WYTYCZNE EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO

z dnia 20 września 2011 r.

w sprawie instrumentów i procedur polityki pieniężnej Eurosystemu

(wersja przekształcona)

(EBC/2011/14)

(2011/817/UE)

RADA PREZESÓW EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności art. 127 ust. 2 tiret pierwsze,

uwzględniając Statut Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego, w szczególności jego art. 3 ust. 1 tiret pierwsze, art. 12 ust. 1, art. 14 ust. 3, art. 18 ust. 2 oraz art. 20 akapit pierwszy,

a także mając na uwadze, co następuje:

Obowiązek weryfikacyjny powinien mieć zastosowanie tylko do tych przepisów, których treść zmienia się znacząco w stosunku do wytycznych EBC/2000/7,

PRZYJMUJE NINIEJSZE WYTYCZNE:

Artykuł 1

Zasady, instrumenty, procedury i kryteria realizacji jednolitej polityki pieniężnej Eurosystemu

Jednolita polityka pieniężna realizowana jest zgodnie z zasadami, instrumentami, procedurami i kryteriami wyszczególnionymi w załącznikach I i II niniejszych wytycznych. Krajowe banki centralne (KBC) podejmą wszelkie odpowiednie środki dla realizacji działań polityki pieniężnej zgodnie z zasadami, instrumentami, procedurami i kryteriami wyszczególnionymi w załącznikach I i II do niniejszych wytycznych.

Artykuł 2

Weryfikacja

Najpóźniej do dnia 11 października 2011 r. KBC przekażą Europejskiemu Bankowi Centralnemu (EBC) szczegółowe informacje dotyczące treści aktów prawnych i środków, za pomocą których zamierzają zastosować się do tych postanowień niniejszych wytycznych, których treść zmienia się znacząco w stosunku do wytycznych EBC/2000/7.

Artykuł 3

Uchylenie obowiązujących przepisów

1. Z dniem 1 stycznia 2012 r. tracą moc wytyczne EBC/2000/7.

2. Jeżeli w innych przepisach mowa jest o uchylonych wytycznych, rozumie się przez to niniejsze wytyczne.

Artykuł 4

Przepisy końcowe

1. Niniejsze wytyczne wchodzą w życie dwa dni po ich przyjęciu.

2. Niniejsze wytyczne stosuje się od dnia 1 stycznia 2012 r.

Artykuł 5

Adresaci

Niniejsze wytyczne skierowane są do banków centralnych Eurosystemu.

(1) Dz.U. L 310 z 11.12.2000, s. 1.

(2) Zob. załącznik III.

ZAŁĄCZNIK I

REALIZACJA POLITYKI PIENIĘŻNEJ W STREFIE EURO

Dokumentacja ogólna instrumentów i procedur polityki pieniężnej Eurosystemu

SPIS TREŚCI

WSTĘP

ROZDZIAŁ 1 – RAMY POLITYKI PIENIĘŻNEJ – ZARYS OGÓLNY

1.1. Europejski System Banków Centralnych

1.2. Cele Eurosystemu

1.3. Instrumenty polityki pieniężnej Eurosystemu

1.3.1. Operacje otwartego rynku

1.3.2. Operacje kredytowo-depozytowe

1.3.3. Rezerwy obowiązkowe

1.4. Kontrahenci

1.5. Aktywa zabezpieczające

1.6. Zmiany ram polityki pieniężnej

ROZDZIAŁ 2 – UPRAWNIENI KONTRAHENCI

2.1. Ogólne kryteria kwalifikacji

2.2. Wybór kontrahentów do przetargów szybkich i operacji bilateralnych

2.3. Sankcje w przypadku niewykonania zobowiązań przez kontrahenta

2.4. Środki podejmowane ze względu na wymogi ostrożności lub w razie niewykonania zobowiązań

2.4.1. Środki podejmowane ze względu na wymogi ostrożności

2.4.2. Środki podejmowane w razie niewykonania zobowiązań

2.4.3. Współmierność i brak dyskryminacji w stosowaniu środków uznaniowych

ROZDZIAŁ 3 – OPERACJE OTWARTEGO RYNKU

3.1. Transakcje odwracalne

3.1.1. Charakterystyka ogólna

3.1.2. Podstawowe operacje refinansujące

3.1.3. Dłuższe operacje refinansujące

3.1.4. Odwracalne operacje dostrajające

3.1.5. Odwracalne operacje strukturalne

3.2. Transakcje bezwarunkowe (outright)

3.2.1. Rodzaj instrumentu

3.2.2. Charakter prawny

3.2.3. Warunki cenowe

3.2.4. Inne cechy operacyjne

3.3. Emisja certyfikatów dłużnych EBC

3.3.1. Rodzaj instrumentu

3.3.2. Charakter prawny

3.3.3. Oprocentowanie

3.3.4. Inne cechy operacyjne

3.4. Swapy walutowe

3.4.1. Rodzaj instrumentów

3.4.2. Charakter prawny

3.4.3. Waluta i kurs wymiany

3.4.4. Inne cechy operacyjne

3.5 Przyjmowanie depozytów terminowych

3.5.1. Rodzaj instrumentów

3.5.2. Charakter prawny

3.5.3. Oprocentowanie

3.5.4. Inne cechy operacyjne

ROZDZIAŁ 4 – OPERACJE KREDYTOWO-DEPOZYTOWE

4.1. Kredyt w banku centralnym

4.1.1. Rodzaj instrumentu

4.1.2. Charakter prawny

4.1.3. Warunki dostępu

4.1.4. Termin zapadalności i oprocentowanie

4.1.5. Zawieszenie kredytów w banku centralnym

4.2. Depozyt w banku centralnym

4.2.1. Rodzaj instrumentu

4.2.2. Charakter prawny

4.2.3. Warunki dostępu

4.2.4. Termin zapadalności i oprocentowanie

4.2.5. Zawieszenie depozytów w banku centralnym

ROZDZIAŁ 5 – PROCEDURY

5.1. Procedury przetargowe

5.1.1. Charakterystyka ogólna

5.1.2. Kalendarz operacji przetargowych

5.1.3. Ogłaszanie operacji przetargowych

5.1.4. Przygotowanie i składanie ofert przez kontrahentów

5.1.5. Procedury rozstrzygania przetargów

5.1.6. Ogłaszanie wyników przetargów

5.2. Procedury operacji bilateralnych

5.2.1. Charakterystyka ogólna

5.2.2. Bezpośredni kontakt z kontrahentami

5.2.3. Operacje realizowane przez giełdy papierów wartościowych i pośredników

5.2.4. Ogłaszanie operacji bilateralnych

5.2.5. Dni operacyjne

5.3. Procedury rozliczeń

5.3.1. Charakterystyka ogólna

5.3.2. Rozliczanie operacji otwartego rynku

5.3.3. Procedury na koniec dnia

ROZDZIAŁ 6 – AKTYWA KWALIFIKOWANE

6.1. Charakterystyka ogólna

6.2. Zasady kwalifikacji aktywów zabezpieczających

6.2.1. Kryteria kwalifikacji aktywów rynkowych

6.2.2. Kryteria kwalifikacji aktywów nierynkowych

6.2.3. Dodatkowe wymogi dotyczące wykorzystania aktywów kwalifikowanych

6.3. Ramowe zasady oceny kredytowej w Eurosystemie

6.3.1. Zakres i komponenty

6.3.2. Ustalanie wysokich standardów jakości kredytowej aktywów rynkowych

6.3.3. Ustalanie wysokich standardów jakości kredytowej aktywów nierynkowych

6.3.4. Kryteria akceptacji systemów oceny kredytowej

6.3.5. Przeglądy trafności wyników systemów oceny kredytowej

6.4. Środki kontroli ryzyka

6.4.1. Zasady ogólne

6.4.2. Środki kontroli ryzyka dotyczące aktywów rynkowych

6.4.3. Środki kontroli ryzyka dotyczące aktywów nierynkowych

6.5. Zasady wyceny aktywów zabezpieczających

6.5.1. Aktywa rynkowe

6.5.2. Aktywa nierynkowe

6.6. Transgraniczne wykorzystanie aktywów kwalifikowanych

6.6.1. System banków centralnych korespondentów (CCBM)

6.6.2. Powiązania między systemami rozrachunku papierów wartościowych

6.7. Przyjmowanie zabezpieczeń wyrażonych w walutach innych niż euro w sytuacjach awaryjnych

ROZDZIAŁ 7 – REZERWY OBOWIĄZKOWE

7.1. Charakterystyka ogólna

7.2. Instytucje objęte wymogiem utrzymywania rezerw obowiązkowych

7.3. Określanie kwoty rezerwy obowiązkowej

7.3.1. Podstawa naliczania i stopa rezerwy

7.3.2. Obliczanie kwoty rezerwy obowiązkowej

7.4. Utrzymywanie rezerwy

7.4.1. Okres utrzymywania rezerwy

7.4.2. Środki rezerwy obowiązkowej

7.4.3. Oprocentowanie rezerwy

7.5. Zgłaszanie, potwierdzanie i weryfikacja podstawy naliczania rezerwy

7.6. Niedopełnienie obowiązków w zakresie rezerwy obowiązkowej

DODATEK 1 – Przykłady operacji i procedur polityki pieniężnej

DODATEK 2 – Słowniczek

DODATEK 3 – Wybór kontrahentów do udziału w interwencyjnych operacjach walutowych i swapach walutowych na potrzeby polityki pieniężnej

DODATEK 4 – Ramy sprawozdawczości w zakresie statystyki pieniężnej i bankowej Europejskiego Banku Centralnego

DODATEK 5 – Strony internetowe Eurosystemu

DODATEK 6 – Procedury i sankcje stosowane w przypadku niewypełnienia zobowiązań przez kontrahentów

DODATEK 7 – Ustanowienie ważnego zabezpieczenia na należnościach kredytowych

Wykaz skrótów

CCBM system banków centralnych korespondentów (Correspondent Central Banking Model) CDPW centralny depozyt papierów wartościowych CRD dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych (Capital Requirements Directive) EBC Europejski Bank Centralny ECAF ramowe zasady oceny kredytowej w Eurosystemie (Eurosystem credit assessment framework) ECAI zewnętrzna instytucja oceny jakości kredytowej (external credit assessment institution) EOG Europejski Obszar Gospodarczy ESA 95 europejski system rachunków narodowych i regionalnych z 1995 r. ESBC Europejski System Banków Centralnych EWG Europejska Wspólnota Gospodarcza ICAS wewnętrzny system oceny jakości kredytowej (in-house credit assessment system) IRB system ratingów wewnętrznych (internal ratings-based system) ISIN międzynarodowy numer identyfikacyjny papierów wartościowych (International Securities Identification Number) KBC krajowy bank centralny MCDPW międzynarodowy centralny depozyt papierów wartościowych MIF monetarna instytucja finansowa PD prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania (probability of default) RMBD instrument dłużny zabezpieczony detalicznymi kredytami hipotecznymi (retail mortgage-backed debt instrument) RTGS rozrachunek brutto w czasie rzeczywistym (real-time gross settlement) SSS system rozrachunku papierów wartościowych (securities settlement system) TARGET transeuropejski zautomatyzowany błyskawiczny system rozrachunku brutto w czasie rzeczywistym (Trans-European Automated Real-time Gross Settlement Express Transfer) wg definicji w wytycznych EBC/2005/16 TARGET2 transeuropejski zautomatyzowany błyskawiczny system rozrachunku brutto w czasie rzeczywistym wg definicji w wytycznych EBC/2007/2 UCITS przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (undertaking for collective investment in transferable securities) UE Unia Europejska WE Wspólnota Europejska

Wstęp

Niniejszy dokument przedstawia ramy operacyjne przyjęte przez Eurosystem dla wspólnej polityki pieniężnej w strefie euro. Dokumentacja ogólna instrumentów i procedur polityki pieniężnej Eurosystemu, będąca częścią ram prawnych Eurosystemu w tym zakresie, ma na celu w szczególności dostarczenie kontrahentom potrzebnych informacji na temat ram polityki pieniężnej Eurosystemu.

Sama dokumentacja ogólna nie przyznaje kontrahentom żadnych praw ani nie nakłada na nich żadnych zobowiązań. Stosunek prawny pomiędzy Eurosystemem a jego kontrahentami określają właściwe ustalenia umowne lub normatywne.

Niniejszy dokument dzieli się na siedem rozdziałów. Rozdział 1 przedstawia w ogólnym zarysie ramy polityki pieniężnej Eurosystemu. W rozdziale 2 określono kryteria kwalifikacji kontrahentów do udziału w operacjach polityki pieniężnej Eurosystemu. Rozdział 3 zawiera opis operacji otwartego rynku, a rozdział 4 przedstawia operacje kredytowo-depozytowe, z których mogą korzystać kontrahenci Eurosystemu. Rozdział 5 określa procedury stosowane w realizacji operacji polityki pieniężnej. W rozdziale 6 przedstawiono kryteria kwalifikacji aktywów zabezpieczających do wykorzystania w operacjach polityki pieniężnej. Rozdział 7 przedstawia system rezerw obowiązkowych Eurosystemu.

W dodatkach znajdują się przykłady operacji polityki pieniężnej, słowniczek, kryteria wyboru kontrahentów do interwencyjnych operacji walutowych Eurosystemu, prezentacja podstawowych zasad sprawozdawczości w zakresie statystyki pieniężnej i bankowej Europejskiego Banku Centralnego, wykaz stron internetowych Eurosystemu, opis procedur i sankcji stosowanych w przypadku niespełnienia zobowiązań przez kontrahenta oraz opis dodatkowych wymogów prawnych dotyczących ustanawiania ważnego zabezpieczenia na należnościach kredytowych, gdy należności takie są wykorzystywane jako zabezpieczenie na rzecz Eurosystemu.

ROZDZIAŁ 1

RAMY POLITYKI PIENIĘŻNEJ – ZARYS OGÓLNY

1.1. Europejski System Banków Centralnych

W skład Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC) wchodzi Europejski Bank Centralny (EBC) i banki centralne państw członkowskich UE (1). ESBC prowadzi działalność zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz Statutem Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego (zwanym dalej „Statutem ESBC”). Na czele ESBC stoją organy decyzyjne EBC. W tym zakresie Rada Prezesów EBC odpowiada za kształtowanie polityki pieniężnej, natomiast Zarząd jest uprawniony do jej realizacji zgodnie z decyzjami i wytycznymi Rady Prezesów. W zakresie uznanym za możliwy i właściwy oraz w celu zapewnienia skuteczności działania, EBC może zlecać KBC (2) wykonanie operacji, które stanowią część zadań Eurosystemu. KBC mogą, o ile jest to konieczne dla realizacji polityki pieniężnej, przekazywać pozostałym członkom Eurosystemu indywidualne informacje, takie jak dane operacyjne, dotyczące kontrahentów uczestniczących w operacjach Eurosystemu (3). Operacje polityki pieniężnej Eurosystemu realizowane są na jednolitych zasadach i warunkach we wszystkich państwach członkowskich (4).

1.2. Cele Eurosystemu

Głównym celem Eurosystemu, zgodnie z definicją zawartą w art. 127 ust. 1 Traktatu, jest utrzymywanie stabilności cen. Bez uszczerbku dla podstawowego celu, jakim jest utrzymanie stabilności cen, Eurosystem powinien wspierać ogólne polityki gospodarcze w Unii. Realizując te zadania, Eurosystem powinien działać zgodnie z zasadą otwartej gospodarki rynkowej z wolną konkurencją, sprzyjającą efektywnej alokacji zasobów.

1.3. Instrumenty polityki pieniężnej Eurosystemu

Na potrzeby realizacji swoich celów Eurosystem ma do dyspozycji zestaw instrumentów polityki pieniężnej: prowadzi operacje otwartego rynku, oferuje operacje kredytowo-depozytowe oraz nakłada na instytucje kredytowe wymóg utrzymywania rezerw obowiązkowych na rachunkach w Eurosystemie.

1.3.1. Operacje otwartego rynku

Operacje otwartego rynku odgrywają ważną rolę w polityce pieniężnej Eurosystemu w zakresie sterowania stopami procentowymi, zarządzania płynnością na rynku oraz sygnalizowania nastawienia polityki pieniężnej. Eurosystem dysponuje pięcioma rodzajami instrumentów do prowadzenia operacji otwartego rynku. Najważniejszym instrumentem są transakcje odwracalne (prowadzone w formie umów repo lub kredytów zabezpieczonych). Eurosystem może również wykorzystywać transakcje bezwarunkowe (outright), emisję certyfikatów dłużnych EBC, swapy walutowe oraz przyjmowanie depozytów terminowych. Operacje otwartego rynku są przeprowadzane z inicjatywy EBC, który decyduje też o stosowanych w ich ramach instrumentach oraz zasadach i warunkach ich wykonania. Operacje te mogą być realizowane w trybie przetargów standardowych, przetargów szybkich lub procedur bilateralnych (5). Operacje otwartego rynku prowadzone przez Eurosystem można podzielić na cztery kategorie pod względem celu, regularności i stosowanych procedur (zob. też tabelę 1):

a) Podstawowe operacje refinansujące to regularne transakcje odwracalne zasilające w płynność przeprowadzane co tydzień, zwykle z jednotygodniowym terminem zapadalności. Operacje te prowadzone są przez KBC w trybie przetargów standardowych. Podstawowe operacje refinansujące odgrywają zasadniczą rolę w realizacji celów operacji otwartego rynku prowadzonych przez Eurosystem.

b) Dłuższe operacje refinansujące to transakcje odwracalne zasilające w płynność przeprowadzane co miesiąc, zwykle z trzymiesięcznym terminem zapadalności. Operacje te mają na celu dostarczenie kontrahentom dodatkowego refinansowania na dłuższy okres i są prowadzone przez KBC w trybie przetargów standardowych. W operacjach tych Eurosystem z reguły nie sygnalizuje nastawienia polityki pieniężnej, w związku z czym akceptuje oferowane stopy procentowe.

c) Operacje dostrajające są przeprowadzane doraźnie w celu zarządzania płynnością na rynku oraz sterowania stopami procentowymi, zwłaszcza dla złagodzenia wpływu niespodziewanych wahań płynności na rynku na stopy procentowe. Operacje dostrajające mogą być przeprowadzane w ostatnim dniu okresu utrzymywania rezerwy w celu przeciwdziałania nierównowadze płynności, gdyby nierównowaga taka narosła od rozstrzygnięcia ostatniej podstawowej operacji refinansowej. Operacje dostrajające są realizowane przede wszystkim jako transakcje odwracalne, ale mogą też przyjąć formę swapów walutowych albo przyjmowania depozytów terminowych. Instrumenty i procedury stosowane w operacjach dostrajających są dostosowane do rodzajów transakcji i konkretnych celów, jakim służą te operacje. Operacje dostrajające są zazwyczaj przeprowadzane przez KBC w trybie przetargów szybkich lub procedur bilateralnych. Rada Prezesów EBC może postanowić, że w wyjątkowych okolicznościach dostrajające operacje bilateralne mogą być przeprowadzane bezpośrednio przez EBC.

d) Eurosystem może ponadto przeprowadzać operacje strukturalne w formie emisji certyfikatów dłużnych EBC, transakcji odwracalnych i transakcji bezwarunkowych. Operacje te są przeprowadzane (regularnie lub nieregularnie), kiedy EBC chce skorygować pozycję strukturalną Eurosystemu wobec sektora finansowego. Operacje strukturalne w formie transakcji odwracalnych oraz emisji instrumentów dłużnych są przeprowadzane przez KBC w trybie przetargów standardowych. Operacje strukturalne w formie transakcji bezwarunkowych są zazwyczaj realizowane przez KBC w trybie procedur bilateralnych. Rada Prezesów EBC może postanowić, że w wyjątkowych okolicznościach operacje strukturalne mogą być przeprowadzane bezpośrednio przez EBC.

1.3.2. Operacje kredytowo-depozytowe

Operacje kredytowo-depozytowe mają na celu zasilanie w płynność overnight lub jej absorbowanie, sygnalizowanie ogólnego nastawienia polityki pieniężnej oraz ograniczanie poziomu rynkowej stopy procentowej overnight. Uprawnieni kontrahenci mogą z własnej inicjatywy skorzystać z dwóch operacji kredytowo-depozytowych pod warunkiem spełnienia pewnych operacyjnych warunków dostępu (zob. również tabelę 1):

a) Kontrahenci mogą skorzystać z kredytu w banku centralnym w celu uzyskania płynności overnight w zamian za aktywa kwalifikowane. W zwykłych okolicznościach nie stosuje się limitów kredytowych ani innych ograniczeń dostępu kontrahentów do kredytu, z wyjątkiem wymogu przedstawienia wystarczających aktywów zabezpieczających. Oprocentowanie kredytu w banku centralnym wyznacza zwykle górny pułap rynkowej stopy procentowej overnight.

b) Kontrahenci mogą korzystać z depozytu w banku centralnym w celu złożenia w KBC depozytu overnight. W zwykłych okolicznościach nie stosuje się limitów depozytowych ani innych ograniczeń dostępu do tego instrumentu. Oprocentowanie depozytu w banku centralnym wyznacza zwykle dolny poziom rynkowej stopy procentowej overnight.

Operacjami kredytowo-depozytowymi zarządzają w sposób zdecentralizowany KBC.

1.3.3. Rezerwy obowiązkowe

System rezerw obowiązkowych Eurosystemu obejmuje instytucje kredytowe w strefie euro i ma na celu przede wszystkim stabilizację stóp procentowych na rynku pieniężnym oraz stworzenie (lub pogłębienie) strukturalnego niedoboru płynności. Wysokość rezerwy obowiązkowej dla każdej instytucji ustala się według składników jej bilansu. System rezerw obowiązkowych Eurosystemu dopuszcza stosowanie przez instytucje zasady rezerwy uśrednionej, co służy stabilizacji stóp procentowych. Spełnienie wymogów w zakresie utrzymywania rezerw obowiązkowych weryfikuje się na podstawie średniej dziennej wielkości rezerw danej instytucji w okresie utrzymywania rezerwy. Rezerwy obowiązkowe instytucji kredytowych są oprocentowane według stopy podstawowych operacji refinansujących Eurosystemu.

Tabela 1

Operacje polityki pieniężnej Eurosystemu

Operacje polityki pieniężnej Rodzaje transakcji Okres zapadalności Częstotliwość Procedura Zasilanie w płynność Absorpcja płynności Operacje otwartego rynku Podstawowe operacje refinansujące Transakcje odwracalne — Jeden tydzień Co tydzień Przetarg standardowy Dłuższe operacje refinansujące Transakcje odwracalne — Trzy miesiące Co miesiąc Przetarg standardowy Operacje dostrajające Transakcje odwracalne Swapy walutowe Transakcje odwracalne Przyjmowanie depozytów terminowych Swapy walutowe Nieznormalizowany Nieregularnie Przetarg szybki Procedura bilateralna Operacje strukturalne Transakcje odwracalne Emisja certyfikatów dłużnych EBC Znormalizowany/Nieznormalizowany Regularnie i nieregularnie Przetarg standardowy Bezwarunkowy zakup (outright) Bezwarunkowa sprzedaż (outright) — Nieregularnie Procedura bilateralna Operacje kredytowo-depozytowe Kredyt w banku centralnym Transakcje odwracalne — Overnight Dostęp wg uznania kontrahentów Depozyt w banku centralnym — Depozyty Overnight Dostęp wg uznania kontrahentów

1.4. Kontrahenci

Ramy polityki pieniężnej Eurosystemu mają umożliwić udział szerokiemu kręgowi kontrahentów. Instytucje objęte wymogiem utrzymywania rezerwy obowiązkowej zgodnie z art. 19 ust. 1 Statutu ESBC mają dostęp do operacji kredytowo-depozytowych i mogą uczestniczyć w operacjach otwartego rynku przeprowadzanych w formie przetargów standardowych i transakcji bezwarunkowych. Do udziału w operacjach dostrajających Eurosystem może wybrać ograniczoną liczbę kontrahentów. Do swapów walutowych realizowanych na potrzeby polityki pieniężnej wykorzystuje się aktywnych graczy na rynku walutowym. Grupa kontrahentów uczestniczących w tych operacjach ogranicza się do tych instytucji wybranych do interwencyjnych operacji walutowych Eurosystemu, które mają siedzibę w strefie euro.

Kontrahenci przestrzegają wszystkich ciążących na nich obowiązków wynikających z przepisów o zapobieganiu praniu pieniędzy i zwalczaniu finansowani terroryzmu, przy czym uznaje się, że obowiązki te są im znane.

1.5. Aktywa zabezpieczające

Zgodnie z art. 18 ust. 1 Statutu ESBC wszystkie operacje kredytowe Eurosystemu (tzn. operacje polityki pieniężnej zasilające w płynność oraz kredyt śróddzienny) wymagają odpowiedniego zabezpieczenia.. Eurosystem akceptuje w tym zakresie szeroki zbiór aktywów. Eurosystem opracował jednolite zasady kwalifikacji zabezpieczeń (zwane także „wspólną listą”) dla wszystkich prowadzonych operacji kredytowych. W dniu 1 stycznia 2007 r. zasady te zastąpiły wcześniejszy system dwóch list, stosowany od początku trzeciego etapu unii gospodarczej i walutowej. Jednolite zasady kwalifikacji zabezpieczeń obejmują aktywa rynkowe i nierynkowe spełniające jednolite dla całej strefy euro kryteria kwalifikacji określone przez Eurosystem. Pod względem jakości aktywów zabezpieczających i możliwości ich wykorzystania w różnych rodzajach operacji polityki pieniężnej Eurosystemu aktywa rynkowe i nierynkowe traktowane są tak samo (z tym wyjątkiem, że aktywa nierynkowe nie są wykorzystywane przez Eurosystem w transakcjach bezwarunkowych). Wszystkie aktywa kwalifikowane można wykorzystywać w operacjach transgranicznych w systemie banków centralnych korespondentów (CCBM), a w przypadku aktywów rynkowych – przez odpowiednie powiązania pomiędzy unijnymi systemami rozrachunku papierów wartościowych (SSS).

1.6. Zmiany ram polityki pieniężnej

Rada Prezesów EBC może w dowolnym momencie zmienić instrumenty, warunki, kryteria i procedury realizacji operacji polityki pieniężnej Eurosystemu.

ROZDZIAŁ 2

UPRAWNIENI KONTRAHENCI

2.1. Ogólne kryteria kwalifikacji

Kontrahenci uczestniczący w operacjach polityki pieniężnej Eurosystemu muszą spełniać określone kryteria kwalifikacji (6). Kryteria te mają zapewnić dostęp do operacji polityki pieniężnej Eurosystemu szerokiemu kręgowi instytucji, wzmocnić zasadę równego traktowania instytucji w całej strefie euro oraz zapewnić spełnianie przez kontrahentów następujących wymogów operacyjnych i ostrożnościowych:

a) Status kontrahentów mogą posiadać jedynie instytucje objęte systemem rezerw obowiązkowych Eurosystemu zgodnie z art. 19 ust. 1 Statutu ESBC. Instytucje zwolnione z obowiązku utrzymywania rezerw obowiązkowych (zob. pkt 7.2) nie mogą korzystać z operacji kredytowo-depozytowych Eurosystemu i operacji otwartego rynku.

b) Kontrahenci muszą być w dobrej kondycji finansowej. Powinni podlegać przynajmniej jednej formie zharmonizowanego nadzoru Unii/EOG wykonywanego przez organy krajowe (7). Ze względu na ich specyficzny charakter instytucjonalny w prawie Unii, jako kontrahenci mogą być akceptowane instytucje, o których mowa w art. 123 ust. 2 Traktatu, będące w dobrej sytuacji finansowej, podlegające nadzorowi o standardzie porównywalnym do nadzoru prowadzonego przez właściwe organy krajowe. Jako kontrahenci mogą również być akceptowane instytucje będące w dobrej sytuacji finansowej, które podlegają niezharmonizowanemu nadzorowi sprawowanemu przez właściwe organy krajowe o standardzie porównywalnym do zharmonizowanego nadzoru Unii/EOG, na przykład utworzone w strefie euro oddziały instytucji zarejestrowanych poza EOG.

c) Sprawne prowadzenie operacji polityki pieniężnej Eurosystemu wymaga, aby kontrahenci spełniali wszystkie kryteria operacyjne określone w odpowiednich ustaleniach umownych lub normatywnych stosowanych przez dany KBC (lub EBC).

Powyższe ogólne kryteria kwalifikacji są jednolite dla całej strefy euro. Instytucje spełniające ogólne kryteria kwalifikacji mogą:

a) korzystać z operacji kredytowo-depozytowych Eurosystemu; oraz

b) uczestniczyć w operacjach otwartego rynku Eurosystemu prowadzonych w trybie przetargów standardowych.

Z operacji kredytowo-depozytowych i operacji otwartego rynku prowadzonych przez Eurosystem w trybie przetargów standardowych instytucje mogą korzystać wyłącznie za pośrednictwem KBC państwa członkowskiego, w którym są zarejestrowane. Jeżeli dana instytucja posiada jednostki organizacyjne (centralę lub oddziały) w więcej niż jednym państwie członkowskim, każda jednostka organizacyjna ma dostęp do tych operacji za pośrednictwem KBC państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę, natomiast oferty przetargowe danej instytucji mogą być składane tylko przez jedną jednostkę organizacyjną (centralę albo wyznaczony oddział) w każdym państwie członkowskim.

2.2. Wybór kontrahentów do przetargów szybkich i operacji bilateralnych

W przypadku transakcji bezwarunkowych nie nakłada się z góry żadnych ograniczeń co do wyboru kontrahentów.

W przypadku swapów walutowych realizowanych na potrzeby polityki pieniężnej kontrahenci muszą być w stanie sprawnie przeprowadzać wysokokwotowe operacje walutowe w każdych warunkach rynkowych. W swapach walutowych mogą uczestniczyć kontrahenci mający siedzibę w strefie euro, dopuszczeni do udziału w interwencyjnych operacjach walutowych Eurosystemu. Kryteria i procedury stosowane przy wyborze kontrahentów do interwencyjnych operacji walutowych przedstawia dodatek 3.

W przypadku innych operacji prowadzonych w trybie przetargów szybkich i procedur bilateralnych (dostrajające transakcje odwracalne oraz przyjmowanie depozytów terminowych) każdy KBC wybiera grupę kontrahentów spośród instytucji mających siedzibę w jego państwie członkowskim, które spełniają ogólne kryteria kwalifikacji. W tym przypadku podstawowym kryterium wyboru jest prowadzenie działalności na rynku pieniężnym. Można ponadto stosować inne kryteria, np. efektywność działu transakcyjnego lub potencjał ofertowy.

W przetargach szybkich i operacjach bilateralnych KBC zawierają transakcje z kontrahentami z odpowiednich grup kontrahentów operacji dostrajających. Mogą one także prowadzić przetargi szybkie i operacje bilateralne z szerszą grupą kontrahentów.

Rada Prezesów EBC może postanowić, że w wyjątkowych okolicznościach bilateralne operacje dostrajające mogą być przeprowadzane bezpośrednio przez EBC. W operacjach bilateralnych prowadzonych przez EBC kontrahentów dobiera się na zasadzie rotacji spośród tych kontrahentów ze strefy euro, którzy kwalifikują się do przetargów szybkich i operacji bilateralnych, aby zapewnić im równy dostęp.

2.3. Sankcje w przypadku niewykonania zobowiązań przez kontrahenta

Na instytucje, które nie spełniają zobowiązań wynikających z rozporządzeń i decyzji EBC w sprawie rezerw obowiązkowych, EBC nakłada sankcje zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 2532/98 z dnia 23 listopada 1998 r. dotyczącym uprawnień Europejskiego Banku Centralnego do nakładania sankcji (8), rozporządzeniem Europejskiego Banku Centralnego (WE) nr 2157/1999 z dnia 23 września 1999 r. w sprawie uprawnień Europejskiego Banku Centralnego do nakładania sankcji (EBC/1999/4) (9), rozporządzeniem Rady (WE) nr 2531/98 z dnia 23 listopada 1998 r. dotyczącym stosowania stóp rezerw obowiązkowych przez Europejski Bank Centralny (10), oraz rozporządzeniem (WE) nr 1745/2003 Europejskiego Banku Centralnego z dnia12 września 2003 r. dotyczącym stosowania rezerw obowiązkowych (EBC/2003/9) (11). Znajdujące zastosowanie sankcje i tryb ich stosowania określone są w wyżej wskazanych rozporządzeniach. W przypadku poważnych naruszeń wymagań dotyczących rezerwy obowiązkowej Eurosystem może ponadto zawiesić udział kontrahentów w operacjach otwartego rynku.

Zgodnie z postanowieniami zawartymi w ustaleniach umownych lub normatywnych stosowanych przez odpowiedni KBC (lub przez EBC), Eurosystem będzie nakładać kary finansowe na kontrahentów lub zawieszać ich udział w operacjach otwartego rynku w przypadku niespełniania przez nich zobowiązań wynikających z ustaleń umownych lub normatywnych stosowanych przez KBC (lub przez EBC).

Dotyczy to przypadków naruszenia a) reguł przetargowych, gdy kontrahent nie przekazuje wystarczającej ilości aktywów zabezpieczających lub środków pieniężnych (12) w celu pokrycia (na dzień rozliczenia) lub nie zabezpiecza do terminu zapadalności operacji, w wyniku wezwań do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego, środków, które mu przyznano w ramach operacji zasilającej w płynność, lub gdy nie dostarcza wystarczającej kwoty środków pieniężnych do rozliczenia kwoty, jaką mu przyznano w ramach operacji absorbującej płynność; oraz b) zasad transakcji bilateralnych, gdy kontrahent nie dostarcza wystarczającej ilości kwalifikowanych aktywów zabezpieczających lub gdy nie dostarcza wystarczającej kwoty środków pieniężnych do rozliczenia kwoty uzgodnionej w ramach transakcji bilateralnych bądź gdy nie składa zabezpieczenia nierozliczonych transakcji bilateralnych w dowolnym czasie przed ich zapadalnością w wyniku wezwań do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego.

Dotyczy to również przypadków niestosowania się kontrahenta do: a) zasad wykorzystywania aktywów zabezpieczających (gdy kontrahent wykorzystuje aktywa, które nie kwalifikują się lub przestały się kwalifikować albo których kontrahent nie może użyć, na przykład z powodu bliskich powiązań lub tożsamości emitenta/gwaranta i kontrahenta); oraz b) procedur na koniec dnia lub warunków dostępu do kredytu w banku centralnym (gdy kontrahent mający ujemne saldo na rachunku rozliczeniowym na koniec dnia nie spełnia warunków dostępu do kredytu w banku centralnym).

Ponadto zawieszenie zastosowane wobec kontrahenta naruszającego zasady może obejmować oddziały tej samej instytucji mające siedzibę w innych państwach członkowskich. Jeżeli jest to konieczne z uwagi na powagę naruszenia, czego dowodem może być na przykład jego częstotliwość lub długotrwałość, jako środek wyjątkowy można zawiesić na pewien czas udział kontrahenta we wszystkich przyszłych operacjach polityki pieniężnej.

Kary finansowe nakładane przez KBC w przypadku naruszenia zasad dotyczących operacji przetargowych, transakcji bilateralnych, aktywów zabezpieczających, procedur na koniec dnia lub warunków dostępu do kredytu w banku centralnym oblicza się według określonej z góry stopy karnych odsetek (przedstawionej w dodatku 6).

2.4. Środki podejmowane ze względu na wymogi ostrożności lub w razie niewykonania zobowiązań

2.4.1. Środki podejmowane ze względu na wymogi ostrożności

Eurosystem może podjąć następujące środki ze względu na wymogi ostrożności:

a) zgodnie z postanowieniami zawartymi w ustaleniach umownych lub normatywnych stosowanych przez dany KBC lub przez EBC, Eurosystem może zawiesić, ograniczyć lub zamknąć dostęp określonego kontrahenta do instrumentów polityki pieniężnej;

b) Eurosystem może odrzucić aktywa przedstawione przez określonych kontrahentów jako zabezpieczenie operacji kredytowych Eurosystemu, ograniczyć ich wykorzystanie lub zastosować do nich dodatkowe redukcje wartości w wycenie (haircut).

2.4.2. Środki podejmowane w razie niewykonania zobowiązań

Eurosystem może zawiesić, ograniczyć lub zamknąć dostęp do operacji polityki pieniężnej w stosunku do kontrahentów będących w stanie niewykonania zobowiązania zgodnie z odpowiednimi ustaleniami umownymi lub normatywnymi stosowanymi przez KBC.

2.4.3. Współmierność i brak dyskryminacji w stosowaniu środków uznaniowych

Wszelkie środki o charakterze uznaniowym wymagane dla zapewnienia ostrożnego zarządzania ryzykiem Eurosystem określa i stosuje w sposób współmierny i wykluczający dyskryminację. Każdy środek o charakterze uznaniowym podjęty wobec określonego kontrahenta zostanie w odpowiedni sposób uzasadniony.

ROZDZIAŁ 3

OPERACJE OTWARTEGO RYNKU

Operacje otwartego rynku odgrywają ważną rolę w polityce pieniężnej Eurosystemu. Są one stosowane do sterowania stopami procentowymi, zarządzania płynnością na rynku oraz sygnalizowania nastawienia polityki pieniężnej. Operacje otwartego rynku Eurosystemu można podzielić na cztery kategorie pod względem celu, regularności i procedur: podstawowe operacje refinansujące, dłuższe operacje refinansujące, operacje dostrajające i operacje strukturalne. Jeśli chodzi o wykorzystywane instrumenty, głównym instrumentem otwartego rynku stosowanym przez Eurosystem są transakcje odwracalne. Mogą one być wykorzystywane we wszystkich czterech kategoriach operacji, natomiast w strukturalnych operacjach absorbujących płynność można wykorzystywać certyfikaty dłużne EBC. Operacje strukturalne mogą być również prowadzone za pomocą transakcji bezwarunkowych, tzn. zakupów i sprzedaży. W Eurosystemie dostępne są ponadto dwa inne instrumenty do prowadzenia operacji dostrajających: swapy walutowe i przyjmowanie depozytów terminowych. W następnych punktach przedstawiono charakterystykę poszczególnych rodzajów instrumentów otwartego rynku wykorzystywanych przez Eurosystem.

3.1. Transakcje odwracalne

3.1.1. Charakterystyka ogólna

3.1.1.1. Rodzaj instrumentu

Transakcje odwracalne obejmują operacje, w ramach których Eurosystem kupuje lub sprzedaje aktywa kwalifikowane na podstawie umów repo, lub prowadzi operacje kredytowe stosując jako zabezpieczenie aktywa kwalifikowane. Transakcje odwracalne wykorzystuje się w podstawowych i dłuższych operacjach refinansujących. Eurosystem może je ponadto wykorzystywać w operacjach strukturalnych i dostrajających.

3.1.1.2. Charakter prawny

KBC mogą przeprowadzać transakcje odwracalne w formie umów repo (tzn. własność aktywów jest przenoszona na wierzyciela, a strony umawiają się na odwrócenie transakcji w przyszłości przez przeniesienie aktywów z powrotem na dłużnika) lub kredytów zabezpieczonych (tzn. na aktywach ustanawiane jest skuteczne zabezpieczenie, ale prawo własności aktywów – przy założeniu spełnienia zobowiązania z tytułu kredytu – zachowuje dłużnik). Inne postanowienia dotyczące transakcji odwracalnych opartych na umowach repo są określone w ustaleniach umownych stosowanych przez dany KBC (lub EBC). Uzgodnienia dotyczące transakcji odwracalnych opartych na kredytach zabezpieczonych uwzględniają różne procedury i wymogi formalne potrzebne do ustanowienia, a następnie realizacji danego zabezpieczenia (np. zastawu, cesji na zabezpieczenie, czy innego typu zabezpieczenia na aktywach) obowiązujące w różnych systemach prawnych.

3.1.1.3. Warunki oprocentowania

W przypadku umowy repo różnica między ceną zakupu a ceną odkupu odpowiada wartości odsetek należnych od pożyczonej kwoty do terminu zapadalności operacji, tzn. cena odkupu obejmuje odpowiednią kwotę odsetek do zapłaty. Oprocentowanie transakcji odwracalnej w formie kredytu zabezpieczonego ustala się przez zastosowanie określonej stopy procentowej do kwoty kredytu w okresie zapadalności operacji. Stopa procentowa stosowana w odwracalnych operacjach otwartego rynku Eurosystemu to prosta stopa procentowa obliczana zgodnie z konwencją „dni faktyczne/360”.

3.1.2. Podstawowe operacje refinansujące

Podstawowe operacje refinansujące to najważniejsze operacje otwartego rynku prowadzone przez Eurosystem, odgrywające zasadniczą rolę w sterowaniu stopami procentowymi, zarządzaniu płynnością na rynku i sygnalizowaniu nastawienia polityki pieniężnej.

Cechy operacyjne podstawowych operacji refinansujących można podsumować następująco:

a) są to operacje odwracalne zasilające w płynność;

b) przeprowadzane są regularnie co tydzień (13);

c) zazwyczaj mają tygodniowy termin zapadalności (14);

d) są przeprowadzane w sposób zdecentralizowany przez KBC;

e) są realizowane w formie przetargów standardowych (określonych w pkt 5.1);

f) oferty przetargowe mogą składać wszyscy kontrahenci spełniający ogólne kryteria kwalifikacji (określone w pkt 2.1);

g) do zabezpieczenia podstawowych operacji refinansujących kwalifikują się aktywa rynkowe i nierynkowe (określone w rozdziale 6).

3.1.3. Dłuższe operacje refinansujące

Eurosystem przeprowadza również regularne operacje refinansujące, zazwyczaj o trzymiesięcznym terminie zapadalności, których celem jest zapewnienie na dłuższy okres dodatkowego refinansowania dla sektora finansowego. Operacje te z założenia nie służą do sygnalizowania nastawienia polityki pieniężnej; z tego względu Eurosystem nie wpływa w nich zazwyczaj na stopy procentowe na rynku. Dłuższe operacje refinansujące przeprowadza się zazwyczaj w formie przetargów procentowych; EBC każdorazowo informuje o kwocie do przydziału w kolejnych przetargach. W wyjątkowych okolicznościach Eurosystem może również przeprowadzać dłuższe operacje refinansujące w formie przetargów kwotowych.

Cechy operacyjne dłuższych operacji refinansujących można podsumować następująco:

a) są to operacje odwracalne zasilające w płynność;

b) są przeprowadzane regularnie co miesiąc (15);

c) zazwyczaj mają trzymiesięczny termin zapadalności (16);

d) są przeprowadzane w sposób zdecentralizowany przez KBC;

e) są realizowane w formie przetargów standardowych (określonych w pkt 5.1);

f) oferty przetargowe mogą składać wszyscy kontrahenci spełniający ogólne kryteria kwalifikacji (określone w pkt 2.1); oraz

g) do zabezpieczania dłuższych operacji refinansujących kwalifikują się aktywa rynkowe i nierynkowe (określone w rozdziale 6).

3.1.4. Odwracalne operacje dostrajające

Eurosystem może przeprowadzać operacje dostrajające w formie odwracalnych transakcji otwartego rynku. Celem operacji dostrajających jest zarządzanie płynnością na rynku i sterowanie stopami procentowymi, w szczególności dla złagodzenia wpływu niespodziewanych wahań płynności na rynku na stopy procentowe. Operacje dostrajające mogą być przeprowadzane w ostatnim dniu okresu utrzymywania rezerwy w celu przeciwdziałania nierównowagom płynności, które mogły się nagromadzić od przyznania ostatniej podstawowej operacji refinansowej. Ewentualna konieczność szybkiego reagowania w przypadku nieoczekiwanych zmian sytuacji rynkowej uzasadnia zachowanie dużej elastyczności w wyborze procedur i cech operacyjnych tych operacji.

Cechy operacyjne odwracalnych operacji dostrajających można podsumować następująco:

a) mogą mieć formę operacji zasilających w płynność lub absorbujących płynność;

b) ich częstotliwość nie jest ujednolicona;

c) termin zapadalności nie jest ujednolicony;

d) zasilające w płynność odwracalne transakcje dostrajające zazwyczaj przeprowadza się w formie przetargów szybkich, chociaż nie wyklucza się możliwości zastosowania procedur bilateralnych (zob. rozdział 5);

e) absorbujące płynność odwracalne transakcje dostrajające z zasady przeprowadza się w formie procedur bilateralnych (określonych w pkt 5.2);

f) są one zazwyczaj realizowane w sposób zdecentralizowany przez KBC (Rada Prezesów EBC może postanowić, że w wyjątkowych okolicznościach bilateralne odwracalne operacje dostrajające mogą być przeprowadzane przez EBC);

g) do udziału w odwracalnych operacjach dostrajających Eurosystem może wybrać ograniczoną liczbę kontrahentów, zgodnie z kryteriami określonymi w pkt 2.2; oraz

h) do zabezpieczenia odwracalnych operacji dostrajających kwalifikują się aktywa rynkowe i nierynkowe (zdefiniowane w rozdziale 6).

3.1.5. Odwracalne operacje strukturalne

Eurosystem może przeprowadzać operacje strukturalne, w formie odwracalnych transakcji otwartego rynku, w celu skorygowania pozycji strukturalnej Eurosystemu wobec sektora finansowego.

Cechy operacyjne odwracalnych operacji strukturalnych można podsumować następująco:

a) są to operacje zasilające w płynność;

b) ich częstotliwość może być regularna lub nieregularna;

c) termin zapadalności nie jest z góry ujednolicony;

d) są realizowane w formie przetargów standardowych (określonych w pkt 5.1);

e) są przeprowadzane w sposób zdecentralizowany przez KBC;

f) oferty przetargowe mogą składać wszyscy kontrahenci spełniający ogólne kryteria kwalifikacji (określone w pkt 2.1);

g) do zabezpieczenia odwracalnych operacji strukturalnych kwalifikują się aktywa rynkowe i nierynkowe (określone w rozdziale 6).

3.2. Transakcje bezwarunkowe (outright)

3.2.1. Rodzaj instrumentu

Transakcje bezwarunkowe otwartego rynku to operacje, w ramach których Eurosystem kupuje bezwarunkowo (outright) lub sprzedaje bezwarunkowo (outright) aktywa kwalifikowane na rynku. Transakcje takie zawiera się wyłącznie w celach strukturalnych.

3.2.2. Charakter prawny

Zawarcie transakcji bezwarunkowej oznacza pełne przeniesienie własności ze sprzedającego na kupującego bez związanego z tym powrotnego przeniesienia własności na sprzedającego. Transakcje zawiera się zgodnie z konwencją rynkową dotyczącą instrumentu dłużnego wykorzystanego w danej transakcji.

3.2.3. Warunki cenowe

Przy kalkulacji cen Eurosystem działa zgodnie z konwencją rynkową najczęściej stosowaną do instrumentów dłużnych wykorzystanych w danej transakcji.

3.2.4. Inne cechy operacyjne

Cechy operacyjne transakcji bezwarunkowej Eurosystemu można podsumować następująco:

a) mogą przyjmować formę operacji zasilających w płynność (zakup bezwarunkowy) lub absorbujących płynność (sprzedaż bezwarunkowa);

b) ich częstotliwość nie jest ujednolicona;

c) są realizowane w formie procedur bilateralnych (określonych w pkt 5.2);

d) są one zazwyczaj realizowane w sposób zdecentralizowany przez KBC (Rada Prezesów EBC może postanowić, że w wyjątkowych okolicznościach transakcje bezwarunkowe mogą być przeprowadzane przez EBC);

e) nie nakłada się z góry żadnych ograniczeń co do wyboru kontrahentów uczestniczących w transakcjach bezwarunkowych; oraz

f) jako przedmiot transakcji bezwarunkowych wykorzystuje się wyłącznie aktywa rynkowe (określone w rozdziale 6).

3.3. Emisja certyfikatów dłużnych EBC

3.3.1. Rodzaj instrumentu

EBC może emitować certyfikaty dłużne w celu skorygowania strukturalnej pozycji Eurosystemu wobec sektora finansowego, aby stworzyć (lub zwiększyć) niedobór płynności na rynku.

3.3.2. Charakter prawny

Certyfikat dłużny EBC stanowi zobowiązanie dłużne EBC wobec posiadacza certyfikatu. Certyfikaty te są emitowane i przechowywane w formie zapisów księgowych w depozytach papierów wartościowych w strefie euro. EBC nie nakłada żadnych ograniczeń co do zbywalności certyfikatów. Inne postanowienia dotyczące certyfikatów dłużnych EBC zostaną zawarte w zasadach i warunkach dotyczących konkretnych certyfikatów.

3.3.3. Oprocentowanie

Certyfikaty dłużne EBC emituje się z dyskontem, tzn. poniżej wartości nominalnej i wykupuje w terminie zapadalności według wartości nominalnej. Różnica pomiędzy ceną emisyjną z dyskontem a wartością nominalną jest równa odsetkom narosłym od ceny emisyjnej z dyskontem według uzgodnionej stopy oprocentowania w okresie zapadalności certyfikatu. Stosowana stopa procentowa to prosta stopa procentowa obliczana zgodnie z konwencją „dni faktyczne/360”. Kalkulację ceny emisyjnej z dyskontem przedstawiono w ramce 1.

RAMKA 1

Emisja certyfikatów dłużnych EBC

Cena emisyjna z dyskontem wynosi:

gdzie:

N = wartość nominalna certyfikatu dłużnego EBC rI = stopa oprocentowania (w %) D = zapadalność certyfikatu dłużnego EBC (w dniach) PT = cena emisyjna z dyskontem certyfikatu dłużnego EBC

3.3.4. Inne cechy operacyjne

Cechy operacyjne emisji certyfikatów dłużnych EBC można podsumować następująco:

a) certyfikaty emituje się w celu absorpcji płynności z rynku;

b) częstotliwość ich emisji może być regularna lub nieregularna;

c) certyfikaty mają termin zapadalności poniżej 12 miesięcy;

d) certyfikaty emituje się w formie przetargów standardowych (określonych w pkt 5.1);

e) przetargi i rozliczenia certyfikatów przeprowadzają w sposób zdecentralizowany KBC;

f) oferty przetargowe mogą składać wszyscy kontrahenci spełniający ogólne kryteria kwalifikacji (określone w pkt 2.1).

3.4. Swapy walutowe

3.4.1. Rodzaj instrumentów

Swapy walutowe przeprowadzane do celów polityki pieniężnej obejmują równoczesne transakcje kasowe i terminowe w euro wobec waluty obcej. Wykorzystuje się je do celów dostrajających, głównie w celu zarządzania płynnością na rynku i sterowania stopami procentowymi.

3.4.2. Charakter prawny

Swapy walutowe przeprowadzane do celów polityki pieniężnej to operacje, w ramach których Eurosystem kupuje (lub sprzedaje) euro za obcą walutę po kursie kasowym i jednocześnie odsprzedaje (lub odkupuje) euro po kursie terminowym w określonej dacie. Inne postanowienia dotyczące swapów walutowych określone są w ustaleniach umownych stosowanych przez dany KBC (lub EBC).

3.4.3. Waluta i kurs wymiany

Z zasady operacje Eurosystemu dotyczą wyłącznie walut znajdujących się w powszechnym obrocie i są zgodne z normalną praktyką rynkową. W każdym swapie walutowym Eurosystem i kontrahenci uzgadniają punkty swapowe transakcji. W punktach swapowych wyraża się różnicę między kursami walutowymi transakcji terminowej i transakcji kasowej. Punkty swapowe euro wobec obcej waluty kwotuje się zgodnie z ogólnymi zasadami rynkowymi. Sposób ustalania kursów swapów walutowych przedstawiono w ramce 2.

3.4.4. Inne cechy operacyjne

Cechy operacyjne swapów walutowych można podsumować następująco:

a) mogą mieć formę operacji zasilających w płynność lub absorbujących płynność;

b) ich częstotliwość nie jest ujednolicona;

c) termin zapadalności nie jest ujednolicony;

d) są realizowane w formie przetargów szybkich lub procedur bilateralnych (zob. rozdział 5);

e) są one zazwyczaj realizowane w sposób zdecentralizowany przez KBC (Rada Prezesów EBC może postanowić, że w wyjątkowych okolicznościach bilateralne swapy walutowe mogą być przeprowadzane przez EBC); oraz

f) do udziału w swapach walutowych Eurosystem może wybrać ograniczoną liczbę kontrahentów, zgodnie z kryteriami określonymi w pkt 2.2 i dodatku 3.

RAMKA 2

Swapy walutowe

S = kurs kasowy (w dacie transakcji swapa walutowego) między euro (EUR) i walutą obcą ABC FM = kurs terminowy między euro i walutą obcą ABC w dacie odkupu swapu (M) ΔΜ = punkty terminowe między euro i ABC w dacie odkupu swapu (M) Δ M = F M – S N(.) = wartość kasowa waluty; N(.)M to wartość terminowa waluty: N (ABC) = N (EUR) × S lub N (ABC) M = N (EUR) M × F M lub

3.5. Przyjmowanie depozytów terminowych

3.5.1. Rodzaj instrumentów

Eurosystem może zaprosić kontrahentów do składania oprocentowanych depozytów terminowych w KBC państwa członkowskiego, w którym kontrahent ma siedzibę. Przyjmowanie depozytów terminowych przewiduje się wyłącznie w celach dostrajających, aby dokonać absorpcji płynności z rynku.

3.5.2. Charakter prawny

Depozyty przyjmowane od kontrahentów są depozytami terminowymi o stałym oprocentowaniu. Krajowe banki centralne nie udzielają żadnych zabezpieczeń w zamian za przyjęte depozyty.

3.5.3. Oprocentowanie

Depozyty są oprocentowane według prostej stopy procentowej obliczanej zgodnie z konwencją „dni faktyczne/360”. Odsetki wypłacane są w dacie zapadalności depozytu.

3.5.4. Inne cechy operacyjne

Cechy operacyjne depozytów terminowych można podsumować następująco:

a) depozyty przyjmuje się w celu absorpcji płynności;

b) częstotliwość ich przyjmowania nie jest ujednolicona;

c) termin zapadalności depozytów nie jest ujednolicony;

d) przyjmowanie depozytów jest zazwyczaj realizowane w formie przetargów szybkich, chociaż nie wyklucza się możliwości zastosowania procedur bilateralnych (zob. rozdział 5);

e) przyjmowanie depozytów jest zazwyczaj realizowane w sposób zdecentralizowany przez KBC (Rada Prezesów EBC może postanowić, że w wyjątkowych okolicznościach bilateralne przyjmowanie depozytów terminowych (17) może być przeprowadzane przez EBC); oraz

f) do udziału w przyjmowaniu depozytów terminowych Eurosystem może wybrać ograniczoną liczbę kontrahentów, zgodnie z kryteriami określonymi w pkt 2.2.

ROZDZIAŁ 4

OPERACJE KREDYTOWO-DEPOZYTOWE

4.1. Kredyt w banku centralnym

4.1.1. Rodzaj instrumentu

Kontrahenci mogą skorzystać z kredytu w banku centralnym do pozyskania płynności overnight po określonej z góry stopie procentowej pod zastaw aktywów kwalifikowanych (jak wskazano w rozdziale 6). Kredyt ma zaspokajać czasowe zapotrzebowanie kontrahentów na płynność. W zwykłych okolicznościach oprocentowanie kredytu wyznacza górny pułap rynkowej stopy procentowej overnight. Zasady i warunki kredytu są identyczne w całej strefie euro.

4.1.2. Charakter prawny

KBC mogą dostarczać płynność w postaci kredytu w banku centralnym udzielanego w formie umów repo z terminem overnight (tzn. własność aktywów stanowiących zabezpieczenie takiego kredytu przechodzi na wierzyciela, przy czym strony uzgadniają przekazanie tych aktywów z powrotem dłużnikowi następnego dnia roboczego) lub zabezpieczonych kredytów overnight (tzn. na aktywach ustanawia się skuteczne zabezpieczenie, ale prawo własności aktywów – przy założeniu spełnienia zobowiązania z tytułu kredytu – zachowuje dłużnik). Inne postanowienia dotyczące umów repo określone są w ustaleniach umownych stosowanych przez dany KBC. Uzgodnienia dotyczące dostarczenia płynności w formie kredytów zabezpieczonych uwzględniają różne procedury i wymogi formalne potrzebne dla ustanowienia, a następnie realizacji danego zabezpieczenia (zastawu, cesji na zabezpieczenie, czy innego typu zabezpieczenia na aktywach) obowiązujące w różnych systemach prawnych.

4.1.3. Warunki dostępu

Dostęp do kredytu w banku centralnym mają instytucje spełniające ogólne kryteria kwalifikacji określone w pkt 2.1. Dostępu tego udziela KBC państwa członkowskiego, w którym dana instytucja ma siedzibę. Dostęp do kredytu w banku centralnym udzielany jest wyłącznie w dniach, w których system TARGET2 (18) prowadzi działalność (19). W dniach, kiedy nie działają systemy SSS, dostępu do kredytu w banku centralnym udziela się na podstawie aktywów zabezpieczających złożonych wcześniej w KBC.

Na koniec każdego dnia roboczego salda debetowe na rachunkach rozliczeniowych kontrahentów w KBC automatycznie uznaje się za zlecenia udzielenia kredytu w banku centralnym. Procedury dostępu na koniec dnia do kredytu w banku centralnym są określone w pkt 5.3.3.

Kontrahent może również uzyskać dostęp do kredytu w banku centralnym przesyłając zlecenie do KBC państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę. Aby zrealizować zlecenie w systemie TARGET2 tego samego dnia, KBC musi je otrzymać najpóźniej 15 minut po terminie zamknięcia systemu TARGET2 (20), (21). Z zasady termin zamknięcia TARGET2 przypada o godz. 18.00 czasu EBC (czasu środkowoeuropejskiego). Termin złożenia zlecenia udostępnienia kredytu w banku centralnym jest przedłużony o dodatkowe 15 minut w ostatnim dniu roboczym Eurosystemu w okresie utrzymywania rezerwy. W zleceniu należy podać kwotę kredytu oraz – jeżeli aktywa zabezpieczające dla transakcji nie zostały dotychczas złożone w KBC – podać, jakie aktywa zabezpieczające zostaną dostarczone w ramach transakcji.

Oprócz wymogu dostarczenia wystarczających kwalifikowanych aktywów zabezpieczających nie ma ograniczenia co do kwoty środków, które mogą zostać przekazane z tytułu kredytu w banku centralnym.

4.1.4. Termin zapadalności i oprocentowanie

Terminem zapadalności kredytu w banku centralnym jest następny dzień roboczy (overnight). Kontrahenci bezpośrednio uczestniczący w systemie TARGET2 spłacają kredyt następnego dnia, w którym działają (i) system TARGET2; oraz (ii) odpowiedni system SSS, w godzinach otwarcia tych systemów.

Stopa procentowa jest ogłaszana z góry przez Eurosystem i obliczana jako prosta stopa procentowa zgodnie z konwencją „dni faktyczne/360”. EBC może w dowolnym momencie zmienić stopę procentową, ze skutkiem najwcześniej od następnego dnia roboczego Eurosystemu (22), (23). Odsetki od kredytu płatne są razem ze spłatą kredytu.

4.1.5. Zawieszenie kredytów w banku centralnym

Dostępu do kredytu w banku centralnym udziela się wyłącznie zgodnie z celami i ogólnymi przesłankami polityki pieniężnej EBC. EBC może w dowolnym momencie zmodyfikować warunki dostępu do kredytu albo dostęp ten zawiesić.

4.2. Depozyt w banku centralnym

4.2.1. Rodzaj instrumentu

Kontrahenci mogą korzystać z depozytu w banku centralnym w celu złożenia w KBC depozytu overnight. Depozyty oprocentowane są według z góry określonej stopy procentowej. W zwykłych okolicznościach oprocentowanie depozytu wyznacza dolny poziom rynkowej stopy procentowej overnight. Zasady i warunki depozytu w banku centralnym są identyczne w całej strefie euro (24).

4.2.2. Charakter prawny

Depozyty overnight przyjmowane od kontrahentów oprocentowane są według stałej stopy procentowej. Kontrahent nie otrzymuje w zamian za depozyt żadnego zabezpieczenia.

4.2.3. Warunki dostępu (25)

Dostęp do depozytu w banku centralnym mają instytucje spełniające ogólne kryteria kwalifikacji określone w pkt 2.1. Dostępu do depozytu w banku centralnym udziela KBC państwa członkowskiego, w którym dana instytucja ma siedzibę. Depozyt w banku centralnym można złożyć wyłącznie w dniach, w których działa system TARGET2 (26).

W celu uzyskania dostępu do depozytu w banku centralnym kontrahent przesyła zlecenie do KBC państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę. Aby zrealizować zlecenie w systemie TARGET2 tego samego dnia, KBC musi je otrzymać najpóźniej 15 minut po terminie zamknięcia systemu TARGET2, który z zasady przypada o godz. 18.00 czasu EBC (czasu środkowoeuropejskiego) (27), (28). Termin złożenia zlecenia udostępnienia depozytu w banku centralnym jest przedłużony o dodatkowe 15 minut w ostatnim dniu roboczym Eurosystemu w okresie utrzymywania rezerwy. W zleceniu należy podać wielkość depozytu.

Nie ma ograniczeń co do wielkości depozytu, jaki może złożyć kontrahent.

4.2.4. Termin zapadalności i oprocentowanie

Terminem zapadalności depozytów w banku centralnym jest następny dzień roboczy (overnight). W przypadku kontrahentów uczestniczących bezpośrednio w systemie TARGET2 terminem zapadalności depozytów w banku centralnym jest chwila otwarcia tego systemu w następnym dniu jego działalności.

Stopa procentowa jest ogłaszana z góry przez Eurosystem i obliczana jako prosta stopa procentowa zgodnie z konwencją „dni faktyczne/360”. EBC może w dowolnym momencie zmienić stopę procentową, ze skutkiem najwcześniej od następnego dnia roboczego Eurosystemu (29). Odsetki od depozytu płatne są w dacie jego zapadalności.

4.2.5. Zawieszenie depozytów w banku centralnym

Dostępu do depozytu w banku centralnym udziela się wyłącznie zgodnie z celami i ogólnymi przesłankami polityki pieniężnej EBC. EBC może w dowolnym momencie zmodyfikować warunki dostępu do depozytu albo dostęp ten zawiesić.

ROZDZIAŁ 5

PROCEDURY

5.1. Procedury przetargowe

5.1.1. Charakterystyka ogólna

Operacje otwartego rynku Eurosystemu prowadzi się na ogół w formie przetargów. Procedury przetargowe Eurosystemu realizuje się w sześciu etapach operacyjnych, przedstawionych w ramce 3.

Eurosystem wyróżnia dwa rodzaje procedur przetargowych: przetargi standardowe i przetargi szybkie. Procedury przetargów standardowych i szybkich są identyczne z wyjątkiem ram czasowych i grup kontrahentów.

5.1.1.1. Przetarg standardowy

W przetargach standardowych czas od ogłoszenia przetargu do potwierdzenia jego wyniku wynosi maksymalnie 24 godziny (natomiast czas między ostatecznym terminem składania ofert i ogłoszeniem wyniku przetargu wynosi ok. dwóch godzin). Schemat 1 przedstawia normalne ramy czasowe poszczególnych etapów przetargów standardowych. W razie potrzeby EBC może podjąć decyzję o zmianie ram czasowych poszczególnych operacji.

Podstawowe operacje refinansujące, dłuższe operacje refinansujące i operacje strukturalne (z wyjątkiem transakcji bezwarunkowych) zawsze przeprowadza się w formie przetargów standardowych. W przetargach standardowych mogą uczestniczyć wszyscy kontrahenci spełniający ogólne kryteria kwalifikacji określone w pkt 2.1.

5.1.1.2. Przetarg szybki

Przetargi szybkie przeprowadza się zazwyczaj w ciągu 90 minut od ogłoszenia, przy czym potwierdzenie następuje niezwłocznie po ogłoszeniu wyników przetargu. Zwykłe ramy czasowe poszczególnych etapów przetargów szybkich przedstawia schemat 2. W razie potrzeby EBC może podjąć decyzję o zmianie ram czasowych poszczególnych operacji. Przetargi szybkie wykorzystuje się wyłącznie do realizacji operacji dostrajających. Do udziału w przetargach szybkich Eurosystem może wybrać ograniczoną liczbę kontrahentów, zgodnie z kryteriami i procedurami określonymi w pkt 2.2.

5.1.1.3. Przetargi kwotowe i procentowe

Eurosystem może przeprowadzać przetargi o stałej stopie procentowej (przetarg kwotowy) lub o zmiennej stopie procentowej (przetarg procentowy). W przetargu kwotowym EBC z góry określa stopę procentową, a uczestniczący kontrahenci składają oferty na kwoty transakcji po tej stopie (30). W przetargu procentowym kontrahenci określają w ofertach kwoty i stopy procentowe, po których są gotowi zawrzeć transakcje z KBC (31).

RAMKA 3

Etapy operacyjne procedur przetargowych

Etap 1 Ogłoszenie przetargu

a. Ogłoszenie przez EBC za pośrednictwem ogólnodostępnych serwisów agencyjnych i na stronie internetowej EBC

b. Ogłoszenie przez KBC za pośrednictwem krajowych serwisów agencyjnych i bezpośrednie powiadomienie poszczególnych kontrahentów (o ile okaże się to konieczne)

Etap 2 Przygotowanie i złożenie ofert przez kontrahentów

Etap 3 Zestawienie ofert przez Eurosystem

Etap 4 Rozstrzygnięcie przetargu i ogłoszenie wyników

a. Decyzja EBC dotycząca rozstrzygnięcia przetargu

b. Ogłoszenie wyników przetargu za pośrednictwem ogólnodostępnych serwisów agencyjnych i na stronie internetowej EBC

Etap 5 Potwierdzenie indywidualnych wyników przetargu

Etap 6 Rozliczenie transakcji (zob. pkt 5.3)

5.1.2. Kalendarz operacji przetargowych

5.1.2.1. Podstawowe i dłuższe operacje refinansujące

Podstawowe i dłuższe operacje refinansujące prowadzi się zgodnie z orientacyjnym kalendarzem publikowanym przez Eurosystem (32). Kalendarz publikowany jest co najmniej na trzy miesiące przed rozpoczęciem roku, którego dotyczy. Zwykłe dni handlowe dla podstawowych i dłuższych operacji refinansujących są określone w tabeli 2. EBC dąży do tego, aby w obu rodzajach operacji refinansujących mogli uczestniczyć kontrahenci z wszystkich państw członkowskich. Z tego względu przy opracowaniu kalendarza operacji EBC modyfikuje standardowy harmonogram tak, aby uwzględnić dni wolne od pracy w poszczególnych państwach członkowskich.

5.1.2.2. Operacje strukturalne

Nie określa się z góry kalendarza operacji strukturalnych prowadzonych w formie przetargów standardowych. Zwykle jednak są one prowadzone i rozliczane wyłącznie w dniach, które są dniami roboczymi KBC (33) we wszystkich państwach członkowskich.

5.1.2.3. Operacje dostrajające

Nie określa się z góry kalendarza operacji dostrajających. EBC może zdecydować o ich przeprowadzeniu w dowolnym dniu roboczym Eurosystemu. W operacjach takich uczestniczą wyłącznie KBC państw członkowskich, w których data transakcji, data rozliczenia i data płatności przypadają w dni robocze KBC.

Schemat 1

Zwykłe ramy czasowe etapów operacyjnych w przetargach standardowych

(czas EBC (czas środkowoeuropejski))

Schemat 2

Zwykłe ramy czasowe etapów operacyjnych przetargów szybkich

Tabela 2

Zwykłe dni handlowe w podstawowych i dłuższych operacjach refinansujących

Rodzaj operacji Zwykły dzień handlowy (T) Podstawowe operacje refinansujące Każdy wtorek Dłuższe operacje refinansujące Ostatnia środa każdego miesiąca kalendarzowego (34)

5.1.3. Ogłaszanie operacji przetargowych

Przetargi standardowe Eurosystemu są ogłaszane publicznie za pośrednictwem serwisów agencyjnych i na stronie internetowej EBC. KBC mogą ponadto bezpośrednio powiadamiać o operacjach przetargowych kontrahentów, którzy nie mają dostępu do serwisów agencyjnych. W publicznym ogłoszeniu o przetargu zawarte są zazwyczaj następujące informacje:

a) numer referencyjny operacji przetargowej;

b) data przeprowadzenia operacji przetargowej;

c) rodzaj operacji (zasilenie w płynność lub absorpcja płynności oraz rodzaj instrumentu polityki pieniężnej, który ma być zastosowany);

d) termin zapadalności operacji;

e) tryb przetargu (przetarg kwotowy lub procentowy);

f) sposób rozstrzygnięcia przetargu (aukcja holenderska lub amerykańska, według definicji w pkt 5.1.5);

g) przewidywana wielkość operacji (zazwyczaj wyłącznie w przypadku dłuższych operacji refinansujących);

h) stopa procentowa/cena/punkty swapowe (w przypadku przetargu kwotowego);

i) minimalna/maksymalna akceptowana stopa procentowa/cena/punkty swapowe (w odpowiednich przypadkach);

j) data rozpoczęcia i termin zapadalności operacji (w odpowiednich przypadkach) lub data waluty i termin zapadalności instrumentu (w przypadku emisji certyfikatów dłużnych EBC);

k) waluty transakcji oraz waluta, której kwota jest stała (w przypadku swapów walutowych);

l) referencyjny kurs kasowy przyjęty do kalkulacji ofert (w przypadku swapów walutowych);

m) górny limit oferty (jeżeli dotyczy);

n) minimalna kwota przydzielana poszczególnym kontrahentom (jeżeli dotyczy);

o) minimalny współczynnik przydziału (jeżeli dotyczy);

p) harmonogram składania ofert;

q) nominał certyfikatów (w przypadku emisji certyfikatów dłużnych EBC);

r) kod ISIN emisji (w przypadku emisji certyfikatów dłużnych EBC).

W celu zwiększenia przejrzystości operacji dostrajających Eurosystem zazwyczaj ogłasza przetargi szybkie publicznie i z wyprzedzeniem. Jednakże w wyjątkowych okolicznościach EBC może podjąć decyzję, by nie ogłaszać przetargów szybkich publicznie i z wyprzedzeniem. Ogłoszenie przetargów szybkich dokonywane jest w tym samym trybie co przetargów standardowych. W przetargu szybkim, który nie został ogłoszony publicznie, KBC kontaktują się bezpośrednio z wybranymi kontrahentami. W przetargu szybkim ogłaszanym publicznie KBC mogą kontaktować się bezpośrednio z wybranymi kontrahentami.

5.1.4. Przygotowanie i składanie ofert przez kontrahentów

Oferty przetargowe kontrahentów muszą być sporządzone w formie zgodnej z wzorem dla danej operacji dostarczonym przez KBC. Oferty przetargowe należy składać w KBC państwa członkowskiego, w którym dana instytucja posiada jednostkę organizacyjną (centralę lub oddział). W każdym państwie członkowskim oferty przetargowe poszczególnych instytucji mogą być składane wyłącznie przez jedną jednostkę organizacyjną (centralę lub wyznaczony oddział).

W przetargach kwotowych kontrahenci określają w swoich ofertach kwotę, na jaką chcą zawrzeć transakcję z KBC (35).

W przetargach procentowych kontrahenci mogą składać oferty określające do 10 różnych poziomów stóp procentowych/cen/punktów swapowych. W wyjątkowych okolicznościach Eurosystem może ograniczyć liczbę ofert, które można złożyć w odniesieniu do przetargów procentowych. W każdej ofercie kontrahent musi określić kwotę, na jaką chce zawrzeć transakcję z KBC, oraz właściwą stopę procentową (36), (37). Oferta stopy procentowej musi być wyrażona jako wielokrotność 0,01 punktu procentowego. W przypadku przetargu procentowego dotyczącego swapów walutowych punkty swapowe należy kwotować zgodnie ze standardowymi konwencjami rynkowymi, a oferty muszą być wyrażone jako wielokrotności 0,01 punktu swapowego.

W przypadku podstawowych operacji refinansujących minimalna wielkość oferty wynosi 1 000 000 EUR. Oferty powyżej tej kwoty muszą być wyrażone jako wielokrotności 100 000 EUR. Te same minimalne wielkości oferty i wielokrotności obowiązują w operacjach dostrajających i strukturalnych. Minimalna wielkość oferty dotyczy każdego poziomu stopy procentowej/ceny/punktów swapowych.

W przypadku dłuższych operacji refinansujących każdy KBC określa minimalną wielkość oferty w przedziale od 10 000 EUR do 1 000 000 EUR. Oferty przekraczające wskazaną minimalną kwotę muszą być wyrażone jako wielokrotności 10 000 EUR. Minimalna wielkość oferty dotyczy każdego poziomu stopy procentowej.

Aby zapobiec składaniu nieproporcjonalnie wysokich ofert, EBC może wprowadzić górny limit oferty. Limit taki jest zawsze określony w publicznym ogłoszeniu o przetargu.

Oczekuje się, że kontrahenci będą dysponować odpowiednią ilością kwalifikowanych aktywów zabezpieczających na pokrycie przyznanych im kwot (38). Ustalenia umowne lub normatywne stosowane przez dany KBC umożliwiają nałożenie kar, jeżeli kontrahent nie przekaże odpowiedniej ilości aktywów zabezpieczających lub środków pieniężnych wystarczających do pokrycia kwoty przyznanej mu w operacji przetargowej.

Oferty można wycofywać przed upływem ostatecznego terminu ich składania. Oferty złożone po terminie określonym w ogłoszeniu o przetargu są nieważne. Dotrzymanie terminu weryfikują KBC. KBC odrzucają wszystkie oferty kontrahenta, jeżeli ich łączna wielkość przekracza choćby jeden z górnych limitów ustanowionych przez EBC. KBC odrzucają również każdą ofertę, która jest poniżej minimalnej kwoty oferty albo poniżej minimalnego lub powyżej maksymalnego przyjętego poziomu stopy procentowej/ceny/punktów swapowych. Oprócz tego KBC mogą odrzucić oferty, które są niekompletne lub niezgodne z podanym wzorem. W przypadku odrzucenia oferty odpowiedni KBC informuje kontrahenta o swojej decyzji przed rozstrzygnięciem przetargu.

5.1.5. Procedury rozstrzygania przetargów

5.1.5.1. Przetarg kwotowy

Przy rozstrzyganiu przetargu kwotowego sumuje się oferty otrzymane od kontrahentów. Jeżeli łączna wielkość ofert przekracza całkowitą kwotę płynności będącą przedmiotem przetargu, przedłożone oferty realizuje się proporcjonalnie, zgodnie ze współczynnikiem będącym ilorazem kwoty będącej przedmiotem przetargu i łącznej wielkości ofert (zob. ramka 4). Kwoty przydzielane poszczególnym kontrahentom zaokrągla się do pełnego euro. W przetargach kwotowych EBC może zadecydować o przyznaniu każdemu oferentowi minimalnej kwoty/współczynnika.

RAMKA 4

Rozstrzyganie przetargów kwotowych

Współczynnik przydziału wynosi:

Kwota przydzielona i-temu kontrahentowi wynosi:

alli = all % × (ai )

gdzie:

A = całkowita kwota przydziału n = łączna liczba kontrahentów ai = wielkość oferty i-tego kontrahenta all% = współczynnik przydziału alli = całkowita kwota przydzielona i-temu kontrahentowi

5.1.5.2. Przetargi procentowe w euro

Przy rozstrzyganiu zasilających w płynność przetargów procentowych w euro oferty szereguje się malejąco według oferowanych stóp procentowych. W pierwszej kolejności realizowane są oferty o najwyższych stopach procentowych, a następnie akceptuje się kolejno oferty o coraz niższych stopach procentowych aż do wyczerpania całej kwoty płynności do przydziału. Jeżeli przy najniższym zaakceptowanym poziomie stopy procentowej (tzn. przy krańcowej stopie procentowej) łączna wielkość ofert przekracza kwotę pozostającą do przydziału, kwota ta jest rozdzielana proporcjonalnie między oferentów zgodnie ze współczynnikiem będącym ilorazem kwoty pozostałej do przydziału i łącznej wielkości ofert o krańcowej stopie procentowej (zob. ramka 5). Kwoty przydzielane poszczególnym kontrahentom zaokrągla się do pełnego euro.

Przy rozstrzyganiu absorbujących płynność przetargów procentowych (które mogą być wykorzystane do emisji certyfikatów dłużnych EBC i przyjmowania depozytów terminowych) oferty szereguje się rosnąco według oferowanych stóp procentowych (lub malejąco według oferowanych cen). W pierwszej kolejności realizowane są oferty o najniższych stopach procentowych (najwyższych cenach), a następnie akceptuje się oferty o coraz wyższych stopach procentowych (niższych cenach), aż do wyczerpania całej płynności, która miała być zaabsorbowana. Jeżeli przy najwyższym zaakceptowanym poziomie stopy procentowej (najniższej cenie), tzn. przy krańcowej stopie procentowej lub cenie, łączna wielkość ofert przekracza kwotę pozostającą do przydziału, kwotę tę rozdziela się proporcjonalnie między oferentów zgodnie ze współczynnikiem będącym ilorazem kwoty pozostałej do przydziału do łącznej wielkości ofert o krańcowej stopie procentowej lub cenie (zob. ramka 5). W przypadku emisji certyfikatów dłużnych EBC kwota przydzielona każdemu kontrahentowi jest zaokrąglana do najbliższej wielokrotności nominału certyfikatów dłużnych EBC. Przy innych operacjach absorbujących płynność kwoty przydzielane kontrahentom zaokrągla się do pełnego euro.

W przetargach procentowych EBC może zadecydować o przyznaniu określonej minimalnej kwoty każdemu zaakceptowanemu oferentowi.

RAMKA 5

Rozstrzyganie przetargów procentowych w euro

(przykład dotyczy ofert kwotowanych w stopach procentowych)

Procent przydziału przy krańcowej stopie procentowej wynosi:

Przydział dla i-tego kontrahenta przy krańcowej stopie procentowej wynosi:

all (rm ) i = all%(rm ) × a(rm)i

Całkowita kwota przydzielona i-temu kontrahentowi wynosi:

gdzie:

A = całkowita kwota przydziału r s = oferta na s-tą stopę procentową złożona przez kontrahentów n = łączna liczba kontrahentów a(r s ) i = wielkość oferty o s-tej stopie procentowej (r s ) złożonej przez i-tego kontrahenta a(r s ) = całkowita wielkość ofert o s-tej stopie procentowej (r s ) r m = krańcowa stopa procentowa: r 1 ≥ rs ≥ rm w przetargu zasilającym w płynność rm ≥ rs ≥ r 1 w przetargu absorbującym płynność r m-1 = stopa procentowa poprzedzająca stopę krańcową (ostatnia, przy której oferty są realizowane w całości): rm–1 > rm w przetargu zasilającym w płynność rm > r m–1 w przetargu absorbującym płynność all%(r m ) = procent przydziału według krańcowej stopie procentowej all(r s ) i = przydział dla i-tego kontrahenta według s-tej stopy procentowej all i = całkowita kwota przydzielona i-temu kontrahentowi

5.1.5.3. Przetargi procentowe na swapy walutowe

Przy rozstrzyganiu zasilających w płynność przetargów procentowych na swapy walutowe oferty szereguje się rosnąco według kwotowanych punktów swapowych (39). W pierwszej kolejności realizowane są oferty o najniższych punktach swapowych, a następnie akceptuje się kolejno oferty o coraz wyższych punktach swapowych, aż do wyczerpania całej kwoty waluty będącej przedmiotem przetargu. Jeżeli przy najwyższej zaakceptowanej wartości punktów swapowych (tzn. przy krańcowym punkcie swapowym) łączna wielkość ofert przekracza kwotę pozostałą do przydziału, kwota ta jest rozdzielana proporcjonalnie między oferentów zgodnie ze współczynnikiem będącym ilorazem kwoty pozostałej do przydziału i łącznej kwoty ofert po krańcowym punkcie swapowym (zob. ramka 6). Kwoty przydzielane poszczególnym kontrahentom zaokrągla się do pełnego euro.

Przy rozstrzyganiu absorbujących płynność przetargów procentowych na swapy walutowe oferty szereguje się malejąco według kwotowanych punktów swapowych. W pierwszej kolejności realizowane są oferty o najwyższych punktach swapowych, a następnie akceptuje się kolejno oferty o coraz niższych punktach swapowych, aż do wyczerpania całej kwoty waluty będącej przedmiotem przetargu. Jeżeli przy najniższej zaakceptowanej wartości punktów swapowych (tzn. przy krańcowym punkcie swapowym) łączna wielkość ofert przekracza kwotę pozostałą do przydziału, kwota ta jest rozdzielana proporcjonalnie między oferentów zgodnie ze współczynnikiem będącym ilorazem kwoty pozostałej do przydziału i łącznej kwoty ofert po krańcowym punkcie swapowym (zob. ramka 6). Kwoty przydzielane poszczególnym kontrahentom zaokrągla się do pełnego euro.

5.1.5.4. Rodzaje aukcji

W przypadku przetargów procentowych Eurosystem może stosować procedury aukcji o jednej lub różnych stopach. W aukcji o jednej stopie (aukcja holenderska) stopa procentowa/cena/punkty swapowe stosowane do wszystkich realizowanych ofert są równe krańcowej stopie procentowej/cenie/punktowi swapowemu (tzn. takiej wartości, przy której cała kwota do przydziału zostaje wyczerpana). W aukcji o różnych stopach (aukcja amerykańska) przydział odbywa się z zastosowaniem stóp procentowych/cen/punktów swapowych podanych w poszczególnych ofertach.

RAMKA 6

Rozstrzyganie przetargów procentowych na swapy walutowe

Procent przydziału po krańcowym punkcie swapowym wynosi:

Przydział dla i-tego kontrahenta po krańcowym punkcie swapowym wynosi:

all (Δ m ) i = all% (Δ m ) × a(Δm)i

Całkowita kwota przydzielona i-temu kontrahentowi wynosi:

gdzie:

A = całkowita kwota przydziału Δ s = oferta na s-ty punkt swapowy złożona przez kontrahentów n = łączna liczba kontrahentów a(Δs) i = wielkość oferty przy s-tym punkcie swapowym (Δs) złożonej przez i-tego kontrahenta a(Δs) = całkowita wielkość ofert przy s-tym punkcie swapowym (Δs) Δ m = krańcowy punkt swapowy: Δ m ≥ Δ s ≥ Δ1 przy swapie walutowym zasilającym w płynność Δ1 ≥ Δ s ≥ Δ m przy swapie walutowym absorbującym płynność Δ m-1 = wartość punktów swapowych poprzedzająca punkt krańcowy (ostatnia, przy której oferty są realizowane w całości): Δ m > Δ m–1 przy swapie walutowym zasilającym w płynność Δ m–1 > Δ m przy swapie walutowym absorbującym płynność all%(Δ m ) = procent przydziału po krańcowym punkcie swapowym all(Δ s ) i = przydział dla i-tego kontrahenta po s-tym punkcie swapowym all i = całkowita kwota przydzielona i-temu kontrahentowi

5.1.6. Ogłaszanie wyników przetargów

Wyniki przetargów standardowych i szybkich są ogłaszane publicznie za pośrednictwem serwisów agencyjnych i na stronie internetowej EBC. KBC mogą ponadto informować o rozstrzygnięciach przetargów bezpośrednio uprawnionych kontrahentów, którzy nie mają dostępu do serwisów agencyjnych. W publicznym ogłoszeniu o wynikach przetargu zawarte są zazwyczaj następujące informacje:

a) numer referencyjny operacji przetargowej;

b) data przeprowadzenia operacji przetargowej;

c) rodzaj operacji;

d) termin zapadalności operacji;

e) całkowita wielkość ofert złożonych przez kontrahentów Eurosystemu;

f) liczba oferentów;

g) waluty będące przedmiotem przetargu (w przypadku swapów walutowych);

h) całkowita kwota do przydziału;

i) procent przydziału (w przypadku przetargu kwotowego);

j) kurs kasowy (w przypadku swapów walutowych);

k) krańcowa stopa procentowa/cena/punkt swapowy i procent przydziału przy krańcowej stopie procentowej/cenie/punkcie swapowym (w przypadku przetargu procentowego);

l) minimalna oferowana stopa procentowa, maksymalna oferowana stopa procentowa i średnia ważona stopa przydziału (w przypadku aukcji o różnych stopach);

m) data rozpoczęcia i termin zapadalności operacji (o ile dotyczy) lub data waluty i termin zapadalności instrumentu (w przypadku emisji certyfikatów dłużnych EBC);

n) minimalna kwota przydzielana poszczególnym kontrahentom (jeżeli dotyczy);

o) minimalny współczynnik przydziału (jeżeli dotyczy);

p) nominał certyfikatów (w przypadku emisji certyfikatów dłużnych EBC); oraz

q) kod ISIN emisji (w przypadku emisji certyfikatów dłużnych EBC).

KBC bezpośrednio potwierdzają indywidualne wyniki przydziału kontrahentom, których oferty zostały przyjęte.

5.2. Procedury operacji bilateralnych

5.2.1. Charakterystyka ogólna

KBC mogą przeprowadzać operacje na podstawie procedur bilateralnych. Procedury te można stosować w dostrajających operacjach otwartego rynku i strukturalnych operacjach bezwarunkowych (40). Są one zdefiniowane w szerokim sensie jako procedury, w których Eurosystem przeprowadza transakcje z jednym lub kilkoma kontrahentami bez stosowania przetargu. Wyróżnia się dwa rodzaje procedur bilateralnych: operacje, w których Eurosystem kontaktuje się bezpośrednio z kontrahentami i operacje realizowane przez giełdy papierów wartościowych i pośredników.

5.2.2. Bezpośredni kontakt z kontrahentami

W ramach tej procedury KBC bezpośrednio kontaktują się z jednym lub kilkoma kontrahentami krajowymi, których wybiera się zgodnie z kryteriami określonymi w pkt 2.2. Decyzję o zawarciu transakcji podejmują KBC zgodnie ze szczegółowymi instrukcjami wydanymi przez EBC. Transakcje rozliczane są przez KBC.

Jeżeli w wyjątkowych okolicznościach Rada Prezesów EBC zadecyduje, że operacje bilateralne mogą być również prowadzone bezpośrednio przez EBC (lub przez jeden lub kilka KBC pełniących funkcje operacyjne w imieniu EBC), procedury takich operacji zostaną odpowiednio dostosowane. W takim przypadku EBC (lub krajowy bank albo banki centralne działające w jego imieniu) bezpośrednio kontaktuje się z jednym lub kilkoma kontrahentami w strefie euro, których wybiera zgodnie z kryteriami określonymi w pkt 2.2. Decyzję o zawarciu transakcji z tymi kontrahentami podejmuje EBC (lub KBC działające w jego imieniu). Rozliczania transakcji dokonują natomiast w sposób zdecentralizowany KBC.

Operacje bilateralne obejmujące bezpośredni kontakt z kontrahentami można stosować przy transakcjach odwracalnych, transakcjach bezwarunkowych, swapach walutowych i przyjmowaniu depozytów terminowych.

5.2.3. Operacje realizowane przez giełdy papierów wartościowych i pośredników

KBC mogą realizować transakcje bezwarunkowe przez giełdy papierów wartościowych i pośredników. Przy tych operacjach grupa kontrahentów nie jest z góry ograniczona, a procedury są dostosowane do konwencji rynkowych dotyczących instrumentów dłużnych będących przedmiotem transakcji.

5.2.4. Ogłaszanie operacji bilateralnych

Operacji bilateralnych zazwyczaj nie ogłasza się publicznie z wyprzedzeniem. Ponadto EBC może zdecydować, że wyniki operacji bilateralnych nie zostaną podane do publicznej wiadomości.

5.2.5. Dni operacyjne

EBC może zdecydować o przeprowadzeniu bilateralnych operacji dostrajających w dowolnym dniu roboczym Eurosystemu. W operacjach takich uczestniczą wyłącznie krajowe banki centralne państw członkowskich, w których data transakcji, data rozliczenia i data płatności przypadają w dni robocze KBC.

Bilateralne operacje bezwarunkowe dla celów strukturalnych zwykle prowadzi się i rozlicza wyłącznie w dni będące dniami roboczymi KBC we wszystkich państwach członkowskich.

5.3. Procedury rozliczeń

5.3.1. Charakterystyka ogólna

Transakcje pieniężne związane z operacjami kredytowo-depozytowymi Eurosystemu lub z udziałem w operacjach otwartego rynku rozlicza się na rachunkach kontrahentów w KBC lub na rachunkach banków rozliczeniowych uczestniczących w systemie TARGET2. Rozliczenie transakcji pieniężnych może nastąpić wyłącznie po ostatecznym przekazaniu aktywów będących zabezpieczeniem lub przedmiotem operacji (lub jednocześnie z ich przekazaniem). Oznacza to, że albo należy wcześniej zdeponować aktywa zabezpieczające na rachunku powierniczym w KBC, albo będą one rozliczane w ciągu dnia z danym krajowym bankiem centralnym wg zasady dostawa za płatność (DVP). Aktywa zabezpieczające przekazuje się za pośrednictwem rachunków rozliczeniowych papierów wartościowych kontrahentów w systemach SSS spełniających minimalne standardy EBC (41). Kontrahenci, którzy nie mają rachunku powierniczego w KBC lub rachunku rozliczeniowego papierów wartościowych w systemie SSS spełniającym minimalne standardy EBC, mogą rozliczać transakcje z wykorzystaniem aktywów zabezpieczających poprzez rachunek rozliczeniowy papierów wartościowych lub rachunek powierniczy instytucji kredytowej będącej ich korespondentem.

Inne postanowienia dotyczące procedur rozliczeniowych określone są w stosowanych przez KBC (lub EBC) ustaleniach umownych dotyczących poszczególnych instrumentów polityki pieniężnej. Procedury rozliczeń stosowane przez poszczególne krajowe banki centralne mogą się nieco różnić z powodu różnic w prawie krajowym i praktyce operacyjnej.

Tabela 3

Zwykłe terminy rozliczania operacji otwartego rynku Eurosystemu (42)

Operacje polityki pieniężnej Termin rozliczenia operacji opartych na przetargach standardowych Termin rozliczenia operacji opartych na przetargach szybkich lub procedurach bilateralnych Transakcje odwracalne T + 1 (43) T Transakcje bezwarunkowe (outright) — Zgodnie z konwencją rynkową dla aktywów zabezpieczających Emisja certyfikatów dłużnych EBC T + 2 — Swapy walutowe — T, T + 1 lub T + 2 Przyjmowanie depozytów terminowych — T

5.3.2. Rozliczanie operacji otwartego rynku

Operacje otwartego rynku oparte na przetargach standardowych (tzn. podstawowe operacje refinansujące, dłuższe operacje refinansujące i operacje strukturalne) rozlicza się zazwyczaj pierwszego dnia następującego po dacie transakcji, w którym działa system TARGET2 i wszystkie odpowiednie systemy SSS. Emisja certyfikatów dłużnych EBC jest natomiast rozliczana drugiego dnia po dniu transakcji, w którym działa system TARGET2 i wszystkie odpowiednie systemy SSS. Z zasady Eurosystem dąży do rozliczania transakcji dotyczących operacji otwartego rynku w tym samym czasie we wszystkich państwach członkowskich ze wszystkimi kontrahentami, którzy przekazali wystarczające aktywa zabezpieczające. Z powodu ograniczeń operacyjnych i właściwości technicznych systemów SSS dokładny moment rozliczenia operacji otwartego rynku w ciągu danego dnia może być jednak różny w poszczególnych krajach strefy euro. Godzina rozliczenia podstawowych i dłuższych operacji refinansujących zazwyczaj zbiega się z godziną płatności z tytułu poprzedniej operacji o takim samym okresie zapadalności.

Eurosystem stara się rozliczać operacje otwartego rynku oparte na przetargach szybkich i procedurach bilateralnych w dacie transakcji. Z powodów operacyjnych Eurosystem może jednak sporadycznie stosować inne terminy rozliczenia tych operacji, w szczególności transakcji bezwarunkowych i swapów walutowych (zob. tabela 3).

5.3.3. Procedury na koniec dnia

Procedury na koniec dnia są określone w dokumentacji dotyczącej systemu TARGET2. Z zasady termin zamknięcia TARGET2 przypada o godz. 18.00 czasu EBC (czasu środkowoeuropejskiego). Po tej godzinie nie przyjmuje się żadnych dalszych zleceń do realizacji w TARGET2, ale kontynuuje się przetwarzanie zleceń płatniczych, które zostały przyjęte przed zamknięciem. Zlecenia kontrahentów dotyczące udostępnienia kredytu lub depozytu w banku centralnym muszą zostać złożone w odpowiednim KBC najpóźniej 15 minut po godzinie zamknięcia systemu TARGET2. Termin złożenia zlecenia dotyczącego operacji kredytowo-depozytowych Eurosystemu jest przedłużony o dodatkowe 15 minut w ostatnim dniu roboczym Eurosystemu w okresie utrzymywania rezerwy.

Ujemne salda na rachunkach rozliczeniowych uprawnionych kontrahentów w systemie TARGET2 pozostające po sfinalizowaniu procedur kontrolnych na koniec dnia automatycznie uznaje się za zlecenie udzielenia kredytu w banku centralnym (zob. pkt 4.1).

ROZDZIAŁ 6

AKTYWA KWALIFIKOWANE

6.1. Charakterystyka ogólna

Artykuł 18 ust. 1 Statutu ESBC zezwala EBC i KBC na prowadzenie transakcji na rynkach finansowych przez kupno i sprzedaż aktywów zabezpieczających w formie transakcji bezwarunkowych lub umów repo oraz wymaga, aby wszystkie operacje kredytowe Eurosystemu posiadały odpowiednie zabezpieczenie. Co za tym idzie, wszystkie zasilające w płynność operacje Eurosystemu opierają się na aktywach zabezpieczających dostarczonych przez kontrahentów w formie przeniesienia własności aktywów (w przypadku transakcji bezwarunkowych lub umów repo) lub w formie zastawu, cesji na zabezpieczenie lub innego zabezpieczenia ustanowionego na danych aktywach (w przypadku kredytów zabezpieczonych) (44).

W celu ochrony Eurosystemu przed stratami w operacjach polityki pieniężnej, zapewnienia równego traktowania kontrahentów oraz zwiększenia efektywności operacyjnej i przejrzystości, zakwalifikowanie aktywów zabezpieczających do wykorzystania w operacjach polityki pieniężnej Eurosystemu zależy od spełnienia pewnych kryteriów. Eurosystem opracował jednolite zasady dopuszczalności zabezpieczeń, wspólne dla wszystkich operacji kredytowych Eurosystemu. Zasady te, zwane również „wspólną listą”, zaczęły obowiązywać dnia 1 stycznia 2007 r. i zastąpiły system dwóch list stosowany od początku trzeciego etapu unii gospodarczej i walutowej.

Wspólna lista obejmuje dwie odrębne kategorie aktywów – aktywa rynkowe i aktywa nierynkowe. Pod względem jakości aktywów zabezpieczających i możliwości ich wykorzystania w różnych rodzajach operacji polityki pieniężnej Eurosystemu aktywa rynkowe i nierynkowe traktuje się tak samo (z tym wyjątkiem, że aktywa nierynkowe nie są wykorzystywane przez Eurosystem w transakcjach bezwarunkowych). Aktywa kwalifikujące się do wykorzystania w operacjach polityki pieniężnej Eurosystemu można również wykorzystać jako zabezpieczenie kredytu śróddziennego.

Kryteria kwalifikacji dla obu kategorii aktywów są jednolite w całej strefie euro. Przedstawiono je w pkt 6.2 (45). Aby obie kategorie aktywów spełniały te same standardy jakości kredytowej, opracowano ramowe zasady oceny kredytowej w Eurosystemie (Eurosystem credit assessment framework – ECAF), oparte na różnych źródłach oceny wiarygodności kredytowej. Procedury i zasady składające się na wymóg „wysokiej jakości kredytowej” dotyczący wszystkich zabezpieczeń kwalifikowanych opisano w pkt 6.3. Środki kontroli ryzyka i zasady wyceny aktywów zabezpieczających przedstawiono w pkt 6.4 i 6.5. Kontrahenci Eurosystemu mogą wykorzystywać aktywa kwalifikowane w operacjach transgranicznych (zob. pkt 6.6).

6.2. Zasady kwalifikacji aktywów zabezpieczających

EBC opracowuje, aktualizuje i publikuje wykaz kwalifikowanych aktywów rynkowych (46). O możliwości użycia aktywów jako zabezpieczenia Eurosystem informuje kontrahentów jedynie w odniesieniu do już wyemitowanych aktywów rynkowych i niespłaconych aktywów nierynkowych przedstawionych jako zabezpieczenie transakcji z Eurosystemem. Eurosystem nie przedstawia zatem opinii w sprawie aktywów przed ich emisją.

6.2.1. Kryteria kwalifikacji aktywów rynkowych

Certyfikaty dłużne emitowane przez EBC i wszystkie certyfikaty dłużne wyemitowane przez KBC przed datą wprowadzenia euro w danym państwie członkowskim są aktywami kwalifikowanymi.

W odniesieniu do innych aktywów rynkowych stosuje się następujące kryteria kwalifikacji (por. tabela 4).

6.2.1.1. Rodzaj aktywów

Muszą to być instrumenty dłużne posiadające:

a) określoną, bezwarunkową kwotę główną (47); oraz

b) kupon, który nie może prowadzić do ujemnego przepływu środków pieniężnych. Ponadto kupon powinien należeć do jednego z następujących rodzajów: (i) kupon zerowy; (ii) kupon stały; (iii) kupon zmienny powiązany z referencyjną stopą procentową. Kupon może być powiązany ze zmianą ratingu samego emitenta. Aktywami kwalifikowanymi są również obligacje indeksowane wskaźnikiem inflacji.

Właściwości te muszą być zachowane do wykonania zobowiązania. Wynikające z instrumentu dłużnego prawo do kwoty głównej lub odsetek nie może być podporządkowane względem praw posiadaczy innych instrumentów dłużnych tego samego emitenta.

Wymóg a) nie dotyczy papierów wartościowych zabezpieczonych aktywami, z wyjątkiem obligacji emitowanych przez instytucje kredytowe zgodnie z kryteriami określonymi w art. 52 dyrektywy UCITS (48) („zabezpieczone obligacje bankowe”). Przy ocenie, czy papiery wartościowe zabezpieczone aktywami inne niż zabezpieczone obligacje bankowe stanowią aktywa kwalifikowane, Eurosystem bierze pod uwagę następujące kryteria.

Aktywa wywołujące przepływ środków pieniężnych, które stanowią zabezpieczenie papierów wartościowych, muszą spełniać poniższe wymogi:

a) ich nabycie musi podlegać prawu państwa członkowskiego UE;

b) muszą być nabyte od inicjatora lub pośrednika przez spółkę celową utworzoną na potrzeby sekurytyzacji, w sposób uznawany przez Eurosystem za prawdziwą sprzedaż („true sale”), skuteczną w stosunku do wszystkich osób trzecich, oraz muszą być niedostępne dla inicjatora i jego wierzycieli oraz pośrednika i jego wierzycieli, także w przypadku niewypłacalności inicjatora lub pośrednika;

c) muszą być inicjowane i sprzedawane emitentowi przez inicjatora lub, jeżeli ma to zastosowanie, przez pośrednika zarejestrowanego w EOG;

d) nie mogą składać się – w całości ani w części, faktycznie ani potencjalnie – z transz innych papierów wartościowych zabezpieczonych aktywami (49). Ponadto nie mogą składać się – w całości ani w części, faktycznie ani potencjalnie – z papierów dłużnych indeksowanych do zdarzeń kredytowych, swapów ani innych instrumentów pochodnych (50), (51), ani też syntetycznych papierów wartościowych;

e) jeżeli są one należnościami kredytowymi, dłużnicy i wierzyciele muszą być zarejestrowani (a w przypadku osób fizycznych muszą mieć miejsce zamieszkania) w EOG i właściwe zabezpieczenie (o ile dotyczy) musi znajdować się w EOG. Prawem właściwym dla tych należności kredytowych musi być prawo kraju należącego do EOG. Jeżeli są to obligacje, emitenci muszą być zarejestrowani w EOG, obligacje muszą być wyemitowane w kraju należącym do EOG, zgodnie z prawem kraju należącego do EOG, a wszelkie właściwe zabezpieczenia muszą znajdować się w EOG (52).

W odniesieniu do inicjatorów lub, o ile dotyczy, pośredników zarejestrowanych w strefie euro lub w Zjednoczonym Królestwie Eurosystem potwierdził, że w tych krajach nie ma rygorystycznych przepisów dotyczących zaskarżania czynności dłużnika. Jeżeli inicjator lub, o ile dotyczy, pośrednik jest zarejestrowany w innym kraju należącym do EOG, papiery wartościowe zabezpieczone aktywami można uznać za kwalifikowane jedynie wtedy, gdy Eurosystem upewni się, że jego prawa będą odpowiednio chronione przed przepisami dotyczącymi zaskarżania czynności dłużnika, które Eurosystem uzna za istotne w prawodawstwie danego kraju należącego do EOG. W tym celu, zanim papiery wartościowe zabezpieczone aktywami zostaną uznane za kwalifikowane, wymagana jest niezależna ekspertyza prawna w formie dopuszczonej przez Eurosystem, określająca obowiązujące w danym kraju zasady dotyczące zaskarżania czynności dłużnika (53). Dla rozstrzygnięcia, czy jego prawa są odpowiednio chronione przed zasadami dotyczącymi zaskarżania czynności dłużnika, Eurosystem może zażądać innych dokumentów, w tym zaświadczenia od podmiotu przekazującego aktywa o wypłacalności sprzedającego w okresie zaskarżalności (suspect period). Zasady dotyczące zaskarżania czynności dłużnika uznawane przez Eurosystem za rygorystyczne i w związku z tym nie do przyjęcia obejmują zasady, na mocy których zarządca może podważyć sprzedaż aktywów zabezpieczających jedynie na podstawie tego, że umowa sprzedaży została zawarta w pewnym okresie (okresie zaskarżalności) przed uznaniem sprzedającego (inicjatora lub pośrednika) za niewypłacalnego lub jeżeli takiemu podważeniu podmiot, który otrzymał aktywa, może zapobiec wyłącznie wtedy, jeśli wykaże, że w momencie sprzedaży nie wiedział o niewypłacalności sprzedającego (inicjatora/pośrednika).

W przypadku emisji strukturyzowanej transza lub subtransza przedstawiana jako zabezpieczenie nie może być podporządkowana innym transzom tej samej emisji. Transzę (lub subtranszę) uważa się za niepodporządkowaną innym transzom (lub subtranszom) tej samej emisji, jeżeli – zgodnie z określoną w prospekcie kolejnością wypłat obowiązującą po doręczeniu oświadczenia o wymagalności – żadna inna transza (lub subtransza) nie ma pierwszeństwa w stosunku do tej transzy lub subtranszy pod względem kolejności otrzymywania płatności (z tytułu kwoty głównej i odsetek), co oznacza, że transza ta (lub subtransza) jest ostatnia w danej emisji strukturyzowanej w kolejności ponoszenia strat. W przypadku emisji strukturyzowanych, dla których prospekt przewiduje doręczenie oświadczenia o przyspieszeniu spłaty i wymagalności, brak podporządkowania transzy (lub subtranszy) musi dotyczyć kolejności płatności związanych zarówno z oświadczeniem o przyspieszonej spłacie, jak i o wymagalności.

Eurosystem zastrzega sobie prawo zwrócenia się do odpowiednich osób trzecich (takich jak emitent, inicjator lub organizator emisji) o udzielenie wszelkich wyjaśnień lub potwierdzenie okoliczności prawnych potrzebne do oceny, czy papiery wartościowe zabezpieczone aktywami można uznać za aktywa kwalifikowane.

6.2.1.2. Jakość kredytowa

Instrument dłużny musi mieć wysoką jakość kredytową określoną w zasadach ECAF w odniesieniu do aktywów rynkowych (zob. pkt 6.3.2).

6.2.1.3. Miejsce emisji

Instrumenty dłużne muszą być zdeponowane/zarejestrowane (wyemitowane) na obszarze EOG w banku centralnym lub centralnym depozycie papierów wartościowych (CDPW) spełniającym minimalne standardy EBC (54). W przypadku rynkowych instrumentów dłużnych wyemitowanych przez przedsiębiorstwo (55) nieposiadające ratingu nadanego przez akceptowaną zewnętrzną instytucję oceny jakości kredytowej (instytucje ECAI), miejscem emisji musi być strefa euro.

6.2.1.4. Procedury rozliczeń

Instrumenty dłużne muszą być przenoszalne w formie zapisów księgowych. Muszą być utrzymywane i rozliczane w strefie euro przez rachunek w Eurosystemie lub w systemie SSS spełniającym normy ustanowione przez EBC, tak, aby ustanawianie dodatkowych gwarancji wykonalności oraz realizacja instrumentów podlegały prawu państwa członkowskiego.

Jeżeli CDPW, w którym aktywa są emitowane, i system SSS, w którym aktywa są przechowywane, nie są tożsame, wówczas obie instytucje muszą posiadać powiązanie zatwierdzone przez EBC (56).

6.2.1.5. Akceptowane rynki

Instrumenty dłużne muszą być dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym według definicji w dyrektywie 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych zmieniającej dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylającej dyrektywę Rady 93/22/EWG (57) lub znajdować się w obrocie na wskazanych przez EBC rynkach nieregulowanych (58). Dokonywana przez Eurosystem ocena rynków nieregulowanych opiera się na trzech zasadach – bezpieczeństwa, przejrzystości i dostępności (59).

6.2.1.6. Rodzaj emitenta/gwaranta

Instrument dłużny może być wyemitowany lub gwarantowany przez bank centralny państwa członkowskiego UE, instytucję sektora publicznego, podmiot sektora prywatnego bądź organizację międzynarodową lub ponadnarodową.

6.2.1.7. Siedziba emitenta/gwaranta

Emitent musi mieć siedzibę w EOG lub w kraju grupy G-10 spoza EOG (60), (61). W tym ostatnim przypadku instrumenty dłużne można uznać za kwalifikowane wyłącznie wtedy, gdy Eurosystem ma pewność, że w prawodawstwie danego kraju z grupy G-10 spoza EOG jego prawa będą chronione w odpowiedni sposób, określony przez Eurosystem. W tym celu przed uznaniem aktywów za kwalifikowane wymagana jest ekspertyza prawna w formie i o treści dopuszczonej przez Eurosystem. W przypadku papierów wartościowych zabezpieczonych aktywami emitent musi mieć siedzibę w EOG.

Gwarant musi mieć siedzibę w EOG, chyba że do stwierdzenia wysokiej jakości kredytowej aktywów rynkowych, określonej w pkt 6.3.2, nie jest potrzebna gwarancja.

Instytucje międzynarodowe i ponadnarodowe są kwalifikowanymi emitentami/gwarantami niezależnie od ich siedziby. W przypadku rynkowych instrumentów dłużnych wyemitowanych przez przedsiębiorstwo nieposiadające ratingu nadanego przez akceptowaną zewnętrzną instytucję oceny jakości kredytowej (ECAI) emitent/gwarant musi mieć siedzibę w strefie euro.

6.2.1.8. Waluta nominalna

Instrument dłużny musi być denominowany w euro (62).

6.2.2. Kryteria kwalifikacji aktywów nierynkowych

W ramach jednolitych zasad kwalifikacji zabezpieczeń występują trzy rodzaje aktywów nierynkowych, które mogą stanowić zabezpieczenie: depozyty terminowe przyjmowane od uprawnionych kontrahentów, należności kredytowe oraz nierynkowe instrumenty dłużne zabezpieczone detalicznymi kredytami hipotecznymi (RMBD) (63).

6.2.2.1. Należności kredytowe

Należności kredytowe (64) muszą spełniać następujące kryteria kwalifikacji (zob. też tabela 4):

a) Rodzaj aktywów. Muszą to być należności kredytowe stanowiące zobowiązanie dłużnika wobec kontrahenta Eurosystemu. Kwalifikowane są również kredyty bankowe, w których odsetki naliczane są metodą malejącego kapitału (tzn. w których kwotę główną i odsetki spłaca się zgodnie z wcześniej ustalonym harmonogramem). Nie są aktywami kwalifikowanymi niewykorzystane linie kredytowe (np. niewykorzystana część kredytu odnawialnego), kredyty w rachunku bieżącym i akredytywy (które zezwalają na wykorzystanie kredytu, ale same w sobie nie są należnościami kredytowymi). Aktywami kwalifikowanymi mogą natomiast być kredyty konsorcjalne w części udzielonej przez danego członka konsorcjum. Należności kredytowe nie mogą przyznawać prawa do kwoty głównej lub odsetek, które byłoby podporządkowane wobec praw posiadaczy innych należności kredytowych (lub transz/subtransz w tych samych kredytach konsorcjalnych) lub instrumentów dłużnych tego samego emitenta.

b) Należność kredytowa musi posiadać: (i) określoną, bezwarunkową kwotę główną; (ii) oprocentowanie, które nie może doprowadzić do ujemnego przepływu środków pieniężnych. Ponadto oprocentowanie powinno należeć do jednego z następujących rodzajów: (i) zerowe; (ii) stałe; (iii) zmienne, powiązane z inną referencyjną stopą procentową. Aktywami kwalifikowanymi są ponadto należności kredytowe o oprocentowaniu powiązanym ze stopą inflacji. Właściwości te muszą być zachowane do terminu wykonania zobowiązania.

c) Rodzaj dłużnika/gwaranta. Do kwalifikowanych dłużników lub gwarantów należą przedsiębiorstwa (65), podmioty sektora publicznego oraz instytucje międzynarodowe i ponadnarodowe. Każdy dłużnik jest indywidualnie odpowiedzialny za pełną spłatę przedmiotowej należności kredytowej (wykluczeni są współdłużnicy łącznie odpowiedzialni za pojedynczą należność kredytową).

d) Siedziba dłużnika i gwaranta. Dłużnik musi mieć siedzibę w strefie euro. Gwarant również musi mieć siedzibę w strefie euro, chyba że do stwierdzenia wysokiej jakości kredytowej aktywów nierynkowych, określonej w pkt 6.3.3, nie jest potrzebna gwarancja. Wymóg ten nie dotyczy instytucji międzynarodowych i ponadnarodowych.

e) Jakość kredytowa. Jakość należności kredytowych ocenia się poprzez wiarygodność kredytową dłużnika lub gwaranta. Należność kredytowa musi mieć wysoką jakość kredytową zgodną z zasadami ECAF dotyczącymi aktywów nierynkowych (zob. pkt 6.3.3).

f) Minimalna wielkość. W momencie przekazania na zabezpieczenie przez kontrahenta należność kredytowa musi spełniać wymóg minimalnego progu wielkości. Każdy KBC może samodzielnie określić minimalną wielkość w odniesieniu do krajowych należności kredytowych. Do celów transgranicznych obowiązuje wspólny dolny próg 500 000 EUR. Przewiduje się, że w najszybszym możliwym terminie w trakcie trwania roku 2013 w odniesieniu do wszystkich należności kredytowych w całej strefie euro zostanie wprowadzony wspólny dolny próg w wysokości 500 000 EUR.

g) Procedury obsługi. Należność kredytowa musi być obsługiwana zgodnie z procedurami Eurosystemu określonymi we właściwej dokumentacji krajowej.

h) Prawo właściwe. Umowa będąca podstawą należności kredytowej i umowa między kontrahentem a KBC o przekazaniu należności kredytowej na zabezpieczenie („umowa o przekazaniu na zabezpieczenie”) muszą podlegać prawu państwa członkowskiego. Ponadto łączna liczba systemów prawnych właściwych dla (i) kontrahenta; (ii) wierzyciela; (iii) dłużnika; (iv) gwaranta (jeśli dotyczy); (v) umowy będącej podstawą należności kredytowej; (vi) umowy o przekazaniu na zabezpieczenie nie może przekroczyć dwóch.

i) Waluta nominalna. Należność kredytowa musi być denominowana w euro (66).

6.2.2.2. Nierynkowe instrumenty dłużne zabezpieczone detalicznymi kredytami hipotecznymi

Do nierynkowych instrumentów dłużnych zabezpieczonych detalicznymi kredytami hipotecznymi (RMBD) stosuje się następujące kryteria kwalifikacji (por. tabela 4):

a) Rodzaj aktywów: Musi to być instrument dłużny (weksel własny lub trasowany) zabezpieczony pulą hipotecznych kredytów mieszkaniowych, nie w pełni zsekurytyzowany. Musi istnieć możliwość substytucji aktywów w puli oraz mechanizm gwarantujący Eurosystemowi pierwszeństwo w stosunku do wierzycieli innych niż wyłączeni ze względów porządku publicznego (67).

b) RMBD musi mieć: (i) określoną, bezwarunkową kwotę główną; (ii) oprocentowanie, które nie może prowadzić do ujemnego przepływu środków pieniężnych.

c) Jakość kredytowa: RMBD musi mieć wysoką jakość kred