ZAŁĄCZNIK

1. Ogólne ramy i cele

Zasoby kosmiczne eksploatowane przez coraz większą liczbę podmiotów rządowych i pozarządowych oferują światu ogromne korzyści, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu byłyby trudne do wyobrażenia. Dzisiaj tym korzyściom towarzyszą ważne wyzwania wynikające z niebezpiecznych śmieci kosmicznych, które mogą powodować destrukcyjne kolizje, ze stłoczenia satelitów na orbicie geostacjonarnej, rosnącego nasycenia widma częstotliwości radiowych oraz groźby celowych zakłóceń. Te wyzwania wymagają poważnego zaangażowania wszystkich państw, tak aby zapewnić większe bezpieczeństwo i ochronę przestrzeni kosmicznej.

W następstwie rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ 61/75 z dnia 6 grudnia 2006 r. i 62/43 z dnia 5 grudnia 2007 r. dotyczących środków na rzecz przejrzystości i budowy zaufania w zakresie działań w przestrzeni kosmicznej oraz w odpowiedni na apel sekretarza generalnego ONZ do państw członkowskich ONZ o „konkretne propozycje” dotyczące takich środków Unia we wrześniu 2007 r. przedstawiła propozycję dobrowolnego kodeksu postępowania. W dniach 8–9 grudnia 2008 r. rozpoczęto pierwsze konsultacje z państwami trzecimi, a Rada zatwierdziła pierwszy projekt kodeksu postępowania dotyczącego działań w przestrzeni kosmicznej. W świetle dalszych konsultacji z zainteresowanymi państwami Rada zatwierdziła w dniu 27 września 2010 r. zmienioną wersję projektu kodeksu postępowania i udzieliła Wysokiemu Przedstawicielowi Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa (WP) mandatu do przeprowadzenia dalszych i szerszych konsultacji w celu wypracowania kodeksu postępowania w brzmieniu możliwym do zaakceptowania dla jak największej liczby państw i w celu jego przyjęcia.

W ramach realizacji tego mandatu dalej prowadzono konsultacje, a w dniu 5 czerwca 2012 r. w Wiedniu zmienioną wersję kodeksu postępowania formalnie przedstawiono społeczności międzynarodowej na spotkaniu wielostronnym. Następnie rozpoczęto otwarte konsultacje w sprawie tego projektu w celu zwiększenia przejrzystości i pluralistycznego charakteru tego procesu. Odbyły się trzy rundy konsultacji, z czego dwie ostatnie dotyczyły zmienionych wersji tekstu: w dniach 16–17 maja 2013 r. w Kijowie, w dniach 20–22 listopada 2013 r. w Bangkoku i wreszcie w dniach 27–28 maja 2014 r. w Luksemburgu. W każdym z tych posiedzeń wzięli udział uczestnicy z ponad 60 państw, a w sumie obecni na nich byli uczestnicy z ponad 80 państw.

Pod koniec otwartych konsultacji w Luksemburgu w dniach 27–28 maja 2014 r. przewodniczący uznał, że trzy rundy otwartych konsultacji przeprowadzonych w latach 2013–2014 przez ESDZ z udziałem UNIDIR odegrały istotną rolę w poprawie wzajemnego zrozumienia stanowisk i obaw pośród uczestniczących państw. Wielu uczestników prac w Luksemburgu zdecydowanie wyrażało chęć szybkiego przejścia z etapu konsultacji do etapu rokowań, w których za podstawę przyszłych negocjacji wielostronnych posłużyłby projekt tekstu kodeksu postępowania wypracowany w wyniku otwartych konsultacji, do których wkład wniosło wiele państw i które pozostawały otwarte na kolejne zmiany. Niektórzy uczestnicy byli zdania, że potrzebna jest jakaś forma akceptacji ze strony ONZ. Po konsultacjach w Luksemburgu Unia zajęła się opracowaniem nowego projektu kodeksu postępowania i wciąż deklarowała gotowość do rozpoczęcia refleksji i konsultacji dotyczących sposobów dalszego wsparcia przyszłych negocjacji wielostronnych oraz przyjęcia i realizacji przyszłego kodeksu postępowania.

Zgromadzenie Ogólne ONZ w świetle sprawozdania sekretarza generalnego, o które apelowano w rezolucji 61/75, w dniu 8 grudnia 2010 r. przegłosowało rezolucję 65/68, w której zwróciło się do sekretarza generalnego o ustanowienie grupy ekspertów rządowych ds. środków na rzecz przejrzystości i budowy zaufania w zakresie działań w przestrzeni kosmicznej, aby przygotowała ona badanie poświęcone takim środkom. Unia, uznając, że kodeks postępowania stanowiłby wkład w tworzenie tych środków, poinformowała oenzetowską grupę ekspertów rządowych na temat postępów w pracach nad kodeksem postępowania na trzech posiedzenia grupy w lipcu 2012 r., kwietniu 2013 r. i lipcu 2013 r. Grupa ekspertów rządowych ukończyła badanie i opracowała zalecenia w lipcu 2013 r. Zaleciła, aby państwa i organizacje międzynarodowe – na zasadzie dobrowolnej i bez uszczerbku dla wypełniania obowiązków wynikających z istniejących zobowiązań prawnych – przeanalizowały i wdrożyły środki na rzecz przejrzystości i budowy zaufania opisane w sprawozdaniu grupy i zatwierdziły prace na rzecz dalszego rozwoju zobowiązań politycznych, na przykład w formie jednostronnych oświadczeń, dwustronnych zobowiązań lub wielostronnego kodeksu postępowania, tak aby promować odpowiedzialną działalność w przestrzeni kosmicznej oraz jej pokojowe wykorzystanie. Grupa ekspertów rządowych uznała, że dobrowolne środki polityczne mogą stanowić podstawę do rozważenia koncepcji i propozycji dotyczących wiążących prawnie zobowiązań.

W dniu 5 grudnia 2013 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło na zasadzie konsensusu rezolucję A/RES/68/50 dotyczącą środków na rzecz przejrzystości i budowy zaufania w zakresie działań w przestrzeni kosmicznej, z zadowoleniem przyjmując sprawozdanie sekretarza generalnego ONZ zawierające badanie grupy ekspertów rządowych oraz odnotowując dokonaną przez Unię prezentację projektu kodeksu postępowania. W rezolucji dodatkowo zachęca się państwa członkowskie ONZ do dokonania przeglądu i wdrożenia środków na rzecz przejrzystości i budowy zaufania zaproponowanych przez grupę ekspertów rządowych oraz apeluje się do sekretarza generalnego, aby przesłał sprawozdanie odpowiednim podmiotom i organizacjom ONZ, tak aby mogły one pomóc w skutecznym wdrożeniu wniosków i zaleceń zawartych w sprawozdaniu. Odpowiednie podmioty i organizacje ONZ zachęca się również, aby koordynowały swoje działania w sprawach związanych z zaleceniami ze sprawozdania.

Od czasu pierwszego zaprezentowania projektu kodeksu postępowania społeczności międzynarodowej w czerwcu 2012 r. działania prowadzone na podstawie decyzji 2012/281/WPZiB „wspierające propozycję Unii odnoszącą się do międzynarodowego kodeksu postępowania dotyczącego działań w przestrzeni kosmicznej” miały kluczowe znaczenie dla zwiększenia świadomości kodeksu postępowania i wsparcia procesu wielostronnego. W ramach umowy o wkładzie finansowym podpisanej w czerwcu 2012 r. UNIDIR zorganizował szereg regionalnych seminariów (w Kuala Lumpur, Addis Abebie, Meksyku i Astanie) oraz udzielił wsparcia dla czterech większych spotkań wielostronnych zorganizowanych przez ESDZ w Wiedniu, Kijowie, Bangkoku i Luksemburgu. Na wszystkich spotkaniach dofinansowano koszty podróży, tak aby ułatwić udział urzędników i ekspertów.

W decyzji 2012/281/WPZiB udzielono wsparcia dla dystrybucji informacji i wymiany poglądów na temat kodeksu postępowania; doprowadziła ona do wzrostu świadomości i poprawy zrozumienia kodeksu w obrębie regionów i na arenie międzynarodowej wśród ekspertów i decydentów. Pomogła ona Unii pokazać, że jest ona zdecydowana prowadzić ten proces z myślą o przyjęciu kodeksu postępowania w sposób przejrzysty i pluralistyczny. Spotkania zorganizowane na mocy wspomnianej decyzji stały się także platformą do kontaktów z tymi państwami, które odnosiły się do kodeksu postępowania krytycznie, oraz do zachęcania ich, aby mówiły o swoich obawach w środowisku wielostronnym, w którym możliwe jest zgłaszanie kontrargumentów i debata.

Biorąc pod uwagę impuls, którym stały się dyskusje na temat kodeksu postępowania, a szczególnie uzyskanie ważnej akceptacji grupy ekspertów rządowych ONZ, przyjęcie na zasadzie konsensusu rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ A/RES/68/50 oraz wynik otwartych konsultacji zorganizowanych w Luksemburgu w dniach 27–28 maja 2014 r., Unia powinna aktywnie wspierać tworzenie środków na rzecz przejrzystości i budowy zaufania w zakresie działań w przestrzeni kosmicznej poprzez dalsze propagowanie kodeksu postępowania i dążenie do jego przyjęcia.

W tym celu, korzystając z doświadczeń wyniesionych z decyzji 2012/281/WPZiB, Unia powinna wspierać następujące działania:

— dalsze zwiększanie świadomości, znajomości i zrozumienia środków na rzecz przejrzystości i budowy zaufania zaproponowanych w sprawozdaniu grupy ekspertów rządowych, w tym propozycji międzynarodowego kodeksu postępowania oraz procesu, któremu przewodniczy Unia Europejska,

— dalsze zapewnianie ram wielostronnego procesu dotyczącego propozycji międzynarodowego kodeksu postępowania dotyczącego działań w przestrzeni kosmicznej, które pozwolą społeczności międzynarodowej na dalsze angażowanie się z myślą o wypracowaniu jak najszerszego konsensusu dla przyjęcia kodeksu postępowania, poprzez wspieranie wielostronnych posiedzeń poświęconych negocjacjom w sprawie projektu kodeksu postępowania, a także dla jego formalnego przyjęcia.

2. Projekty

a) Projekt 1: Współpraca zewnętrzna: Wspieranie zobowiązań politycznych promujących odpowiedzialne działania w przestrzeni kosmicznej i jej pokojowe wykorzystanie, w tym propozycja międzynarodowego kodeksu postępowania dotyczącego działań w przestrzeni kosmicznej 1. Cel projektu 1. Współpraca z zainteresowanymi stronami poprzez organizację imprez informacyjnych, tak aby zwiększyć aktualną świadomość, znajomość i zrozumienie działań na rzecz realizacji zobowiązań politycznych promujących odpowiedzialne działania w przestrzeni kosmicznej i jej pokojowe wykorzystanie, w tym propozycji międzynarodowego kodeksu postępowania dotyczącego działań w przestrzeni kosmicznej, w kontekście promowania środków na rzecz przejrzystości i budowy zaufania w zakresie działań w przestrzeni kosmicznej. 2. Wyniki/wskaźniki realizacji projektu 1. Zorganizowano co najmniej trzy imprezy informacyjne przy okazji konferencji międzynarodowych, co spowodowało zwiększenie wśród zainteresowanych stron świadomości, znajomości i zrozumienia środków na rzecz przejrzystości i budowy zaufania, również w proponowanym międzynarodowym kodeksie postępowania, a także wymogów dotyczących praktycznej realizacji tego kodeksu. 2. Zorganizowano cztery regionalne lub subregionalne seminaria, w których uczestniczyła co najmniej większość państw z odpowiednich regionów. 3. Poprawa klimatu sprzyjającego postępom politycznym, co unaoczniła frekwencja na spotkaniach wielostronnych, które przewidziano w projekcie nr 2, większa niż frekwencja na otwartych konsultacjach w sprawie kodeksu postępowania (61 państw) wspieranego w ramach decyzji 2012/281/WPZiB. 3. Opis projektu 1. Przewiduje się zorganizowanie maksymalnie czterech seminariów regionalnych lub podregionalnych poświęconych środkom na rzecz przejrzystości i budowy zaufania, z naciskiem na przyszły kodeks postępowania i jego praktyczne funkcjonowanie, co obejmuje krajowe planowanie wdrożenia kodeksu postępowania; celem tych działań ma być przygotowanie kodeksu postępowania do przyjęcia. 2. Zorganizowanie maksymalnie czterech niewielkich imprez informacyjnych na szczeblu regionalnym lub międzynarodowym, na przykład przy okazji Zgromadzenia Ogólnego ONZ lub Konferencji Rozbrojeniowej, tak aby promować i wspierać kolejny etap procesu. 3. O lokalizacjach zadecyduje WP, w miarę możliwości w porozumieniu z państwami członkowskimi UE, w oparciu o propozycje jednostki realizującej.

b) Projekt 2: Zorganizowanie maksymalnie trzech spotkań wielostronnych z udziałem wszystkich zainteresowanych państw, tak aby ułatwić negocjacje opierające się na projekcie międzynarodowego kodeksu postępowania wypracowanym w otwartych konsultacjach, w celu jego finalizacji i formalnego przyjęcia 1. Cel projektu 1. W ramach wykonywania zaleceń zawartych w sprawozdaniu grupy ekspertów rządowych ONZ doprowadzenie do spotkania przedstawicieli zainteresowanych państw i innych stron w celu negocjowania propozycji międzynarodowego kodeksu postępowania dotyczącego działań w przestrzeni kosmicznej, z myślą o przyjęciu kodeksu postępowania. 2. Wyniki/wskaźniki realizacji projektu 1. Uruchomienie procesu dyplomatycznego, który umożliwił negocjacje w sprawie propozycji kodeksu postępowania, w tym zorganizowanie konferencji negocjacyjnej i konferencji przyjmującej. 2. Szerokie poparcie międzynarodowe dla propozycji kodeksu postępowania umożliwiające jego przyjęcie przez społeczność międzynarodową do pierwszej połowy 2016 r. 3. Opis projektu 1. Zorganizowanie maksymalnie trzech otwartych spotkań wielostronnych, na które zaproszone zostaną państwa członkowskie ONZ i odpowiednie organizacje, w tym: a) do dwóch konferencji negocjacyjnych, które pozwolą społeczności międzynarodowej pracować nad projektem kodeksu postępowania wypracowanym w procesie otwartych konsultacji, tak aby móc sfinalizować jego tekst; b) konferencji mającej na celu przyjęcie kodeksu postępowania. 2. O lokalizacjach zadecyduje WP, w miarę możliwości w porozumieniu z państwami członkowskimi UE, w oparciu o propozycje jednostki realizującej.

3. Aspekty proceduralne i koordynacja

a) Realizację przedmiotowych projektów rozpocznie Komitet Sterujący z zamiarem ustalenia procedur i metod współpracy. Komitet Sterujący regularnie (co najmniej raz na 6 miesięcy) weryfikuje realizację projektów, również drogą elektroniczną oraz za pośrednictwem wideokonferencji.

b) Komitet Sterujący składać się będzie w stosownych przypadkach z przedstawicieli wysokiego przedstawiciela, UNODA, UNIDIR i odpowiednich instytucji ONZ.

c) Na podstawie propozycji składanych przez UNODA i UNIDIR WP zadecyduje o lokalizacji i składzie strukturalnym warsztatów i spotkań w ramach tego projektu, w miarę możliwości w porozumieniu z państwami członkowskimi UE.

4. Sprawozdania i ocena

a) Podmioty wykonujące przedkładają WP sprawozdanie oraz sprawozdanie finansowe z końcem pierwszego roku realizacji projektu, starając się zsynchronizować to z cyklami sprawozdawczymi ONZ.

b) Podmioty wykonujące przedłożą WP sprawozdanie końcowe po zakończeniu projektu.

c) Sprawozdania z postępu, sprawozdania sytuacyjne, publikacje, komunikaty prasowe i aktualizacje podmiotów wykonujących, będą przekazywane WP i Komisji Europejskiej w miarę ich opracowywania.

5. Czas trwania

Przewidywany okres realizacji niniejszego projektu to 24 miesiące.

6. Beneficjenci

a) Państwa członkowskie ONZ.

b) Zainteresowane strony pozarządowe, w tym społeczeństwo obywatelskie i przemysł.

7. Przedstawiciele stron trzecich

a) Aby propagować na szczeblu regionalnym poczucie odpowiedzialności w odniesieniu do międzynarodowego kodeksu postępowania dotyczącego działań w przestrzeni kosmicznej, na podstawie niniejszej decyzji można finansować uczestnictwo ekspertów spoza UE, w tym ekspertów z odpowiednich organizacji regionalnych i międzynarodowych.

b) Sfinansowany zostanie w miarę potrzeb udział przedstawicieli UNODA, UNIDIR i Urzędu Narodów Zjednoczonych do Spraw Związanych z Przestrzenią Kosmiczną (UNOOSA) w działaniach dotyczących niniejszej decyzji.

8. Jednostka realizująca

a) Techniczne wykonanie niniejszej decyzji zostanie powierzone UNODA w zakresie wdrożenia podprojektu 3.2 (imprezy informacyjne) projektu 1 oraz projektu 2, a także UNIDIR w zakresie realizacji podprojektu 3.1 (seminaria regionalne i podregionalne) projektu 1.