PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 333/1

DECYZJA KOMISJI

z dnia 5 kwietnia 2011 r.

w sprawie środków pomocy C 11/09 (ex NN 53b/08, NN 2/10 i N 19/10) wdrożonych przez państwo niderlandzkie na rzecz ABN AMRO Group NV (utworzonej w wyniku połączenia Fortis Bank Nederland i ABN AMRO N)

(notyfikowana jako dokument nr C(2011) 2114)

(Jedynie tekst w języku angielskim jest autentyczny)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2011/823/UE)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,

po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag (1) zgodnie z przywołanym art. 108 ust. 2 i uwzględniając otrzymane odpowiedzi,

a także mając na uwadze, co następuje:

1. PROCEDURA

(1) W dniu 3 października 2008 r. państwo niderlandzkie nabyło Fortis Bank Nederland („FBN”) (tj. niderlandzką bankową spółkę zależną finansowej spółki holdingowej Fortis SA/NV (2)), w tym aktywa ABN AMRO Holding znajdujące się w posiadaniu FBN („ABN AMRO N”), za kwotę 12,8 mld EUR. W ramach tej samej transakcji państwo niderlandzkie zastąpiło również Fortis Bank SA/NV, belgijską bankową spółkę zależną Fortis SA/NV, występując jako wierzyciel kredytowy FBN na kwotę o wartości nominalnej 16,1 mld EUR (3). Państwo niderlandzkie przyznało również FBN krótkoterminowy instrument wsparcia płynności w wysokości 45 mld EUR i zgodziło się zabezpieczyć Fortis SA/NV przed kosztami i zobowiązaniami wynikającymi z porozumienia akcjonariuszy konsorcjum. W porozumieniu akcjonariuszy konsorcjum zawarto prawa i obowiązki trzech instytucji finansowych (Fortis SA/NV, Banco Santander i Royal Bank of Scotland („RBS”), czyli trzech „członków konsorcjum”), które wspólnie złożyły ofertę przejęcia ABN AMRO Holding za pośrednictwem nowo powstałego podmiotu prawnego „RFS Holdings”. W dniu 7 października 2008 r. państwo niderlandzkie powiadomiło Komisję o środkach z dnia 3 października 2008 r. (tj. o nabyciu FBN za kwotę 12,8 mld EUR, konwersji kredytów długoterminowych o wartości nominalnej 16,1 mld EUR i krótkoterminowym instrumencie wsparcia płynności w wysokości 45 mld EUR, zwanych dalej „transakcjami zintegrowanymi z dnia 3 października 2008 r.”) jako środkach niestanowiących pomocy państwa w celu uzyskania pewności prawa wobec tych środków. W związku z tym, że działania już zostały wdrożone, Komisja zarejestrowała sprawę jako sprawę NN (tj. NN 53b/08).

(2) Podczas negocjacji prowadzących do nabycia FBN w dniu 3 października 2008 r. państwo niderlandzkie opierało się na sprawozdaniu z zewnętrznej wyceny przeprowadzonej przez […] (4), którego kopię przesłano do Komisji w dniu 15 października 2008 r.

(3) Pismem z dnia 30 października 2008 r. Komisja przekazała niderlandzkiemu Ministerstwu Finansów swoją wstępną opinię, według której środki z dnia 3 października 2008 r. wydawały się stanowić pomoc państwa na rzecz FBN. W dniu 20 listopada 2008 r. odbyło się posiedzenie z udziałem służb Komisji i państwa niderlandzkiego.

(4) W dniu 21 listopada 2008 r. państwo niderlandzkie oficjalnie zdecydowało, że FBN i ABN AMRO N nie będą już osobnymi przedsiębiorstwami i że przystąpi ono do ich połączenia („połączenie”) zgodnie z wcześniejszymi planami Fortis SA/NV.

(5) W dniu 3 grudnia 2008 r. Komisja podjęła decyzję (5) („decyzja z dnia 3 grudnia 2008 r.”) stwierdzającą, że środki zastosowane przez państwo niderlandzkie w dniu 3 października 2008 r. na rzecz Fortis Bank SA/NV stanowią pomoc państwa zgodną ze wspólnym rynkiem. W motywie 4 tej decyzji stwierdzono jednak wyraźnie, że Komisja zbada w ramach oddzielnej procedury, czy środki wdrożone w dniu 3 października 2008 r. obejmowały również pomoc na rzecz FBN.

(6) W dniu 17 grudnia 2008 r. państwo niderlandzkie poinformowało Komisję o zamiarze nabycia ABN AMRO N od FBN za kwotę 6,5 mld EUR. Nabycie miało miejsce w dniu 24 grudnia 2008 r. W celu uzyskania pewności prawa w dniu 2 lutego 2009 r. władze niderlandzkie powiadomiły Komisję o tym nabyciu jako o środku niestanowiącym pomocy państwa.

(7) W dniu 24 grudnia 2008 r. RBS, Banco Santander i państwo niderlandzkie podpisały poprawkę do porozumienia akcjonariuszy konsorcjum, na mocy której państwo niderlandzkie zastąpiło Fortis SA/NV w porozumieniu akcjonariuszy konsorcjum.

(8) W dniu 6 marca 2009 r. państwo niderlandzkie przesłało do Komisji sprawozdanie due diligence (6) dotyczące nabytych przedsiębiorstw, przygotowane przez […] na wniosek państwa niderlandzkiego.

(9) Decyzją z dnia 8 kwietnia 2009 r. („decyzją z dnia 8 kwietnia 2009 r.”) Komisja wszczęła procedurę określoną w art. 108 ust. 2 Traktatu pod numerem sprawy C 11/09 (ex NN 53b/08) w odniesieniu do rzekomej pomocy przyznanej na rzecz FBN i ABN AMRO N.

(10) W dniu 6 maja 2009 r. Komisja otrzymała pismo ze skargą od Van Lanschot Bank („skarżącego”), niderlandzkiego konkurenta FBN i ABN AMRO N. Komisja przekazała przedmiotowe pismo państwu niderlandzkiemu w dniu 22 lipca 2009 r. z prośbą o uwagi. Państwo niderlandzkie poprosiło o przedłużenie terminu w dniu 20 sierpnia 2009 r. i przesłało szczegółową odpowiedź na skargę w dniu 22 września 2009 r. Skarżący dostarczył dodatkowe informacje w pismach z dnia 21 sierpnia 2009 r. i 28 sierpnia 2009 r. Przedmiotowe pisma przekazano państwu niderlandzkiemu w dniu 23 września 2009 r., a państwo niderlandzkie odpowiedziało na nie w dniu 29 października 2009 r.

(11) W dniu 15 maja 2009 r. państwo niderlandzkie przesłało Komisji pismo z odpowiedziami na kwestie poruszone w decyzji z dnia 8 kwietnia 2009 r. Szczegółową odpowiedź dotyczącą istoty sprawy, odnośnie do której państwo niderlandzkie prosiło o dłuższy termin jej udzielenia, przesłano do Komisji w dniu 11 sierpnia 2009 r.

(12) W dokumencie roboczym przesłanym w dniu 15 czerwca 2009 r. oraz podczas spotkania uzupełniającego z udziałem Komisji w dniu 16 czerwca 2009 r. państwo niderlandzkie poinformowało Komisję o zamiarze wdrożenia planu dokapitalizowania w wysokości 2,5 mld EUR umożliwiającego ABN AMRO N oddzielenie się od spółki dominującej ABN AMRO Bank (7). Na spotkaniu państwo niderlandzkie stwierdziło, że po pierwszym zasileniu kwotą 2,5 mld EUR będą konieczne dodatkowe środki, których na razie nie można określić ilościowo.

(13) W decyzji z dnia 8 kwietnia 2009 r. Komisja wezwała niderlandzki organ nadzoru finansowego („DNB”) do przedstawienia uwag na temat stabilności FBN i ABN AMRO N. Komisja otrzymała informacje dotyczące FBN, o które prosiła w piśmie z dnia 18 czerwca 2009 r., a w dniu 5 stycznia 2010 r. otrzymała zaktualizowane informacje. W dniu 20 stycznia 2010 r. państwo niderlandzkie przekazało również pismo od DNB w sprawie ABN AMRO N.

(14) W dniu 6 lipca 2009 r. ABN AMRO Bank – spółka dominująca ABN AMRO N – przesłał pismo do Komisji z uwagami dotyczącymi decyzji z dnia 8 kwietnia 2009 r. Przedmiotowe pismo przekazano państwu niderlandzkiemu w dniu 22 lipca 2009 r., a państwo niderlandzkie odpowiedziało na nie w dniu 22 września 2009 r.

(15) W dniu 9 lipca 2009 r. państwo niderlandzkie poinformowało Komisję, że FBN spłaciło całość krótkoterminowych środków, które otrzymało od państwa niderlandzkiego w ramach instrumentu wsparcia płynności w wysokości 45 mld EUR z dnia 3 października 2008 r.

(16) W dniu 15 lipca 2009 r. państwo niderlandzkie poinformowało Komisję o planach FBN dotyczących nabycia Fortis Clearing Americas („FCA”) od Fortis Bank SA/NV.

(17) W dniu 17 lipca 2009 r. państwo niderlandzkie formalnie powiadomiło o planie zastosowania środków dokapitalizowujących w wysokości 2,5 mld EUR (8) obejmujących swap ryzyka kredytowego („CDS”) ze skutkiem ulgi w kapitale w wysokości 1,7 mld EUR („instrument ulgi w kapitale”) i obowiązkowe zamienne dłużne papiery wartościowe o wartości 800 mln EUR. Środki początkowo zarejestrowano pod numerem sprawy N429/09, ale w związku z tym, że środki wdrożono przed podjęciem przez Komisję decyzji w ich sprawie, sprawę przeniesiono z rejestru zgłoszonej pomocy do rejestru pomocy niezgłoszonej (pod numerem NN 2/10).

(18) W dniu 10 września 2009 r. państwo niderlandzkie przesłało Komisji dokument roboczy z aktualizacją procesu oddzielenia i stwierdzeniem, że nie da się uniknąć dodatkowych (nieokreślonych ilościowo) środków pomocy państwa.

(19) Podczas spotkania z Komisją w dniu 9 listopada 2009 r. państwo niderlandzkie stwierdziło, że FBN i ABN AMRO N będą potrzebowały dodatkowych środków w wysokości 4,39 mld EUR, w wyniku czego całkowita kwota środków (w tym środków zgłoszonych w dniu 17 lipca 2009 r.) wyniesie 6,89 mld EUR. Środki opisano szczegółowo w uzupełnieniu z dnia 10 listopada 2009 r. do dokumentu roboczego z dnia 10 września 2009 r. oraz w dodatkowej nocie wyjaśniającej z dnia 13 listopada 2009 r.

(20) W dniu 26 listopada 2009 r. państwo niderlandzkie przekazało Komisji sprawozdanie […] zawierające uwagi dotyczące transakcji z dnia 24 grudnia 2008 r. Dokument zawierał również pewne materiały dodatkowe wyjaśniające […].

(21) W dniu 4 grudnia 2009 r. państwo niderlandzkie przedłożyło Komisji pierwszą wersję (9) planu restrukturyzacji dla ABN AMRO Group („planu restrukturyzacji z grudnia 2009 r.”), nowego podmiotu powstałego w wyniku połączenia FBN i ABN AMRO N. Przedmiotowy plan zawierał opis strategii nowego podmiotu oraz prognozy finansowe w odniesieniu do podstawowego scenariusza.

(22) W dniu 14 stycznia 2010 r. państwo niderlandzkie formalnie zgłosiło nowe środki pomocy państwa w wysokości 4,39 mld EUR oprócz środków zgłoszonych w lipcu 2009 r. Komisja zarejestrowała nowe środki pod numerem N19/10.

(23) W decyzji z dnia 5 lutego 2010 r. („decyzji z dnia 5 lutego 2010 r.”) Komisja postanowiła rozszerzyć postępowanie wyjaśniające C 11/2009, aby obejmowało środki zarejestrowane pod numerami NN 2/10 i N 19/10. W przedmiotowej decyzji Komisja tymczasowo zatwierdziła te środki jako środki pomocy na ratowanie do dnia 31 lipca 2010 r. Państwo niderlandzkie przesłało Komisji pismo zawierające zobowiązanie zakazu przywództwa cenowego do końca 2010 r.

(24) W dniu 23 marca 2010 r. Komisja otrzymała odpowiedź państwa niderlandzkiego, które poprosiło o przedłużenie terminu, na decyzję z dnia 5 lutego 2010 r. Państwo niderlandzkie przedstawiło dodatkowe informacje w sprawie planu restrukturyzacji z grudnia 2009 r. dotyczącego ABN AMRO Group między innymi wraz z prognozami najbardziej pesymistycznego scenariusza.

(25) Komisja zadała dodatkowe pytania w dniu 8 kwietnia 2010 r., na które otrzymała odpowiedź w dniu 7 maja 2010 r. Państwo niderlandzkie również przekazało Komisji dodatkowe informacje dotyczące zobowiązań wzajemnych wynikających z wdrażania działań naprawczych dotyczących połączenia (10) z dnia 26 maja 2010 r. W tym samym dniu Komisja przesłała pocztą elektroniczną dodatkowe pytania, na które odpowiedź została udzielona w dniu 9 czerwca 2010 r.

(26) W dniu 20 lipca 2010 r. państwo niderlandzkie poprosiło Komisję o wydłużenie terminu tymczasowego zatwierdzenia środków pomocy na ratowanie zarejestrowanych pod numerem NN 2/10 i N 19/10. Państwo niderlandzkie przesłało również pismo wydłużające termin zobowiązania zakazu przywództwa cenowego do 30 czerwca 2011 r. lub do daty przyjęcia ostatecznej decyzji przez Komisję.

(27) W dniu 30 lipca 2010 r. Komisja postanowiła wydłużyć termin tymczasowego zatwierdzenia środków pomocy na ratowanie zarejestrowanych pod numerami sprawy NN 2/10 i N 19/10 do chwili zakończenia przez Komisję postępowania C 11/09.

(28) W dniu 20 sierpnia 2010 r. państwo niderlandzkie przesłało do Komisji dokument wyjaśniający szczegółowo strategię wyjścia.

(29) W dniu 5 października 2010 r. państwo niderlandzkie przedstawiło plan operacyjny dla działu niepublicznych instrumentów kapitałowych ABN AMRO Group. Podobny plan dla działu „Energy, Commodities & Transportation” ABN AMRO Group został przesłany Komisji w dniu 10 stycznia 2010 r.

(30) W dniu 15 października 2010 r. ABN AMRO Group ogłosiła, że wykona opcję kupna w celu wypowiedzenia instrumentu ulgi w kapitale w dniu 31 października 2010 r.

(31) W dniu 8 listopada 2010 r. państwo niderlandzkie przesłało aktualizację („plan restrukturyzacji z listopada 2010 r.”) – z dnia 29 października 2010 r. – planu restrukturyzacji ABN AMRO Group z dnia 4 grudnia 2009 r. W dniu 10 stycznia 2011 r. państwo niderlandzkie przesłało dokument wyjaśniający, w jaki sposób ABN AMRO Group zaktualizowało prognozy z dnia 8 listopada 2010 r. w stosunku do pierwotnych prognoz z dnia 4 grudnia 2009 r.

(32) Podczas postępowania miały miejsce liczne wymiany informacji, telekonferencje i posiedzenia między przedstawicielami państwa niderlandzkiego, ABN AMRO N i FBN oraz Komisji Europejskiej.

2. SZCZEGÓŁOWY OPIS BENEFICJENTÓW I ŚRODKÓW POMOCY

2.1. Utworzenie Abn Amro Group

(33) Wiosną 2007 r. członkowie konsorcjum utworzyli podmiot prawny „RFS Holdings” w celu nabycia ABN AMRO Holding.

(34) Członkowie konsorcjum chcieli podzielić ABN AMRO Holding na trzy części i w związku z tym w porozumieniu akcjonariuszy konsorcjum określone zostały zasady oddzielenia.

(35) W celu ułatwienia podziału członkowie konsorcjum stworzyli tzw. „akcje indeksowane” stanowiące prawo własności przedsiębiorstw przypisanych każdemu członkowi konsorcjum. W rezultacie RBS, Banco Santander i Fortis SA/NV stały się fizycznymi właścicielami (11) odpowiednio tzw. udziału R, udziału S i udziału N („ABN AMRO R”, „ABN AMRO S” i „ABN AMRO N”).

(36) Na ABN AMRO R składał się między innymi podmiot gospodarczy Global Business & Markets, podmiot gospodarczy Asia, podmiot gospodarczy Global Transaction Services oraz sieć międzynarodowa, natomiast na ABN AMRO S składał się między innymi podmiot gospodarczy Latin America i podmiot gospodarczy Antonveneta (Włochy).

(37) Na ABN AMRO N składały się dwie części jednostki gospodarczej Netherlands i Private Banking oraz International Diamond and Jewelry Group.

(38) Podmioty nieprzydzielone indywidualnym członkom konsorcjum zebrano w tzw. udziale ABN AMRO Z („ABN AMRO Z”), który nadal był odpowiedzialny na przykład za funkcje siedziby firmy. Każdy członek konsorcjum posiadał proporcjonalny udział (12) w ABN AMRO Z.

(39) W dniu 3 października 2008 r. państwo niderlandzkie nabyło Fortis Bank SA/NV za 12,8 mld EUR. W wyniku nabycia państwo niderlandzkie stało się również pośrednim właścicielem ABN AMRO N, ponieważ FBN było – w ramach Fortis Bank SA/NV – prawnym właścicielem ABN AMRO N. W dniu 3 października 2008 r. państwo niderlandzkie zobowiązało się również do zabezpieczenia Fortis SA/NV przed wszelkimi obciążeniami, jakie Fortis SA/NV poniósłby w wyniku ciągłej obecności w porozumieniu akcjonariuszy konsorcjum. W dniu 24 grudnia 2008 r. RBS, Banco Santander i państwo niderlandzkie podpisały poprawkę do porozumienia akcjonariuszy konsorcjum, na mocy której państwo niderlandzkie zastąpiło Fortis SA/NV w porozumieniu akcjonariuszy konsorcjum.

(40) W dniu 24 grudnia 2008 r. państwo niderlandzkie nabyło ABN AMRO N od FBN za kwotę 6,5 mld EUR, stając się tym samym bezpośrednim właścicielem ABN AMRO N. Przed nabyciem państwo niderlandzkie kontrolowało ABN AMRO N pośrednio za pośrednictwem FBN.

(41) Wykres 1: Oddzielenie ABN AMRO N

(42) W dniu 21 listopada 2008 r. państwo niderlandzkie zdecydowało, że dokona połączenia ABN AMRO N i FBN (które było niezrealizowanym zamiarem Fortis SA/NV). Połączenia można było dokonać jedynie po oddzieleniu ABN AMRO N od ABN AMRO Bank – spółki dominującej. Pierwszym krokiem było przeniesienie działań ABN AMRO N na nowy podmiot prawny w ramach ABN AMRO Bank, który nazwano ABN AMRO II.

(43) W dniu 6 lutego 2010 r. ABN AMRO II został oddzielony zgodnie z opisem w motywie 41 i nazwany ABN AMRO Bank. Jednocześnie podmiot prawny znany uprzednio jako ABN AMRO Bank nazwano „The Royal Bank of Scotland NV” („RBS NV”) (zob. wykres powyżej).

(44) Zanim nowy podmiot – ABN AMRO Bank – mógł połączyć się z FBN, musiał wdrożyć działania naprawcze dotyczące połączenia. Kiedy Fortis SA/NV nabył ABN AMRO N w 2007 r., Komisja stwierdziła (13) (w „decyzji w sprawie połączenia”), że połączenie ABN AMRO N i FBN doprowadzi do problemów w zakresie koncentracji na niderlandzkim rynku bankowym, w szczególności w segmentach bankowości komercyjnej i faktoringu.

(45) W celu rozwiązania problemów w zakresie koncentracji Fortis SA/NV zobowiązał się do sprzedaży pewnej liczby zakresów działalności (tj. działu faktoringu IFN i działalności w ramach bankowości komercyjnej „New HBU”) na rzecz Deutsche Bank. Kiedy w dniu 3 października 2008 r. państwo niderlandzkie nabyło FBN i ABN AMRO N, Fortis SA/NV jeszcze nie zakończył sprzedaży New HBU i IFN na rzecz Deutsche Bank. Kiedy państwo niderlandzkie postanowiło dokonać połączenia FBN i ABN AMRO N, wznowiło negocjacje z Deutsche Bank (14). Sprzedaż New HBU i IFN na rzecz Deutsche Bank zakończono w dniu 1 kwietnia 2010 r.

(46) Łączna wartość aktywów New HBU wynosiła [10 – 20] mld EUR, a zatrudnienie stanowiło ok. [1 000 – 1 500] ekwiwalentów pełnego czasu pracy („EPC”). New HBU obejmował Hollandsche Bank Unie („New HBU”) (bank komercyjny należący do ABN AMRO N), niektóre biura sprzedaży ABN AMRO (13 z łącznej liczby 78) i niektóre działy ds. klienta korporacyjnego ABN AMRO (2 z łącznej liczby 5).

(47) ABN AMRO Bank i FBN oficjalnie połączyły się, aby utworzyć ABN AMRO Group w dniu 1 lipca 2010 r., zgodnie z opisem na wykresie 2 przedstawionym w motywie 49.

(48) Państwo niderlandzkie przekazało zarządzanie swoim udziałem w ABN AMRO Z nowemu podmiotowi ABN AMRO Bank, ponieważ nie chciało poświęcać zasobów na bieżące zarządzanie tym udziałem. Państwo niderlandzkie pozostało jednak prawnym właścicielem ABN AMRO Z oraz ma prawo do wszystkich ewentualnych zysków i jest odpowiedzialne za wszystkie ewentualne straty ABN AMRO Z (15).

(49) Wykres 2: Stworzenie ABN AMRO Group

2.2. Beneficjenci

2.2.1. Działalność gospodarcza ABN AMRO N i ABN AMRO Z

(50) W skład ABN AMRO N – samodzielnie trzeciego pod względem wielkości banku w Niderlandach, po Rabobank i ING, wchodziły dwie części jednostki gospodarczej BU Netherlands i BU Private Banking.

(51) Pierwsza część jednostki gospodarczej, BU Netherlands, oferowała detaliczne i komercyjne usługi bankowe za pośrednictwem sieci oddziałów obejmujących 510 placówek typu bank shop i 78 oddziałów doradztwa oraz za pośrednictwem kanałów alternatywnych takich jak Internet, bankomaty (16) i centra telefoniczne. BU Netherlands zatrudniał około 19 000 osób (w ekwiwalentach pełnego czasu pracy).

(52) W sektorze bankowości detalicznej BU Netherlands posiadał mocną rozbudowaną obsługę klienta podzieloną na „masową bankowość detaliczną” (ponad [3,5 – 5] mln klientów) i na „bankowość uprzywilejowaną” (ponad [250 000 – 420 000] klientów) (17), które oferowały szeroki asortyment produktów (takich jak oszczędności, inwestycje, hipoteki, ubezpieczenia, kredyty kartowe i płatności kartami kredytowymi).

(53) W sektorze bankowości komercyjnej ABN AMRO N obsługiwał [300 000 – 400 000] MŚP (18) i [9 000 – 21 000] większych klientów korporacyjnych (chociaż zgodnie z warunkami porozumienia akcjonariuszy konsorcjum większych klientów ABN AMRO Bank przydzielono do RBS), oferując szeroki asortyment produktów (takich jak kredyty, płatności i zarządzanie gotówką, oszczędności, obligacje, zarządzanie ryzykiem i ubezpieczeniami, złożone rozwiązania i produkty finansowe, leasing i faktoring).

(54) Druga część jednostki gospodarczej, BU Private Banking, była ukierunkowana na klientów indywidualnych posiadających aktywa netto dostępne na potrzeby inwestycji wynoszące ponad 1 mln EUR, oferując różne produkty w zakresie zarządzania aktywami i majątkiem. BU Private Banking zbudował dobrze rozwiniętą sieć dzięki organicznemu wzrostowi w Niderlandach i we Francji oraz dzięki przejęciom w Niemczech (Delbrück Bethmann Maffei) i w Belgii (Bank Corluy). BU Private Banking obejmował również francuską spółkę joint venture Neuflize Vie.

(55) Przedsiębiorstwa nabyte w dniu 3 października 2008 r. przez państwo niderlandzkie obejmowały również International Diamond and Jewelry Group, która jest wydziałem obsługującym przedsiębiorstwa zajmujące się produkcją diamentów i handlem diamentami.

(56) ABN AMRO Z nie posiadał aktywów operacyjnych, ale posiadał między innymi aktywa podatkowe, pewną liczbę udziałów (między innymi w Saudi Hollandi Bank) i portfel pozostałych niepublicznych instrumentów kapitałowych. Pod względem zobowiązań istniała rezerwa na uregulowanie zobowiązań wobec Departamentu Sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych, inne rezerwy (częściowo związane z personelem) i wewnątrzgrupowe finansowanie aktywów spółki. Jak stwierdzono w przypisie 11, udział należący do państwa niderlandzkiego stanowi 33,81 % udziałów w ABN AMRO Z.

(57) W tabeli 1 poniżej zestawiono najważniejsze dane finansowe pro-forma dotyczące ABN AMRO N: Tabela 1 Najważniejsze dane finansowe dotyczące ABN AMRO N (w mln EUR) 2008 2009 Całkowity dochód z działalności operacyjnej (19) 5 189 4 899 Zysk netto 471 (117) Zwrot z kapitału własnego 6,7 % –2,7 % Współczynnik kosztów do dochodów 73 % 77,5 % Całkowite aktywa 183 539 202 084 Całkowite pasywa 7 044 4 278 (20) Aktywa ważone ryzykiem (21) 91 700 74 973 (22) Wskaźnik warstwy pierwszej 9,4 % 10,2 % (23) Wskaźnik całkowitego kapitału lub wskaźnik BIS 12,6 % 14,8 % Finansowanie stałe/aktywa niepłynne 107 % 110 % Źródło: ABN AMRO Bank NV, Przegląd roczny z 2009 r., konsolidacja byłego ABN AMRO Z i prywatnego kapitału, w tym New HBU.

(58) W roku budżetowym 2009 ABN AMRO N odnotował stratę w wysokości 117 mln EUR. Wynikała ona z większej utraty wartości kredytu, nacisku na marże odsetkowe, wyższych obciążeń związanych z niderlandzkim systemem gwarantowania depozytów oraz kosztami oddzielenia i integrowania (24). Gdyby pominąć koszty oddzielenia i integrowania, ABN AMRO N odnotowałoby w 2009 r. niewielki zysk netto w wysokości 52 mln EUR.

2.2.2. Fortis Bank Nederland (FBN)

(59) Jako jednostka samodzielna FBN był czwartym największym bankiem na rynku niderlandzkim (po Rabobank, ING i ABN AMRO N, ale przed SNS REAAL).

(60) Państwo niderlandzkie (a uprzednio Fortis SA/NV) posiadało bezpośrednio 92,6 % udziałów w FBN, a instrument inwestycyjny Fortis FBN(H) Preferred Investments BV obejmował pozostałe 7,4 % udziałów w postaci udziałów uprzywilejowanych. Państwo niderlandzkie posiadało 70 % udziałów w tym instrumencie inwestycyjnym, natomiast pozostałe 30 % znajdowało się w rękach prywatnych inwestorów (25). Udziały uprzywilejowane znajdujące się w prywatnych rękach miały wartość nominalną wynoszącą 210 mln EUR i (nieskumulowaną) dywidendę wynoszącą 5,85 % (26).

(61) Działania FBN podzielono na trzy segmenty: bankowość detaliczną, bankowość prywatną i bankowość handlową.

(62) Działalność związana z bańkowością detaliczną obejmowała tradycyjną działalność w zakresie bankowości detalicznej (z siecią 157 oddziałów, [2 – 3] mln klientów indywidualnych i [20 000 – 60 000] klientów wśród MŚP), a także Directbank (który oferował rozwiązania hipoteczne przez pośredników) i produkty w zakresie finansów konsumenckich i kart płatniczych odpowiednio Alfam i ICS.

(63) Bankowość prywatną rozwijano głównie w ramach marki Fortis Mees Pierson i oferowano usługi w zakresie zarządzania majątkiem (planowanie majątku, inwestycje, kredyty i ubezpieczenia) w podziale na segmenty na rzecz [15 000 – 40 000] klientów w Niderlandach.

(64) W segmencie bankowości handlowej FBN rozróżniało siedem różnych oddziałów. W wydziale Commercial Banking (1) FBN posiadało 23 centra biznesowe oferujące wiele produktów przedsiębiorstwom o obrotach nieprzekraczających 250 mln EUR. Przedsiębiorstwa z obrotami przekraczającymi 250 mln EUR oraz sektor publiczny były obsługiwane przez inny oddział, Corporate & Public Banking (2). Istniały również oddziały Investment banking (3) (27), Specialised Financial Services (4) (28), Energy, Commodities & Transportation (5), Global Markets & Institutional Banking (6) (29) oraz Clearing Funds & Custody (7) (30).

(65) W tabeli 2 poniżej zestawiono najważniejsze dane finansowe dotyczące FBN: Tabela 2 Najważniejsze dane finansowe dotyczące FBN (w mln EUR) 2006 2007 2008 (31) 2009 Całkowity dochód z działalności operacyjnej 3 473 3 553 3 096 2 171 Zysk netto 1 157 1 296 –18 486 406 Zwrot z kapitału własnego (norm.) (32) 20,1 % 8,9 % 4,9 % 0,7 % Współczynnik kosztów do dochodów 50,5 % 54,2 % 64,9 % 84,2 % Całkowite aktywa 209 749 272 378 184 203 189 785 Całkowite pasywa 5 910 21 763 2 944 4 716 Aktywa ważone ryzykiem 66 995 75 850 70 932 53 730 (33) Wskaźnik warstwy pierwszej 8,6 % 11,2 % 7,4 % 12,5 % Wskaźnik całkowitego kapitału 10,5 % 11,2 % 11,2 % 16,7 % Wskaźnik kredytów do depozytów 167 % 237 % 208 % Źródło: Sprawozdania roczne FBN za lata 2008/2009.

(66) W 2008 r. FBN odnotował stratę w wysokości 18,5 mld EUR, ale w dużym stopniu była ona związana z wyjątkowymi produktami. Przedsiębiorstwo było zmuszone zgłosić stratę netto w wysokości 16,8 mld EUR w RFS Holdings oraz jego sprzedaż; odnotowało również utratę wartości o 922 mln EUR (po potrąceniu podatków) w dziale Prime Fund Solutions w wyniku afery Madoffa (34). Z pominięciem tych elementów zysk bazowy netto wyniósł 604 mln EUR, prawie wyłącznie odnotowany w pierwszej połowie 2008 r.

(67) W 2009 r. FBN odnotowało zysk netto w wysokości 406 mln EUR dzięki dwóm wyjątkowym zyskom (rozliczeniu gotówkowemu z Fortis Capital Company w wysokości 362,5 mln EUR) i związanemu z aferą Madoffa odzyskaniu rezerw w wysokości 16 mln EUR. Zysk bazowy netto zmniejszył się do 27 mln EUR (35) (z 604 mln EUR w 2008 r.).

2.2.3. ABN AMRO Group

(68) Grupa ABN AMRO Group, którą stworzono w wyniku połączenia FBN i ABN AMRO Bank (tj. działania ABN AMRO N) w dniu 1 lipca 2010 r., obejmuje wszystkie działania FBN i ABN AMRO N w dwóch oddzielnych podmiotach gospodarczych Retail and Private banking i Commercial and Merchant banking. W 2008 r. grupa odnotowała dochód z działalności operacyjnej pro forma w wysokości 7,15 mld EUR, a jej całkowite aktywa pro forma wyniosły 360 mld EUR. Zgodnie z najnowszymi danymi (36) ABN AMRO Group posiada całkowite aktywa MSSF (37) w wysokości 11,7 mld EUR.

(69) ABN AMRO Group jest bardzo zróżnicowana, ponieważ dochód z działalności operacyjnej podmiotu zajmującego się bankowością detaliczną i prywatną wynosi 4,2 mld EUR, a dochód z działalności operacyjnej działu Commercial and Merchant banking wynosi 2,8 mld EUR. Z geograficznego punktu widzenia większość przychodów ABN AMRO Group (mianowicie [65 – 95] % całości) pochodzi z Niderlandów.

(70) W dziale Retail and Private banking zintegrowana ABN AMRO Group posiada [15 – 20] % i [15 – 20] % (38) udział w rynku odpowiednio masowej bankowości detalicznej i bankowości uprzywilejowanej (39), co sprawia, że pod względem udziału w rynku grupa jest trzecim co do wielkości przedsiębiorstwem na niderlandzkim rynku bankowym. W sektorze bankowości prywatnej (pod nazwą ABN AMRO Mees Pierson) ABN AMRO Group jest jak dotąd największa na rynku niderlandzkim z udziałem w rynku wynoszącym ok. [30 – 40] % (40). W dziale Commercial and Merchant banking udział w rynku ABN AMRO Group wynosi ok. [15 – 25] % (41).

(71) ABN AMRO Group nie obejmuje już New HBU ani działalności faktoringowej IFN, którą zbyto w ramach działań naprawczych dotyczących połączenia z dnia 1 kwietnia 2010 r.

(72) W ramach procesu restrukturyzacji zbyto dwa małe działy FBN (mianowicie Intertrust i Prime Fund Solutions („PFS”)) również zbyto, dlatego nie należały już do ABN AMRO Group.

(73) We wrześniu 2009 r. FBN (i jego partner Banque Générale du Luxembourg („BGL”)) (42) sprzedał Intertrust przedsiębiorstwu Waterland specjalizującemu się w prywatnym kapitale. Intertrust jest jednym z największych podmiotów w zarządzaniu funduszami powierniczymi i przedsiębiorstwami. Zatrudnia 1 000 ekspertów w 19 krajach a jego dochód z działalności operacyjnej i aktywa ważone ryzykiem wynoszą odpowiednio […] mln EUR i […] mln EUR.

(74) W maju 2010 r. FBN ogłosił również sprzedaż PFS na rzecz Credit Suisse. PFS świadczy usługi w zakresie funduszy branży zarządzania aktywami alternatywnymi, w tym na przykład w zakresie administracji, bankowości, przechowywania i finansów. Jego klientami są zarówno podmioty zarządzające aktywami butików jak i duże globalne instytucje, takie jak fundusze emerytalne i państwowe fundusze majątkowe. PFS był odpowiedzialny za rezerwę po opodatkowaniu w wysokości 922 mln EUR powiązaną z aferą Madoffa zarejestrowaną przez FBN w 2008 r. PFS posiada dochód w wysokości […] mln EUR i aktywa ważone ryzykiem w wysokości […] mln EUR.

(75) W dniu 4 marca 2011 r. ABN AMRO Group opublikowała wyniki za ostatni rok budżetowy 2010, w których wykazała stratę netto w wysokości 414 mln EUR. Z pominięciem kosztów oddzielenia i integrowania, ABN AMRO Group odnotowała zysk bazowy w wysokości 1,077 mln EUR. Na dzień 31 grudnia 2010 r. wskaźnik kapitału podstawowego warstwy pierwszej, warstwy pierwszej i wskaźnik całkowitego kapitału ABN AMRO Group wynoszą odpowiednio 10,4 %, 12,8 % i 16,6 %. W porozumieniu z państwem niderlandzkim ABN AMRO Group ustanowiła w zakresie wypłaty dywidendy politykę ukierunkowaną na wypłatę dywidend w wysokości 40 % zgłoszonego zysku rocznego.

2.3. Opis planu restrukturyzacji z grudnia 2009 r. i zaktualizowanego planu restrukturyzacji z listopada 2010 r.

(76) W dniu 4 grudnia 2009 r. państwo niderlandzkie przedstawiło Komisji plan restrukturyzacji z grudnia 2009 r. Dodatkowe informacje przedstawiono w marcu 2010 r. (43). Połączenie FBN i ABN AMRO N jest kluczowym elementem koncepcji prowadzenia działalności opracowanej w planie restrukturyzacji z grudnia 2009 r. ABN AMRO Group, nowy bank będący efektem planu restrukturyzacji z grudnia 2009 r., skoncentruje swoją działalność na śródrynkowym segmencie w Niderlandach (44) i będzie aktywny w segmencie bankowości detalicznej i prywatnej oraz bankowości komercyjnej i handlowej.

(77) Plan restrukturyzacji z grudnia 2009 r. rozpoczyna się od diagnozy, według której potrzeby kapitałowe nie były związane z wynikami bazowymi FBN i ABN AMRO N, ale z potrzebą finansowania ich oddzielenia się od spółek dominujących i z odgórnymi kosztami integracji związanymi z połączeniem.

(78) W alternatywnym scenariuszu, który nie zakładał pomocy państwa, w planie restrukturyzacji z grudnia 2009 r. przyznano, że bez skoordynowanego wysiłku rządów państw Beneluksu Fortis SA/NV zbankrutowałby i pociągnął za sobą FBN i ABN AMRO N.

(79) Plan restrukturyzacji z grudnia 2009 r. zawiera prognozy finansowe na lata 2009–2012 z podziałem na działy bankowości detalicznej, bankowości prywatnej w Niderlandach, bankowości prywatnej na świecie oraz bankowości komercyjnej i handlowej. W szczególności dla 2012 r. ABN AMRO Group dokonała również kalkulacji zysku na bazie przychodów i rozchodów w ujęciu rocznym, co wyklucza koszty przejściowe i zakłada, że synergie kosztowe uwzględniono już dla całego roku. Prognozy te przedstawiono dla scenariusza bazowego i najbardziej pesymistycznego scenariusza.

(80) W dniu 8 listopada 2010 r. państwo niderlandzkie zaktualizowało zawarte w planie restrukturyzacji z grudnia 2009 r. prognozy finansowe do 2012 r., w tym dodatkowe prognozy na 2013 r. w planie restrukturyzacji z listopada 2010 r.

(81) W scenariuszu bazowym państwo niderlandzkie wychodzi z założenia, że wolumen obrotów będzie rósł razem z inflacją. Założono, że koszty personelu wzrosną o [1 – 6] % rocznie, a inne koszty w sposób bardziej umiarkowany o [1 – 5] % rocznie. Państwo niderlandzkie przewiduje również, że rezerwy na straty z tytułu kredytów ABN AMRO Group zaczną maleć od wysokiego poziomu zgłoszonego w 2009 r.

(82) W scenariuszu bazowym przedstawionym w planie restrukturyzacji z listopada 2010 r. ABN AMRO Group odnotowuje ujemny wynik netto w wysokości […] mln EUR w 2010 r., a zyski zaczyna odnosić począwszy od 2011 r. (tj. zysk w wysokości […] mln EUR w 2011 r.).

(83) Oczekuje się, że w 2012 i 2013 r. zyski netto ABN AMRO Group wzrosną odpowiednio do […] mln EUR i […] mln EUR, co przełoży się na zwrot z kapitału własnego (45) w wysokości ok. […] %. Poprawa rentowności ABN AMRO Group jest efektem wyższego dochodu z działalności operacyjnej (który powinien ulec poprawie po słabych wynikach w 2009 r.), z programu redukcji kosztów, który powinien w sposób stały prowadzić do obniżenia kosztów o 1,1 mld EUR przed opodatkowaniem rocznie oraz normalizacji rezerw na straty z tytułu kredytu po osiągnięciu wartości maksymalnej w 2009 r. Prognozuje się, że w 2013 r. współczynnik kosztów do dochodów ABN AMRO Group wyniesie […] %.

(84) Scenariusz bazowy Tabela 3 2009 (Rzeczywisty) 2010 (E (46)) 2011 (E) 2012 (E) 2012 w ujęciu rocznym (E) 2013 (E) Dochód z działalności operacyjnej 7 039 […] […] […] […] […] Wynik odsetkowy netto 4 528 […] […] […] […] […] Dochody z opłat i prowizji netto 1 933 […] […] […] […] […] Inne dochody 849 […] […] […] […] […] Wydatki z tytułu działalności operacyjnej –5 568 […] […] […] […] […] Wydatki z tytułu działalności operacyjnej – z normalnej działalności –5 258 […] […] […] […] […] Wydatki z tytułu działalności operacyjnej – okres przejściowy – 310 […] […] […] Dochód z działalności operacyjnej 1 471 […] […] […] […] […] Utrata wartości kredytu –1 585 […] […] […] […] […] Zysk przed opodatkowaniem – 114 […] […] […] […] […] Podatki i udziały mniejszościowe 45 […] […] […] […] […] Zysk netto –68 […] […] […] […] […] Zysk bazowy netto (byłe koszty przejściowe) 163 […] […] […] […] […]

(85) W ramach najbardziej pesymistycznego scenariusza przedstawionego w planie restrukturyzacji z listopada 2010 r. państwo niderlandzkie wyszło z bardziej zachowawczych założeń niż w ramach scenariusza bazowego. Zastosowało marże odsetkowe niższe o 7,5 % od marż w scenariuszu bazowym, bardziej ostrożne prognozy prowizji i opłat (wzrost o 4 % rocznie w przeciwieństwie do 7 % w scenariuszu bazowym), niższe synergie (efekt - […] mln EUR na zysk w 2013 r.) i o 15 % niższy wskaźnik odzyskania rezerw na straty z tytułu kredytu (efekt - […] mln EUR na zysk w 2013 r.).

(86) Mimo że bardziej zachowawcze dane doprowadziłyby do gorszych wyników, ABN AMRO Group nadal odnotowałaby zysk. Najbardziej pesymistyczny scenariusz przewiduje zysk bazowy netto w wysokości […] mln EUR i […] mln EUR odpowiednio w 2012 i 2013 r. (co jest porównywalne odpowiednio z […] mln EUR i […] mln EUR w scenariuszu bazowym).

(87) W planie restrukturyzacji z grudnia 2009 r. państwo niderlandzkie poruszyło również kwestię strategii wyjścia, podkreślając, że nie zamierza pozostać długoterminowym inwestorem w ABN AMRO Group.

(88) W piśmie z dnia 20 sierpnia 2010 r. państwo niderlandzkie przedstawiło Komisji więcej szczegółów dotyczących jego strategii wyjścia. Państwo niderlandzkie wyjaśniło, że rozważa ofertę w postaci IPO (47), ale jest otwarte na inne możliwości, takie jak prywatna sprzedaż inwestorowi lub uczestnikowi rynku. W piśmie z dnia 20 sierpnia 2010 r. państwo niderlandzkie informuje, że pierwszy udział w wysokości [0 – 50] – [10 – 60] % może zostać udostępniony jako IPO najwcześniej w […], następnie w drugiej ofercie może zostać udostępniony kolejny udział w wysokości [0 – 50] – [10 – 60] % w 2015 r. Państwo niderlandzkie chce odzyskać swoją pierwszą inwestycję kapitałową powiększoną o koszt finansowania w wysokości [2 – 5] %. Państwo niderlandzkie zamierza zmniejszyć swój udział w ABN AMRO Group do maksimum [25 – 65] %, najlepiej przed końcem [2014 – 2018] r. Ostatecznie państwo niderlandzkie jest zdeterminowane, aby wyjść z grupy. Ostateczna decyzja w sprawie IPO leży w gestii niderlandzkiego Ministra Finansów i będzie zależała od sytuacji na rynku, gotowości ABN AMRO Group do IPO i od oczekiwanych zysków. W dniu 24 stycznia 2011 r. rząd niderlandzki przedstawił swoją strategię wyjścia również publicznie (48).

(89) W planie restrukturyzacji z grudnia 2009 r. (również w zaktualizowanym planie restrukturyzacji z listopada 2010 r.) wykazano, że po wdrożeniu wszystkich środków pomocy państwa ABN AMRO Group posiada dostateczny kapitał. W trakcie okresu restrukturyzacji przewidywane wskaźniki warstwy pierwszej powinny zdecydowanie utrzymywać się powyżej […] % w latach 2009–2012, a następnie wzrosnąć do […] % w 2013 r.

(90) W planie restrukturyzacji z grudnia 2009 r. państwo niderlandzkie wyjaśniło, że ABN AMRO Group zbyła już kilka przedsiębiorstw. Poza sprzedażą New HBU i IFN podczas procesu działań naprawczych dotyczących połączenia ABN AMRO N i FBN zbyły również Intertrust i PFS.

(91) W stosunku do ABN AMRO Group Intertrust i PFS stanowią w sumie [0 – 5] %, [0 – 5] % i [0 – 5] % pod względem, odpowiednio, prognozowanych całkowitych dochodów z działalności operacyjnej, kosztów i aktywów ważonych ryzykiem.

(92) W procesie restrukturyzacji FBN dokonał również nabycia w celu skorygowania rozbieżności wynikającej z podziału Fortis SA/NV. FBN był prawnym właścicielem podmiotu gospodarczego Brokerage, Clearing and Custody i wszystkich biur związanych z tym podmiotem, poza biurem w Chicago, które pozostało częścią Fortis Bank SA/NV. W celu skorygowania rozbieżności związanych z oddzieleniem w dniu 31 lipca 2009 r. FBN nabył od Fortis Bank SA/NV oddział Fortis Clearing Americas w Chicago za cenę ok. […] mln USD.

2.4. Opis środków pomocy

(93) W celu określenia poszczególnych środków pomocy państwa Komisja stosuje w swojej decyzji te same kody literowe jak w decyzji z dnia 5 lutego 2010 r.

2.4.1. Środki, których dotyczy decyzja z dnia 8 kwietnia 2009 r.

(94) W dniu 3 października 2008 r. państwo niderlandzkie nabyło za 12,8 mld EUR. FBN (w tym ABN AMRO N) od Fortis SA/NV („środek X”). Komisja nie wszczęła postępowania w odniesieniu do tego środka, który jako taki nie stanowił pomocy państwa na rzecz FBN, nawet jeżeli wchodził w skład transakcji zapewniającej pomoc państwa dla FBN (zob. motyw 32 decyzji z dnia 8 kwietnia 2009 r.).

(95) W czasie nabywania FBN przez państwo niderlandzkie FBN był w znacznym stopniu uzależniony w zakresie finansowania od Fortis Bank SA/NV. W celu zapewnienia pełnego oddzielenia FBN od Fortis Bank SA/NV państwo niderlandzkie musiało zakończyć powiązania finansowe między FBN i Fortis Bank SA/NV. W celu odcięcia istniejących powiązań w dniu 3 października 2008 r. państwo niderlandzkie przyznało FBN krótkoterminowy instrument wsparcia płynności w wysokości 45 mld EUR („środek Y1”). Instrument ten umożliwił FBN spłatę kredytów krótkoterminowych w wysokości 34 mld EUR na rzecz Fortis Bank SA/NV. Państwo niderlandzkie zastąpiło również Fortis Bank SA/NV jako kredytodawca długoterminowych kredytów na rzecz FBN za kwotę nominalną 16,1 mld EUR w ramach tzw. nowacji („środek Y2”) (49).

(96) Krótkoterminowy instrument wsparcia płynności objęty środkiem Y1 funkcjonował do końca czerwca 2009 r. Od momentu wdrożenia środka wynagrodzenia zmieniały się kilka razy. W okresie od 6 do 23 października 2008 r. państwo niderlandzkie zapewniło FBN krótkoterminowe finansowanie według stopy EONIA (50) (jednodniowy kredyt na maksymalną kwotę 5 mld EUR) lub EURIBOR (51) (na potrzeby długoterminowej płynności w maksymalnej kwocie 40 mld EUR) bez dodatkowego spreadu. Po dniu 23 października 2008 r. nastąpił krótki okres (do 5 listopada 2008 r.), w którym państwo niderlandzkie stosowało stopę EONIA + 50 punktów bazowych i stopę EURIBOR + 50 punktów bazowych. W drugim okresie przedmiotowe ustalenie nadal dotyczyło maksymalnych kwot 5 mld EUR na potrzeby jednodniowej płynności i 40 mld EUR na potrzeby długoterminowej płynności. W okresie od 5 listopada 2008 r. do 1 marca 2009 r. państwo niderlandzkie zmieniło wynagrodzenie na stopę EONIA + 25 punktów bazowych dla jednodniowych kredytów, na stopę EURIBOR + 25 punktów bazowych dla kredytów z terminem płatności (52) poniżej 3 miesięcy i na stopę EURIBOR + 50 punktów bazowych dla kredytów z terminem płatności powyżej 3 miesięcy (53). Po dniu 1 marca 2009 r. państwo niderlandzkie stworzyło dwustopniowy system zachęcający FBN do ograniczania jego uzależnienia od państwa. Pierwszą transzę finansowania (bez względu na termin zapadalności) udostępniono według stopy EURIBOR + 25 punktów bazowych, ale po przekroczeniu tego progu FBN mogło otrzymać jedynie dodatkową płynność według stopy EURIBOR + 50 punktów bazowych (54). Kwotę całkowitego instrumentu wsparcia płynności i kwotę pierwszego progu stopniowo obniżano. W dniu 9 lipca 2009 r. państwo niderlandzkie poinformowało Komisję o tym, że FBN spłacił wszystkie swoje krótkoterminowe pożyczki wobec państwa.

(97) Długoterminowe kredyty, do których włączono państwo niderlandzkie (środek Y2), wynosiły 16,1 mld EUR, w tym 8,15 mld EUR kapitału warstwy drugiej (z którego 3 mld EUR z wyższej warstwy drugiej) i 7,95 mld EUR pożyczek uprzywilejowanych.

(98) W dniu 24 grudnia 2008 r. państwo niderlandzkie nabyło od FBN ABN AMRO N za 6,5 mld EUR („środek Z”). Państwo niderlandzkie nie zapłaciło za zakup gotówką, ale anulując dług długoterminowy w wysokości 6,5 mld EUR, który powstał w wyniku transakcji zintegrowanych z dnia 3 października 2008 r. jako część środka Y2. Innymi słowy, państwo niderlandzkie umorzyło 6,5 mld EUR wierzytelności wobec FBN w celu spłacenia ABN AMRO N (55).

2.4.2. Środki, których dotyczy decyzja z dnia 5 lutego 2010 r.

(99) Niektóre środki, których dotyczy decyzja z dnia 5 lutego 2010 r. (56) zgłoszono do Komisji w lipcu 2009 r., a pozostałe w styczniu 2010 r. W lipcu 2009 r. państwo niderlandzkie zgłosiło instrument ulgi w kapitale („środek A” ze skutkiem ulgi w kapitale w wysokości 1,7 mld EUR), obowiązkowe zamienne dłużne papiery wartościowe w wysokości 500 mln EUR („środek B1”) i drugą transzę obowiązkowych zamiennych dłużnych papierów wartościowych w wysokości 300 mln EUR („środek B2”).

(100) W styczniu 2010 r. państwo niderlandzkie zgłosiło dodatkowe środki kapitałowe w wysokości 4,39 mld EUR. Państwo niderlandzkie przystąpiło do dodatkowych instrumentów obowiązkowych zamiennych dłużnych papierów wartościowych w wysokości 2,28 mld EUR na pokrycie dodatkowych kosztów oddzielenia (780 mln EUR, „środek B3”), braków kapitałowych wynikających ze sprzedaży New HBU (300 mln EUR, „środek B4”) i kosztów integrowania (1,2 mld EUR, „środek B5”). W celu uzgodnienia kapitału warstwy pierwszej FBN z wymogami regulacyjnymi państwo niderlandzkie przekształciło również 1,35 mld EUR kapitału warstwy drugiej FBN, który już posiadało, w kapitał warstwy pierwszej („środek C”). Państwo niderlandzkie wypłaciło również innym członkom konsorcjum 740 mln EUR w gotówce („środek D”), jak przewidziano w porozumieniu akcjonariuszy konsorcjum w celu rozwiązania kwestii, które powstały dopiero w trakcie procesu oddzielenia. Wreszcie państwo niderlandzkie udzieliło również poręczenia na zobowiązania wzajemne wynikające ze sprzedaży New HBU („środek E”).

(101) Państwo niderlandzkie sprzedało za pośrednictwem CDS ochronę kredytową niderlandzkiego portfela hipotecznego ABN AMRO N, co stanowi ok. [30 – 80] % całkowitego krajowego portfela kredytowego ABN AMRO N. Skutkiem wywołanym przez przedmiotowy środek było ograniczenie aktywów ważonych ryzykiem ABN AMRO N.

(102) W celu wynagrodzenia ochrony kredytowej państwo niderlandzkie otrzymało roczną opłatę w wysokości 51,5 punktów bazowych (obliczanych jako odsetek wartości portfela na początku każdego okresu odniesienia).

(103) Opłatę tę obliczono stosując metodę równoważnego kosztu kapitału. Państwo niderlandzkie określiło, ile kapitału może uwolnić ABN AMRO N w związku z instrumentem ulgi w kapitale (tj. 1,7 mld EUR, w oparciu o system regulacji Bazylea I, który nadal stosowano w czasie wdrażania porozumienia w sprawie instrumentu ulgi w kapitale), a następnie obliczyło stopę zwrotu w wysokości 10 % tej ulgi w kapitale (tj. 10 % z 1,7 mld EUR), która była równoważna 51,5 punktom bazowym wstępnej wartości portfela w wysokości 34,5 mld EUR.

(104) Co roku ABN AMRO N zachowywał pierwszą transzę strat w wysokości 20 punktów bazowych (obliczoną jako odsetek wstępnej wartości portfela).

(105) ABN AMRO N zachował pionowy segment w wysokości 5 % pozostałego ryzyka.

(106) Wyceny instrumentu ochrony kredytowej nie można będzie dostosować po pełnym przyjęciu przez ABN AMRO N systemu regulacji kapitałowych Bazylea II, nawet jeżeli skutek ulgi w kapitale wywołany przez ten instrument będzie znacznie mniejszy.

(107) Zasadniczo umowa w sprawie CDS miała siedmioletni termin ważności, ale ABN AMRO N posiadało opcje kupna umożliwiające mu rozwiązanie umowy w kilku z góry określonych terminach odniesienia (na przykład w październiku 2010 r., styczniu 2011 r. i styczniu 2012 r.) (57).

(108) W ramach porozumienia akcjonariuszy konsorcjum trzech partnerów konsorcjum musiało zapewnić utrzymanie dostatecznej kapitalizacji ABN AMRO Z. W tym kontekście państwo niderlandzkie musiało przeznaczyć 2,2 mld EUR na pokrycie braków kapitałowych ABN AMRO Z. Celem instrumentu ulgi w kapitale było umożliwienie ABN AMRO N udostępnienia tego wkładu 2,2 mld EUR na rzecz ABN AMRO Z.

(109) Państwo niderlandzkie wolało niekonwencjonalne rozwiązanie, jakim jest instrumentu ulgi w kapitale, niż tradycyjne podwyższenie kapitału, ponieważ przed podziałem grupy nie było w stanie wyodrębnić wkładów kapitałowych w ABN AMRO Bank. Innymi słowy wprowadzenie kapitału do ABN AMRO Bank mogło również przynieść korzyści dwóm pozostałym członkom konsorcjum, ponieważ ABN AMRO N nie było oddzielnym podmiotem prawnym. Taki przebieg zdarzeń mógł mieć poważne skutki, zwłaszcza w scenariuszach większego zagrożenia.

(110) Po oddzieleniu ABN AMRO N stało się odrębnym podmiotem prawnym (nowym ABN AMRO Bank). Państwo niderlandzkie nadal było odpowiedzialne w ramach porozumienia akcjonariuszy konsorcjum za pokrycie braków kapitałowych ABN AMRO Z w wysokości 2,2 mld EUR. Państwo niderlandzkie postanowiło, że ABN AMRO N nie powinno wykorzystywać gotówki z instrumentów obowiązkowych zamiennych dłużnych papierów wartościowych (mianowicie środka B3 w zakresie, w jakim odnosił się on do marginesu bezpieczeństwa w wysokości 500 mln EUR, i 1,2 mld EUR w ramach środka B5) na dokapitalizowanie ABN AMRO Z kwotą 1,7 mld EUR, dopóki pozostawiało instrument ulgi w kapitale w nowym ABN AMRO Bank w celu pokrycia marginesu bezpieczeństwa w wysokości 500 mln EUR i kosztów integrowania wynoszących 1,2 mld EUR.

(111) W dniu 15 października 2010 r. ABN AMRO Bank i państwo niderlandzkie ogłosiły, że instrument ulgi w kapitale zostanie wycofany w dniu 30 października 2010 r. W rzeczywistości instrument ulgi w kapitale stał się mniej interesujący i mniej niezbędny w związku z tym, że ABN AMRO Bank wdrożył w międzyczasie system regulacji Bazylea II (58).

(112) Ponieważ instrument ulgi w kapitale nie wystarczył na pokrycie wszystkich braków kapitałowych ABN AMRO Z wynoszących 2,2 mld EUR, państwo niderlandzkie dostarczyło ABN AMRO Bank dodatkowy kapitał za pośrednictwem obowiązkowych zamiennych dłużnych papierów wartościowych.

(113) Obowiązkowe zamienne dłużne papiery wartościowe zostały zaliczone do kategorii kapitału hybrydowego warstwy pierwszej, posiadały kupon wynoszący 10 % i zostały automatycznie zamienione w udziały ABN AMRO II w momencie oddzielenia ABN AMRO N od ABN AMRO Bank. Od tego momentu były one zakwalifikowane jako kapitał podstawowy warstwy 1. Zamiana odbyła się po wartości nominalnej (59). Przedmiotowy środek umożliwił ABN AMRO II (czyli ABN AMRO Bank o zmienionej nazwie) wniesienie wkładu w wysokości 500 mln EUR do ABN AMRO Z.

(114) W celu pokrycia kosztów związanych z oddzieleniem ABN AMRO N od ABN AMRO Bank państwo niderlandzkie zgodziło się na dodatkowe obowiązkowe zamienne dłużne papiery wartościowe. Pierwszą transzę ok. 300 mln EUR (środek B2) zgłoszono w lipcu 2009 r., a pozostałą część (tj. 780 mln EUR) zgłoszono w stycznia 2010 r. (środek B3).

(115) Całkowita kwota 1,08 mld EUR (tj. środki B2 i B3 razem) była potrzebna na pokrycie następujących kosztów: — 480 mln EUR dokładnie określonych kosztów oddzielenia; — 90 mln EUR na uruchomienie komórki odpowiedzialnej za rynek pieniężny; oraz — 500 mln EUR na zapewnienie marginesu bezpieczeństwa.

(116) Państwo niderlandzkie przedstawiło dodatkowy podział kosztów oddzielenia wynoszących 480 mln EUR. Były one związane z ekspozycją na zobowiązania wzajemne ([0 – 200] mln EUR), zlikwidowaniem zaległych zobowiązań ([0 – 200] mln EUR), ponownym nabyciem not sekurytyzacyjnych ([0 – 200] mln EUR), przeniesieniem z ABN AMRO R ryzyka rynkowego związanego z handlem dotykającego klientów ABN AMRO N ([0 – 200] mln EUR), przerwaniem stosowania instrumentów ulgi w kapitale ([0 – 200] mln EUR) oraz różnymi kosztami oddzielenia i zamknięcia ([0 – 300] mln EUR).

(117) Po oddzieleniu od spółki dominującej ABN AMRO Bank ABN AMRO II musiał sam uruchomić komórkę zajmującą się rynkiem pieniężnym, co kosztowało 90 mln EUR.

(118) Wreszcie państwo niderlandzkie przekazało kolejne 500 mln EUR kapitału aby zapewnić funkcjonowanie ABN AMRO N z niewielkim marginesem powyżej minimalnych wymogów regulacyjnych.

(119) FBN i ABN AMRO N mogły się połączyć jedynie po rozwiązaniu problemów koncentracji określonych w decyzji w sprawie połączenia. Dlatego też państwo niderlandzkie postanowiło sprzedać New HBU i IFN na rzecz Deutsche Bank. W wyniku tej transakcji pojawiła się jednak potrzeba dodatkowego kapitału w wysokości 470 mln EUR, której ABN AMRO N nie mógł sam pokryć w całości. Państwo niderlandzkie postanowiło pomóc i przekazało 300 mln EUR w postaci obowiązkowych zamiennych dłużnych papierów wartościowych (60).

(120) W celu wykonania połączenia ABN AMRO N i FBN (i po połączeniu ABN AMRO Group) musiały pokryć z góry koszty integracji w wysokości 1,2 mld EUR (po opodatkowaniu) związane z kosztami zwolnień, z integrowaniem platform TIK i z restrukturyzacją sieci oddziałów. Ponieważ ABN AMRO N i FBN nie były w stanie same sfinansować tych kosztów, państwo niderlandzkie postanowiło przekazać kapitał w postaci obowiązkowych zamiennych dłużnych papierów wartościowych (61).

(121) FBN musiało zwiększyć kapitał warstwy pierwszej, po tym jak DNB (62) wskazał, że w kapitale warstwy pierwszej brakowało ok. 1,26 mld EUR. Po oddzieleniu od spółki dominującej Fortis SA/NV FBN musiał również wydać 90 mln EUR na pokrycie kosztów uruchomienia komórki zajmującej się obligacjami, modeli związanych z pakietami Bazylea, licencji i usług doradczych.

(122) Państwo niderlandzkie zapewniło ten dodatkowy kapitał, przekształcając dług warstwy drugiej o wartości nominalnej w wysokości 1,35 mld EUR na kapitał warstwy pierwszej. W związku z tym z transakcją nie wiązała się z nowym zastrzykiem gotówki (63).

(123) Negocjując nabycie ABN AMRO Holdings w 2007 r., członkowie konsorcjum zdawali sobie sprawę, że nie wszystkie fakty były wtedy znane. Dlatego też porozumienie akcjonariuszy konsorcjum zawierało ogólne zasady mające na celu uregulowanie niektórych zobowiązań płatniczych, które powstałyby dopiero podczas procesu oddzielenia. Dokładne kwoty wynikają z procesu negocjacji, w którym uczestniczyło państwo niderlandzkie (a przed nim Fortis SA/NV).

(124) Całkowita kwota 740 mln EUR odnosi się do: […] Te odpływy gotówki są częściowo rekompensowane przez fakt, że państwo niderlandzkie otrzymało od innych członków konsorcjum […] związane z pozostałymi kosztami.

(125) Bilans zobowiązań płatniczych w stosunku do innych członków konsorcjum (tj. 740 mln EUR) wypłacono w gotówce, częściowo bezpośrednio innym członkom konsorcjum, a częściowo ABN AMRO Bank (obecnie RBS NV).

(126) Nawet po zbyciu New HBU ABN AMRO Bank (obecnie RBS NV) i ABN AMRO II (lub jego prawni następcy) będą nadal miały zobowiązania wobec wierzycieli New HBU, jeżeli New HBU nie będzie w stanie pokryć zobowiązań wobec swoich wierzycieli. Podobnie New HBU będzie miał zobowiązania wzajemne wobec wierzycieli ABN AMRO Bank i ABN AMRO II. W związku z tym, że zobowiązania wzajemne wynikały ze sprzedaży New HBU, która nastąpiła w wyniku decyzji ABN AMRO II i jego udziałowców, rozwiązanie problemu leżało również w ich gestii. Proponowane rozwiązanie oznaczało, że państwo niderlandzkie i Deutsche Bank (tj. nabywca New HBU) zgodziły się, że New HBU i ABN AMRO II będą się nawzajem zabezpieczać na wypadek tych zobowiązań wzajemnych, zapewniając sobie wzajemnie zabezpieczenia w celu ograniczenia nałożonych regulacyjnych wymogów kapitałowych do wymaganych 20 %. W wyniku tego porozumienia ABN AMRO II musiało zapewnić New HBU zabezpieczenie na kwotę do 950 mln EUR (która będzie się zmniejszała wraz ze zbliżaniem się terminu zapadalności podstawowych zobowiązań) dla zobowiązań New HBU wobec ABN AMRO II i ABN AMRO Bank (obecnie RBS NV). Ponieważ ABN AMRO II nie posiadał środków na zapewnienie zabezpieczenia koniecznego w stosunku do zobowiązania wobec ABN AMRO Bank (obecnie RBS NV) państwo niderlandzkie zapewniło zabezpieczenie przed odpowiedzialnością w postaci poręczenia za dług ABN AMRO Bank (obecnie RBS NV).

(127) Państwo niderlandzkie wyceniło to ryzyko tak, jak gdyby była to poręczenie państwa za dług podporządkowany ABN AMRO Bank (obecnie RBS NV). Wycenę – opartą o zalecenie w sprawie dokapitalizowania (64) wydane przez Europejski Bank Centralny („EBC”) – ustalono na 200 punktów bazowych plus mediana spreadu CDS (65).

(128) W tabeli 4 podsumowano środki poddane ocenie w niniejszej decyzji. Kolumna „Przyczyna” jest taka sama jak w tabeli 1 w motywie (57) decyzji z dnia 5 lutego 2010 r. Jak wskazano w motywie 110, w następstwie oddzielenia ABN AMRO N od ABN AMRO Bank w dniu 6 lutego 2010 r. środki i cele środków zostały zmienione. W szczególności, począwszy od tej daty środek A wykorzystywano na potrzeby celów środka B3 (w zakresie, w jakim dotyczy on marginesu bezpieczeństwa) i środka B5 i odwrotnie. Tabela 4 Środki pomocy państwa Opis Wysokość (w mld EUR) Przyczyna Podmiot prawny, któremu przyznano środek Środki, których dotyczy decyzja z dnia 8 kwietnia 2009 r. Y1 Finansowanie krótkoterminowe 45 FBN Y2 Finansowanie długoterminowe 16,1 FBN (aby umożliwić spłatę Fortis Bank SA/NV) Z Nabycie ABN AMRO N 6,5 FBN (cena nabycia pokryta poprzez umorzenie długu) Środki kapitałowe zgłoszone w lipcu 2009 r. i wdrożone w lipcu/sierpniu 2009 r. Środek A Instrument ulgi w kapitale Ochrona w postaci instrumentu ulgi w kapitale dla portfela o wartości 34,5 mld EUR (ze skutkiem ulgi w kapitale w wysokości 1,7 mld EUR) Uzupełnienie braku kapitałowego ABN AMRO Z ABN AMRO Bank (obecnie RBS NV) i przeniesiony do ABN AMRO II (obecnie ABN AMRO Bank) w dniu oddzielenia Środek B1 Obowiązkowe zamienne dłużne papiery wartościowe 0,5 Środek B2 Obowiązkowe zamienne dłużne papiery wartościowe 0,3 Pierwsza transza kosztów oddzielenia ABN AMRO Bank (obecnie RBS NV) i przeniesiony do ABN AMRO II (obecnie ABN AMRO Bank w dniu oddzielenia) Dodatkowe środki kapitałowe zgłoszone w styczniu 2010 r. Środek B3 Obowiązkowe zamienne dłużne papiery wartościowe 0,78 Druga transza kosztów oddzielenia i marginesu bezpieczeństwa w wysokości 0,5 mld EUR 967 mln EUR wypłaconych ABN AMRO Bank (obecnie RBS NV), a następnie przeniesione do ABN AMRO II (obecnie ABN AMRO Bank) w dniu oddzielenia, pozostała część wypłacona bezpośrednio ABN AMRO II Środek B4 Obowiązkowe zamienne papiery wartościowe 0,3 Wpływ na kapitał sprzedaży New HBU Środek B5 Obowiązkowe zamienne dłużne papiery wartościowe 1,2 Koszty integrowania Środek C Zamiana warstwy drugiej na kapitał łączny 1,35 Brak w warstwie pierwszej na poziomie FBN FBN Środek D Wypłata gotówki partnerom konsorcjum 0,74 Spłata zobowiązań wynikających z porozumienia akcjonariuszy konsorcjum Inni partnerzy konsorcjum/ABN AMRO Bank (obecnie RBS NV) Środek E Gwarancja na zabezpieczenie zobowiązań w wysokości 950 mln EUR 0,95 Zobowiązania wzajemne wynikające ze sprzedaży New HBU ABN AMRO II (obecnie ABN AMRO Bank)

3. PODSTAWY DO WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA

3.1. Podstawy do wszczęcia postępowania w decyzji z dnia 8 kwietnia 2009 r.

(129) W decyzji z dnia 8 kwietnia 2009 r. Komisja wszczęła postępowanie, ponieważ miała podstawy, aby uważać, że środki Y1, Y2 i Z (66) stanowiły pomoc państwa na rzecz FBN i AMRO N. Komisja uważała, że środki te umożliwiły FBN i AMRO N pozostanie na rynku i kontynuowanie swojej działalności. Miała powody, by uważać, że te środki przynosiły FBN i ABN AMRO N wybiórcze korzyści.

(130) W motywach 29 i 30 decyzji z dnia 8 kwietnia 2009 r. Komisja stwierdziła, że środki X, Y1 i Y2 stanowiły część tej samej umowy, która miała na celu oddzielenie FBN od pozostałej części Fortis SA/NV. W decyzji z dnia 3 grudnia 2008 r. uznano już, że podpisując tą umowę w dniu 3 października 2008 r. państwo niderlandzkie nie zachowało się jak normalny inwestor działający na zasadach gospodarki rynkowej.

(131) W motywie 33 decyzji z dnia 8 kwietnia 2009 r. Komisja stwierdziła, że środek Y1 przyniósł wyraźne korzyści FBN, który otrzymał kwotę finansowania, której nie był w stanie znaleźć na rynkach, ponieważ na rynkach panował wówczas całkowity chaos. Uwzględniając te skrajne okoliczności na rynku, Komisja wątpiła również, czy stopy procentowe wymagane przez państwo niderlandzkie byłyby zaakceptowane przez prywatnego inwestora. Komisja zwróciła również uwagę, że solidność nowego podmiotu finansującego wydawała się być korzystna dla FBN. FBN przestał być już zależny od przedsiębiorstwa o ograniczonej płynności, takiego jak Fortis SA/NV, bo otrzymał finansowanie od państwa niderlandzkiego.

(132) Komisja wątpiła w to, czy środek Y1 był zgodny z komunikatem Komisji „Zastosowanie zasad pomocy państwa do środków podjętych w odniesieniu do instytucji finansowych w kontekście obecnego, globalnego kryzysu finansowego” („komunikat bankowy”) (67), ponieważ nie był ani proporcjonalny, ani ograniczony do niezbędnego minimum. Bardziej szczegółowe wątpliwości opisano w motywie 52 decyzji z dnia 8 kwietnia 2009 r. w sprawie zgodności następujących elementów: 1) wynagrodzenia wypłaconego przez FBN, 2) maksymalnego okresu, podczas którego FBN mogło korzystać z finansowania, 3) maksymalnego terminu płatności instrumentów i 4) wielkości instrumentu wsparcia płynności.

(133) Komisja zauważyła również, że środek Y2 mógł zawierać elementy pomocy państwa, jeżeli Fortis Bank SA/NV w czasie nabywania był w stanie domagać się natychmiastowego umorzenia kredytów długoterminowych w razie zmiany właściciela FBN. Jeżeli rzeczywiście istniała klauzula dotycząca umorzenia związanego z własnością, środek Y2 umożliwił FBN skorzystanie z kredytów długoterminowych według stóp procentowych sprzed kryzysu. Środek Y2 oznaczał, że FBN nie był zobowiązany do znalezienia alternatywnego finansowania w warunkach panujących na rynku w tamtym czasie. Ponadto skoro Fortis Bank SA/NV miał prawo domagać się umorzenia, można zakwestionować decyzję państwa niderlandzkiego o przyznaniu kredytów długoterminowych. Dlatego też w decyzji z dnia 8 kwietnia 2009 r. Komisja wyraziła obawy, że środek Y2 zawierał pomoc państwa przez dłuższy okres niż to było zdecydowanie konieczne. Aby móc ocenić wpływ pomocy państwa zawartej w środku Y2, Komisja wezwała państwo niderlandzkie do przedstawienia dodatkowych informacji w sprawie umownych warunków wcześniejszego umorzenia w umowach dotyczących kredytów długoterminowych.

(134) W motywie 54 decyzji z dnia 8 kwietnia 2009 r. Komisja wyraziła również wątpliwość, czy państwo niderlandzkie podjęło dostateczne środki w celu ograniczenia niezgodnych z prawem zakłóceń konkurencji zgodnie z motywem (27) komunikatu bankowego.

(135) Komisja wyraziła również obawę, że ABN AMRO N – prawdopodobnie pośrednio – skorzystał ze środków wsparcia płynności przeznaczonych dla FBN. W związku z tym wezwała państwo niderlandzkie do udzielenia dodatkowych informacji w sprawie stanu finansowania i strategii finansowania ABN AMRO N.

(136) W odniesieniu do środka Z Komisja wyraziła wątpliwości, czy państwo niderlandzkie zapłaciło FBN cenę rynkową przy nabyciu ABN AMRO N. Komisja stwierdziła, że państwo niderlandzkie zapłaciło więcej niż przewidziano w wycenie „aktualnych warunków rynkowych” z 3 października 2008 r. przeprowadzonej przez eksperta powołanego przez państwo niderlandzkie do wykonania wyceny[…] zawartej w jego sprawozdaniu, o którym wspomniano w motywie 2. Ponadto Komisja stwierdziła, że państwo niderlandzkie nie zastosowało współczynnika korygującego w odpowiedzi na pogorszenie sytuacji na rynku akcji, które miało miejsce od października do grudnia 2008 r. i które było szczególnie wyraźne w przypadku akcji banków. Jeżeli państwo niderlandzkie przepłaciło podczas nabywania ABN AMRO N, środek Z był równoważny pomocy państwa na dokapitalizowanie FBN.

(137) Zasadniczo w decyzji z dnia 8 kwietnia 2009 r. Komisja stwierdziła również, że państwo niderlandzkie nie przedstawiło jeszcze wyceny FBN i ABN AMRO N dokonanej przez DNB. Państwo niderlandzkie nie przedstawiło również planu przywrócenia rentowności ani planu restrukturyzacji ze szczegółowymi prognozami finansowymi. Ponieważ ani plan przywrócenia rentowności, ani plan restrukturyzacji nie był dostępny, Komisja nie była w stanie stwierdzić, czy w wyniku zastosowania środków X, Y1, Y2 i Z ABN AMRO N i FBN posiadały dostateczny kapitał i były w stanie osiągnąć akceptowalny poziom rentowności.

3.2. Podstawy rozszerzenia zakresu postępowania zawarte w decyzji z dnia 5 lutego 2010 r.

(138) Kiedy w dniu 17 lipca 2009 r. i 15 stycznia 2010 r. państwo niderlandzkie zgłosiło dodatkowe środki na rzecz FBN i ABN AMRO N jako środki niestanowiące pomocy państwa, Komisja wyraziła wątpliwość, czy niektóre z tych dodatkowych środków nie stanowią dodatkowej pomocy państwa na rzecz FBN i ABN AMRO N.

(139) W decyzji z dnia 5 lutego 2010 r. Komisja stwierdziła, że w ramach porozumienia akcjonariuszy konsorcjum państwo niderlandzkie miało szereg zobowiązań, które nie były zobowiązaniami ABN AMRO N. Środki zastosowane przez państwo niderlandzkie w celu wypełnienia swoich zobowiązań w ramach porozumienia akcjonariuszy konsorcjum (w szczególności zobowiązania do poniesienia kosztu ABN AMRO Z i zobowiązania do oddzielenia ABN AMRO N od ABN AMRO Bank) na pierwszy rzut oka nie kwalifikowały się jako pomoc państwa na rzecz ABN AMRO N.

(140) Komisja wskazała, że środki A i B1 pierwotnie wydawały się być przeznaczone na pokrycie braku kapitałowego ABN AMRO Z, ale jednocześnie dla Komisji nie było jasne, czy nie istniała także bezpośrednia korzyść dla działalności gospodarczej ABN AMRO N. W związku z tym Komisja chciała wiedzieć, czy ABN AMRO N i ABN AMRO Z, nieposiadające oddzielnego statusu prawnego, były dostatecznie oddzielone od siebie. Komisja chciała również otrzymać dodatkowe informacje na temat przyczyn braku kapitałowego ABN AMRO Z i, na przykład, przekazania udziałów Unicredito z ABN AMRO Z do ABN AMRO N. Komisja miała również pytania dotyczące wynagrodzenia ABN AMRO Z przez ABN AMRO N za pełnienie funkcji siedziby. Komisja podejrzewała, że – dokapitalizowanie ABN AMRO Z, co najmniej częściowo, było związane z faktem, że ABN AMRO N nie zapłacił ceny rynkowej za usługi siedziby ABN AMRO Z.

(141) Nawet jeśli oddzielenie ABN AMRO N od ABN AMRO Bank stanowi zobowiązanie państwa niderlandzkiego w ramach porozumienia akcjonariuszy konsorcjum, Komisja nie mogła wykluczyć możliwości, że finansowanie kosztów oddzielenia przez państwo w postaci dokapitalizowania może być pomocą państwa. Komisja stwierdziła, że nie wszystkie koszty zakwalifikowane jako koszty oddzielenia były rzeczywiście związane z zobowiązaniami powiązanymi z oddzieleniem, zgodnie z opisem w porozumieniu akcjonariuszy konsorcjum. Komisja zauważyła, że kategoria „koszty oddzielenia” obejmowała kwotę 500 mln EUR, które było niezbędne dla zapewnienia ABN AMRO Group marginesu bezpieczeństwa ponad minimalne wymogi ostrożności.

(142) Komisja stwierdziła, że państwo niderlandzkie pomogło FBN i ABN AMRO N w pokryciu kosztów związanych z połączeniem. W celu rozwiązania problemów z koncentracją powstałych podczas połączenia ABN AMRO N postanowił sprzedać IFN i New HBU, co ponownie doprowadziło do deficytu kapitałowego. Komisja zauważyła, że FBN i ABN AMRO N mogły odnieść korzyść z połączenia (np. synergie związane z połączeniem, korzyść wynikająca ze stania się silniejszym przedsiębiorstwem z większym udziałem w rynku niderlandzkim itd.), ponieważ państwo niderlandzkie pokryło koszty z góry. W tym kontekście Komisja stwierdziła, że państwo niderlandzkie nie miało żadnego prawnego zobowiązania do pokrycia tych kosztów, ponieważ były one skutkiem decyzji państwa niderlandzkiego z dnia 21 listopada 2008 r. w sprawie połączenia FBN i ABN AMRO N, a nie z porozumienia akcjonariuszy konsorcjum.

(143) Komisja uwzględniła fakt, że połączenie i szczegółowe warunki towarzyszące oddzieleniu wynikały z zobowiązań wzajemnych (środek E). Według niderlandzkiego prawa spółek ABN AMRO Bank (obecnie RBS NV) i ABN AMRO II pozostały odpowiedzialne wobec wierzycieli New HBU gdyby New HBU (lub jego właściciel Deutsche Bank) nie wywiązywał się ze swoich zobowiązań płatniczych. New HBU posiadał podobne zobowiązania w stosunku do wierzycieli ABN AMRO Bank (obecnie RBS NV) i ABN AMRO II. Komisja nie mogła wykluczyć faktu, że rozwiązanie dotyczące zabezpieczenia, które oznaczało, że państwo niderlandzkie udziela poręczenia wierzycielom ABN AMRO Bank (obecnie RBS NV) z premią wynoszącą 200 punktów bazowych plus mediana spreadu CDS, oznaczało pomoc państwa.

(144) Komisja wyraziła również wątpliwości w sprawie przeznaczenia instrumentu ulgi w kapitale (środek A). Komisja przyznała, że środek A zdecydowanie różnił się od innych środków obejmujących aktywa o obniżonej jakości, ponieważ ustanowiono go w celu ochrony ABN AMRO N przed dalszymi spadkami aktywów o obniżonej jakości o bardzo niepewnej wartości. Komisja stwierdziła jednak, że aby środek A był zgodny z rynkiem wewnętrznym, powinien być zgodny z zasadami ogólnymi zawartymi w komunikacie Komisji w sprawie postępowania z aktywami o obniżonej wartości we wspólnotowym sektorze bankowym (68) („komunikat w sprawie aktywów o obniżonej wartości”). W szczególności powinny istnieć dostateczne dowody potwierdzające odpowiednią wycenę, co oznacza, że bank nie powinien przerzucać oczekiwanych strat na państwo. W tym względzie Komisja chciała również zrozumieć, jaki wpływ na rzeczywiste przepływy pieniężne i wycenę będą miały pewne szczególne elementy umowy (np. mechanizm wycofania i pionowy segment). Wreszcie Komisja wyraziła również wątpliwości, czy nie istniały dostateczne zachęty zapewniające zakończenia stosowania instrumentu przez ABN AMRO N, kiedy nie był już niezbędny.

(145) Komisja wyraziła również wątpliwości, czy plan restrukturyzacji z grudnia 2009 r. spełnił kryteria ustalone w komunikacie Komisji w sprawie przywrócenia rentowności i oceny środków restrukturyzacyjnych stosowanych w sektorze finansowym w dobie kryzysu zgodnie z regułami pomocy państwa (69) („komunikacie w sprawie restrukturyzacji”) w zakresie rentowności, ponoszenia obciążeń i niezgodnych z prawem zakłóceń konkurencji.

(146) Komisja uznała, że na pierwszy rzut oka ABN AMRO Group miało wystarczające przychody, aby pokryć wszystkie koszty swojej działalności operacyjnej (w tym utraty wartości) i aby osiągnąć akceptowalny zwrot z kapitału własnego. Komisja stwierdziła jednak, że zwrot z kapitału własnego ABN AMRO Group zależał w dużym stopniu od spełnienia pewnych istotnych założeń. Po pierwsze, jeżeli ABN AMRO Group pragnie być rentowna i posiadać dopuszczalny współczynnik kosztów do dochodów, najważniejsze jest, aby wdrożyła prognozowane synergie (tj. 1,1 mld EUR przed opodatkowaniem, co można porównać z zyskiem netto w 2013 r. wynoszącym […] mld EUR). Po drugie, jak wskazano w motywie 118 decyzji z dnia 5 lutego 2010 r., dla rentowności ABN AMRO Group było również istotne, aby była w stanie zwiększyć swoje marże odsetkowe netto z niskich poziomów odnotowanych przez FBN i ABN AMRO N w drugiej połowie 2008 r. i w pierwszej połowie 2009 r. W decyzji z dnia 5 lutego 2010 r. Komisja stwierdziła, że potrzebuje więcej szczegółowych danych dotyczących tych zagadnień, aby móc ocenić, czy rzeczywiście przywrócono długoterminową rentowność.

(147) Komisja zwróciła również uwagę, że plan restrukturyzacji z grudnia 2009 r. nie zawierał jeszcze prognoz finansowych dla najbardziej pesymistycznego scenariusza, czego wymagał motyw (13) komunikatu w sprawie restrukturyzacji. W związku z tym Komisja zwróciła się o dostarczenie prognoz finansowych najbardziej pesymistycznego scenariusza, co umożliwiłoby jej sprawdzenie, w jaki sposób ABN AMRO Group poradziłaby sobie w bardziej niekorzystnych warunkach rynkowych.

(148) Komisja stwierdziła również, że plan restrukturyzacji z grudnia 2009 r. zawierał niewiele informacji dotyczących mniejszych oddziałów, dlatego Komisja nie była w stanie ocenić, czy wszystkie kwestie związane z rentownością na tym poziomie zostały dostatecznie rozwiązane. W szczególności Komisja wyraziła wątpliwości, czy rentowność PFS, oddziału FBN, który w 2008 r. odnotował znaczne straty w związku z aferą Madoffa, została dostatecznie zagwarantowana.

(149) Komisja wyraziła wątpliwość, czy pomoc państwa była ograniczona do minimum niezbędnego do przywrócenia rentowności ABN AMRO Group. W związku z tym zauważyła, że ABN AMRO Group stwierdziła, że zamierza dokonać niewielkich dodatkowych zakupów, które uznała za konieczne w celu odbudowania kompetencji produktowych utraconych podczas procesów oddzielenia od Fortis SA/NV i ABN AMRO Holding. W decyzji z dnia 5 lutego 2010 r. Komisja stwierdziła, że pomocy państwa nie można stosować w celu sfinansowania zakupów lub nowych inwestycji, jeżeli nie są niezbędne do przywrócenia rentowności przedsiębiorstwa. Komisja wezwała państwo niderlandzkie do dodatkowego wyjaśnienia polityki zakupów ABN AMRO Group i do przedstawienia ich między innymi ze szczegółowym wykazem działań, które ABN AMRO Group musiała naprawić z przyczyn rentowności.

(150) Komisja wyraziła również wątpliwości, czy wszystkie podmioty dostarczające kapitał hybrydowy FBN i ABN AMRO N pokryły swój wkład w restrukturyzację. Komisja była na przykład zaniepokojona, że uprzywilejowani udziałowcy FBN (70) niedostatecznie przyczynili się do ograniczenia interwencji państwa niderlandzkiego do niezbędnego minimum.

(151) Pomoc państwa powinna być również ograniczona do niezbędnego minimum, jeżeli chodzi o jej trwanie. W związku z tym Komisja stwierdziła, że w celu rozwiązania tymczasowych problemów potrzebnych było kilka środków, ale wyraziła wątpliwości, czy państwo niderlandzkie podjęło wystarczającego kroki zapewniające zakończenie stosowania środków, kiedy nie były już potrzebne.

(152) W odniesieniu do środka A Komisja zauważyła, że instrument ulgi w kapitale stałby się niepotrzebny, gdyby ABN AMRO N umożliwiono wdrożenie systemu regulacji Bazylea II. Mimo że instrument ulgi w kapitale zawierał również elementy umożliwiające przedterminowe rozwiązanie umowy, Komisja stwierdziła, że nie istniał wyraźny harmonogram wyjścia dla państwa niderlandzkiego.

(153) Również w odniesieniu do marginesu bezpieczeństwa w wysokości 500 mln EUR. Komisja zwróciła uwagę, że planowano, iż ABN AMRO Group zastąpi tę kwotę kapitałem finansowanym we własnym zakresie. Po raz kolejny Komisja stwierdziła, że nie istniało żadne wskazanie dotyczące terminu.

(154) W odniesieniu do kosztów integracji wynoszących 1,2 mld EUR (tj. środek B5) Komisja zauważyła, że państwo niderlandzkie twierdziło, że doprowadzą one do znacznych synergii w wysokości 1,1 mld EUR (przed opodatkowaniem) rocznie, które można zasadniczo wykorzystać do spłaty pomocy państwa. Komisja zauważyła jednak, że państwo niderlandzkie nie wdrożyło mechanizmu zapewniającego taką spłatę. W odniesieniu do potrzeb kapitałowych związanych ze sprzedażą New HBU Komisja uznała, że wymogi kapitałowe związane z parasolem kredytowym zmniejszą się wraz ze stopniowym zbliżaniem się terminu zapadalności kredytów. Komisja podkreśliła również, że pomoc państwa powinna zostać spłacona, kiedy już nie jest potrzebna.

(155) W odniesieniu do zakłócenia konkurencji Komisja stwierdziła, że potrzeby kapitałowe FBN i ABN AMRO N w pewnym stopniu wynikały z ich oddzielenia od poprzednich spółek dominujących i z odgórnych kosztów integrowania, a nie z nadmiernego podejmowania ryzyka czy niewłaściwego zarządzania samych FBN i ABN AMRO N. W takiej sytuacji Komisja stwierdziła, że dodatkowe zbycia nie były raczej konieczne.

(156) Jednocześnie Komisja wyraziła jednak wątpliwości, czy plan restrukturyzacji z grudnia 2009 r. zawierał dostateczne środki behawioralne, aby FBN i ABN AMRO N nie wykorzystały pomocy państwa w celu wzrostu kosztem konkurencji, na przykład przez stosowanie niezrównoważonej polityki wyceny lub nabywanie innych instytucji finansowych, co mogłoby zmniejszyć zachęty dla podmiotów, które nie są beneficjentami, do konkurowania, inwestowania i wprowadzania innowacji oraz mogłoby zniechęcać do wchodzenia na niderlandzki rynek bankowy.

(157) W zakresie strategii wyjścia Komisja stwierdziła, że opracowanie i wyraźne ogłoszenie strategii wyjścia przez państwo niderlandzkie byłoby pomocne. W istocie systematyczne i znaczne interwencje państwa niderlandzkiego mogły zostać uznane przez deponentów jako znak jego ciągłego wsparcia.

4. UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON

4.1. Pierwszy zestaw uwag ze strony Van Lanschot (pismo z dnia 6 maja 2009 r.)

(158) Skarżący stwierdził, że dzięki pomocy państwa i własności państwowej FBN i ABN AMRO N (w tym ich spółki zależne, takie jak MoneYou i Mees Pierson) oferowały niezwykle wysokie stopy procentowe oszczędności indywidualnych i rachunków depozytowych, powodując destabilizację na niderlandzkim rynku bankowym.

(159) Zdaniem skarżącego stopy procentowe oferowane przez FBN i ABN AMRO N przynosiły straty. W kwestii tej odwołał się on do faktu, że stopy EURIBOR spadły z 5 % we wrześniu 2008 r. do poniżej 2 % w styczniu/lutym 2009 r., natomiast stopy procentowe oferowane przez FBN i ABN AMRO N w przypadku rachunków oszczędnościowych faktycznie wzrosły.

(160) Skarżący wskazuje również na specyfikę niderlandzkiego rynku bankowości prywatnej, który w odróżnieniu od rynku bankowości detalicznej charakteryzuje się tym, że zakłócenie spowodowane przez podjęte środki pogłębia się. Kwoty oszczędności są w przypadku bankowości prywatnej przeciętnie wyższe niż w przypadku bankowości detalicznej. W przypadku niższych kwot oszczędności klienci nie przywiązują większej wagi do profilu ryzyka banku, ponieważ są objęci ochroną, jaką zapewnia im niderlandzki system gwarantowania depozytów (w przypadku kwot do 100 000 EUR). Świadomość ryzyka jednak wzrasta, gdy próg ten zostaje przekroczony, co jest raczej powszechne w przypadku bankowości prywatnej.

(161) Skarżący stwierdził również, że FBN i ABN AMRO N czerpią korzyści z domniemanej gwarancji państwa. Stwierdził, że klienci FBN i ABN AMRO N są przekonani, że państwo niderlandzkie nie dopuści do tego, aby banki będące własnością państwa ogłosiły upadłość.

(162) Skarżący, który przetrwał kryzys bez pomocy państwa, podkreślił, że doznał poważnego uszczerbku wskutek zakłócającego zachowania FBN i ABN AMRO N, ponieważ w znacznym stopniu tradycyjnie opierał finansowanie swoich aktywów na niderlandzkim rynku produktów oszczędnościowych (71). W bezwzględnych danych liczbowych skarżący posiadał oszczędności i depozyty w wysokości 15 mld EUR, co oznaczało, że wzrost stóp procentowych o 1 % mógł kosztować przedsiębiorstwo około 150 mln EUR rocznie (72). Oprócz takiego wzrostu kosztów miał również miejsce efekt ilościowy, ponieważ Van Lanschot stracił klientów.

4.2. Dalsze uwagi ze strony Van Lanschot (pisma z dnia 21 i 28 sierpnia 2009 r.)

(163) Zdaniem skarżącego nietypowe zachowanie FBN i ABN AMRO N utrzymywało się w okresie miesięcy letnich 2009 r.

(164) Dodatkowym przytoczonym przez skarżącego argumentem były niezwykle duże zmiany ilościowe i zmiany udziału w rynku na stabilnym zwykle niderlandzkim rynku oszczędności. W kwestii tej skarżący powołał się na komunikaty prasowe FBN i ABN AMRO N, w których podano wpływy depozytów w wysokości odpowiednio 9 mld EUR i 21 mld EUR w pierwszej połowie 2009 r. (73). Zdaniem skarżącego są to znaczne kwoty, biorąc pod uwagę, że wartość całego niderlandzkiego rynku oszczędności to około 287 mld EUR.

(165) Kolejny przytoczony przez skarżącego przykład nietypowej polityki cenowej to fakt, że w krajach sąsiadujących, takich jak Belgia, Francja i Niemcy, stopy procentowe od oszczędności obniżano wskutek spadku stóp EURIBOR, natomiast niderlandzkie stopy procentowe od oszczędności pozostawały wciąż na wysokim poziomie.

4.3. Uwagi ze strony ABN AMRO Bank (pismo z dnia 6 lipca 2009 r.)

(166) Przedstawiając uwagi dotyczące decyzji z dnia 8 kwietnia 2009 r. w sprawie wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego, ABN AMRO Bank (tj. spółka dominująca ABN AMRO N) dostarczył więcej informacji na temat swojej sytuacji w zakresie finansowania i strategii finansowania. ABN AMRO Bank zaprzeczył, że czerpał korzyści – bezpośrednio lub pośrednio – z jakiejkolwiek pomocy finansowej udzielonej FBN (środki Y1 i Y2). ABN AMRO Bank zauważył, że dzięki swojej zróżnicowanej strategii finansowania nie potrzebował pomocy, aby finansować swoją działalność w okresie kryzysu. Podkreślił również, że jego płynność mieściła się w granicach wymaganych przepisami prawa i w granicach ustalonych wewnętrznie przez jego ekspertów.

5. UWAGI PAŃSTWA NIDERLANDZKIEGO

5.1. Uwagi państwa niderlandzkiego w sprawie decyzji z dnia 8 kwietnia 2009 r.

(167) Państwo niderlandzkie uznało, że FBN był w stanie prowadzić swoją działalność dzięki przejęciu go przez państwo (74), stwierdziło jednak, że przejęcie to było zgodne z tak zwanym „testem prywatnego inwestora”. W rezultacie zdaniem państwa niderlandzkiego nie wystąpiła selektywna korzyść, a więc nie stanowiło to pomocy państwa. Państwo niderlandzkie stwierdziło, że chociaż podstawowym celem transakcji zintegrowanych z dnia 3 października 2008 r. było zapobiegnięcie destabilizacji FBN i ABN AMRO N i ogólnie niderlandzkiego systemu bankowego, dokonując zakupu udziałów w FBN i ABN AMRO N miało na celu osiągnięcie dodatniego długoterminowego zwrotu. Państwo niderlandzkie podkreśliło, że cena FBN (w tym ABN AMRO N) była zgodna z wyceną dokonaną przez jego zewnętrznego eksperta ds. wyceny.

(168) Państwo niderlandzkie utrzymywało, że zapłaciło godziwą cenę rynkową za FBN, ale zwróciło uwagę, że nawet jeżeli przepłaciło, płatność ta stanowiłaby pomoc państwa na rzecz Fortis SA/NV (przedsiębiorstwa dokonującego sprzedaży), a nie pomoc państwa na rzecz FBN.

(169) W odniesieniu do środka Y1 państwo niderlandzkie utrzymywało, że udzieliło FBN krótkoterminowego finansowania na warunkach rynkowych. Stwierdziło, że przed kryzysem FBN był finansowany przez swoją spółkę dominującą według stóp procentowych EONIA lub EURIBOR bez żadnego dodatkowego spreadu. Państwo niderlandzkie utrzymywało, że stosowana przez nie polityka cenowa (określona w motywie 96) była zgodna z praktyką rynkową. Stwierdziło również, że system ustalania cen stosowany przez nie od dnia 5 listopada 2008 r. (z 50 punktami bazowymi spreadu w odniesieniu do pożyczek udzielanych na okres ponad trzech miesięcy) był dostosowany do niderlandzkiego programu gwarancji (75).

(170) W odniesieniu do okresu, w którym dostępny był instrument wsparcia płynności FBN, państwo niderlandzkie wyjaśniło, że rozpoczęło negocjacje w sprawie zamknięcia dostępu do instrumentu wsparcia płynności w styczniu 2009 r. w celu możliwie jak najszybszego zamknięcia dostępu do instrumentu wsparcia płynności. Mając to na uwadze, państwo niderlandzkie wprowadziło w marcu 2009 r. nowy system dwuetapowego ustalania cen, w wyniku czego finansowanie stało się droższe w przypadku przekroczenia uprzednio ustalonego progu. Państwo niderlandzkie uznało, że FBN może dokonać spłaty zobowiązań z tytułu wykorzystania instrumentu wsparcia płynności w tempie od 4 do 5 mld EUR miesięcznie, i zamierzało zamknąć dostęp do instrumentu wsparcia płynności do końca 2009 r. W rzeczywistości FBN dokonał spłaty zobowiązań z tytułu wykorzystania instrumentu wsparcia płynności wcześniej niż przewidywano. Dostęp do instrumentu wsparcia płynności zamknięto już w dniu 1 lipca 2009 r.

(171) Państwo niderlandzkie utrzymywało, że maksymalny termin zapadalności płynności w ramach instrumentu wsparcia płynności był proporcjonalny. W kwestii tej państwo niderlandzkie wyjaśniło, że w pierwszym okresie (tj. w dniach od 6 do 23 października 2008 r.) udzieliło wsparcia płynnościowego z terminem zapadalności nie dłuższym niż kilka tygodni. Następnie po dostosowaniu instrumentu wsparcia płynności, maksymalny termin zapadalności wydłużono do dziewięciu miesięcy w celu uniknięcia spiętrzeń wykupu.

(172) Państwo niderlandzkie wyjaśniło, że całkowitą kwotę instrumentu wsparcia płynności (tj. 5 mld EUR przez noc i 40 mld finansowania w dłuższym okresie) określono w oparciu o rzeczywiste potrzeby finansowe FBN, a zatem stanowiła ona niezbędne minimum. W krótkoterminowym instrumencie wsparcia płynności o wartości 45 mld EUR uwzględniono normalną zmienność poziomu płynności FBN, co umożliwiło FBN natychmiastową spłatę około 34 mld EUR na rzecz Fortis SA/NV.

(173) W odniesieniu do pożyczek długoterminowych (tj. środka Y2) państwo niderlandzkie przyznało, że Fortis Bank SA/NV mógł zażądać spłaty pożyczek o stałym oprocentowaniu (zamiast pożyczek o zmiennym oprocentowaniu) (76). Państwo niderlandzkie utrzymywało jednak, że zastąpiło ono jedynie Fortis Bank SA/NV, nie zmieniając żadnych warunków obowiązujących umów. Zdaniem państwa niderlandzkiego umowa zawarta między Fortis Bank SA/NV a FBN była zwykłą umową rynkową między podmiotami działającymi na rynku prywatnym. Państwo niderlandzkie utrzymywało, że z uwagi na to, że zastąpiło prywatnego inwestora, jego zachowanie było automatycznie zgodne z testem prywatnego inwestora. Państwo niderlandzkie uznało, że w takiej sytuacji nie musiało uzasadniać, dlaczego stopy mogły być wyższe ani dlaczego powinno zastąpić te pożyczki długoterminowe pożyczkami krótkoterminowymi (77).

(174) Państwo niderlandzkie utrzymywało również, że wśród przedsiębiorstw dokonujących przejęć panuje dość rozpowszechniony zwyczaj, że jednocześnie zapewniają płynność nowo nabytym spółkom zależnym.

(175) W odniesieniu do tego, czy przyznano bezpośrednią lub pośrednią pomoc państwa na rzecz ABN AMRO N, państwo niderlandzkie zaprzeczyło, że ABN AMRO N otrzymał finansowanie od państwa niderlandzkiego lub FBN. Państwo niderlandzkie wyjaśniło, że ABN AMRO N o bardzo rozbudowanym systemie franczyzy w obszarze bankowości detalicznej i prywatnej, posiadał dostateczne finansowanie we własnym zakresie.

(176) W odniesieniu do środka Z państwo niderlandzkie stwierdziło, że cena transakcyjna równa 6,5 mld EUR była godziwą ceną rynkową. Podkreśliło, że cena mieściła się w przedziale między wyceną dokonaną na podstawie obecnych warunków rynkowych równą [4 – 6,5] mld EUR a wyceną z uwzględnieniem całego cyklu koniunkturalnego równą [6,5 – 9] mld EUR dokonaną przez zewnętrznego eksperta ds. wyceny na początku października 2008 r. (zanim doszło do transakcji w dniu 3 października 2008 r.). W odniesieniu do tego, że przejęcie (środek Z) miało miejsce dwa i pół miesiąca po dokonaniu wyceny, państwo niderlandzkie uważało, że żadne korekty nie były konieczne, ponieważ w wycenie dokonanej na początku października 2008 r. już odzwierciedlono niepewności (78). Państwo niderlandzkie utrzymywało również, że bankowość inwestycyjna i aktywa o obniżonej jakości są zwykle przyczyną problemów związanych z pewnością innych banków, co przekłada się na znaczące spadki cen akcji tych banków. Natomiast ABN AMRO N o stabilnym profilu banku detalicznego i komercyjnego zasadniczo różnił się od innych banków. W związku z powyższym państwo niderlandzkie utrzymywało, że korekta cen w sposób analogiczny do innych banków nie ma sensu.

(177) Państwo niderlandzkie podkreśliło również, że pozostali członkowie konsorcjum, w szczególności RBS, musieli zatwierdzić transakcję i że […]. Państwo niderlandzkie powołuje się również na pkt (166) i (177) wstępnego sprawozdania ekspertów, którzy wzięli udział w walnym zgromadzeniu akcjonariuszy Fortis SA/NV w dniu 11 lutego 2009 r. w Brukseli (79), twierdząc, że w punktach tych zawarte są zapisy stanowiące poparcie stanowiska państwa niderlandzkiego, że zapłaciło godziwą cenę rynkową za FBN, ABN AMRO N, Fortis Insurance i Fortis Corporate Insurance w dniu 3 października 2008 r., która stanowi zatem ważny kurs odniesienia dla sprzedaży dokonanej w grudniu 2008 r.

(178) Państwo niderlandzkie wdrożyło środek Z zrzekając się roszczeń w stosunku do FBN. Państwo niderlandzkie twierdziło ponadto że Komisja – jeżeli dojdzie do wniosku, że środek Z oznaczał pomoc państwa – powinna zastosować korektę. Z uwagi na to, że w przypadku podobnych instrumentów oferowanych przez inne banki dyskonto było dość wysokie względem ceny nominalnej (80), logiczne było, że cena rynkowa instrumentów dłużnych umorzonych przez państwo niderlandzkie była również poniżej ceny nominalnej. Innymi słowy z istniejącej sytuacji rynkowej wynikało, że państwo niderlandzkie nie było uprawnione do uzyskania ceny nominalnej, lecz do niższej ceny rynkowej. Państwo niderlandzkie utrzymywało, że uwzględniając istniejącą wówczas sytuację rynkową, było ono uprawnione jedynie do ceny rynkowej równej [4,55 – 5,85] mld EUR (tak więc cenę nominalną pożyczek w wysokości 6,5 mld EUR skorygowano z uwzględnieniem rynkowej stopy dyskontowej w wysokości [0,65 – 1,95 mld EUR).

(179) W dniu 18 czerwca 2009 r. niderlandzkie Ministerstwo Finansów przedłożyło Komisji ocenę FBN dokonaną przez DNB w odpowiedzi na wniosek zawarty w decyzji z dnia 8 kwietnia 2009 r. […] (81), (82), (83)

(180) Niderlandzki organ nadzoru finansowego poinformował również Komisję o […] ABN AMRO pismem z dnia 20 stycznia 2010 r. […]

5.2. Uwagi państwa niderlandzkiego w sprawie decyzji z dnia 5 lutego 2010 r.

(181) Ogólnie rzecz biorąc, państwo niderlandzkie utrzymywało, że podjęte środki nie stanowią pomocy państwa, ponieważ: (i) nie przynosiły korzyści ABN AMRO N ani FBN, (ii) były niezbędne do oddzielenia ABN AMRO N i FBN od ich spółek dominujących i wynikały one z zobowiązań umownych państwa niderlandzkiego jako sukcesora Fortis SA/NV określonych w porozumieniu akcjonariuszy konsorcjum lub (iii) były uzasadnione względami ekonomicznymi z punktu widzenia prywatnego inwestora.

(182) Państwo niderlandzkie utrzymywało, że Komisja powinna zastosować test prywatnego inwestora w przypadku każdego podjętego przez nie środka. W szczególności w odniesieniu do środków związanych z połączeniem (tj. środków B4 i B5) państwo niderlandzkie podkreśliło, że połączenie było inwestycją o dodatniej wartości bieżącej netto, a zatem było zgodne z testem prywatnego inwestora.

(183) Innymi słowy państwo niderlandzkie nie zgodziło się ze wstępną opinią Komisji przestawioną w motywie 96 decyzji z dnia 5 lutego 2010 r., według której test prywatnego inwestora nie ma zastosowania do środków przyjętych po dokonaniu transakcji zintegrowanych z dnia 3 października 2008 r., ponieważ środki te stanowią część szerzej zakrojonych działań na rzecz ratowania i restrukturyzacji.

(184) Państwo niderlandzkie uznało, że zgodnie z przepisami dotyczącymi pomocy państwa test prywatnego inwestora nie ma zastosowania wówczas, gdy w krótkim okresie dokonuje się kilku powiązanych ze sobą zastrzyków kapitałowych. Stwierdziło ono jednak, że analiza ta nie jest trafna w przypadku FBN i ABN AMRO N, ponieważ jego zdaniem zintegrowane transakcje dokonane w dniu 3 października 2008 r. nie obejmowały środków pomocy państwa, a ponadto działania następcze nie były związane z pierwotną transakcją.

(185) Państwo niderlandzkie utrzymywało, że Komisja powinna uwzględnić bardzo szczególne okoliczności, w jakich państwo niderlandzkie zobowiązane było kupić FBN. Państwo niderlandzkie zauważyło również, że sprzedaż New HBU była dla państwa niderlandzkiego bardzo uciążliwa, a dla ABN AMRO N miała negatywny wpływ na kapitał na poziomie 470 mln EUR.

(186) Państwo niderlandzkie twierdziło, że wszystkie jego środki podjęto na podstawie zasad określonych w komunikacie bankowym (84) i komunikacie Komisji – Dokapitalizowanie instytucji finansowych w związku z obecnym kryzysem finansowym: ograniczenie pomocy do niezbędnego minimum oraz mechanizmy zabezpieczające przed nadmiernym zakłóceniem konkurencji (85) („komunikat w sprawie dokapitalizowania”). Ogólnie państwo niderlandzkie stwierdziło, że jego środki były właściwie ukierunkowane, proporcjonalne do wyzwań i ich celem było zminimalizowanie negatywnych efektów zewnętrznych w odniesieniu do konkurentów.

(187) Państwo niderlandzkie utrzymywało, że środek A i środek B1 nie kwalifikowały się jako pomoc państwa, ponieważ państwo było zobowiązane umownie do rozwiązania problemów kapitałowych ABN AMRO Z. Państwo niderlandzkie było zgodnie z porozumieniem akcjonariuszy konsorcjum zobowiązane do oddzielenia ABN AMRO Holding. DNB wyraził zgodę jedynie na oddzielenie ABN AMRO II, o ile wszyscy członkowie konsorcjum zapłacą swój udział w brakującym kapitale ABN AMRO Z za pośrednictwem ABN AMRO N, jednak podkreślił on, że ABN AMRO N działa jedynie jako pośrednik. Ostatecznie ABN AMRO N przekazało jedynie kapitał ABN AMRO Z i środek A nie przyniósł selektywnej korzyści ABN AMRO N.

(188) W kwestii tego, czy brak kapitału występujący w przypadku ABN AMRO Z wynikał z selektywnych korzyści przyznanych ABN AMRO, N państwo niderlandzkie stwierdziło, że członkowie konsorcjum dopilnowali już w chwili przejęcia ABN AMRO Holdings przez konsorcjum (zob. motyw 33), aby działania różnych akcji indeksowych (zgodnie z motywem 35) były odpowiednio wobec siebie zabezpieczone. Ustalenie to oznaczało, że istniało również wyraźne rozróżnienie między działalnością ABN AMRO N i ABN AMRO Z. Oznaczało to na przykład, że ABN AMRO N miał własną strukturę nadzoru korporacyjnego i własną sprawozdawczość. Państwo niderlandzkie zwróciło uwagę Komisji na fakt, że ABN AMRO N począwszy od dnia 6 lutego 2010 r. posiadał odrębny status prawny (86).

(189) Państwo niderlandzkie przedstawiło również dowody wskazujące na to, że ABN AMRO Z borykało się z problemem związanym z brakiem kapitału już w dniu przejęcia, tj. w dniu 3 października 2008 r. Saldo początkowe ABN AMRO Z było już ujemne na poziomie 7,4 mld EUR w dniu 3 października 2008 r. i udział w nim należący do Fortis SA/NV wynosił około 2,5 mld EUR. W odniesieniu do przyczyn wystąpienia braku kapitału państwo niderlandzkie przyznało, że dokonano transferu akcji Unicredito o wartości 1 mld EUR z ABN AMRO Z do operacyjnych akcji indeksowych (w tym około 300 mln EUR do ABN AMRO N), ale dostarczyło informacje, zgodnie z którymi transferu akcji Unicredito dokonano w lutym 2008 r., na długo przed interwencją państwa niderlandzkiego. Transferu akcji Unicredito nie można zatem uznać za pomoc państwa.

(190) W odniesieniu do kosztów poniesionych przez ABN AMRO Z związanych z siedzibą zarządu państwo niderlandzkie podkreśliło, że koszty te uległy znacznemu obniżeniu po przejęciu ABN AMRO Holding przez członków konsorcjum zgodnie z motywem 33. Z uwagi na to, że członkowie konsorcjum nie przywiązywali wagi do utrzymania dużej siedziby zarządu, uzasadnione było utrzymywanie tych kosztów na poziomie minimalnym. Dane przedstawione przez państwo niderlandzkie wskazywały na to, że koszty grupy poniesione przez ABN AMRO Z wynosiły [0 – 0,5] mld EUR w 2008 r. i [0 – 0,2] mld EUR w 2009 r., co zdaniem państwa niderlandzkiego było nieistotne. Państwo niderlandzkie podkreśliło również, że zobowiązało się do pokrycia kosztów, zastępując Fortis SA/NV jako strona porozumienia akcjonariuszy konsorcjum po nabyciu FBN (w tym ABN AMRO N) w dniu 3 października 2008 r.

(191) Jeżeli Komisja uzna środek A jako pomoc państwa, zdaniem państwa niderlandzkiego nie będzie miał zastosowania komunikat w sprawie aktywów o obniżonej jakości (87). Państwo niderlandzkie utrzymuje, że nie było niepewności co do wyceny aktywów chronionych, których nie można było zatem uznać jako aktywów o obniżonej jakości w sensie przedstawionym w komunikacie. Rząd niderlandzki stwierdził, że jeżeli Komisja nie podzieli tego stanowiska, swap ryzyka kredytowego ABN AMRO N nadal będzie zgodny z ogólnymi zasadami określonymi w tym komunikacie. Utrzymywał również, że instrument ochrony kredytowej był niezbędny i proporcjonalny i ograniczał zakłócenia konkurencji do minimum.

(192) Państwo niderlandzkie zapewniło, że dochód z instrumentu ulgi w kapitale – zwrot z uwolnionego kapitału w wysokości 10 % był dostatecznie wysoki. Dostarczyło również dowody wskazujące na to, że transza pierwszej straty o 20 punktów bazowych była znacząco wyższa niż przewidywana strata. Państwo niderlandzkie twierdziło, że straty, jakie poniesiono w przeszłości, (tj. [0 – 15] punktów bazowych) i straty przewidywane na 2010 r. (tj. [0 – 30] punktów bazowych) na portfelu kredytów hipotecznych ABN AMRO N w dostatecznym stopniu umożliwiły sporządzenie dobrej prognozy dotyczącej przyszłych strat. Również informacje rynkowe przedstawione w sprawozdaniach na temat ratingu (88) potwierdziły, że transza pierwszej straty przekroczyła przewidywane straty. Państwo niderlandzkie odwołało się również do dokumentu banku inwestycyjnego […], w którym przedstawiono symulację, w jaki sposób przepływy pieniężne państwa niderlandzkiego mogą się zmienić zgodnie z różnymi scenariuszami warunków skrajnych.

(193) Państwo niderlandzkie uważało również, że instrument ulgi w kapitale obejmował wystarczające zachęty do rezygnacji z pomocy. Państwo niderlandzkie zwróciło uwagę Komisji na opcje kupna uwzględnione w instrumencie ulgi w kapitale i na fakt, że instrument ulgi w kapitale stałby się raczej nieatrakcyjny, gdyby ABN AMRO Group mogła prowadzić działalność zgodnie z regulacjami kapitałowymi Bazylea II. W tej sytuacji państwo niderlandzkie uznało, że ABN AMRO N prawdopodobnie dokonałoby wykupu instrumentu ulgi w kapitale w styczniu 2011 r., gdy przewidywano, że przejście na regulacje kapitałowe Bazylea II spowoduje obniżenie uwolnionego kapitału.

(194) Państwo niderlandzkie wyjaśniło, że koszty oddzielenia (tj. środki B2 i B3) wynikały z porozumienia akcjonariuszy konsorcjum, w której państwo niderlandzkie było faktycznie stroną od dnia 3 października 2008 r. Zgodnie z warunkami porozumienia akcjonariuszy konsorcjum w odróżnieniu od ABN AMRO N państwo było zobowiązane do dokonania podziału ABN AMRO Holding na trzy części. Państwo niderlandzkie zaprzeczyło, iż koszty te przyniosły korzyść ABN AMRO N, a także wyjaśniło, że poniosło koszty oddzielenia, ponieważ było zobowiązane warunkami umowy do przeprowadzenia oddzielenia.

(195) W odniesieniu do marginesu ostrożnościowego w wysokości 500 mln EUR, który również zaliczono do kosztów oddzielenia, państwo niderlandzkie stwierdziło, że jest to powszechnie stosowana praktyka bankowa. Banki nie mogą prowadzić działalności jedynie z minimalnym wymaganym kapitałem, potrzebują one dodatkowego marginesu komfortu. W przeciwnym wypadku, gdyby doświadczyły niepowodzeń – nawet w niewielkim stopniu – natychmiast miałyby problemy finansowe. Państwo niderlandzkie zauważyło jednak, że jego wkład w margines ostrożnościowy powinien mieć charakter tymczasowy i że w perspektywie długoterminowej ABN AMRO N sam powinien tworzyć margines ostrożnościowy bez żadnej pomocy ze strony państwa niderlandzkiego.

(196) W odniesieniu do środka B4 państwo niderlandzkie stwierdziło, że środek ten nie stanowi pomocy państwa. Państwo niderlandzkie stwierdziło, że podjęto już i częściowo wdrożono decyzję w sprawie połączenia obu banków po nabyciu FBN. Państwo niderlandzkie poparło swoje twierdzenie, odwołując się do faktu, że ABN AMRO Asset Management już był oddzielony i zintegrowany z Fortis SA/NV w chwili dokonania transakcji zintegrowanych w dniu 3 października 2008 r. Państwo niderlandzkie podkreśliło również, że Komisja zobowiązała je do wdrożenia działań naprawczych w postaci połączenia w celu rozwiązania istniejących problemów z koncentracją i że przejęło ono od Fortis SA/NV działania naprawcze dotyczące połączenia New HBU. Państwo niderlandzkie wskazało również, że ostatecznie środki finansowe ABN AMRO N nie wzrosną, a zatem broniło ono swojego stanowiska, że środek B4 nie stanowi pomocy państwa.

(197) Państwo niderlandzkie zauważyło, że fundusze państwowe na pokrycie kosztów integracji (środek B5) należy traktować jako uzasadnioną inwestycję, przynoszącą dość wysokie dochody w postaci synergii. Rząd niderlandzki oszacował wartość tych synergii na około 1,1 mld EUR rocznie (przed opodatkowaniem), natomiast koszty integracji, jakie na początku trzeba ponieść, wynoszą 1,2 mld EUR (po opodatkowaniu). Zdaniem państwa niderlandzkiego całkowita wartość bieżąca netto połączenia (z uwzględnieniem synergii, kosztów integracji i kosztu działań naprawczych dotyczących połączenia) powinna wynosić 2,88 mld EUR (89).

(198) Zdaniem państwa niderlandzkiego konwersja kapitału warstwy 2 na kapitał warstwy 1 (środek C) nie przyniosło selektywnej korzyści FBN. Państwo niderlandzkie twierdziło, że konwersja ta leżała w jego interesie, ponieważ mogło zamienić pożyczki ze średnim kuponem 2,976 %, na kapitał własny, co jego zdaniem stanowiło atrakcyjne wynagrodzenie. W kwestii tej państwo niderlandzkie odwołało się do przewidywanego znormalizowanego zwrotu z kapitału własnego ABN AMRO Group na 2012 r., który zgodnie z planem restrukturyzacji z grudnia 2009 r. wynosi około […] %.

(199) Jeżeli Komisja uzna środek C jako pomoc państwa, zdaniem państwa niderlandzkiego nie powinna traktować jako pomocy państwa wszystkich umorzonych pożyczek. Wyjaśniło ono, że zamianę tę mogła udaremnić spłata kapitału warstwy 2 w cenie nominalnej w połączeniu z zastrzykiem kapitału podstawowego warstwy 1 (bez żadnych skutków dla środków pieniężnych netto). Zdaniem państwa niderlandzkiego nie mogło ono w sposób zasadny oczekiwać spłaty kapitału warstwy 2 w cenie nominalnej w tamtym okresie, ponieważ dyskonto w przypadku porównywalnych instrumentów oferowanych przez inne banki było dość wysokie względem wartości nominalnej, co wynikało z trudnej sytuacji na rynku. Państwo niderlandzkie zauważyło, że dyskonto w wysokości [135 – 405] mln EUR było uzasadnione, ustalone w oparciu o porównywalne dane.

(200) Państwo niderlandzkie zauważyło, że płatność w wysokości 740 mln EUR (środek D) była jednym z jego zobowiązań umownych wynikającym z porozumienia akcjonariuszy konsorcjum. Państwo niderlandzkie podkreśliło ponadto że dokonano jedynie płatności na rzecz innych członków konsorcjum, a nie ABN AMRO N, więc nie również nie miała miejsca pomoc państwa na rzecz ABN AMRO N.

(201) W odniesieniu do środka E państwo niderlandzkie stwierdziło, że ABN AMRO II nie czerpało korzyści z regwarancji (określonej w motywie 126), lecz środek E jedynie umożliwił ABN AMRO II udzielenie regwarancji Deutsche Bank. Stwierdziło, że bank nie może wykorzystać regwarancji do rozwoju nowej działalności, a zatem nie spowoduje żadnego zakłócenia konkurencji.

(202) Państwo niderlandzkie uznało, że regwarancja jest zgodna z komunikatem Komisji w sprawie dokapitalizowania. Państwo niderlandzkie podkreśliło, że ustalało ceny w oparciu o zalecenie EBC w sprawie dokapitalizowania.

(203) Państwo niderlandzkie przedstawiło również swoje uwagi dotyczące podejrzeń Komisji, że uprzywilejowani akcjonariusze FBN (90) nie wywiązali się w dostatecznym stopniu ze swoich zobowiązań pod względem podziału obciążenia. Państwo niderlandzkie wyjaśniło, że inwestorzy inwestujący w akcje uprzywilejowane nie otrzymali dywidend w 2008 r. (ani w środkach pieniężnych, ani na zasadzie memoriałowej) i że akcje uprzywilejowane sprzedawano poniżej ceny nominalnej. Państwo niderlandzkie dodało, że możliwość przyszłego wypłacania lub tworzenia rezerw na dywidendy stałe zależy od tego, czy FBN osiągnie dostateczne zyski zgodnie z MSSF. Państwo niderlandzkie zauważyło, że klauzula dotycząca dywidend regulująca kwestie akcji uprzywilejowanych FBN obejmuje zapisy ograniczające wypłatę dywidendy (tzw. dividend stopper) i umożliwiające wypłatę dywidendy (tzw.