PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 170/1

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) nr 718/2007

z dnia 12 czerwca 2007 r.

wdrażające rozporządzenie Rady (WE) nr 1085/2006 ustanawiające instrument pomocy przedakcesyjnej (IPA)

SPIS TREŚCI

Część I Przepisy wspólne

Tytuł I Zasady i ogólne ramy pomocy

Rozdział I Przedmiot i zakres rozporządzenia

Rozdział II Ogólne ramy wdrażania pomocy

Tytuł II Wspólne zasady wdrażania

Rozdział I Zasady

Rozdział II Systemy zarządzania i kontroli

Sekcja 1 Zarządzanie zdecentralizowane

Sekcja 2 Inne formy zarządzania

Rozdział III Wkład finansowy Wspólnoty Europejskiej

Rozdział IV Zarządzanie finansowe

Sekcja 1 Zobowiązania budżetowe

Sekcja 2 Przepisy dotyczące zarządzania finansowego

Sekcja 3 Zasady zarządzania scentralizowanego i wspólnego

Rozdział V Ocena i monitorowanie

Rozdział VI Promocja i wizualizacja

Część II Przepisy szczegółowe

Tytuł I Komponent dotyczący pomocy w okresie przejściowym i rozwoju instytucjonalnego

Rozdział I Cel pomocy i kwalifikowalność

Rozdział II Programowanie

Rozdział III Wdrażanie

Sekcja 1 Ramy i zasady wdrażania

Sekcja 2 Zarządzanie finansowe

Sekcja 3 Ocena i monitorowanie

Tytuł II Komponent dotyczący współpracy transgranicznej

Rozdział I Cel pomocy i kwalifikowalność

Rozdział II Programowanie

Sekcja 1 Programy

Sekcja 2 Działania

Rozdział III Wdrażanie

Sekcja 1 Przepisy ogólne

Sekcja 2 Programy transgraniczne realizowane przez kraje beneficjentów i państwa członkowskie

Sekcja 3 Programy transgraniczne między krajami beneficjentami

Tytuł III Komponenty dotyczące rozwoju regionalnego i rozwoju zasobów ludzkich

Rozdział I Cel pomocy i kwalifikowalność

Sekcja 1 Komponent dotyczący rozwoju regionalnego

Sekcja 2 Komponent dotyczący rozwoju zasobów ludzkich

Rozdział II Programowanie

Rozdział III Wdrażanie

Sekcja 1 Zasady ogólne

Sekcja 2 Zarządzanie finansowe

Sekcja 3 Ocena i monitorowanie

Tytuł IV Komponent dotyczący rozwoju obszarów wiejskich

Rozdział I Cel pomocy i kwalifikowalność

Sekcja 1 Cel pomocy

Sekcja 2 Ogólne wymogi w zakresie kwalifikowalności i intensywności pomocy

Sekcja 3 Kwalifikowalność i szczegółowe wymogi w odniesieniu do pomocy w ramach osi priorytetowej 1

Sekcja 4 Kwalifikowalność i szczegółowe wymogi w odniesieniu do do osi priorytetowej 2

Sekcja 5 Kwalifikowalność i szczegółowe wymogi w odniesieniu do osi priorytetowej 3

Sekcja 6 Pomoc techniczna

Rozdział II Programowanie

Rozdział III Wdrażanie

Sekcja 1 Zasady i zarządzanie finansowe

Sekcja 2 Ocena i monitorowanie

Część III Przepisy końcowe

Załącznik Kryteria akredytacji

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1085/2006 z dnia 17 lipca 2006 r. ustanawiające instrument pomocy przedakcesyjnej (IPA) (1), w szczególności jego art. 3 ust. 3,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Celem rozporządzenia (WE) nr 1085/2006 (zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie IPA”) jest zapewnienie pomocy przedakcesyjnej krajom beneficjentom oraz wspieranie ich w przejściu z grupy krajów załącznika II do grupy krajów załącznika I tego rozporządzenia, a następnie do członkostwa w Unii Europejskiej.

(2) Z uwagi na fakt, że rozporządzenie w sprawie IPA jest jedynym instrumentem przedakcesyjnym na lata 2007–2013, należy ujednolicić zasady programowania i udzielania pomocy na podstawie tego rozporządzenia oraz ująć je w jednym rozporządzeniu wykonawczym obejmującym pięć komponentów ustanowionych w rozporządzeniu w sprawie IPA (zwanych dalej „komponentami IPA”).

(3) W celu zapewnienia spójności, koordynacji i skuteczności, zwłaszcza w kontekście planu działania Komisji na rzecz zintegrowanych ram kontroli wewnętrznej, niezbędne są zasady udzielania pomocy na podstawie rozporządzenia w sprawie IPA wspólne dla wszystkich pięciu komponentów IPA. Należy w nich jednak uwzględnić specyficzne cechy poszczególnych komponentów IPA.

(4) Należy również uwzględnić różnice w kontekstach społeczno-gospodarczych, kulturowych i politycznych w krajach beneficjentach, ponieważ stwarzają one konieczność stosowania specjalnego podejścia i zróżnicowanego wsparcia, w zależności od statusu państwa jako państwa kandydującego lub państwa potencjalnie kandydującego, kontekstu politycznego i gospodarczego, potrzeb oraz zdolności absorpcyjnych i w zakresie zarządzania.

(5) Pomoc udzielona na podstawie rozporządzenia w sprawie IPA powinna być zgodna z polityką Wspólnoty oraz jej działaniami w dziedzinie pomocy zewnętrznej.

(6) Pomoc powinna mieścić się w zakresie określonym w art. 2 rozporządzenia w sprawie IPA. Jej celem powinno być wspieranie różnych środków na rzecz rozwoju instytucjonalnego we wszystkich krajach beneficjentach. Powinna ona przyczyniać się do umacniania instytucji demokratycznych i państwa prawa, do reformowania administracji publicznej i gospodarki, poszanowania praw człowieka i praw mniejszości, przestrzegania zasad równości płci i zakazu dyskryminacji, promowania praw obywatelskich i budowy społeczeństwa obywatelskiego, ścisłej współpracy regionalnej oraz pojednania i odbudowy, a także do zrównoważonego rozwoju i ograniczania ubóstwa oraz wysokiego poziomu ochrony środowiska naturalnego w tych krajach.

(7) Pomoc dla krajów kandydujących powinna ponadto koncentrować się na przyjęciu i wprowadzeniu w życie całości dorobku prawnego Wspólnoty oraz osiągnięciu zgodności z kryteriami dotyczącymi przystąpienia; powinna również wesprzeć kraje kandydujące w przygotowaniu się do programowania, zarządzania i wdrażania Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Społecznego i funduszy na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, do których będą miały dostęp z chwilą przystąpienia.

(8) Pomoc dla potencjalnych krajów kandydujących powinna służyć wspieraniu dostosowania prawa do dorobku prawnego Wspólnoty i zbliżania do spełnienia kryteriów dotyczących przystąpienia, jak również działań o charakterze podobnym do tych, które będą dostępne w ramach poszczególnych komponentów dotyczących odpowiednio rozwoju regionalnego, rozwoju zasobów ludzkich i rozwoju obszarów wiejskich.

(9) W celu zapewnienia spójności, komplementarności i koncentracji pomocy, zgodność i koordynacja działań prowadzonych w danym kraju w ramach różnych komponentów IPA powinna być zapewniona na poziomie wieloletniego planowania, o którym mowa w art. 6 rozporządzenia w sprawie IPA.

(10) Komisja i kraje beneficjenci powinny podpisać umowy ramowe w celu określenia zasad współpracy na mocy niniejszego rozporządzenia.

(11) Należy wyraźnie określić, które z metod zarządzania ustanowionych w rozporządzeniu Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (2) mają zastosowanie do każdego komponentu, o którym mowa w rozporządzeniu w sprawie IPA.

(12) Jako że rozporządzenie w sprawie IPA przewiduje pomoc w kontekście procesu przedakcesyjnego, wprowadzając go w życie, należy, tam gdzie jest to możliwe, zarządzać funduszami w sposób zdecentralizowany w celu zwiększenia współodpowiedzialności krajów beneficjentów za zarządzanie pomocą. Jednakże w stosownych przypadkach należy stworzyć możliwość zarządzania scentralizowanego, wspólnego i dzielonego.

(13) W przypadku zarządzania zdecentralizowanego należy wyraźnie określić odpowiednie zadania Komisji i krajów beneficjentów oraz wymogi przez nie stawiane. Przepisy odnoszące się do krajów beneficjentów powinny być uwzględnione w umowach ramowych i sektorowych oraz w porozumieniach finansowych.

(14) Należy ustanowić szczegółowe zasady zarządzania finansowego funduszami przewidzianymi w rozporządzeniu w sprawie IPA w zależności od metody zarządzania stosowanej przy wdrażaniu pomocy. Obowiązki krajów beneficjentów w tym względzie powinny zostać określone w umowach ramowych i sektorowych oraz w porozumieniach finansowych.

(15) Oprócz ogólnej oceny funkcjonowania rozporządzenia w sprawie IPA, o której mowa w jego art. 22, pomoc udzielana na mocy tego rozporządzenia wymaga regularnego monitorowania i oceny. Programy powinny w szczególności podlegać ocenie specjalnych komitetów monitorujących, a cała pomoc udzielana na podstawie rozporządzenia w sprawie IPA – regularnemu nadzorowi.

(16) Wizualizacja programów pomocy w ramach IPA oraz ich wpływ na obywateli krajów beneficjentów ma zasadnicze znaczenie dla świadomości opinii publicznej co do działań UE i stworzenia spójnego obrazu środków we wszystkich krajach beneficjentach zgodnie z planem działania Komisji dotyczącym informowania o Europie, Białą księgą Komisji w sprawie europejskiej polityki komunikacji oraz strategią komunikacji w związku z rozszerzeniem na lata 2005–2009.

(17) Ponieważ rozporządzenie w sprawie IPA stosuje się od dnia 1 stycznia 2007 r., zasady ustanowione przez Komisję dotyczące wykonania tego rozporządzenia powinny również stosować się od dnia 1 stycznia 2007 r.

(18) Przepisy ustanowione w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Komitetu ds. IPA,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

CZĘŚĆ I

PRZEPISY WSPÓLNE

TYTUŁ I

ZASADY I OGÓLNE RAMY POMOCY

ROZDZIAŁ I

Przedmiot i zakres rozporządzenia

Artykuł 1

Przedmiot

Niniejsze rozporządzenie ustanawia przepisy wykonawcze regulujące udzielanie przez Wspólnotę pomocy przedakcesyjnej ustanowionej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1085/2006 (IPA) zwanym dalej „rozporządzeniem w sprawie IPA”.

Artykuł 2

Definicje

Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:

1) „kraj beneficjent” oznacza każdy kraj wymieniony w załączniku I lub II do rozporządzenia w sprawie IPA;

2) „pakiet »rozszerzenie«” oznacza zestaw dokumentów przedstawianych przez Komisję co roku Radzie i Parlamentowi Europejskiemu, którego część strategiczną i polityczną stanowią przeglądy, w stosownych przypadkach, partnerstw na rzecz przystąpienia oraz partnerstw europejskich, regularne sprawozdania sporządzane przez dany kraj i dokument strategiczny Komisji; uzupełnieniem tego pakietu są wieloletnie orientacyjne ramy finansowe;

3) „umowa ramowa” oznacza umowę zawartą między Komisją a krajem beneficjentem, mającą zastosowanie do wszystkich komponentów IPA i ustanawiającą zasady współpracy kraju beneficjenta z Komisją na mocy niniejszego rozporządzenia;

4) „umowa sektorowa” oznacza umowę dotyczącą określonego komponentu IPA, zawartą, w stosownych przypadkach, między Komisją a krajem beneficjentem i określającą odpowiednie zasady, których należy przestrzegać, nieujęte w umowie ramowej dotyczącej danego kraju lub w porozumieniach finansowych;

5) „porozumienie finansowe” oznacza roczne lub wieloletnie porozumienie zawarte między Komisją a krajem beneficjentem w wyniku decyzji finansowej Komisji zatwierdzającej wkład Wspólnoty na rzecz programu lub działania wchodzącego w zakres niniejszego rozporządzenia;

6) „nieprawidłowość” oznacza każde naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego;

7) „rok budżetowy” oznacza okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia;

8) „beneficjent końcowy” oznacza podmiot gospodarczy lub przedsiębiorstwo, publiczne lub prywatne, odpowiedzialne za inicjowanie lub inicjujące i realizujące działania. W kontekście programów pomocowych beneficjentami końcowymi są przedsiębiorstwa publiczne lub prywatne realizujące indywidualny projekt i otrzymujące pomoc publiczną;

9) „wkład Wspólnoty” oznacza część wydatków kwalifikowalnych, która jest finansowana przez Wspólnotę;

10) „rachunek w euro” oznacza oprocentowany rachunek bankowy otwarty przez fundusz krajowy w instytucji finansowej lub skarbowej w imieniu kraju beneficjenta i na jego odpowiedzialność w celu otrzymywania płatności od Komisji;

11) „wydatki publiczne” oznaczają każdy wkład publiczny na rzecz finansowania działań pochodzący ze Wspólnoty Europejskiej lub z budżetu organów administracji publicznej kraju beneficjenta oraz każdy wkład na rzecz finansowania działań pochodzący z budżetu podmiotów prawa publicznego lub stowarzyszeń jednego lub kilku organów władzy regionalnej lub lokalnej lub podmiotów prawa publicznego;

12) „wydatki ogólne” oznaczają wydatki publiczne oraz wszelki wkład prywatny na rzecz finansowania działań.

Artykuł 3

Zasady pomocy

Komisja dba o stosowanie następujących zasad w odniesieniu do pomocy udzielanej na podstawie rozporządzenia w sprawie IPA:

— udzielana pomoc jest zgodna z zasadami spójności, komplementarności, koordynacji, partnerstwa i koncentracji,

— pomoc jest zgodna z polityką UE i służy wspieraniu dostosowania do dorobku prawnego Wspólnoty,

— pomoc jest zgodna z zasadami budżetowymi ustanowionymi w rozporządzeniu Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002,

— pomoc odpowiada potrzebom określonym w ramach procesu rozszerzenia i zdolnościom absorpcyjnym kraju beneficjenta. Opiera się również na dotychczasowych doświadczeniach,

— zdecydowanym wsparciem cieszy się zasada współodpowiedzialności kraju beneficjenta za programowanie i wdrażanie pomocy, a działania UE są odpowiednio eksponowane,

— działania są właściwie przygotowane, mają jasno określone i dające się zweryfikować cele, które należy osiągnąć w wyznaczonym okresie,

— na różnych etapach wdrażania pomocy zapobiega się dyskryminacji ze względu na płeć, rasę i pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną,

— cele pomocy przedakcesyjnej osiąga się w ramach zrównoważonego rozwoju oraz propagowania przez Wspólnotę ochrony i poprawy jakości środowiska naturalnego.

Artykuł 4

Priorytety pomocy

Podstawą udzielenia pomocy dla danego kraju beneficjenta są priorytety określone w następujących dokumentach, o ile takie istnieją:

— partnerstwo europejskie,

— partnerstwo na rzecz przystąpienia,

— krajowy program na rzecz przyjęcia dorobku prawnego Wspólnoty,

— sprawozdanie i dokument strategiczny zawarty w rocznym pakiecie „rozszerzenie” opracowanym przez Komisję,

— układ o stabilizacji i stowarzyszeniu,

— ramy negocjacyjne.

Uwzględnia się również priorytety przyjęte w strategiach krajowych, o ile są one zgodne z celami i zakresem pomocy przedakcesyjnej określonymi w rozporządzeniu w sprawie IPA.

ROZDZIAŁ II

Ogólne ramy wdrażania pomocy

Artykuł 5

Dokumenty dotyczące wieloletniego planowania orientacyjnego

1. Dokument dotyczący wieloletniego planowania orientacyjnego zapewnia niezbędną spójność i komplementarność komponentów IPA w danym kraju beneficjencie, a zwłaszcza daje wyraz zasadom, o których mowa w art. 9.

2. Zgodnie z art. 20 ust. 3 rozporządzenia w sprawie IPA oraz w związku z konsultacjami, o których mowa w art. 6 ust. 1 tego rozporządzenia, Komisja stara się zapewnić właściwym zainteresowanym stronom, w tym państwom członkowskim, czas wystarczający do przedstawienia uwag do dokumentu.

3. Dokumenty dotyczące wieloletniego planowania orientacyjnego dla każdego zainteresowanego kraju zawierają:

a) ogólne wprowadzenie wraz z krótkim opisem przebiegu procesu konsultacyjnego z krajem beneficjentem oraz w tym kraju;

b) charakterystykę celów współpracy Unii Europejskiej z danym krajem;

c) skonsolidowaną ocenę wyzwań, potrzeb i relatywnego znaczenia priorytetów, których ma dotyczyć pomoc;

d) przegląd dotychczasowej i obecnej współpracy z Unią Europejską, łącznie z analizą potrzeb i zdolności absorpcyjnej oraz zdobytych doświadczeń, a także odpowiednich działań innych podmiotów finansujących, o ile takie informacje są dostępne;

e) dla każdego komponentu – opis sposobu przełożenia skonsolidowanej oceny, o której mowa w lit. c) powyżej, na wybory strategiczne oraz na charakterystykę najważniejszych dziedzin zakwalifikowanych do pomocy w danym kraju, a także opis oczekiwanych rezultatów;

f) orientacyjne kwoty przeznaczone na finansowanie głównych dziedzin interwencji w ramach każdego komponentu IPA.

4. Programy regionalne i horyzontalne mogą być ujęte w odrębnych i szczególnych dokumentach dotyczących wieloletniego planowania orientacyjnego odnoszących się do wielu beneficjentów.

Artykuł 6

Programy wieloletnie i roczne

1. Dokumenty dotyczące wieloletniego planowania orientacyjnego wdraża się za pomocą programów wieloletnich lub, w zależności od komponentu, programów rocznych zgodnie z art. 7 rozporządzenia w sprawie IPA.

2. Programy wieloletnie lub programy roczne składają się z dokumentów przedłożonych przez kraj beneficjenta i przyjętych przez Komisję, a w przypadku programów regionalnych i horyzontalnych – opracowanych przez Komisję i przez nią przyjętych. Programy obejmują spójny zbiór osi priorytetowych, odpowiednie środki lub działania oraz informacje na temat wkładu finansowego, który jest niezbędny dla wdrożenia strategii określonych w dokumentach dotyczących wieloletniego planowania orientacyjnego.

Programy dzielą się według osi priorytetowych, które służą określeniu celu, jaki należy osiągnąć; ten zaś, w zależności od komponentu IPA, zostanie zrealizowany za pomocą środków, które mogą być podzielone na poszczególne działania, albo bezpośrednio za pomocą działań.

Działania składają się z projektu lub grupy projektów realizowanych przez Komisję lub inicjowanych i realizowanych przez jednego lub kilku beneficjentów końcowych i umożliwiających osiągnięcie celów danego środka lub osi priorytetowej.

3. Zgodnie z art. 20 rozporządzenia w sprawie IPA właściwe zainteresowane strony, w tym państwa członkowskie, są konsultowane w trakcie procesu programowania zgodnie z przepisami określonymi w części II. Komisja lub kraj beneficjent stara się zapewnić zainteresowanym stronom czas wystarczający do przedstawienia uwag w tym kontekście.

Artykuł 7

Umowy ramowe i sektorowe

1. Komisja i kraj beneficjent zawierają umowę ramową w celu określenia i uzgodnienia zasad współpracy dotyczącej pomocy finansowej WE na rzecz kraju beneficjenta. W razie konieczności umowa ramowa może zostać uzupełniona umową sektorową lub umowami sektorowymi, które zawierają postanowienia szczegółowe dotyczące danego komponentu.

2. Pomoc na rzecz kraju beneficjenta może być udzielona na podstawie rozporządzenia w sprawie IPA wyłącznie po zawarciu i wejściu w życie umowy ramowej, o której mowa w ust. 1.

Jeżeli z krajem beneficjentem została zawarta umowa sektorowa, pomoc na podstawie rozporządzenia w sprawie IPA może być udzielona w ramach komponentu IPA, którego dotyczy umowa sektorowa, wyłącznie po wejściu w życie umowy ramowej i sektorowej.

Jeżeli nie została zawarta umowa ramowa lub jeżeli obowiązująca umowa ramowa zawarta na mocy rozporządzeń Rady (EWG) nr 3906/89 (3), (WE) nr 1267/1999 (4), (WE) nr 1268/1999 (5), (WE) nr 2500/2001 (6) lub (WE) nr 2666/2000 (7) nie zawiera minimalnych postanowień, o których mowa w ust. 3, na zasadzie odstępstwa od przepisów akapitu pierwszego minimalne postanowienia ustanawia się w porozumieniach finansowych.

3. Umowa ramowa zawiera w szczególności postanowienia dotyczące:

a) ogólnych zasad pomocy finansowej Wspólnoty;

b) ustanowienia struktur i instytucji zarządzających wymienionych w art. 21, 32 i 33 oraz wszelkich innych właściwych podmiotów specjalnych;

c) wspólnej odpowiedzialności wyżej wymienionych struktur, instytucji i podmiotów zgodnie z zasadami określonymi w art. 22, 23, 24, 25, 26, 28 i 29;

d) wymogów kontrolnych oraz warunków: (i) akredytacji i monitorowania akredytacji krajowego urzędnika zatwierdzającego przez właściwego urzędnika akredytującego zgodnie z zasadami określonymi w art. 11, 12 i 15; (ii) akredytacji i monitorowania akredytacji struktury operacyjnej przez krajowego urzędnika zatwierdzającego zgodnie z zasadami określonymi w art. 11, 13 i 16; (iii) przyznawania uprawnień w zakresie zarządzania przez Komisję zgodnie z zasadami określonymi w art. 11, 14 i 17;

e) sporządzania przez krajowego urzędnika zatwierdzającego rocznego poświadczenia wiarygodności, o którym mowa w art. 27;

f) zasad udzielania zamówień publicznych zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 i rozporządzeniem Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 (8) ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002;

g) zamknięcia programów, o którym mowa w art. 47 i 56;

h) definicji nieprawidłowości zgodnie z art. 2, nadużycia finansowego oraz czynnej i biernej korupcji w zgodzie z definicjami zawartymi w prawodawstwie Wspólnoty; obowiązków kraju beneficjenta w zakresie podejmowania właściwych środków zapobiegawczych przed czynną i bierną korupcją, środków przeciwdziałania nadużyciom finansowym oraz środków naprawczych; zasad odzyskiwania środków finansowych w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości lub nadużycia finansowego;

i) odzyskiwania nienależnie wypłaconych środków oraz korekt finansowych i dostosowań zgodnie z art. 49 i 50;

j) zasad sprawowania nadzoru, przeprowadzania kontroli i audytu przez Komisję i Europejski Trybunał Obrachunkowy;

k) zasad w zakresie podatków, opłat celnych oraz innych opłat fiskalnych;

l) wymogów odnośnie do informacji i promocji.

4. Stosownie do przypadku można zawrzeć umowę sektorową dotyczącą danego komponentu IPA i stanowiącą uzupełnienie umowy ramowej. Nie naruszając uzgodnień ujętych w umowie ramowej, umowa sektorowa powinna obejmować szczegółowe i konkretne postanowienia dotyczące zarządzania, oceny i kontroli w ramach danego komponentu.

5. W danym kraju beneficjencie umowa ramowa stosuje się do wszystkich porozumień finansowych zgodnie z art. 8.

Umowa sektorowa dotycząca danego komponentu, o ile taka istnieje, stosuje się do wszystkich porozumień finansowych zawartych w ramach tego komponentu.

Artykuł 8

Decyzje i porozumienia finansowe

1. Decyzje Komisji dotyczące przyjęcia programów wieloletnich lub rocznych spełniają niezbędne kryteria, by były one decyzjami finansowymi odpowiadającymi wymogom określonym w art. 75 ust. 2 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002.

2. Jeżeli decyzja finansowa tego wymaga, Komisja i dany kraj beneficjent zawierają porozumienie finansowe. Porozumienia finansowe można zawierać zgodnie z art. 39 na okres roku lub wielu lat.

3. Każdy program stanowi integralną część porozumienia finansowego.

4. Porozumienia finansowe zawierają:

a) postanowienia, na mocy których kraj beneficjent akceptuje pomoc Wspólnoty i wyraża zgodę na stosowanie zasad i procedur dotyczących wydatków związanych z taką pomocą;

b) warunki zarządzania pomocą, w tym odpowiednie metody i obowiązki związane z realizacją rocznych lub wieloletnich programów lub działań;

c) postanowienia dotyczące stworzenia i regularnej aktualizacji przez kraj beneficjenta mapy drogowej z orientacyjnymi wzorcami i terminami w celu osiągnięcia decentralizacji bez przeprowadzanych przez Komisję kontroli ex ante, o których mowa w art. 14 i 18.

TYTUŁ II

WSPÓLNE ZASADY WDRAŻANIA

ROZDZIAŁ I

Zasady

Artykuł 9

Spójność wdrażania pomocy

1. Pomoc na mocy rozporządzenia w sprawie IPA jest spójna i skoordynowana w ramach komponentów IPA i pomiędzy nimi, zarówno na poziomie planowania, jak i programowania.

2. Należy unikać nakładania się środków wchodzących w zakres poszczególnych komponentów, a wydatki nie mogą być finansowane w ramach więcej niż jednego działania.

Artykuł 10

Ogólne zasady wdrażania pomocy

1. Jeżeli w ust. 2, 3 i 4 nie przewidziano inaczej, do wdrażania pomocy na podstawie rozporządzenia w sprawie IPA stosuje się zarządzanie zdecentralizowane, polegające na przekazaniu przez Komisję zarządzania niektórymi działaniami krajowi beneficjentowi, przy równoczesnym zachowaniu całkowitej ostatecznej odpowiedzialności za wykonanie budżetu ogólnego zgodnie z art. 53c rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 i odpowiednimi postanowieniami traktatowymi.

Do celów pomocy udzielanej na podstawie rozporządzenia w sprawie IPA zarządzanie zdecentralizowane obejmuje co najmniej procedurę przetargową, udzielanie zamówień i realizację płatności.

W przypadku zarządzania zdecentralizowanego działania realizuje się zgodnie z przepisami art. 53c rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002.

2. Zarządzanie scentralizowane zdefiniowane w art. 53a rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 może być stosowane w ramach komponentu dotyczącego pomocy w okresie przejściowym i rozwoju instytucjonalnego, w szczególności w odniesieniu do programów regionalnych i horyzontalnych, oraz w ramach komponentu dotyczącego współpracy transgranicznej. Może być również stosowane w odniesieniu do pomocy technicznej w ramach każdego komponentu IPA.

W przypadku zarządzania scentralizowanego działania realizuje się zgodnie z przepisami art. 53 lit. a), art. 53a oraz 54–57 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002.

3. Zarządzanie wspólne, zdefiniowane w art. 53d rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002, może być stosowane w ramach komponentu dotyczącego pomocy w okresie przejściowym i rozwoju instytucjonalnego, w szczególności w odniesieniu do programów regionalnych i horyzontalnych oraz programów z udziałem organizacji międzynarodowych.

W przypadku zarządzania wspólnego z organizacjami międzynarodowymi działania realizuje się zgodnie z art. 53 lit. c) i art. 53d rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002.

4. Zarządzanie dzielone, zdefiniowane w art. 53b rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002, może być stosowane w ramach komponentu dotyczącego współpracy transgranicznej, w odniesieniu do programów transgranicznych z udziałem państw członkowskich.

W ramach zarządzania dzielonego z państwem członkowskim działania realizuje się zgodnie z art. 53 lit. b), art. 53b i tytułem II część druga rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002.

ROZDZIAŁ II

Systemy zarządzania i kontroli

Sekcja 1

Zarządzanie zdecentralizowane

Podsekcja 1

Akredytacja i przyznawanie uprawnień w zakresie zarządzania

Artykuł 11

Wspólne wymogi

1. Przed podjęciem decyzji o przyznaniu krajowi beneficjentowi uprawnień w zakresie zarządzania komponentem, programem lub środkiem Komisja upewnia się, czy kraj ten spełnia warunki określone w art. 56 ust. 2 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002, w szczególności w odniesieniu do ustanowionych systemów zarządzania i kontroli, oraz czy obowiązują akredytacje, o których mowa w art. 12 i 13.

2. W tym celu systemy zarządzania i kontroli ustanowione w kraju beneficjencie przewidują skuteczne kontrole przynajmniej w obszarach określonych w załączniku. Oprócz przepisów niniejszego rozporządzenia stosuje się postanowienia dotyczące innych obszarów, które zostały określone w umowach sektorowych lub w porozumieniach finansowych.

3. Jeżeli odpowiedzialność za działanie związane z zarządzaniem, realizacją lub kontrolą programów powierzono konkretnym osobom, kraj beneficjent stwarza takim osobom możliwości wypełniania obowiązków wynikających z tej odpowiedzialności, również w przypadkach gdy między nimi a podmiotami uczestniczącymi w tym działaniu nie istnieją żadne relacje o charakterze hierarchicznym. Kraj beneficjent przede wszystkim przyznaje tym osobom uprawnienia do wprowadzenia w drodze formalnych uzgodnień roboczych między nimi a zainteresowanymi podmiotami:

a) odpowiedniego systemu wymiany informacji, w tym uprawnienia do żądania informacji i w razie konieczności prawo dostępu do dokumentów i personelu na miejscu;

b) standardów, które należy osiągnąć;

c) procedur, których należy przestrzegać.

4. Oprócz przepisów niniejszego rozporządzenia stosuje się wszelkie wymogi dotyczące danego komponentu, które zostały określone w umowach sektorowych i porozumieniach finansowych.

Artykuł 12

Akredytacja krajowego urzędnika zatwierdzającego i funduszu narodowego

1. Właściwy urzędnik akredytujący, o którym mowa w art. 24, jest odpowiedzialny za akredytację krajowego urzędnika zatwierdzającego, o którym mowa w art. 25, zarówno w charakterze szefa funduszu narodowego zgodnie z art. 25 ust. 2 lit. a), jak i w zakresie zdolności do wypełniania obowiązków określonych w art. 25 ust. 2 lit. b). Akredytacja krajowego urzędnika zatwierdzającego dotyczy funduszu narodowego, o którym mowa w art. 26.

2. Przed akredytacją krajowego urzędnika zatwierdzającego właściwy urzędnik akredytujący upewnia się, czy spełniono obowiązujące wymogi, o których mowa w art. 11, opierając się przy tym na opinii z audytu sporządzonej przez zewnętrznego audytora funkcjonalnie niezależnego od wszystkich uczestników systemów zarządzania i kontroli. Podstawą opinii z audytu są analizy przeprowadzone zgodnie z przyjętymi międzynarodowymi standardami audytu.

3. Właściwy urzędnik akredytujący powiadamia Komisję o akredytacji krajowego urzędnika zatwierdzającego najpóźniej z chwilą powiadomienia o akredytacji pierwszej struktury operacyjnej, o której mowa w art. 13 ust. 3. Właściwy urzędnik akredytujący przedstawia wszelkie informacje pomocnicze wymagane przez Komisję.

4. Właściwy urzędnik akredytujący niezwłocznie informuje Komisję o wszelkich zmianach dotyczących krajowego urzędnika zatwierdzającego lub funduszu narodowego. Jeżeli zmiana ma wpływ na urzędnika krajowego lub fundusz narodowy w zakresie obowiązujących wymagań ustanowionych w art. 11, właściwy urzędnik akredytujący przesyła Komisji ocenę wpływu takiej zmiany na ważność akredytacji. Jeżeli zmiana jest istotna, właściwy urzędnik akredytujący powiadamia Komisję o swojej decyzji dotyczącej akredytacji.

Artykuł 13

Akredytacja struktury operacyjnej

1. Krajowy urzędnik zatwierdzający odpowiada za akredytację struktur operacyjnych, o których mowa w art. 28.

2. Przed akredytacją struktury operacyjnej krajowy urzędnik zatwierdzający upewnia się, czy dana struktura operacyjna spełnia obowiązujące wymogi, o których mowa w art. 11, opierając się przy tym na opinii z audytu sporządzonej przez zewnętrznego audytora funkcjonalnie niezależnego od wszystkich uczestników systemów zarządzania i kontroli. Podstawą opinii z audytu są analizy przeprowadzone zgodnie z przyjętymi międzynarodowymi standardami audytu.

3. Krajowy urzędnik zatwierdzający powiadamia Komisję o akredytacji struktur operacyjnych i przedstawia wszelkie odpowiednie informacje pomocnicze wymagane przez Komisję, łącznie z opisem systemów zarządzania i kontroli.

Artykuł 14

Przyznawanie przez Komisję uprawnień w zakresie zarządzania

1. Przed przyznaniem uprawnień w zakresie zarządzania Komisja dokonuje przeglądu akredytacji, o których mowa w art. 12 i 13, oraz analizuje procedury i struktury wszystkich zainteresowanych podmiotów i instytucji w kraju beneficjencie. Może to obejmować weryfikacje na miejscu przeprowadzane przez jej służby lub firmy audytorskie działające w charakterze podwykonawców.

2. Komisja, w swojej decyzji w sprawie przyznania uprawnień w zakresie zarządzania, może ustanowić dalsze warunki, w celu zapewnienia spełnienia wymogów określonych w art. 11. Te dalsze warunki muszą zostać spełnione w okresie wyznaczonym przez Komisję, by przyznanie uprawnień w zakresie zarządzania było skuteczne.

3. Decyzja Komisji w sprawie przyznania uprawnień w zakresie zarządzania zawiera wykaz kontroli ex ante, o ile są one przewidziane, które zostaną przeprowadzone przez Komisję w odniesieniu do procedury udzielania zamówień, ogłaszania zaproszeń do składania ofert oraz zawierania umów i przyznawania dotacji. Wykaz ten może się różnić w zależności od komponentu lub programu. Kontrole ex ante obowiązują w zależności od komponentu lub programu do czasu wyrażenia przez Komisję zgody na decentralizację zarządzania bez kontroli ex ante, o którym mowa w art. 18.

4. W decyzji Komisja może ustanowić przepisy dotyczące zawieszenia lub cofnięcia przyznanych uprawnień w zakresie zarządzania w odniesieniu do określonych podmiotów lub instytucji.

Artykuł 15

Cofnięcie lub zawieszenie akredytacji krajowego urzędnika zatwierdzającego i funduszu narodowego

1. Po przyznaniu przez Komisję uprawnień w zakresie zarządzania właściwy urzędnik akredytujący odpowiada za ciągłe monitorowanie realizacji wszystkich wymagań warunkujących utrzymanie tej akredytacji oraz informowanie Komisji o wszelkich istotnych zmianach związanych z tą akredytacją.

2. Jeżeli którekolwiek z obowiązujących wymagań, o których mowa w art. 11, nie jest spełnione lub przestało być spełnione, właściwy urzędnik akredytujący zawiesza lub cofa akredytację krajowemu urzędnikowi zatwierdzającemu a o swojej decyzji i jej powodach niezwłocznie powiadamia Komisję. Przed przywróceniem akredytacji właściwy urzędnik akredytujący upewnia się, czy te wymogi są ponownie spełnione, opierając się przy tym na opinii z audytu, o której mowa w art. 12 ust. 2.

3. W przypadku cofnięcia lub zawieszenia akredytacji krajowego urzędnika zatwierdzającego przez właściwego urzędnika akredytującego stosuje się przepisy niniejszego ustępu.

Komisja wstrzymuje przekazywanie środków finansowych na rzecz kraju beneficjenta w okresie, w którym akredytacja nie obowiązuje.

W okresie, w którym akredytacja nie obowiązuje, wszystkie rachunki prowadzone w euro lub rachunki prowadzone w euro dla danych komponentów zostają zablokowane, a jakiekolwiek płatności dokonane z funduszu krajowego z zablokowanych rachunków prowadzonych w euro nie są uznawane za kwalifikujące się do finansowania wspólnotowego.

Bez uszczerbku dla wszelkich innych korekt finansowych, Komisja zgodnie z art. 49 może dokonać korekt finansowych wobec kraju beneficjenta w związku niespełnieniem przez ten kraj w przeszłości wymagań niezbędnych do przyznania uprawnień w zakresie zarządzania.

Artykuł 16

Cofnięcie lub zawieszenie akredytacji struktur operacyjnych

1. Po przyznaniu przez Komisję uprawnień w zakresie zarządzania krajowy urzędnik zatwierdzający odpowiada za ciągłe monitorowanie realizacji wszystkich wymagań warunkujących utrzymanie tej akredytacji oraz informowanie Komisji i właściwego urzędnika akredytującego o wszelkich istotnych zmianach z nią związanych.

2. Jeżeli którekolwiek z obowiązujących wymagań, o których mowa w art. 11, nie jest spełnione lub przestało być spełnione, krajowy urzędnik zatwierdzający zawiesza lub cofa akredytację danej struktury operacyjnej, a o swojej decyzji i jej powodach niezwłocznie powiadamia Komisję i właściwego urzędnika akredytującego.

Przed przywróceniem akredytacji krajowy urzędnik zatwierdzający upewnia się, czy te wymogi są ponownie spełnione, opierając się przy tym na opinii z audytu, o której mowa w art. 13 ust. 2.

3. W przypadku cofnięcia lub zawieszenia akredytacji struktury operacyjnej przez krajowego urzędnika zatwierdzającego stosuje się przepisy niniejszego ustępu.

Komisja nie przekazuje żadnych środków finansowych na rzecz kraju beneficjenta w związku z programami lub działaniami realizowanymi przez daną strukturę operacyjną w czasie, gdy akredytacja tej struktury operacyjnej jest zawieszona lub cofnięta.

Bez uszczerbku dla wszelkich innych korekt finansowych, Komisja zgodnie z art. 49 może dokonać korekt finansowych wobec kraju beneficjenta w związku niespełnieniem przez ten kraj w przeszłości wymagań niezbędnych do przyznania uprawnień w zakresie zarządzania.

Zobowiązania prawne podjęte przez daną strukturę operacyjną w okresie, w którym akredytacja nie obowiązuje, nie są uznawane za kwalifikujące się do finansowania wspólnotowego.

Krajowy urzędnik zatwierdzający jest odpowiedzialny za podjęcie wszelkich stosownych środków zabezpieczających w odniesieniu do płatności dokonanych przez daną strukturę operacyjną lub podpisanych przez nią umów.

Artykuł 17

Cofnięcie lub zawieszenie przyznanych uprawnień w zakresie zarządzania

1. Komisja monitoruje zgodność z wymogami, o których mowa w art. 11.

2. Niezależnie od decyzji właściwego urzędnika akredytującego w sprawie utrzymania, zawieszenia lub cofnięcia akredytacji krajowego urzędnika zatwierdzającego lub od decyzji krajowego urzędnika zatwierdzającego w sprawie utrzymania, zawieszenia lub cofnięcia akredytacji struktury operacyjnej Komisja może w dowolnym czasie cofnąć lub zawiesić przyznane uprawnienia w zakresie zarządzania, zwłaszcza w przypadku, gdy którekolwiek z wymagań, o których mowa w art. 11, nie jest spełnione lub przestało być spełnione.

3. W przypadku cofnięcia lub zawieszenia przez Komisję przyznanych uprawnień w zakresie zarządzania stosuje się przepisy niniejszego ustępu.

Komisja wstrzymuje przekazywanie środków finansowych na rzecz kraju beneficjenta.

Bez uszczerbku dla wszelkich innych korekt finansowych, Komisja zgodnie z art. 49 może dokonać korekt finansowych wobec kraju beneficjenta w związku niespełnieniem przez ten kraj w przeszłości wymagań koniecznych dla przyznania uprawnień w zakresie zarządzania.

Komisja w specjalnej decyzji może określić inne konsekwencje takiego zawieszenia lub cofnięcia.

Artykuł 18

Decentralizacja bez kontroli ex ante przeprowadzanych przez Komisję

1. Decentralizacja bez kontroli ex ante przeprowadzanych przez Komisję stanowi cel wdrażania wszystkich komponentów IPA, w przypadku gdy pomoc jest wdrażana w sposób zdecentralizowany, o którym mowa w art. 10. Czas osiągnięcia tego celu może się różnić w zależności od komponentu IPA.

2. Przed rezygnacją z kontroli ex ante ustanowionych w decyzji Komisji w sprawie przyznania uprawnień w zakresie zarządzania Komisja uzyska pewność co do skutecznego funkcjonowania danego systemu zarządzania i kontroli zgodnie z odpowiednimi przepisami wspólnotowymi i krajowymi.

3. Komisja monitoruje zwłaszcza wdrażanie przez kraj beneficjenta mapy drogowej włączonej do porozumienia finansowego zgodnie z art. 8 ust. 4 lit. c), co może się wiązać ze stopniową rezygnacją z różnych form kontroli ex ante.

4. Komisja bierze odpowiednio pod uwagę wyniki osiągnięte przez kraj beneficjenta w tym kontekście, a zwłaszcza w zakresie udzielania pomocy i procesu negocjacyjnego.

Artykuł 19

Środki zwalczania nadużyć finansowych

1. Kraje beneficjenci zapewniają postępowanie wyjaśniające i skuteczne działanie w sprawach domniemanych nadużyć finansowych i nieprawidłowości oraz funkcjonowanie mechanizmu kontroli i składania sprawozdań odpowiadającego mechanizmowi, o którym mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1828/2006 (9). W przypadku podejrzenia nadużycia finansowego lub nieprawidłowości należy niezwłocznie poinformować Komisję.

2. Ponadto kraje beneficjenci podejmują właściwe środki zapobiegawcze i zaradcze przeciw wszelkim praktykom korupcji czynnej lub biernej na każdym etapie procedury udzielania zamówień publicznych, procedury przyznawania dotacji bądź w trakcie realizacji odpowiednich umów.

Artykuł 20

Ścieżka audytu

Krajowy urzędnik zatwierdzający zapewnia bieżący dostęp do odpowiednich informacji w celu zagwarantowania wystarczająco szczegółowej ścieżki audytu. Informacje te obejmują dokumenty świadczące o zatwierdzeniu wniosków o płatność, księgowaniu i realizacji płatności z tytułu takich wniosków oraz sposobach postępowania z zaliczkami, gwarancjami i zadłużeniem.

Podsekcja 2

Struktury i instytucje

Artykuł 21

Wyznaczenie struktur i instytucji

1. Kraj beneficjent wyznacza następujące podmioty i instytucje:

a) narodowego koordynatora ds. IPA;

b) strategicznego koordynatora ds. komponentu dotyczącego rozwoju regionalnego i komponentu rozwoju zasobów ludzkich;

c) właściwego urzędnika akredytującego;

d) krajowego urzędnika zatwierdzającego;

e) fundusz narodowy;

f) strukturę operacyjną dla komponentu lub programu IPA;

g) instytucję audytową.

2. Kraj beneficjent zapewnia właściwy podział obowiązków między podmiotami i instytucjami wymienionymi w ust. 1 lit. a)–g) zgodnie z art. 56 ust. 2 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002.

3. Komisja przyznaje krajowi beneficjentowi uprawnienia w zakresie zarządzania zgodnie z art. 14 niniejszego rozporządzenia wyłącznie po wyznaczeniu i utworzeniu podmiotów i instytucji, o których mowa w ust. 1.

Artykuł 22

Zadania i zakres odpowiedzialności narodowego koordynatora ds. IPA

1. Narodowy koordynator ds. IPA wyznaczany jest przez kraj beneficjenta. Jest nim urzędnik wysokiego szczebla w rządzie lub w organach administracji publicznej kraju beneficjenta, który zapewnia pełną koordynację pomocy udzielanej na podstawie rozporządzenia w sprawie IPA.

2. Do zadań narodowego koordynatora ds. IPA należy w szczególności:

a) zapewnienie partnerstwa między Komisją a krajem beneficjentem oraz ścisłego związku między ogólnym procesem przystąpienia a korzystaniem z pomocy na podstawie rozporządzenia w sprawie IPA;

b) ponoszenie pełnej odpowiedzialności za: — spójność i koordynację programów przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu, — roczne programowanie na poziomie krajowym w odniesieniu do komponentu dotyczącego pomocy w okresie przejściowym i rozwoju instytucjonalnego, — koordynację udziału kraju beneficjenta w odpowiednich programach transgranicznych realizowanych zarówno z państwami członkowskimi, jak i z innymi krajami beneficjentami oraz w programach transnarodowych, międzyregionalnych lub dotyczących krajów położonych na obszarach nadmorskich w ramach innych instrumentów Wspólnoty. Narodowy koordynator ds. IPA może delegować zadania dotyczące koordynacji koordynatorowi ds. współpracy transgranicznej;

c) sporządzanie i przedstawianie Komisji – po przeanalizowaniu przez komitet monitorujący ds. IPA – rocznych i końcowych sprawozdań z realizacji IPA, o których mowa w art. 61 ust. 3 z kopią dla krajowego urzędnika zatwierdzającego.

Artykuł 23

Zadania i zakres odpowiedzialności koordynatora strategicznego

1. Koordynator strategiczny wyznaczany jest przez kraj beneficjenta w celu zapewnienia koordynacji komponentu dotyczącego rozwoju regionalnego i komponentu dotyczącego rozwoju zasobów ludzkich, i jest podporządkowany krajowemu koordynatorowi ds. IPA. Koordynator strategiczny jest organem działającym w ramach administracji publicznej kraju beneficjenta, niezaangażowanym bezpośrednio we wdrażanie danego komponentu.

2. Do zadań koordynatora strategicznego należy w szczególności:

a) koordynacja pomocy udzielonej w ramach komponentu dotyczącego rozwoju regionalnego i komponentu dotyczącego rozwoju zasobów ludzkich;

b) opracowanie strategicznych ram odniesienia, o których mowa w art. 154;

c) zapewnienie koordynacji strategii i programów sektorowych.

Artykuł 24

Zakres odpowiedzialności właściwego urzędnika akredytującego

1. Właściwy urzędnik akredytujący wyznaczany jest przez kraj beneficjenta. Jest nim urzędnik wysokiego szczebla w rządzie lub w organach administracji publicznej kraju beneficjenta.

2. Właściwy urzędnik akredytujący jest odpowiedzialny za udzielanie, monitorowanie oraz zawieszanie lub cofanie akredytacji krajowego urzędnika zatwierdzającego i funduszu krajowego zgodnie z art. 12 i 15.

Artykuł 25

Zadania i zakres odpowiedzialności krajowego urzędnika zatwierdzającego

1. Krajowy urzędnik zatwierdzający wyznaczany jest przez kraj beneficjenta. Jest nim urzędnik wysokiego szczebla w rządzie lub w organach administracji publicznej kraju beneficjenta.

2. Do zadań krajowego urzędnika zatwierdzającego należy:

a) ponoszenie całościowej odpowiedzialności za zarządzanie finansowe funduszami UE w kraju beneficjencie z tytułu pełnienia funkcji szefa funduszu narodowego; ponoszenie odpowiedzialności za zgodność z prawem i prawidłowość związanych z nim transakcji;

b) ponoszenie odpowiedzialności za efektywne funkcjonowanie systemów zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu w sprawie IPA.

3. Do celów ust. 2 lit. a) krajowemu urzędnikowi zatwierdzającemu podlegają w szczególności następujące zadania:

a) zapewnienie zgodności z prawem i prawidłowości finansowanych transakcji;

b) sporządzanie i przedstawianie Komisji poświadczonych wykazów wydatków i wniosków o płatność; krajowy urzędnik zatwierdzający ponosi całkowitą odpowiedzialność za rzetelność wniosków o płatność oraz przekazywanie środków finansowych strukturom operacyjnym lub beneficjentom końcowym;

c) sprawdzanie istnienia i prawidłowości elementów składających się na współfinansowanie;

d) zapewnienie wykrywania wszelkich nieprawidłowości i niezwłoczne powiadamianie o ich wystąpieniu;

e) realizacja dostosowań finansowych wymaganych w związku z wykrytymi nieprawidłowościami, zgodnie z art. 50;

f) pełnienie roli punktu kontaktowego dla informacji finansowych przekazywanych między Komisją a krajem beneficjentem.

4. Do celów ust. 2 lit. b) krajowemu urzędnikowi zatwierdzającemu podlegają w szczególności następujące zadania:

a) ponoszenie odpowiedzialności za udzielanie, monitorowanie oraz zawieszanie lub cofanie akredytacji struktur operacyjnych;

b) zapewnienie istnienia i skutecznego funkcjonowania systemów zarządzania pomocą przewidzianych w rozporządzeniu w sprawie IPA;

c) zapewnienie skuteczności i efektywności systemu kontroli wewnętrznej dotyczącej zarządzania środkami finansowymi;

d) składanie sprawozdań w sprawie systemów zarządzania i kontroli;

e) zapewnienie prawidłowego funkcjonowania systemu sprawozdawczego i informacyjnego;

f) podejmowanie działań zaleconych we wnioskach zawartych sprawozdaniach z audytu sformułowanych przez instytucję audytową zgodnie z art. 30 ust. 1;

g) niezwłoczne powiadamianie Komisji o wszelkich istotnych zmianach dotyczących systemów zarządzania i kontroli poprzez przesłanie kopii powiadomienia właściwemu urzędnikowi akredytującemu.

5. Zgodnie z zadaniami określonymi w ust. 2 lit. a) i lit. b) krajowy urzędnik zatwierdzający sporządza roczne poświadczenie wiarygodności, o którym mowa w art. 27.

Artykuł 26

Fundusz narodowy

Fundusz narodowy jest organem działającym na szczeblu ministerialnym administracji publicznej kraju beneficjenta wyposażonym w uprawnienia centralnej jednostki budżetowej. Fundusz narodowy funkcjonuje jako główny organ finansowy i jest odpowiedzialny za zarządzanie finansowe pomocą udzielaną na podstawie rozporządzenia w sprawie IPA w ramach zakresu odpowiedzialności krajowego urzędnika zatwierdzającego.

Do jego zadań należy w szczególności załatwianie spraw organizacyjnych związanych z rachunkami bankowymi, występowanie z wnioskami o przydział środków finansowych z Komisji, zatwierdzanie przekazywania środków uzyskanych od Komisji strukturom operacyjnym lub beneficjentom końcowym oraz składanie Komisji sprawozdań finansowych.

Artykuł 27

Poświadczenie wiarygodności sporządzane przez krajowego urzędnika zatwierdzającego

1. Zgodnie z art. 25 ust. 5 krajowy urzędnik zatwierdzający sporządza roczne oświadczenie dotyczące zarządzania, które ma formę poświadczenia wiarygodności, i przedkłada je Komisji do dnia 28 lutego każdego roku. Kopię poświadczenia wiarygodności przesyła właściwemu urzędnikowi akredytującemu.

2. Podstawą poświadczenia wiarygodności jest faktyczny nadzór sprawowany przez krajowego urzędnika zatwierdzającego nad systemami zarządzania i kontroli w ciągu roku budżetowego.

3. Poświadczenie wiarygodności jest sporządzane zgodnie z zasadami określonymi w umowie ramowej i zawiera:

a) potwierdzenie skutecznego funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli;

b) potwierdzenie zgodności z prawem i prawidłowości transakcji, których dotyczy;

c) informacje na temat wszelkich zmian w systemach i kontroli oraz dane potwierdzające informacje księgowe.

4. Jeżeli potwierdzenia wymagane zgodnie z ust. 3 lit. a) i b) nie są dostępne, krajowy urzędnik zatwierdzający informuje Komisję o powodach i ewentualnych konsekwencjach ich braku, jak również o działaniach podjętych w celu rozwiązania sytuacji i ochrony interesów Wspólnoty. Kopię tych informacji przesyła on właściwemu urzędnikowi akredytującemu.

Artykuł 28

Zadania i zakres odpowiedzialności struktur operacyjnych

1. Dla każdego komponentu i programu IPA ustanawia się strukturę operacyjną, której zadaniem jest zarządzanie i wdrażanie pomocy na podstawie rozporządzenia w sprawie IPA.

Struktura operacyjna jest podmiotem lub grupą podmiotów funkcjonujących w ramach administracji kraju beneficjenta.

2. Struktura operacyjna odpowiada za zarządzanie danym programem lub programami i jego lub ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami. W tym celu realizuje szereg zadań, do których należą:

a) opracowywanie programów rocznych i wieloletnich;

b) monitorowanie realizacji programów i kierowanie pracami sektorowego komitetu monitorującego, o którym mowa w art. 59, a zwłaszcza przedstawianie dokumentów niezbędnych do monitorowania jakości realizacji programów;

c) sporządzanie rocznych i końcowych sprawozdań sektorowych z realizacji, o których mowa w art. 61 ust. 1, oraz – po przeanalizowaniu przez komitet sektorowy – przekładanie ich Komisji, narodowemu koordynatorowi ds. IPA i krajowemu urzędnikowi zatwierdzającemu;

d) zapewnienie, że wybór działań do finansowania i ich zatwierdzanie odbywa się zgodnie z kryteriami i mechanizmami mającymi zastosowanie do programów oraz że są one zgodne z odpowiednimi przepisami wspólnotowymi i krajowymi;

e) ustalanie procedur dbających o zachowanie wszystkich wymaganych dokumentów w celu zapewnienia odpowiedniej ścieżki audytu zgodnie z art. 20;

f) załatwianie spraw dotyczących procedur przetargowych, procedur przyznawania dotacji, udzielania wynikających z nich zamówień, realizacji płatności na rzecz beneficjenta końcowego oraz odzyskiwanie od niego środków finansowych;

g) dbanie, aby wszystkie podmioty biorące udział w realizacji działań prowadziły odrębny system rachunkowości lub stosowały odrębny system kodowania do celów rachunkowości;

h) dbanie, aby fundusz narodowy i krajowy urzędnik zatwierdzający otrzymywali wszelkie niezbędne informacje na temat procedur i weryfikacji dotyczących wydatków;

i) ustanawianie, utrzymywanie oraz aktualizacja systemu sprawozdawczości i informacji;

j) przeprowadzanie weryfikacji celem dbania, aby deklarowane wydatki były ponoszone zgodnie z obowiązującymi przepisami, produkty lub usługi dostarczane zgodnie z decyzją w sprawie ich zatwierdzenia, a wnioski beneficjenta końcowego o płatność były prawidłowe. Weryfikacje te, stosownie do przypadku, dotyczą administracyjnych, finansowych, technicznych i fizycznych aspektów działań;

k) zapewnianie audytów wewnętrznych różnych podmiotów wchodzących w skład danej struktury operacyjnej;

l) zapewnianie regularności sprawozdań;

m) zapewnianie zgodności z wymogami dotyczącymi udostępniania i rozpowszechniania informacji.

3. Szefowie podmiotów wchodzących w skład danej struktury operacyjnej są wyraźnie wyznaczeni i ponoszą odpowiedzialność za wykonanie zadań przydzielonych odpowiednim podmiotom zgodnie z art. 11 ust. 3.

Artykuł 29

Zadania i zakres odpowiedzialności instytucji audytowej

1. Instytucja audytowa, funkcjonalnie niezależna od wszystkich uczestników systemów zarządzania i kontroli oraz działająca zgodnie z przyjętymi międzynarodowymi standardami audytu, wyznaczana jest przez kraj beneficjenta. Instytucja ta jest odpowiedzialna za weryfikację skuteczności i prawidłowości funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli.

2. Instytucji audytowej, pod kierownictwem jej szefa, podlegają w szczególności następujące zadania:

a) w ciągu roku – opracowywanie i realizacja rocznego planu pracy w zakresie audytów obejmującego audyty mające na celu weryfikację: — skutecznego stosowania systemów zarządzania i kontroli, — rzetelności informacji finansowych przekazywanych Komisji. Czynności audytowe polegają na przeprowadzeniu audytów odpowiedniej próby działań lub transakcji oraz zbadaniu procedur. Roczny plan pracy w zakresie audytów przedstawiany jest krajowemu urzędnikowi zatwierdzającemu i Komisji przed początkiem roku, którego dotyczy;

b) przedkładanie następujących dokumentów: — rocznego sprawozdania z działalności audytowej, sporządzonego według wzoru znajdującego się w umowie ramowej, z podaniem źródeł informacji wykorzystanych przez instytucję audytową i podsumowaniem słabych punktów stwierdzonych w systemach zarządzania i kontroli lub we wnioskach dotyczących transakcji sformułowanych w audytach przeprowadzonych zgodnie z rocznym planem pracy w ciągu poprzednich 12 miesięcy kończących się dnia 30 września danego roku. Roczne sprawozdanie z działalności audytowej przedkłada się Komisji, krajowemu urzędnikowi zatwierdzającemu i właściwemu urzędnikowi akredytującemu do dnia 31 grudnia każdego roku. Pierwsze takie sprawozdanie obejmuje okres od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia do dnia 30 listopada 2007 r., — rocznej opinii, sporządzonej według wzoru podanego w umowie ramowej stwierdzającej, czy systemy zarządzania i kontroli są skuteczne i czy spełniają wymogi określone w niniejszym rozporządzeniu lub wszelkich innych umowach i porozumieniach między Komisją a krajem beneficjentem. Tę opinię przedkłada się Komisji, krajowemu urzędnikowi zatwierdzającemu i właściwemu urzędnikowi akredytującemu. Dotyczy ona tego samego okresu, do którego odnosi się sprawozdanie z działalności audytowej, i jest przedkładana w tym samym terminie, — opinii o każdym końcowym wykazie wydatków przedstawianej Komisji przez krajowego urzędnika zatwierdzającego po zakończeniu programu lub każdej jego części. W razie potrzeby końcowy wykaz wydatków może zawierać wnioski o płatność w formie przedstawianych corocznie rachunków. Opinię o końcowym wykazie wydatków sporządza się według wzoru podanego w załączniku do umowy ramowej. Odnosi się ona do ważności wniosków o płatność salda końcowego i rzetelności informacji finansowych oraz, w stosownym przypadku, poparta jest końcowym sprawozdaniem z działalności audytowej. Opinię przedkłada się Komisji i właściwemu urzędnikowi akredytującemu w tym samym czasie, w którym krajowy urzędnik zatwierdzający przedkłada odpowiedni końcowy wykaz wydatków, lub najpóźniej w ciągu trzech miesięcy od przedłożenia końcowego wykazu wydatków.

Inne szczegółowe wymogi dotyczące rocznego planu pracy w zakresie audytów lub sprawozdań i opinii, o których mowa w lit. b), mogą być określone w umowach sektorowych i porozumieniach finansowych.

W ramach prac w zakresie przeprowadzania audytów, sporządzania sprawozdań i opinii wymaganych w niniejszym artykule instytucja audytowa posługuje się metodą odpowiadającą uznanym międzynarodowym standardom audytu, w szczególności w przypadku oceny ryzyka, przedmiotu audytu i ustalania próby. Metoda ta może być uzupełniona przez Komisję dalszymi wskazówkami i definicjami, w szczególności w odniesieniu do właściwych ogólnych zasad ustalania próby, stopnia poufności i przedmiotu audytu.

Artykuł 30

Działania podejmowane na podstawie sprawozdań instytucji audytowej

1. Po otrzymaniu sprawozdań i opinii, o których mowa w art. 29 ust. 2 lit. b) tiret pierwsze i drugie, krajowy urzędnik zatwierdzający:

a) podejmuje decyzję, czy niezbędne są jakiekolwiek ulepszenia systemów zarządzania i kontroli, rejestruje decyzje podjęte w tym względzie oraz zapewnia terminowe wprowadzanie tych ulepszeń;

b) dokonuje wszelkich niezbędnych dostosowań we wnioskach o płatność, kierowanych do Komisji.

2. Komisja może zdecydować o samodzielnym podjęciu działań następczych w związku ze sprawozdaniami lub opiniami, na przykład poprzez wszczęcie procedury korekt finansowych, lub wymagać podjęcia działań przez kraj beneficjenta, informując równocześnie o swojej decyzji krajowego urzędnika zatwierdzającego i właściwego urzędnika akredytującego.

Artykuł 31

Podmioty specjalne

W ogólnych ramach określonych przez struktury i instytucje, o których mowa w art. 21, zadania wymienione w art. 28 można grupować i powierzać podmiotom specjalnym działającym w ramach pierwotnie wyznaczonych struktur operacyjnych lub poza nimi. Odbywa się to zgodnie z odpowiednim podziałem obowiązków określonym w rozporządzeniu (WE, Euratom) nr 1605/2002, tak by ostateczna odpowiedzialność za zadania opisane w przywołanym artykule spoczywała na początkowo pierwotnie strukturze operacyjnej. Taka restrukturyzacja jest formalnie usankcjonowana w pisemnych umowach i uwzględniona w akredytacji udzielanej przez krajowego urzędnika zatwierdzającego oraz brana pod uwagę przy przyznawaniu uprawnień w zakresie zarządzania przez Komisję.

Sekcja 2

Inne formy zarządzania

Artykuł 32

Struktury i instytucje odpowiadające za zarządzanie scentralizowane i wspólne

1. W przypadku zarządzania scentralizowanego lub wspólnego kraj beneficjent wyznacza narodowego koordynatora ds. IPA, który działa w charakterze przedstawiciela kraju beneficjenta wobec Komisji. Zapewnia on utrzymywanie ścisłych powiązań między Komisją a krajem beneficjentem zarówno w ramach ogólnego procesu przystąpienia, jak i pomocy przedakcesyjnej udzielanej przez UE na podstawie IPA.

Narodowy koordynator ds. IPA jest również odpowiedzialny za koordynację udziału kraju beneficjenta w odpowiednich programach transgranicznych realizowanych zarówno z państwami członkowskimi, jak i z innymi krajami beneficjentami oraz w programach transnarodowych, międzyregionalnych lub dotyczących krajów położonych na obszarach nadmorskich, realizowanych w ramach innych instrumentów Wspólnoty. Zadania związane z odpowiedzialnością, o której mowa w niniejszym akapicie, może on delegować koordynatorowi ds. współpracy transgranicznej.

2. W przypadku komponentu dotyczącego współpracy transgranicznej struktury operacyjne wyznacza i powołuje kraj beneficjent zgodnie z art. 139.

Artykuł 33

Struktury i instytucje odpowiadające za zarządzanie dzielone

W przypadku programów transgranicznych realizowanych w drodze zarządzania dzielonego z państwem członkowskim, w jednym z państw członkowskich uczestniczących w programie transgranicznym powołuje się, zgodnie z art. 102, następujące struktury:

— instytucję zarządzającą,

— instytucję certyfikującą,

— instytucję audytową.

ROZDZIAŁ III

Wkład finansowy Wspólnoty Europejskiej

Artykuł 34

Kwalifikowalność wydatków

1. O ile w ust. 2 nie przewidziano inaczej, w przypadku zarządzania zdecentralizowanego – niezależnie od akredytacji udzielonych przez właściwego urzędnika akredytującego i krajowego urzędnika zatwierdzającego – podpisane umowy i umowy dodatkowe, poniesione wydatki i płatności dokonane przez instytucje krajowe nie kwalifikują się do finansowania na podstawie rozporządzenia w sprawie IPA przed przyznaniem przez Komisję odpowiednim strukturom i instytucjom uprawnień w zakresie zarządzania.

Ostateczny termin kwalifikowalności wydatków określa się w części II lub, w razie potrzeby, w porozumieniach finansowych.

2. Pomoc techniczna na wspieranie tworzenia systemów zarządzania i kontroli może się kwalifikować do finansowania przed pierwotnym przyznaniem uprawnień w zakresie zarządzania w odniesieniu do wydatków poniesionych po dniu 1 stycznia 2007 r.

Wszczęcie procedury zaproszeń do składnia wniosków lub zaproszeń do składania ofert może się również kwalifikować do finansowania przed pierwotnym przyznaniem uprawnień w zakresie zarządzania i po dniu 1 stycznia 2007 r., pod warunkiem że pierwotne przyznanie uprawnień w zakresie zarządzania nastąpi w terminie określonym w klauzuli zastrzeżenia, która zostanie włączona do odpowiednich działań lub zaproszeń i pod warunkiem uprzedniego zatwierdzenia stosownych dokumentów przez Komisję. Zaproszenia do składania wniosków lub zaproszenia do składania ofert mogą być anulowane lub zmienione w zależności od decyzji w sprawie przyznania uprawnień w zakresie zarządzania.

3. Na mocy rozporządzenia w sprawie IPA do finansowania nie kwalifikują się następujące wydatki:

a) podatki, w tym podatek od wartości dodanej;

b) opłaty celne i przywozowe lub opłaty innego rodzaju;

c) koszty związane z zakupem, najmem lub dzierżawą gruntów i istniejących budynków;

d) grzywny, kary finansowe oraz wydatki związane ze sporami sądowymi;

e) koszty operacyjne;

f) używany sprzęt;

g) opłaty bankowe, koszty gwarancji i podobne opłaty;

h) koszty przeliczenia walut, opłaty lub straty z tytułu wymiany walut związane z którymkolwiek rachunkiem bankowym prowadzonym w euro dla danego komponentu oraz koszty o charakterze czysto finansowym;

i) wkłady rzeczowe.

4. Wydatki finansowane na podstawie niniejszego rozporządzenia nie podlegają żadnemu innemu finansowaniu z budżetu Wspólnoty.

Artykuł 35

Sposób rozliczania wpływów

1. Wpływy do celów niniejszego rozporządzenia obejmują przychody z tytułu działania w okresie jego współfinansowania uzyskane ze sprzedaży, dzierżawy, usług, opłat wpisowych lub inne równoważne wpływy z wyjątkiem:

a) wpływów uzyskanych w całym cyklu gospodarczym współfinansowanych inwestycji w przypadku inwestycji w przedsiębiorstwa;

b) wpływów uzyskanych w ramach środka inżynierii finansowej, w tym kapitału podwyższonego ryzyka oraz funduszy pożyczkowych, funduszy gwarancyjnych, należności z tytułu leasingu;

c) w stosownym przypadku, wkładów sektora prywatnego na rzecz współfinansowania działań, które należy wykazać obok wkładu publicznego w tabelach finansowych programu.

2. Wpływy wymienione w ust. 1 stanowią dochód, który należy odjąć od kwoty wydatków kwalifikowalnych, poniesionych w związku z danym działaniem. Nie później niż w chwili zamknięcia programu wpływy takie należy odjąć – w całości lub proporcjonalnie, w zależności od tego, czy zostały wygenerowane w całości, czy tylko w części przez współfinansowane działanie – od odpowiednich wydatków kwalifikowalnych dotyczących danego działania.

3. Niniejszy artykuł nie stosuje się do:

— komponentu dotyczącego rozwoju regionalnego,

— dochodów generowanych przez infrastrukturę, o których mowa w art. 150.

Artykułu 36

Własność odsetek

Wszelkie odsetki naliczone na rachunkach bankowych dla danego komponentu prowadzonych w euro stanowią własność kraju beneficjenta. Wszelkie odsetki uzyskane z tytułu finansowania programu przez Wspólnotę księguje się na koncie tego programu, uznając je za zasoby danego kraju beneficjenta w formie krajowego wkładu publicznego, i zgłasza Komisji w chwili ostatecznego zamknięcia programu.

Artykuł 37

Finansowanie wspólnotowe

1. Wkład finansowy Wspólnoty przeznaczony na wydatki w ramach programów wieloletnich lub rocznych określa się zgodnie z przydziałami zaproponowanymi w wieloletnich orientacyjnych ramach finansowych, o których mowa w art. 5 rozporządzenia w sprawie IPA.

2. Wszelkie działania korzystające z pomocy w ramach poszczególnych komponentów IPA wymagają wniesienia wkładu krajowego i wspólnotowego.

Artykuł 38

Intensywność pomocy i wysokość wkładu Wspólnoty

1. Wysokość wkładu Wspólnoty oblicza się na podstawie wydatków kwalifikujących się do finansowania, określonych w części II dla każdego komponentu IPA.

2. Maksymalną orientacyjną kwotę wkładu Wspólnoty i maksymalną wysokość wkładu dla każdej osi priorytetowej określają decyzje finansowe w sprawie przyjęcia programów rocznych i wieloletnich dla każdego komponentu IPA.

ROZDZIAŁ IV

Zarządzanie finansowe

Sekcja 1

Zobowiązania budżetowe

Artykuł 39

Zasady

1. Zobowiązanie budżetowe odpowiadające pod względem wielkości zobowiązaniu prawnemu, które ma formę porozumienia finansowego z zainteresowanym krajem beneficjentem, przyjmuje się na podstawie decyzji finansowych w sprawie przyjęcia programów rocznych.

2. Decyzje finansowe w sprawie przyjęcia programów wieloletnich mogą przewidywać zawarcie wieloletnich zobowiązań prawnych, które mają formę porozumień finansowych z zainteresowanym krajem beneficjentem.

Zobowiązania budżetowe odpowiadające pod względem wielkości zobowiązaniu prawnemu można w takich przypadkach rozłożyć roczne raty przez okres kilku lat, o ile przewidziano to w decyzji finansowej i przy uwzględnieniu wieloletnich orientacyjnych ram finansowych. W odpowiedniej decyzji finansowej oraz w porozumieniu finansowym takie rozłożenie na raty podaje się w odpowiednich tabelach finansowych.

Sekcja 2

Przepisy dotyczące zarządzania finansowego

Artykuł 40

Płatności

1. Komisja wypłaca wkład Wspólnoty w ramach dostępnych środków finansowych. W przypadku programów wieloletnich każda płatność jest księgowana na koncie najwcześniej otwartych zobowiązań budżetowych danego komponentu IPA.

2. Płatności następują w formie płatności zaliczkowej, płatności okresowych oraz płatności salda końcowego.

3. Do dnia 28 lutego każdego roku kraj beneficjent przesyła Komisji informacje dotyczące przewidywanych wniosków o płatność na dany i na następny rok budżetowy w odniesieniu do każdego komponentu lub programu. Komisja, w stosownych przypadkach, może zwrócić się o przedstawienie uaktualnionej prognozy.

4. Wymiana informacji dotyczących transakcji finansowych między Komisją a instytucjami i strukturami, o których mowa w art. 21, odbywa się, w stosownych przypadkach, drogą elektroniczną z zastosowaniem procedur uzgodnionych między Komisją a krajem beneficjentem.

5. Łączna kwota płatności zaliczkowej i płatności okresowych nie przekracza 95 % wkładu Wspólnoty określonego w tabeli finansowej każdego programu.

6. W przypadku osiągnięcia pułapu określonego w ust. 5 krajowy urzędnik zatwierdzający w dalszym ciągu przekazuje Komisji wszelkie poświadczone wykazy wydatków, jak również informacje dotyczące odzyskanych kwot.

7. Kwoty określone w programach przedstawionych przez kraj beneficjenta, podane w poświadczonych wykazach wydatków, wnioskach o płatność i uwzględnione w wydatkach wykazanych w sprawozdaniach z realizacji, są denominowane w euro. Kraje beneficjenci przeliczają na euro kwoty wydatków poniesionych w walutach krajowych na podstawie miesięcznego kursu przeliczeniowego dla euro ustalonego przez Komisję dla miesiąca, w którym wydatki zostały zaksięgowane na rachunkach danej struktury operacyjnej.

8. Płatności dokonywane przez Komisję na rzecz funduszu narodowego przekazuje się na rachunek prowadzony w euro, zgodnie z przepisami art. 41, 42, 43, 44 i 45 oraz postanowieniami umów ramowych, sektorowych lub porozumień finansowych. Dla każdego programu IPA lub, w stosownych przypadkach, komponentu IPA otwiera się jeden rachunek prowadzony w euro i wykorzystuje go wyłącznie dla transakcji związanych z tym programem lub komponentem.

9. Kraje beneficjenci zapewniają przekazanie łącznej kwoty wkładu publicznego na rzecz beneficjentów końcowych we właściwym terminie i w pełnej wysokości. Nie nakłada się żadnych specjalnych opłat ani innych obciążeń o skutku równoważnym, które wpłynęłyby na zmniejszenie kwot należnych beneficjentom końcowym.

10. Kwoty wydatków mogą być pokrywane z środków finansowych Wspólnoty jedynie, gdy zostały poniesione i zapłacone przez beneficjenta końcowego. Kwoty wydatków zapłacone przez beneficjentów końcowych są udokumentowane pokwitowanymi fakturami lub dokumentami księgowymi o równoważnej wartości dowodowej bądź innymi odpowiednimi dokumentami, w przypadku gdy, zgodnie z programem, pomoc nie jest funkcją wydatków. Wydatki muszą być poświadczone przez krajowego urzędnika zatwierdzającego.

Artykuł 41

Warunki dopuszczalności wniosków o płatność

W celu zatwierdzenia wniosku o płatność przez Komisję należy spełnić minimalne wymogi, o których mowa w art. 42 ust. 1, art. 43 ust. 1 i w art. 45 ust. 1.

Artykuł 42

Płatność zaliczkowa

1. W przypadku wniosku o płatność zaliczkową minimalne wymogi, o których mowa w art. 41, są następujące:

a) krajowy urzędnik zatwierdzający powiadomił Komisję o otwarciu rachunku w euro;

b) obowiązują akredytacje udzielone przez właściwego urzędnika akredytującego i krajowego urzędnika zatwierdzającego oraz ważne są uprawnienia w zakresie zarządzania przyznane przez Komisję;

c) odpowiednie porozumienie finansowe weszło w życie.

2. Płatność zaliczkowa stanowi określony procent wkładu Wspólnoty na rzecz danego programu zgodnie z częścią II niniejszego rozporządzenia. W przypadku programów wieloletnich płatności zaliczkowe mogą być rozłożone na kilka lat budżetowych.

3. Jeżeli w ciągu 15 miesięcy od przekazania pierwszej raty płatności zaliczkowej nie wpłynie żaden wniosek o płatność w ramach danego programu, zwraca się Komisji całość kwoty płatności zaliczkowej. Taki zwrot nie ma wpływu na wkład Wspólnoty na rzecz danego programu.

4. Kwota przekazana tytułem płatności zaliczkowej jest rozliczana najpóźniej w chwili zamykania programu. W całym okresie realizacji programu krajowy urzędnik zatwierdzający korzysta z płatności zaliczkowej wyłącznie na finansowanie wydatków z wkładu Wspólnoty zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

Artykuł 43

Płatności okresowe

1. W przypadku wniosku o płatność okresową, minimalne wymogi, o których mowa w art. 41, są następujące:

a) krajowy urzędnik zatwierdzający przesłał Komisji wniosek o płatność i wykaz wydatków dotyczący danej płatności; wykaz wydatków poświadcza krajowy urzędnik zatwierdzający;

b) przestrzegane są pułapy pomocy wspólnotowej w ramach każdej osi priorytetowej, określone w decyzji finansowej Komisji;

c) struktura operacyjna przesłała Komisji roczne sektorowe sprawozdania z realizacji, o których mowa w art. 61 ust. 1, w tym najnowsze sprawozdanie;

d) instytucja audytowa przesłała Komisji, zgodnie z art. 29 ust. 2 lit. b) tiret pierwsze i drugie, najnowsze sprawozdanie z działalności audytowej i opinię w sprawie zgodności stosowanych systemów zarządzania i kontroli z wymogami niniejszego rozporządzenia lub określonymi w umowach i porozumieniach między Komisją a krajem beneficjentem;

e) obowiązują akredytacje udzielone przez właściwego urzędnika akredytującego i krajowego urzędnika zatwierdzającego oraz ważne są uprawnienia w zakresie zarządzania przyznane przez Komisję.

W przypadku niespełnienia jednego lub kilku wyżej wymienionych warunków kraj beneficjent, na żądanie Komisji i w ustalonym przez nią czasie, podejmuje niezbędne kroki w celu naprawy sytuacji.

2. W przypadku nieprzestrzegania obowiązujących przepisów lub niewłaściwego wykorzystania środków finansowych Wspólnoty, Komisja może zmniejszyć płatności okresowe na rzecz kraju beneficjenta bądź tymczasowo je zawiesić zgodnie z art. 46. Komisja informuje o tym odpowiednio kraj beneficjenta.

3. Zawieszenie lub zmniejszenie płatności okresowych jest zgodne z zasadą proporcjonalności i pozostaje bez uszczerbku dla decyzji dotyczących zgodności oraz decyzji dotyczących rozliczenia rachunków i korekt finansowych.

Artykuł 44

Obliczanie kwot płatności

Kwoty płatności oblicza się na podstawie wkładu Wspólnoty na rzecz finansowania danych działań do wysokości kwoty otrzymanej w wyniku zastosowania stawki współfinansowania określonej w decyzji finansowej dla każdej osi priorytetowej w odniesieniu do wydatków kwalifikowalnych, przy uwzględnieniu maksymalnego wkładu Wspólnoty przyznanego dla każdej osi priorytetowej.

Artykuł 45

Płatność salda końcowego

1. W przypadku płatności salda końcowego stosuje się termin określony w art. 166 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002, a minimalne wymogi, o których mowa w art. 41, są następujące:

a) krajowy urzędnik zatwierdzający przesłał Komisji wniosek o płatność salda końcowego i końcowy wykaz wydatków; końcowy wykaz wydatków poświadcza krajowy urzędnik zatwierdzający;

b) struktura operacyjna przesłała Komisji roczne sprawozdania sektorowe dotyczące danego programu, o których mowa w art. 61 ust. 1;

c) instytucja audytowa przesłała Komisji, zgodnie z art. 29 ust. 2 lit. b) tiret trzecie, opinię w sprawie końcowego wykazu wydatków, popartego końcowym sprawozdaniem z działalności audytowej;

d) obowiązują akredytacje udzielone przez właściwego urzędnika akredytującego i krajowego urzędnika zatwierdzającego oraz ważne są uprawnienia w zakresie zarządzania przyznane przez Komisję.

2. Automatycznie umarza się część zobowiązań budżetowych odnoszących się do programów wieloletnich wciąż otwartych w dniu 31 grudnia 2017 r., dla których dokumenty wymienione w ust. 1 nie zostały przekazane Komisji do dnia 31 grudnia 2018 r.

Artykuł 46

Zawieszenie płatności

1. Komisja może zawiesić całość lub część płatności, w przypadku gdy:

a) w systemie zarządzania i kontroli programu istnieje poważna wada mająca wpływ na rzetelność procedury poświadczania płatności, a w odniesieniu do której nie podjęto środków naprawczych; lub

b) wydatek ujęty w poświadczonym wykazie wydatków związany jest z poważną nieprawidłowością, która nie została poprawiona; lub

c) konieczne jest wyjaśnienie wątpliwości odnośnie do informacji podanych w wykazie wydatków.

2. Kraj beneficjent otrzyma możliwość przedstawienia uwag w terminie dwóch miesięcy, zanim Komisja zgodnie z ust. 1 podejmie decyzję o zawieszeniu płatności.

3. Komisja uchyli zawieszenie płatności, gdy kraj beneficjent podejmie niezbędne środki w celu naprawienia wady, nieprawidłowości lub wyjaśnienia wątpliwości, o których mowa w ust. 1.

W przypadku niepodjęcia przez kraj beneficjenta wymaganych środków Komisja może podjąć decyzję o anulowaniu całości lub części wkładu Wspólnoty na rzecz programu zgodnie z art. 51.

Artykuł 47

Zamknięcie programu

1. Po otrzymaniu przez Komisję wniosku o płatność program uznaje się za zamknięty z chwilą zaistnienia jednej z następujących okoliczności:

— dokonania przez Komisję płatności należnego salda końcowego,

— wystawienia przez Komisję nakazu odzyskania środków,

— umorzenia przez Komisję zobowiązań dotyczących przyznanych środków finansowych.

2. Zamknięcie programu nie narusza prawa Komisji do dokonania korekt finansowych w późniejszym terminie.

3. Zamknięcie programu nie ma wpływu na obowiązki kraju beneficjenta w zakresie dalszego przechowywania stosownych dokumentów zgodnie z art. 48.

Artykuł 48

Przechowywanie dokumentów

Kraj beneficjent przechowuje wszelkie dokumenty związane z danym programem przez co najmniej trzy lata po zamknięciu programu. Termin ten zostanie zawieszony w przypadku postępowania prawnego lub na należycie uzasadniony wniosek Komisji.

Artykuł 49

Korekty finansowe

1. W celu zapewnienia wykorzystania środków finansowych zgodnie z obowiązującymi przepisami Komisja stosuje procedury rozliczania rachunków lub mechanizmy korekt finansowych zgodnie z art. 53b ust. 4 i art. 53c ust. 2 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 i zasadami określonymi w umowach ramowych lub, o ile istnieją, w umowach sektorowych.

2. Korekty finansowe mogą wyniknąć w związku ze stwierdzeniem:

a) nieprawidłowości, w tym nadużycia finansowego; lub

b) niedociągnięcia lub wady systemów zarządzania i kontroli stosowanych przez kraj beneficjenta.

3. W przypadku stwierdzenia przez Komisję, że wydatki w ramach programów objętych niniejszym rozporządzeniem zostały poniesione w sposób naruszający obowiązujące przepisy, podejmuje ona decyzję w sprawie wysokości kwot, które należy wyłączyć z finansowania wspólnotowego.

4. Komisja dokonuje obliczenia i określa wartość każdej takiej korekty oraz związanych z nią kwot podlegających odzyskaniu na podstawie kryteriów i procedur, o których mowa w art. 51, 52 i 53. Oprócz przepisów niniejszego rozporządzenia stosuje się pozostałe postanowienia dotyczące korekt finansowych, które zostały zawarte w umowach sektorowych i porozumieniach finansowych.

Artykuł 50

Dostosowania finansowe

1. Krajowy urzędnik zatwierdzający, który jest w pierwszym rzędzie odpowiedzialny za badanie nieprawidłowości, dokonuje dostosowań finansowych w przypadku wykrycia nieprawidłowości lub zaniedbań w działaniach lub programach operacyjnych poprzez anulowanie całości lub części wkładu Wspólnoty przeznaczonego na dane działania lub programy operacyjne. Krajowy urzędnik zatwierdzający bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe wynikające dla wkładu Wspólnoty.

2. W przypadku nieprawidłowości krajowy urzędnik zatwierdzający odzyskuje wkład Wspólnoty wypłacony beneficjentowi zgodnie z krajowymi procedurami odzyskiwania nienależnie wypłaconych kwot.

Artykuł 51

Kryteria dokonywania korekt finansowych

1. Komisja może dokonać korekt finansowych poprzez anulowanie całości lub części wkładu Wspólnoty na rzecz programu w sytuacjach, o których mowa w art. 49 ust. 2.

2. W przypadku stwierdzenia indywidualnych przypadków nieprawidłowości Komisja bierze pod uwagę systemowy charakter nieprawidłowości w celu ustalenia, czy należy zastosować ryczałtową czy ekstrapolowaną wartość korekty finansowej.

3. Podejmując decyzję odnośnie do kwoty korekty, Komisja uwzględnia charakter i wagę nieprawidłowości oraz zakres i skutki finansowe niedociągnięć i wad stwierdzonych w systemie zarządzania i kontroli danego programu.

Artykuł 52

Procedura dokonywania korekt finansowych

1. Przed podjęciem decyzji w sprawie korekty finansowej Komisja informuje krajowego urzędnika zatwierdzającego o swoich wstępnych wnioskach i zwraca się o przedstawienie uwag w terminie dwóch miesięcy.

Jeżeli Komisja proponuje zastosowanie korekty finansowej według wartości ekstrapolowanej lub stawki ryczałtowej, kraj beneficjent ma możliwość ustalenia rzeczywistego zakresu nieprawidłowości w drodze analizy odpowiednich dokumentów. W porozumieniu z Komisją kraj beneficjent może ograniczyć zakres takiej analizy do stosownej części odnośnych dokumentów lub ich próby. Z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków termin przeznaczony na taką analizę nie przekracza kolejnego okresu dwóch miesięcy następującego po dwumiesięcznym okresie, o którym mowa w akapicie pierwszym.

2. Komisja uwzględnia wszelkie dowody przedstawione przez kraj beneficjenta w terminach określonych w ust. 1.

3. Komisja dołoży wszelkich starań w celu podjęcia decyzji w sprawie korekt finansowych w ciągu sześciu miesięcy od wszczęcia procedury, o której mowa w ust. 1.

Artykuł 53

Zwrot środków

1. Zwrot wszelkich środków do budżetu ogólnego Unii Europejskiej następuje przed terminem płatności wskazanym w nakazie odzyskania środków sporządzonym zgodnie z art. 72 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002. Termin płatności przypada na ostatni dzień drugiego miesiąca następującego po dniu wydania nakazu.

2. Wszelkie opóźnienia w zwrocie środków powodują naliczanie odsetek z tytułu zaległych płatności, począwszy od terminu płatności do dnia faktycznego dokonania płatności. Stopa takich odsetek wynosi półtora punktu procentowego powyżej stopy stosowanej przez Europejski Bank Centralny w głównych operacjach refinansowych obowiązującej w pierwszym dniu roboczym miesiąca, w którym przypada termin płatności.

Artykuł 54

Ponowne wykorzystanie wkładu Wspólnoty

1. Środki pochodzące z wkładu Wspólnoty anulowanego zgodnie z art. 49 przekazuje się do budżetu Wspólnoty wraz z odsetkami.

2. Wkład, który został anulowany lub odzyskany zgodnie z art. 50, nie może być ponownie wykorzystany na działanie lub działania, wobec których zastosowano procedurę odzyskania lub dostosowania ani też, w przypadku gdy odzyskanie lub dostosowanie dotyczy nieprawidłowości systemowej, na istniejące działania w ramach całości lub części osi priorytetowej, w obrębie której wystąpiła nieprawidłowość systemowa.

Sekcja 3

Zasady zarządzania scentralizowanego i wspólnego

Artykuł 55

Płatności

1. Wkład Wspólnoty wypłaca Komisja w granicach dostępnych środków finansowych.

2. Zgodnie z art. 81 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 płatności dokonuje się po przedstawieniu dowodu, że dane działanie jest zgodne z przepisami rozporządzenia w sprawie IPA, przepisami niniejszego rozporządzenia, umową lub dotacją.

3. Środki finansowe na pokrycie wydatków określonych w programach rocznych są udostępniane w drodze jednej lub kilku z następujących form: płatności całej należnej kwoty, płatności zaliczkowej, jednej lub kilku płatności okresowych; płatności salda końcowego należnych kwot.

4. Komisja, w miarę możliwości, dokonuje płatności w euro na rachunek prowadzony w euro.

Artykuł 56

Zamknięcie programu

1. Program zostaje zamknięty z chwilą zamknięcia wszystkich umów i dotacji finansowanych w ramach tego programu.

2. Po wpłynięciu wniosku o płatność salda końcowego umowę lub dotację uznaje się za zamkniętą z chwilą zaistnienia jednego ze zdarzeń, o których mowa w art. 47 ust. 1.

3. Zamknięcie umowy lub dotacji nie narusza prawa Komisji do dokonania korekt finansowych w późniejszym terminie.

ROZDZIAŁ V

Ocena i monitorowanie

Artykuł 57

Ocena

1. Ocena ma na celu poprawę jakości, skuteczności i spójności pomocy z funduszy Wspólnoty oraz strategii i realizacji programów.

2. Dokumenty dotyczące wieloletniego planowania orientacyjnego, o których mowa w art. 5, są poddawane regularnej kontroli ex ante przeprowadzanej przez Komisję.

3. Komisja może również przeprowadzać ocenę strategiczną.

4. Programy są poddawane ocenie ex ante i ocenie okresowej, a w stosownych przypadkach – ocenie ex post zgodnie ze szczególnymi przepisami określonymi w części II każdego komponentu IPA i art. 21 rozporządzenia Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002.

5. W okresie realizacji programu przeprowadza się co najmniej jedną ocenę okresową, zwłaszcza wtedy, gdy w wyniku monitorowania programu ujawniono istotne odstępstwa od pierwotnie przyjętych celów.

6. Przeprowadzenie oceny ex post wobec wdrażania pomocy należy do obowiązków Komisji. Ocena ex post obejmuje możliwe do stwierdzenia wyniki realizacji określonego komponentu IPA. W przypadku wspólnego zarządzania ocena ex post może być przeprowadzana wspólnie z innymi podmiotami finansującymi.

7. Wyniki oceny ex ante i oceny okresowej bierze się pod uwagę w cyklu programowania i realizacji.

8. Komisja opracowuje metody oceny, łącznie z określeniem standardów jakości oraz wykorzystaniem obiektywnych i wymiernych wskaźników.

Artykuł 58

Monitorowanie w przypadku zarządzania zdecentralizowanego

1. W przypadku zarządzania zdecentralizowanego kraj beneficjent w ciągu sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia powołuje komitet monitorujący ds. IPA, w porozumieniu z narodowym koordynatorem ds. IPA i Komisją, w celu zapewnienia spójnej i skoordynowanej realizacji komponentów IPA.

2. Komitet monitorujący ds. IPA upewnia się co do ogólnej skuteczności, jakości i zgodności realizacji wszystkich programów i działań pod kątem osiągnięcia celów określonych w porozumieniach finansowych i dokumentach dotyczących wieloletniego planowania orientacyjnego. W tym celu opiera się na informacjach dostarczonych przez sektorowe komitety monitorujące, o których mowa w art. 59 ust. 3.

3. Komitet monitorujący ds. IPA może przedstawiać Komisji, krajowemu koordynatorowi ds. IPA i krajowemu urzędnikowi zatwierdzającemu propozycje dotyczące wszelkich działań mających na celu zapewnienie spójności i koordynacji między programami i działaniami realizowanymi w ramach różnych komponentów, a także wszelkich odnoszących się do wszystkich komponentów środków naprawczych niezbędnych do zapewnienia osiągnięcia ogólnych celów udzielanej pomocy oraz zwiększenia jej ogólnej skuteczności. Komitet może również przedstawiać sektorowemu komitetowi monitorującemu (sektorowym komitetom monitorującym) odpowiednie propozycje decyzji w sprawie środków naprawczych w celu zapewnienia osiągnięcia celów programów i zwiększenia skuteczności pomocy udzielanej w ramach danych programów lub komponentu (komponentów) IPA.

4. Komitet monitorujący ds. IPA przyjmuje regulamin wewnętrzny zgodnie z mandatem komitetu monitorującego ustanowionym przez Komisję oraz w ramach instytucjonalnego, prawnego i finansowego porządku danego kraju beneficjenta.

5. O ile w mandacie określonym przez Komisję nie przewidziano inaczej, stosuje się przepisy niniejszego ustępu.

W skład komitetu monitorującego IPA wchodzą przedstawiciele Komisji, narodowy koordynator ds. IPA, krajowy urzędnik zatwierdzający, przedstawiciele struktur operacyjnych oraz koordynator strategiczny.

Przedstawiciel Komisji i narodowy koordynator ds. IPA współprzewodniczą posiedzeniom komitetu monitorującego IPA.

Komitet monitorujący ds. IPA zbiera się co najmniej raz w roku. Można zwoływać dodatkowe posiedzenia komitetu, w szczególności gdy są one poświęcone określonym zagadnieniom tematycznym.

Artykuł 59

Sektorowe komitety monitorujące w przypadku zarządzania zdecentralizowanego

1. Komitet monitorujący ds. IPA jest wspomagany przez komitety monitorujące ustanowione dla komponentów IPA w ciągu sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, zgodnie ze szczegółowymi przepisami określonymi w części II. Sektorowe komitety monitorujące są związane z programami lub komponentami. W zależności od przypadku w ich skład mogą wchodzić przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego.

2. Każdy komitet sektorowy upewnia się co do skuteczności i jakości realizacji danych programów i działań zgodnie ze szczegółowymi przepisami ustanowionymi w odniesieniu do każdego komponentu w części II oraz w odniesieniu do odpowiednich umów sektorowych lub porozumień finansowych. Komitet może przedstawiać Komisji i narodowemu koordynatorowi ds. IPA, z kopią dla krajowego urzędnika zatwierdzającego, propozycje decyzji w sprawie środków naprawczych w celu zapewnienia osiągnięcia celów programu i zwiększenia skuteczności udzielanej pomocy.

3. Sektorowe komitety monitorujące podlegają komitetowi monitorującemu IPA. Dostarczają one komitetowi monitorującemu IPA w szczególności informacje na temat:

a) postępu w realizacji programów według osi priorytetowych oraz, w stosownych przypadkach, według środków i działań; informacje te dotyczą między innymi osiągniętych rezultatów, finansowych wskaźników realizacji oraz innych wskaźników i mają na celu usprawnienie realizacji programów;

b) wszelkich aspektów funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli zgłoszonych przez instytucję audytową, krajowego urzędnika zatwierdzającego lub właściwego urzędnika akredytującego.

Artykuł 60

Monitorowanie w przypadku zarządzania scentralizowanego i wspólnego

W przypadku zarządzania scentralizowanego i wspólnego Komisja może podjąć wszelkie działania, które uzna za niezbędne w celu monitorowania danych programów. W przypadku zarządzania wspólnego działania te może podejmować wspólnie z zainteresowaną organizacją międzynarodową (organizacjami międzynarodowymi).

Artykuł 61

Roczne i końcowe sprawozdania z realizacji programów

1. Struktury operacyjne sporządzają roczne sprawozdania sektorowe i końcowe sprawozdania sektorowe z realizacji programów, które im podlegają, zgodnie z procedurami określonymi w części II każdego komponentu IPA.

Roczne sprawozdania sektorowe z realizacji obejmują rok budżetowy. Końcowe sprawozdania sektorowe z realizacji obejmują cały okres realizacji programów i mogą zawierać ostatnie roczne sprawozdanie sektorowe.

2. Sprawozdania, o których mowa w ust. 1, przesyła się narodowemu koordynatorowi ds. IPA, krajowemu urzędnikowi zatwierdzającemu i Komisji po przeanalizowaniu ich przez sektorowe komitety monitorujące.

3. Na podstawie sprawozdań, o których mowa w ust. 1, narodowy koordynator ds. IPA przesyła Komisji i krajowemu urzędnikowi zatwierdzającemu, po przeanalizowaniu przez komitet monitorujący ds. IPA, roczne i końcowe sprawozdania z wdrażania pomocy udzielanej na podstawie rozporządzenia w sprawie IPA.

4. Roczne sprawozdanie z wdrażania, o którym mowa w ust. 3, które należy przesłać do dnia 31 sierpnia każdego roku, a po raz pierwszy w 2008 r., ujmuje w syntetycznej formie treść rocznych sprawozdań sektorowych odnoszących się do poszczególnych komponentów i zawiera informacje dotyczące:

a) postępu osiągniętego we wdrażaniu pomocy Wspólnoty w odniesieniu do priorytetów określonych w dokumencie wieloletniego planowania orientacyjnego i w poszczególnych programach;

b) finansowych aspektów wdrażania pomocy Wspólnoty.

5. Końcowe sprawozdanie z wdrażania, o którym mowa w ust. 3, obejmuje cały okres wdrażania pomocy i może zawierać najnowsze sprawozdanie roczne wymienione w ust. 4.

ROZDZIAŁ VI

Promocja i wizualizacja

Artykuł 62

Informacja i promocja

1. W przypadku zarządzania scentralizowanego i wspólnego informacji na temat programów i działań dostarcza Komisja, w razie potrzeby przy pomocy krajowego koordynatora ds. IPA. W przypadku zarządzania zdecentralizowanego oraz we wszystkich przypadkach, w których programy lub części programów w ramach komponentu dotyczącego współpracy transgranicznej nie są wdrażane w drodze zarządzania dzielonego, informacji na temat programów i działań dostarczają kraj beneficjent i narodowy koordynator ds. IPA oraz zapewniają ich promocję. W przypadku zarządzania dzielonego informacji o programach i działaniach dostarczają państwa członkowskie, kraje beneficjenci i instytucje zarządzające, o których mowa w art. 103, oraz zajmują się ich rozpowszechnianiem. Informacje są przeznaczone dla obywateli i beneficjentów, a mają na celu podkreślanie roli Wspólnoty i zapewnienie przejrzystości pomocy.

2. W przypadku zarządzania zdecentralizowanego struktury operacyjne są odpowiedzialne za publikację list beneficjentów końcowych, nazw działań i kwot środków finansowych Wspólnoty przyznanych na finansowanie tych działań. Dbają one, aby beneficjent końcowy był poinformowany, że zatwierdzenie finansowania jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na umieszczenie go na publikowanej liście beneficjentów. Wszelkie dane osobowe podane na liście przetwarza się zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady (10).

3. Zgodnie z art. 90 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 Komisja publikuje odpowiednie informacje dotyczące zamówień. Informacje o wynikach procedury zamówień Komisja publikuje w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, na stronie internetowej EuropeAid i we wszystkich innych odpowiednich środkach przekazu zgodnie z procedurami udzielania zamówień obowiązującymi w odniesieniu do działań zewnętrznych Wspólnoty.

Artykuł 63

Wizualizacja

1. Komisja i właściwe organy władz krajowych, regionalnych lub lokalnych krajów beneficjentów uzgadniają spójny pakiet działań w celu udostępnienia i rozpowszechnienia w krajach beneficjentach informacji na temat pomocy udzielonej na podstawie rozporządzenia w sprawie IPA.

Procedury realizacji takich działań są określone w umowach sektorowych i porozumieniach finansowych.

2. Za realizację działań, o których mowa w ust. 1, odpowiadają beneficjenci końcowi, a są one finansowane z kwoty przydzielonej na rzecz odpowiedniego programu lub działania.

CZĘŚĆ II

PRZEPISY SZCZEGÓŁOWE

TYTUŁ I

KOMPONENT DOTYCZĄCY POMOCY W OKRESIE PRZEJŚCIOWYM I ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO

ROZDZIAŁ I

Cel pomocy i kwalifikowalność

Artykuł 64

Obszary pomocy

1. Pomoc w ramach komponentu, o którym mowa, może być przyznana krajom beneficjentom w szczególności w następujących obszarach:

a) umacnianie instytucji demokratycznych i praworządności;

b) propagowanie i ochrona praw podstawowych oraz swobód zawartych w Europejskiej karcie praw podstawowych;

c) reforma administracji publicznej;

d) reformy w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, takie jak reforma sytemu prawnego, policji, prokuratury, sądownictwa, więziennictwa oraz systemu kontroli celnej i kontroli granicznej ze szczególnym uwzględnieniem poprawy sytuacji w dziedzinie zwalczania korupcji, przestępczości zorganizowanej, terroryzmu i nielegalnej migracji oraz ustanowienia systemów informacyjnych związanych z tymi dziedzinami;

e) reforma uregulowań prawnych, w tym wsparcia inwestycji na rzecz wyposażenia kluczowych instytucji, których infrastruktura lub zdolność w zakresie monitorowania i egzekwowania przepisów prawa wymaga wzmocnienia;

f) ustanowienie lub wzmocnienie systemów kontroli finansowej;

g) wzmocnienie gospodarki rynkowej, w szczególności poprzez udzielanie pomocy w samoorganizacji podmiotów gospodarczych i bezpośrednie wspieranie działalności gospodarczej, między innymi w drodze wspierania sektora prywatnego oraz pomocy przy restrukturyzacji przemysłu, a także poprzez dywersyfikację gospodarki, unowocześnianie najważniejszych sektorów i wprowadzanie usprawnień w określonych dziedzinach;

h) rozwój społeczeństwa obywatelskiego oraz dialog między organami rządowymi i pozarządowymi mający na celu wspieranie demokracji, praworządności, praw człowieka, poszanowania i ochrony mniejszości narodowych oraz dialogu dotyczącego społeczeństwa obywatelskiego;

i) zainicjowanie dialogu społecznego jako elementu dobrych rządów oraz mającego na celu promowanie godziwych i sprawiedliwych warunków pracy;

j) wspieranie integracji mniejszości narodowych, środki mające na celu pojednanie i budowanie zaufania we wszystkich grupach społecznych;

k) polityka w zakresie ochrony środowiska naturalnego oparta na wysokim poziomie ochrony, propagowaniu zasady „zanieczyszczający płaci”, zrównoważonym wykorzystaniu zasobów naturalnych, efektywności energetycznej, odnawialnych źródłach energii i stopniowym przyjmowaniu polityki Wspólnoty we wszystkich obszarach obejmujących przeciwdziałanie zmianom klimatycznym;

l) poprawa dostępu małych i średnich przedsiębiorstw oraz organów administracji publicznej do instrumentów finansowych;

m) rozwój instytucjonalny w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego, gospodarowania odpadami radioaktywnymi i ochrony przed promieniowaniem zgodnie z dorobkiem prawnym Wspólnoty i najlepszymi praktykami stosowanymi w Unii Europejskiej;

n) wspieranie udziału w programach wspólnotowych, zwłaszcza w programach mających na celu podnoszenie świadomości na temat obywatelstwa europejskiego, i przygotowywanie do udziału w agencjach Wspólnoty.

2. Poza obszarami, o których mowa w ust. 1, pomoc w ramach tego komponentu może być również przyznana krajom beneficjentom, wymienionym w załączniku II do rozporządzenia w sprawie IPA, na następujące cele:

a) rozwój społeczny, gospodarczy i terytorialny obejmujący między innymi inwestycje w obszarze rozwoju regionalnego, rozwoju zasobów ludzkich i rozwoju obszarów wiejskich zgodnie z art. 2 ust. 3 lit. b) rozporządzenia w sprawie IPA;

b) usuwanie barier na drodze ku integracji społecznej oraz wsparcie dla integracyjnych rynków pracy, zwłaszcza poprzez działania mające na celu podwyższanie poziomu życia, walkę z bezrobociem oraz wzmacnianie zasobów ludzkich;

c) wspieranie sektora produkcji i usług oraz poprawa infrastruktury związanej z działalności gospodarczą;

d) dostosowanie, zreformowanie lub, w stosownych przypadkach, stworzenie systemów kształcenia i systemów szkolenia zawodowego;

e) poprawa dostępu do sieci transportowych, informacyjnych, energetycznych i innych sieci oraz połączeń wzajemnych między tymi sieciami;

f) reforma systemów opieki zdrowotnej;

g) usprawnienie systemów informacji i komunikacji.

Artykuł 65

Formy pomocy

1. Pomoc w ramach niniejszego komponentu może być udzielona zwłaszcza poprzez:

a) środki współpracy administracyjnej na szkolenia i wymianę informacji z udziałem ekspertów sektora publicznego oddelegowanych przez państwa członkowskie lub organizacje międzynarodowe, w szczególności poprzez instrumenty współpracy bliźniaczej, współpracy bliźniaczej w wersji uproszczonej (twinning light) i TAIEX;

b) pomoc techniczną;

c) inwestycje w infrastrukturę regulacyjną, w tym inwestycje niezależnych zewnętrznych instytucji wielostronnych, w szczególności wspierające dostosowanie do norm i standardów Unii Europejskiej. Przedsięwzięcia te są ukierunkowane na kluczowe instytucje regulacyjne i realizowane na podstawie przejrzystej strategii dotyczącej reformy administracji publicznej i zgodnie z dorobkiem prawnym Wspólnoty;

d) programy przyznawania dotacji;

e) pomoc w przygotowaniu projektów;

f) wdrażanie instrumentów finansowych we współpracy z organizacjami finansowymi;

g) wsparcie budżetowe, zgodnie z przepisami art. 15 ust. 1 rozporządzenia w sprawie IPA.

2. Pomoc w ramach niniejszego komponentu mogą również otrzymać kraje beneficjenci wymienieni w załączniku II do rozporządzenia w sprawie IPA za pomocą środków i działań o charakterze podobnym do przewidzianego w komponentach dotyczący rozwoju regionalnego, rozwoju zasobów ludzkich i rozwoju obszarów wiejskich, w tym działań o charakterze inwestycyjnym.

3. Pomoc może być wykorzystana na pokrycie kosztów wkładu Wspólnoty na rzecz misji międzynarodowych, inicjatyw lub organizacji działających w obszarach będących przedmiotem zainteresowania kraju beneficjenta, w tym kosztów administracyjnych.

Artykuł 66

Kwalifikowalność wydatków

1. Wydatki w ramach niniejszego komponentu są kwalifikowalne, jeżeli zostały poniesione po zakończeniu procedur udzielania zamówień, podpisaniu umów i przyznaniu dotacji z wyjątkiem przypadków przewidzianych w rozporządzeniu (WE, Euratom) nr 1605/2002.

2. Uzupełniając zasady określone w art. 34 ust. 3, nie są kwalifikowalne następujące wydatki:

a) koszty leasingu;

b) koszty amortyzacji.

3. Na zasadzie odstępstwa od art. 34 ust. 3 decyzje w sprawie kwalifikowalności następujących wydatków zapadają indywidualnie w przypadku:

a) kosztów operacyjnych, w tym kosztów najmu, odnoszących się wyłącznie do okresu współfinansowania działania;

b) podatków od wartości dodanej w przypadku spełnienia następujących warunków: (i) podatki od wartości dodanej nie podlegają zwrotowi w żadnej formie; (ii) ustalono, że zostały one zapłacone przez kraj beneficjenta; oraz (iii) są wyraźnie wykazane we wniosku projektowym.

Artykuł 67

Intensywność pomocy i wysokość wkładu Wspólnoty

1. Do celów niniejszego komponentu wydatki kwalifikowalne, o których mowa w art. 38 ust. 1, opierają się w przypadku zarządzania zdecentralizowanego na kwocie wydatków publicznych, a w przypadku zarządzania scentralizowanego i wspólnego – na całkowitej kwocie wydatków.

2. W przypadku zarządzania zdecentralizowanego do pomocy udzielanej w ramach komponentu, o którym mowa, stosuje się – oprócz ogólnych zasad ustanowionych w art. 37 i 38 – niniejszy ustęp.

W przypadku dotacji od beneficjentów końcowych można wymagać wniesienia wkładu na finansowanie kwalifikowalnych kosztów działania. W przypadku działań o charakterze inwestycyjnym wkład Wspólnoty nie przekracza 75 % kwoty wydatków publicznych, a pozostałe 25 % pochodzi ze środków publicznych kraju beneficjenta. Jednak w wyjątkowych i należycie uzasadnionych okolicznościach wkład Wspólnoty może przekroczyć 75 % kwoty wydatków publicznych.

Działania dotyczące rozwoju instytucjonalnego wymagają pewnego współfinansowania ze strony beneficjenta końcowego lub środków publicznych kraju beneficjenta. Jednakże w należycie uzasadnionych przypadkach działania dotyczące rozwoju instytucjonalnego mogą być finansowane w 100 % z funduszy wspólnotowych.

Pomoc udzielana za pośrednictwem środków współpracy administracyjnej, o których mowa w art. 65 ust. 1 lit. a), może być w finansowana 100 % z funduszy wspólnotowych.

3. W przypadku zarządzania scentralizowanego lub wspólnego decyzje w sprawie wysokości wkładu Wspólnoty, który może wynieść 100 % wydatków kwalifikowalnych, podejmuje Komisja.

ROZDZIAŁ II

Programowanie

Artykuł 68

Ramy programowania

Pomoc przyznaje się zasadniczo w postaci:

— programów krajowych,

— programów i udogodnień regionalnych i horyzontalnych.

Artykuł 69

Programy krajowe

1. Programy krajowe Komisja przyjmuje corocznie na podstawie wniosków projektowych przedkładanych przez kraj beneficjenta, które powinny uwzględniać zasady i priorytety ustanowione w dokumentach wieloletniego planowania orientacyjnego, o których mowa w art. 5.

2. We wnioskach projektowych uwzględnia się w szczególności osie priorytetowe dla danego kraju beneficjenta, które mogą obejmować obszary pomocy określone w art. 64. Konsultacje z właściwymi zainteresowanymi stronami następują podczas opracowywania tych wniosków.

3. W wyniku rozmów o wnioskach projektowych między Komisją a krajem beneficjentem kraj beneficjent przedstawia Komisji co roku karty projektów. Karty te zawierają wyraźnie określone osie priorytetowe, przewidywane działania i wybrane metody ich realizacji. Na podstawie kart projektów Komisja przygotowuje propozycje finansowania.

4. Propozycje finansowania przyjmuje się w drodze decyzji finansowej zgodnie z art. 8.

5. Porozumienie finansowe, o którym mowa w art. 8, zawierają Komisja i kraj beneficjent.

Artykuł 70

Udział w programach Wspólnoty w ramach programów krajowych

1. Pomoc może być udzielona na wsparcie udziału krajów beneficjentów w programach wspólnotowych. Udział ten określa się w programach krajowych.

2. Łączne środki przyznane w ramach wspólnotowego wsparcia udziału w programach wspólnotowych nie przekracza limitu określonego w programach krajowych.

3. Udział krajów beneficjentów w programach wspólnotowych podlega