PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 183/29

DECYZJA KOMISJI (UE) 2015/1092

z dnia 23 lipca 2014 r.

w sprawie pomocy państwa SA.34824 (2012/C), SA.36007 (2013/NN), SA.36658 (2014/NN), SA.37156 (2014/NN), SA.34534 (2012/NN) wdrożonej przez Grecję na rzecz National Bank of Greece Group związanej z:

— dokapitalizowaniem i restrukturyzacją National Bank of Greece SA,

— restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją First Business Bank SA poprzez zlecenie przeniesienia jego aktywów i zobowiązań do National Bank of Greece SA,

— restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją Probank SA poprzez zlecenie przeniesienia jego aktywów i zobowiązań do National Bank of Greece S.A.,

— restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją Cooperative Bank of Lesvos-Limnos, Cooperative Bank of Achaia i Cooperative Bank of Lamia

(notyfikowana jako dokument nr C(2014) 5201)

(Jedynie tekst w języku angielskim jest autentyczny)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,

uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),

po wezwaniu państw członkowskich i innych zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanymi artykułami,

a także mając na uwadze, co następuje:

1. PROCEDURA

1.1. PROCEDURA DOTYCZĄCA NATIONAL BANK OF GREECE GROUP (1) („BANK”).

(1) Decyzją z dnia 19 listopada 2008 r. Komisja zatwierdziła program zatytułowany „Środki wsparcia na rzecz instytucji kredytowych w Grecji” („program wsparcia na rzecz greckich banków”), opracowany w celu zapewnienia stabilności greckiego systemu finansowego. Program wsparcia na rzecz greckich banków pozwala na przyznanie pomocy w ramach trzech środków składowych: dokapitalizowania, gwarancji i rządowej pożyczki obligacyjnej (2).

(2) W motywie 14 decyzji z dnia 19 listopada 2008 r. stwierdzono, że Komisji zostanie zgłoszony plan restrukturyzacji dotyczący beneficjentów środka dokapitalizowania.

(3) W maju 2009 r. bank został dokapitalizowany w ramach środka dokapitalizowania stanowiącego część programu wsparcia na rzecz greckich banków.

(4) Dnia 2 sierpnia 2010 r. władze greckie przedłożyły Komisji plan restrukturyzacji w odniesieniu do banku. Komisja zarejestrowała ten plan i jego późniejsze aktualizacje oraz dodatkowe informacje przedłożone przez władze greckie jako sprawę SA. 30342 (PN 26/10), a następnie jako sprawę SA 32788 (11/PN).

(5) W grudniu 2011 r. bank został ponownie dokapitalizowany przez Grecję w ramach środka dokapitalizowania. Dnia 22 grudnia 2011 r. Komisja zatwierdziła drugie dokapitalizowane banku (3).

(6) Bank wielokrotnie korzystał z gwarancji państwowych dotyczących instrumentów dłużnych i z rządowych pożyczek obligacyjnych w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków (4). Skorzystał także z awaryjnego wsparcia płynnościowego gwarantowanego przez państwo.

(7) Dnia 18 marca 2012 r. narodowy bank Grecji przystąpił do wycofania licencji trzech banków spółdzielczych („trzy banki spółdzielcze”), tj. Cooperative Bank of Lesvos-Limnos („bank Lesvos-Limnos”), Cooperative Bank of Achaia („bank Achaia”) i Cooperative Bank of Lamia („bank Lamia”) oraz postawił je w stan likwidacji.

(8) Komisja zarejestrowała otrzymane drogą nieformalną od Grecji informacje o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków spółdzielczych pod numerem sprawy SA.34534 (12/NN).

(9) Dnia 23 marca 2012 r. narodowy bank Grecji przystąpił do przeniesienia wybranych zobowiązań trzech banków spółdzielczych do banku oraz określił kwotę niedopasowania poziomu płynności (5), które zgodnie z ustawą 4051/2012 (6) miał pokryć grecki fundusz stabilności finansowej („HFSF”). Niedopasowanie poziomu płynności było równe wartości przeniesionych zobowiązań, gdyż nie przeniesiono żadnych aktywów trzech banków spółdzielczych.

(10) Dnia 20 kwietnia 2012 r. HFSF udzielił bankowi pisemnego zobowiązania dotyczącego swojego udziału w podwyższeniu kapitału podstawowego banku. Dnia 28 maja 2012 r. HFSF przyznał bankowi dokapitalizowanie pomostowe w wysokości 7 430 mln EUR („pierwsze dokapitalizowanie pomostowe”).

(11) W maju 2012 r. władze greckie zgłosiły Komisji pisemne zobowiązanie, które bank otrzymał od HFSF. W związku z tym, że środek został już wdrożony, Komisja zarejestrowała go jako pomoc niezgłoszoną (sprawa SA.34824 (12/NN)).

(12) Dnia 27 lipca 2012 r. Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające dotyczące pierwszego dokapitalizowania pomostowego („decyzja o wszczęciu postępowania w sprawie NBG”) (7).

(13) W grudniu 2012 r. HFSF przyznał bankowi drugie dokapitalizowanie pomostowe w wysokości 2 326 mln EUR („drugie dokapitalizowanie pomostowe”) (8). Dnia 27 grudnia 2012 r. władze greckie zgłosiły powyższy środek Komisji. Komisja zarejestrowała wspomniane środki jako sprawę SA.36007 (13/NN).

(14) W czerwcu 2013 r. bank ogłosił udane zakończenie emisji akcji z prawem poboru na kwotę 1 079 mln EUR (9), natomiast HFSF dokonał częściowej konwersji pierwszego i drugiego dokapitalizowania pomostowego na kapitał własny („dokapitalizowanie z wiosny 2013 r.”, obejmujące zarówno emisję akcji z prawem poboru na kwotę 1 079 mln EUR, jak i konwersję pierwszego i drugiego dokapitalizowania pomostowego). Całkowita kwota dokapitalizowania z wiosny 2013 r. wyniosła 9 756 mln EUR, z czego 8 677 mln EUR pochodziło z HFSF („udział HFSF w dokapitalizowaniu z wiosny 2013 r.”).

(15) Dnia 19 grudnia 2013 r. władze greckie przedłożyły Komisji informację dotyczącą warunków dokapitalizowania z wiosny 2013 r.

(16) Dnia 25 czerwca 2014 r. władze greckie przedłożyły Komisji końcowy plan restrukturyzacji banku („plan restrukturyzacji”). Tego samego dnia przedstawiły informację o gwarantowanym przez państwo awaryjnym wsparciu płynnościowym. Wskazały, że chcą nadal udzielać bankowi takiej pomocy na utrzymanie płynności finansowej oraz gwarancji państwowych w odniesieniu do instrumentów dłużnych oraz rządowych pożyczek obligacyjnych w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków. Komisja zarejestrowała zgłoszenie pod numerem SA.34824 (12/C).

(17) Komisja odbyła szereg spotkań i telekonferencji oraz uczestniczyła w wymianie korespondencji elektronicznej z przedstawicielami władz greckich i banku.

(18) Grecja zgadza się, aby – w drodze wyjątku – niniejszą decyzję przyjęto wyłącznie w języku angielskim.

1.2. PROCEDURA DOTYCZĄCA PRZEJĘTYCH PRZEDSIĘBIORSTW

1.2.1. Procedura dotycząca First Business Bank S.A.

(19) W lipcu 2009 r. First Business Bank SA („FB Bank”) został dokapitalizowany przez Grecję kwotą 50 mln EUR w ramach środka dokapitalizowania stanowiącego część programu wsparcia na rzecz greckich banków (10).

(20) Wiosną 2013 r. narodowy bank Grecji postanowił przystąpić do restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji FB Bank w drodze procedury zakupu i przejęcia (11).

(21) Dnia 1 maja 2013 r. narodowy bank Grecji zaprosił cztery największe banki Grecji do przedstawiania niewiążących ofert na portfel aktywów i zobowiązań FB Bank. Narodowy bank Grecji stwierdził w piśmie do oferentów, że oprócz niedopasowania poziomu płynności HFSF pokryje kapitałowe potrzeby nabywcy związane z aktywami przenoszonymi z FB Bank.

(22) Dnia 8 maja 2013 r. wstępne oferty zostały przedstawione przez bank i inny bank.

(23) Dnia 10 maja 2013 r. bank zmodyfikował swoją ofertę.

(24) Tego samego dnia narodowy bank Grecji przystąpił do restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji FB Bank i przeniesienia jego wybranych aktywów i zobowiązań do banku.

(25) Dnia 11 maja 2013 r. władze greckie przedłożyły Komisji informację o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji FB Bank. Komisja zarejestrowała tę informację oraz dalsze informacje przedłożone przez władze greckie jako sprawę SA.36658 (14/NN).

(26) Dnia 28 czerwca 2013 r. HFSF wypłacił kwotę równą dwóm trzecim niedopasowania poziomu płynności według wstępnych oszacowań.

(27) Dnia 29 lipca 2013 r. władze greckie zgłosiły Komisji finansowanie niedopasowania poziomu płynności w łącznej wysokości około 524 mln EUR, zgodnie z oszacowaniami dokonanymi w chwili restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji na podstawie danych na dzień 31 marca 2013 r.

(28) Dnia 7 listopada 2013 r. narodowy bank Grecji ostatecznie obliczył niedopasowanie poziomu płynności, które wyniosło 457 mln EUR (12).

(29) Dnia 13 listopada 2013 r. HFSF wypłacił bankowi pozostałą kwotę niedopasowania poziomu płynności.

(30) Dnia 25 czerwca 2014 r. władze greckie zgłosiły Komisji, że bank nie zamierza zwracać się do HFSF o zastrzyk kapitałowy na pokrycie potrzeb związanych z przeniesieniem aktywów FB Bank do banku.

1.2.2. Procedura dotycząca Probank S.A.

(31) Dnia 10 maja 2013 r. narodowy bank Grecji wyznaczył komisarza dla Probank SA („Probank”).

(32) W lipcu 2013 r. narodowy bank Grecji postanowił przystąpić do restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Probank w drodze procedury zakupu i przejęcia.

(33) Dnia 22 lipca 2013 r. narodowy bank Grecji zaprosił cztery największe banki Grecji do przedstawiania ofert na portfel aktywów i zobowiązań Probank. Narodowy bank Grecji stwierdził w piśmie do potencjalnych oferentów, że oprócz niedopasowania poziomu płynności HFSF pokryje kapitałowe potrzeby nabywcy związane z aktywami przeniesionymi z Probank.

(34) Dnia 24 lipca 2013 r. wstępną ofertę przedstawił jeden z banków, a dnia 25 lipca 2013 r. wiążącą ofertę przedstawił bank.

(35) Dnia 26 lipca 2013 r. narodowy bank Grecji przystąpił do restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Probank i przeniesienia jego wybranych aktywów i zobowiązań do banku.

(36) Dnia 29 lipca 2013 r. władze greckie zgłosiły Komisji finansowanie niedopasowania poziomu płynności w łącznej wysokości 238 mln EUR, zgodnie z oszacowaniami dokonanymi przez narodowy bank Grecji na podstawie danych na dzień 31 marca 2013 r. Komisja zarejestrowała to zgłoszenie oraz dalsze informacje przedłożone przez władze greckie jako sprawę SA.37156 (14/NN).

(37) Dnia 9 sierpnia 2013 r. HFSF wypłacił kwotę równą dwóm trzecim niedopasowania poziomu płynności według wstępnych oszacowań.

(38) Dnia 30 grudnia 2013 r. narodowy bank Grecji ostatecznie obliczył niedopasowanie poziomu płynności, które wyniosło 563 mln EUR.

(39) Dnia 31 grudnia 2013 r. HFSF wypłacił bankowi pozostałą kwotę niedopasowania poziomu płynności.

(40) Te o samego dnia narodowy bank Grecji przedstawił Komisji kolejną informację o pełnym pokryciu niedopasowania poziomu płynności.

(41) Dnia 25 czerwca 2014 r. władze greckie zgłosiły Komisji, że bank nie zamierza zwracać się do HFSF o zastrzyk kapitałowy na pokrycie potrzeb związanych z przeniesieniem aktywów Probank do banku.

2. OPIS

2.1. BANK I JEGO TRUDNOŚCI

2.1.1. Ogólna sytuacja greckiego sektora bankowego

(42) Jak pokazano w tabeli 1, w okresie od 2008 do 2012 r. realny produkt krajowy brutto („PKB”) Grecji spadł o 20 %. W związku z tym greckie banki odnotowały szybki wzrost współczynnika niewykonania zobowiązania w odniesieniu do kredytów udzielonych greckim gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom (13). Sytuacja ta miała negatywny wpływ na wyniki z aktywów uzyskiwane przez greckie banki i doprowadziła do dużych strat kredytowych. Tabela 1 Realny wzrost PKB Grecji, 2008–2013 Grecja 2008 2009 2010 2011 2012 2013 Realny wzrost PKB, % – 0,2 – 3,1 – 4,9 – 7,1 – 6,4 – 3,9 Źródło: Eurostat, dane dostępne w internecie pod adresem: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=1&language=en&pcode=tec00115

(43) Ponadto w lutym 2012 r. Grecja wdrożyła program wymiany obligacji w sektorze prywatnym, znany jako program udziału sektora prywatnego. W program udziału sektora prywatnego zaangażowane były greckie banki; w trakcie tego programu rząd grecki zaoferował obecnym prywatnym obligatariuszom nowe papiery wartościowe (w tym nowe greckie obligacje skarbowe („GGB”), papiery wartościowe powiązane z PKB i noty obciążeniowe programu udziału sektora prywatnego wyemitowane przez Europejski Instrument Stabilności Finansowej („EFSF”)) w zamian za istniejące greckie obligacje skarbowe z nominalnym dyskontem na poziomie 53,5 % i dłuższymi okresami zapadalności (14). Władze greckie ogłosiły wyniki tej wymiany obligacji dnia 9 marca 2012 r. (15). Wymiana spowodowała znaczne straty dla obligatariuszy (które w odniesieniu do banków greckich narodowy bank Grecji oszacował średnio na poziomie 78 % bazowej wartości nominalnej starych greckich obligacji skarbowych) i potrzeby kapitałowe, które zostały wstecznie zaksięgowane w sprawozdaniach finansowych greckich banków za 2011 r. Tabela 2 Całkowite straty głównych banków greckich w związku z programem udziału sektora prywatnego (mln EUR) Banki Bazowa wartość nominalna greckich obligacji skarbowych (1) Bazowa wartość nominalna pożyczek państwowych (2) Całkowita bazowa wartość nominalna (3 ) =(1) + (2) Strata na greckich obligacjach skarbowych w programie udziału sektora prywatnego (4) Strata dotycząca pożyczek państwowych w programie udziału sektora prywatnego (5) Całkowita strata brutto związana z programem udziału sektora prywatnego (6) = (4) + (5) Całkowita strata brutto związana z programem udziału sektora prywatnego/kapitał podstawowy Tier 1 (16) (grudzień 2011 r.) (%) Całkowita strata brutto związana z programem udziału sektora prywatnego/aktywa razem (grudzień 2011 r.) (%) NBG 13 748 1 001 14 749 10 985 751 11 735 161,0 11,0 Eurobank 7 001 335 7 336 5 517 264 5 781 164,5 7,5 Alpha 3 898 2 145 6 043 3 087 1 699 4 786 105,7 8,1 Pireus 7 063 280 7 343 5 686 225 5 911 226,0 12,0 Probank 415 0 415 295 0 295 105,1 8,7 FB Bank 70 0 70 49 0 49 33,8 3,1 Źródło: Bank of Greece, Report on the Recapitalisation and the Restructuring of the Greek Banking Sector (Sprawozdanie na temat dokapitalizowania i restrukturyzacji greckiego sektora bankowego), grudzień 2012 r., s. 14.

(44) W związku z tym, że greckie banki doświadczyły znaczących niedoborów kapitału w wyniku programu udziału sektora prywatnego i trwającej recesji, na podstawie protokołu dotyczącego polityki gospodarczej i finansowej zawartego w ramach drugiego programu dostosowania dla Grecji przez rząd grecki, Unię Europejską, Międzynarodowy Fundusz Walutowy („MFW”) i Europejski Bank Centralny („EBC”) dnia 11 marca 2012 r. udostępniono fundusze na dokapitalizowanie tych banków. Władze greckie oszacowały całkowite zapotrzebowanie banków na dokapitalizowanie oraz koszty restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji finansowane w ramach tego programu na 50 mld EUR (17). Kwota ta została oszacowana na podstawie testu warunków skrajnych przeprowadzonego przez narodowy bank Grecji w odniesieniu do okresu rozpoczynającego się w grudniu 2011 r. i kończącego się w grudniu 2014 r. („test warunków skrajnych z 2012 r.”), który opierał się na prognozie strat kredytowych wykonanej przez Blackrock (18). Fundusze na dokapitalizowanie banków greckich udostępniono poprzez HFSF. Tabela 3 przedstawia podsumowanie obliczeń dotyczących potrzeb kapitałowych głównych banków greckich wynikających z testu warunków skrajnych przeprowadzonego w 2012 r. Tabela 3 Test warunków skrajnych z 2012 r.: potrzeby kapitałowe głównych banków greckich (mln EUR) Banki Referencyjny kapitał podstawowy Tier 1 (grudzień 2011 r.) (1) Łączna strata brutto w programie udziału sektora prywatnego (grudzień 2011 r.) (2) Rezerwy związane z programem udziału sektora prywatnego (czerwiec 2011 r.) (3) Skumulowana strata brutto prognozy ryzyka kredytowego (4) Rezerwy na straty kredytowe (grudzień 2011 r.) (5) Generowanie kapitału wewnętrznego (6) Docelowy kapitał podstawowy Tier 1 (grudzień 2014 r.) (7) Potrzeby kapitałowe (8) = (7) – (1) – (2) – (3) – (4) – (5) – (6) NBG 7 287 – 11 735 1 646 – 8 366 5 390 4 681 8 657 9 756 Eurobank 3 515 – 5 781 830 – 8 226 3 514 2 904 2 595 5 839 Alpha 4 526 – 4 786 673 – 8 493 3 115 2 428 2 033 4 571 Pireus 2 615 – 5 911 1 005 – 6 281 2 565 1 080 2 408 7 335 Probank 281 – 295 59 – 462 168 147 180 282 FB Bank 145 – 49 0 – 285 167 – 29 116 168 Źródło: Bank of Greece, Report on the Recapitalisation and the Restructuring of the Greek Banking Sector (Sprawozdanie na temat dokapitalizowania i restrukturyzacji greckiego sektora bankowego), grudzień 2012 r., s. 8.

(45) Zgodnie z protokołem dotyczącym polityki gospodarczej i finansowej „banki, które przedstawią rentowne plany pozyskania kapitału, uzyskają możliwość ubiegania się o publiczne wsparcie i otrzymania go w sposób pozwalający na utrzymanie zachęt dla sektora prywatnego do dokonywania zastrzyków kapitałowych, a tym samym na zminimalizowanie obciążenia podatników” (19). Narodowy bank Grecji uznał za rentowne tylko cztery największe banki (Eurobank, National Bank of Greece, Piraeus Bank i Alpha Bank) (20). Pierwsze dokapitalizowanie z HFSF otrzymały one w maju 2012 r.

(46) W związku z recesją i niepewną sytuacją polityczną, od końca 2009 r. i do czerwca 2012 r. wartość depozytów krajowych w bankach greckich zmniejszyła się w sumie o 37 %. Banki te musiały płacić wyższe stopy procentowe, aby zatrzymać depozyty. Koszty depozytów zwiększyły się, powodując zmniejszenie marży odsetkowej netto tych banków. Ponieważ banki greckie zostały pozbawione dostępu do rynków finansowania międzybankowego, stały się całkowicie zależne od finansowania w ramach Eurosystemu (21), którego coraz większa część była udzielana przez narodowy bank Grecji w formie awaryjnego wsparcia płynnościowego.

(47) Dnia 3 grudnia 2012 r. Grecja rozpoczęła program wykupu nowych greckich obligacji skarbowych otrzymanych przez inwestorów w ramach programu udziału sektora prywatnego, po cenach wynoszących od 30,2 % do 40,1 % ich wartości nominalnej (22). Banki greckie wzięły udział w tym w programie wykupu, w wyniku czego zrealizowały się dalsze straty w ich bilansach, ponieważ strata księgowa (tj. różnica między wartością rynkową a wartością nominalną) zaksięgowana z tytułu tych nowych greckich obligacji skarbowych w czasie trwania programu udziału sektora prywatnego stała się w większości ostateczna i nieodwracalna (23).

(48) W grudniu 2012 r. cztery największe banki greckie otrzymały drugie dokapitalizowanie pomostowe z HFSF.

(49) Wiosną 2013 r. dokonano konwersji dokapitalizowania pomostowego czterech banków na trwałe dokapitalizowanie w akcjach zwykłych, przy czym HFSF posiadał ponad 80 % udziałów w każdym z czterech banków. W przypadku banków, które zdołały pozyskać ustaloną wcześniej ilość kapitału prywatnego, HFSF otrzymał akcje bez prawa głosu, a inwestorom prywatnym, którzy dokonali nowego zastrzyku finansowego wraz z HFSF, przyznano warranty na akcje nabyte przez HFSF.

(50) W lipcu 2013 r. narodowy bank Grecji zlecił doradcy zewnętrznemu przeprowadzenie badania diagnostycznego portfeli kredytowych wszystkich greckich banków. Doradca przeprowadził prognozy straty kredytowej („CLP”) w odniesieniu do wszystkich krajowych portfeli kredytowych w greckich bankach oraz kredytów obciążonych greckim ryzykiem w zagranicznych oddziałach i spółkach zależnych w horyzoncie trzech i pół roku oraz całego okresu kredytowania. Analiza dostarczyła prognozy straty kredytowej w ramach dwóch scenariuszy makroekonomicznych – podstawowego i niekorzystnego. Prognozy straty kredytowej dla zagranicznych portfeli kredytowych zostały oszacowane przez narodowy bank Grecji z wykorzystaniem niektórych danych dostarczonych przez doradcę.

(51) Na podstawie dokonanej przez doradcę oceny prognoz straty kredytowej jesienią 2013 r. narodowy bank Grecji rozpoczął nowy test warunków skrajnych („test warunków skrajnych z 2013 r.”), aby ocenić stabilność pozycji kapitałowej greckich banków zarówno w scenariuszu podstawowym, jak i w scenariuszu niekorzystnym. Narodowy bank Grecji przeprowadził ocenę potrzeb kapitałowych, korzystając z pomocy technicznej drugiego doradcy.

(52) Główne komponenty oceny potrzeb kapitałowych w ramach testu warunków skrajnych z 2013 r. obejmowały (i) prognozy straty kredytowej (24) dla portfeli kredytowych banków na zasadzie skonsolidowanej w odniesieniu do ryzyka greckiego i zagranicznego w ujęciu pomniejszonym o istniejące rezerwy na ryzyko kredytowe oraz (ii) szacunkową zyskowność operacyjną banków w okresie od czerwca 2013 r. do grudnia 2016 r. w oparciu o zachowawczą korektę planów restrukturyzacji, która została przedłożona narodowemu bankowi Grecji w czwartym kwartale 2013 r. Tabela 4 przedstawia podsumowanie obliczeń dotyczących potrzeb kapitałowych głównych banków greckich na podstawie scenariusza podstawowego testu warunków skrajnych z 2013 r. Tabela 4 Test warunków skrajnych z 2013 r.: skonsolidowane potrzeby kapitałowe głównych banków greckich w scenariuszu podstawowym (mln EUR) Banki Referencyjny kapitał podstawowy Tier 1 (czerwiec 2013 r.) (1) Rezerwa na straty kredytowe (czerwiec 2013 Prognozy straty kredytowej dla ryzyka greckiego (3) Prognozy straty kredytowej w odniesieniu do ryzyka zagranicznego (25) (4) Generowanie kapitału wewnętrznego (5) Współczynnik kapitału podstawowego Tier 1 w teście warunków skrajnych (grudzień 2016 r.) (6) Potrzeby kapitałowe (7) = (6) – (1) – (2) – (3) – (4) – (5) NBG (26) 4 821 8 134 – 8 745 – 3 100 1 451 4 743 2 183 Eurobank (27) 2 228 7 000 – 9 519 – 1 628 2 106 3 133 2 945 Alpha 7 380 10 416 – 14 720 – 2 936 4 047 4 450 262 Pireus 8 294 12 362 – 16 132 – 2 342 2 658 5 265 425 Źródło: Bank of Greece, 2013 Stress Test of the Greek Banking Sector (Test warunków skrajnych dla greckiego sektora bankowego z 2013 r.), marzec 2014 r., s. 42.

(53) Dnia 6 marca 2014 r. narodowy bank Grecji przedstawił wyniki testu warunków skrajnych z 2013 r. i zwrócił się do banków o przedłożenie do połowy kwietnia 2014 r. planów pozyskania przez nie kapitału na pokrycie potrzeb kapitałowych w scenariuszu podstawowym.

(54) Między końcem marca 2013 r. a początkiem maja 2014 r. cztery banki przystąpiły do podwyższania kapitału.

2.1.2. Beneficjent

(55) Bank świadczy uniwersalne usługi bankowe, głównie w Grecji, Turcji oraz innych krajach Europy Środkowej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej [na Cyprze, w Rumunii, Bułgarii, Serbii, Albanii i w byłej jugosłowiańskiej republice Macedonii („FYROM”)]. Oferuje pełny zakres produktów i usług bankowych i finansowych dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Prowadzi działalność w zakresie bankowości detalicznej, korporacyjnej i prywatnej, zarządzania aktywami, ubezpieczeń, zasobów finansowych, rynków kapitałowych oraz innych usług. Bank ma siedzibę w Grecji, a jego akcje są notowane na giełdzie papierów wartościowych w Atenach. Na dzień 30 września 2012 r. bank zatrudniał łącznie 37 831 osób (28), z których około jedna trzecia pracowała w Grecji, jedna trzecia w Turcji, zaś pozostała jedna trzecia w innych krajach, głównie w Europie Południowo-Wschodniej.

(56) Bank uczestniczył w programie udziału sektora prywatnego, wymieniając greckie obligacje skarbowe i pożyczki państwowe o bazowej wartości nominalnej 14 749 mln EUR. Jego całkowite obciążenie z tytułu programu udziału sektora prywatnego wyniosło ogółem około 11 735 mln EUR przed opodatkowaniem i zostało w całości zaksięgowane w księgach rachunkowych za 2011 r. (29). Podczas programu wykupu w grudniu 2012 r. bank sprzedał nowe greckie obligacje skarbowe, które otrzymał w ramach programu udziału sektora prywatnego, ze znacznym dyskontem w stosunku do wartości nominalnej. W wyniku sprzedaży zrealizowały się jego straty na nowych greckich obligacjach skarbowych.

(57) Główne dane finansowe banku na grudzień 2010 r., grudzień 2011 r., grudzień 2012 r. i grudzień 2013 r. (dane skonsolidowane według rocznych sprawozdań finansowych) przedstawiono w tabeli 5. Tabela 5 Główne dane National Bank of Greece – 2010, 2011, 2012 i 2013 (30) Zysk i strata (mln EUR) 2010 2011 2012 2013 Wynik odsetkowy netto 4 148 3 843 3 365 3 157 Przychody operacyjne ogółem 4 639 4 372 3 527 3 771 Koszty operacyjne ogółem – 2 512 – 2 541 – 2 322 – 2 547 Dochód przed odpisem na rezerwy 2 127 1 833 1 205 1 224 Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości na pokrycie ryzyka kredytowego – 1 450 – 3 439 – 2 966 – 1 373 Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości greckich obligacji skarbowych i pożyczek objętych programem udziału sektora prywatnego 0 – 11 783 – 187 0 Zysk/strata netto 440 – 12 325 – 2 131 807 Wybrane dane ilościowe (mln EUR) 31 grudnia 2010 r. 31 grudnia 2011 r. 31 grudnia 2012 r. 31 grudnia 2013 r. Wartość netto kredytów i zaliczek na rzecz klientów ogółem 77 262 71 496 69 135 67 250 Depozyty 68 039 59 544 58 722 62 876 Aktywa razem 120 745 106 870 104 798 110 930 Kapitał własny razem (31) 10 905 – 253 – 2 042 7 874

(58) Tabela 5 pokazuje, że oprócz ogromnych strat, zaksięgowanych w 2011 r. w związku z programem udziału sektora prywatnego (11 735 mln EUR (32)), bank ucierpiał z powodu spadku dochodów (między innymi z powodu wyższych kosztów depozytów) oraz wysokich i stale zwiększających się odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości portfeli kredytowych w Grecji i za granicą. Poziom płynności banku pogorszył się znacznie z powodu odpływu depozytów, lecz wskaźnik kredytów do depozytów netto banku pozostał względnie niski w porównaniu do innych greckich banków (118 % na dzień 31 grudnia 2012 r. (33)).

(59) Po teście warunków skrajnych z 2013 r., według którego potrzeby kapitałowe banku oszacowano na 2 183 mln EUR w ramach scenariusza podstawowego, bank starał się pozyskać 2,5 mld EUR kapitału na rynku.

(60) Dnia 6 maja 2014 r. bank ogłosił rozpoczęcie budowy księgi popytu (34) na kwotę 2,5 mld EUR (35).

(61) Dnia 9 maja 2014 r. bank ogłosił emisję i plasowanie nowych akcji zwykłych o wartości 1 136,4 mln EUR, w cenie 2,20 EUR za akcję, w celu uzyskania całkowitych wpływów brutto w wysokości 2,5 mld EUR (36). Podwyższenie kapitału podstawowego odbyło się w drodze anulowania praw pierwszeństwa, przysługujących dotychczasowym akcjonariuszom, zgodnie z decyzją walnego zgromadzenia akcjonariuszy, które odbyło się w Atenach dnia 10 maja 2014 r. (37) HFSF zatwierdził podwyższenie kapitału podstawowego na podstawie dwóch sprawozdań z wyceny przeprowadzonej przez niezależnych ekspertów zgodnie z ustawą 3864 (38).

2.2. TRANSAKCJE NABYCIA PRZEPROWADZANE PRZEZ BANK W SEKTORZE GRECKIEJ DZIAŁALNOŚCI BANKOWEJ

2.2.1. Nabycie wybranych aktywów trzech banków spółdzielczych

(62) Dnia 18 marca 2012 r. narodowy bank Grecji stwierdził, że trzy banki spółdzielcze nie spełniają wymogów adekwatności kapitałowej, i uznał, że nie będą one zdolne do podwyższenia swojego kapitału. Dlatego też narodowy bank Grecji postanowił cofnąć ich koncesje i postawić je w stan likwidacji.

(63) Narodowy bank Grecji uznał, że podjęcie środków restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, w szczególności sprzedaż depozytów na aukcji w kontekście ram restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (art. 63D ustawy 3601/2007) oraz pokrycie odnośnego poziomu niedopasowania płynności miały zasadnicze znaczenie dla utrzymania wzrostu zaufania ze strony deponentów, który nastąpił po udanym przeprowadzeniu programu udziału sektora prywatnego oraz drugiego programu dostosowania, gdyż nastroje na rynku, które poprawiły się chwilę wcześniej, cechowała wciąż chwiejność. Narodowy bank Grecji oszacował, że na dzień 19 marca 2012 r. całkowita kwota depozytów złożonych przez klientów (na podstawie niezweryfikowanych danych na dzień 30 września 2013 r.) w tych trzech bankach spółdzielczych wynosiła ok. 325 mln EUR.

(64) Narodowy bank Grecji przystąpił do procedury zakupu i przejęcia, w toku której na nabywcę miały zostać przeniesione wszystkie depozyty, w tym depozyty międzybankowe, a także należności i zobowiązania wobec Greckiego Funduszu Depozytów i Gwarancji Inwestycyjnych („HDIGF”), nie miały natomiast zostać przeniesione żadne kredyty. Dnia 20 marca 2012 r. narodowy bank Grecji zaprosił pięć największych wówczas greckich instytucji kredytowych do przedłożenia ofert. Wiążące oferty zostały złożone przez bank i trzy inne banki. Wybrano ofertę banku ze względu na wysokość wynagrodzenia i czas potrzebny na ukończenie przeniesienia. Bank oferował wynagrodzenie w kwocie równej […] (39) % przenoszonych depozytów i szacował, że przeniesienie może zostać ukończone w ciągu jednego dnia roboczego.

2.2.1.1. Bank spółdzielczy Lesvos-Limnos („bank Lesvos-Limnos”)

(65) Dnia 23 marca 2012 r. narodowy bank Grecji zdecydował, że depozyty oraz należności i zobowiązania banku Lesvos-Limnos wobec HDIGF zostaną przeniesione do banku (40). Według narodowego banku Grecji (41) wartość godziwa przenoszonych zobowiązań wynosiła […] mln EUR, nie przenoszono natomiast żadnych aktywów. Wynagrodzenie obliczono (42) na […] mln EUR, tj. […] % przenoszonych depozytów. Niedopasowanie poziomu płynności zostało pokryte przez HFSF zgodnie z art. 63D ust. 13 ustawy 3601/2007. Dnia 10 kwietnia 2012 r. HFSF wypłacił kwotę równą dwóm trzecim całkowitego niedopasowania poziomu płynności w obligacjach EFSF, zarazem zobowiązując się do wypłacenia pozostałej kwoty z chwilą ostatecznego obliczenia niedopasowania poziomu płynności. Dnia 22 czerwca 2012 r. narodowy bank Grecji ostatecznie obliczył niedopasowanie poziomu płynności dla banku Lesvos-Limnos, które wyniosło 56,6 mln EUR. HFSF wypłacił kwotę równą niepokrytemu niedopasowaniu poziomu płynności dnia 20 lipca 2012 r.

(66) W chwili poddania go restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji bank Lesvos-Limnos zatrudniał 37 osób i miał 3 oddziały. Bank nie przejął żadnych oddziałów banku Lesvos-Limnos, a jego pracownicy zostali zwolnieni.

2.2.1.2. Bank spółdzielczy Achaia („bank Achaia”)

(67) Dnia 23 marca 2012 r. narodowy bank Grecji zdecydował, że depozyty oraz należności i zobowiązania banku Achaia wobec HDIGF zostaną przeniesione do banku (43). Według narodowego banku Grecji (44) wartość godziwa przenoszonych zobowiązań wynosiła […] mln EUR, nie przenoszono natomiast żadnych aktywów. Wynagrodzenie obliczono (45) na […] mln EUR, tj. […] % kapitału przenoszonych depozytów. Niedopasowanie poziomu płynności zostało pokryte przez HFSF zgodnie z art. 63D ust. 13 ustawy 3601/2007. Dnia 10 kwietnia 2012 r. HFSF wypłacił kwotę równą dwóm trzecim całkowitego niedopasowania poziomu płynności w obligacjach EFSF, zarazem zobowiązując się do wypłacenia pozostałej kwoty z chwilą ostatecznego obliczenia niedopasowania poziomu płynności. Dnia 22 czerwca 2012 r. narodowy bank Grecji ostatecznie obliczył niedopasowanie poziomu płynności dla banku Achaia, które wyniosło 212,9 mln EUR. HFSF wypłacił kwotę równą niepokrytemu niedopasowaniu poziomu płynności dnia 20 lipca 2012 r.

(68) W chwili poddania go restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji bank Achaia zatrudniał 103 osoby i miał 13 oddziałów. Bank nie przejął żadnych oddziałów banku Achaia, a jego pracownicy zostali zwolnieni.

2.2.1.3. Bank spółdzielczy Lamia („bank Lamia”)

(69) Dnia 23 marca 2012 r. narodowy bank Grecji zdecydował, że depozyty oraz należności i zobowiązania banku Lamia wobec HDIGF zostaną przeniesione do banku (46). Według narodowego banku Grecji wartość godziwa przenoszonych zobowiązań wynosiła […] mln EUR, nie przenoszono natomiast żadnych aktywów. Wynagrodzenie obliczono (47) na […] mln EUR, tj. […] % kapitału przenoszonych depozytów. Niedopasowanie poziomu płynności zostało pokryte przez HFSF zgodnie z art. 63D ust. 13 ustawy 3601/2007. Dnia 10 kwietnia 2012 r. HFSF wypłacił kwotę równą dwóm trzecim całkowitego niedopasowania poziomu płynności w obligacjach EFSF, zarazem zobowiązując się do wypłacenia pozostałej kwoty z chwilą ostatecznego obliczenia niedopasowania poziomu płynności. Dnia 22 czerwca 2012 r. narodowy bank Grecji ostatecznie obliczył niedopasowanie poziomu płynności dla banku Lamia, które wyniosło 56,3 mln EUR. HFSF wypłacił kwotę równą niepokrytemu niedopasowaniu poziomu płynności dnia 20 lipca 2012 r.

(70) W chwili poddania go restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji bank Lamia zatrudniał 47 osób i miał 5 oddziałów. Bank nie przejął żadnych oddziałów banku Lamia, a jego pracownicy zostali zwolnieni.

(71) Kwoty niedopasowania poziomu płynności trzech banków spółdzielczych przedstawiono w tabeli 6. Tabela 6 Ostateczna kwota niedopasowania poziomu płynności trzech banków spółdzielczych Ostateczne niedopasowanie (mln EUR) Bank Lesvos-Limnos 56,6 Banka Achaia 212,9 Bank Lamia 56,3 Ogółem 325,8 Źródła: Decyzje 3/1, 3/2, 3/3 z dnia 22 czerwca 2012 r. komisji ds. środków naprawczych w sektorze bankowym narodowego banku Grecji.

2.2.2. Nabycie wybranych aktywów i zobowiązań First Business Bank

(72) FB Bank był małym bankiem o sumie bilansowej wynoszącej w chwili poddania go restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji 1,4 mld EUR oraz z udziałem w rynku mniejszym niż 1 % kredytów i depozytów. FB Bank miał 19 oddziałów w całej Grecji i na dzień 31 grudnia 2012 r. zatrudniał 260 osób.

(73) W ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków FB Bank otrzymał (i) zastrzyk kapitałowy w wysokości 50 mln EUR od państwa greckiego w lipcu 2009 r., (ii) greckie rządowe papiery wartościowe na kwotę 60 mln EUR w maju 2012 r. (48) oraz (iii) gwarancję państwową na wyemitowane obligacje o wartości nominalnej 50 mln EUR w marcu 2011 r.

(74) FB Bank uczestniczył w programie udziału sektora prywatnego, wymieniając greckie obligacje skarbowe o bazowej wartości nominalnej 70 mln EUR. Jak wynika z tabeli 2, jego całkowite obciążenie z tytułu programu udziału sektora prywatnego wynosiło ok. 49 mln EUR przed opodatkowaniem. Tabela 3 pokazuje, że na podstawie testu warunków skrajnych z 2012 r. potrzeby kapitałowe FB Bank oszacowano na 168 mln EUR.

Nabycie First Business Bank

(75) Dnia 8 listopada 2012 r. narodowy bank Grecji zwrócił się do FB Bank o zakończenie procesu podwyższenia kapitału do dnia 30 kwietnia 2013 r. w celu przywrócenia jego współczynnika kapitału podstawowego Tier 1.

(76) Ponieważ do dnia 30 kwietnia 2013 r. FB Bank nie zdołał pozyskać wymaganego kapitału, narodowy bank Grecji przystąpił do wycofania licencji FB Bank i postawił go w stan likwidacji.

(77) Narodowy bank Grecji uznał, że podjęcie środków restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji poprzez przeprowadzenie procedury zakupu i przejęcia, w szczególności pokrycie odnośnego niedopasowania poziomu płynności i potrzeb kapitałowych związanych z przenoszonymi aktywami, ma kluczowe znaczenie dla utrzymania zaufania deponentów do greckiego systemu bankowego, a zatem do zachowania stabilności finansowej. Dnia 31 grudnia 2012 r. narodowy bank Grecji oszacował całkowitą wielkość depozytów klientów w FB Bank na ok. 1 278 mln EUR, z czego tylko kwota 830 mln EUR była objęta gwarancją HDIGF. Dlatego też gdyby FB Bank został postawiony w stan likwidacji bez zastosowania środków restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, bez pokrycia pozostałyby depozyty na kwotę ok. 448 mln EUR.

(78) Przez wzgląd na wspomnianą stabilność finansową narodowy bank Grecji przystąpił do aukcji wybranych aktywów i zobowiązań FB Bank, w tym depozytów. Niemniej nabycie aktywów FB Bank mogło skutkować dla nabywcy dalszymi potrzebami kapitałowymi, a zatem żaden bank nie zdecydowałby się na nabycie wybranych aktywów i zobowiązań. Narodowy bank Grecji, w piśmie do HFSF z dnia 8 maja 2013 r., stwierdził, że uważa za właściwe, aby HFSF pokrył te potrzeby kapitałowe jako część kosztów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. W swojej ostatecznej wiążącej ofercie z dnia 10 maja 2013 r. bank wystąpił z wnioskiem, aby potrzeby kapitałowe powstałe w związku z nabyciem aktywów przenoszonych z FB Bank zostały pokryte przez HFSF. W czasie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji narodowy bank Grecji oszacował wielkość tych potrzeb na 100 mln EUR (49).

(79) Dnia 8 maja 2013 r. tylko bank i inny bank przedstawiły niewiążące oferty. Obie oferty opierały się na założeniu, że HFSF pokryje zarówno niedopasowanie poziomu płynności, jak i potrzeby kapitałowe związane z przenoszonymi aktywami. Dnia 10 maja 2013 r. bank przedstawił swoją ostateczną ofertę. Narodowy bank Grecji postanowił przenieść aktywa i zobowiązania FB Bank do banku, gdyż jego ofertę uznano za korzystniejszą.

(80) Kredyty konsumenckie (inne niż kredyty o stale opóźnionej spłacie) i większość sald gotówkowych, a także wartości niematerialne i prawne oraz wartość firmy, prawa własności, umowy związane z dzierżawą lub zakupem nieruchomości, zobowiązania międzybankowe i depozyty klientów przeniesiono do banku.

(81) Według wstępnej oceny narodowego banku Grecji dokonanej w czasie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (50) wartość zobowiązań przeniesionych z FB Bank do banku oszacowano na 1 402 mln EUR, natomiast wartość przeniesionych aktywów na 878 mln EUR, a zatem różnica między tymi kwotami stanowiła niedopasowanie poziomu płynności wynoszące 524 mln EUR. Niedopasowanie poziomu płynności zostało pokryte zgodnie z art. 63D ust. 13 ustawy 3601/2007 przez HFSF, który dnia 28 czerwca 2013 r. wypłacił dwie trzecie szacowanej kwoty niedopasowania poziomu płynności, tj. 349,6 mln EUR. Ostatecznie obliczone przez narodowy bank Grecji dnia 7 listopada 2013 r. niedopasowanie poziomu płynności (51) wyniosło 457 mln EUR, w związku z czym dnia 13 listopada 2013 r. (52) HFSF wypłacił bankowi saldo w kwocie 107,4 mln EUR.

2.2.3. Nabycie wybranych aktywów i zobowiązań Probank

(82) Na dzień 31 marca 2013 r. Probank posiadał sieć 112 oddziałów na terenie Grecji i zatrudniał 1 087 osób (53).

(83) Na dzień 30 czerwca 2013 r. suma bilansowa Probank wynosiła ok. 3,2 mld EUR (54). Na dzień 31 marca 2013 r. udziały rynkowe Probank wynosiły 1,1 % w kredytach i 1,7 % w depozytach.

(84) Probank uczestniczył w programie udziału sektora prywatnego, wymieniając greckie obligacje skarbowe o bazowej wartości nominalnej 415 mln EUR. Jak wynika z tabeli 2, jego całkowite obciążenie z tytułu programu udziału sektora prywatnego wynosiło ok. 295 mln EUR przed opodatkowaniem. Tabela 3 pokazuje, że na podstawie testu warunków skrajnych z 2012 r. potrzeby kapitałowe Probank oszacowano na 282 mln EUR.

Nabycie Probank

(85) Dnia 26 października 2012 r. narodowy bank Grecji wezwał Probank do podwyższenia kapitału do 282 mln EUR.

(86) Ponieważ Probank nie zdołał podwyższyć swojego kapitału, w lipcu 2013 r. narodowy bank Grecji przystąpił do wycofania jego licencji i postawił go w stan likwidacji (55). Dokładniej rzecz biorąc, fundusze własne Probank miały wartość ujemną i szacowano je na -16 mln EUR, na podstawie danych na dzień 31 marca 2013 r. w ujęciu skonsolidowanym. Dlatego też Probank nie spełniał minimalnych wymogów kapitałowych, a jego fundusze własne były niższe niż minimalny kapitał podstawowy jakiegokolwiek banku, określony w art. 5 ust. 4 lit. a) ustawy 3601/2007.

(87) Narodowy bank Grecji uznał, że środki restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji mają zasadnicze znaczenie dla utrzymania zaufania deponentów do greckiego systemu bankowego, a zatem dla zachowania stabilności finansowej. Dnia 31 marca 2013 r. narodowy bank Grecji oszacował całkowitą wielkość depozytów klientów w Probank na ok. 3 123 mln EUR, z czego tylko kwota 1 998 mln EUR była objęta gwarancją HDIGF. Dlatego też gdyby Probank został postawiony w stan likwidacji bez zastosowania środków restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, bez pokrycia pozostałyby depozyty w wysokości ok. 1 125 mln EUR.

(88) Z powyższych względów stabilności finansowej narodowy bank Grecji przystąpił do aukcji wybranych aktywów i zobowiązań Probank, w tym depozytów. Niemniej nabycie aktywów Probank mogło skutkować dla nabywcy dalszymi potrzebami kapitałowymi, a zatem żaden bank nie zdecydowałby się na nabycie wybranych aktywów i zobowiązań. Dlatego też w swojej ostatecznej wiążącej ofercie z dnia 25 lipca 2013 r. bank wystąpił z wnioskiem, aby potrzeby kapitałowe powstałe w związku z nabyciem aktywów przenoszonych z Probank zostały pokryte przez HFSF. Oceniając złożone oferty HFSF wziął pod uwagę wymagane zobowiązanie do pokrycia wspomnianych potrzeb kapitałowych. Kwotę tych potrzeb kapitałowych oszacowano na [180–280] mln EUR (56).

(89) Dnia 24 lipca 2013 r. wstępną ofertę przedstawił inny duży bank grecki, a dnia 25 lipca 2013 r. swoją ofertę przedstawił bank. Obie oferty opierały się na założeniu, że HFSF pokryje zarówno niedopasowanie poziomu płynności, jak i potrzeby kapitałowe związane z przenoszonymi aktywami. Narodowy bank Grecji postanowił przenieść aktywa i zobowiązania Probank do banku, gdyż jego ofertę uznano za korzystniejszą.

(90) Kredyty konsumenckie (inne niż kredyty o stale opóźnionej spłacie) i większość sald gotówkowych, a także wartości niematerialne i prawne oraz wartość firmy, prawa własności, umowy związane z dzierżawą lub zakupem nieruchomości, zobowiązania międzybankowe i depozyty klientów przeniesiono do banku.

(91) Według wstępnej oceny narodowego banku Grecji dokonanej w czasie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (57) wartość zobowiązań przeniesionych z Probank do banku oszacowano na 3 198,9 mln EUR, natomiast wartość przeniesionych aktywów na 2 961,4 mln EUR, a zatem różnica między tymi kwotami stanowiła niedopasowanie poziomu płynności wynoszące 237,6 mln EUR. Niedopasowanie poziomu płynności zostało pokryte zgodnie z art. 63D ust. 13 ustawy 3601/2007 przez HFSF, który dnia 9 sierpnia 2013 r. wypłacił w gotówce dwie trzecie szacowanej kwoty niedopasowania poziomu płynności, tj. 158,4 mln EUR. Ostatecznie niedopasowanie poziomu płynności obliczone dnia 30 grudnia 2013 r. przez narodowy bank Grecji wyniosło 562,7 mln EUR (58). Dnia 31 grudnia 2013 r. HFSF wypłacił bankowi saldo 404,4 mln EUR w gotówce (59).

2.3. ŚRODKI POMOCY

2.3.1. Środki pomocy przyznane bankowi w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków (środki L1 i A)

(92) Ze środków dokapitalizowania, gwarancji i rządowej pożyczki obligacyjnej w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków bank uzyskał szereg rodzajów pomocy.

2.3.1.1. Pomoc państwa na utrzymanie płynności finansowej przyznana w ramach środka gwarancji i środka rządowej pożyczki obligacyjnej (środek L1)

(93) Bank skorzystał i nadal korzysta z pomocy w ramach środka gwarancji i środka rządowej pożyczki obligacyjnej. Pomoc ta będzie określana w niniejszej decyzji jako „środek L1”. Na dzień 30 listopada 2013 r. (60) gwarancje udzielone bankowi wynosiły ok. 14,8 mld EUR. W tym terminie kwota niespłaconych rządowych pożyczek obligacyjnych udzielonych bankowi wyniosła 847 mln EUR. Na dzień 15 kwietnia 2011 r. bank otrzymał pożyczki w formie obligacji rządowych na kwotę 787 mln EUR i skorzystał z gwarancji państwowych w wysokości 12,9 mld EUR.

(94) W planie restrukturyzacji banku przedłożonym Komisji przez władze greckie dnia 25 czerwca 2014 r. władze greckie zasygnalizowały swój zamiar dalszego udzielania bankowi gwarancji i pożyczek w formie obligacji rządowych w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków w okresie restrukturyzacji.

2.3.1.2. Dokapitalizowanie przez państwo przyznane w ramach środka dokapitalizowania (środek A)

(95) W maju 2009 r. i grudniu 2011 r., w ramach środka dokapitalizowania bank otrzymał od Grecji zastrzyki kapitałowe, odpowiednio w kwotach 350 mln EUR i 1 000 mln EUR, które stanowiły łącznie 1 350 mln EUR (środek A), czyli równowartość 2 % aktywów ważonych ryzykiem posiadanych wówczas przez bank.

(96) Dokapitalizowanie przeprowadzono w formie subskrypcji przez Grecję akcji uprzywilejowanych o kuponie 10 % i pięcioletnim terminie zapadalności. W 2010 r. przedłużono termin zapadalności akcji uprzywilejowanych, zwiększając jednocześnie wynagrodzenie z tytułu tych akcji. Od upłynięcia pierwotnego terminu pięciu lat, jeżeli nie nastąpi wykup akcji uprzywilejowanych, a walne zgromadzenie akcjonariuszy nie podjęło żadnej decyzji dotyczącej wykupu tych akcji, grecki Minister Finansów będzie zwiększał kupon o 2 % rocznie w sposób skumulowany (tzn. kupon wyniesie 12 % za szósty rok, 14 % za siódmy rok itd.).

2.3.2. Gwarantowane przez państwo awaryjne wsparcie płynnościowe (środek L2)

(97) Awaryjne wsparcie płynnościowe stanowi wyjątkowy środek umożliwiający wypłacalnej instytucji finansowej, która doświadcza tymczasowych problemów z płynnością, otrzymanie finansowania w ramach Eurosystemu, przy czym operacja nie stanowi elementu jednolitej polityki pieniężnej. Stopa procentowa, jaką taka instytucja finansowa płaci za awaryjne wsparcie płynnościowe, wynosi […] punktów bazowych więcej niż stopa procentowa, którą płaci ona za zwykłe refinansowanie z EBC.

(98) Narodowy bank Grecji jest odpowiedzialny za program awaryjnego wsparcia płynnościowego, co znaczy, że wszelkie koszty i ryzyko związane z udzielaniem awaryjnego wsparcia płynnościowego ponosi narodowy bank Grecji (61). Grecja przyznała narodowemu bankowi Grecji gwarancję państwową, która odnosi się do całkowitej kwoty awaryjnego wsparcia płynnościowego udzielanego przez narodowy bank Grecji. Przyjęcie art. 50 ust. 7 ustawy 3943/2011, którym zmieniono art. 65 ust. 1 ustawy 2362/1995, pozwoliło Ministrowi Finansów na przyznanie narodowemu bankowi Grecji gwarancji w imieniu państwa, aby zabezpieczyć wierzytelności narodowego banku Grecji wobec instytucji kredytowych. Banki korzystające z awaryjnego wsparcia płynnościowego muszą wnieść opłatę gwarancyjną na rzecz państwa wynoszącą […] punktów bazowych.

(99) Według stanu na dzień 31 stycznia 2012 r. bank skorzystał z gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego w wysokości 8,6 mld EUR (62), zaś według stanu na dzień 31 grudnia 2012 r. bank skorzystał z gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego w wysokości 30,9 mld EUR (63).

2.3.3. Środki pomocy przyznane bankowi poprzez HFSF (środki B1, B2 i B3)

(100) Od 2012 r. bank skorzystał z szeregu środków wsparcia kapitałowego przyznanych mu przez HFSF. Tabela 7 przedstawia przegląd tych środków pomocy. Tabela 7 Środki pomocy przyznane bankowi poprzez HFSF Pierwsze dokapitalizowanie pomostowe – maj 2012 r. (mln EUR) Drugie dokapitalizowanie pomostowe – grudzień 2012 r. (mln EUR) Dokapitalizowanie z wiosny 2013 r. – maj 2013 r. (mln EUR) Środek B1 B2 B3 Kwota (mln EUR) 7 430 2 326 8 677

2.3.3.1. Pierwsze dokapitalizowanie pomostowe (środek B1)

(101) Szczegółowy opis pierwszego dokapitalizowania pomostowego z maja (64) 2012 r. (środek B1) znajduje się w motywach 14–33 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie NBG. Kontekst i główne cechy tego środka zostały przedstawione w niniejszej sekcji.

(102) Dnia 20 kwietnia 2012 r. HFSF udzielił bankowi pisemnego zobowiązania dotyczącego udziału w planowanym podwyższeniu kapitału podstawowego banku w kwocie do 6,9 mld EUR.

(103) Dnia 28 maja 2012 r. HFSF przekazał bankowi obligacje EFSF o wartości 7,4 mld EUR w ramach środka B1 zgodnie z przepisami dotyczącymi dokapitalizowania pomostowego określonymi w ustawie 3864/2010 ustanawiającej HFSF („ustawa o HFSF”). W motywie 50 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie NGB Komisja stwierdziła, że „dokapitalizowanie pomostowe sfinalizowane w dniu 28 maja 2012 r. stanowi wykonanie zobowiązania podjętego w pisemnym zobowiązaniu i tym samym kontynuację tej samej pomocy”. Zarówno kwoty zapewnione w pisemnym zobowiązaniu, jak i w ramach dokapitalizowania pomostowego zostały obliczone przez narodowy bank Grecji, aby zapewnić osiągnięcie przez bank łącznego współczynnika kapitałowego na poziomie 8 % na dzień 31 grudnia 2011 r., który był dniem wstecznego zaksięgowania dokapitalizowania pomostowego w dokumentacji księgowej banku. Jak pokazuje tabela 3, środek B1 nie pokrył w całości potrzeb kapitałowych określonych na podstawie testu warunków skrajnych z 2012 r. Bank miał zwiększyć swój kapitał w drodze przyszłego podwyższenia kapitału, a dokapitalizowanie pomostowe miało na celu tylko zachowanie kwalifikowalności banku do finansowania przez EBC do czasu dokonania tego podwyższenia kapitału.

(104) W odniesieniu do okresu między datą pierwszego dokapitalizowania pomostowego i datą konwersji pierwszego dokapitalizowania pomostowego na akcje zwykłe i inne instrumenty kapitału zamiennego umowa poprzedzająca subskrypcję zawarta między bankiem i HFSF stanowiła, że bank musi zapłacić HFSF roczną opłatę w wysokości 1 % wartości nominalnej obligacji EFSF i że wszelkie wypłaty kuponu oraz odsetki naliczone z tytułu obligacji EFSF za ten okres będą zaliczone jako dodatkowe wpłaty na poczet kapitału ze strony HFSF na rzecz banku (65).

2.3.3.2. Drugie dokapitalizowanie pomostowe (środek B2)

(105) Jesienią 2012 r. bank zaksięgował dalsze straty. W związku z tym jego kapitał ponownie spadł poniżej minimalnych wymogów kapitałowych, które musi spełniać, aby kwalifikować się do refinansowania przez EBC.

(106) W związku z tym konieczne stało się drugie dokapitalizowanie pomostowe. W dniu 21 grudnia 2012 r. HFSF przeprowadził drugie dokapitalizowanie pomostowe w wysokości 2 326 mln EUR (środek B2), które po raz kolejny zostało wpłacone przez przekazanie bankowi obligacji EFSF.

(107) Dwa dokapitalizowania pomostowe (środki B1 i B2) oznaczały łącznie, że całkowite potrzeby kapitałowe określone na podstawie testu warunków skrajnych z 2012 r. (9,76 mld EUR (66)) zostały już pokryte przez HFSF na dzień 21 grudnia 2012 r.

2.3.3.3. Udział HFSF w dokapitalizowaniu z wiosny 2013 r. (środek B3)

(108) Dnia 22 maja 2013 r. rada dyrektorów banku ogłosiła emisję 2 274,1 mln nowych akcji o wartości nominalnej 0,30 EUR w cenie 4,29 EUR za akcję (67).

(109) Dnia 21 czerwca 2013 r. (68) bank ogłosił całkowitą spłatę łącznego zwiększenia liczby akcji w kwocie 9 756 mln EUR, włącznie z nadwyżką ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej. Całkowity udział podmiotów prywatnych w podwyższeniu kapitału podstawowego banku wyniósł 1 079 mln EUR (69). Udział HFSF w zwiększeniu kapitału podstawowego banku wyniósł zatem 8 677 mln EUR (środek B3).

(110) Kwota ta odpowiada sumie środków B1 i B2 po odliczeniu kwoty udziału podmiotów prywatnych. Poprzez podwyższenie kapitału podstawowego banku pierwsze i drugie dokapitalizowanie pomostowe (środki B1 i B2) częściowo poddano konwersji na trwałe dokapitalizowanie.

(111) Cenę nowych akcji ustalono na 50 % średniej ceny akcji ważonej wolumenem z ostatnich 50 dni sesyjnych poprzedzających ustalenie ceny ofertowej. W związku z odwróceniem podziału akcji i obniżeniem kapitału podstawowego banku, o których nadzwyczajne walne zgromadzenie akcjonariuszy zdecydowało dnia 29 kwietnia 2012 r. (70), cena nowych akcji została ustalona na 4,29 EUR za akcję.

(112) Natychmiast po dokapitalizowaniu z wiosny 2013 r. HFSF został głównym akcjonariuszem banku z udziałem wynoszącym 84,39 % (71). HFSF emitował 245 779,6 mln warrantów i przyznał prywatnym inwestorom nieodpłatnie jeden warrant za każdą subskrybowaną akcję (72). Każdy warrant daje prawo zakupu 8,23 akcji HFSF w określonych odstępach czasu i w cenie wykonania. Warranty po raz pierwszy wykonano dnia 26 grudnia 2013 r., a następnie podlegają one wykonaniu co sześć miesięcy do dnia 26 grudnia 2017 r. Cena wykonania jest równa cenie subskrypcji wynoszącej 4,29 EUR powiększonej o roczną stopę procentową (4 % w pierwszym roku, 5 % w drugim roku, 6 % w trzecim roku, 7 % w czwartym roku i następnie 8 % w stosunku rocznym dla ostatnich sześciu miesięcy) (73).

(113) Ustawa o HFSF, zmieniona w 2014 r., przewiduje, że w przypadku emisji akcji z prawem poboru korygować można wyłącznie ceny wykonania warrantów. Ponadto korekta taka musi być dokonywana ex post i wyłącznie do kwoty zrealizowanych zysków ze sprzedaży praw pierwszeństwa HFSF. W przypadku zwiększenia kapitału podstawowego bez praw pierwszeństwa nie przewiduje się żadnych korekt.

2.3.4. Środki pomocy dla przejętych przedsiębiorstw

2.3.4.1. Pomoc państwa dla trzech banków spółdzielczych

(114) Jak wspomniano już w sekcji 2.2.1, niedopasowanie poziomu płynności w bankach Lesvos-Limnos, Achaia i Lamia, wynoszące odpowiednio 56,6 mln EUR, 212,9 mln EUR i 56,3 mln EUR, zostało pokryte przez HFSF. Całkowita kwota niedopasowania poziomu płynności wyniosła zatem 325,8 mln EUR.

2.3.4.2. Środki pomocy dla FB Bank

(115) Od 2009 r. FB Bank skorzystał z szeregu środków pomocy. Tabela 8 przedstawia przegląd tych środków pomocy. Tabela 8 Przegląd całkowitej pomocy otrzymanej przez FB Bank Beneficjent pomocy Środek Opis Podmiot udzielający pomocy Data Kwota pomocy państwa (mln EUR) Działalność FB Bank FB1 Akcje uprzywilejowane przyznane w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków Państwo Lipiec 2009 r. 50 FB2 Pożyczka w formie greckich obligacji rządowych w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków Państwo Od stycznia 2009 r. 60 FB3 Gwarancja państwowa na wyemitowane obligacje w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków Państwo Marzec 2011 r. 50 FB4 Pokrycie niedopasowania poziomu płynności w związku z aktywami przenoszonymi z FB Bank do banku HFSF 10 maja 2013 r. (Data restrukturyzacji) 456,97 FB5 Zobowiązanie do pokrycia potrzeb kapitałowych związanych z aktywami przenoszonymi z FB Bank do banku HFSF 10 maja 2013 r. (Data restrukturyzacji) 100 Łączna kwota FB4 i FB5 556,97

2.3.4.2.1 Dokapitalizowanie przez państwo otrzymane przez FB Bank (środek FB1)

(116) W lipcu 2009 r. Grecja dokonała zastrzyku kapitałowego na rzecz FB Bank w kwocie 50 mln EUR, co odpowiadało około 3 % jego aktywów ważonych ryzykiem w tamtym czasie. Tego zastrzyku kapitałowego dokonano w ramach środka dokapitalizowania, który stanowi część programu wsparcia na rzecz greckich banków. Dokapitalizowanie przyznano w formie akcji uprzywilejowanych.

2.3.4.2.2 Pomoc państwa na utrzymanie płynności finansowej otrzymana przez FB Bank (środki FB2 i FB3)

(117) FB Bank skorzystał także z pomocy na utrzymanie płynności finansowej w ramach środków gwarancji i rządowych pożyczek obligacyjnych, stanowiących część programu wsparcia na rzecz greckich banków. W styczniu 2009 r. FB Bank otrzymał greckie rządowe papiery wartościowe na kwotę 60 mln EUR, których termin zapadalności upłynął w grudniu 2011 r. (środek FB2). W maju 2012 r. otrzymał greckie rządowe papiery wartościowe na kwotę 60 mln EUR, których termin zapadalności miał przypadać w kwietniu 2015 r., a które zostały jednak anulowane dnia 23 maja 2013 r. (środek FB3) (74). W marcu 2011 r. FB Bank otrzymał także gwarancję państwową na wyemitowane obligacje o wartości nominalnej 50 mln EUR.

2.3.4.2.3 Środki związane z restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją FB Bank (środki FB4 i FB5)

(i) Pokrycie niedopasowania poziomu płynności w związku z aktywami przenoszonymi z FB Bank do banku na kwotę 456,97 mln EUR (środek FB4)

(118) HFSF pokrył niedopasowanie poziomu płynności (75) w związku z aktywami przenoszonymi z FB Bank do banku. Zgodnie z decyzjami narodowego banku Grecji z dnia 10 maja i 7 listopada 2013 r. HFSF wypłacił łączną kwotę 456,97 mln EUR w dwóch transzach, dnia 26 lipca i dnia 13 listopada 2013 r. (76).

(ii) Zobowiązanie HFSF do pokrycia potrzeb kapitałowych związanych z przenoszonymi aktywami (środek FB5)

(119) W ramach procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji HFSF zobowiązał się do pokrycia potrzeb kapitałowych wynikających z nabycia aktywów przeniesionych z FB Bank. W związku z tym HFSF musiałby wykonać zastrzyk kapitałowy na kwotę równoważną 9 % aktywów ważonych ryzykiem przenoszonych do banku. W czasie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji potrzeby kapitałowe związane z przenoszonymi aktywami oszacowano na ok. 100 mln EUR.

(120) Jak wspomniano już w motywie 30, HFSF nie wykona żadnych dodatkowych zastrzyków kapitałowych na rzecz banku, który w swoim planie restrukturyzacji zrzekł się prawa do ubiegania się o pokrycie przez HFSF potencjalnych potrzeb kapitałowych związanych z przenoszonymi aktywami.

2.3.4.3. Środki pomocy dla Probank

(121) Probank nie skorzystał z żadnego środka pomocy w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków. Tabela 9 przedstawia przegląd innych środków pomocy, z których skorzystał Probank. Tabela 9 Przegląd środków pomocy otrzymanych przez Probank Beneficjent pomocy Środek Opis Podmiot udzielający pomocy Data Kwota pomocy państwa (mln EUR) Działalność Probank PB1 Pokrycie niedopasowania poziomu płynności w związku z aktywami przenoszonymi z Probank do banku HFSF 26 lipca 2013 r. (Data restrukturyzacji) 562,73 PB2 Zobowiązanie do pokrycia potrzeb kapitałowych związanych z aktywami przenoszonymi z Probank do banku HFSF 26 lipca 2013 r. (Data restrukturyzacji) [180–280] Łączna kwota PB1 i PB2 [742,73–842,73]

2.3.4.3.1. Pokrycie niedopasowania poziomu płynności w związku z aktywami przenoszonymi z Probank do banku na kwotę 562,73 mln EUR (środek PB1)

(122) HFSF sfinansował niedopasowanie poziomu płynności w związku z aktywami przenoszonymi z Probank do banku. Zgodnie z decyzjami narodowego banku Grecji z dnia 26 lipca i 30 grudnia 2013 r. HFSF wypłacił łączną kwotę 562,73 mln EUR w dwóch transzach, dnia 9 sierpnia i dnia 31 grudnia 2013 r.

2.3.4.3.2. Zobowiązanie HFSF do pokrycia potrzeb kapitałowych związanych z przenoszonymi aktywami (środek PB2)

(123) W ramach procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji HFSF zobowiązał się do pokrycia potrzeb kapitałowych kupującego wynikających z nabycia aktywów Probank. W związku z tym HFSF musiałby wykonać zastrzyk kapitałowy na kwotę równoważną 9 % aktywów ważonych ryzykiem przenoszonych do banku. W czasie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji potrzeby kapitałowe związane z przenoszonymi aktywami oszacowano na ok. [180–280] mln EUR.

(124) Jak wspomniano już w motywie 41, HFSF nie wykona żadnych dodatkowych zastrzyków kapitałowych na rzecz banku, który w swoim planie restrukturyzacji zrzekł się prawa do ubiegania się o pokrycie przez HFSF potencjalnych potrzeb kapitałowych związanych z przenoszonymi aktywami.

2.4. PLAN RESTRUKTURYZACJI

(125) Dnia 25 czerwca 2014 r. Grecja przedłożyła plan restrukturyzacji banku, w którym wyjaśnia się, w jaki sposób bank, jako połączony podmiot powstały w wyniku nabycia FB Bank, Probank i trzech banków spółdzielczych, zamierza przywrócić swoją długoterminową rentowność.

2.4.1. Działalność krajowa

(126) Za sprawą planu restrukturyzacji bank skoncentruje się na swojej podstawowej działalności bankowej w Grecji i Turcji.

(127) W odniesieniu do Grecji głównym priorytetem banku jest przywrócenie dużej zyskowności i rentowności jego działalności bankowej w tym kraju przed zakończeniem restrukturyzacji, tj. do dnia 31 grudnia 2018 r. W związku z tym plan restrukturyzacji przedstawia szereg środków, mających na celu poprawę efektywności operacyjnej i marży odsetkowej netto banku, jak również środki wzmacniające jego pozycję kapitałową i strukturę bilansu.

(128) Jeżeli chodzi o efektywność operacyjną, bank zapoczątkował już realizację szeroko zakrojonego programu racjonalizacji. Od dnia 31 grudnia 2009 r. do dnia 30 grudnia 2012 r. bank ograniczył swoją fizyczną obecność w Grecji. Zmniejszył liczbę swoich oddziałów z 575 w 2009 r. (77) do 511 w 2012 r. (78), a także liczbę pracowników w swojej działalności bankowej w Grecji (z 12 534 w grudniu 2009 r. (79) do 11 230 w grudniu 2012 r. (80)).

(129) Od grudnia 2012 r. do końca 2017 r. bank planuje dodatkowo zmniejszyć liczbę swoich pracowników w Grecji (z 13 675 do […]) (81) pomimo nabycia FB Bank i Probank, które zatrudniały, odpowiednio, 260 i 1087 osób (82). Różnica między liczbą zatrudnionych w działalności bankowej w Grecji na dzień 31 grudnia 2012 r. (11 230) a łączną liczbą zatrudnionych w Grecji na koniec 2012 r. (13 675) wynika z zatrudnienia pewnej liczby osób do celów działalności niebankowej, takiej jak ubezpieczenia (Ethniki Hellenic General Insurance SA), turystyka (Astir Palace Vouliagmenis SA) czy nieruchomości (NBG Pangaea Reic).

(130) Od grudnia 2012 r. do końca 2017 r. bank będzie pracować nad racjonalizacją swojej sieci krajowej. Liczba jego oddziałów zwiększy się o […] z 511 do […]. Należy przypomnieć, że w 2013 r. bank nabył sieci FB Bank i Probank, obejmujące, odpowiednio, 19 i 112 oddziałów.

(131) Większa efektywność pod względem oddziałów i personelu pomoże zmniejszyć łączne koszty działalności banku w Grecji o […] %, z kwoty pro forma1 301 mln EUR w 2012 r. do […] mln EUR w 2017 r. (83). W związku z tym oczekuje się, że wskaźnik kosztów do dochodów w działalności na terenie Grecji spadnie na koniec okresu restrukturyzacji poniżej […] %.

(132) Plan restrukturyzacji opisuje również sposób poprawy przez bank jego kosztów finansowania, co ma kluczowe znaczenie dla przywrócenia rentowności. Bank oczekuje, że będzie mógł wypłacać niższe odsetki z depozytów w związku z bardziej stabilnym otoczeniem oraz w szczególności przewidywaną stabilizacją i ożywieniem greckiej gospodarki, która zgodnie z oczekiwaniami powinna powrócić na ścieżkę wzrostu począwszy od 2014 r. Oczekuje się, że spready na depozytach (średnia z depozytów terminowych, depozytów à vista i oprocentowania oszczędności) w Grecji ulegną obniżeniu. Podobnie w okresie restrukturyzacji zmniejszy się także zależność banku od gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego i szerszego finansowania z Eurosystemu.

(133) Plan restrukturyzacji zakłada, że bank wzmocni również swój bilans. Wskaźnik kredytów do depozytów banku w Grecji obniży się dodatkowo, a zarazem poprawi się jego adekwatność kapitałowa (w stosunku do współczynnika kapitału podstawowego Tier 1 wynoszącego na poziomie grupy 8,4 % na dzień 31 grudnia 2013 r.).

(134) Kolejnym priorytetem banku jest zarządzanie kredytami zagrożonymi. Bank usprawni swoje procesy kredytowe tak pod względem udzielania kredytów (lepsze pokrycie zabezpieczeniem i ograniczone limity), jak i zarządzania kredytami zagrożonymi. Wskaźnik kredytów zagrożonych wyniesie […], osiągając […] % z końcem okresu restrukturyzacji (84). Koszt ryzyka (strata z tytułu trwałej utraty wartości kredytów) zmniejszy się z blisko 2 mld EUR w 2012 r. do […] mln EUR w roku 2018 (85).

(135) Większa efektywność operacyjna, wyższa marża odsetkowa netto oraz malejące koszty ryzyka pozwolą bankowi na zwiększenie rentowności. Bank przewiduje, że jego zyski w Grecji wyniosą […] mln EUR i […] mln EUR w, odpowiednio, 2014 i 2018 r. W 2017 r. stopa zwrotu z kapitału własnego banku z działalności w Grecji wyniesie […] % (86), co jest wartością wystarczającą biorąc pod uwagę profil ryzyka banku w tym terminie (87).

2.4.2. Międzynarodowa działalność bankowa (z wyjątkiem Turcji)

(136) Bank rozpoczął już eliminację dźwigni finansowej w swojej sieci międzynarodowej i jej restrukturyzację. Od 2009 r. liczba oddziałów w Europie Południowo-Wschodniej zmniejszyła się o 170 (88).

(137) Bank będzie kontynuował restrukturyzację i eliminację dźwigni finansowej w swojej sieci międzynarodowej. W szczególności bank sprzeda swoje zagraniczne spółki zależne i […] oraz dokona zbycia oddziałów w […]. Na koniec 2012 r. wspomniane transakcje zbycia objęły […] % aktywów banku poza Grecją i Turcją, tj. […] mln EUR z 12 101 mln EUR.

(138) Oddziały w […] i […], a także spółka zależna w […] zostaną […].

(139) W wyniku transakcji zbycia do końca okresu restrukturyzacji wyeliminowane zostanie finansowanie netto przez spółkę dominującą.

2.4.3. Turcja

(140) Bank zamierza ograniczyć swoją własność w Finansbank do 60 % […].

(141) […] zapewni Finansbank […] i wzmocni zobowiązanie banku do zapewnienia […] dla Finansbank w okresie restrukturyzacji.

(142) Zgodnie z planami banku w okresie restrukturyzacji Finansbank ma doznać silnego wzrostu. Wdroży on również plan kontroli kosztów. W 2014 r. Finansbank zamierza […] i […]. W kolejnych latach […], co doprowadzi do obniżenia się wskaźnika kosztów do dochodów z […] do […] na koniec okresu restrukturyzacji (89).

(143) W planie restrukturyzacji przewidziano dokładną kontrolę ryzyka podejmowanego przez Finansbank. Oczekuje się, że utrata wartości wyniesie mniej niż […] % kredytów konsumenckich od 2014 do 2018 r., zaś spodziewana stopa zwrotu z aktywów w 2018 r. to […] %. W całym tym okresie stopa zwrotu z kapitału własnego Finansbank utrzyma się na wysokim poziomie.

(144) Bank sprzedał swoje tureckie przedsiębiorstwo ubezpieczeniowe (ubezpieczenia na życie i inne) w 2012 r., osiągając zysk kapitałowy w wysokości […] mln EUR (90).

2.4.4. Działalność niebankowa: sprzedaż […] przedsiębiorstwa obrotu nieruchomościami

(145) Bank zdecydował się na ograniczenie swojej własności w działającej w sektorze nieruchomości spółce zależnej Pangea do poziomu poniżej 35 %, z korzyścią dla swojego współczynnika kapitału podstawowego Tier 1 (91). Bank planuje również sprzedaż […] do […] oraz swojej spółki zależnej działającej na rynku niepublicznych instrumentów kapitałowych do […].

2.4.5. Pozyskiwanie kapitału prywatnego i wkład ze strony obecnych akcjonariuszy i wierzycieli nieuprzywilejowanych

(146) Bank z powodzeniem zgromadził na rynku znaczną ilość kapitału, ograniczając w ten sposób swoje zapotrzebowanie na pomoc państwa.

(147) Po pierwsze, w 2009 r. bank pozyskał kapitał prywatny za sprawą emisji akcji z prawem poboru na kwotę 1 247 mln EUR. W 2010 r. bank ponownie pozyskał 1 815 mln EUR (92) kapitału prywatnego na rynku. Jak wspomniano w motywie 109, za sprawą dokapitalizowania z wiosny 2013 r. bank zdołał też pozyskać 1 079 mln EUR kapitału od prywatnych inwestorów. Akcjonariat, obejmujący podmioty, które uczestniczyły w podwyższeniach kapitału w 2009 i 2010 r., uległ daleko idącemu rozmyciu ze względu na dokapitalizowanie z wiosny 2013 r.: HFSF otrzymał 84,4 % akcji banku, natomiast nowi inwestorzy otrzymali 10,5 %, przez co wcześniejszym akcjonariuszom pozostało zaledwie 5,1 % akcji. Od 2007 r. nie wypłacono żadnych dywidend posiadaczom akcji zwykłych, a od 2009 r. posiadaczom akcji uprzywilejowanych z USA (93).

(148) W maju 2014 r. bank pozyskał na rynku 2,5 mld EUR kapitału. Bank zamierza […].

(149) W odniesieniu do wkładu posiadaczy hybrydowych i podporządkowanych instrumentów dłużnych dnia 3 stycznia 2012 r. bank zaoferował wykup uprzywilejowanych papierów wartościowych po cenach wynoszących od 45 % do 70 % wartości nominalnej tych papierów wartościowych. Jednocześnie bank wykupił obligacje zabezpieczone. W przypadku każdej z tych transakcji wykupu cena została ustalona na podstawie wartości rynkowej instrumentów i zawierała premię nie wyższą niż dziesięć punktów procentowych, którą dodano w celu zachęcenia inwestorów do wzięcia udziału w wykupie. Wskaźnik akceptacji wyniósł 44 %, a kapitał został podwyższony łącznie o 302 mln EUR (94).

(150) Później w 2012 r. i w 2013 r. bank przeprowadził dodatkowe działania w zakresie zarządzania zobowiązaniami w odniesieniu do papierów wyemitowanych przez inwestorów, w tym do obligacji zabezpieczonych, instrumentów hybrydowych, instrumentów Tier 2 i akcji uprzywilejowanych wyemitowanych w Stanach Zjednoczonych. W drodze tych transakcji wykupu pozyskano dodatkowy kapitał w kwocie […] mln EUR. Ogólnie rzecz biorąc bank poinformował, że łączna kwota kapitału pozyskanego w drodze działań w zakresie zarządzania zobowiązaniami wyniosła w ostatnich latach ok. […] mln EUR (95). W wyniku wspomnianych transakcji wykupu kwota niespłaconego długu podporządkowanego i hybrydowego spadła na dzień 31 grudnia 2013 r. do 293 mln EUR.

2.5. ZOBOWIĄZANIA WŁADZ GRECKICH

(151) Dnia 25 czerwca 2014 r. Grecja złożyła zobowiązanie, że bank i podmioty z nim powiązane wykonają plan restrukturyzacji przedłożony dnia 25 czerwca 2014 r. i przedstawiła dalsze zobowiązania dotyczące realizacji planu restrukturyzacji („zobowiązania”). W niniejszej sekcji podsumowuje się zobowiązania wymienione w załączniku.

(152) Po pierwsze, Grecja złożyła zobowiązanie, że bank przeprowadzi restrukturyzację swojej działalności komercyjnej w Grecji, ustalając maksymalną liczbę oddziałów i pracowników oraz maksymalną kwotę całkowitych kosztów, które zostaną osiągnięte do dnia 31 grudnia 2017 r. (96).

(153) Grecja zobowiązała się również, że bank obniży koszty depozytów zebranych w Grecji i spełni wymóg dotyczący maksymalnego wskaźnika kredytów do depozytów netto (97) do dnia 31 grudnia 2017 r. (98).

(154) W odniesieniu do zagranicznych spółek zależnych banku Grecja złożyła zobowiązanie, że bank nie udzieli […] oraz że dokona zbycia mniejszościowego udziału w tej spółce zależnej. Ponadto Grecja zobowiązała się, że do dnia 30 czerwca 2018 r. bank wyeliminuje dźwignię finansową w odniesieniu do szeregu swoich zagranicznych spółek zależnych (99).

(155) Grecja złożyła zobowiązanie, że bank dokona zbycia […] oraz swojej spółki zależnej działającej na rynku niepublicznych instrumentów kapitałowych, a także szeregu papierów wartościowych. Ponadto bank nie będzie kupował papierów wartościowych o ratingu nieinwestycyjnym poza ograniczonymi wyjątkami (100).

(156) Grecja podjęła szereg zobowiązań dotyczących ładu korporacyjnego banku. Zobowiązała się ograniczyć wynagrodzenia pracowników i kadry kierowniczej banku, […] (101).

(157) Ponadto Grecja złożyła również zobowiązanie, że bank wzmocni swoją politykę kredytową, tak aby decyzje w sprawie udzielania i restrukturyzacji kredytów podejmowano z myślą o zapewnieniu jak największej rentowności i zyskowności banku. Grecja zobowiązała się, że bank będzie przestrzegać wysokich standardów w zakresie monitorowania ryzyka kredytowego i restrukturyzacji kredytów (102).

(158) Szereg zobowiązań odnosi się do działań banku w odniesieniu do powiązanych kredytobiorców. Zobowiązania te mają na celu zapewnienie, aby bank nie odstąpił od ostrożnych praktyk bankowych przy przyznawaniu lub restrukturyzacji kredytów dla swoich pracowników, członków kadry kierowniczej i akcjonariuszy, jak również jednostek publicznych, partii politycznych i spółek medialnych (103).

(159) I w końcu, Grecja zobowiązała się, że bank będzie stosował pewne ograniczenia pod względem postępowania, takie jak zakaz realizacji kuponów i wypłacania dywidend, zakaz nabywania oraz zakaz reklamy odnoszącej się do wsparcia ze strony państwa (104).

(160) Przestrzeganie tych zobowiązań będzie monitorowane przez pełnomocnika ds. monitorowania do dnia 31 grudnia 2018 r.

(161) Osobno Grecja poinformowała, że każdy wykup warrantów przez bank lub podmiot państwowy, w tym HFSF, poprzedzony będzie wnioskiem do Komisji o wydanie zgody (105).

3. POWODY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO DOTYCZĄCEGO PIERWSZEGO DOKAPITALIZOWANIA POMOSTOWEGO

(162) Dnia 27 lipca 2012 r. Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w celu sprawdzenia, czy spełniono warunki określone w komunikacie bankowym z 2008 r. (106) w odniesieniu do stosowności, konieczności` i proporcjonalności pierwszego dokapitalizowania pomostowego udzielonego bankowi przez HFSF (środek B1).

(163) Jeżeli chodzi o stosowność środka, biorąc pod uwagę fakt, że pomoc została przyznana po uprzednich dokapitalizowaniach i udzieleniu pomocy na utrzymanie płynności finansowej oraz uwzględniając przedłużenie okresu na ratowanie, Komisja wyraziła wątpliwości w kwestii tego, czy bank podjął wszystkie możliwe działania, aby zapobiec potrzebie otrzymywania pomocy w przyszłości (107). Ponadto dla Komisji nie było jasne, kto miał kontrolować bank po zastąpieniu pierwszego dokapitalizowania pomostowego trwałym dokapitalizowaniem (108), ponieważ kontrolę nad bankiem mogłoby uzyskać albo państwo, albo prywatni właściciele udziałów mniejszościowych. Komisja zaznaczyła, że chciałaby zapewnić, aby jakość zarządzania bankiem, a w szczególności procesu udzielania kredytów, nie uległa pogorszeniu w żadnym przypadku.

(164) Jeżeli chodzi o konieczność pierwszego dokapitalizowania pomostowego, w motywie 67 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie NBG Komisja wyraziła wątpliwość, czy podjęto wszystkie możliwe środki, aby uniknąć sytuacji, w której bank ponownie będzie potrzebował pomocy w przyszłości. Ponadto, ponieważ nie było pewności w kwestii długości okresu dokapitalizowania pomostowego, Komisja nie mogła stwierdzić, czy było ono wystarczające i zgodne z regułami wynagrodzenia i podziału obciążenia w ramach zasad pomocy państwa. Dodatkowo w momencie podejmowania decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie NGB nie były znane warunki konwersji pierwszego dokapitalizowania pomostowego na trwałe dokapitalizowanie, w związku z czym Komisja nie mogła ich ocenić.

(165) Jeżeli chodzi o proporcjonalność środka, Komisja wyraziła wątpliwości w kwestii tego, czy zabezpieczenia (zakaz reklamy odnoszącej się do pomocy państwa, zakaz realizacji kuponów i wypłacania dywidend, zakaz opcji kupna i zakaz wykupu, opisane w motywie 71 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie NBG) były wystarczające w odniesieniu do pierwszego dokapitalizowania pomostowego. Ponadto w motywie 72 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie NBG Komisja stwierdziła, że zakłócenia konkurencji mogą być spowodowane brakiem reguł zapobiegających koordynacji czterech największych greckich banków (tj. banku, Alpha Bank, Eurobank i Piraeus Bank) przez HFSF i brakiem odpowiednich zabezpieczeń, które zapobiegłyby dzieleniu się przez te banki szczególnie chronionymi informacjami handlowymi. W związku z tym Komisja zaproponowała wyznaczenie pełnomocnika ds. monitorowania, który byłby fizycznie obecny w banku.

4. UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON DOTYCZĄCE FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO W SPRAWIE PIERWSZEGO DOKAPITALIZOWANIA POMOSTOWEGO

Uwagi greckiego banku

(166) Dnia 3 stycznia 2013 r. Komisja otrzymała uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie NBG przedłożone przez grecki bank. Bank ten stwierdził, że dokapitalizowanie greckich banków przez HFSF stanowiło zasadniczo pożądany krok w kierunku zdrowszego i rentowniejszego systemu bankowego i nie wyraził żadnego sprzeciwu wobec dokapitalizowania banku.

(167) Wyrażając pełne poparcie dla zasady dokapitalizowania greckich banków przez HFSF, wspomniany grecki bank wyjaśnił jednak, że, aby ograniczyć zakłócenia konkurencji do minimum i uniknąć dyskryminacji, oczekuje dostępności dokapitalizowania przez HFSF dla wszystkich banków działających w Grecji na podobnych warunkach.

5. UWAGI GRECJI DOTYCZĄCE FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO W SPRAWIE PIERWSZEGO DOKAPITALIZOWANIA POMOSTOWEGO

(168) Dnia 5 września 2012 r. Grecja przedstawiła uwagi, które zostały przygotowane przez narodowy bank Grecji i HFSF.

5.1. UWAGI PRZYGOTOWANE PRZEZ NARODOWY BANK GRECJI

(169) W odniesieniu do stosowności pierwszego dokapitalizowania pomostowego narodowy bank Grecji zauważył, że kapitał w kwocie 18 mld, którym HFSF dokapitalizował cztery największe banki greckie w maju 2012 r., był niższy niż ostateczna kwota, która była potrzebna, aby banki te stopniowo osiągnęły i utrzymały współczynnik kapitału podstawowego Tier 1 wyznaczony na poziomie 10 % i współczynnik kapitału podstawowego Tier 1 wyznaczony na poziomie 7 % w ramach trzyletniego niekorzystnego scenariusza testu warunków skrajnych. Zauważył on również, że pierwsze dokapitalizowanie pomostowe było tymczasowe, biorąc pod uwagę, że proces dokapitalizowania miał zakończyć się podwyższeniem kapitału podstawowego w tych czterech bankach.

(170) Narodowy bank Grecji wskazał również, że dokapitalizowanie czterech największych greckich banków stanowi część długoterminowej restrukturyzacji greckiego sektora bankowego. Zauważył on, że w przypadku gdy bank pozostaje w rękach prywatnych, kierownictwo najprawdopodobniej pozostanie to samo, zaś w przypadku gdy bank staje się własnością państwa (tj. własnością HFSF), HFSF może wyznaczyć nowe kierownictwo, które w każdym przypadku będzie oceniane przez narodowy bank Grecji. Narodowy bank Grecji zwrócił uwagę, że na bieżąco ocenia ramy ładu korporacyjnego, adekwatność zarządzania i profil ryzyka każdego banku w celu zapewnienia, aby nie podejmowano nadmiernego ryzyka. Wskazał on również, że HFSF wyznaczył już swoich przedstawicieli w radach dyrektorów dokapitalizowanych banków.

(171) W odniesieniu do konieczności pierwszego dokapitalizowania pomostowego narodowy bank Grecji zauważył, że dokapitalizowanie banku było ograniczone, tak aby zapewnić spełnienie obowiązujących wówczas minimalnych wymogów kapitałowych (8 %). Stwierdził również, że przedłużony okres poprzedzający dokapitalizowanie wynikał z gwałtownego pogorszenia środowiska operacyjnego w Grecji i wpływu programu udziału sektora prywatnego, złożoności całego projektu i potrzeby maksymalizacji uczestnictwa inwestorów prywatnych w podwyższeniach kapitału podstawowego.

(172) W odniesieniu do proporcjonalności pierwszego dokapitalizowania pomostowego narodowy bank Grecji wskazał, że pełna realizacja planu restrukturyzacji, który zostanie przedłożony Komisji, jest zabezpieczona przez fakt, że zawieszenie praw głosu HFSF zostanie uchylone między innymi w przypadku bezpośredniego naruszenia planu restrukturyzacji. Narodowy bank Grecji zauważył także, że trudności banku nie wynikały ani z niedoszacowania czynników ryzyka przez kierownictwo banku, ani z agresywnych działań handlowych.

5.2. UWAGI PRZYGOTOWANE PRZEZ HFSF

(173) Jeżeli chodzi o stosowność pierwszego dokapitalizowania pomostowego, w odniesieniu do ewentualnej ingerencji państwa w przypadku, gdy państwo udziela pomocy w znacznej wysokości poprzez HFSF, a HFSF posiada pełne prawa głosu, HFSF stwierdził, że banki finansowane przez HFSF nie są uważane za podmioty publiczne ani za podmioty kontrolowane przez państwo i że nie będą kontrolowane przez państwo po trwałym dokapitalizowaniu przez HFSF. HFSF wskazał, że jest całkowicie niezależnym podmiotem prawnym prawa prywatnego posiadającym autonomię podejmowania decyzji. Nie podlega kontroli rządowej zgodnie z art. 16C ust. 2 ustawy o HFSF, stanowiącym, że instytucje kredytowe, które otrzymały wsparcie kapitałowe od HFSF, nie należą do szeroko rozumianego sektora publicznego. Odniósł się również do struktury zarządczej HFSF.

(174) Jeżeli chodzi o interwencję HFSF w zarządzanie bankiem, HFSF zwrócił uwagę, że będzie przestrzegał autonomii banku i nie będzie ingerował w jego codzienne zarządzanie, biorąc pod uwagę, że jego rola jest ograniczona przepisami ustawy o HFSF. Stwierdził, że nie będzie żadnej ingerencji ani koordynacji ze strony państwa i że decyzje banku dotyczące procesu udzielania kredytów (między innymi w odniesieniu do zabezpieczenia, ustalania ceny i wypłacalności kredytobiorców) będą podejmowane na podstawie kryteriów komercyjnych.

(175) HFSF wskazał, że ustawa o HFSF i umowa poprzedzająca subskrypcję ustalają właściwe zabezpieczenia, zapobiegające podejmowaniu nadmiernego ryzyka przez obecnych prywatnych akcjonariuszy. Wskazał elementy takie jak (i) wyznaczenie przedstawicieli HFSF na niezależnych niewykonawczych członków rady dyrektorów banku i ich obecność w komisjach, (ii) przeprowadzenie przez HFSF badania due diligence w banku i (iii) fakt, że po ostatecznym dokapitalizowaniu jego prawa głosu będą ograniczone tylko dopóty, dopóki bank będzie przestrzegał warunków planu restrukturyzacji.

(176) Jeżeli chodzi o konieczność pierwszego dokapitalizowania pomostowego, w szczególności w odniesieniu do poziomu wynagrodzenia pomocy, HFSF stwierdził, że wynagrodzenie zostało uzgodnione z przedstawicielami Komisji, EBC i MFW. Uzgodniony poziom uwzględniał fakt, że pierwsze dokapitalizowanie pomostowe zostanie zamienione na trwałe dokapitalizowanie przed dniem 30 września 2012 r., przy czym termin ten został ustalony w marcu 2012 r. w protokole dotyczącym polityki gospodarczej i finansowej przez Komisję, EBC i MFW oraz Grecję.

(177) W odniesieniu do proporcjonalności pierwszego dokapitalizowania pomostowego HFSF zauważył, że środki, które przyjął, takie jak środki opisane w motywie 175, stanowią wystarczające zabezpieczenia w kontekście wysokich kwot otrzymanej pomocy i przedłużonego okresu ratowania. Ponadto HFSF stwierdził, że wprowadzono właściwe środki w celu zapewnienia, aby banki, w których ma udziały HFSF, nie dzieliły się szczególnie chronionymi informacjami handlowymi. Do środków tych należy wyznaczanie różnych przedstawicieli HFSF do tych banków, mandaty tych przedstawicieli, które stanowią specjalne zabezpieczanie przez przepływem informacji między nimi, oraz wyraźne wewnętrzne instrukcje dla tych urzędników, aby nie przekazywali chronionych informacji handlowych tych banków. HFSF stwierdził również, że nie wykonuje swoich praw w odniesieniu do tych banków w sposób, który mógłby uniemożliwiać, ograniczać, zniekształcać lub istotnie zmniejszać bądź utrudniać efektywną konkurencję. Ponadto HFSF wskazał, że członkowie jego rady dyrektorów i jego pracownicy podlegają surowym zasadom poufności i obowiązkom powierniczym oraz są związani przepisami dotyczącymi tajemnicy służbowej w stosunku do jego spraw.

6. OCENA POMOCY DOTYCZĄCEJ NABYTYCH PRZEDSIĘBIORSTW

6.1. OCENA POMOCY PAŃSTWA DOTYCZĄCEJ RESTRUKTURYZACJI I UPORZĄDKOWANEJ LIKWIDACJI TRZECH BANKÓW SPÓŁDZIELCZYCH

6.1.1. Istnienie i kwota pomocy

(178) Komisja musi najpierw ocenić, czy wsparcie państwa związane z restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją trzech banków spółdzielczych (oznaczające pokrycie niedopasowania poziomu płynności, które umożliwiło przeniesienie depozytów) stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. Zgodnie z powyższym przepisem pomoc państwa oznacza wszelką pomoc przyznawaną przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.

(179) Na początku Komisja oceni, czy korzyści odnieśli następujący potencjalni beneficjenci: (i) banki spółdzielcze i „działalność” potencjalnie przeniesiona do banku; oraz (ii) bank.

(i) Istnienie pomocy na rzecz trzech banków spółdzielczych i działalności potencjalnie przeniesionej do banku

(180) W odniesieniu do trzech banków spółdzielczych Komisja zauważa, że banki Lesvos-Limnos, Achaia i Lamia postawiono w stan likwidacji, a ich licencje na prowadzenie działalności bankowej cofnięto. W związku z tym nie będą już prowadzić działalności gospodarczej na rynku bankowym.

(181) Wsparcie państwa, tj. pokrycie niedopasowania poziomu płynności, stanowiłoby pomoc państwa w odniesieniu do przeniesionych wierzytelności i zobowiązań w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu tylko w przypadku, gdyby stanowiły one łącznie przedsiębiorstwo. Pojęcie przedsiębiorstwa obejmuje każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą, niezależnie od jego formy prawnej i sposobu finansowania. Za działalność gospodarczą uznaje się każdą działalność polegającą na oferowaniu towarów lub usług na danym rynku. Dlatego też aby stwierdzić, czy pomoc udzielana jest przedsiębiorstwu, należy ocenić, czy przeniesienie wierzytelności i zobowiązań pociąga za sobą przeniesienie działalności gospodarczej.

(182) Jak wspomniano już w sekcji 2.2.1, po restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji trzech banków spółdzielczych do banku przeniesiono jedynie depozyty oraz wierzytelności i zobowiązania wobec HDIGF. Trzy banki spółdzielcze zatrudniały 187 pracowników i miały łącznie 21 oddziałów. Należy zaznaczyć, że nie miało miejsca automatyczne przeniesienie oddziałów, umów o pracę ani kredytów z trzech banków spółdzielczych do banku. W związku z tym fakt, że kredytów nie przeniesiono do banku, lecz pozostają one w trzech bankach spółdzielczych będących w stanie likwidacji, oraz fakt, że nie przeniesiono żadnych oddziałów oraz nie miało miejsca automatyczne przeniesienie umów o pracę, skłaniają (109) do wyciągnięcia wniosku, że nie doszło do przeniesienia działalności gospodarczej. Przeniesionych zobowiązań (tj. depozytów) nie można uznać za beneficjenta pomocy państwa, gdyż nie stanowią one przedsiębiorstwa.

(183) Podsumowując, trzy istniejące podmioty prawne postawiono w stan likwidacji i nie prowadzą one już żadnej działalności bankowej. Jednocześnie przeniesione zobowiązania nie stanowią działalności gospodarczej.

(184) Stwierdza się zatem, że przyznanie bankowi przez HFSF obligacji EFSF na pokrycie niedopasowania poziomu płynności w odniesieniu do nabytych aktywów i zobowiązań trzech banków spółdzielczych nie pozwala na kontynuację działalności gospodarczej wspomnianych trzech banków. Dlatego też wsparcie HFSF nie stanowi ani pomocy dla likwidowanych podmiotów, ani pomocy w odniesieniu do przeniesionych aktywów i zobowiązań.

(ii) Istnienie pomocy na rzecz banku

(185) W odniesieniu do kwestii, czy sprzedaż aktywów i zobowiązań trzech banków spółdzielczych pociąga za sobą pomoc państwa na rzecz banku, Komisja musi ocenić, czy spełniono określone warunki, w szczególności czy (i) proces sprzedaży miał charakter otwarty, bezwarunkowy i niedyskryminujący; (ii) sprzedaż odbyła się na warunkach rynkowych; oraz (iii) państwo dążyło do uzyskania jak najwyższej ceny za sprzedawane aktywa i zobowiązania (110).

(186) Jak wspomniano już w motywie 64, narodowy bank Grecji skontaktował się tylko z pięcioma największymi greckimi instytucjami kredytowymi działającymi wówczas w Grecji. Ograniczona liczba nabywców, z którymi nawiązano kontakt, nie może wykluczać otwartości postępowania przetargowego, biorąc pod uwagę, że były to jedyne instytucje kredytowe, w których przypadku istniało prawdopodobieństwo, że będą zainteresowane przedłożeniem oferty. Sprzedawany pakiet obejmował bowiem tylko depozyty. Osiągnięcie synergii w odniesieniu do depozytów wymaga, aby ich nabywca działał w danym obszarze geograficznym. Bank nieobecny w tych obszarach nie mógłby oferować usług deponentom, a zatem liczba utrzymanych depozytów byłaby minimalna, a nabywca poniósłby koszt przejęcia depozytów, nie odnosząc żadnych korzyści. Narodowy bank Grecji mógł zatem w sposób uzasadniony zakładać w krótkim horyzoncie czasowym, w którym możliwa była restrukturyzacja i uporządkowana likwidacja trzech banków spółdzielczych, że nabyciem tych aktywów byłyby zainteresowane jedynie instytucje kredytowe, których model biznesowy umożliwia świadczenie usług takim deponentom. Wiążące oferty zostały złożone przez bank i trzy inne banki. Wybrano ofertę banku ze względu na wysokość wynagrodzenia i czas potrzebny na ukończenie przeniesienia. Bank oferował wynagrodzenie w kwocie równej […] % przenoszonych depozytów i szacował, że przeniesienie może zostać ukończone w ciągu jednego dnia roboczego.

(187) W świetle powyższego Komisja stwierdza, że zgodnie z pkt 20 komunikatu w sprawie restrukturyzacji (111) i praktyką decyzyjną Komisji można wykluczyć istnienie pomocy państwa na rzecz banku.

(iii) Wniosek dotyczący istnienia pomocy

(188) Wsparcie państwa związane ze sprzedażą trzech banków spółdzielczych nie stanowi pomocy państwa na rzecz wspomnianych banków, na rzecz przenoszonych aktywów ani na rzecz banku. Środek nie stanowi więc pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.

6.2. OCENA POMOCY DOTYCZĄCEJ FIRST BUSINESS BANK

6.2.1. Istnienie i kwota pomocy

(189) Komisja musi ocenić, czy środki stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.

6.2.1.1. Istnienie pomocy w przypadku środków przyznanych w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków (środki FB1, FB2 i FB3)

(190) Zastrzyk kapitałowy w wysokości 50 mln EUR dokonany na rzecz FB Bank przez państwo greckie w lipcu 2009 r. (środek FB1), greckie rządowe papiery wartościowe o wartości 60 mln EUR przekazane w maju 2012 r. (środek FB2) i gwarancja państwowa przyznana FB Bank na wyemitowane obligacje o wartości nominalnej 50 mln EUR w marcu 2011 r. (środek FB3) zostały udzielone w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków (112). W decyzji zatwierdzającej ten program Komisja stwierdziła, że środki przyznane w jego ramach będą stanowiły pomoc państwa.

(191) W związku z tym Komisja zauważa, że bez zastosowania tych środków przeniesiona działalność przestałaby istnieć. Wspomniane środki przyczyniły się do ustabilizowania i kontynuacji działalności gospodarczej, którą następnie przeniesiono do banku, a zatem Komisja uważa, że stanowiły one korzyść w odniesieniu do działalności gospodarczej FB Bank, później przeniesionej do banku, i stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.

6.2.1.2. Istnienie pomocy w przypadku środków przyznanych w związku z restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją FB Bank (środki FB4 i FB5)

(192) Komisja zauważa, że HFSF jest podmiotem ustanowionym i finansowanym przez Grecję w celu wspierania banków, w związku z czym środki FB4 i FB5 wiążą się z wykorzystaniem zasobów państwowych. Komisja zauważa również, że środki FB4 i FB5 mają charakter selektywny, gdyż przynoszą korzyść tylko działalności FB Bank.

(193) Ponadto Komisja jest zdania, że środki FB4 i FB5 zapewniają działalności FB Bank wyraźną korzyść, gdyż umożliwiają jej kontynuację. Zlecenie przeniesienia jest więc w tym przypadku rzeczywiście sprzedażą en bloc. Podczas gdy kapitał własny i dług podporządkowany nie zostaną przeniesione, transferowi będą podlegać kluczowe produktywne aktywa bankowe (oddziały, depozyty i kredyty). Środek FB4 zapewnia zatem korzyść w odniesieniu do przenoszonej działalności, dostarczając wystarczające aktywa na pokrycie depozytów w ramach działalności, a przenoszona działalność jest nadal prowadzona dzięki sprzedaży aktywów FB Bank en bloc.

(194) Ponadto bez środka FB5 sprzedaż nie byłaby możliwa, gdyż przeniesienie mogłoby mieć niekorzystny wpływ na współczynnik adekwatności kapitałowej nabywcy. Dlatego też przenoszona działalność przestałyby istnieć, a zatem środki FB4 i FB5 zapewniają w odniesieniu do działalności wyraźną korzyść.

(195) Komisja uważa, że środki FB4 i FB5 nie spełniają kryterium testu prywatnego inwestora. Istotnie, HFSF nie ma możliwości osiągnięcia zysku dzięki swojemu wkładowi: w zamian za ten wkład nie uzyskał żadnej wierzytelności w stosunku do banku, lecz jedynie wierzytelność w stosunku do podmiotu będącego w stanie likwidacji, tj. FB Bank (113). Dlatego też HFSF prawdopodobnie nie odzyska całości wniesionych środków.

(196) Selektywna korzyść zapewniana przez środki FB4 i FB5 zakłóca konkurencję podtrzymując działalność bankową jednego podmiotu, umożliwiając mu funkcjonowanie na rynku i konkurowanie z innymi bankami, w tym podmiotami zależnymi banków zagranicznych działającymi w Grecji lub potencjalnie zainteresowanymi wejściem na rynek grecki. W związku z tym środki FB4 i FB5 mają wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi i mogą zakłócać konkurencję.

(197) Komisja stwierdza więc, że pokrycie przez HFSF niedopasowania poziomu płynności w kwocie 456,97 mln EUR związanego z aktywami przenoszonymi z FB Bank do banku oraz zobowiązanie HFSF do pokrycia potrzeb kapitałowych związanych z tymi aktywami, mogących wynosić do 100 mln EUR, stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.

Beneficjent środków FB4 i FB5

(198) Jak wyjaśniono już w motywie 193, Komisja uznaje działalność FB Bank za beneficjenta środków FB4 i FB5, ponieważ pomoc ta umożliwiła kontynuację wspomnianej działalności gospodarczej w ramach banku.

(199) Aby ocenić, czy sprzedaż działalności FB Bank wiąże się z przyznaniem pomocy państwa bankowi, zgodnie z pkt 49 komunikatu bankowego z 2008 r. Komisja musi ocenić, czy zostały spełnione określone wymogi. W szczególności musi zbadać, czy (i) proces sprzedaży miał charakter otwarty i niedyskryminujący; (ii) sprzedaż odbyła się na warunkach rynkowych; oraz (iii) instytucja finansowa lub rząd dążyły do uzyskania jak najwyższej ceny sprzedaży za odnośne aktywa i zobowiązania.

(200) Bank nabył pakiet aktywów i zobowiązań FB Bank, ponieważ przedłożył najkorzystniejszą ofertę w ramach niedyskryminującej procedury przetargowej otwartej dla innych banków. Narodowy bank Grecji postanowił skontaktować się tylko z czterema największymi bankami działającymi w Grecji, spośród których tylko bank i jeden inny bank przedłożyły niewiążące oferty. Narodowy bank Grecji zaprosił tych dwóch oferentów do przedłożenia poprawionych ofert. Narodowy bank Grecji wybrał NBG, ponieważ jego oferta przewidywała niższe koszty restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (114).

(201) Komisja zauważa, że narodowy bank Grecji skontaktował się tylko z czterema bankami (115). Ograniczona liczba nabywców, z którymi nawiązano kontakt, nie musi wykluczać otwartości postępowania przetargowego, biorąc pod uwagę brak innych banków działających w Grecji o rozmiarze umożliwiającym wchłonięcie sprzedawanych aktywów i posiadających odpowiedni kapitał w momencie przeprowadzania restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, a także ograniczone zainteresowanie zaangażowaniem się w działalność bankową w Grecji przejawiane wówczas przez zagraniczne instytucje kredytowe i finansowe. Ponadto narodowy bank Grecji określił wcześniej portfel aktywów i zobowiązań podlegających przeniesieniu oraz ramy czasowe, których przestrzeganie było warunkiem ważności ofert. Komisja jest zdania, że proces sprzedaży był otwarty i niedyskryminujący.

(202) Ujemna cena (tzn. uwzględniająca niedopasowanie poziomu płynności i pokrycie wspomnianych potrzeb kapitałowych) aktywów i zobowiązań FB Bank nie wyklucza tego, że cena sprzedaży odzwierciedla wartość rynkową przedsiębiorstwa (116). Komisja nie ma powodów, aby uznać, że złożona oferta i zapłacona cena nie odzwierciedlały ceny rynkowej przedsiębiorstwa. Należy przypomnieć, że zgodnie z prawem greckim wartość godziwą przenoszonych aktywów najpierw szacuje narodowy bank Grecji, a następnie w ciągu kolejnych sześciu miesięcy weryfikują ją i korygują eksperci zewnętrzni. Dlatego też Komisja uważa, że sprzedaż odbyła się na warunkach rynkowych. W związku z powyższym, zgodnie z pkt 49 komunikatu bankowego z 2008 r., pkt 20 komunikatu w sprawie restrukturyzacji i własną praktyką decyzyjną (117), Komisja stwierdza, że można wykluczyć pomoc państwa na rzecz banku.

6.2.1.3. Wniosek dotyczący istnienia pomocy i łącznej kwoty otrzymanej pomocy

(203) Na podstawie motywów 190–197 Komisja uznaje, że środki FB1, FB2, FB3, FB4 i FB5 spełniają warunki określone w art. 107 ust. 1 Traktatu i stanowią pomoc państwa.

(204) W związku z tym Komisja stwierdza, że oprócz pożyczek greckich rządowych papierów wartościowych w wysokości 60 mln EUR (środek FB2) i gwarancji państwowych w wysokości 50 mln EUR (środek FB3) na działalność FB Bank udzielono pomocy państwa w formie wsparcia kapitałowego w wysokości 606,97 mln EUR (środki FB1, FB4 i FB5), jak podsumowano w tabeli 10. Tabela 10 Przegląd całkowitej pomocy otrzymanej przez FB Bank Beneficjent pomocy Środek Charakter pomocy Kwota pomocy (mln EUR) Działalność FB Bank FB1 Dokapitalizowanie 50 FB4 Finansowanie niedopasowania poziomu płynności w związku z aktywami przenoszonymi z FB Bank do banku 456,97 FB5 Zobowiązanie do pokrycia potrzeb kapitałowych związanych z aktywami przenoszonymi z FB Bank do banku 100 Łączna udzielona pomoc kapitałowa 606,97 Łączna ostatecznie wypłacona pomoc kapitałowa 506,97 Beneficjent pomocy Środek Charakter pomocy Działalność FB Bank FB2 Pożyczka obligacyjna 60 FB3 Gwarancja 50 Łączna udzielona pomoc na utrzymanie płynności finansowej 110

6.2.2. Podstawa prawna oceny zgodności

(205) W art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu upoważnia się Komisję do stwierdzenia zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym, jeżeli ma ona na celu „zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego”.

(206) Komisja uznała, że globalny kryzys finansowy może powodować poważne zaburzenie w gospodarce państwa członkowskiego i że środki wsparcia dla banków mogą zaradzić temu zaburzeniu. Potwierdzono to w komunikacie bankowym z 2008 r., komunikacie w sprawie dokapitalizowania i komunikacie w sprawie restrukturyzacji. Komisja nadal uważa, że wymogi w zakresie pomocy państwa, która ma zostać zatwierdzona na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu, są spełnione w świetle ponownego wystąpienia warunków skrajnych na rynkach finansowych. Komisja potwierdziła ten pogląd, przyjmując komunikat w sprawie przedłużenia z 2011 r. (118) i komunikat bankowy z 2013 r. (119).

(207) W odniesieniu do gospodarki Grecji w swoich decyzjach zatwierdzających i przedłużających program wsparcia na rzecz greckich banków oraz w decyzjach zatwierdzających środki pomocy państwa przyznane przez Grecję poszczególnym bankom Komisja uznała, że istnieje zagrożenie poważnym zaburzeniem w gospodarce Grecji i że wsparcie państwa dla banków stanowi stosowny środek zaradczy wobec tego zaburzenia. W związku z tym podstawę prawną oceny środków pomocy powinien stanowić art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu.

(208) Zgodnie z pkt 15 komunikatu bankowego z 2008 r., aby pomoc była zgodna z art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu, musi ona spełniać ogólne kryteria zgodności: a) stosowność: pomoc musi być właściwie ukierunkowana, aby umożliwiała skuteczne osiągnięcie celu, jakim jest zaradzenie poważnemu zaburzeniu gospodarki. Nie zostałoby to osiągnięte, gdyby środek nie był stosowny do zaburzenia, któremu ma zaradzić; b) konieczność: środek pomocy musi być konieczny, zarówno pod względem kwoty, jak i formy, do osiągnięcia celu. Dlatego kwota środka pomocy musi stanowić minimalną kwotę niezbędną do osiągnięcia celu, a jego forma musi być najbardziej odpowiednia do zaradzenia zaburzeniu; c) proporcjonalność: konieczne jest zachowanie właściwej równowagi między pozytywnymi skutkami środka a zakłóceniami konkurencji, tak aby zakłócenia te ograniczały się do minimum niezbędnego do osiągnięcia celów środka.

(209) W okresie kryzysu finansowego Komisja opracowała kryteria zgodności w odniesieniu do różnych rodzajów środków pomocy. Zasady oceny środków pomocy zostały po raz pierwszy określone w komunikacie bankowym z 2008 r.

(210) Komunikat w sprawie dokapitalizowania określa dalsze wytyczne dotyczące wynagrodzenia wymaganego w przypadku zastrzyków kapitałowych dokonywanych przez państwo.

(211) Ponadto w komunikacie w sprawie restrukturyzacji Komisja wyjaśniła sposób przeprowadzania przez nią oceny planów restrukturyzacji. W swojej ocenie planu restrukturyzacji banku na podstawie komunikatu w sprawie restrukturyzacji Komisja weźmie pod uwagę wszystkie środki wymienione w tabeli 10.

6.2.3. Zgodność środków pomocy z komunikatem bankowym z 2008 r. i komunikatem w sprawie dokapitalizowania

6.2.3.1. Zgodność środków FB1, FB2 i FB3 z komunikatem bankowym z 2008 r.

(212) Środki FB1, FB2 i FB3 przyznano w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków. Środki zawarte w tym programie oceniono już jako zgodne z rynkiem wewnętrznym w decyzji Komisji z dnia 19 listopada 2008 r.

6.2.3.2. Zgodność środków FB4 i FB5 z komunikatem bankowym z 2008 r. i komunikatem w sprawie dokapitalizowania

6.2.3.2.1. Stosowność

(213) W odniesieniu do stosowności środków FB4 i FB5 Komisja jest zdania, że są one stosowne, ponieważ stanowiły zabezpieczenie dla deponentów FB Bank, a co za tym idzie zabezpieczyły stabilność finansową. Działalność nie mogłaby być kontynuowana bez pomocy z HFSF, gdyż w momencie poddania go restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji FB Bank miał ujemny kapitał własny, a w panujących wówczas trudnych warunkach rynkowych żaden bank nie nabyłby portfela aktywów i zobowiązań mającego ujemną wartość i przez to pogarszającego jego adekwatność kapitałową. Środki te zapewniały zatem utrzymanie stabilności finansowej w Grecji. Na tej podstawie Komisja stwierdza, że środki te są stosowane jako pomoc na ratowanie.

6.2.3.2.2. Konieczność

(214) Zgodnie z komunikatem bankowym z 2008 r. środek pomocy musi być konieczny, pod względem kwoty i formy, do osiągnięcia celu. Oznacza to, że zastrzyk kapitałowy musi być dokonany w minimalnej kwocie niezbędnej do osiągnięcia tego celu.

(215) Jak w swoim piśmie z dnia 8 maja 2013 r. stwierdził narodowy bank Grecji, pomimo niewielkich rozmiarów FB Bank, cofnięcie jego licencji bez zastosowania środków restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji mogłoby osłabić zaufanie deponentów do greckiego systemu bankowego, co wpłynęłoby na stabilność finansową. Ponadto narodowy bank Grecji dodał, że spośród różnych możliwości restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji FB Bank, za najkorzystniejszą uznał zastosowanie procedury zakupu i przejęcia zgodnie z protokołem dotyczącym polityki gospodarczej i finansowej z grudnia 2012 r. Narodowy bank Grecji uznał, że wspomniana procedura oferuje bezpośrednie i definitywne rozwiąza