Decyzja Rady

z dnia 30 września 2002 r.

przyjmująca program szczegółowy badań i szkoleń, który ma zostać przeprowadzony przez Wspólne Centrum Badawcze za pomocą działań bezpośrednich Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (2002–2006)

(2002/838/Euratom)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 7 akapit pierwszy,

uwzględniając wniosek Komisji [1],

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego [2],

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego [3],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Decyzją 2002/668/Euratom Rada przyjęła szósty program ramowy Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Euratom) dla badań jądrowych i działań szkoleniowych, przyczyniający się także do utworzenia Europejskiego Obszaru Badań (2002–2006) [4] (zwany dalej "programem ramowym"), który ma zostać wdrożony w drodze programu(-ów) badań i szkoleń opracowanych zgodnie z art. 7 Traktatu, określającym szczegółowe zasady ich wdrożenia, ustalającym czas ich trwania oraz przewidującym środki uznane za niezbędne.

(2) W odniesieniu do niniejszego programu należy stosować zasady uczestnictwa przedsiębiorstw, ośrodków badawczych i uniwersytetów oraz upowszechniania wyników badań oraz zasady programu ramowego.

(3) Wdrażając niniejszy program, należy położyć nacisk na wspieranie mobilności i szkolenia naukowców oraz innowacje we Wspólnocie.

(4) Do celów wdrożenia programu ramowego właściwe może być zaangażowanie państw trzecich lub organizacji międzynarodowych w działania współpracy międzynarodowej, w szczególności na podstawie rozdziału 10 Traktatu. W związku z tym należy oczekiwać, że Wspólne Centrum Badawcze (WCB) będzie reprezentowało wszystkie interesy Wspólnoty i jej Państw Członkowskich oraz możliwie najbardziej wykorzysta sieci współpracy, w których ramach działa.

(5) Wdrażając niniejszy program, należy zwrócić szczególną uwagę na kraje ubiegające się o członkostwo. WCB podejmie właściwe szkolenie w zakresie bezpieczeństwa jądrowego oraz środków zabezpieczenia, w tym środków kontroli nielegalnego handlu materiałami jądrowymi.

(6) WCB uczestniczy w europejskich sieciach współpracy w zakresie bezpieczeństwa reaktorów jądrowych, co ma na celu doskonalenie praktyk i stosunku do bezpieczeństwa, i w ten sposób przyczynia się do podobnego postępowania w krajach ubiegających się o członkostwo.

(7) Działalność badawczą w ramach niniejszego programu należy prowadzić z poszanowaniem fundamentalnych zasad etycznych, łącznie z tymi, które znajdują odbicie w art. 6 Traktatu o Unii Europejskiej i w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej, jak również szanować potrzebę uwzględnienia akceptacji społecznej dla tych działań.

(8) W następstwie komunikatu Komisji "Kobiety i Nauka" oraz rezolucji Rady z dnia 20 maja 1999 r. [5] i dnia 26 czerwca 2001 r. [6] oraz rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 3 lutego 2000 r. [7] na ten temat wdrażany jest plan działania w celu zwiększenia i umocnienia roli kobiet w nauce i badaniach w Europie, co powinno zapewnić poszanowanie równości szans, niezależnie od płci.

(9) Niniejszy program należy wdrażać w sposób elastyczny, efektywny i przejrzysty, z uwzględnieniem odpowiednich potrzeb użytkowników WCB i polityki Wspólnoty, jak również z poszanowaniem celu, jakim jest ochrona interesów finansowych Wspólnoty. Prowadzoną w jego ramach działalność badawczą należy dostosować w odpowiednim przypadku do tych potrzeb oraz do rozwoju naukowego i technicznego.

(10) WCB będzie nadal spełniało wymagania polityki Wspólnoty w odniesieniu do swoich użytkowników, aby było to skutecznie, WCB zachowa istotną dla osiągnięcia doskonałości naukowej odpowiednią równowagę działalności badawczej.

(11) WCB powinno prowadzić działania badawcze i szkoleniowe w formie działań bezpośrednich, w szczególności zadania powierzone Komisji na mocy Traktatu. Komisja powinna spełniać nałożone na nią zadania w dziedzinie syntezy jądrowej z wykorzystaniem technicznej wiedzy fachowej WCB.

(12) WCB powinno aktywnie rozwijać działalność na polu innowacji i transferu technologii.

(13) Wdrażając niniejszy program, Komisja powinna konsultować się z Radą Gubernatorów WCB zgodnie z odpowiednimi przepisami decyzji Komisji 96/282/Euratom z dnia 10 kwietnia 1996 r. w sprawie reorganizacji WCB [8].

(14) Komisja powinna w stosownym trybie zorganizować przeprowadzenie niezależnej oceny dotyczącej działań prowadzonych w dziedzinach objętych niniejszym programem. Taką ocenę należy przeprowadzić w duchu otwartości w odniesieniu do wszystkich zainteresowanych stron.

(15) Przeprowadzono konsultacje z Komitetem Badań Naukowych i Technicznych w sprawie treści naukowych i technologicznych programów szczegółowych.

(16) Naukową i techniczną zawartość niniejszego programu szczegółowego skonsultowano z Radą Gubernatorów WCB,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

1. Zgodnie z decyzją 2002/668/Euratom w sprawie programu ramowego na lata 2002–2006 (zwanego dalej "programem ramowym") program szczegółowy związany z bezpośrednimi działaniami badawczymi i szkoleniowymi, które mają zostać przeprowadzone przez WCB (zwany dalej "programem szczegółowym") zostaje przyjęty na okres od dnia 30 września 2002 r. do dnia 31 grudnia 2006 r.

2. Cele oraz priorytety naukowe i technologiczne programu szczegółowego wymieniono w załączniku I.

Artykuł 2

Zgodnie z załącznikiem II do [decyzja 2002/668/Euratom] programu ramowego kwota uznana za niezbędną dla realizacji programu szczegółowego wynosi 290 mln EUR. Indykatywny podział tej kwoty podano w załączniku II do niniejszej decyzji.

Artykuł 3

1. Komisja jest odpowiedzialna za wdrożenie programu szczegółowego.

2. Wykonanie programu szczegółowego przebiega zgodnie z zasadami wymienionymi w załączniku III.

Artykuł 4

1. Komisja opracowuje program pracy dotyczący wdrożenia programu szczegółowego i udostępnia go wszystkim zainteresowanym stronom jako program pracy określający bardziej szczegółowo cele i priorytety, harmonogram wdrożenia oraz ustalenia wykonawcze.

2. Program pracy uwzględnia właściwą działalność badawczą prowadzoną przez Państwa Członkowskie, kraje stowarzyszone oraz organizacje europejskie i międzynarodowe. Program ten w miarę potrzeb jest aktualizowany.

Artykuł 5

1. Do celów wdrażania programu szczegółowego i zgodnie z decyzją Komisji 96/282/Euratom Komisja konsultuje się z Radą Gubernatorów WCB.

2. Komisja regularnie informuje Radę Gubernatorów o wdrażaniu niniejszego programu szczegółowego.

Artykuł 6

1. Komisja regularnie składa sprawozdania z ogólnych postępów we wdrożeniu programu szczegółowego, zgodnie z art. 4 programu ramowego.

2. Komisja ustala przeprowadzenie niezależnej oceny przewidzianej w art. 5 programu ramowego dokonanej w zakresie działań prowadzonych w dziedzinach objętych programem szczegółowym.

Artykuł 7

Komisja może zażądać od WCB przeprowadzenia na podstawie kryterium obopólnej korzyści projektów z osobami prawnymi ustanowionymi w państwach trzecich, w przypadku gdy przyczynia się to skutecznie do realizacji działań bezpośrednich.

Artykuł 8

Niniejsza decyzja skierowana jest do Państw Członkowskich.

Sporządzono w Brukseli, dnia 30 września 2002 r.

W imieniu Rady

B. Bendtsen

Przewodniczący

[1] Dz.U. C 181 E z 30.7.2002, str. 132.

[2] Opinia wydana dnia 13 czerwca 2002 r. (dotychczas nieopublikowana w Dzienniku Urzędowym).

[3] Dz.U. C 221 z 17.9.2002, str. 97.

[4] Dz.U. L 232 z 29.8.2002, str. 34.

[5] Dz.U. C 201 z 16.7.1999, str. 1.

[6] Dz.U. C 199 z 14.7.2001, str. 1.

[7] Dz.U. C 309 z 27.10.2000, str. 57.

[8] Dz.U. L 107 z 30.4.1996, str. 12.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK I

NAUKOWE I TECHNOLOGICZNE CELE ORAZ OGÓLNY ZARYS DZIAŁAŃ

1. Wstęp

Misją WCB jest zapewnienie ukierunkowanego na potrzeby klientów wsparcia naukowego i technicznego dla koncepcji, rozwoju, wdrażania i monitorowania polityki Wspólnoty. Służy to wspólnym interesom Państw Członkowskich niezależnie od interesów szczególnych, jakimi kierują się jednostki i narody.

Udział WCB w opracowaniu programu ramowego na lata 2002–2006 polega na zastosowaniu się do zaleceń sformułowanych na podstawie ostatnio przeprowadzonej oceny WCB oraz postawionych mu wymagań, niezbędnych z uwagi na reformę Komisji. Obejmują one w szczególności:

- Wzmocnienie podejścia ukierunkowanego na użytkownika.

- Działania w zakresie rozwoju sieci współpracy w celu stworzenia rozległej bazy wiedzy oraz – w duchu Europejskiego Obszaru Badań (EOB) – włączenie laboratoriów, przemysłu i organów nadzorujących we wsparcie naukowe i techniczne udzielane polityce Unii Europejskiej.

- Koncentrowanie działań na wybranej tematyce, w tym na szkoleniu naukowców, aby utrzymać wiedzę fachową w dziedzinie jądrowej w Unii Europejskiej i w krajach z nią stowarzyszonych.

Zostanie zapewniona koordynacja w działaniach bezpośrednich w ramach programu szczegółowego Euratomu.

Odpowiada to na jasno wyrażane potrzeby i wymagania, w szczególności ze strony służb Komisji, które zostały określone i są uaktualniane w drodze systematycznych i regularnych kontaktów [1].

W zakresie jego kompetencji wkład WCB będzie miał na celu zapewnienie współdziałania w priorytetowych obszarach tematycznych w innych programach szczegółowych, w szczególności poprzez udział w działaniach pośrednich, podejmowanych z myślą o podnoszeniu, w stosownych przypadkach, wartości prowadzonych w ich ramach prac (np. poprzez porównywanie i ocenę wartości testów i metod lub łączenie wyników do celów tworzenia polityki).

2. Treść programu

2.1. Motywacja

Działalność WCB w dziedzinie energii jądrowej ma na celu wspomaganie polityk Wspólnoty i szczególnych obowiązków nałożonych na Komisję na mocy Traktatu. Energia jądrowa nadal zapewnia dostawy około jednej trzeciej elektryczności Wspólnoty i wciąż wymagana jest ostrożność, aby zapewnić zachowanie doskonałej reputacji Wspólnoty w kwestii bezpieczeństwa; należy podtrzymać wysiłki, aby uniknąć rozprzestrzeniania i aby efektywnie zarządzać przetwarzaniem i długoterminowym składowaniem odpadów. Rozszerzenie Unii i związana z tym potrzeba zabezpieczania materiałów, wynikająca z procesów rozbrojeniowych lub powstanie i rozwój nowych technologii stawiają przed WCB nowe wyzwania.

W ramach koncentrowania działań w obszarach, w których zaangażowanie Wspólnoty jest właściwe, WCB działa tam, gdzie o dodatkowej wartości stanowi jego europejska tożsamość i gdzie jego działania są uzasadnione względami transgranicznymi bezpieczeństwa jądrowego lub społecznym zaniepokojeniem odnośnie do zagadnień takich jak środki zabezpieczenia, nierozprzestrzenianie, zarządzanie odpadami radioaktywnymi; bezpieczeństwo reaktorów jądrowych i monitoring promieniowania jonizującego, które będą obszarami kluczowymi.

Celem nadrzędnym będzie dalsze rozwijanie współpracy poprzez rozwój sieci, poszukiwanie konsensusu w tych dziedzinach na skalę europejską i globalną. Stosowanie środków zabezpieczenia przez Biuro Zabezpieczeń Euratomu (BZE) oraz Międzynarodową Agencję Energii Atomowej (MAEA) wymaga wsparcia prac badawczo-rozwojowych oraz pomocy bezpośredniej. Szczególna uwaga zostanie poświęcona współpracy z przyszłymi Państwami Członkowskimi. Działalność szkoleniowa będzie stanowiła dla WCB ważny i pomocny czynnik zapewnienia Unii Europejskiej nowej generacji naukowców posiadających niezbędne kwalifikacje w dziedzinie energii jądrowej i wiedzę fachową. Dlatego też do głównych działań badawczych będą należały następujące dziedziny:

- Zarządzanie odpadami radioaktywnymi i zabezpieczanie materiałów jądrowych.

- Bezpieczeństwo różnego rodzaju reaktorów jądrowych, monitoring i metrologia w dziedzinie promieniowania jonizującego.

2.2. Zarządzanie odpadami radioaktywnymi i zabezpieczanie materiałów jądrowych

Zużyte paliwo oraz wysoki poziom przetwarzania i składowania odpadów

W podejściu do zagadnień związanych ze zużytym paliwem oraz przetwarzaniem i zarządzaniem odpadami radioaktywnymi WCB będzie nadal dążyło do zrozumienia podstawowych danych fizycznych, chemicznych i materiałoznawczych dotyczących aktynowców i produktów zawierających aktynowce.

Nadal będzie badany podstawowy proces regulujący zachowanie paliwa napromieniowanego w warunkach składowania tymczasowego lub długotrwałej geologicznej likwidacji odpadów.

WCB będzie w dalszym ciągu testowało i oceniało procesy ukierunkowane na poprawę skuteczności oddzielenia (podziału) składników radiotoksycznych ze zużytego paliwa i ponowne przetwarzanie otrzymanych produktów. Prace te będą prowadzone przy udziale europejskich partnerów w ramach programu transmutacji i podziału. Ponadto w ślad za eksperymentalnym i uwzględniającym wiedzę teoretyczną podejściem WCB będzie nadal rozszerzało swój udział w programach, prawdopodobnie w roli koordynatora oraz w międzynarodowej grupie roboczej zajmującej się projektowaniem paliwa dla systemów rozruchu akceleratora.

Środki zabezpieczenia materiałów jądrowych i nierozprzestrzenianie

Prace nad środkami zabezpieczenia materiałów jądrowych zapewnią bezpośrednie wsparcie dla inspektoratów (BZE i MAEA) i dla podmiotów gospodarczych oraz obejmą podjęcie odnośnych badań pomocniczych mających na celu przygotowanie się do przyszłych potrzeb łącznie ze stałymi ulepszeniami środków zabezpieczenia materiałów jądrowych, by dostosowywać je do kontekstu politycznego, w szczególności w zakresie zmian w systemach weryfikacji, oraz do postępu technologicznego. Działanie obejmuje rozwój i ocenę przyrządów w dziedzinach niszczących i nieniszczących prób; dostarczanie certyfikowanych materiałów informacyjnych, powstrzymanie i nadzór, szkolenie inspektorów oraz doskonalenie i prowadzenie prac w lokalnych laboratoriach. Działania WCB nadal będą się znajdowały w centrum uwagi sieci placówek Europejskiego Stowarzyszenia Badań i Rozwoju w Dziedzinie Zabezpieczeń (Esarda).

Wzmocnienie systemu środków zabezpieczenia materiałów jądrowych w coraz większym stopniu zależy od technologii informacyjnych, podnoszących ich skuteczność i wprowadzających nowe środki. WCB będzie dokładało starań w sferze rozwijania monitoringu środowiska naturalnego, monitoringu satelitarnego, innowacyjnych danych oraz systemów zarządzania informacją, jak również udoskonalonych środków łączności i technik zdalnego nadzoru, które umożliwiają wykonanie niektórych działań zabezpieczenia zdalnie z siedziby głównej. Nadal będzie rozwijane współdziałanie z pracami wykonywanymi przez WCB w sferze zwalczania nadużyć finansowych.

WCB będzie nadal wspierało transfer wspólnotowego dorobku technologicznego w dziedzinie środków zabezpieczenia do krajów ubiegających się o członkostwo. WCB jest silnie zaangażowane w międzynarodowe wysiłki na rzecz wykrywania nielegalnej działalności i zwalczania nielegalnego handlu materiałami jądrowymi.

Na tym polu WCB zwiększy swoje działania i wysiłki w sposób umożliwiający mu wyjście naprzeciw wszystkim żądaniom każdego z Państw Członkowskich lub państw ubiegających się o członkostwo. Nadal będzie rozwijana wiedza prawna w dziedzinie jądrowej.

Wyspecjalizowane know-how i techniki WCB w zakresie środków zabezpieczenia materiałów jądrowych Euratomu można oddać do dyspozycji sił międzynarodowych zajmujących się nierozprzestrzenianiem broni masowego rażenia. Mając to na uwadze, WCB dołoży starań, by zgromadzić wszelką możliwą wiedzę fachową oraz w pełni połączyć swych partnerów w ramach sieci placówek Esarda.

2.3. Bezpieczeństwo różnego rodzaju reaktorów jądrowych, promieniowanie jonizujące i metrologia

Bezpieczeństwo różnego rodzaju reaktorów jądrowych

Należy zapewnić wysoki poziom bezpieczeństwa elektrowni jądrowych w Unii Europejskiej. Niektóre z elektrowni dzisiejszej generacji będą działały jeszcze przez co najmniej 20 lat. WCB będzie nadal wspierało odpowiedzialne za bezpieczeństwo władze i podmioty gospodarcze kierujące elektrowniami jądrowymi w drodze współpracy nad starzeniem się maszyn i urządzeń, wykrywaniem awarii, kontrolą działania i oceny integralności strukturalnej. Analiza i postępowanie w przypadku awarii, zatwierdzanie kodów, analiza systemowa i metody rozpoznawania ryzyka należą do tradycyjnych kompetencji WCB, które są ważne zarówno dla harmonizacji w Unii Europejskiej, jak i w obliczu jej rozszerzenia. Nadal udzielane będzie wsparcie dla programu Phebus. Wspierane też będzie pozyskiwanie danych doświadczalnych i ich archiwizowanie w sposób zapewniający dostępność, ze specjalnym uwzględnieniem zarządzania tymi danymi i ich upowszechniania.

Kolejnym obszarem, jakiemu WCB służy swoim wsparciem, jest rozwój wspólnej kultury w zakresie bezpieczeństwa w państwach Europy Środkowej i Wschodniej; wsparcie to obejmuje środki bezpieczeństwa działania i modernizację elektrowni, integralność organizacyjną, zapobieganie awariom i zarządzanie.

W sprawie bezpieczeństwa paliwa jądrowego WCB skoncentruje się na zależnościach mechanicznych i chemicznych na styku paliwo/okładzina i na zachowaniu się paliwa w wysokich temperaturach. Kody wyników paliwa transuranowego zostaną poszerzone o nowe dane, które zostaną szeroko upowszechnione, a także o szkolenie użytkowników, w tym naukowców z państw Europy Wschodniej.

Wraz z przemysłem i ośrodkami badawczo-rozwojowymi WBC wniesie wkład w analizowanie i ocenianie kilku cech bezpieczeństwa różnego typu systemów wytwarzania energii, które obecnie poddawane są kontroli w kilku krajach.

Monitoring promieniowania jonizującego i metrologia

Prace badawcze prowadzące do wypracowania sposobów chronienia ludzi i środowiska przed skutkami promieniowania jonizującego wymagają podstawy w postaci wiarygodnej dozymetrii. Cała długoletnia wiedza fachowa na temat ochrony radiologicznej i metrologii, jaką dysponuje WBC, będzie nadal służyła doskonaleniu tej dziedziny.

Metrologia nuklidów promieniotwórczych będzie się koncentrowała na referencyjnych technikach pomiarowych i na tworzeniu międzynarodowych referencyjnych technik pomiarów radioaktywności. Ponadto zgodnie z Traktatem udzielane będzie wsparcie na rzecz bezpieczeństwa jądrowego, monitoringu promieniowania jonizującego oraz pomiarów ultraniskich poziomów promieniowania jonizującego.

Ekspertyza WCB w zakresie analizy radioaktywności śladowej i specjacji będzie pogłębiana w kontekście ochrony środowiska.

[1] Doroczne warsztaty dla użytkowników, grupa interserwisowa obsługująca dyrekcje generalne użytkowników, umowy dwustronne itp.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK II

INDYKATYWNY PODZIAŁ KWOTY

Rodzaje działalności | Kwota (w mln EUR) |

Zarządzanie odpadami radioaktywnymi i środki zabezpieczenia materiałów jądrowych | 186 |

Bezpieczeństwo różnego rodzaju reaktorów, monitoring promieniowania jonizującego i metrologia | 89 |

Personel niezbędny do monitoringu wycofywania z eksploatacji przestarzałych instalacji WCB | 15 |

Suma | 290 |

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK III

SZCZEGÓŁOWE PRZEPISY WDRAŻANIA PROGRAMU

1. Komisja po konsultacji z Radą Gubernatorów WCB podejmuje działanie bezpośrednie na podstawie celów naukowych i zawartości załącznika I. Czynności odnoszące się do tego działania są realizowane we właściwych instytutach WCB.

2. We wdrażaniu swoich działań WCB będzie, tam gdzie to stosowne i wykonalne, uczestniczyło lub organizowało sieci laboratoriów prywatnych i publicznych w Państwach Członkowskich lub europejskich konsorcjach wspierających proces stanowienia polityki europejskiej. Szczególną uwagę będzie się zwracało na współpracę z przemysłem, w szczególności z małymi i średnimi przedsiębiorstwami. Organy badawcze ustanowione w państwach trzecich mogą również współpracować nad projektami, zgodnie z odpowiednimi przepisami art. 6, oraz gdy jest to stosowne, zgodnie z umowami o współpracy naukowej i technicznej między Wspólnotą a zainteresowanymi państwami trzecimi. Ze szczególną uwagą będzie się podchodziło do współpracy z laboratoriami badawczymi i instytutami w krajach ubiegających się o członkostwo oraz państwach Europy Środkowej i Wschodniej i byłego Związku Radzieckiego.

WCB użyje też właściwych mechanizmów nieprzerwanego identyfikowania wymagań i potrzeb swoich klientów i użytkowników oraz włączania ich w dane działania.

3. Wiedza zdobyta poprzez wdrażanie projektów będzie rozpowszechniana przez samo WCB (biorąc pod uwagę możliwe ograniczenia z powodu kwestii poufności).

4. Środki towarzyszące będą obejmowały:

- organizację wyjazdów personelu WCB do laboratoriów krajowych, przemysłowych i uniwersyteckich,

- wspieranie mobilności młodych naukowców, szczególnie pochodzących z krajów ubiegających się o członkostwo,

- specjalistyczne szkolenia z naciskiem na wiedzę fachową w dziedzinie energii jądrowej i kultury bezpieczeństwa jądrowego w Unii Europejskiej,

- organizowanie przyjazdów do instytutów WCB wizytujących naukowców oraz oddelegowanych krajowych specjalistów, szczególnie pochodzących z krajów ubiegających się o członkostwo,

- systematyczną wymianę informacji poprzez między innymi organizowanie seminariów naukowych, warsztatów i kolokwiów oraz poprzez publikacje naukowe,

- niezależną naukową i strategiczną ocenę osiągnięć projektów i programów.

--------------------------------------------------