PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 78/1

ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) NR 215/2008

z dnia 18 lutego 2008 r.

w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając Umowę o partnerstwie między członkami grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku, z jednej strony, a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z drugiej strony, podpisaną w Kotonu dnia 23 czerwca 2000 r. (1) i zmienioną w Luksemburgu dnia 25 czerwca 2005 r. (2) („umowa AKP-WE”),

uwzględniając decyzję Rady 2001/822/WE z dnia 27 listopada 2001 r. w sprawie stowarzyszenia krajów i terytoriów zamorskich ze Wspólnotą Europejską (zwaną dalej „Decyzją o stowarzyszeniu zamorskim”) (3), w szczególności jej art. 23 akapit czwarty,

uwzględniając decyzję nr 1/2006 Rady Ministrów AKP-WE z dnia 2 czerwca 2006 r. określającą wieloletnie ramy finansowe na lata 2008–2013 i modyfikującą zmienioną umowę o partnerstwie AKP-WE (4),

uwzględniając Umowę wewnętrzną między przedstawicielami rządów państw członkowskich, zebranymi w Radzie, w sprawie finansowania pomocy wspólnotowej na podstawie wieloletnich ram finansowych na lata 2008–2013 zgodnie z umową o partnerstwie AKP-WE oraz w sprawie przydzielania pomocy finansowej dla krajów i terytoriów zamorskich, do których stosuje się część czwartą Traktatu WE (5) („umowa wewnętrzna”), w szczególności jej art. 10 ust. 2,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 617/2007 z dnia 14 maja 2007 r. w sprawie realizacji 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju na mocy umowy o partnerstwie AKP-WE (6),

uwzględniając wniosek Komisji,

uwzględniając opinię Trybunału Obrachunkowego (7),

uwzględniając opinię Europejskiego Banku Inwestycyjnego,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Niezbędne jest ustalenie szczegółowych zasad płatności wkładów przez państwa członkowskie na rzecz 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju („EFR”), ustanowionego na mocy umowy wewnętrznej, oraz zasad przydzielania pomocy finansowej krajom i terytoriom zamorskim, do których mają zastosowanie postanowienia części czwartej Traktatu WE („KiTZ”).

(2) Należy ustanowić zasady odnoszące się do postępowania ze wszystkimi saldami pozostałymi z poprzednich EFR, zwłaszcza dotyczące szczegółowych przepisów regulujących przeniesienie ich do 10. EFR, a także zasady mające zastosowanie do ich wykonania lub wpływu ich umorzenia na składki państw członkowskich.

(3) Niezbędne jest ustanowienie warunków, na jakich Trybunał Obrachunkowy ma wykonywać swoje uprawnienia w odniesieniu do EFR.

(4) Niezbędne jest ustanowienie warunków, na jakich Europejski Bank Inwestycyjny („EBI”) zarządza zasobami EFR.

(5) Przepisy dotyczące przeprowadzanej przez Trybunał Obrachunkowy kontroli zasobów EFR zarządzanych przez EBI powinny być zgodne z porozumieniem trójstronnym zawartym przez Trybunał Obrachunkowy, EBI i Komisję na mocy art. 248 ust. 4 Traktatu.

(6) Właściwe jest zapewnienie odpowiedniej, szybkiej i skutecznej realizacji programów i projektów finansowanych na mocy umowy AKP-WE oraz ustanowienie przejrzystych i łatwych w stosowaniu procedur zarządzania ułatwiających decentralizację zadań i obowiązków.

(7) Strony umowy AKP-WE potwierdziły swoje zobowiązanie względem społecznych i etycznych klauzul określonych w stosownych konwencjach Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP).

(8) Niezbędne jest ustanowienie szczegółowych zasad, zgodnie z którymi delegowany urzędnik zatwierdzający ustala w ścisłej współpracy z krajowym urzędnikiem zatwierdzającym zasady konieczne, by zapewnić właściwą realizację działań.

(9) W niniejszym rozporządzeniu należy w możliwie najszerszym zakresie uwzględnić rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (8), stanowiące podstawę reformy wewnętrznego zarządzania w Komisji, z uwagi na kwestie wydajności i uproszczenia. W niektórych przypadkach, o ile jest to właściwe, należy stosować, z uwzględnieniem niezbędnych zmian, rozporządzenie Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (9).

(10) Wszelkie zmiany w porównaniu z rozporządzeniem finansowym z dnia 27 marca 2003 r. mającym zastosowanie do 9. Europejskiego Funduszu Rozwoju (10) powinny przyczynić się do realizacji celów reform Komisji, poprawić lub zapewnić należyte zarządzanie finansami oraz zwiększyć ochronę interesów finansowych Wspólnoty przed nadużyciami finansowymi i innymi bezprawnymi działaniami, a tym samym zwiększyć legalność i prawidłowość operacji finansowych.

(11) Niektóre zmiany w stosunku do rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 9. EFR są, w obliczu zebranych doświadczeń, konieczne dla ułatwienia wykonywania EFR oraz realizacji celów polityki leżących u jego podstaw oraz dostosowania niektórych wymogów dotyczących procedur i dokumentów. Należy przede wszystkim zwiększyć przejrzystość przez zapewnienie informacji o beneficjentach wspólnotowych środków finansowych.

(12) Zasada należytego zarządzania finansami powinna umożliwić skuteczną i wydajną wewnętrzną kontrolę realizacji zasobów EFR.

(13) Jeżeli chodzi o zasoby EFR, państwom członkowskim należy umożliwić wnoszenie dobrowolnych wkładów finansowych, aby pomóc osiągnąć cele określone w umowie o partnerstwie AKP-WE poza uzgodnieniami dotyczącymi współfinansowania, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 617/2007.

(14) Do EFR powinna mieć zastosowanie zasada specyfikacji.

(15) Jeżeli chodzi o metody realizacji zasobów EFR, należy zmienić strukturę przepisów dotyczących zarządzania scentralizowanego, zdecentralizowanego oraz wspólnego, zawartych w rozporządzeniu finansowym mającym zastosowanie do 9. EFR, tak aby stała się ona bardziej czytelna, a niektóre wymogi zostały jaśniej sformułowane. Należy zwłaszcza uprościć wymogi dotyczące wspólnego zarządzania, warunki przekazywania zadań oraz kryteria korzystania z krajowych organów sektora publicznego, co ułatwi korzystanie z nich i umożliwi reakcję na rosnące potrzeby operacyjne.

(16) Należy zmodyfikować zakaz przekazywania podmiotom prywatnym zadań wykonawczych, dotyczący zarządzania scentralizowanego, ponieważ warunki tego zakazu okazały się nadmiernie surowe. Komisja powinna mieć możliwość korzystania z usług biura podróży lub organizatora konferencji w celu pośrednictwa w refundacji kosztów ponoszonych przez uczestników konferencji, pod warunkiem dopilnowania, by prywatna spółka nie korzystała z uprawnień dyskrecjonalnych.

(17) Jeżeli chodzi o księgowego, należy jaśniej określić jego obowiązki w zakresie zatwierdzania sprawozdania finansowego na podstawie informacji finansowych przedstawianych mu przez urzędników zatwierdzających. W tym celu księgowy powinien być upoważniony do sprawdzania informacji otrzymywanych od delegowanego urzędnika zatwierdzającego oraz – w razie konieczności – do wnoszenia zastrzeżeń.

(18) Należy uściślić warunki i ograniczenia dotyczące odpowiedzialności finansowej wszystkich podmiotów działających w sferze finansów i wszelkich innych osób zaangażowanych w realizację EFR.

(19) Należy uściślić oraz zaostrzyć zasady dotyczące odzyskiwania należnych kwot, aby zapewnić lepszą ochronę interesów finansowych Wspólnot. Należy zwłaszcza sprecyzować warunki naliczania odsetek za opóźnienie należnych EFR.

(20) Należy wprowadzić przepisy dotyczące terminów przedawnienia roszczeń. Inaczej niż ma to miejsce w przypadku wielu państw członkowskich, Wspólnoty nie obowiązuje termin przedawnienia, zgodnie z którym roszczenia finansowe wygasają po upływie określonego czasu. Podobnie Wspólnota nie jest ograniczona terminem przedawnienia w przypadku dochodzenia swoich roszczeń od osób trzecich. Wprowadzenie takich terminów przedawnienia powinno być zgodne z zasadą należytego zarządzania finansami.

(21) Zgodnie z ogólnym rozporządzeniem finansowym i dyrektywą 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi (11) należy wyjaśnić zasady wykluczania z udziału w procedurach udzielania zamówień. Należy wprowadzić wyraźne rozróżnienie pomiędzy wykluczeniem obowiązkowym i wykluczeniem wynikającym z kary administracyjnej. Ponadto dla zachowania pewności prawnej i proporcjonalności należy określić maksymalny okres wykluczenia. Można ustanowić wyjątek od zasad wykluczania odnoszący się do zakupu dostaw na szczególnie korzystnych warunkach od dostawcy, który ostatecznie kończy działalność gospodarczą, syndyków lub likwidatorów masy upadłościowej, w przypadku układu z wierzycielami lub podobnej procedury na mocy prawa krajowego.

(22) Należy zezwolić na korzystanie z centralnej bazy danych o kandydatach lub oferentach, którzy znajdują się w sytuacji wykluczenia, ustanowionej na mocy rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002, w kontekście EFR.

(23) W odniesieniu do dotacji konieczne jest wprowadzenie pewnych uściśleń w art. 103, zwłaszcza w odniesieniu do ich zakresu. Aby usprawnić zarządzenie dotacjami i uprościć procedury, powinna istnieć możliwość udzielania dotacji na mocy decyzji instytucji lub na mocy pisemnej umowy z beneficjentami oraz, oprócz tradycyjnego systemu zwracania faktycznie poniesionych kosztów, dopuszczenia możliwości płatności ryczałtowych i finansowania według stawki zryczałtowanej. Należy również zwiększyć proporcjonalność wymogów dotyczących kontroli i gwarancji w stosunku do istniejącego w danym przypadku ryzyka finansowego.

(24) Sprawdził się przepis, zgodnie z którym dotacje przyznawane są na podstawie zaproszenia do składania wniosków. Z doświadczenia wynika jednak, że w niektórych sytuacjach charakter działania nie pozostawia swobody wyboru przy selekcji beneficjentów. Należałoby zatem wyraźnie uwzględnić możliwość zaistnienia takich wyjątkowych sytuacji.

(25) W przypadku dotacji na koszty bieżące zasada, zgodnie z którą stosowna umowa nie może być podpisana później niż w ciągu czterech miesięcy po rozpoczęciu roku budżetowego beneficjenta, okazała się zbyt mało elastyczna. Dlatego też termin ten należy ustalić na 6 miesięcy.

(26) Choć dotacje nadal będą udzielane na podstawie kryteriów wyboru i przyznawania dotacji, to jednak nie ma konieczności, aby kryteria te były każdorazowo poddawane ocenie przez komitet. Należy umożliwić korzystanie z innych, bardziej elastycznych środków oceny kryteriów wyboru.

(27) Dla jasności należy uprościć zasadę dotyczącą stosowania przez beneficjentów dotacji wymogów w zakresie udzielania zamówień. Oprócz tego należy wprowadzić wyraźny zapis uwzględniający przypadek, w którym w celu realizacji działania niezbędne jest udzielenie wsparcia finansowego osobom trzecim,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

SPIS TREŚCI

CZĘŚĆ PIERWSZA – PRZEPISY PODSTAWOWE

TYTUŁ I – PRZEDMIOT I ZAKRES ZASTOSOWANIA

TYTUŁ II – ZASADY FINANSOWE

ROZDZIAŁ 1 ZASADA RZETELNOŚCI FINANSOWEJ

ROZDZIAŁ 2 ZASADA JEDNOSTKI ROZLICZENIOWEJ

ROZDZIAŁ 3 ZASADA SPECYFIKACJI

ROZDZIAŁ 4 ZASADA NALEŻYTEGO ZARZĄDZANIA FINANSAMI

ROZDZIAŁ 5 ZASADA PRZEJRZYSTOŚCI

TYTUŁ III – ZASOBY ORAZ WKŁADY PAŃSTW CZŁONKOWSKICH

ROZDZIAŁ 1 SKŁAD ZASOBÓW EFR

TYTUŁ IV – REALIZACJA ZASOBÓW EFR

ROZDZIAŁ 1 PRZEPISY OGÓLNE

ROZDZIAŁ 2 METODY REALIZACJI

Sekcja 1 Przepisy ogólne

Sekcja 2 Zarządzanie zdecentralizowane

Sekcja 3 Zarządzanie scentralizowane

Sekcja 4 Wspólne zarządzanie z organizacjami międzynarodowymi

ROZDZIAŁ 3 PODMIOTY DZIAŁAJĄCE W SFERZE FINANSÓW

Sekcja 1 Zasada rozdzielenia obowiązków

Sekcja 2 Urzędnik zatwierdzający

Sekcja 3 Księgowy

Sekcja 4 Agent rozliczeniowy

Sekcja 5 Administrator płatności

ROZDZIAŁ 4 ODPOWIEDZIALNOŚĆ PODMIOTÓW DZIAŁAJĄCYCH W SFERZE FINANSÓW

Sekcja 1 Zasady ogólne

Sekcja 2 Zasady mające zastosowanie do urzędników zatwierdzających

Sekcja 3 Zasady mające zastosowanie do księgowych oraz administratorów płatności

ROZDZIAŁ 5 OPERACJE PO STRONIE DOCHODÓW

Sekcja 1 Udostępnianie zasobów EFR

Sekcja 2 Preliminarze należności

Sekcja 3 Ustalenie należnych kwot

Sekcja 4 Zezwolenie na odzyskanie należności

Sekcja 5 Odzyskanie środków

ROZDZIAŁ 6 OPERACJE PO STRONIE WYDATKÓW

Sekcja 1 Przepisy ogólne

Sekcja 2 Budżetowanie wydatków

Sekcja 3 Budżetowanie wydatków w zarządzaniu scentralizowanym lub wspólnym

Sekcja 4 Budżetowanie wydatków w zarządzaniu zdecentralizowanym

Sekcja 5 Walidacja wydatków

Sekcja 6 Zatwierdzanie wydatków

Sekcja 7 Realizacja wydatków

Sekcja 8 Terminy operacji po stronie wydatków

ROZDZIAŁ 7 SYSTEMY INFORMATYCZNE

ROZDZIAŁ 8 AUDYTOR WEWNĘTRZNY

TYTUŁ V – ZAMÓWIENIA

ROZDZIAŁ 1 PRZEPISY OGÓLNE

Sekcja 1 Zakres i zasady udzielania zamówień

Sekcja 2 Publikacja

ROZDZIAŁ 2 PROCEDURY UDZIELANIA ZAMÓWIEŃ

TYTUŁ VI – BEZPOŚREDNI ZARZĄD WŁASNY I POŚREDNIE ZARZĄDZANIE ZDECENTRALIZOWANE

TYTUŁ VII – DOTACJE

ROZDZIAŁ 1 ZAKRES I FORMY DOTACJI

ROZDZIAŁ 2 ZASADY

ROZDZIAŁ 3 PROCEDURA PRZYZNAWANIA DOTACJI

ROZDZIAŁ 4 PŁATNOŚCI I KONTROLA

ROZDZIAŁ 5 REALIZACJA

TYTUŁ VIII – PRZEDSTAWIANIE SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH I RACHUNKOWOŚĆ

ROZDZIAŁ 1 PRZEDSTAWIANIE SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

ROZDZIAŁ 2 INFORMACJE NA TEMAT REALIZACJI ZASOBÓW EFR

ROZDZIAŁ 3 RACHUNKOWOŚĆ

TYTUŁ IX – KONTROLA ZEWNĘTRZNA I UDZIELENIE ABSOLUTORIUM

ROZDZIAŁ 1 PRZEPISY OGÓLNE

ROZDZIAŁ 2 KONTROLA ZEWNĘTRZNA

ROZDZIAŁ 3 ABSOLUTORIUM

CZĘŚĆ DRUGA – PRZEPISY SZCZEGÓLNE DOTYCZĄCE ZASOBÓW EFR ZARZĄDZANYCH PRZEZ EBI

CZĘŚĆ TRZECIA – PRZEPISY PRZEJŚCIOWE I KOŃCOWE

TYTUŁ I – PRZEPISY PRZEJŚCIOWE

ROZDZIAŁ 1 PRZESUNIĘCIE SALD POZOSTAŁYCH Z POPRZEDNICH EFR

ROZDZIAŁ 2 SALDA POZOSTAŁE Z POPRZEDNICH EFR

ROZDZIAŁ 3 ZASADY MAJĄCE ZASTOSOWANIE DO REALIZACJI POPRZEDNICH EFR

ROZDZIAŁ 4 OKRES PRZEJŚCIOWY

TYTUŁ II – PRZEPISY KOŃCOWE

CZĘŚĆ PIERWSZA PRZEPISY PODSTAWOWE

TYTUŁ I

PRZEDMIOT I

ZAKRES ZASTOSOWANIA

Artykuł 1

Niniejsze rozporządzenie ustanawia zasady regulujące ustanawianie i finansową realizację zasobów 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR) oraz przedstawianie i audyt sprawozdań finansowych.

Artykuł 2

1. Komisja przyjmuje obowiązki Wspólnoty określone w art. 57 umowy AKP-WE oraz w decyzji o stowarzyszeniu zamorskim.

W tym celu Komisja podejmuje się realizacji finansowej działań przeprowadzanych za pomocą zasobów EFR, przydzielonych w formie pomocy bezzwrotnej, wyłączając dotacje na spłatę oprocentowania, oraz dokonuje płatności zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

2. W celu stosowania niniejszego rozporządzenia, Komisja działa na własną odpowiedzialność i w granicach przydzielonych zasobów.

Artykuł 3

Europejski Bank Inwestycyjny (EBI), działając w imieniu Wspólnoty, zarządza instrumentem inwestycyjnym, a także dotacjami na spłatę oprocentowania oraz prowadzi działania w jego ramach, zgodnie z zasadami określonymi w części drugiej. W tym kontekście EBI działa w imieniu i na ryzyko Wspólnoty.

EBI podejmuje się finansowej realizacji działań przeprowadzanych przy pomocy pożyczek ze swoich zasobów własnych, w stosownych przypadkach połączonych z dotacjami na spłatę oprocentowania pozyskiwanymi z zasobów EFR na dotacje.

Artykuł 4

Przepisy niniejszej części i przepisy części trzeciej mają zastosowanie wyłącznie do realizacji finansowej zasobów EFR zarządzanych przez Komisję. Przepisów tych nie można interpretować jako stanowiących podstawę do jakichkolwiek zobowiązań po stronie Komisji w odniesieniu do realizacji finansowej zasobów EFR zarządzanych przez EBI.

Artykuł 5

1. Jeżeli nie wskazano inaczej, zawarte w niniejszym rozporządzeniu odniesienia do państw AKP uznaje się również za odniesienia do organów lub przedstawicieli określonych w art. 13 i 14 załącznika IV do umowy AKP-WE, których państwa te mogą należycie upoważnić do wykonywania ich obowiązków w ramach tej umowy.

2. Rok budżetowy zaczyna się dnia 1 stycznia, a kończy dnia 31 grudnia.

TYTUŁ II

ZASADY FINANSOWE

Artykuł 6

Zasoby EFR ustanawiane i realizowane są zgodnie z następującymi zasadami, określonymi w niniejszym rozporządzeniu:

a) rzetelności finansowej;

b) jednostki rozliczeniowej;

c) specyfikacji;

d) należytego zarządzania finansami;

e) przejrzystości.

ROZDZIAŁ 1

Zasada rzetelności finasowej

Artykuł 7

1. Dochody mogą być pobierane, a wydatki realizowane, jedynie wtedy, gdy są ujęte w zasobach EFR.

2. Nie można budżetować ani zatwierdzać jakichkolwiek wydatków przekraczających przydzielone środki.

3. Odsetki uzyskiwane ze środków finansowych będących własnością EFR są ujmowane jako dochody EFR.

Artykuł 8

1. Odsetki narosłe z tytułu kwot prefinansowania przypisywane są do danego programu lub działania i odejmowane od płatności salda kwot należnych beneficjentowi.

2. Odsetki nie są należne Wspólnotom w przypadku:

a) prefinansowania niestanowiącego znaczącej kwoty;

b) prefinansowania wypłacanego na mocy zamówienia w rozumieniu art. 91;

c) zaliczek wypłacanych członkom i pracownikom instytucji zgodnie z Regulaminem pracowniczym urzędników Wspólnot Europejskich oraz Warunkami zatrudnienia innych pracowników Wspólnot Europejskich („regulamin pracowniczy”);

d) prefinansowania wypłacanego w ramach wspólnego zarządzania, o którym mowa w art. 20 ust. 1 lit. c).

3. Do wykonania ust. 1 i 2 mają zastosowanie art. 3, 4 i 4a rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002 z uwzględnieniem niezbędnych zmian.

ROZDZIAŁ 2

Zasada jednostki rozliczeniowej

Artykuł 9

1. Zasoby EFR ustanawia i realizuje się w euro, a sprawozdania finansowe są również przedstawiane w euro.

Do celów zarządzania środkami finansowymi, określonego w art. 39, księgowy może jednak przeprowadzać operacje w euro lub w innych walutach.

2. Do wykonania ust. 1 mają zastosowanie art. 7 i 8 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002 z uwzględnieniem niezbędnych zmian.

ROZDZIAŁ 3

Zasada specyfikacji

Artykuł 10

Zasoby EFR są przeznaczone na konkretne cele zgodnie z głównymi instrumentami współpracy, opisanymi w protokole finansowym umowy AKP-WE i w decyzji o stowarzyszeniu zamorskim.

W odniesieniu do państw AKP instrumenty te zostały ustanowione w protokole finansowym określonym w załączniku Ib do umowy AKP-WE. Przeznaczenie zasobów jest również oparte na postanowieniach umowy wewnętrznej i uwzględnia zasoby zarezerwowane na wydatki wspierające związane z programowaniem i realizacją na mocy jej art. 6.

W odniesieniu do KiTZ instrumenty te zostały ustanowione w załączniku II Aa do decyzji o stowarzyszeniu zamorskim. Przeznaczenie tych zasobów uwzględnia również nieprzydzieloną rezerwę przewidzianą w art. 3 ust. 4 tego załącznika oraz zasoby zarezerwowane na działania w zakresie badań lub pomocy technicznej na mocy jego art. 1 ust. 1 lit. c).

ROZDZIAŁ 4

Zasada należytego zarządzania finansami

Artykuł 11

1. Zasoby EFR są wykorzystywane zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami, to znaczy zgodnie z zasadami oszczędności, wydajności i skuteczności.

2. Zasada oszczędności wymaga, aby zasoby wykorzystywane na prowadzenie działalności były udostępniane w odpowiednim czasie, we właściwej ilości i jakości oraz po najlepszej cenie.

Stosowanie zasady wydajności oznacza dążenie do osiągnięcia jak najlepszego związku między zaangażowanymi zasobami a osiągniętymi wynikami.

Zasada skuteczności oznacza osiągnięcie określonych wyznaczonych celów oraz zamierzonych rezultatów.

3. Określa się cele, które są sprecyzowane, wymierne, osiągalne, istotne i określone w czasie. Osiąganie tych celów monitorowane jest za pomocą wskaźników wykonania.

Artykuł 12

W celu usprawnienia procedury podejmowania decyzji, w szczególności w celu uzasadnienia i wyszczególnienia określonych wkładów wnoszonych przez państwa członkowskie, o których mowa w art. 57, przeprowadza się następujące oceny:

a) wykorzystanie zasobów ERF poprzedza ocena ex ante działań, które mają zostać podjęte;

b) działania poddawane są ocenie ex post w celu dopilnowania, by zamierzone wyniki uzasadniały zaangażowane środki.

Artykuł 13

1. Zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami zasoby EFR realizowane są przy zapewnieniu skutecznej i wydajnej kontroli wewnętrznej, dostosowanej do danej metody zarządzania.

2. Do celów związanych z realizacją zasobów EFR kontrolę wewnętrzną definiuje się jako proces stosowany na wszystkich szczeblach zarządzania, który ma zapewnić wystarczającą pewność w zakresie realizacji następujących celów:

a) skuteczności, wydajności i oszczędności działań;

b) wiarygodności sprawozdawczości;

c) ochrony aktywów i informacji;

d) zapobiegania nadużyciom finansowym i nieprawidłowościom oraz ich wykrywania;

e) odpowiedniego zarządzania ryzykiem w zakresie legalności i prawidłowości transakcji leżących u podstaw rozliczeń, z uwzględnieniem wieloletniego charakteru programów oraz rodzaju danych płatności.

ROZDZIAŁ 5

Zasada przejrzystości

Artykuł 14

1. Zasoby EFR są ustanawiane i realizowane, a sprawozdania finansowe przedstawiane zgodnie z zasadą przejrzystości.

2. Roczne szacunki zobowiązań i płatności przedstawiane na podstawie art. 7 umowy wewnętrznej oraz sprawozdanie finansowe EFR, o którym mowa w art. 118 niniejszego rozporządzenia, są publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

3. Komisja w należyty sposób udostępnia posiadane informacje na temat beneficjentów środków finansowych pochodzących z EFR, w czasie realizacji zasobów EFR w ramach zarządzania scentralizowanego oraz prowadzonego bezpośrednio przez jej służby, jak również informacje na temat beneficjentów środków finansowych zapewnianych przez podmioty, którym przekazano zadania w zakresie realizacji finansowej przy pomocy innych metod zarządzania.

Przy udostępnianiu tych informacji dochowuje się wymogów poufności, zwłaszcza dotyczących ochrony danych osobowych określonych w dyrektywie 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych (12) oraz rozporządzeniu (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2001 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych (13), oraz wymogów bezpieczeństwa, przy uwzględnieniu specyfiki każdej metody zarządzania, o której mowa w art. 20.

TYTUŁ III

ZASOBY ORAZ WKŁADY PAŃSTW CZŁONKOWSKICH

ROZDZIAŁ 1

Skład zasobów EFR

Artykuł 15

Zasoby EFR składają się z kwot określonych w art. 1 umowy wewnętrznej.

Artykuł 16

1. Komisja może zarządzać wkładami finansowymi państw członkowskich oraz innych państw darczyńców, w imieniu tych państw, w tym w obu przypadkach również ich organów publicznych i parapublicznych, bądź wkładami organizacji międzynarodowych wnoszonymi na rzecz niektórych projektów lub programów finansowanych w ramach EFR, zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 617/2007.

2. Komisja może również zarządzać dobrowolnymi wkładami finansowymi pochodzącymi od państw członkowskich zgodnie z art. 9 ust. 4 i 5 rozporządzenia (WE) nr 617/2007 i z wszelkimi innymi szczególnymi ustaleniami określonymi w stosownych dwustronnych umowach dotyczących wnoszenia wkładów.

3. Dodatkowymi zasobami określonymi w ust. 1 i 2 zarządza się zgodnie z takimi samymi zasadami, jakie mają zastosowanie do zasobów EFR.

TYTUŁ IV

REALIZACJA ZASOBÓW EFR

ROZDZIAŁ 1

Przepisy ogólne

Artykuł 17

Komisja może, w ramach swoich służb, przekazać swoje uprawnienia w zakresie realizacji zasobów EFR, zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszym rozporządzeniu i zgodnie z obowiązującymi w niej zasadami wewnętrznymi oraz w granicach ustanowionych przez Komisję w dokumencie przekazania uprawnień. Umocowani mogą działać jedynie w granicach uprawnień wyraźnie im powierzonych.

Artykuł 18

1. Wszystkim podmiotom działającym w sferze finansów oraz wszystkim innym osobom zaangażowanym w realizację zasobów EFR, zarządzanie nimi, ich audyt lub kontrolę zakazuje się podejmowania jakichkolwiek działań, które mogą spowodować powstanie konfliktu ich interesów z interesami Wspólnoty. W przypadku zaistnienia konfliktu interesów dana osoba odstępuje od takich działań i przekazuje sprawę właściwemu organowi.

2. Konflikt interesów zachodzi wówczas, gdy bezstronne i obiektywne pełnienie funkcji podmiotu działającego w sferze finansów lub innej osoby, określonych w ust. 1, jest zagrożone z uwagi na względy rodzinne, emocjonalne, interesy polityczne lub krajowe, interes gospodarczy lub jakiekolwiek inne interesy wspólne z beneficjentem.

3. Do wykonania ust. 1 i 2 ma zastosowanie art. 34 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, z uwzględnieniem niezbędnych zmian.

Artykuł 19

Do celów niniejszego tytułu pojęcie „pracownicy” odnosi się do osób, do których ma zastosowanie regulamin pracowniczy.

ROZDZIAŁ 2

Metody realizacji

Sekcja 1

Przepisy ogólne

Artykuł 20

1. Komisja realizuje zasoby EFR zgodnie z przepisami określonymi w art. 21–29 za pomocą którejkolwiek z poniższych metod:

a) poprzez zarządzanie zdecentralizowane;

b) poprzez zarządzanie scentralizowane;

c) poprzez wspólne zarządzanie z organizacjami międzynarodowymi.

2. Do wykonania przepisów niniejszego rozdziału ma zastosowanie rozdział 2 „Metody wykonania” części I tytułu IV rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, z uwzględnieniem niezbędnych zmian.

Sekcja 2

Zarządzanie zdecentralizowane

Artykuł 21

Co do zasady Komisja podejmuje się realizacji finansowej zasobów EFR za pomocą jednej z poniższych metod:

a) poprzez zarządzanie zdecentralizowane z państwami AKP, zgodnie z warunkami określonymi w umowie AKP-WE oraz stosując podział obowiązków przewidziany w art. 57 tej umowy oraz w art. 34, 35 i 36 jej załącznika IV;

b) poprzez zarządzanie zdecentralizowane z KiTZ zgodnie z warunkami wymienionymi w decyzji o stowarzyszeniu zamorskim oraz w środkach wykonawczych do tej decyzji.

Artykuł 22

1. W kontekście zarządzania zdecentralizowanego Komisja podejmuje się finansowej realizacji zasobów EFR zgodnie ze szczegółowymi zasadami ustanowionymi w ust. 2, 3 i 4. Jak przewidziano w przypadku zarządzania scentralizowanego, Komisja może przekazać pozostałe zadania organom, o których mowa w art. 25 ust. 2–5.

2. Państwa AKP lub KiTZ będące beneficjentami:

a) prowadzą regularne kontrole, aby zapewnić prawidłową realizację działań, które mają być finansowane z zasobów EFR;

b) podejmują właściwe środki, aby zapobiec nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym, oraz w razie konieczności podejmują kroki prawne w celu odzyskania nienależnie wypłaconych środków finansowych.

3. W celu zagwarantowania, że środki finansowe wykorzystywane są zgodnie z obowiązującymi zasadami i w granicach powierzonych jej uprawnień, Komisja stosuje procedury rozliczeń lub mechanizmy korekty finansowej umożliwiające jej wypełnienie obowiązków wynikających z umowy AKP-WE, w szczególności z art. 34 ust. 1 jej załącznika IV, oraz z decyzji o stowarzyszeniu zamorskim, w szczególności z jej art. 20 i 32.

4. Kraje i terytoria partnerskie, którym przekazane zostały zadania wykonawcze, zapewniają zgodnie z art. 14 ust. 3 odpowiednią coroczną publikację ex post informacji o beneficjentach środków finansowych pochodzących z EFR.

Artykuł 23

Realizacja przez państwa AKP i KiTZ działań finansowanych z zasobów EFR podlega kontroli Komisji.

Kontrola ta może być przeprowadzona po uzyskaniu uprzedniej zgody, na zasadach kontroli ex post lub procedury połączonej, zgodnie z postanowieniami umowy AKP-WE, decyzji o stowarzyszeniu zamorskim oraz środkami wykonawczymi do tej decyzji.

Artykuł 24

W zależności od stopnia decentralizacji przewidzianego w umowie AKP-WE, decyzji o stowarzyszeniu zamorskim oraz środkach wykonawczych do tej decyzji, Komisja zachęca beneficjentów – państwa AKP i KiTZ – podczas wykonywania uprawnień powierzonych im na mocy umowy AKP-WE i na mocy decyzji o stowarzyszeniu zamorskim, do przestrzegania zasady należytego zarządzania finansami określonej w art. 11, w szczególności do stopniowego stosowania następujących kryteriów:

a) przejrzystych, niedyskryminujących i zapobiegających wszelkim konfliktom interesów procedur udzielania zamówień oraz procedur przyznawania dotacji;

b) skuteczny i wydajny system wewnętrznej kontroli na potrzeby zarządzania działaniami, zapewniający skuteczne rozdzielenie obowiązków urzędnika zatwierdzającego i księgowego lub ich odpowiedników;

c) system rachunkowości, który umożliwia weryfikację prawidłowego wykorzystania zasobów EFR oraz wykazywanie wykorzystania środków finansowych w sprawozdaniu finansowym EFR;

d) niezależnej kontroli zewnętrznej prowadzonej przez krajową instytucję odpowiedzialną za niezależną kontrolę zewnętrzną;

e) w przypadku działań w ramach bezpośredniego zarządu własnego, o którym mowa w art. 101 ust. 1, odpowiednich przepisów dotyczących zarządzania lokalnymi kontami zaliczkowymi i kontroli tych rachunków oraz określenia obowiązków lokalnego administratora środków zaliczkowych i lokalnego księgowego.

Do celów stosowania akapitu pierwszego Komisja, w porozumieniu z będącymi beneficjentami państwami AKP i KiTZ, wprowadza stosowne postanowienia do umów w sprawie finansowania, o których mowa w art. 70 ust. 3.

Sekcja 3

Zarządzanie scentralizowane

Artykuł 25

1. W przypadku gdy Komisja realizuje zasoby EFR przez zarządzanie scentralizowane, zadania wykonawcze są realizowane bezpośrednio przez jej służby lub pośrednio zgodnie z ust. 2–4 niniejszego artykułu oraz z przepisami art. 26–29.

Zgodnie z ust. 2–4 niniejszego artykułu oraz przepisami art. 27–29 pośrednia realizacja ma również zastosowanie w przypadku przekazywania pozostałych zadań organom, o których mowa w ust. 3 niniejszego artykułu, w przypadku zarządzania zdecentralizowanego.

2. Komisja nie może przekazać osobom trzecim swoich uprawnień wykonawczych, które posiada na mocy umowy AKP-WE lub decyzji o stowarzyszeniu zamorskim, w przypadku gdy uprawnienia te zawierają szeroki zakres uprawnień dyskrecjonalnych pozwalający na dokonywanie wyborów politycznych. Przekazane zadania wykonawcze muszą być jasno określone i w pełni nadzorowane pod kątem ich wykorzystania.

Przekazywanie zadań w zakresie realizacji finansowej jest zgodne z zasadą należytego zarządzania finansami i zapewnia przestrzeganie zasady uwidocznienia działań wspólnotowych. Zadania wykonawcze przekazane w ten sposób nie mogą prowadzić do konfliktu interesów.

3. W granicach ustanowionych w ust. 2 Komisja może przekazywać zadania władzy publicznej, w szczególności zadania w zakresie realizacji finansowej, następującym podmiotom:

a) agencjom wykonawczym ustanowionym zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 58/2003 (14);

b) krajowym podmiotom sektora publicznego lub podmiotom prawa prywatnego, pełniącym misję służby publicznej i posiadającym odpowiednie gwarancje finansowe w celu realizacji przydzielonych im zadań.

Komisja może korzystać z zasobów EFR w celu wypłacenia tym podmiotem rekompensaty finansowej za poniesione koszty administracyjne.

Komisja co roku informuje Radę o takich przypadkach, agencjach i podmiotach. Przedstawia ona odpowiednie uzasadnienie wykorzystania agencji krajowych.

4. Za realizację odpowiednich zasobów EFR przez agencję, o której mowa w ust. 3 lit. a), odpowiada dyrektor tej agencji.

5. Jeżeli agencje i podmioty, o których mowa w ust. 3, wypełniają zadania wykonawcze, prowadzą one regularne kontrole w celu zapewnienia prawidłowej realizacji działań, które mają być finansowane z zasobów EFR.

Powyższe agencje i podmioty podejmują właściwe działania zapobiegające nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym oraz, w razie konieczności, podejmują działania prawne w celu odzyskania nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych środków.

Artykuł 26

W przypadku gdy Komisja realizuje zasoby EFR zgodnie z zasadą scentralizowanego zarządzania pośredniego, przede wszystkim uzyskuje ona dowody na to, że w podmiotach, którym powierza realizację, istnieją i prawidłowo działają:

a) przejrzyste, niedyskryminujące i zapobiegające wszelkim konfliktom interesów procedury udzielania zamówień i procedury przyznawania dotacji, które są zgodne z przepisami tytułów V i VII;

b) skuteczny i wydajny system wewnętrznej kontroli na potrzeby zarządzania działaniami, zapewniający skuteczne rozdzielenie obowiązków urzędnika zatwierdzającego i księgowego lub ich odpowiedników;

c) system rachunkowości, który umożliwia weryfikację prawidłowego wykorzystania zasobów EFR oraz wykazywanie wykorzystania środków finansowych w sprawozdaniu finansowym EFR;

d) niezależna kontrola zewnętrzna;

e) publiczny dostęp do informacji na poziomie przewidzianym w rozporządzeniach wspólnotowych;

f) właściwa roczna publikacja ex post informacji o beneficjentach środków finansowych EFR, zgodnie z art. 14 ust. 3.

Komisja może uznać, że systemy audytu, rachunkowości, udzielania zamówień publicznych i przyznawania dotacji stosowane w agencjach i podmiotach, o których mowa w art. 25 ust. 3, są równoważne z jej własnymi systemami i należycie uwzględniają standardy przyjęte w skali międzynarodowej.

Artykuł 27

1. Komisja zapewnia nadzór nad realizacją powierzonych jej zadań, ich ocenę i kontrolę. Bierze pod uwagę równoważność systemów kontroli przy przeprowadzaniu kontroli z wykorzystaniem swoich własnych systemów kontroli.

2. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) korzysta z tych samych uprawnień względem organów, którym przekazano zadania, co względem służb Komisji. Organy, o których mowa, przyjmują konieczne środki w celu udzielenia OLAF-owi pomocy podczas prowadzenia dochodzeń wewnętrznych. Wszelkie akty przyjmowane przez takie organy w celu realizacji zasobów EFR, a w szczególności wszelkie decyzje lub zawierane umowy, muszą wyraźnie przewidywać taki sam rodzaj kontroli, jak przewidziano w art. 70 ust. 4.

Artykuł 28

Komisja nie może powierzyć sposobów realizacji środków finansowych pochodzących z zasobów EFR, takich jak płatności i odzyskiwanie środków, zewnętrznym podmiotom lub organom sektora prywatnego, z wyjątkiem podmiotów lub organów określonych w art. 25 ust. 3 akapit pierwszy lit. b) lub w szczególnych przypadkach, gdy płatności mają zostać przekazane beneficjentom wyznaczonym przez Komisję na warunkach i w kwotach ustalonych przez Komisję, zaś podmiot lub organ dokonujący płatności nie korzysta z uprawnień dyskrecjonalnych.

Zadania, które można powierzyć w ramach umowy zewnętrznym podmiotom lub organom sektora prywatnego innym niż te określone w art. 25 ust. 3 akapit pierwszy lit. b), to zadania wymagające specjalistycznej wiedzy technicznej oraz zadania administracyjne, przygotowawcze lub pomocnicze, nieobejmujące sprawowania władzy publicznej ani korzystania z uprawnień dyskrecjonalnych.

Sekcja 4

Wspólne zarządzanie z organizacjami międzynarodowymi

Artykuł 29

1. Jeśli Komisja realizuje zasoby EFR przez wspólne zarządzanie, niektóre zadania wykonawcze przekazywane są organizacjom międzynarodowym w następujących przypadkach:

a) gdy Komisja i organizacja międzynarodowa związane są długoterminową umową ramową regulującą finansowe i administracyjne zasady ich współpracy;

b) gdy Komisja i organizacja międzynarodowa pracują nad wspólnym projektem lub programem;

c) gdy środki finansowe kilku darczyńców tworzą wspólną pulę i nie są przeznaczone na poszczególne pozycje bądź kategorie wydatków, to znaczy w przypadku działań finansowanych przez wielu darczyńców.

Organizacje te w swojej rachunkowości, audycie, procedurach kontroli wewnętrznej i udzielania zamówień stosują standardy zapewniające gwarancje równoważne ze standardami przyjętymi w skali międzynarodowej.

2. Realizacja działań finansowanych z zasobów EFR przez organizacje międzynarodowe podlega kontroli Komisji. Taka kontrola jest wykonywana po uzyskaniu uprzedniej zgody, na zasadach kontroli ex post lub procedury połączonej.

3. Poszczególne umowy w sprawie przyznania finansowania zawierane z organizacjami międzynarodowymi zawierają szczegółowe postanowienia dotyczące realizacji zadań powierzonych takim organizacjom międzynarodowym.

4. Organizacje międzynarodowe, którym przekazane zostały zadania wykonawcze, zapewniają zgodnie z art. 14 ust. 3 odpowiednią coroczną publikację ex post informacji o beneficjentach środków finansowych pochodzących z EFR.

ROZDZIAŁ 3

Podmioty działające w sferze finansów

Artykuł 30

Komisja zapewnia każdemu podmiotowi działającemu w sferze finansów zasoby niezbędne do wykonywania jego obowiązków oraz dokument opisujący szczegółowo jego zadania, prawa i obowiązki.

Sekcja 1

Zasada rozdzielenia obowiązków

Artykuł 31

Obowiązki urzędnika zatwierdzającego i księgowego są rozdzielone i nie podlegają łączeniu.

Sekcja 2

Urzędnik zatwierdzający

Artykuł 32

1. W kontekście finansowej realizacji działań, o której mowa w art. 2, Komisja pełni obowiązki urzędnika zatwierdzającego.

2. Komisja wyznacza pracowników odpowiedniego szczebla, którym przekazuje obowiązki urzędnika zatwierdzającego, oraz określa zakres przekazywanych uprawnień i przysługującą tym osobom możliwość subdelegowania tych uprawnień.

3. Uprawnienia urzędnika zatwierdzającego mogą być przekazywane lub subdelegowane wyłącznie pracownikom.

4. Urzędnicy zatwierdzający delegowani lub subdelegowani mogą działać wyłącznie w granicach ustanowionych w dokumencie przekazania uprawnień lub subdelegacji. Właściwemu delegowanemu lub subdelegowanemu urzędnikowi zatwierdzającemu w wykonywaniu jego zadań, w celu przeprowadzenia niektórych działań wymaganych przy realizacji zasobów EFR i przedstawianiu sprawozdań finansowych, może pomagać jeden lub więcej upoważnionych pracowników, działających na odpowiedzialność wspomnianego powyżej urzędnika zatwierdzającego.

Artykuł 33

Urzędnik zatwierdzający jest odpowiedzialny za:

a) realizację dochodów i wydatków zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami;

b) zapewnianie przestrzegania wymogów legalności i prawidłowości.

Artykuł 34

1. W celu realizacji wydatków delegowany lub subdelegowany urzędnik zatwierdzający zaciąga zobowiązania finansowe i, w stosownych przypadkach, prawne, sprawdza prawidłowość wydatków i zatwierdza płatności oraz podejmuje działania wstępne odnoszące się do realizacji zasobów EFR.

2. Na realizację dochodów składa się opracowanie preliminarzy należności, ustalanie należności do odzyskania i wystawianie nakazów odzyskania środków. Obejmuje to w stosownych przypadkach również odstąpienie od ustalonych należności.

Artykuł 35

Z wyjątkiem przypadków zarządzania scentralizowanego lub wspólnego z organizacjami międzynarodowymi, działania odnoszące się do realizacji programów lub projektów są prowadzone przez krajowego lub regionalnego urzędnika zatwierdzającego, zgodnie z definicją zawartą w art. 35 załącznika IV do umowy AKP-WE oraz w środkach wykonawczych do decyzji o stowarzyszeniu zamorskim, w ścisłej współpracy z Komisją, zgodnie z art. 34, 35 i 36 załącznika IV do umowy AKP-WE.

Artykuł 36

1. W przypadku gdy delegowany urzędnik zatwierdzający stwierdza problemy w realizacji procedur odnoszących się do zarządzania zasobami EFR, wraz z krajowym lub regionalnym urzędnikiem zatwierdzającym nawiązuje wszelkie niezbędne kontakty, aby zaradzić sytuacji i podejmuje wszelkie niezbędne kroki.

W przypadkach gdy krajowy lub regionalny urzędnik zatwierdzający nie wykonuje lub nie jest w stanie wykonywać spoczywających na nim obowiązków wynikających z umowy AKP-WE, delegowany urzędnik zatwierdzający może czasowo go zastąpić, a Komisja w takim przypadku może otrzymać z zasobów przydzielonych danemu państwu AKP rekompensatę finansową za dodatkowe obciążenie administracyjne.

2. Wszelkie środki podejmowane przez delegowanego urzędnika zatwierdzającego na mocy ust. 1 podejmuje się w imieniu właściwego krajowego lub regionalnego urzędnika zatwierdzającego.

Artykuł 37

1. Zgodnie z minimalnymi normami przyjętymi przez Komisję oraz należycie uwzględniając zagrożenia związane ze środowiskiem zarządzania i charakterem finansowanych działań, delegowany urzędnik zatwierdzający wprowadza w życie strukturę organizacyjną i wewnętrzne procedury zarządzania i kontroli, dostosowane do wykonywania swoich obowiązków, w stosownych przypadkach wraz z weryfikacjami ex post.

2. Przed zatwierdzeniem operacji aspekty operacyjne i finansowe są weryfikowane przez pracowników, którzy nie inicjowali danej operacji. Rozpoczęcie operacji oraz ich weryfikacja ex ante i ex post stanowią odrębne funkcje.

3. Wszyscy pracownicy odpowiedzialni za kontrolę zarządzania operacjami finansowymi mają niezbędne kwalifikacje zawodowe. Przestrzegają oni norm kodeksu postępowania zawodowego ustanowionego przez Komisję.

4. Każdy pracownik, zaangażowany w zarządzanie finansami i kontrolę transakcji, który uzna, że decyzja, którą jego przełożony nakazuje mu zastosować lub na którą nakazuje mu przystać, jest nieprawidłowa lub sprzeczna z zasadami należytego zarządzania finansami lub regułami zawodowymi, których ma przestrzegać, powiadamia na piśmie delegowanego urzędnika zatwierdzającego, a jeżeli urzędnik zatwierdzający ten nie podejmie działań – zespół, o którym mowa w art. 54 ust. 3.

W przypadku nadużyć finansowych, korupcji lub jakichkolwiek innych działań niezgodnych z prawem, które mogą zaszkodzić interesom Wspólnoty, pracownik powiadamia władze i organy wskazane w obowiązującym prawodawstwie.

Artykuł 38

Delegowany urzędnik zatwierdzający składa Komisji sprawozdanie z wykonania swoich obowiązków w postaci rocznego sprawozdania z działalności wraz z informacjami dotyczącymi finansów i zarządzania wraz z poświadczeniem, że informacje zawarte w sprawozdaniu są prawidłowe i rzetelne, z wyjątkiem przypadków, których dotyczyć mogą ewentualne zastrzeżenia w zakresie określonych obszarów dochodów i wydatków.

Sprawozdanie to wykazuje wyniki działań poprzez odniesienie do ustalonych celów, zagrożeń związanych z działaniami, wykorzystania zapewnionych zasobów oraz wydajności i skuteczności systemu kontroli wewnętrznej. Audytor wewnętrzny bierze pod uwagę sprawozdanie roczne i wszelkie inne uzyskane informacje. Nie później niż do dnia 15 czerwca każdego roku Komisja przesyła Parlamentowi Europejskiemu i Radzie podsumowanie rocznego sprawozdania z działalności za poprzedni rok.

Sekcja 3

Księgowy

Artykuł 39

1. Komisja wyznacza księgowego, który jest odpowiedzialny za:

a) właściwą realizację płatności, pobór dochodów i odzyskiwanie kwot określonych jako należne;

b) przygotowanie i przedstawianie sprawozdań finansowych zgodnie z tytułem VIII;

c) prowadzenie ksiąg rachunkowych dla: (i) przydzielanych środków, o których mowa w art. 15, z wyjątkiem środków przeznaczonych na instrument inwestycyjny, oraz dla dotacji na spłatę oprocentowania; (ii) zobowiązań, o których mowa w art. 70; (iii) płatności, dochodów i zadłużenia;

d) określenie, zgodnie z tytułem VIII, zasad i metod rachunkowości oraz planu kont;

e) określanie i walidację systemów rachunkowości i, w stosownych przypadkach, walidację systemów ustanowionych przez delegowanego urzędnika zatwierdzającego w celu dostarczenia lub uzasadnienia informacji księgowych;

f) zarządzanie środkami finansowymi.

Księgowy jest upoważniony do weryfikacji przestrzegania kryteriów walidacji, o której mowa w akapicie pierwszym lit. e).

2. Księgowy otrzymuje od delegowanego urzędnika zatwierdzającego oraz od EBI wszystkie informacje, których wiarygodność jest przez nich zagwarantowana, konieczne do opracowania sprawozdania finansowego prawidłowo ukazującego realizację finansową zasobów EFR.

Artykuł 40

1. Sprawozdanie finansowe, zanim zostanie przyjęte przez Komisję, podpisywane jest przez księgowego, który tym samym potwierdza swoją wystarczającą pewność co do tego, że sprawozdanie przedstawia prawidłowy i rzetelny obraz sytuacji finansowej EFR.

W tym celu księgowy upewnia się, że:

a) sprawozdanie finansowe zostało przygotowane zgodnie z zasadami i metodami rachunkowości oraz systemami rachunkowości ustanowionymi w ramach jego obowiązków, zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia w zakresie sprawozdań finansowych EFR;

b) wszystkie dochody i wydatki zostały ujęte w sprawozdaniu finansowym.

Delegowany urzędnik zatwierdzający przekazuje wszelkie informacje niezbędne księgowemu do prawidłowego wypełniania jego obowiązków.

Urzędnik zatwierdzający ponosi pełną odpowiedzialność za właściwe wykorzystanie zarządzanych przez niego środków finansowych, jak również za legalność i prawidłowość kontrolowanych przez niego wydatków.

Artykuł 41

Księgowy jest upoważniony do sprawdzania otrzymanych informacji, jak również do przeprowadzania wszelkich innych kontroli, które uzna za niezbędne w celu podpisania sprawozdań finansowych. Jeśli zaistnieje taka konieczność, księgowy zgłasza zastrzeżenia, szczegółowo wyjaśniając charakter i zakres tych zastrzeżeń.

Artykuł 42

Z zastrzeżeniem odmiennych przepisów niniejszego rozporządzenia, jedynie księgowy jest upoważniony do zarządzania środkami pieniężnymi i ich odpowiednikami. Jest odpowiedzialny za bezpieczne przechowywanie tych środków.

Artykuł 43

Z zastrzeżeniem odmiennych przepisów niniejszego rozporządzenia, jedynie księgowy może przy wykonywaniu swoich obowiązków przekazać niektóre zadania podwładnym.

Dokument przekazania uprawnień określa zadania powierzone danym osobom.

Sekcja 4

Agent rozliczeniowy

Artykuł 44

1. W celu dokonania płatności przewidzianych w art. 37 ust. 1 i 4 załącznika IV do umowy AKP-WE lub w środkach wykonawczych do decyzji o stowarzyszeniu zamorskim, dla płatności w walutach krajowych państw AKP lub walutach lokalnych KiTZ księgowy w stosownych przypadkach otwiera rachunki w instytucjach finansowych w państwach AKP i KiTZ, a dla płatności w euro i innych walutach – w instytucjach finansowych w państwach członkowskich.

2. Te instytucje finansowe, które pełnią rolę agentów rozliczeniowych, dokonują płatności na polecenie księgowego.

3. Zgodnie z art. 37 ust. 2 załącznika IV do Umowy AKP-WE lokaty na rachunkach instytucji finansowych w państwach AKP i w KiTZ nie przynoszą odsetek, a te ostatnie nie otrzymują wynagrodzenia za swoje usługi.

Zgodnie z art. 1 ust. 6 umowy wewnętrznej lokaty na rachunkach instytucji finansowych państw członkowskich przynoszą odsetki. Odsetki te są dopisywane do salda jednego z rachunków przewidzianych we wspomnianym artykule.

Artykuł 45

Stosunki między Komisją a agentami rozliczeniowymi przewidzianymi w art. 37 załącznika IV do umowy AKP-WE lub w środkach wykonawczych do decyzji o stowarzyszeniu zamorskim są przedmiotem umów. Po podpisaniu kopie tych umów są przesyłane w celach informacyjnych do Trybunału Obrachunkowego.

Artykuł 46

1. Komisja przekazuje ze specjalnych rachunków otwartych na podstawie art. 59 ust. 3 kwoty potrzebne do uzupełnienia rachunków otwartych w jej imieniu zgodnie z art. 44. Takie przesunięcia są dokonywane w oparciu o potrzeby pieniężne wynikające z projektów i programów.

2. Komisja dokłada wszelkich starań w celu dokonywania wypłat z rachunków specjalnych, o których mowa w art. 59 ust. 3 akapit pierwszy, w taki sposób, aby rozkład jej aktywów na tych rachunkach był proporcjonalny do wkładów poszczególnych państw członkowskich do EFR.

Artykuł 47

Podpisy pracowników Komisji upoważnionych do prowadzenia operacji związanych z rachunkami EFR zostają złożone w bankach, których to dotyczy, w momencie otwierania rachunków lub, w przypadku urzędników upoważnionych później, w momencie ich wyznaczenia.

Sekcja 5

Administrator płatności

Artykuł 48

1. W celu dokonania płatności przewidzianych w art. 44 księgowy wyznacza administratora płatności, który dokonuje lokalnych płatności za pośrednictwem rachunku agenta rozliczeniowego.

2. Administratorzy płatności wybierani są spośród urzędników, a w razie potrzeby i wyłącznie w należycie uzasadnionych przypadkach – spośród innych pracowników.

Artykuł 49

1. Administrator płatności wyznaczany jest na mocy decyzji księgowego, wydanej na należycie uzasadniony wniosek właściwego urzędnika zatwierdzającego. Decyzja ta określa odpowiednie obowiązki i zobowiązania administratora płatności i urzędnika zatwierdzającego.

Określa ona co najmniej:

a) częstotliwość i procedurę przedstawiania dokumentów uzupełniających;

b) procedurę uzupełniania rachunku agenta rozliczeniowego;

c) okres ważności upoważnienia udzielonego administratorowi płatności przez księgowego;

d) tożsamość wyznaczonego administratora płatności.

Zmiana decyzji, o której mowa w akapicie pierwszym, również odbywa się na mocy decyzji księgowego, wydanej na należycie uzasadniony wniosek właściwego urzędnika zatwierdzającego.

2. Administrator płatności może, na polecenie księgowego, wykonywać należycie zatwierdzone płatności na rzecz osób trzecich w ramach dodatniego salda na rachunku bankowym agenta rozliczeniowego.

Artykuł 50

Uzupełnianie lokalnych rachunków bankowych

Księgowy uzupełnia rachunki agenta rozliczeniowego i nadzoruje te rachunki w zakresie otwierania rachunków bankowych, przekazywania upoważnień w zakresie podpisów oraz kontroli prowadzonych na miejscu i w odniesieniu do rachunków scentralizowanych.

Rachunki agenta rozliczeniowego mogą być również zasilane bezpośrednio przez różne dochody lokalne, które wynikają z:

a) różnych spłat;

b) nakazów odzyskania środków.

ROZDZIAŁ 4

Odpowiedzialność podmiotów działających w sferze finansów

Sekcja 1

Zasady ogólne

Artykuł 51

1. Bez uszczerbku dla jakiegokolwiek postępowania dyscyplinarnego organ mianujący może w dowolnym momencie, okresowo lub ostatecznie, cofnąć uprawnienia przekazane delegowanym lub subdelegowanym urzędnikom zatwierdzającym.

2. Bez uszczerbku dla jakiegokolwiek postępowania dyscyplinarnego Komisja może w dowolnym momencie okresowo lub ostatecznie zawiesić księgowego w wykonywaniu obowiązków.

3. Bez uszczerbku dla jakiegokolwiek postępowania dyscyplinarnego organ mianujący może w dowolnym momencie okresowo lub ostatecznie zawiesić administratora płatności w wykonywaniu obowiązków.

Artykuł 52

1. Przepisy zawarte w niniejszym rozdziale pozostają bez uszczerbku dla odpowiedzialności karnej, którą mogą ponieść podmioty działające w sferze finansów, o których mowa w art. 51, zgodnie z obowiązującym prawem krajowym oraz z obowiązującymi przepisami w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot oraz zwalczania korupcji pracowników lub urzędników państw członkowskich.

2. Każdy urzędnik zatwierdzający, księgowy lub administrator płatności podlega postępowaniu dyscyplinarnemu oraz jest zobowiązany do zapłacenia odszkodowania przewidzianego w regulaminie pracowniczym, bez uszczerbku dla przepisów art. 53–56 niniejszego rozporządzenia.

W przypadku nadużyć finansowych, korupcji lub jakichkolwiek innych działań niezgodnych z prawem, które mogą zaszkodzić interesom Wspólnoty, sprawa przekazywana jest właściwym władzom lub organom.

Sekcja 2

Zasady mające zastosowanie do urzędników zatwierdzających

Artykuł 53

Obowiązek zapłaty odszkodowania, o którym mowa w art. 52 ust. 2, przez urzędnika zatwierdzającego ma zastosowanie w szczególności w przypadkach, gdy:

a) urzędnik zatwierdzający, niezależnie od tego, czy celowo czy wskutek rażącego zaniedbania ze swojej strony, przy ustalaniu należności do odzyskania lub wystawianiu nakazu odzyskania środków, budżetowaniu wydatków lub przy podpisywaniu zlecenia płatniczego nie przestrzega przepisów niniejszego rozporządzenia;

b) urzędnik zatwierdzający, niezależnie od tego, czy celowo czy wskutek rażącego zaniedbania ze swojej strony, dopuszcza się zaniechania wystawienia dokumentu ustalającego kwoty należne, zaniechania wystawienia nakazu odzyskania środków lub zwłoki w wystawieniu takiego nakazu lub zwłoki w wystawieniu zlecenia płatniczego, narażając tym samym Komisję na powództwo cywilne ze strony osób trzecich.

Artykuł 54

1. W przypadku gdy delegowany lub subdelegowany urzędnik zatwierdzający uważa, że decyzja, której podjęcie należy do jego obowiązków, jest nieprawidłowa lub sprzeczna z zasadami należytego zarządzania finansami, informuje o tym na piśmie organ, który przekazał mu uprawnienia. Jeżeli organ przekazujący uprawnienia wyda następnie delegowanemu lub subdelegowanemu urzędnikowi zatwierdzającemu pisemne, uzasadnione polecenie podjęcia danej decyzji, to ten urzędnik zatwierdzający nie może być pociągnięty do odpowiedzialności.

2. W przypadku subdelegacji, w ramach swojej służby, delegowany urzędnik zatwierdzający nadal pozostaje odpowiedzialny za wydajność i skuteczność funkcjonowania wprowadzonych wewnętrznych systemów zarządzania i kontroli oraz za wybór subdelegowanego urzędnika zatwierdzającego.

3. Specjalny zespół ds. nieprawidłowości finansowych powołany przez Komisję zgodnie z rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 1605/2002 posiada uprawnienia, by określić w stosunku do EFR, czy nastąpiły nieprawidłowości finansowe, a jeśli tak, ewentualne ich skutki. W odniesieniu do zarządzania zasobami EFR przez Komisję przypadki nieprawidłowości są przekazywane temu zespołowi zgodnie z art. 75 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002.

Na podstawie opinii zespołu Komisja podejmuje decyzję o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego lub procedury wypłacenia odszkodowania. Jeżeli zespół rozpozna problemy systemowe, przesyła sprawozdanie wraz z zaleceniami delegowanemu urzędnikowi zatwierdzającemu, pod warunkiem że toczące się postępowanie go nie dotyczy, oraz audytorowi wewnętrznemu.

Sekcja 3

Zasady mające zastosowanie do księgowych oraz administratorów płatności

Artykuł 55

Księgowy podlega postępowaniu dyscyplinarnemu oraz obowiązkowi zapłaty odszkodowania stosownie do przepisów regulaminu pracowniczego i zgodnie z procedurami ustanowionymi w tym regulaminie. Może on być w szczególności pociągnięty do odpowiedzialności na skutek niżej wymienionych uchybień:

a) utraty lub zniszczenia środków pieniężnych, aktywów i dokumentów znajdujących się w jego posiadaniu;

b) nieuprawnionej zmiany rachunków bankowych lub pocztowych (żyrowych);

c) odzyskania należności lub realizacji płatności w kwotach niezgodnych z figurującymi na odpowiadających im nakazach odzyskania środków lub zleceniach płatniczych;

d) zaniedbania poboru należnych dochodów.

Artykuł 56

Administrator płatności podlega postępowaniu dyscyplinarnemu oraz obowiązkowi zapłaty odszkodowania stosownie do przepisów regulaminu pracowniczego i zgodnie z procedurami ustanowionymi w tym regulaminie. Może on być w szczególności pociągnięty do odpowiedzialności na skutek niżej wymienionych uchybień:

a) utraty lub zniszczenia środków pieniężnych, aktywów i dokumentów znajdujących się w jego posiadaniu;

b) niemożności dostarczenia właściwych dokumentów uzupełniających dotyczących dokonanych przez niego płatności;

c) dokonywania płatności na rzecz osób innych niż uprawnieni odbiorcy płatności;

d) zaniedbania poboru należnych dochodów.

ROZDZIAŁ 5

Operacje po stronie dochodów

Sekcja 1

Udostępnianie zasobów EFR

Artykuł 57

1. Zgodnie z art. 7 umowy wewnętrznej pułap rocznej kwoty wkładów na rok n + 2 i roczną kwotę wkładu na rok n + 1 określa się według procedury opisanej w ust. 2–7. Roczne wkłady są płatne w trzech ratach. Raty te określa się według procedury opisanej w ust. 2–7.

2. Przed 15 października roku n Komisja przedstawia wniosek zawierający:

— pułap rocznej kwoty wkładu na rok n + 2,

— roczną kwotę wkładu na rok n + 1,

— kwotę pierwszej raty wkładu na rok n + 1.

Rada podejmuje decyzję w sprawie tego wniosku do 15 listopada roku n.

Państwa członkowskie wpłacają pierwszą ratę wkładu na rok n + 1 nie później niż do 21 stycznia roku n + 1.

3. Przed 15 czerwca roku n + 1 Komisja przedstawia wniosek zawierający:

— kwotę drugiej raty wkładu na rok n + 1,

— poprawioną roczną kwotę wkładu na rok n + 1 zgodnie z rzeczywistymi potrzebami, jeżeli zgodnie z art. 7 ust. 3 umowy wewnętrznej roczna kwota odbiega od rzeczywistych potrzeb.

Rada podejmuje decyzję w sprawie wniosku nie później niż w terminie 21 dni kalendarzowych od przedstawienia wniosku przez Komisję.

Państwa członkowskie wpłacają drugą ratę nie później niż w terminie 21 dni kalendarzowych od daty powiadomienia ich o decyzji Rady.

4. Przed 15 czerwca roku n + 1 Komisja, uwzględniając prognozy EBI dotyczące zarządzania instrumentem inwestycyjnym i jego funkcjonowania, w tym dotacji na spłatę oprocentowania, sporządza i przekazuje Radzie zestawienie zobowiązań, płatności i roczną kwotę wkładów, które zostały wniesione w roku n i które zostaną wniesione w roku n + 1 i roku n + 2. Wysokość kwot na rok n + 1 i na rok n + 2 opiera się na zdolności skutecznego zapewnienia proponowanego poziomu zasobów.

5. Przed 10 października roku n + 1 Komisja przedstawia wniosek zawierający:

— trzecią ratę rocznego wkładu na rok n + 1,

— poprawioną roczną kwotę wkładu na rok n + 1 zgodnie z rzeczywistymi potrzebami, jeżeli zgodnie z art. 7 ust. 3 umowy wewnętrznej roczna kwota odbiega od rzeczywistych potrzeb.

Rada podejmuje decyzję w sprawie wniosku nie później niż w terminie 21 dni kalendarzowych od przedstawienia wniosku przez Komisję.

Państwa członkowskie wpłacają trzecią ratę nie później niż w terminie 21 dni kalendarzowych od daty powiadomienia ich o decyzji Rady.

6. Suma rat dotyczących danego roku nie może przekroczyć rocznej kwoty wkładu określonej na ten rok. Roczna kwota wkładu nie może przekroczyć pułapu określonego na ten rok. Pułap nie może być zwiększony, z wyjątkiem przypadków przewidzianych w art. 7 ust. 4 umowy wewnętrznej. Ewentualne zwiększenie pułapu uwzględniane jest we wnioskach, o których mowa w ust. 2–5 powyżej.

7. Zgodnie z art. 1–5 pułap rocznej kwoty wkładów dla roku n + 2, roczna kwota wkładów dla roku n + 1 oraz raty wkładów określają:

a) kwotę zarządzaną przez Komisję, oraz

b) kwotę zarządzaną przez EBI, w tym dotacje na spłatę oprocentowania.

Artykuł 58

1. Raty płatne przez poszczególne państwa członkowskie i określone w art. 57 ustala się proporcjonalnie do wkładów danego państwa do EFR, ustalonych w art. 1 ust. 2 umowy wewnętrznej.

2. Wezwania do wniesienia wkładu w pierwszej kolejności wykorzystują kwoty określone dla poprzednich EFR, jedną po drugiej.

Artykuł 59

1. Wkłady finansowe państw członkowskich wyrażane są w euro.

2. Każde państwo członkowskie wpłaca kwotę swojego wkładu w euro.

3. W odniesieniu do kwot należnych Komisji na mocy art. 57 ust. 7 lit. a) wkłady finansowe są przekazywane przez każde państwo członkowskie na specjalny rachunek „Komisja Wspólnot Europejskich – Europejski Fundusz Rozwoju” otwarty w banku emisyjnym tego państwa członkowskiego lub w instytucji finansowej wyznaczonej przez to państwo. Wkłady te pozostają na powyższych specjalnych rachunkach do terminu dokonania płatności przewidzianych w art. 37 załącznika IV do umowy AKP-WE lub w środkach wykonawczych do decyzji o stowarzyszeniu zamorskim.

W odniesieniu do kwot należnych EBI na mocy art. 57 ust. 7 lit. b) wkłady finansowe są przekazywane przez każde państwo członkowskie zgodnie z art. 146.

W miarę potrzeb Komisja zapewnia stosowną pomoc techniczną przy wykonywaniu decyzji Rady określonych w art. 57.

Artykuł 60

1. W przypadku nieprzekazania raty wkładu płatnego na mocy niniejszego artykułu przed upłynięciem terminu płatności określonego w art. 57 ust. 2–5 dane państwo członkowskie zobowiązane jest zapłacić odsetki od niewpłaconej kwoty.

2. Odsetki od niewpłaconych kwot nalicza się według stawki wynoszącej dwa punkty procentowe powyżej stopy procentowej stosowanej przez Europejski Bank Centralny w stosunku do jego głównych operacji refinansowania w pierwszym dniu roboczym miesiąca, w którym kwota staje się wymagalna, zgodnie z publikacją w serii C Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej. Za każdy miesiąc zwłoki stopa ta jest podwyższana o ćwierć punktu procentowego.

Odsetki płatne są za cały okres zwłoki i są naliczane od pierwszego dnia kalendarzowego następującego po terminie płatności danej raty.

3. W odniesieniu do kwoty należnej Komisji na mocy art. 57 ust. 7 lit. a), odsetki za opóźnienie są przekazywane na jeden z rachunków przewidzianych w art. 1 ust. 6 umowy wewnętrznej.

W odniesieniu do kwot należnych EBI na mocy art. 57 ust. 7 lit. b) odsetki za opóźnienie przekazywane są do instrumentu inwestycyjnego.

Artykuł 61

Po wygaśnięciu protokołu finansowego określonego w załączniku Ib do umowy AKP-WE Komisja, zgodnie z warunkami ustanowionymi w niniejszym rozporządzeniu, wzywa państwa członkowskie do zapłacenia pozostałej części wkładu, do którego są zobowiązane zgodnie z art. 57.

Sekcja 2

Preliminarze należności

Artykuł 62

1. Wszelkie środki lub sytuacje, które mogą zmienić kwoty należne EFR lub spowodować ich zmianę, są wcześniej uwzględniane w preliminarzu należności sporządzanym przez urzędnika zatwierdzającego.

2. W drodze odstępstwa od ust. 1 nie sporządza się preliminarza należności zanim państwa członkowskie nie udostępnią Komisji kwot swoich wkładów do EFR, określonych w art. 57 i 58. Właściwy urzędnik zatwierdzający wystawia nakaz odzyskania środków w odniesieniu do tych kwot.

3. Do wykonania ust. 1 ma zastosowanie art. 77 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002 z uwzględnieniem niezbędnych zmian.

Sekcja 3

Ustalenie należnych kwot

Artykuł 63

1. Ustalenie należnej kwoty jest czynnością, za pomocą której delegowany lub subdelegowany urzędnik zatwierdzający:

a) sprawdza, czy dług istnieje;

b) określa lub sprawdza istnienie i wysokość długu;

c) sprawdza warunki, w których dług jest należny.

2. Zasoby EFR udostępnione Komisji oraz wszelkie należności określone jako bezsporne, o ustalonej wysokości i wymagalne, ustala się za pomocą nakazu odzyskania środków, przekazanego księgowemu, oraz noty debetowej przesłanej dłużnikowi, które sporządza właściwy urzędnik zatwierdzający.

3. Kwoty nienależnie wypłacone podlegają odzyskaniu.

4. W odniesieniu do warunków, w których odsetki za opóźnienie są należne EFR, ma zastosowanie art. 86 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, z uwzględnieniem niezbędnych zmian.

Sekcja 4

Zezwolenie na odzyskanie należności

Artykuł 64

1. Zezwolenie na odzyskanie należności jest czynnością, za pomocą której właściwy delegowany lub subdelegowany urzędnik zatwierdzający zleca księgowemu, przez wystawienie nakazu odzyskania środków, odzyskanie kwoty należnej, którą ustalił.

2. Bez uszczerbku dla obowiązków państw AKP lub KiTZ Komisja może formalnie ustalić kwotę należną od podmiotów innych niż państwa na mocy decyzji, która podlega wykonaniu na takich samych warunkach, jak ustanowione w art. 256 Traktatu.

3. Do wykonania ust. 1 i 2 mają zastosowanie art. 81 i 84 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, z uwzględnieniem niezbędnych zmian.

Sekcja 5

Odzyskanie środków

Artykuł 65

1. Księgowy działa na podstawie nakazów odzyskania środków w odniesieniu do należnych kwot należycie ustalonych przez właściwego urzędnika zatwierdzającego. Z należytą starannością zapewnia EFR otrzymanie dochodów i ochronę jego praw.

2. Księgowy odzyskuje kwoty przez potrącenie ich od równoważnych zobowiązań, jakie EFR lub Wspólnota ma wobec dłużnika, który ze swojej strony ma wobec EFR lub Wspólnoty bezsporne i wymagalne roszczenie o ustalonej wysokości.

3. W odniesieniu do bezpośredniego zarządu własnego oraz pośrednich operacji zdecentralizowanych, o których mowa w tytule VI, w przypadku gdy roszczenia, które EFR ma w stosunku do krajowego urzędnika zatwierdzającego, nie zostaną zaspokojone w określonych terminach, właściwy urzędnik zatwierdzający podejmuje wszystkie niezbędne środki w celu uzyskania rzeczywistej spłaty należnych kwot, w stosownych przypadkach także zawieszenie możliwości korzystania z powyższego rodzaju rozwiązań przez dane państwo lub KiTZ.

4. W przypadku gdy delegowany urzędnik zatwierdzający zamierza odstąpić lub częściowo odstąpić od odzyskania ustalonej należności, dopilnowuje on, by odstąpienie to było właściwe i zgodne z zasadą należytego zarządzania finansami i zasadą proporcjonalności. Decyzja o odstąpieniu musi być uzasadniona. Urzędnik zatwierdzający może przekazać uprawnienia związane z podjęciem tej decyzji wyłącznie zgodnie z rozporządzeniem (WE, Euratom) nr 2342/2002.

5. Urzędnik zatwierdzający może anulować lub skorygować ustaloną należność.

6. Należności EFR wobec osób trzecich oraz należności osób trzecich wobec EFR wygasają po pięciu latach.

7. Do wykonania ust. 1–6 mają zastosowanie art. 82–85 i 87–89 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002 z uwzględnieniem niezbędnych zmian.

ROZDZIAŁ 6

Operacje po stronie wydatków

Sekcja 1

Przepisy ogólne

Artykuł 66

Każda pozycja wydatków jest przedmiotem czterech operacji: zaciągnięcia zobowiązania, walidacji, zatwierdzenia i realizacji.

Sekcja 2

Budżetowanie wydatków

Artykuł 67

Budżetowanie wydatków następuje po podjęciu decyzji w sprawie finansowania przez Komisję lub organy, którym Komisja przekazała uprawnienia.

Artykuł 68

1. Zaciągnięcie zobowiązania finansowego przez Komisję jest operacją polegającą na rezerwacji środków finansowych niezbędnych do pokrycia płatności wynikających ze zobowiązania prawnego.

2. Zobowiązanie prawne Komisji jest czynnością polegającą na zaciągnięciu lub ustaleniu przez właściwego urzędnika zatwierdzającego zobowiązania w stosunku do osób trzecich, które skutkuje obciążeniem EFR.

3. Zobowiązanie finansowe i zobowiązanie prawne zaciąga ten sam urzędnik zatwierdzający. Od tej zasady można odstąpić w następujących przypadkach:

a) w przypadku wydatków administracyjnych ponoszonych przez Komisję w rozumieniu art. 69 ust. 3, w odniesieniu do których zobowiązania finansowe zostały podzielone zgodnie z art. 69 ust. 2;

b) w przypadku zobowiązań globalnych odnoszących się do umów w sprawie finansowania na mocy art. 70 ust. 3.

Artykuł 69

1. Zobowiązanie finansowe Komisji ma charakter indywidualny wówczas, gdy beneficjent oraz kwota wydatków są znane.

Zobowiązanie finansowe Komisji ma charakter globalny wówczas, gdy przynajmniej jeden z elementów potrzebnych do określenia zobowiązania indywidualnego nie jest jeszcze znany.

2. Zobowiązania finansowe dotyczące wydatków administracyjnych Komisji mogą być podzielone na roczne raty, płatne przez kilka lat. Podział ten uwzględnia się w stosownych zobowiązaniach prawnych.

3. Następujące wydatki uważa się za wydatki administracyjne do celów art. 68 ust. 3 lit. a) oraz ust. 2 niniejszego artykułu:

a) wydatki na zasoby ludzkie inne niż stali pracownicy;

b) wydatki na szkolenia;

c) wydatki na delegacje służbowe;

d) wydatki reprezentacyjne;

e) wydatki na posiedzenia;

f) wydatki związane z usługami tłumaczy ustnych lub pisemnych wykonujących wolny zawód;

g) wydatki związane z wymianami urzędników;

h) koszty bieżącego wynajmu mienia ruchomego i nieruchomego;

i) koszty różnych ubezpieczeń;

j) koszty sprzątania i utrzymania obiektów;

k) koszty związane z korzystaniem z usług telekomunikacyjnych;

l) koszty wody, gazu oraz energii elektrycznej;

m) koszty publikacji okresowych.

Artykuł 70

1. Właściwy urzędnik zatwierdzający zaciąga zobowiązanie finansowe, zanim zaciągnie wiążące Komisję zobowiązanie prawne względem osób trzecich.

2. Decyzje w sprawie finansowania podejmowane przez Komisję zgodnie z umową AKP-WE lub decyzją o stowarzyszeniu zamorskim, które uprawniają ją do przyznania pomocy finansowej z EFR, stanowią podstawę zobowiązań finansowych Komisji.

3. Następujące działania stanowią zobowiązania prawne Komisji:

a) umowa w sprawie finansowania między Komisją działającą w imieniu Wspólnoty a państwem AKP będącym beneficjentem lub KiTZ będącymi beneficjentami, lub organami przez nie wyznaczonymi;

b) zamówienie lub umowa w sprawie przyznania dotacji między Komisją a krajowymi lub międzynarodowymi organami sektora publicznego lub osobami fizycznymi albo prawnymi odpowiedzialnymi za realizację działania.

4. Każda umowa w sprawie finansowania, zamówienie lub umowa w sprawie przyznania dotacji wyraźnie stanowi, że Komisja, OLAF i Trybunał Obrachunkowy wykonują swoje uprawnienia w zakresie kontroli w odniesieniu do dokumentów i kontroli na miejscu, w stosunku do wszystkich wykonawców i podwykonawców, którzy otrzymali finansowanie z zasobów EFR.

Artykuł 71

Zaciągając zobowiązanie finansowe, właściwy urzędnik zatwierdzający dopilnowuje, by:

a) wydatki zostały ujęte we właściwej pozycji księgowej;

b) środki finansowe były dostępne;

c) wydatki były zgodne ze stosownymi przepisami, zwłaszcza z umową AKP-WE, decyzją o stowarzyszeniu zamorskim, umową wewnętrzną, niniejszym rozporządzeniem oraz wszystkimi aktami przyjętymi w ramach wykonywania tych przepisów;

d) przestrzegana była zasada należytego zarządzania finansami.

Artykuł 72

Rejestrując zobowiązanie prawne, urzędnik zatwierdzający dopilnowuje, by:

a) zobowiązanie miało pokrycie w odpowiadającym mu zobowiązaniu finansowym;

b) wydatki były poprawne i zgodne ze stosownymi przepisami, zwłaszcza z umową AKP-WE, decyzją o stowarzyszeniu zamorskim, umową wewnętrzną, niniejszym rozporządzeniem oraz wszystkimi aktami przyjętymi w ramach wykonywania tych przepisów;

c) przestrzegana była zasada należytego zarządzania finansami.

Sekcja 3

Budżetowanie wydatków w zarządzaniu scentralizowanym lub wspólnym

Artykuł 73

W przypadku gdy zasobami EFR zarządza Komisja w ramach zarządzania scentralizowanego lub wspólnego, budżetowanie wydatków podlega przepisom niniejszej sekcji.

Artykuł 74

1. Z zastrzeżeniem art. 68 ust. 3, zobowiązania prawne odnoszące się do indywidualnych zobowiązań finansowych zawierane są przez Komisję nie później niż do dnia 31 grudnia roku N, gdzie rok N to rok, w którym Komisja zaciągnęła indywidualne zobowiązanie finansowe.

2. Co do zasady, z zastrzeżeniem art. 68 ust. 3, globalne zobowiązania finansowe obejmują koszt całkowity stosownego indywidualnego zobowiązania prawnego zawartego przez Komisję do dnia 31 grudnia roku N + 1, gdzie rok N to rok, w którym Komisja zaciągnęła globalne zobowiązanie finansowe.

Jednak w przypadku realizacji globalnych zobowiązań, o których mowa w art. 70 ust. 3 lit. a), Komisja zawiera stosowne indywidualne umowy dotyczące zamówień i inne umowy nie później niż w ciągu trzech lat od daty zawarcia umowy w sprawie finansowania.

Indywidualne umowy dotyczące zamówień i inne umowy odnoszące się do audytu i oceny mogą zostać zawarte w późniejszym terminie. Klauzule dodatkowe do już zawartych umów można również zawierać w późniejszym terminie.

Po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 oraz pierwszym i drugim akapicie niniejszego ustępu, właściwy urzędnik zatwierdzający umarza niewykorzystane saldo powyższych zobowiązań finansowych.

Artykuł 75

1. Kwota każdego indywidualnego zobowiązania prawnego przyjętego przez Komisję w następstwie zobowiązania globalnego, zanim zostanie ono podpisane, podlega rejestracji przez właściwego urzędnika zatwierdzającego na rachunkach EFR oraz ujęciu w globalnych zobowiązaniach finansowych.

2. Ostateczny termin realizacji zobowiązań prawnych z tytułu działań trwających dłużej niż jeden rok budżetowy oraz odpowiadających im zobowiązań finansowych, z wyjątkiem wydatków administracyjnych, o których mowa w art. 69 ust. 3, ustala się zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami.

Wszelkie części takich zobowiązań, które nie zostały wykonane w ciągu sześciu miesięcy następujących po tym terminie, zostają umorzone, a odpowiadające im środki anulowane.

Kwota zobowiązania finansowego odpowiadającego zobowiązaniu prawnemu, w odniesieniu do którego nie dokonano płatności w ciągu trzech lat następujących po podpisaniu zobowiązania prawnego, zostaje umorzona, a odpowiadające mu środki anulowane.

3. Przepisy ust. 2 mają zastosowanie bez uszczerbku dla decyzji, które Rada może przyjąć na mocy art. 96 i 97 umowy AKP-WE.

Artykuł 76

Zakończenie projektu oraz umorzenie środków finansowych przyznanych zgodnie z art. 73, 74 i 75 następuje w przypadku, gdy zobowiązania prawne podjęte przez Komisję w związku z tym projektem w stosunku do osób trzecich zostały zakończone, a odnośne płatności i wpływy zostały odnotowane na rachunkach EFR.

Sekcja 4

Budżetowanie wydatków w zarządzaniu zdecentralizowanym

Artykuł 77

W przypadku gdy zasoby EFR zarządzane są na zasadach zarządzania zdecentralizowanego, budżetowanie wydatków przez Komisję podlega przepisom niniejszej sekcji.

Artykuł 78

1. Umowy w sprawie finansowania są zawierane z beneficjentami – państwami AKP lub KiTZ – nie później niż do dnia 31 grudnia roku N + 1, gdzie rok N oznacza rok, w którym przyjęto globalne zobowiązanie finansowe Komisji.

W przypadku gdy umowy w sprawie finansowania nie zostały zawarte w terminie ustanowionym w akapicie pierwszym, odpowiadające im środki zostają anulowane.

2. Komisja ma obowiązek dokonywać płatności z zasobów EFR w każdym przypadku, gdy właściwy urzędnik zatwierdzający zatwierdza zamówienia, umowy w sprawie przyznania dotacji i preliminarze programów, zgodnie z art. 101 ust. 3.

Właściwy urzędnik zatwierdzający rejestruje na rachunkach EFR, przed podpisaniem zatwierdzenia, kwotę każdego indywidualnego zobowiązania prawnego, które zatwierdził w następstwie zobowiązania globalnego. Ujmuje tę kwotę w globalnych zobowiązaniach finansowych.

3. Przepisy ust. 1 mają zastosowanie bez uszczerbku dla decyzji, które Rada może przyjąć na mocy art. 96 i 97 umowy AKP-WE.

Artykuł 79

Działając zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, o której mowa w art. 11, oraz w ramach swoich uprawnień, Komisja podejmuje starania w celu dopilnowania, by:

a) zobowiązania prawne realizujące postanowienia umów w sprawie finansowania, o których mowa w art. 78 ust. 1, zostały zaciągnięte nie później niż trzy lata od daty zawarcia odpowiadającej im umowy w sprawie finansowania. Indywidualne umowy dotyczące zamówień i umowy w zakresie audytu i oceny oraz klauzule dodatkowe do umów już zawartych można również zawierać w późniejszym terminie;

b) kwota indywidualnego zobowiązania finansowego, odpowiadającego zobowiązaniu prawnemu realizującemu postanowienia umowy w sprawie finansowania, o której mowa w art. 78 ust. 1, w odniesieniu do którego nie dokonano płatności w ciągu trzech lat następujących po podpisaniu zobowiązania prawnego, zostaje umorzona.

Po upływie terminu określonego w umowie w sprawie finansowania, w którym miało nastąpić zaciągnięcie zobowiązania prawnego, o którym mowa w akapicie pierwszym lit. a), właściwy urzędnik zatwierdzający umarza niewykorzystane saldo odpowiadających mu zobowiązań finansowych.

Zobowiązania prawne, o których mowa w akapicie pierwszym lit. b), to zamówienia, umowy w sprawie przyznania dotacji lub preliminarze programów zawarte przez państwa AKP, KiTZ lub ich władze albo zamówienia lub umowy w sprawie przyznania dotacji zawarte przez Komisję działającą w ich imieniu i na ich rzecz. Do celów stosowania niniejszego akapitu Komisja, w porozumieniu z beneficjentami będącymi państwami AKP i KiTZ, ujmuje właściwe postanowienia w umowach w sprawie finansowania, o których mowa w art. 78 ust. 1.

Artykuł 80

Zakończenia projektu oraz umorzenia środków przyznanych zgodnie z art. 78 i 79 dokonuje państwo AKP lub KiTZ, lub jego władze, lub Komisja działająca przy tym projekcie w ich imieniu i na ich rzecz wobec osób trzecich, po wypełnieniu zaciągniętych zobowiązań prawnych oraz po zapisaniu w księgach EFR odnośnych płatności i wpływów.

Sekcja 5

Walidacja wydatków

Artykuł 81

1. Walidacja wydatków jest czynnością polegającą na tym, że właściwy urzędnik zatwierdzający:

a) weryfikuje istnienie roszczenia wierzyciela;

b) określa lub weryfikuje stan faktyczny i kwotę roszczenia;

c) weryfikuje warunki wymagalności płatności.

2. Do walidacji wydatków mają zastosowanie art. 97–101 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002 z uwzględnieniem niezbędnych zmian.

Sekcja 6

Zatwierdzanie wydatków

Artykuł 82

1. Zatwierdzenie wydatków jest czynnością polegającą na tym, że właściwy urzędnik zatwierdzający, sprawdziwszy dostępność środków finansowych i wydając zlecenie płatnicze, zleca księgowemu dokonanie płatności kwoty wydatków, której walidacji dokonał.

2. W przypadku płatności okresowych dokonywanych z tytułu usług, w tym usług najmu, bądź dostaw urzędnik zatwierdzający po dokonaniu analizy ryzyka może zarządzić stosowanie systemu polecenia zapłaty.

3. Do wykonania niniejszego artykułu mają zastosowanie art. 102 i 103 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, z uwzględnieniem niezbędnych zmian.

Sekcja 7

Realizacja wydatków

Artykuł 83

1. Płatności dokonuje się wyłącznie po przedłożeniu dowodu, że dane działanie jest zgodne z aktem podstawowym lub umową. Płatność obejmuje przynajmniej jedną z następujących operacji:

a) płatność całej należnej kwoty;

b) płatność całej należnej kwoty dokonaną w którykolwiek z następujących sposobów: (i) prefinansowanie, które może być podzielone na wiele płatności; (ii) jedna lub kilka płatności okresowych; (iii) płatność salda kwot należnych.

2. W księgach należy dokonać rozróżnienia między różnymi rodzajami płatności, o których mowa w ust. 1, wówczas, gdy są dokonywane.

3. Artykuły 104 i 105 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002 mają zastosowanie z uwzględnieniem niezbędnych zmian.

Artykuł 84

Księgowy realizuje wydatki w granicach dostępnych środków finansowych.

Artykuł 85

Płatności dokonuje się za pośrednictwem rachunków bankowych, o których mowa w art. 44. Szczegółowe zasady otwierania takich rachunków, administrowania nimi i korzystania z nich ustala księgowy.

Zasady te ustanawiają w szczególności wymóg wspólnego składania podpisów na poleceniach przelewu i wszystkich płatnościach bankowych przez dwóch pracowników należycie upoważnionych przez księgowego.

Artykuł 86

W przypadku płatności dokonywanych przez administratora płatności właściwy urzędnik zatwierdzający dopilnowuje, by zostały one skontrolowane przed ich realizacją.

Sekcja 8

Terminy operacji po stronie wydatków

Artykuł 87

1. Walidacja, zatwierdzenie i realizacja wydatków zostają zakończone w terminie nie dłuższym niż 90 dni od dnia, w którym płatność staje się wymagalna. Krajowy lub regionalny urzędnik zatwierdzający zatwierdza wydatki i informuje o nich właściwego urzędnika zatwierdzającego Komisji nie później niż 45 dni przed upływem tego terminu.

2. Wierzyciele, którzy otrzymują płatności z opóźnieniem, mają prawo do otrzymania odsetek za opóźnienie zgodnie z art. 106 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002.

3. Roszczenia z tytułu opóźnionych płatności, za które odpowiada Komisja zgodnie z art. 37 załącznika IV do umowy AKP-WE, są pokrywane przez Komisję z rachunku lub rachunków określonych w art. 1 ust. 6 umowy wewnętrznej.

ROZDZIAŁ 7

Systemy informatyczne

Artykuł 88

1. W przypadku gdy operacje po stronie dochodów i wydatków są administrowane za pomocą systemów komputerowych, dokumenty mogą być podpisywane z wykorzystaniem procedur skomputeryzowanych lub elektronicznych.

2. Do wykonania niniejszego artykułu mają zastosowanie art. 107 i 108 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, z uwzględnieniem niezbędnych zmian.

ROZDZIAŁ 8

Audytor wewnętrzny

Artykuł 89

Audytorem wewnętrznym EFR jest audytor wewnętrzny Komisji. Wykonuje on swoje obowiązki zgodnie ze stosownymi standardami międzynarodowymi. Odpowiada on przed Komisją za sprawdzenie poprawnego działania systemów i procedur realizowania zasobów EFR, którymi zarządza Komisja na mocy art. 2. Audytorem wewnętrznym nie może być urzędnik zatwierdzający ani księgowy.

Artykuł 90

1. Audytor wewnętrzny doradza Komisji w sprawach związanych z ryzykiem, wydając niezależne opinie na temat jakości systemów zarządzania i kontroli oraz wydając zalecenia dotyczące poprawy warunków wykonywania operacji oraz wspierania należytego zarządzania finansami.

Odpowiada on w szczególności za następujące kwestie:

a) ocenę stosowności i skuteczności wewnętrznych systemów zarządzania oraz działania służb odnośnie do realizacji polityk, programów i działań przez odniesienie do związanych z nimi zagrożeń;

b) ocenę wydajności i skuteczności wewnętrznych systemów kontroli i audytu mających zastosowanie do każdej operacji dotyczącej realizacji zasobów EFR.

2. Audytor wewnętrzny korzysta z pełnego i nieograniczonego dostępu do wszystkich informacji niezbędnych do wykonywania swoich obowiązków, w razie potrzeby na miejscu, także w państwach członkowskich oraz w państwach trzecich.

3. Audytor wewnętrzny składa Komisji sprawozdanie dotyczące swoich ustaleń i zaleceń. Komisja dopilnowuje, by podejmowano działania w sprawie zaleceń wynikających z przeprowadzonych audytów. Audytor wewnętrzny składa również Komisji roczne sprawozdanie z audytu wewnętrznego, wykazujące liczbę i rodzaj przeprowadzonych audytów, zalecenia i działania podjęte w następstwie tych zaleceń.

4. Co roku Komisja przesyła organowi udzielającemu absolutorium sprawozdanie podsumowujące liczbę i rodzaj przeprowadzonych audytów wewnętrznych, przedstawione zalecenia i działania podjęte w ich następstwie.

5. Do wykonania niniejszego artykułu mają zastosowanie art. 109–115 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, z uwzględnieniem niezbędnych zmian.

TYTUŁ V

ZAMÓWIENIA

ROZDZIAŁ 1

Przepisy ogólne

Sekcja 1

Zakres i zasady udzielania zamówień

Artykuł 91

1. Zamówienia publiczne są zamówieniami o charakterze odpłatnym zawieranymi na piśmie przez jednego lub większą liczbę wykonawców z jedną lub większą liczbą podmiotów zamawiających w rozumieniu art. 92, w celu uzyskania, po dokonaniu opłaty w całości lub w części z zasobów EFR, dostawy ruchomości lub nieruchomości, wykonania robót budowlanych lub świadczenia usług.

Zamówienia te obejmują:

a) zamówienia na dostawy;

b) zamówienia na roboty budowlane;

c) zamówienia na świadczenie usług.

2. Umowy ramowe oznaczają umowy zawarte między jedną lub większą liczbą podmiotów zamawiających i jednym lub większą liczbą wykonawców w celu ustanowienia warunków regulujących zamówienia, które mają być udzielane przez pewien okres, w szczególności w odniesieniu do cen i, w stosownych przypadkach, przewidywanej ilości. Do umów tych zastosowanie mają przepisy niniejszego tytułu odnoszące się do procedury udzielania zamówień, w tym ich ogłaszania.

Artykuł 92

1. Podmiotami zamawiającymi do celów niniejszego tytułu są:

a) państwa AKP będące beneficjentami lub należycie przez nie umocowane organy w oficjalnych organach regionalnych lub ich przedstawiciele;

b) Komisja, w przypadku zamówień udzielanych na jej własny rachunek;

c) Komisja w imieniu i na rachunek jednego lub większej liczby państw AKP będących beneficjentami;

d) podmiot krajowego lub międzynarodowego sektora publicznego lub osoby fizyczne lub prawne, które podpisały umowę w sprawie finansowania lub umowę w sprawie przyznania dotacji z co najmniej jednym państwem AKP lub z Komisją na rzecz realizacji programu lub projektu.

2. Procedury udzielania zamówień są ustanawiane w umowach w sprawie finansowania, o których mowa w art. 70 ust. 3.

Sekcja 2

Publikacja

Artykuł 93

W granicach uprawnień powierzonych jej przez umowę AKP-WE oraz zgodnie z warunkami ustanowionymi w jej załączniku IV Komisja podejmuje niezbędne kroki w celu zapewnienia publikacji międzynarodowych procedur przetargowych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej oraz w Internecie.

ROZDZIAŁ 2

Procedury udzielania zamówień

Artykuł 94

1. W przypadku zamówień odnoszących się do działań finansowanych przez EFR w celu udzielenia pomocy państwom AKP obowiązują warunki udziału i procedury udzielania zamówień określone w załączniku IV do umowy AKP-WE.

W przypadku zamówień odnoszących się do działań finansowanych przez EFR w celu udzielenia pomocy KiTZ obowiązują procedury udzielania zamówień określone w środkach wykonawczych do decyzji o stowarzyszeniu zamorskim.

2. Jeżeli Komisja występuje jako podmiot zamawiający w celu dostarczenia pomocy humanitarnej lub pomocy nadzwyczajnej w ramach umowy AKP-WE lub decyzji o stowarzyszeniu zamorskim, musi ona przestrzegać odpowiednich zasad wspólnotowych dotyczących zamówień.

Artykuł 95

Dokumenty dotyczące zaproszenia do składania ofert zawierają pełny, jasny i precyzyjny opis przedmiotu zamówienia oraz określają kryteria wykluczenia, selekcji i udzielenia zamówienia mające zastosowanie do danego zamówienia.

Artykuł 96

1. Kandydaci lub oferenci są wykluczani z udziału w procedurze udzielania zamówienia w przypadku gdy:

a) prowadzone jest w stosunku do nich postępowanie upadłościowe, likwidacyjne, są poddani zarządowi sądowemu, prowadzą postępowanie układowe z wierzycielami, zawiesili działalność gospodarczą, lub prowadzone jest wobec nich postępowanie dotyczące tych kwestii, bądź też znajdują się w podobnej sytuacji wynikającej z podobnej procedury przewidzianej w krajowych przepisach ustawowych lub wykonawczych;

b) zostali skazani prawomocnym wyrokiem za przestępstwo dotyczące ich działalności zawodowej;

c) dopuścili się poważnego uchybienia zawodowego, udowodnionego za pomocą wszelkich środków, jakie podmiot zamawiający może uzasadnić;

d) nie wypełnili zobowiązań odnoszących się do opłacenia składek na zabezpieczenie społeczne lub zapłacenia podatków zgodnie z przepisami prawa kraju, w którym mają siedzibę, lub z przepisami prawa kraju podmiotu zamawiającego lub kraju, w którym zamówienie ma być zrealizowane;

e) wydano wobec nich prawomocny wyrok za nadużycia finansowe, korupcję, udział w organizacji przestępczej lub jakiekolwiek inne działanie niezgodne z prawem, szkodzące interesom finansowym Wspólnot;

f) obecnie podlegają karze administracyjnej, o której mowa w art. 99.

Litery a)–d) w akapicie pierwszym nie mają zastosowania do zakupu dostaw na szczególnie korzystnych warunkach od dostawcy ostatecznie zaprzestającego działalności gospodarczej lub od syndyka bądź likwidatora masy upadłości, w przypadku układu z wierzycielami lub innej procedury o podobnym charakterze na mocy prawa krajowego.

2. Kandydaci lub oferenci zaświadczają, że nie znajdują się w żadnej z sytuacji wymienionych w ust. 1. Podmiot zamawiający może jednak odstąpić od wymogu przedstawienia takiego zaświadczenia w przypadku zamówień o bardzo niskiej wartości.

Do celów poprawnego stosowania ust. 1 kandydat lub oferent na wezwanie podmiotu zamawiającego ma obowiązek:

a) jeżeli jest osobą prawną – przedłożyć informacje o prawie własności lub o prawie do zarządzania, kontroli i reprezentowania osoby prawnej;

b) jeżeli przewidywane jest podwykonawstwo – zaświadczyć, że dany podwykonawca nie znajduje się w żadnej z sytuacji wymienionych w ust. 1.

3. Do wykonania niniejszego artykułu ma zastosowanie art. 133 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, z uwzględnieniem niezbędnych zmian.

Artykuł 97

Nie udziela się zamówień kandydatom lub oferentom, którzy w trakcie procedury udzielania zamówienia:

a) podlegają konfliktowi interesów;

b) przedstawili nieprawdziwe informacje, składając informacje wymagane przez podmiot zamawiający jako warunek udziału w procedurze udzielania zamówienia, lub też w ogóle nie przedstawili tych informacji;

c) znajdują się w jednej z sytuacji, o których mowa w art. 96 ust. 1, wykluczających z procedury udzielania zamówienia.

Artykuł 98

W granicach uprawnień powierzonych jej na mocy umowy AKP-WE Komisja podejmuje kroki w celu wykorzystania centralnej bazy danych ustanowionej na mocy rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002, zawierającej szczegółowe informacje dotyczące kandydatów i oferentów, którzy znajdują się, zgodnie z zasadami określonymi w załączniku IV do umowy AKP-WE, w sytuacji, która wyklucza ich z udziału w procedurach udzielania zamówień odnoszących się do działań finansowanych przez EFR.

Artykuł 99

1. Z zastrzeżeniem załącznika IV do umowy AKP-WE podmiot zamawiający może nałożyć kary administracyjne lub finansowe na:

a) kandydatów lub oferentów w przypadkach określonych w art. 97 lit. b);

b) wykonawców, w przypadku których stwierdzono poważne naruszenia ich zobowiązań wynikających z zamówień objętych EFR.

We wszystkich przypadkach podmiot zamawiający musi jednak najpierw umożliwić osobie zainteresowanej przedstawienie swoich uwag.

2. Kary, o których mowa w ust. 1, są proporcjonalne do wagi zamówienia oraz powagi uchybień i mogą polegać na:

a) wykluczeniu danego kandydata lub oferenta, lub wykonawcy z zamówień i dotacji finansowanych z EFR na okres maksymalnie dziesięciu lat; lub

b) zapłaceniu kar finansowych przez kandydata lub oferenta, lub wykonawcę, w wysokości nieprzekraczającej wartości przedmiotowego zamówienia.

3. Do zamówień finansowanych z zasobów EFR ma zastosowanie art. 134b rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, z uwzględnieniem niezbędnych zmian.

TYTUŁ VI

BEZPOŚREDNI ZARZĄD WŁASNY I POŚREDNIE ZARZĄDZANIE ZDECENTRALIZOWANE

Artykuł 100

Niniejszy tytuł reguluje bezpośredni zarząd własny i pośrednie zarządzanie zdecentralizowane określone w art. 24 załącznika IV do umowy AKP-WE. Ma on zastosowanie do współpracy finansowej z KiTZ, z uwzględnieniem niezbędnych zmian.

Artykuł 101

1. W przypadku bezpośredniego zarządu własnego, projekty i programy są realizowane bezpośrednio przez służby publiczne danych państw AKP.

Wspólnota wnosi wkład w koszty tych organów przez dostarczanie wyposażenia lub materiałów, których im brakuje, lub zasobów umożliwiających im zatrudnienie dodatkowych potrzebnych pracowników, takich jak eksperci z danego państwa AKP lub z innego państwa AKP. Udział Wspólnoty pokrywa wyłącznie koszty poniesione w ramach środków dodatkowych oraz wydatki tymczasowe odnoszące się do realizacji, które są ściśle ograniczone do wymagań danego projektu.

Zarządzanie finansami projektu realizowanego przez bezpośredni zarząd własny zgodnie z akapitem pierwszym i drugim prowadzone jest za pośrednictwem lokalnych kont zaliczkowych zarządzanych przez lokalnego administratora środków zaliczkowych oraz lokalnego księgowego, których, za uprzednią zgodą właściwego urzędnika zatwierdzającego Komisji, wyznaczył krajowy lub regionalny urzędnik zatwierdzający.

2. W przypadku pośredniego zarządzania zdecentralizowanego podmiot zamawiający w rozumieniu art. 92 ust. 1 lit. a) powierza zadania związane z realizacją projektów lub programów podmiotom prawa publicznego danego państwa AKP lub podmiotom prawa prywatnego, które są prawnie oddzielone od danego państwa AKP.

W takich przypadkach dany podmiot przejmuje odpowiedzialność za zarządzanie programem lub projektem i jego realizację zamiast krajowego lub regionalnego urzędnika zatwierdzającego. Zadania przekazane w ten sposób mogą obejmować uprawnienia do zawierania umów oraz zarządzania nimi, a także nadzór nad robotami budowlanymi w imieniu lub na rachunek danych państw AKP.

3. Bezpośredni zarząd własny i pośrednie zarządzanie zdecentralizowane są realizowane na zasadach programu działań, które mają zostać przeprowadzone, oraz preliminarza ich kosztów („preliminarz programu”). Preliminarz programu jest dokumentem określającym program działań, które należy przeprowadzić, oraz wymagane zasoby ludzkie i materialne, stosowny budżet i szczegółowe techniczne i administracyjne ustalenia wykonawcze, dotyczące zdecentralizowanej realizacji projektu w określonym czasie przez bezpośredni zarząd własny i, o ile to możliwe, w drodze zamówień publicznych i przyznawania szczególnych dotacji.

Każdy preliminarz programu jest przygotowywany przez lokalnego administratora środków zaliczkowych i lokalnego księgowego, o których mowa w ust. 1 akapit trzeci, w przypadku bezpośredniego zarządu własnego, lub przez organ, o którym mowa w ust. 2, w przypadku pośredniego zarządzania zdecentralizowanego. Następnie jest zatwierdzany przez krajowego lub regionalnego urzędnika zatwierdzającego oraz przez właściwego urzędnika zatwierdzającego Komisji przed rozpoczęciem działań, których taki preliminarz dotyczy.

4. W kontekście realizacji preliminarzy programów, o których mowa w ust. 3, procedury udzielania zamówień i przyznawania dotacji są zgodne z procedurami określonymi, odpowiednio, w tytułach V i VII.

5. Umowy w sprawie finansowania, o których mowa w art. 70 ust. 3, muszą ustanawiać przepisy dotyczące wykonywania bezpośredniego zarządu własnego lub pośredniego zarządzania zdecentralizowanego.

Artykuł 102

W przypadku pośredniego zarządzania zdecentralizowanego podmiot zamawiający, o którym mowa w art. 92 ust. 1 lit. a), zawiera umowę o przekazaniu uprawnień przy powierzaniu zadań związanych z realizacją projektu podmiotowi prawa publicznego danych państw AKP lub podmiotowi prawa prywatnego, który pełni misję służby publicznej, W przypadku powierzenia powyższych zadań podmiotowi prawa prywatnego, podmiot zamawiający zawiera z nim umowę o świadczeniu usług. Komisja dopilnowuje, by umowa o przekazaniu uprawnień lub umowa o świadczeniu usług określała:

a) odpowiednie przepisy dotyczące kontroli wykorzystania zasobów EFR przez Komisję, OLAF, krajowego lub regionalnego urzędnika zatwierdzającego, Trybunał Obrachunkowy oraz krajowe organy kontrolne danych państw AKP;

b) wyraźne określenie i dokładne rozgraniczenie uprawnień przekazanych danemu organowi oraz uprawnień, które pozostają w gestii krajowego lub regionalnego urzędnika zatwierdzającego;

c) procedury, które mają być przestrzegane podczas wykonywania w ten sposób przekazanych uprawnień, takich jak wybór działań, które mają być finansowane, udzielanie zamówień lub nadzór nad robotami budowlanymi;

d) możliwość przeglądu ex post oraz kar finansowych, w przypadku gdy przyznawanie środków finansowych lub udzielanie zamówień przez dany organ nie odpowiada procedurom określonym w lit. c);

e) skuteczny i wydajny system kontroli wewnętrznej operacji zarządzania, zapewniający skuteczne rozdzielenie obowiązków urzędnika zatwierdzającego i księgowego;

f) system rachunkowy, który umożliwia weryfikację prawidłowego wykorzystania zasobów EFR oraz wykazywania wykorzystania środków finansowych w sprawozdaniu finansowym EFR.

TYTUŁ VII

DOTACJE

ROZDZIAŁ 1

Zakres i formy dotacji

Artykuł 103

1. Dotacje są bezpośrednimi wkładami finansowymi, przyznawanymi na zasadzie darowizny, pochodzącymi z zasobów EFR i przeznaczonymi na finansowanie:

a) działań zmierzających do osiągnięcia celu umowy AKP-WE lub decyzji o stowarzyszeniu zamorskim lub programu czy projektu przyjętego zgodnie z tą umową lub decyzją;

b) lub funkcjonowania organu, który dąży do osiągnięcia takiego celu.

Dotacje przyznawane są w drodze pisemnej umowy lub decyzji Komisji skierowanej do wybranego wnioskodawcy.

2. W rozumieniu niniejszego tytułu dotacjami nie są:

a) umowy w sprawie finansowania, o których mowa w art. 70 ust. 3 lit. a);

b) zamówienia publiczne, o których mowa w tytule V, lub bezpośredni zarząd własny, o którym mowa w tytule VI;

c) pożyczki, gwarancje, składki, zamówienia, dotacje na spłatę oprocentowania lub wszystkie inne operacje finansowe, którymi zarządza EBI;

d) bezpośrednie lub pośrednie wsparcie budżetowe lub pomoc mająca na celu zmniejszenie zadłużenia lub wsparcie przychodów z wywozu w przypadku wahań krótkoterminowych;

e) płatności wniesione na rzecz organów, którym Komisja przekazała uprawnienia w zakresie zadań wykonawczych, zgodnie z art. 25–28 lub w ramach wspólnego zarządzania, o którym mowa w art. 29.

3. Do niniejszego tytułu mają zastosowanie art. 160–184a (tytuł VI „Dotacje”) oraz art. 253 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2342/2002, z uwzględnieniem niezbędnych zmian.

Artykuł 104

1. Dotacje mogą przyjmować następujące formy:

a) zwrot określonej części faktycznie poniesionych kosztów kwalifikowalnych;

b) płatności ryczałtowe;

c) finansowanie według stawki ryczałtowej;

d) połączenie form dotacji, o których mowa w lit. a), b) i c);

2. Dotacje nie przekraczają ogólnego pułapu środków wyrażonego w postaci wartości bezwzględnej.

ROZDZIAŁ 2

Zasady

Artykuł 105

1. Przyznawanie dotacji podlega zasadom przejrzystości i równego traktowania.

Dotacje nie mogą się kumulować ani też być przyznawane z mocą wsteczną, a ponadto muszą pociągać za sobą współfinansowanie.

W żadnym przypadku nie można przekroczyć łącznych kosztów kwalifikujących się do finansowania, określonych w umowie w sprawie przyznania dotacji.

2. Celem ani skutkiem dotacji nie może być osiągnięcie korzyści finansowych przez beneficjenta.

Ustęp 2 nie ma zastosowania do:

a) stypendiów naukowych, badawczych lub szkoleniowych wypłacanych osobom fizycznym;

b) nagród przyznanych w ramach konkursów;

c) działań mających na celu wzmocnienie potencjału finansowego beneficjenta lub wytworzenie przez niego dochodu.

Artykuł 106

1. Przyznanie dotacji następuje na podstawie rocznego programu prac publikowanego na początku roku.

Ten roczny program prac realizowany jest przez publikację zaproszeń do składania wniosków, z wyjątkiem należycie umotywowanych, wyjątkowych nagłych przypadków lub jeżeli sytuacja beneficjenta lub charakter działania nie pozostawia innego wyboru w przypadku danego działania, lub jeżeli beneficjent jest wymieniony w umowie AKP-WE i decyzji o stowarzyszeniu zamorskim jako odbiorca dotacji.

Akapit pierwszy nie ma zastosowania do operacji niesienia pomocy w ramach zarządzania kryzysowego i pomocy humanitarnej.

2. Wszystkie dotacje udzielane w ciągu roku budżetowego co roku publikowane z należytym poszanowaniem wymogów zachowania poufności i bezpieczeństwa.

Artykuł 107

1. W ramach każdego działania można przyznać tylko jedną dotację z zasobów EFR każdemu z beneficjentów.

2. W danym roku budżetowym beneficjent może uzyskać tylko jedną dotację operacyjną z zasobów EFR.

Wnioskodawca bezzwłocznie powiadamia urzędnika zatwierdzającego o wielokrotnych wnioskach i wielokrotnych dotacjach odnoszących się do tego samego działania lub do tego samego programu prac.

W żadnym przypadku nie może dojść do dwukrotnego finansowania tych samych kosztów z zasobów EFR.

Artykuł 108

1. Dotację można przyznać na działanie, które już się rozpoczęło, jedynie w przypadku gdy wnioskodawca wykaże konieczność rozpoczęcia działania przed przyznaniem dotacji.

W takich przypadkach koszty kwalifikujące się do finansowania nie mogą zostać poniesione przed dniem złożenia wniosku o przyznanie dotacji, z wyjątkiem należycie umotywowanych, wyjątkowych przypadków lub przypadku wydatków niezbędnych dla właściwego wykonania operacji niesienia pomocy w ramach zarządzania kryzysowego lub pomocy humanitarnej, przewidzianych w umowie AKP-WE lub decyzji o stowarzyszeniu zamorskim.

Nie można przyznać z mocą wsteczną dotacji na działania już zakończone.

2. Dotacja operacyjna przyznawana jest w ciągu sześciu miesięcy po rozpoczęciu roku budżetowego beneficjenta. Koszty kwalifikujące się do finansowania nie mogą zostać poniesione przed złożeniem wniosku o przyznanie dotacji ani też przed rozpoczęciem roku budżetowego beneficjenta.

Artykuł 109

Dotacja nie może być przeznaczona na sfinansowanie całkowitych kosztów działania, z wyjątkiem przypadków, w których okaże się to niezbędne do zrealizowania działania.

Dotacja nie może być przeznaczona na sfinansowanie całości wydatków operacyjnych beneficjenta.

ROZDZIAŁ 3

Procedura przyznawania dotacji

Artykuł 110

1. Wnioski o przyznanie dotacji przedkładane są na piśmie.

2. Wnioski o przyznanie dotacji kwalifikują się do rozpatrzenia, jeśli przedkładane są przez:

a) osoby prawne: wnioski o przyznanie dotacji mogą kwalifikować się do rozpatrzenia, jeśli przedkładane są przez podmioty nieposiadające osobowości prawnej na mocy właściwego prawa krajowego, pod warunkiem że ich przedstawiciele są uprawnieni do podejmowania w ich imieniu zobowiązań prawnych oraz biorą na siebie odpowiedzialność finansową;

b) osoby fizyczne: jeśli uzasadnione jest to rodzajem lub charakterem działania lub celem, jaki zamierza osiągnąć wnioskodawca.

3. Nie można przyznać dotacji wnioskodawcom, którzy w czasie procedury przyznawania dotacji znajdowali się w jednej z sytuacji określonych w art. 96 ust. 1, art. 97 i art. 99 ust. 2 lit. a), wykluczających z procedury.

Wnioskodawcy muszą zaświadczyć, że nie znajdują się w żadnej z sytuacji, o których mowa w akapicie pierwszym. Urzędnik zatwierdzający może jednak odstąpić od wymogu przedstawiania takiego zaświadczenia w przypadku dotacji o bardzo niskiej warto