32004L0040
30.4.2004 DZIENNIK URZĘDOWY UNII EUROPEJSKIEJ L 159/1
DYREKTYWA 2004/40/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
z dnia 29 kwietnia 2004 r.
wsprawieminimalnychwymagańwzakresieochronyzdrowiaibezpieczeństw adotyczącychnarażenia
pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (polami elektr omagnetycznymi)
(osiemnasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 8 9/391/EWG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,
w szczególności jego art. 137 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji (1), przedłożony po konsultacji z
Komitetem Doradczym ds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony
Zdrowia w Miejscu Pracy,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu
Ekonomiczno-Społecznego (2),
po zasięgnięciu opinii Komitetu Regionów,
stanowiączgodniezprocedurąokreślonąwart.251Traktatu (3),
a także mając na uwadze, co następuje:(1) Na podstawie Traktatu Rada może w drodze dyrektyw
przyjąć minimalne wymagania wspierania poprawy
warunków, w szczególności w środowisku pracy, w celuzagwarantowania lepszego poziomu ochrony zdrowiaibezpieczeństwapracowników.Takiedyrektywyniemogąnakładać ograniczeń administracyjnych, finansowychi prawnych, które utrudniłyby tworzenie i rozwój małychi średnich przedsiębiorstw.
(2) Komunikat Komisji dotyczący jej programu działania
odnoszącegosiędowprowadzaniawżycieWspólnotowejKartySocjalnychPrawPodstawowychPracownikówprze-widuje wprowadzenie minimalnych wymagań w zakresieochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących ryzykazwiązanego z narażeniem pracowników na czynnikifizyczne.Wewrześniu1990r.ParlamentEuropejskiprzy-jąłrezolucjęwsprawietegoprogramudziałania (
4),wktó-
rej zwraca się do Komisji w szczególności o przygotowa-nie szczegółowej dyrektywy w sprawie ryzyka,spowodowanego hałasem i wibracjami, a także innymiczynnikami fizycznymi w miejscu pracy.(3) Jako pierwszy krok, Parlament Europejski i Rada przyjęły
dnia 25 czerwca 2002 r. dyrektywę 2002/44/WE w spra-wie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowiai bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników naryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (wibra-cjami) (szesnastą dyrektywę szczegółową w rozumieniuart.16ust.1dyrektywy89/391/EWG) (
5).Następnie,dnia
6 lutego 2003 r., Parlament Europejski i Rada przyjęłydyrektywę 2003/10/WE w sprawie minimalnych wyma-gańwzakresieochronyzdrowiaibezpieczeństwadotyczą-cych narażenia pracowników na ryzyko spowodowaneczynnikami fizycznymi (hałasem) (siedemnastą dyrektywęszczegółową w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy89/391/EWG) (
6).
(4) Obecnie uznaje się za niezbędne wprowadzenie środków
chroniących pracowników przed zagrożeniami związa-nymi z polami elektromagnetycznymi, w związku z ichwpływemnazdrowieibezpieczeństwopracowników.Jed-nak kwestia długoterminowych skutków, w tym możli-wego działania rakotwórczego, związanego z ekspozycjąna zmienne pola elektryczne, magnetyczne i elektroma-gnetyczne, dla którego nie istnieje ostateczny dowódnaukowy na potwierdzenie związku przyczynowego, niejest poruszana w niniejszej dyrektywie. Środki te mają nietylko zapewnić ochronę zdrowia i bezpieczeństwa każ-dego pracownika, lecz także stworzyć minimalne pod-stawy ochrony wszystkich pracowników we Wspólnociew celu uniknięcia możliwych zniekształceń konkurencji.
(5) Niniejsza dyrektywa ustanawia wymagania minimalne,
dając tym samym Państwom Członkowskim możliwośćutrzymania lub przyjęcia korzystniejszych przepisóww zakresie ochrony pracowników, w szczególności prze-pisów ustalających niższe dopuszczalne wartości miarzewnętrznych ekspozycji czy dopuszczalne wartości miarwewnętrznych ekspozycji na pola elektromagnetyczne.Wykonanieniniejszejdyrektywyniepowinnousprawiedli-wiać jakiegokolwiek pogorszenia w stosunku do sytuacjipanującej obecnie w każdym Państwie Członkowskim.
(6) System ochrony przed polami elektromagnetycznymi
powinien ograniczać się do zdefiniowania, w sposóbnieobciążony nadmierną ilością szczegółów, celów, któremajązostaćosiągnięte,obowiązującychzasadipodstawo-wych wartości, które mają być stosowane, aby umożliwićPaństwomCzłonkowskimstosowaniewymagańminimal-nych w równoważny sposób.
(1) Dz.U.C77z18.3.1993,str.12orazDz.U.C230z19.8.1994,str.3.
(2) Dz.U. C 249 z 13.9.1993, str. 28.
(3) Opinia Parlamentu Europejskiego z dnia 20 kwietnia 1994 r. (Dz.U.
C 128 z 9.5.1994, str. 146) potwierdzona dnia 16 września 1999 r.
(Dz.U. C 54 z 25.2.2000, str. 75), wspólne stanowisko Rady z dnia18 grudnia 2003 r. (Dz.U .CE6 6z 16.3.2004, str. 1), stanowisko
Parlamentu Europejskiego z dnia 30 marca 2004 r. (dotychczasnieopublikowane w Dzienniku Urzędowym), oraz decyzja Rady zdnia 7 kwietnia 2004 r.
(
4) DZ.U. C 260 z 15.10.1990, str. 167.(5) Dz.U. L 177 z 6.7.2002, str. 13.
(6) Dz.U. L 42 z 15.2.2003, str. 38.62 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 05/t. 5
(7) Poziom ekspozycji na pola elektromagnetyczne może być
skuteczniejobniżanypoprzezwłączenieśrodkówzapobie-
gawczych do takiego projektowania stanowisk pracyi poprzez taki dobór sprzętu, procedur i metod pracy,któryprzyznajepierwszeństwoograniczeniuzagrożeniauźródła. W ten sposób przepisy dotyczące sprzętu i metodpracy przyczyniają się do ochrony pracowników, którychto dotyczy.
(8) W celu poprawy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pra-
cowników, pracodawcy powinni dokonywać zmian zewzględunapostęptechnicznyiwiedzynaukowejdotyczą-cej zagrożeń związanych z ekspozycją na pola elektroma-gnetyczne.
(9) Ponieważniniejszadyrektywajestdyrektywąszczegółową
wrozumieniuart.16ust.1dyrektywyRady89/391/EWGzdnia12czerwca1989r.wsprawiewprowadzeniaśrod-kówwcelupoprawybezpieczeństwaizdrowiapracowni-kówwmiejscupracy (
1),dyrektywętę,bezuszczerbkudla
bardziej rygorystycznych i/lub szczegółowych przepisówniniejszej dyrektywy, stosuje się w zakresie narażenia pra-cowników na pola elektromagnetyczne.
(10) Niniejsza dyrektywa stanowi praktyczny krok w kierunku
stworzenia społecznego wymiaru rynku wewnętrznego.
(11) Środki niezbędne dla wykonania niniejszej dyrektywy
powinny być przyjęte zgodnie z decyzją Rady1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r., ustanawiającąprocedurywykonywaniauprawnieńwykonawczychprzy-znanych Komisji (
2).
(12) Przestrzeganie dopuszczalnych wartości miar wewnętrz-
nych i zewnętrznych ekspozycji powinno zapewnićwysokipoziomochronyprzedustalonymiskutkamizdro-wotnymi,jakiemogąwynikaćzekspozycjinapoleelektro-magnetyczne, jednak nie zawsze pozwoli uniknąć proble-mów związanych z zakłóceniami lub wpływem nadziałanie urządzeń medycznych takich jak protezy meta-lowe,elektrostymulatoryserca,defibrylatory,implantyśli-makowe i inne implanty; zakłócenia, zwłaszcza w pracyelektrostymulatorów, mogą wystąpić przy poziomie nie-przekraczającymdopuszczalnychwartościmiarzewnętrz-nych ekspozycji, a więc powinny być one przedmiotemstosownych środków zapobiegawczych i ochronnych,PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
SEKCJA I
PRZEPISY OGÓLNE
Artykuł 1
Cel i zakres
1. Niniejsza dyrektywa, będąca osiemnastą dyrektywą szcze-gółową w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG,ustanawia minimalne wymagania w zakresie ochrony pracowni-ków przed zagrożeniem zdrowia i bezpieczeństwa wynikającymlubmogącymwyniknąćzekspozycjinapolaelektromagnetyczne(od 0 Hz do 300 GHz) podczas pracy.
2. Niniejszadyrektywadotyczyzagrożeniazdrowiaibezpieczeń-
stwa pracowników wynikającego z krótkoterminowych nieko-rzystnych skutków w ludzkim organizmie, spowodowanychprzez przepływ prądów indukowanych, absorpcję energii, prądykontaktowe.
3. Niniejszadyrektywaniedotyczysugerowanychdługotermino-
wych skutków ekspozycji.
4. Niniejsza dyrektywa nie dotyczy zagrożeń wynikających z
kontaktu z przewodami pod napięciem.
5. Dyrektywę 89/391/EWG stosuje się w całości do całego
obszaru określonego w ust. 1, bez uszczerbku dla bardziej rygo-rystycznychi/lubszczegółowychprzepisówniniejszejdyrektywy.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszej dyrektywy przyjmuje się następujące defini-cje:
a) „pola elektromagnetyczne”: elektryczne, magnetyczne
i elektromagnetyczne pola stałe i zmienne w czasie, o często-
tliwości do 300 GHz;
b) „dopuszczalnewartościmiarwewnętrznychekspozycji”:ogra-
niczenieekspozycjinapoleelektromagnetyczneopierającesięna bezpośrednio ustalonych skutkach zdrowotnych i wzglę-dach biologicznych. Przestrzeganie niniejszych ograniczeńzabezpieczy pracowników narażonych na działanie pólelektromagnetycznych przed wszelkimi znanymi niekorzyst-nymi skutkami zdrowotnymi;
c) „dopuszczalne wartości miar zewnętrznych ekspozycji”: wiel-
kości parametrów mierzonych bezpośrednio, określonychjako natężenie pola elektrycznego (E), natężenie pola magne-tycznego(H),indukcjamagnetyczna(B)igęstośćmocy(S),dlaktórychnależypodjąćodpowiednieśrodkiokreślonewniniej-szej dyrektywie. Przestrzeganie tych wartości zapewni prze-strzeganie odpowiednich dopuszczalnych wartości miarwewnętrznych ekspozycji.
(1) Dz.U.L183z29.6.1989,str.1.Dyrektywazmienionarozporządze-
niem (WE) nr 1882/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady
(Dz.U. L 284 z 31.10.2003, str. 1).
(2) Dz.U. L 184 z 17.7.1999, str. 23.05/t. 5 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 63
Artykuł 3
Dopuszczalne wartości miar wewnętrznych
i zewnętrznych ekspozycji
1. Dopuszczalne wartości miar wewnętrznych ekspozycji
podano w Załączniku, w tabeli 1.
2. Dopuszczalnewartościmiarzewnętrznychekspozycjipodano
w Załączniku, w tabeli 2.
3. Do celów oceny, pomiaru i/lub obliczenia stopnia ekspozycji
pracowników na pola elektromagnetyczne, do momentu, kiedyzharmonizowane normy europejskie Europejskiego KomitetuNormalizacyjnego Elektrotechniki (CENELEC) obejmą wszystkieistotne przypadki ocen, pomiarów lub obliczeń, Państwa Człon-kowskie mogą stosować inne uzasadnione naukowo normy lubwytyczne.
SEKCJA II
OBOWIĄZKI PRACODAWCÓW
Artykuł 4
Określenie ekspozycji i ocena ryzyka
1. Wypełniając obowiązki ustanowione w art. 6 ust . 3 i art. 9
ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG, pracodawca ocenia oraz, w raziepotrzeby, dokonuje pomiarów i/lub obliczeń poziomu pólelektromagnetycznych,naktórychdziałanienarażenisąpracow-nicy. Ocenę, pomiary i/lub obliczenia, do momentu objęciawszystkich istotnych przypadków ocen, pomiarów lub obliczeńzharmonizowanymi normami europejskimi CENELEC, przepro-wadza się zgodnie z uzasadnionymi naukowo normami lubwytycznymi, o których mowa w art. 3, a także, jeśli są istotne,biorąc pod uwagę poziomy emisji podane przez producentówsprzętu, jeżeli podlega on odpowiednim dyrektywom wspólno-towym.
2. Napodstawieocenypoziomupólelektromagnetycznychprze-
prowadzonej zgodnie z ust. 1, jeżeli dopuszczalne wartości miarzewnętrznych ekspozycji, o których mowa w ust. 3, są przekro-czone, pracodawca dokonuje oceny, oraz w razie potrzeby, obli-czeń, czy dopuszczalne wartości miar wewnętrznych ekspozycjisą przekroczone.
3. Ocena, pomiar i/lub obliczenia, o których mowa w ust .1i2
niemusząbyćprzeprowadzanewpowszechniedostępnychmiej-
scachpracy,oileuprzedniodokonanoocenyzgodniezpostano-wieniami zalecenia Rady 1999/519/WE z dnia 12 lipca 1999 r.w sprawie ograniczenia ekspozycji ogółu ludności na polaelektromagnetyczne (od 0 Hz 300 GHz) (
1) i przestrzegane są
względem pracowników określone tam ograniczenia, a zagroże-nia dla bezpieczeństwa są wykluczone.4. Oceny,pomiaryi/lubobliczenia,októrychmowawust .1i2
planują i przeprowadzają z odpowiednią częstotliwością kompe-tentnesłużbylubosoby,uwzględniającwszczególnościpostano-wieniaart .7iart.11dyrektywy89/391/EWGdotycząceniezbęd-
nych kompetentnych służb lub osób oraz konsultacji i udziałupracowników. Dane uzyskane z oceny, pomiarów i/lub obliczeńpoziomu ekspozycji przechowuje się w odpowiedniej postaci,umożliwiającej odwołanie się do nich później.
5. Na mocy art. 6 ust. 3 dyrektywy 89/391/EWG, dokonując
oceny ryzyka pracodawca jest obowiązany zwrócić szczególnąuwagę na:
a) poziom,widmoczęstotliwości,czastrwaniairodzajekspozy-
cji;
b) dopuszczalne wartości miar wewnętrznych ekspozycji
idopuszczalnewartościmiarzewnętrznychekspozycji,októ-
rych mowa w art. 3 niniejszej dyrektywy;
c) wszelkie skutki dotyczące zdrowia i bezpieczeństwa pracow-
ników szczególnie zagrożonych;
d) wszelkie skutki pośrednie, takie jak:
i) zakłóceniaelektronicznegosprzętumedycznegoielektro-
nicznychurządzeńmedycznych(wtymelektrostymulato-rów serca i innych wszczepionych urządzeń);
ii) zagrożenie balistyczne od przedmiotów ferromagnetycz-
nych w polach magnetostatycznych o indukcji magne-tycznej przekraczającej 3 mT;
iii) uruchomienie urządzeń elektrowybuchowych aktywowa-
nych elektrycznie (detonatorów);
iv) pożary i wybuchy w wyniku zapalenia materiałów łatwo-
palnych od iskier wywołanych przez pola indukowane,prądy kontaktowe lub wyładowania iskrowe;
e) istnienie sprzętu zastępczego zaprojektowanego w celu
zmniejszania poziomu ekspozycji na pola elektromagne-tyczne;
f) odpowiednie informacje uzyskane w wyniku nadzoru
medycznego, w tym w miarę możliwości, informacje opubli-kowane;
g) wielorakie źródła ekspozycji;
h) jednoczesną ekspozycję na pola o różnych częstotliwościach.
(1) Dz.U. L 199 z 30.7.1999, str. 59.64 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 05/t. 5
6. Pracodawca jest zobowiązany być w posiadaniu oceny ryzy-
ka, zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. a) dyrektywy 89/391/EWG orazokreśla, jakie środki należy podjąć zgodnie z art .5i6niniejszej
dyrektywy. Ocena ryzyka zapisywana jest na odpowiednim noś-niku, zgodnie z prawem krajowym i przyjętą praktyką; możezawierać też uzasadnienie pracodawcy, stwierdzające, że rodzajistopieńryzykazwiązanegozpolamielektromagnetycznyminiewymagają dalszej, szczegółowej oceny ryzyka. Ocena ryzyka jestsystematycznie aktualizowana, w szczególności, jeśli nastąpiłyistotne zmiany, które mogły spowodować, że ocena stała sięnieaktualna, lub, jeśli wyniki nadzoru medycznego wykażąkonieczność jej aktualizacji.
Artykuł 5
Przepisy mające na celu uniknięcie lub ograniczenie
ryzyka
1. Uwzględniając postęp techniczny i dostępność środków kon-troli ryzyka w miejscu jego powstawania eliminuje się lub ogra-nicza do minimum ryzyko wynikające z ekspozycji na polaelektromagnetyczne.
Ograniczenie ryzyka wynikającego z ekspozycji na pola elektro-
magnetyczne opiera się na ogólnych zasadach zapobiegania,określonych w dyrektywie 89/391/EWG.
2. Napodstawieocenyryzyka,októrejmowawart.4,odchwili
przekroczenia dopuszczalnych wartości miar zewnętrznych eks-pozycjiokreślonychwart.3,pracodawcamaobowiązekopraco-wać i wykonać plan działań składający się ze środków technicz-nych i/lub organizacyjnych mających zapobiec przekroczeniudopuszczalnych wartości miar wewnętrznych ekspozycji, jeśliocena przeprowadzona zgodnie z art. 4 ust. 2 dowodzi, żedopuszczalnewartościmiarwewnętrznychekspozycjiniezostałyprzekroczone, oraz że można wykluczyć ryzyko dla bezpieczeń-stwa, należy przy tym brać pod uwagę w szczególności:
a) inne metody pracy, które wiążą się z mniejszą ekspozycją na
pola elektromagnetyczne;
b) wybór sprzętu, którego stosowanie wiąże się z mniejszą emi-
sjąpólelektromagnetycznych,zuwzględnieniempracy,którą
należy wykonać;
c) środki techniczne mające zmniejszać emisję pól elektroma-
gnetycznych, w tym, w razie potrzeby, zastosowanie blokad,ekranów, lub podobnych mechanizmów ochrony zdrowia;
d) właściweprogramykonserwacjisprzęturoboczego,systemów
miejsc pracy i stanowisk pracy;
e) projektowanie i rozmieszczenie miejsc pracy i stanowisk pra-
cy;
f) ograniczanie czasu i natężenia ekspozycji;
g) dostępność odpowiedniego sprzętu ochrony osobistej.3. Na podstawie oceny ryzyka, o której mowa w art. 4, miejsca
pracy,wktórychpracownicymogąbyćnarażeninadziałaniepólelektromagnetycznych przekraczających dopuszczalne wartościmiar zewnętrznych ekspozycji, są odpowiednio oznakowanezgodniezdyrektywąRady92/58/EWGzdnia24czerwca1992r.w sprawie minimalnych wymagań dotyczących znaków bezpie-czeństwa i/lub zdrowia w pracy (dziewiątą dyrektywą szcze-gółową w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG (
1),
jeśli ocena przeprowadzona zgodnie z art. 4 ust. 2 dowodzi, żedopuszczalnewartościmiarwewnętrznychekspozycjiniezostałyprzekroczone, oraz że można wykluczyć ryzyko dla bezpieczeń-stwa.Odnośneobszarysąidentyfikowane,adostępdonichogra-niczony, gdy jest to technicznie wykonalne i gdy występujeryzyko przekroczenia dopuszczalnych wartości miar wewnętrz-nych ekspozycji.
4. Pracownicy w żadnym wypadku nie powinni być ekspono-
wanipowyżejdopuszczalnychwartościmiarwewnętrznycheks-pozycji.
Jeżeli,pomimośrodkówpodjętychprzezpracodawcęwceluspeł-
nienia wymagań niniejszej dyrektywy, dopuszczalne wartościmiar wewnętrznych ekspozycji zostaną przekroczone, praco-dawca niezwłocznie podejmuje działania w celu zmniejszeniaekspozycjiponiżejdopuszczalnychwartościmiarwewnętrznychekspozycji. Pracodawca identyfikuje przyczyny przekroczeniadopuszczalnychwartościmiarwewnętrznychekspozycjiidosto-sowujeśrodkiochronneizapobiegawczewtakisposób,byunik-nąć ponownego ich przekroczenia.
5. Na mocy art. 15 dyrektywy 89/391/EWG pracodawca dosto-
sowujeśrodkiokreślonewniniejszymartykuledowymagańpra-cowników szczególnie zagrożonych.
Artykuł 6
Informowanie i szkolenie pracowników
Bez uszczerbku dla art. 10 i 12 dyrektywy 89/391/EWG, praco-dawca zapewnia, że pracownicy narażeni na ryzyko oddziaływa-nia pól elektromagnetycznych w miejscu pracy i/lub ich przed-stawiciele,otrzymująwszelkieniezbędneinformacjeiprzechodząszkolenia w zakresie wyników oceny ryzyka przewidzianejw art. 4 ust. 1 niniejszej dyrektywy, dotyczące w szczególności:
a) środków, jakie podjęto w celu wykonania niniejszej dyrekty-
wy;
b) wartościipojęćdopuszczalnychwartościmiarwewnętrznych
izewnętrznychekspozycjiizwiązanychznimipotencjalnych
zagrożeń;
c) wyników ocen, pomiarów i/lub obliczeń poziomu ekspozycji
na pola elektromagnetyczne, przeprowadzonych zgodnie zart. 4 niniejszej dyrektywy;
d) sposobów wykrywania i zgłaszania niekorzystnych skutków
zdrowotnych ekspozycji;
e) okoliczności, w których pracownikom przysługuje nadzór
medyczny;
f) bezpiecznych sposobów wykonywania pracy minimalizujące
zagrożenia związane z ekspozycją.
(1) Dz.U. L 245 z 26.8.1992, str. 23.05/t. 5 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 65
Artykuł 7
Konsultacje i udział pracowników
Konsultacje i udział pracowników i/lub ich przedstawicieli mają
miejsce zgodnie z art. 11 dyrektywy 89/391/EWG, w sprawachobjętych niniejszą dyrektywą.
SEKCJA III
PRZEPISY RÓŻNE
Artykuł 8
Nadzór medyczny
1. Celem zapobiegania i wczesnego diagnozowania jakichkol-wiek niekorzystnych skutków zdrowotnych z powodu ekspozy-cjinapolaelektromagnetyczne,zapewniasięodpowiedninadzórmedyczny zgodnie z art. 14 dyrektywy 89/391/EWG.
W każdym przypadku wykrycia ekspozycji przekraczającej
dopuszczalne wartości miar wewnętrznych ekspozycji, dlapracownika/pracowników, których to dotyczy są dostępne bada-nialekarskiezgodniezprawemkrajowymiprzyjętąpraktyką.Wprzypadku wykrycia uszczerbku na zdrowiu powstałego na sku-tek takiej ekspozycji pracodawca powinien przeprowadzićponowną ocenę ryzyka zgodnie z art. 4.
2. Pracodawca podejmuje odpowiednie środki, aby zapewnić
lekarzowi i/lub organom medycznym odpowiedzialnym za nad-zórmedycznydostępdowynikówocenyryzyka,októrymmowaw art. 4.
3. Wyniki uzyskane w wyniku nadzoru medycznego przecho-
wujesięwodpowiedniejformie,umożliwiającejodwołaniesiędonich później, z uwzględnieniem wymogów zachowania poufno-ści. Poszczególnym pracownikom udostępnia się na ich wniosekdokumentację dotyczącą ich stanu zdrowia.
Artykuł 9
Sankcje
Państwa Członkowskie przewidują odpowiednie sankcje, któremają być stosowane w wypadku naruszenia ustawodawstwakrajowegoprzyjętegostosowniedoniniejszejdyrektywy.Sankcjete muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Artykuł 10
Zmiany techniczne
1. Zmiany wyszczególnionych w załączniku dopuszczalnychwartościmiarwewnętrznychizewnętrznychekspozycjiprzyjmo-wane są przez Parlament Europejski i Radę zgodnie z procedurąokreśloną w art. 137 ust. 2 Traktatu.2. Zmianydozałącznikaościśletechnicznymcharakterzezgod-nie z:
a) przyjęciem dyrektyw w dziedzinie technicznej harmonizacji
i normalizacji w odniesieniu do projektowania, budowy,
wytwarzania lub konstrukcji sprzętu roboczego i/lub miejscpracy;
b) postępem technicznym, zmianami w odpowiednich zharmo-
nizowanych normach europejskich lub specyfikacjach i znowymi odkryciami naukowymi dotyczącymi pól elektroma-gnetycznych
przyjmowanesązgodniezprocedurąregulacyjną,októrejmowaw art. 11 ust. 2.
Artykuł 11
Komitet
1. Komisję wspiera Komitet, o którym mowa w art. 17 dyrek-tywy 89/391/EWG.
2. W przypadku odniesień do niniejszego ustępu, stosuje się
a r t .5i7decyzji 1999/468/WE z uwzględnieniem przepisów jej
art. 8.
Okres, o którym mowa w art. 5 ust. 6 decyzji 1999/468/WE
ustala się na trzy miesiące.
3. Komitet przyjmuje swój regulamin wewnętrzny.
SEKCJA IV
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 12
Sprawozdania
Co pięć lat Państwa Członkowskie przedkładają Komisji
sprawozdanie z praktycznego wykonania niniejszej dyrektywywskazując na punkt widzenia partnerów społecznych.
Co pięć lat Komisja informuje Parlament Europejski, Radę,
EuropejskiKomitetEkonomiczno-SpołecznyiKomitetDoradczyds. Bezpieczeństwa, Higieny i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracyo treści tych sprawozdań, o ocenie rozwoju w danej dziedziniei wszelkich inicjatywach, w szczególności w zakresie ekspozycjinapolamagnetostatyczne,któremogąbyćuzasadnionewświetlenajnowszej wiedzy naukowej.
Artykuł 13
Transpozycja
1. Państwa Członkowskie wprowadzają w życie, najpóźniej dodnia 30 kwietnia 2008 r., przepisy ustawowe, wykonawczei administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy.Następnie powiadamiają o tym Komisję.66
PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 05/t. 5
GdyPaństwaCzłonkowskieprzyjmująteprzepisy,zawierająone
odniesienie do niniejszej dyrektywy lub też takie odniesienietowarzyszyimwprzypadkupublikacjiurzędowej.Sposóbdoko-nywaniatakiegoodniesieniaokreślanyjestprzezPaństwaCzłon-kowskie.
2. Państwa Członkowskie powiadamiają Komisję o przepisach
aktów prawa krajowego przyjmowanych lub już przyjętychw zakresie, który obejmuje niniejsza dyrektywa.
Artykuł 14
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie z dniem jej opublikowaniawDzienniku Urzędowym Unii Europejskiej .Artykuł 15
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich.
Sporządzono w Strasburgu, dnia 29 kwietnia 2004 r.
W imieniu Parlamentu Europejskiego
P. COX
PrzewodniczącyW imieniu Rady
M. McDOWELL
Przewodniczący05/t. 5 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 67
ZAŁĄCZNIK
DOPUSZCZALNE WARTOŚCI MIAR WEWNĘTRZNYCH I ZEWNĘTRZNYCH EKSPOZYCJI NA PO LA
ELEKTROMAGNETYCZNE
Do opisu ekspozycji na pola elektromagnetyczne używa się następujących w ielkości fizycznych:
Prąd kontaktowy (IC) pomiędzy osobą a przedmiotem wyrażany jest w amperach (A). Przedmiot prz ewodzący może
zostać naładowany przez pole elektryczne, w którym się znajduje.
Gęstośćprądu (J)definiowanajestjakoprądprzepływającyprzezjednostkowepoleprze kroju,prostopadłedokierunku
przepływuprąduwprzewodnikuobjętościowym,jakimjestludzkieciałolu bjegoczęść,iwyrażanajestwamperach
na metr kwadratowy (A/m2).
Natężenie pola elektrycznego to wielkość wektorowa (E), która odpowiada sile wywieranej na naładowaną cząstkę
niezależnie od jej ruchu w przestrzeni. Wyrażane jest ono w woltach na metr (V/m).
Natężenie pola magnetycznego to wielkość wektorowa (H), która, wraz z indukcją magnetyczną, określa po le
magnetyczne w dowolnym punkcie w przestrzeni. Wyrażana jest w amperach na metr (A/m).
Indukcja magnetyczna to wielkość wektorowa (B), wynikająca z siły, która działa na ładunki w ruc hu, wyrażona
w teslach (T). W swobodnej przestrzen i i w materiale biologicznym indukcję magnetyczną i natężenie pola
magnetycznego można wykorzystać zamiennie dzięki równoważności 1 A/m = 4 π1 0–7T.
Gęstość mocy (S) to odpowiednia wielkość używana odnośnie do bardzo wielkich częstotl iwości, przy których
głębokość wnikania do ciała jest mała. Jest to moc promieniowania padając ego prostopadle do powierzchni,
podzielona przez pole tej powierzchni i wyrażona w watach na metr kwadrato wy (W/m2).
Energia pochłonięta (SA) określana jest jako energia pochłonięta w jednostce masy tkanki biol ogicznej, wyrażona
wdżulachnakilogram(J/kg).Wniniejszejdyrektywiewielkośćtaużywana jestwceluograniczeniaskutkówdziałań
nietermicznych od impulsowego promieniowania mikrofalowego.Szybkośćpochłanianiawłaściwegoenergii (SAR)uśrednionawstosunkudocałegociałalubczęściciała,definiowana jest
jako szybkość, z jaką energia jest pochłaniana w jednostce masy tkanki cia ła i wyrażona jest w watach na kilogram
(W/kg).SARdlacałegociałajestpowszechnieprzyjętąmiarąniekorzystn egotermicznegooddziaływaniaekspozycji
o częstotliwościach radiowych (RF). Oprócz uśrednionej względem całego ciała wartości SAR, konieczne jest
wykorzystanie miejscowych wartości SAR do oceny i ograniczenia nadmiern ego nagromadzenia energii
w niewielkich częściach ciała, wynikającego ze szczególnych warunków ek spozycji. Warunki takie mogą wystąpić
w przypadku uziemionej osoby eksponowanej na częstotliwości radiowe z za kresu niskich MHz, lub osób
eksponowanych na pole bliskie anteny.Spośród podanych wielkości, indukcję magnetyczną, prąd kontaktowy, nat ężenia pola elektrycznego
i magnetycznego, oraz gęstość mocy można zmierzyć bezpośrednio.
A.
DOPUSZCZALNE WARTOŚCI MIAR WEWNĘTRZNYCH EKSPOZYCJI
Wzależnościodczęstotliwościstosujesięnastępującewielkościfizycz nedookreśleniadopuszczalnychwartościmiar
wewnętrznych ekspozycji pól elektromagnetycznych:
— do1Hzdopuszczalnewartościmiarwewnętrznychekspozycjiodnośniedog ęstościprąduwpolachzmiennych
wczasieustalonesąabyzapobiecskutkomwukładziesercowo-naczyniowym icentralnymukładzienerwowym,
— pomiędzy 1 Hz i 10 MHz dopuszczalne wartości miar wewnętrznych ekspozycj i odnośnie do gęstości prądu
ustalone są aby zapobiec skutkom w czynnościach centralnego układu nerwo wego,
— pomiędzy 100 kHz i 10 GHz dopuszczalne wartości miar wewnętrznych ekspoz ycji odnośnie do SAR ustalone
są,abyzapobiecobciążeniucieplnemucałegociałainadmiernemumiejsco wemuprzegrzaniutkanek.Wzakresie
pomiędzy 100 kHz i 10 MHz dopuszczalne wartości miar wewnętrznych ekspozy cji przewidziane są zarówno
odnośnie do gęstości prądu, jak i SAR,
— pomiędzy 10 GHz i 300 GHz dopuszczalne wartości miar wewnętrznych ekspoz ycji dotyczące gęstości mocy
ustalone są, aby zapobiec nadmiernemu przegrzewaniu tkanek na powierzch ni lub blisko powierzchni ciała.68 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 05/t. 5
Tabela 1 Dopuszczalne wartości miar wewnętrznych ekspozycji (art. 3 ust. 1). Wszy stkie warunki muszą zostać
spełnione
Zakres częstotliwościGęstość prądu
w głowie
i tułowiu J
(mA/m2)
(wartość
skuteczna)Wartość SAR
uśredniona
względem
całego ciała
(W/kg)Miejscowa
wartość SAR
(w głowie
i tułowiu)
(W/kg)Miejscowa war-
tość SAR
(w kończynach)
(W/kg)Gęstość
mocy S
(W/m2)
D o1H z 4 0 — — — —
1—4H z 40/f — — — —
4 — 1 000 Hz 10 — — — —1 000 Hz — 100 kHz f/100 — — — —100 kHz — 10 MHz f/100 0,4 10 20 —10 MHz —10 GHz — 0,4 10 20 —10 — 300 GHz — — — — 50
Uwagi:
1. f oznacza częstotliwość w hercach.2. Dopuszczalnewartościmiarwewnętrznychekspozycjidotyczącegęstoś ciprądumająchronićprzeddotkliwymi
skutkami ekspozycji w tkankach centralnego układu nerwowego głowy i tuło wia. Dopuszczalne wartości miar
wewnętrznych ekspozycji w zakresie od 1 Hz do 10 MHz ustanowiono z uwagi na u stalone szkodliwe skutki
w centralnym układzie nerwowym. Tak dotkliwe/ostre skutki występują nat ychmiast i z naukowego punktu
widzenia nieuzasadniona jest modyfikacja dopuszczalnych wartości miar wewnętrznych ekspozycji dla
krótkotrwałejekspozycji.Jednak,ponieważdopuszczalnewartościmiar wewnętrznychekspozycjiodnosząsiędo
szkodliwych skutków w centralnym układzie nerwowym, te dopuszczalne war tości miar wewnętrznych
ekspozycjimogązezwalaćnawiększegęstościprąduwtkankachciałainnyc hniżcentralnyukładnerwowyprzy
takich samych warunkach ekspozycji.
3. Z uwagi na niejednorodność elektryczną ciała, gęstości prądu należy ob liczać jako średnie w przekroju
poprzecznym o powierzchni 1 cm
2, prostopadłym do kierunku przepływu prądu.
4. Dla częstotliwości do 100 kHz, szczytowe wartości gęstości prądu można uzyskać mnożąc wartość skuteczną
przez (2)½.
5. Dla częstotliwości do 100 kHz i dla impulsowych pól magnetycznych, maks ymalną gęstość prądu związanego
zimpulsamimożnaobliczyćnapodstawieczasównarastania/opadaniaimak symalnejprędkościzmianindukcji
magnetycznej.Gęstośćprąduindukowanegomożnawówczasporównaćzodpow iedniądopuszczalnąwartością
miarwewnętrznychekspozycji.Dlaimpulsówoczasietrwaniatp,częstotliwośćrównoważnądladopuszczalnych
wartości miar wewnętrznych ekspozycji oblicza się jak o f = 1/(2tp).
6. Wszystkie wartości SAR powinny być uśrednione w okresie dowolnych sześ ciu minut.
7. LokalnySARjestuśrednianyodnośniedodowolnych10gzwartejtkanki;m aksymalnawartośćSARotrzymana
wtensposóbpowinnabyćstosowanadooszacowaniaekspozycji.Wybrane10g tkankimastanowićmasęzwartej
tkanki o niemal jednorodnych właściwościach elektrycznych. Jeżeli chod zi o określenie zwartej masy tkankowej
należystwierdzić,żepojęcietonadajesiędocelówdozymetriiobliczeni owej,alemożenastręczaćtrudnościprzy
bezpośrednich pomiarach fizycznych. Można zastosować tak prostą geomet rię jak masa tkanki o kształcie
sześcianupodwarunkiemżeobliczonewielkościdozymetrycznemająwarto ściodpowiedniomniejszeodzaleceń
dotyczących ekspozycji.
8. Dlaekspozycjiimpulsowychzzakresuczęstotliwościod0,3do10GHzidl amiejscowejekspozycjigłowyzaleca
się stosowanie dodatkowej dopuszczalnej wartości miar wewnętrznych eks pozycji w celu ograniczenia
i wyeliminowania skutków słuchowych wywołanych termoelastyczną falą ci śnienia akustycznego. Stąd, wartość
SA nie powinna przekroczyć 10 mJ/kg, uśrednionego w 10 g tkanki.05/t. 5 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 69
9. Gęstości mocy powinny być uśredniane na 20 cm2powierzchni poddanej ekspozycji i dowolnego okresu
68/f1,05-minutowego (gdzie f wyrażona jest w GHz), aby zrównoważyć stopniowo zmni ejszającą się ze
wzrostem częstotliwości głębokość wnikania. Maksymalne w przestrzeni g ęstości mocy uśrednione na 1 cm2
nie powinny przekroczyć 20-krotnie wartości 50 W/m2.
10.W przypadku pól elektromagnetycznych impulsowych lub nieustalonych, lu b ogólniej w przypadkach
jednoczesnej ekspozycji na pola o wielu częstotliwościach, należy zasto sować takie metody ocen, pomiarów
i/lub obliczeń, które pozwolą zanalizować właściwości kształtu fali i ro dzaju jej oddziaływań biologicznych,
przy uwzględnieniu zharmonizowanych norm europejskich opracowanych pr zez CENELEC.
B.DOPUSZCZALNE WARTOŚCI MIAR ZEWNĘTRZNYCH EKSPOZYCJI
Dopuszczalne wartości miar zewnętrznych ekspozycji, podane w tabeli 2, u zyskano na podstawie dopuszczalnych
wartościmiarwewnętrznychekspozycjiwedługuzasadnieniastosowanego przezMiędzynarodowąKomisjęOchrony
przed Promieniowaniem Niejonizującym (ICNIRP) w zaleceniach dotyczący ch ograniczania ekspozycji na
promieniowanie niejonizujące (ICNIRP 7/99).
Tabela 2 Dopuszczalne wartości miar zewnętrznych ekspozycji (art. 3 ust. 2) (niez akłócone wartości skuteczne)
Zakres
częstotliwościNatężenie pola
elektrycznego E
(V/m)Natężenie pola
magnetycznego,
H
(A/m)Indukcja
magnetyczna, B
(μT)Gęstość
mocy rów-
noważnej
dla fali
płaskiej,
Seq
(W/m2)Prąd
kontaktowy, Ic
(mA)Prąd
kontaktowy
w kończy-
nach, IL(mA)
0 — 1Hz — 1,63x1052x105— 1,0 —
1—8H z 2 00 0 0 1,63x105/f22x105/f2— 1,0 —
8 — 25 Hz 20 000 2x104/f 2,5x104/f2— 1,0 —
0,025 — 0,82
kHz500/f 20/f 25/f — 1,0 —
0,82 — 2,5 kHz 610 24,4 30,7 — 1,0 —
2,5 — 65 kHz 610 24,4 30,7 — 0,4 f —65 — 100 kHz 610 1 600/f 2 000/f — 0,4 f —0,1 — 1 MHz 610 1,6/f 2/f — 40 —1 —10 MHz 610/f 1,6/f 2/f — 40 —10 — 110 MHz 61 0,16 0,2 10 40 100110 — 400
MHz61 0,16 0,2 10 — —
400 — 2 000MHz3f
1/20,008f1/20,01f1/2f/40 — —
2 — 300 GHz 137 0,36 0,45 50 — —
Uwagi:
1. f jest częstotliwością w jednostkach wskazanych w kolumnie zakresu czę stotliwości.
2. Dlaczęstotliwościpomiędzy100kHza10GHz,Seq,E2,H2,B2iIL2powinnybyćuśrednianewdowolnymokresie
sześciominutowym.
3. Dla częstotliwości przekraczających 10 GHz, Seq,E2,H2,iB2powinny być uśredniane w dowolnym okresie
68/f1,05-minutowym (f w GHz).
4. Dla częstotliwości do 100 kHz, szczytowe dopuszczalne wartości miar ze wnętrznych ekspozycji odnoszące się
do natężenia pola są obliczane w wyniku mnożenia wartości skutecznej prze z (2)1/2. Dla impulsów o czasie
trwania tp, częstotliwość równoważną do zastosowania do dopuszczalnych wartości m iar zewnętrznych
ekspozycji oblicza się jak o f = l/(2tp).70 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 05/t. 5
Dla częstotliwości pomiędzy 100 kHz a 10 MHz, szczytowe dopuszczalne wart ości miar zewnętrznych
ekspozycjiodnoszącesiędonatężeniapolasąobliczanewwynikumnożenia odpowiednichwartościskutecznych
przez 10a, gdziea= (0,665 log (f/105) + 0,176) , a f wyrażona jest w hercach.
Dla częstotliwości pomiędzy 10 MHz a 300 GHz, szczytowe dopuszczalne wart ości miar zewnętrznych
ekspozycjisąobliczanewwynikumnożeniaodpowiednichwartościskutecz nychprzez32odnośniedonatężeń
pól, a przez 1 000 odnośnie do gęstości mocy równoważnej fali płaskiej.
5. W przypadku pól elektromagnetycznych impulsowych lub nieustalonych, lub ogólniej w przypadkach
jednoczesnejekspozycjinapolaowieluczęstotliwościach,należyzasto sowaćtakiemetodyocen,pomiarówi/lub
obliczeń, które pozwolą zanalizować właściwości kształtu fali i rodzaju jej oddziaływań biologicznych, przy
uwzględnieniu zharmonizowanych norm europejskich opracowanych przez C ENELEC.
6. Dla wartości szczytowych pól elektromagnetycznych modulowanych impu lsowo, przy częstotliwościach fali
nośnej przekraczających 10 MHz, wartości Sequśrednione w czasie trwania impulsu nie powinny przekraczać
1 000 razy wartości Seq, podanej odnośnie do dopuszczalne wartości miar zewnętrznych ekspozycj i, lub
natężenie pola nie powinno przekraczać 32 razy wartości podanej odnośnie do dopuszczalnych wartości miar
zewnętrznych ekspozycji, dla danej częstotliwości fali nośnej.05/t. 5 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 71