założeniem jest osiągnięcie celów Kyoto i zrekompensowanie zwiększenia ruchu lotniczego w przyszłości poprzez zmniejszenie zużycia paliwa i emisji CO2 o 50 % w perspektywie długofalowej i NOx w krótkim i długim przedziale czasowym o odpowiednio 20 % i 80 %. Jeśli chodzi o hałas, celem jest ograniczenie dokuczliwości hałasu poza granicą portu lotniczego, docelowe zmniejszenie poziomu hałasu o 4-5 dB w krótkim przedziale czasowymi i o 10 dB w długim przedziale czasowym.

W zakresie emisji zanieczyszczeń badania będą skoncentrowane na: koncepcjach spalania i koncepcjach napędu, powodujących emisję o niskim poziomie zanieczyszczeń, technologiach silnikowych i związanych z nimi systemach kontroli, koncepcjach niskiego oporu aerodynamicznego, konstrukcjach płatowych o niskiej masie i materiałach odpornych na działanie wysokich temperatur, jak również ulepszonych procedurach obsługi lotu. Badania nad hałasem będą skoncentrowane na: technologiach silnikowych i technologiach zespołów silnikowych, aeroakustyce, w celu ograniczenia hałasu wytwarzanego przez płatowce, nowoczesnych systemach ograniczania hałasu, jak również nowoczesnych procedurach obsługi lotu w sąsiedztwie lotnisk.

- Poprawa bezpieczeństwa statków powietrznych: celem jest osiągnięcie w krótkim przedziale czasowym wskaźnika wypadków, który byłby dwukrotnie niższy niż aktualnie, a w długim przedziale czasowym wskaźnika, który byłby pięciokrotnie niższy niż aktualnie, co pozwoliłoby na zrównoważenie wzrostu ruchu transportu lotniczego.

Badania dotyczące poprawy bezpieczeństwa poprzez zapobieganie będą skoncentrowane na: badaniu systemowych modeli bezpieczeństwa, poprawie systemów odpornych na wady i projektowaniu kabiny pilota uwzględniające człowieka, które umożliwiałoby załodze kontrolowanie sytuacji. Badania nad zmniejszaniem liczby wypadków będą skoncentrowane na poprawie jakości materiałów i konstrukcji, jak również na nowoczesnych systemach bezpieczeństwa.

- Zwiększenie przepustowości i bezpieczeństwa systemów transportu lotniczego: celem jest optymalizacja wykorzystania przestrzeni powietrznej i użytkowania portów lotniczych, a w związku z tym zmniejszenie liczby opóźnień lotów poprzez płynne zintegrowanie europejskiego systemu zarzadzania ruchem lotniczym, co mogłoby ułatwić urzeczywistnienie "Jednolitej Europejskiej Przestrzeni Powietrznej".

Badania będą skoncentrowane na pokładowym i naziemnym, zautomatyzowanym wspomaganiu, systemach łączności, nawigacji i nadzorze, jak również procedurach obsługi lotów, które umożliwią wprowadzenie nowych koncepcji, w tym koncepcji swobodnego lotu ("free flight") w przyszłym europejskim systemie ATM.

ii) Przestrzeń kosmiczna

Celem jest udział w realizacji Europejskiej Strategii dla Przestrzeni Kosmicznej, szczególnie przez ukierunkowanie i skoncentrowanie wysiłków, przy udziale ESA i Państw Członkowskich, na kliku wspólnych działaniach we wspólnym interesie. W szczególności będzie prowadzona działalność uzupełniająca w stosunku do działalności agencji kosmicznych (integracja systemów/usług lądowych i kosmicznych oraz demonstracja usług w pełnym zakresie). Powyższe będzie obejmowało następujące obszary działalności:

- Galileo: system Europejskiej Nawigacji Satelitarnej GALILEO, opracowany w ramach wspólnego przedsięwzięcia, w ścisłej współpracy z Europejską Agencją Kosmiczną, będzie w pełni przygotowany do realizacji do 2008 r. Korzystanie z usług świadczonych w ramach niniejszej infrastruktury obejmie szeroki obszar aktywności społeczeństwa europejskiego. Dostępność precyzyjnej nawigacji i usługi w zakresie synchronizacji będą miały głęboki wpływ na wiele dziedzin.

Istotne jest zdobywanie niezbędnej wiedzy, w tym wiedzy fachowej w Europie, w celu wykorzystania tej nowej technologii w sposób jak najbardziej skuteczny.

Badania będą skoncentrowane na: rozwoju koncepcji wielosektorowych, systemach i narzędziach, wyposażeniu użytkownika, włącznie z odbiornikami, w których będzie wykorzystywana nawigacja precyzyjna i świadczeniu usług w zakresie synchronizacji; rozwijaniu spójnych usług o wysokiej jakości we wszystkich środowiskach (w miastach, w obiektach zamkniętych i poza nimi, na lądzie, na morzu, w powietrzu itd.), w powiązaniu ze świadczeniem usług innego rodzaju (łączność, monitorowanie, obserwacja itp.).

- GMES: celem jest stymulowanie rozwoju usług informacyjnych, w których jest wykorzystywana łączność satelitarna, poprzez rozwój technologii w celu wypełnienia luki między podażą a popytem oraz w celu rozwijania europejskiej zdolności w sferze monitorowania środowiska naturalnego i bezpieczeństwa, szczególnie w kontekście stałego rozwoju i przy uwzględnieniu potrzeb i wymagań użytkowników, jak wskazano w planie działań GMES WE na okres wstępny (lata 2001 – 2003).

Badania będą skoncentrowane na: czujnikach pomiarowych, danych i modelach informacji rozwiniętych w Europie lub w innych regionach świata, jak również na rozwoju prototypów usług w zakresie obsługi, zaspokajających określony rodzaj popytu (na przykład światowe środowisko naturalne, użytkowanie gruntów, pustynnienie, zarządzanie klęskami żywiołowymi). W badaniach, w tym badaniach dotyczących uzyskiwania danych, łączenia i kwalifikacji modeli łączących dane przestrzenne i lądowe w zintegrowany operacyjny system informacyjny, możliwe byłoby zastosowanie istniejących danych satelitarnych, na przykład danych dostarczonych przez Envisat, przyszłe projekty EarthWatch i inne systemy.

- Łączność satelitarna: łączność satelitarna powinna być zintegrowana z większym obszarem systemów telekomunikacyjnych, szczególnie systemów naziemnych [5].

Działalność badawcza prowadzona w ramach niniejszego priorytetowego obszaru tematycznego będzie obejmowała badania odkrywcze z wykorzystaniem najnowszej wiedzy, które będą dotyczyły tematów ściśle związanych z jednym lub kilkoma tematami z jej zakresu. Będą stosowane dwa wzajemnie się uzupełniające podejścia: jedno opierające się na przyjmowaniu i otwarte, drugie zakładające aktywność.

1.1.5. Jakość i bezpieczeństwo żywności

Niniejszy obszar priorytetowy ma na celu zapewnienie zdrowia i dobrobytu obywateli Europy poprzez lepsze zrozumienie wpływu pokarmu i czynników środowiskowych na ludzkie zdrowie oraz poprzez dostarczenie tym obywatelom bezpieczniejszej żywności wysokiej jakości, która wpływałaby na poprawę stanu zdrowia, w tym żywności pochodzenia morskiego, w oparciu o pozostające pod pełną kontrolą i zintegrowane systemy produkcji wywodzące się z rolnictwa, akwakultury i rybołówstwa. Poprzez zmianę celów klasycznego podejścia "od gospodarstwa rolnego do talerza", działania w niniejszym priorytetowym obszarze tematycznym mają zapewnić, aby ochrona konsumentów była głównym motorem rozwoju nowych i bezpieczniejszych łańcuchów produkcji żywności i paszy, tzn. "od talerza do gospodarstwa rolnego", w szczególności w oparciu o narzędzia biotechnologii, z uwzględnieniem najnowszych wyników badań nad genomami.

Ta koncepcja, która jest kierowana do użytkownika końcowego, znajduje swój wyraz w siedmiu ściśle określonych celach badań. Priorytetowo zostaną potraktowane te zintegrowane podejścia badawcze, które obejmują kilka ściśle określonych celów. Biorąc pod uwagę fakt, że małe przedsiębiorstwa stanowią główną część sektora spożywczego, sukces planowanych działań będzie zależeć od możliwości dostosowania wiedzy i procesów do szczególnych cech tych przedsiębiorstw.

Priorytety badawcze:

- Epidemiologia chorób związanych z żywnością oraz alergie: celem jest zbadanie złożonych wzajemnych zależności pomiędzy przyjmowaniem pokarmu a przemianą materii, systemem immunologicznym, materiałem genetycznym i czynnikami środowiskowymi, w celu określenia kluczowych czynników ryzyka i rozwoju wspólnej europejskiej bazy danych.

Badania będą skoncentrowane na: epidemiologicznych badaniach wpływu diety, składu pokarmu i czynników składających się na styl życia, na zdrowie konsumentów i określonych grup populacji, takich jak dzieci, oraz zapobieganiu lub rozwoju określonych chorób, alergii i zaburzeń; metodologii pomiaru i analizy składu pokarmu i stosowania diety, ocenie ryzyka, modelach epidemiologicznych i interwencyjnych i wpływie genetycznej różnorodności, z wykorzystaniem postępu w genomice funkcjonalnej.

- Wpływ żywności na zdrowie: celem jest stworzenie bazy naukowej dla poprawy zdrowia poprzez stosowanie diety i rozwój nowej żywności, której spożywanie wpływa na poprawę stanu zdrowia, z uwzględnieniem na przykład nowych produktów, produktów rolnictwa ekologicznego, żywności funkcjonalnej, produktów zawierających organizmy genetycznie zmodyfikowane oraz produktów wytwarzanych przy wykorzystaniu najnowszych osiągnięć biotechnologii, poprzez lepsze zrozumienie metabolizmu żywności i wykorzystanie aktualnie dostępnych możliwości, które dają proteomika i biotechnologia.

Badania będą skoncentrowane na: ogólnym związku między dietą a zdrowiem, promowaniu zdrowia i tych właściwości żywności, które decydują, że ma ona działanie profilaktyczne; wpływie składników żywności, czynników chorobotwórczych, chemicznych substancji zanieczyszczających i nowych czynników typu prionowego na zdrowie; wymogach w stosunku do składników odżywczych i strategiach interwencyjnych promujących zdrowie; czynnikach określających stosunek konsumentów do produktów spożywczych i produkcji; metodologii oceny ryzyka/korzyści ze strony składników odżywczych i związków bioaktywnych; specyfiki różnych grup populacji, szczególnie osób starszych i dzieci.

- Procesy "śledzenia" całego łańcucha produkcji: celem jest wzmocnienie bazy naukowej i technologicznej w celu zapewnienia pełnej możliwości śledzenia produkcji, na przykład organizmów genetycznie zmodyfikowanych, w tym organizmów, których produkcja opiera się na najnowszych osiągnięciach w dziedzinie biotechnologii, od surowca do zakupionych produktów spożywczych, przy jednoczesnym zwiększeniu zaufania konsumenta do dostarczanej żywności.

Badania będą skoncentrowane na: rozwoju, zatwierdzaniu i harmonizacji technologii i metodologii umożliwiających pełne śledzenie całego łańcucha pokarmowego; zwiększaniu skali, wprowadzaniu w życie i zatwierdzaniu metod w całych łańcuchach pokarmowych; zapewnieniu autentyczności, zatwierdzaniu etykietowania; stosowaniu HACCP (analiza zagrożeń i krytyczne punkty kontroli) w całym łańcuchu pokarmowym.

- Metody analizy, wykrywania i kontroli: celem jest udział w rozwoju, poprawie, zatwierdzeniu i harmonizacji niezawodnych i efektywnych pod względem kosztów strategii pobierania próbek i pomiarów chemicznych substancji zanieczyszczających i istniejących lub nowych mikroorganizmów chorobotwórczych (takich jak wirusy, bakterie, drożdże, grzyby, pasożyty oraz nowe czynniki typu prionowego, w tym rozwój przedśmiertnych badań diagnostycznych dotyczących BSE i trzęsawki owiec), tak aby zapewnić bezpieczeństwo żywności i dostarczanej paszy i zagwarantować, aby dane wykorzystywane do analizy ryzyka były precyzyjne.

Badania będą skoncentrowane na: metodach i standardach analizy i wykrywania czynników chorobotwórczych i chemicznych substancji zanieczyszczających zawartych w żywności, włącznie z aspektami przednormatywnymi; modelowaniem i koncepcjami poprawy istniejących strategii profilaktyki i kontroli; badaniami służącymi wykrywaniu i tworzeniu mapy geograficznej prionów; przenoszeniem i długowiecznością prionów.

- Bezpieczniejsze i przyjazne dla środowiska metody i technologie produkcji oraz zdrowsze środki spożywcze: celem jest rozwój systemów gospodarki rolnej o mniejszych nakładach (rolnictwo i akwakultura), opartych np. na zintegrowanej produkcji, metodach niskonakładowych, w tym rolnictwie organicznym i wykorzystaniu nauk o roślinach i zwierzętach oraz biotechnologii, a także ulepszonych procesów transformacji umożliwiających produkcję środków spożywczych i paszy dla zwierząt, które byłyby bezpieczniejsze, zdrowsze, bogate w substancje odżywcze, funkcjonalne i zróżnicowane, spełniając przy tym oczekiwania konsumentów i poprawiając jakość żywności i paszy dzięki zastosowaniu innowacyjnych technologii.

Badania będą skoncentrowane na: rozwoju ulepszonych systemów zintegrowanej produkcji, niskonakładowej gospodarce rolnej, rolnictwie ekologicznym i produkcji opartej na organizmach genetycznie zmodyfikowanych, jak również na metodach przetwarzania i dystrybucji oraz technologiach innowacyjnych umożliwiających wytwarzanie żywności i paszy o wyższej jakości, które byłyby bezpieczniejsze i bogate w substancje odżywcze; indywidualnej i porównawczej ocenie bezpieczeństwa, jakości, wpływu na środowisko naturalne i aspektów konkurencyjności różnych metod produkcji i środków spożywczych; ulepszeniu hodowli zwierząt, gospodarce odpadami i zapewnieniu zwierzętom dobrych warunków od warunków przetrzymywania ich w gospodarstwie do uboju; stosowaniu nauk o zwierzętach i roślinach i biotechnologii, w tym zastosowaniu genomiki w rozwoju surowców spożywczych wyższej jakości i żywności bogatej w substancje odżywcze.

- Wpływ paszy dla zwierząt na zdrowie ludzkie: celem jest poprawa zrozumienia roli paszy dla zwierząt w bezpieczeństwie żywności, włącznie z produktami zawierającymi organizmy genetycznie zmodyfikowane, i zastosowania subproduktów różnego pochodzenia w tej paszy, w celu ograniczenia stosowania niepożądanych surowców i w celu rozwoju alternatywnych nowych źródeł paszy dla zwierząt.

Badania będą skoncentrowane na: badaniach epidemiologicznych chorób spowodowanych poprzez żywność, wywołanych żywieniem zwierząt; wpływie surowców na zdrowie człowieka i zwierząt, w tym odpadów i produktów ubocznych różnego pochodzenia, metod przetwarzania, dodatków i leków weterynaryjnych stosowanych w paszy dla zwierząt; poprawie zarządzania odpadami, zapewnieniu wykluczenia określonych materiałów wysokiego ryzyka i materiałów wybrakowanych z łańcucha żywieniowego; nowoczesnych białkach, tłuszczu i źródłach energii innych niż mięso i mączka kostna, stosowanych dla uzyskania optymalnego rozwoju zwierząt, potencjału reprodukcyjnego i jakości produktów spożywczych.

- Zagrożenie dla zdrowia ze strony środowiska: celem jest określenie czynników środowiskowych, które są szkodliwe dla zdrowia, zrozumienie mechanizmów występujących w tym procesie i ustalenie, w jaki sposób można przeciwdziałać lub minimalizować te skutki i zagrożenia.

a) Zagrożenia związane z łańcuchem pokarmowym (chemiczne, biologiczne i fizyczne).

b) Łączne zagrożenie dla dozwolonych substancji, w tym wpływ lokalnych klęsk żywiołowych i zanieczyszczeń na bezpieczeństwo środków spożywczych, ze szczególnym uwzględnieniem łącznego zagrożenia i wpływu na zdrowie substancji zanieczyszczających środowisko, kanałów, którymi docierają one do człowieka, skutków długofalowych i narażenia na działanie małych dawek i strategii zapobiegania, jak również wpływu na grupy szczególnie wrażliwe, w szczególności dzieci.

Badania będą skoncentrowane na: rozpoznaniu czynników, w tym substancji zanieczyszczających i mechanizmów fizjologicznych powodujących zagrożenia dla środowiska, włącznie z zagrożeniem związanym z żywnością; zrozumieniu ścieżek narażenia na zagrożenie, ocenie zagrożeń kumulacyjnych i złożonych oraz ocenie narażenia na działanie niewielkich dawek; skutkach długofalowych; określaniu i ochronie podgrup wrażliwych; przyczynach i mechanizmach środowiskowych powodujących wzrost zapadalności na alergie; wpływie zaburzeń funkcjonowania gruczołów wydzielania wewnętrznego; stałych zagrożeniach spowodowanych zanieczyszczeniami chemicznymi i łącznymi zagrożeniami środowiskowymi, przenoszeniu chorób związanych z wodą (pasożytów, wirusów, bakterii itp.).

Działalność badawcza prowadzona w ramach tego priorytetowego obszaru tematycznego będzie obejmowała badania odkrywcze z wykorzystaniem najnowszej wiedzy na temat przedmiotów ściśle związanych z jednym tematem z tego zakresu lub więcej. Będą stosowane dwa wzajemnie się uzupełniające podejścia: jedno opierające się na przyjmowaniu i otwarte, i drugie zakładające aktywność.

1.1.6. Stały rozwój, globalne zmiany i ekosystemy

Traktat potwierdza, iż stały rozwój jest głównym celem Wspólnoty Europejskiej. Zostało to podkreślone przez Radę Europejską w Göteborgu i znajduje wyraz w unijnej strategii stałego rozwoju, w tym w szóstym programie działań w obszarze środowiska. W tym kontekście globalne zmiany, bezpieczeństwo energetyczne, zrównoważony transport, zrównoważone zarzadzanie zasobami naturalnymi Europy oraz ich powiązanie z działalnością człowieka stanowią bodziec dla działań w tym priorytetowym obszarze badań. Działalność prowadzona w ramach tego priorytetu ma na celu wzmocnienie możliwości naukowych i technologicznych potrzebnych Europie dla osiągnięcia zdolności realizacji modelu stałego rozwoju w krótkim i długim przedziale czasowym, zintegrowanie jej wymiarów społecznych, gospodarczych i środowiskowych oraz odegranie znaczącej roli w działaniach na płaszczyźnie międzynarodowej, zmierzających do ograniczenia lub nawet odwrócenia aktualnych niekorzystnych tendencji, w celu zrozumienia i kontroli zmian globalnych oraz zachowania równowagi ekosystemów.

1.1.6.1. Trwałe systemy energetyczne

Strategiczne cele obejmują zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych i zanieczyszczeń, bezpieczeństwo zaopatrzenia w energię, zwiększenie zużycia energii odnawialnej, jak również podniesienie konkurencyjności przemysłu europejskiego. Osiągnięcie niniejszych celów w krótkim przedziale czasowym wymaga badań na dużą skalę w celu zachęcania do wykorzystania rozwijanych technologii i w celu udzielania pomocy we wspieraniu zmian wzorów zapotrzebowania na energię i zachowań dotyczących zużycia energii, poprzez zwiększenie efektywności energetycznej i włączenie energii odnawialnej do systemu energetycznego. Długi okres realizacji stałego rozwoju wymaga również intensywnych badań i rozwoju technologii dla zapewnienia, aby koszty związane z zużyciem energii nie były wysokie oraz pokonania potencjalnych barier przyjęcia odnawialnych źródeł energii oraz nowych nośników i technologii, które są z natury czyste, np. wodoru i ogniw paliwa.

Priorytety badawcze

i) Działalność badawcza przynosząca efekty w krótkim i średnim okresie

Działanie Wspólnoty w zakresie BRT jest jednym z głównych instrumentów, który może być pomocny we wprowadzaniu w życie nowych instrumentów prawnych w zakresie energii i w dokonywaniu znaczących zmian w bieżących nietrwałych wzorach rozwoju, które charakteryzuje rosnąca zależność od przywożonych paliw kopalnych, stale rosnące zapotrzebowanie na energię, wzrastające przeciążenia systemów transportu oraz zwiększenie emisji CO2, poprzez propozycje nowych rozwiązań technologicznych, które mogłyby pozytywnie wpływać na zachowanie konsumenta/użytkownika, szczególnie w środowisku miejskim.

Celem jest jak najszybsze wprowadzenie na rynek rozwiązań technologicznych, które są innowacyjne i konkurencyjne cenowo, poprzez demonstrowanie i inny rodzaj działalności badawczej prowadzonej na potrzeby rynku, które zakładają, że konsumenci/użytkownicy występują w środowiskach pilotażowych, i które dotyczą nie tylko kwestii technicznych, ale również zagadnień organizacyjnych, instytucjonalnych, finansowych i społecznych.

- Czysta energia, w szczególności odnawialne źródła energii i ich włączanie do systemu energetycznego, w tym gromadzenie, dystrybucja i wykorzystanie.

Celem jest wprowadzenie na rynek ulepszonych technologii energii odnawialnej i włączanie energii odnawialnej do sieci i łańcuchów zaopatrzenia, na przykład poprzez wspieranie inwestorów zaangażowanych w ustanawianie "Trwałych Wspólnot" wykorzystujących znaczną część podaży energii odnawialnej. W ramach takich działań będą przyjmowane innowacyjne lub ulepszone techniczne i/lub społeczno-gospodarcze podejścia do "zielonej energii elektrycznej", ciepła lub też biopaliw i nastąpi ich włączanie do sieci dystrybucji energii lub łańcuchów zaopatrzenia, w tym łączenie z konwencjonalną dystrybucją energii na wielką skalę.

Badania będą skoncentrowane na: zwiększeniu efektywności kosztów, wykorzystywaniu nowych podstawowych i odnawialnych źródeł energii i ich wiarygodności; integracji odnawialnej energii i efektywnym łączeniu źródeł zdecentralizowanych, konwencjonalnym wytwarzaniu energii na wielką skalę z niższą emisją zanieczyszczeń, zatwierdzaniu nowych koncepcji magazynowania, dystrybucji i wykorzystania energii.

- Oszczędność energii i efektywność energetyczna, włącznie z tymi, które mają zostać uzyskane w wyniku wykorzystania surowców odnawialnych.

Ogólnym celem Wspólnoty jest zmniejszenie do 2010 r. zapotrzebowania na energię o 18 % w ramach wypełniania zobowiązań UE dotyczących powstrzymywania zmian klimatycznych i poprawy bezpieczeństwa zaopatrzenia w energię. Działalność badawcza będzie skoncentrowana na zrównoważonym budownictwie ("eco-building") i będzie zmierzała do uzyskania oszczędności energii i poprawy jakości środowiska naturalnego, jak również poziomu życia osób w nich przebywających. Działania w ramach "zwiększania liczby źródeł energii" przyczynią się do wspólnotowego celu podwojenia do 2010 r. udziału energii wytworzonej z różnych źródeł (kombinowanej produkcji ciepła i energii elektrycznej) w energii elektrycznej wytworzonej w UE, z 9 % do 18 %, i poprawy wydajności łączonej produkcji energii elektrycznej i usług w zakresie ogrzewania i chłodzenia, poprzez wykorzystanie nowych technologii, takich jak ogniwa paliwowe i zintegrowane odnawialne źródła energii.

Badania będą skoncentrowane na: poprawie oszczędności i wydajności, przede wszystkim w środowisku miejskim, w szczególności w budynkach, poprzez optymalizację i zatwierdzenie nowych koncepcji i technologii, włącznie z łączonymi systemami ogrzewania i zasilania oraz systemami ciepłownictwa i chłodzenia; możliwościach, które daje produkcja na miejscu i wykorzystaniu energii odnawialnej, w celu poprawy efektywności energetycznej w budynkach.

- Alternatywne paliwa silnikowe

Komisja ustanowiła ambitny cel zastąpienia do 2020 r. 20 % olejów napędowych i benzyny alternatywnymi paliwami w sektorze transportu drogowego. Celem jest poprawa bezpieczeństwa zaopatrzenia w energię poprzez ograniczenie uzależnienia od przywożonych płynnych węglowodorów i rozwiązanie prob