10.

Definicje i wyjaśnienie terminów mikrobiologicznych Antybioza: związek pomiędzy dwoma lub wieloma gatunkami, w którym jeden gatunek jest aktywnie niszczony (poprzez produkcję toksyn przez gatunek niszczący). Antygenowa: każda substancja, która poprzez wejście w kontakt z odpowiednimi komórkami wywoła stan wrażliwości i/lub immunologiczną reaktywność po okresie utajonym (dni do tygodni) i która reaguje w sposób udowodniony z przeciwciałami i/lub komórkami immunologicznymi obiektu uczulonego in vivo lub in vitro. Antybakteryjny: czynniki antybakteryjne lub antybakterie odnoszą się do występujących naturalnie, półsyntetycznych lub syntetycznych substancji, które mają działanie antybakteryjne (niszczą lub hamują wzrost drobnoustrojów). Określenie „antybakteryjny” obejmuje: — antybiotyki, odnoszące się do substancji wytwarzanych przez drobnoustroje lub otrzymanych z drobnoustrojów, oraz — antykokcydie, odnoszące się do substancji aktywnych przeciw kokcydiom, jednokomórkowym pasożytom pierwotniakowym. CFU: jednostka kolonizująca; jedna lub wiele komórek, które rosnąc tworzą pojedynczą widoczną kolonię. Kolonizacja: rozrost i trwanie drobnoustrojów w środowisku, takim jak zewnętrza powierzchnia ciała (skóra) lub wewnętrzna powierzchnia ciała (jelita, płuca). W celu osiągnięcia kolonizacji drobnoustroje muszą przetrwać w danym organie przez okres dłuższy niż oczekiwany. Populacja drobnoustrojów może maleć, ale w tempie wolniejszym niż podczas normalnego oczyszczania, może to być populacja stała lub rosnąca. Kolonizacja może być związana z nieszkodliwymi i czynnościowymi drobnoustrojami, jak również drobnoustrojami patogenetycznymi. Nisza ekologiczna: wyjątkowe miejsce w środowisku zajmowane przez szczególny gatunek, rozumiane jako faktyczne miejsce fizyczne zajmowane i pełniące funkcję w ramach grupy lub ekosystemu. Żywiciel: zwierzę (oraz człowiek) lub roślina, która jest siedliskiem i żywi inny organizm (pasożyta). Specyficzność żywiciela: różne gatunki żywicieli, które podlegają kolonizacji przez gatunek lub szczep bakterii. Drobnoustrój specyficzny dla żywiciela kolonizuje się lub ma szkodliwe oddziaływanie na jeden lub wiele różnych gatunków żywicieli. Drobnoustrój niespecyficzny dla żywiciela może kolonizować się lub mieć szkodliwe oddziaływanie na szeroki zakres różnych gatunków żywicieli. Infekcja: wprowadzenie lub wejście patogenetycznych drobnoustrojów do podatnego żywiciela, powodujących lub niepowodujących skutki patologiczne lub chorobę. Organizm musi wejść do ciała żywiciela, najczęściej do komórek, i móc namnażać się w celu tworzenia nowych jednostek zaraźliwych. Proste połknięcie patogenu nie pociąga za sobą infekcji. Zaraźliwy: mogący przekazywać infekcję. Zakażalność: cecha drobnoustroju pozwalająca na zakażenie narażonego żywiciela. Inwazja: wtargnięcie drobnoustroju do ciała żywiciela (np. właściwa penetracja powłoki ciała, komórek nabłonkowych jelita itp.). „Pierwotna inwazyjność” jest właściwością drobnoustrojów patogennych. Namnażanie: zdolność drobnoustrojów do namnażania i pomnażania ilości podczas infekcji. Mykotoksyna: toksyna o podłożu grzybiczym. Drobnoustrój nieżywotny: drobnoustrój niezdolny do namnażania lub przekazywania materiału genetycznego. Pozostałość nieżywotna: pozostałość niezdolna do namnażania lub przekazywania materiału genetycznego. Patogeniczność: zdolność drobnoustrojów do wywoływania choroby i/lub wywarcia szkody u żywiciela. Wiele patogenów może powodować chorobę poprzez połączenie (i) toksyczności i inwazyjności lub (ii) toksyczności i zdolności do kolonizowania. Jednak niektóre inwazyjne patogeny mogą powodować chorobę wynikającą z nienormalnej reakcji systemu obronnego żywiciela. Symbioza: typ wzajemnego oddziaływania pomiędzy organizmami, w którym jeden organizm żyje w bliskim związku z drugim, co jest korzystne dla obu organizmów. Drobnoustrój żywotny: drobnoustrój zdolny do pomnażania lub przekazywania materiału genetycznego. Pozostałość żywotna: pozostałość zdolna do pomnażania lub przekazywania materiału genetycznego. Wiroidy: każda grupa czynników zakaźnych składająca się z krótkich łańcuchów RNA, niezwiązanych z żadnym białkiem. RNA nie koduje się na białka i nie jest poddawane translacji; jest odtwarzane przez enzymy komórkowe żywiciela. Wiroidy powodują wiele chorób roślin. Zjadliwość: ocena stopnia możliwości powodowania choroby przez drobnoustrój, wyrażona poprzez ciężkość spowodowanej choroby. Miara dawkowania (rozmiar inokulum) wymagana do spowodowania szczególnego stopnia patogeniczności. Mierzona jest doświadczalnie poprzez średnią dawkę śmiertelną (LD50) lub średnią dawkę zaraźliwą (ID50).