PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 170/1

DECYZJA KOMISJI

z dnia 25 stycznia 2012 r.

w sprawie środka pomocy SA.14588 (C 20/09) udzielonego przez Belgię na rzecz De Post-La Poste (obecnie bpost)

(notyfikowana jako dokument nr C(2012) 178)

(Jedynie teksty w języku francuskim i niderlandzkim są autentyczne)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2012/321/UE)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy (1),

uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),

po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanymi artykułami (2) i uwzględniając otrzymane odpowiedzi,

a także mając na uwadze, co następuje:

1. PROCEDURA

1.1. STWIERDZENIE NIEWAŻNOŚCI DECYZJI KOMISJI Z 2003 r. PRZEZ SĄD

(1) Dnia 3 grudnia 2002 r. władze belgijskie poinformowały (3) Komisję o podwyższeniu kapitału przedsiębiorstwa De Post-La Poste (zwanego dalej „DPLP”, obecnie „bpost” (4)), belgijskiego operatora pocztowego. Po wstępnym zbadaniu zgłoszenia Komisja postanowiła dnia 23 lipca 2003 r. (5) nie wnosić sprzeciwu wobec zgłoszonego środka. W swojej decyzji Komisja uznała, że zastrzyk kapitałowy, wraz z innymi środkami na rzecz przedsiębiorstwa DPLP określonymi w ramach wstępnego postępowania wyjaśniającego, nie stanowił nadwyżki rekompensaty z tytułu kosztów netto poniesionych w związku z wypełnianiem zadań w zakresie świadczenia usługi publicznej w latach 1992–2002.

(2) Decyzja Komisji została zaskarżona przed Sądem dnia 27 listopada 2003 r. przez przedsiębiorstwo Deutsche Post AG i jego belgijską spółkę zależną DHL International (6). Dnia 10 lutego 2009 r. Sąd stwierdził nieważność decyzji Komisji. Sąd stwierdził, że Komisja podjęła decyzję o niewnoszeniu zastrzeżeń, pomimo poważnych trudności, ze względu na które powinna była wszcząć formalne postępowanie wyjaśniające.

(3) W kwietniu 2009 r. Belgia złożyła odwołanie (7) (C-148/09) do Trybunału Sprawiedliwości od stwierdzenia przez Sąd nieważności decyzji Komisji z dnia 23 lipca 2003 r.

(4) W dniu 22 września 2011 r. Trybunał oddalił odwołanie Belgii i uznał, że Sąd słusznie stwierdził nieważność decyzji Komisji z 2003 r.

1.2. SKARGA DOTYCZĄCA POMOCY W ZAKRESIE DYSTRYBUCJI PRASY

(5) W 2005 roku, na mocy zarówno zasad ochrony konkurencji, jak i zasad pomocy państwa, część prywatnych belgijskich przedsiębiorstw zajmujących się dystrybucją prasy zaskarżyła (8) umowę dotyczącą dystrybucji prasy zawartą przez władze belgijskie i przedsiębiorstwo DPLP. W ramach umowy powierza się przedsiębiorstwu DPLP zadania w zakresie świadczenia usługi publicznej polegającej na dystrybucji prasy na terenie całej Belgii oraz ustala się stawki za świadczenie tej usługi oraz rekompensatę, która przysługuje przedsiębiorstwu DPLP z tytułu kosztów dodatkowych poniesionych w związku z wykonywaniem tego obowiązku. Głównym przedmiotem skargi są stawki za usługi świadczone przez przedsiębiorstwo DPLP, które zdaniem skarżących są tak niskie, że skutecznie eliminują każdą potencjalną konkurencję.

(6) W odniesieniu do zasad pomocy państwa Komisja odrzuciła skargę, ponieważ ze wstępnej oceny wynikało, że nie doszło do nadwyżki rekompensaty kosztów dodatkowych usługi publicznej. W maju 2009 r. skarżący zakwestionowali jednak to wstępne stanowisko, przedstawili dodatkowe informacje i wystąpili do Komisji o przeprowadzenie szczegółowego postępowania wyjaśniającego.

1.3. CZWARTA UMOWA O ZARZĄDZANIE (LATA 2005–2010)

(7) Badając skargę dotyczącą rekompensaty za dystrybucję prasy, Komisja dowiedziała się, że Belgia w 2005 r. zawarła z przedsiębiorstwem DPLP umowę o zarządzanie („contrat de gestion”), która nie została zgłoszona Komisji i w której przewidziano wypłatę rekompensaty za usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym. W związku z tym Komisja wszczęła sprawę z urzędu (9) i wezwała Belgię do udzielenia informacji w kwietniu 2007 r.

(8) W grudniu 2007 r. władze belgijskie odpowiedziały, że nie uznają rekompensaty z tytułu usługi świadczonej w ogólnym interesie gospodarczym za pomoc państwa, ponieważ spełnia ona wszystkie cztery warunki określone w wyroku w sprawie Altmark (10). Następnie władze belgijskie przedstawiły informacje dotyczące czwartej umowy o zarządzanie, w szczególności w odniesieniu do systemu księgowania kosztów stosowanego do obliczania rekompensaty wypłacanej przez państwo.

(9) Następnie środki, które były przedmiotem sprawy wszczętej z urzędu i skarg, objęto formalnym postępowaniem wyjaśniającym C20/09 wszczętym w dniu 23 lipca 2009 r.

1.4. DECYZJA O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA

(10) Uwzględniając stwierdzenie przez Sąd nieważności decyzji Komisji z dnia 23 lipca 2003 r. i po zbadaniu informacji przedstawionych przez władze belgijskie na temat przedmiotowego środka, w dniu 13 lipca 2009 r. Komisja podjęła decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego określonego w art. 108 ust. 2 TFUE (11).

(11) Decyzję Komisji o wszczęciu postępowania opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia uwag.

1.5. UWAGI WŁADZ BELGIJSKICH DOTYCZĄCE DECYZJI O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA

(12) W dniu 13 sierpnia 2009 r. władze belgijskie przedstawiły uwagi, po czym przedstawiły dalsze uwagi w dniach 10 września 2009 r., 12 października 2009 r., 23 kwietnia 2010 r., 26 kwietnia 2010 r., 19 października 2010 r., 19 listopada 2010 r., 21 grudnia 2010 r., 18 stycznia 2011 r., 17 lutego 2011 r., 2 marca 2011 r., 29 marca 2011 r., 11 kwietnia 2011 r., 10 maja 2011 r., 27 maja 2011 r., 14 czerwca 2011 r., 10 sierpnia 2011 r., 26 sierpnia 2011 r., 7 października 2011 r., 14 grudnia 2011 r., 19 grudnia 2011 r., 20 grudnia 2011 r. i 26 grudnia 2011 r. Władze belgijskie zwróciły uwagę, że w dniu 22 kwietnia 2009 r. wniosły odwołanie od wyroku Sądu z dnia 10 lutego 2009 r. i przedstawiły wyjaśnienia dotyczące rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych oraz innych środków ad hoc na rzecz przedsiębiorstwa DPLP.

1.6. UWAGI STRON TRZECICH DOTYCZĄCE DECYZJI O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA I UWAGI WŁADZ BELGIJSKICH DOTYCZĄCE UWAG STRON TRZECICH

(13) W dniu 28 sierpnia 2009 r. uwagi przedstawiły Deutsche Post AG i DHL International NV/SA.

(14) Vlaamse Federatie van Persverspreiders (niderlandzkojęzyczne stowarzyszenie dystrybutorów prasy, zwane dalej „VFP”) i Prodipresse („Union des professionnels de la diffusion de la presse”, francuskojęzyczne stowarzyszenie dystrybutorów prasy) przedstawiły uwagi w dniu 28 sierpnia 2009 r.

(15) Spółka Belgische Distributiedienst NV/Belgique Diffusion SA (konkurent DPLP na rynku dystrybucji prasy, zwana dalej „BD”) przedstawiła uwagi w dniu 28 sierpnia 2009 r.

(16) Association Belge des Editeurs de Journaux/Belgische Vereniging van Dagbladuitgevers (belgijskie stowarzyszenie wydawców gazet) przedstawiło uwagi w dniu 28 sierpnia 2009 r.

2. SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚRODKÓW POMOCY

2.1. STATUS PRAWNY I DZIAŁALNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA DPLP

(17) Poczta belgijska była agencją państwową („Régie des Postes”) do 1992 r., w którym uzyskała odrębną osobowość prawną („enterprise publique autonome”, samodzielne przedsiębiorstwo publiczne). W 2000 r. jej status prawny zmienił się na „société anonyme de droit public” (spółka akcyjna będąca własnością państwa).

(18) W 2010 r. dochód z działalności operacyjnej przedsiębiorstwa DPLP wyniósł 2 318 mln EUR, a jego zysk z działalności operacyjnej – 319 mln EUR. Na koniec 2010 r. przedsiębiorstwo DPLP zatrudniało 33 616 osób. Tytułem porównania, w 2002 r. liczba pracowników przedsiębiorstwa wynosiła 42 000 osób. Koszty osobowe stanowiły 65 % łącznych kosztów operacyjnych.

(19) Akcjonariuszem mniejszościowym posiadającym 50 % akcji minus jedna akcja jest prywatny inwestor CVC Capital Partners. Akcjonariuszem większościowym jest państwo belgijskie.

2.2. PRZEGLĄD ODPOWIEDNICH ŚRODKÓW PAŃSTWOWYCH

2.2.1. Zadania w zakresie świadczenia usługi publicznej w okresie 1992–2010

(20) Przedsiębiorstwu DPLP powierzono zadania w zakresie świadczenia usługi publicznej na mocy ustawy w sprawie usług pocztowych (12) i zawarto z nim cztery następujące po sobie umowy o zarządzanie obejmujące cały okres objęty postępowaniem wyjaśniającym, tj. lata 1992–2010.

2.2.1.1. Obowiązki świadczenia usługi publicznej określone w umowach o zarządzanie

(21) Umowy o zarządzanie określają zasady i warunki wykonywania zadań podejmowanych przez przedsiębiorstwo DPLP w ramach jego działalności prowadzonej w interesie publicznym i ustalają wysokość interwencji finansowej państwa belgijskiego.

(22) Od czasu nadania przedsiębiorstwu DPLP osobowości prawnej w 1992 r. podpisało ono cztery umowy o zarządzanie z państwem belgijskim obejmujące następujące okresy (13): 1) pierwsza umowa: 14.9.1992 r. – 31.12.1996 r.; 2) druga umowa: 1.1.1997 r. – 23.9.2002 r.; 3) trzecia umowa: 24.9.2002 r. – 23.9.2005; 4) czwarta umowa: 24.9.2005 r. – 23.9.2010 r., przedłużona do czasu zawarcia nowej umowy.

(23) W umowach o zarządzanie określono zadania w zakresie świadczenia usługi publicznej. Zadania w zakresie świadczenia usługi publicznej określone przez państwo belgijskie w obowiązującej umowie o zarządzanie są następujące (14): Usługi pocztowe (i) powszechna usługa pocztowa; (ii) dystrybucja gazet codziennych; (iii) dystrybucja czasopism; (iv) dystrybucja materiałów wyborczych; (v) specjalne stawki dla organizacji niedochodowych; (vi) poczta niepodlegająca opłatom pocztowym (korespondencja królewska i inna specjalna korespondencja); (vii) międzynarodowe usługi pocztowe; (viii) międzynarodowe paczki. Usługi finansowe (ix) przyjmowanie depozytów gotówkowych na pocztowych rachunkach bieżących; (x) nadawanie przekazów pocztowych; (xi) doręczanie do domu emerytur, rent rodzinnych i rent inwalidzkich; (xii) wypłaty należności za udział w wyborach; (xiii) księgowanie środków finansowych i dokumentów związanych z mandatami drogowymi; (xiv) zezwolenia na połów ryb. Sprzedaż znaczków (xv) sprzedaż znaczków. Inne usługi publiczne (xvi) społeczna rola listonosza; (xvii) właściwe informowanie społeczeństwa; (xviii) drukowanie i dostarczanie poczty elektronicznej; (xix) usługi w zakresie certyfikacji wiadomości poczty elektronicznej; (xx) usługi świadczone na rzecz państwowych biegłych rewidentów; (xxi) sprzedaż znaczków skarbowych i znaczków na opłaty karne; (xxii) współpraca przy dystrybucji paczek z kartami do głosowania.

2.2.2. Środki publiczne objęte postępowaniem wyjaśniającym

(24) W okresie 1992–2010 przedsiębiorstwu DPLP przyznano wsparcie publiczne w formie szeregu różnych środków: 1) zwolnienia ze zobowiązań emerytalnych: po reformie emerytalnej z 1997 r. państwo zwolniło przedsiębiorstwo DPLP ze skumulowanych zobowiązań emerytalnych o wartości 3,8 mld EUR; 2) roczna rekompensata z tytułu kosztów wykonywania obowiązku świadczenia usługi publicznej (15) w wysokości 5,2 mld EUR w latach 1992–2010; 3) zastrzyki kapitałowe: dwa w 1997 r. (62 mln EUR), jeden w 2003 r. (297,5 mln EUR) i jeden w 2006 r. (40 mln EUR); 4) zwolnienia podatkowe: zwolnienie z podatku od przedsiębiorstw, podatku od nieruchomości i innych podatków pośrednich i lokalnych; 5) przekazanie budynków: 63 budynki warte 112,2 mln EUR przekazano przedsiębiorstwu DPLP w 1992 r.; 6) gwarancja państwa udzielona w 2004 r. ze składką 0,25 % na pożyczkę w wysokości 100 mln EUR.

2.2.2.1. Zwolnienia ze zobowiązań emerytalnych

(25) W 1992 r. Régie des Postes przekształcono w drodze ustawy w samodzielne przedsiębiorstwo publiczne o nazwie „De Post-La Poste”. Przedsiębiorstwo DPLP, jako prawny następca Régie des Postes, przejęło jej aktywa i personel. W wyniku przekształcenia doszło do istotnej zmiany modelu działalności: 1) od tego czasu przedsiębiorstwem DPLP zarządzała jego własna rada dyrektorów i komitet zarządzający, a rząd zachował jedynie uprawnienia w zakresie nadzoru związane z przestrzeganiem prawa i umowy o zarządzanie. Wcześniej natomiast Régie des Postes było zarządzane przez właściwego ministra, pod jego zwierzchnictwem i kierownictwem (16); 2) zasadniczo przedsiębiorstwo DPLP było odpowiedzialne za bilansowanie własnych ksiąg, natomiast poprzednio roczny budżet Régie des Poste sporządzał właściwy minister, który przedstawiał go w Parlamencie do zatwierdzenia w formie załącznika do budżetu swojego resortu.

(26) Przedsiębiorstwo DPLP przejęło zatem w 1992 r. odpowiedzialność za 43 747 urzędników służby cywilnej i za zapewnienie związanej z tym faktem ochrony prawnej, która im przysługiwała, w zakresie bezpieczeństwa zatrudnienia, wynagrodzenia i uprawnień emerytalnych (art. 33 ustawy z dnia 21 marca 1991 r.).

(27) W 2008 r. w przedsiębiorstwie DPLP nadal zatrudnionych było 23 500 pracowników statutowych (o statusie podobnym do statusu urzędników służby cywilnej), stanowiących około dwie trzecie łącznej siły roboczej, co przedstawiono poniżej. Rysunek 1 Systemy zatrudnienia w przedsiębiorstwie DPLP

(28) W okresie 1972–1996 emerytury wypłacano w ramach systemu repartycyjnego. W ramach tego systemu przedsiębiorstwo DPLP zwracało państwu wartość emerytur, które państwo wypłacało byłym pracownikom będącym emerytowanymi urzędnikami służby cywilnej (17) z tytułu uprawnień emerytalnych, które zakumulowali od 1972 r., w którym poczta belgijska stała się oddzielną jednostką rachunkową w państwie (Régie des Postes).

(29) System finansowania emerytur pozostał w niezmienionej formie do reformy emerytalnej z 1997 r. W ramach tej reformy dostosowano system emerytur pierwszego filara dla personelu statutowego przedsiębiorstwa DPLP do systemu sektora prywatnego: od 1997 r. przedsiębiorstwo DPLP musiało płacić składkę na emerytury do ONSS (belgijskiego Krajowego Urzędu Ubezpieczeń Społecznych) w wysokości 8,86 % wynagrodzeń.

(30) Równocześnie państwo zgodziło się przejąć zakumulowane zobowiązania emerytalne wynoszące 3,8 mld EUR.

2.2.2.2. Roczna rekompensata kosztów wykonywania obowiązków świadczenia usługi publicznej

(31) W każdej umowie przewidziano wypłatę przez państwo rocznej rekompensaty z tytułu wykonywania zadań w zakresie świadczenia usługi publicznej określonych w danej umowie.

(32) Na mocy trzech pierwszych umów rekompensatę obliczano na podstawie faktycznej różnicy między wydatkami ponoszonymi na wykonywanie zadań w zakresie świadczenia usługi publicznej a uzyskanym z tego tytułu dochodem. Na mocy czwartej umowy o zarządzanie wypłacana jest stała kwota rekompensaty w oparciu o prognozowaną różnicę między kosztami poniesionymi przez przedsiębiorstwo DPLP a dochodami generowanymi w ramach korzystania z usług publicznych. Rekompensata ta podlega ograniczeniu określonemu w umowach o zarządzanie (18).

(33) Na mocy obowiązującej umowy o zarządzanie (19) przedsiębiorstwo DPLP jest uprawnione do otrzymywania rekompensaty od państwa za świadczenie następujących usług publicznych: Usługi pocztowe (ii) dystrybucja gazet codziennych; (iii) dystrybucja czasopism; (iv) dystrybucja materiałów wyborczych; (v) specjalne stawki dla organizacji niedochodowych; (vi) poczta niepodlegająca opłatom pocztowym (korespondencja królewska i inna specjalna korespondencja). Usługi finansowe (ix) przyjmowanie depozytów gotówkowych na pocztowych rachunkach bieżących; (x) nadawanie przekazów pocztowych; (xi) doręczanie do domu emerytur, rent rodzinnych i rent inwalidzkich; (xiii) księgowanie środków finansowych i dokumentów związanych z mandatami drogowymi; (xiv) zezwolenia na połów ryb. Sprzedaż znaczków (xv) sprzedaż znaczków. Inne usługi publiczne (xvi) społeczna rola listonosza; (xx) usługi świadczone na rzecz państwowych biegłych rewidentów; (xxi) Sprzedaż znaczków skarbowych i znaczków na opłaty karne.

(34) Należy zauważyć, że powszechną usługę pocztową wyłączono z rekompensaty na mocy ostatnich trzech umów o zarządzanie (20). Mimo że dystrybucja prasy może zasadniczo stanowić element usługi powszechnej zgodnie z dyrektywą 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług (21), konkretne obowiązki (dystrybucja gazet codziennych i czasopism), podlegające rekompensacie na mocy umów o zarządzanie, określiły władze belgijskie zgodnie z kryteriami odróżniającymi je od powszechnej usługi pocztowej. Te kryteria to: 1) cele obowiązku wykraczające poza świadczenie powszechnej usługi pocztowej; 2) szczególne warunki określone w umowach; oraz 3) szczegółowe przepisy dotyczące wyceny różniące się od przepisów dotyczących wyceny usługi powszechnej.

(35) Cele obowiązku: władze belgijskie uważają za szczególnie istotne zapewnienie powszechnej dystrybucji prasy drukowanej na terenie całej Belgii w celu zwiększenia poziomu informowania i różnorodności opinii oraz w celu promowania uczestnictwa społeczeństwa w debacie politycznej.

(36) W umowie określono szczególne wymogi operacyjne: szczególna usługa polegająca na dystrybucji prasy, narzucona DPLP i skutkująca przyznaniem przedsiębiorstwu rekompensaty, wykracza poza konwencjonalną usługę w zakresie dystrybucji objętą usługą powszechną. Podlega ona szeregowi rygorystycznych wymogów jakościowych i wykonania pod względem: czasu dostarczania (np. przed 7.30), częstotliwości, sposobów dostarczania w odniesieniu do wydawców, elastyczności w odniesieniu do wydawców pod względem ilości oraz ciągłości świadczenia usługi (w tym wąska definicja siły wyższej).

(37) Szczególna kalkulacja ceny: stawki dotyczące dystrybucji prasy skutkujące przyznaniem rekompensaty są ustalane w ramach negocjacji trójstronnych (państwo belgijskie/DPLP/sektor prasowy) oraz, w odróżnieniu od stawek powszechnej usługi publicznej, nie wymagają zatwierdzenia przez regulatora. O ile stawki powszechnej usługi publicznej są dostosowane do kosztów, stawki w zakresie szczególnego obowiązku polegającego na dystrybucji prasy skutkującego przyznaniem rekompensaty są znacznie niższe, aby można było zrealizować szczególne cele tego obowiązku.

(38) Usługi publiczne wymienione w motywie 33 podlegają rekompensacie z tytułu świadczenia usługi publicznej. W poszczególnych latach obrotowych faktycznie wypłacona rekompensata z tytułu świadczenia usługi publicznej wyniosła: Pierwsza umowa o zarządzanie Rok Kwota (w EUR) 1992 (22) 91 720 000 1993 351 327 000 1994 322 138 000 1995 368 308 000 1996 314 205 000 Druga umowa o zarządzanie Rok Kwota (w EUR) 1997 208 934 000 1998 228 629 000 1999 213 788 000 2000 216 282 000 2001 224 269 000 2002 194 559 000 Trzecia umowa o zarządzanie Rok Kwota (w EUR) 2003 175 554 000 2004 247 606 000 2005 254 825 000 Czwarta umowa o zarządzanie Rok Kwota (w EUR) 2006 299 729 000 2007 306 396 000 2008 315 683 000 2009 321 244 000 2010 325 735 000

2.2.2.3. Zastrzyki kapitałowe

(39) Zastrzyki kapitałowe w 1997 r.: przedsiębiorstwo DPLP otrzymało dwa niezgłoszone zastrzyki kapitałowe w wysokości 62 mln EUR. Władze belgijskie stwierdziły później, że w rzeczywistości fundusze te stanowiły opóźnioną rekompensatę z tytułu świadczenia usługi publicznej, która nie została wypłacona przedsiębiorstwu DPLP w terminie.

(40) Zastrzyk kapitałowy w 2003 r.: władze belgijskie wniosły do przedsiębiorstwa DPLP kapitał w wysokości 297,5 mln EUR. Twierdzą, że tego zastrzyku dokonano na warunkach prywatnego inwestora, a zatem zgodnie z testem prywatnego inwestora nie stanowi on pomocy państwa.

(41) Zastrzyk kapitałowy w 2006 r.: władze belgijskie dokonały nowego zastrzyku kapitałowego w wysokości 40 mln EUR. Twierdzą one, że zastrzyk ten był zgodny z testem prywatnego inwestora, ponieważ został on dokonany na warunkach identycznych z warunkami mającymi zastosowanie do inwestora prywatnego (o równym stopniu uprzywilejowania).

2.2.2.4. Zwolnienia podatkowe

(42) Do dnia 31 grudnia 2005 r. przedsiębiorstwo DPLP było zwolnione z podatku od przedsiębiorstw.

(43) W trakcie okresu badanego w ramach postępowania wyjaśniającego przedsiębiorstwo DPLP zwolniono z podatku od nieruchomości wykorzystywanych do celów realizacji zadań w zakresie świadczenia usługi publicznej. W skali roku korzyść z tego tytułu wahała się między […] (23) EUR a […] EUR. Gdyby podatek ten był uiszczany, koszt produktów (zarówno usługi publicznej, jak i produktów komercyjnych) dostarczanych w tych budynkach, uległby proporcjonalnemu wzrostowi.

(44) Przedsiębiorstwo DPLP zwolniono również z innych podatków pośrednich i lokalnych. Władze belgijskie nie są w stanie oszacować dokładnej wartości powstałych w ten sposób korzyści, jednak twierdzą one, że środek ten jest zgodny z zasadami de minimis.

(45) Przedmiotowe zwolnienia podatkowe istniały przed wejściem w życie Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą w 1958 r. i nadal istnieją w niezmienionej zasadniczo formie. Chociaż ze zwolnienia z podatku od przedsiębiorstw zrezygnowano w dniu 31 grudnia 2005 r., to dwa pozostałe środki nadal mają zastosowanie.

2.2.2.5. Przekazanie budynków

(46) W 1992 r. państwo belgijskie nieodpłatnie przekazało przedsiębiorstwu DPLP 63 budynki (24). Przedsiębiorstwo DPLP już wcześniej korzystało z tych budynków, jednak z prawnego punktu widzenia należały one do państwa. Łączną wartość budynków oszacowano na 112,2 mln EUR (25). Budynki nie wchodziły w skład pierwotnych aktywów i stanowiły dodatek do tych aktywów, które zostały odłączone od własności państwowej w 1971 r., w którym poczta stała się oddzielną agencją państwową (Régie des Postes). Agencja Régie des Postes była już wtedy właścicielem prawnym aktywów, które zostały uwzględnione w jej bilansie. Natomiast dodatkowe budynki przekazane w 1992 r. miały stanowić rekompensatę z tytułu pozostałego obciążenia przedsiębiorstwa DPLP wynikającego z systemu emerytalnego w czasie zmiany jego statusu z agencji państwowej na samodzielne przedsiębiorstwo publiczne.

(47) Władze belgijskie twierdzą, że przekazanie budynków było jedynie elementem wewnętrznej reorganizacji własności państwowej i nie stanowiło korzyści. Twierdzą one, że przedmiotowe budynki były już wykorzystywane przez pocztę belgijską przed nadaniem osobowości prawnej przedsiębiorstwu DPLP w 1992 r. (tj. były już wykorzystywane przez agencję państwową).

2.2.2.6. Gwarancja państwa

(48) Przedsiębiorstwu DPLP umożliwiono ubieganie się o gwarancję państwa na pożyczki ze składką wynoszącą 0,25 %.

(49) W okresie objętym postępowaniem wyjaśniającym gwarancję zastosowano tylko raz w odniesieniu do pożyczki wynoszącej 100 mln EUR zaciągniętej w Europejskim Banku Inwestycyjnym (EBI). Umowa podpisana przez przedsiębiorstwo DPLP i EBI w dniu 22 grudnia 2004 r. umożliwiła przedsiębiorstwu DPLP korzystanie z instrumentu kredytowego EBI do dnia 10 czerwca 2008 r. W ramach korzystania z tego instrumentu w dniu 8 listopada 2007 r. przedsiębiorstwo DPLP wystąpiło o wypłacenie kwoty 100 mln EUR, którą otrzymało w dniu 5 grudnia 2007 r. Przedsiębiorstwo DPLP zobowiązało się do zwrotu pożyczki w 11 równych rocznych ratach wynoszących w przybliżeniu 9,09 mln EUR. Termin spłaty pierwszej raty mija w dniu 5 grudnia 2012 r., a ostatniej w dniu 5 grudnia 2022 r. Odsetki są płatne co kwartał (w dniach 5 grudnia, 5 marca, 5 czerwca, 5 września). Stopę procentową oblicza się na podstawie trzymiesięcznej stopy EURIBOR pomniejszonej o 37 punktów bazowych.

3. PODSTAWY DO WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA W 2009 R.

(50) Na podstawie wyroku w sprawie Altmark (26) Komisja stwierdziła, że rekompensata z tytułu świadczenia usługi publicznej wypłacana od 1992 r., jak również zwolnienia podatkowe, zastrzyki kapitałowe, gwarancja państwa i przekazanie budynków, o których mowa powyżej, mogły stanowić pomoc w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.

(51) Pomoc państwa w formie rekompensaty z tytułu kosztów związanych z obowiązkami w zakresie usługi publicznej można uznać za zgodną na mocy art. 106 ust. 2 TFUE, jeżeli jest ona niezbędna do świadczenia takich usług i nie narusza rozwoju handlu w sposób pozostający w sprzeczności z interesem Unii Europejskiej.

(52) W decyzji o wszczęciu postępowania z 2009 r. Komisja wyraziła wątpliwości, czy środki pomocy przyznane przedsiębiorstwu DPLP były niezbędne do wykonywania zadań w zakresie świadczenia usługi publicznej i proporcjonalne do tego celu.

(53) W odniesieniu do wyliczenia nadwyżki rekompensaty zgodnie z art. 106 ust. 2 TFUE Komisja uznała, że przy weryfikacji braku wystąpienia nadwyżki rekompensaty z tytułu zadań w zakresie świadczenia usługi publicznej musiały być uwzględnione wszystkie przychody i koszty związane z obowiązkami świadczenia usługi publicznej. Wyliczenia te obejmowałyby sprawdzenie trafności metody rachunkowości stosowanej do określenia kosztów związanych z usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym z uwzględnieniem wszystkich kosztów netto usługi publicznej, a także dodatkowej pomocy, niezależnie od formy, w jakiej została udzielona.

(54) W odniesieniu do finansowania publicznego emerytur urzędników służby cywilnej Komisja wyraziła wątpliwości, czy przedsiębiorstwo DPLP znajdowało się w sytuacji porównywalnej do sytuacji jego konkurentów pod względem składek na ubezpieczenie społeczne, w wyniku zwolnienia go ze zobowiązań emerytalnych.

(55) Zgodnie z podejściem przyjętym w decyzji Komisji dotyczącej finansowania publicznego kosztów związanych z emeryturami urzędników służby cywilnej pracujących dla poczty francuskiej (27) należało zbadać kwestię, czy środek był zgodny z art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE oraz ustalić w tym celu stopień, w jakim obciążenia socjalne opłacane przez przedsiębiorstwo DPLP po zwolnieniu z jego zobowiązań finansowych, były porównywalne z obciążeniami jego konkurentów.

4. UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON

4.1. UWAGI VFP I PRODIPRESSE

(56) W dniu 28 sierpnia 2009 r. stowarzyszenia VFP i Prodipresse przedstawiły swoje uwagi dotyczące systemu dystrybucji prasy obsługiwanego przez przedsiębiorstwo DPLP.

(57) Zgodnie z ich wcześniejszą skargą. stowarzyszenia VFP i Prodipresse podkreśliły zakłócenie konkurencji wynikające z niskich stawek za dystrybucję prasy oferowanych przez przedsiębiorstwo DPLP, które uniemożliwiały innym podmiotom gospodarczym konkurowanie na rynku.

(58) Z przedstawionych przez nie informacji wynika, że ceny oferowane przez przedsiębiorstwo DPLP zostały ustalone w ramach negocjacji trójstronnych między przedsiębiorstwem DPLP, wydawcami i państwem. Twierdzą, że straty poniesione przez DPLP wskutek stosowania cen niższych od rynkowych pokrywa państwo w ramach rekompensaty z tytułu usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym. Chociaż przedsiębiorstwo DPLP jest bezpośrednim beneficjentem tego środka pomocy, wydawcy gazet również pośrednio z niego korzystają.

(59) VFP i Prodipresse podejrzewają, że przedsiębiorstwo DPLP może otrzymywać nadwyżkę rekompensaty z tytułu systemu dystrybucji prasy i może wykorzystywać tę nadwyżkę rekompensaty na finansowanie jej innej działalności.

4.2. UWAGI ASSOCIATION BELGE DES EDITEURS DE JOURNAUX/BELGISCHE VERENIGING VAN DAGBLADUITGEVERS

(60) W dniu 28 sierpnia 2009 r. stowarzyszenie Association Belge des Editeurs de Journaux/Belgische Vereniging van Dagbladuitgevers przedstawiło uwagi, w których podkreśliło znaczenie, jakie ma pod względem demokracji i równości skuteczny system dystrybucji gazet w Belgii, charakteryzujący się jednakowymi i przystępnymi cenami, funkcjonujący tak, aby prenumeratorzy mogli otrzymywać ich gazety we wczesnych godzinach porannych.

4.3 UWAGI DEUTSCHE POST AG I DHL INTERNATIONAL

(61) W dniu 28 sierpnia 2009 r. swoje uwagi przedstawiły Deutsche Post AG i DHL International. W przedstawionych informacjach podkreślono potrzebę zbadania zwolnienia ze zobowiązań emerytalnych udzielonego przedsiębiorstwu DPLP, w szczególności w celu upewnienia się, że była ona zgodna z wcześniejszą praktyką, sprawdzenia zgodności zastrzyków kapitałowych z rynkiem, sprawdzenia, czy przydzielenie kosztów było zgodne z wyrokiem w sprawie Chronopost oraz zbadania sprawy przekazania budynków.

4.4. UWAGI BELGISCHE DISTRIBUTIEDIENST NV/BELGIQUE DIFFUSION SA

(62) W dniu 28 sierpnia 2009 r. swoje uwagi przedstawiła spółka Belgische Distributiedienst NV/Belgique Diffusion SA („BD”), wchodząca w skład grupy TNT. Spółka BD, a w szczególności jej spółka zależna Deltamedia, zajmująca się dystrybucją prasy, konkuruje z DPLP na rynku dystrybucji gazet i czasopism. Zgodnie z jej wcześniejszą skargą, spółka BD zakwestionowała praktykę DPLP polegającą na kalkulacji cen dystrybucji gazet na poziomie niższym od kosztów. Twierdziła, że straty ponoszone przez DPLP są finansowane z dotacji publicznych oraz że niskie ceny utrudniają konkurowanie z DPLP.

(63) Spółka BD zarzuciła DPLP naruszenie dyrektywy Rady 92/50/EWG z dnia 18 czerwca 1992 r. odnoszącej się do koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na usługi (28) i art. 7 dyrektywy 97/67/WE. Zakwestionowała ona również istnienie pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, a także zgodność rekompensaty kosztów usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym na podstawie art. 106 ust. 2 TFUE.

(64) Spółka BD poddała w wątpliwość możliwość zakwalifikowania dystrybucji gazet do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, ponieważ w większości państw członkowskich działalność ta jest otwarta dla konkurencji i nie jest w nią zaangażowany operator pocztowy.

(65) Spółka BD poddała również w wątpliwość kwestię, czy dotacja zastrzeżona wyłącznie dla operatora pocztowego była najodpowiedniejszym sposobem wsparcia dystrybucji gazet, w przeciwieństwie do udzielenia pomocy wydawcom, którzy mogliby następnie zakupić usługi dystrybucji na rynku otwartym, w ten sposób umożliwiając konkurowanie różnym usługodawcom.

(66) Nawet jeżeli zatwierdzono powierzenie dystrybucji gazet przedsiębiorstwu DPLP, spółka BD miała wątpliwości, czy koszty były konieczne. Zdaniem spółki BD koszty ponoszone przez przedsiębiorstwo DPLP są znacznie wyższe od kosztów ponoszonych przez inne podmioty gospodarcze, co powoduje zwiększanie poziomu wymaganych dotacji. Pod tym względem dotacje nie były ani proporcjonalne, ani uzasadnione.

(67) Ponadto spółka BD podejrzewa, że koszty ponoszone przez przedsiębiorstwo DPLP i pokrywane przez państwo mogły obejmować koszty inwestycji, które nie są niezbędne do świadczenia przedmiotowej usługi świadczonej w ogólnym interesie gospodarczym, ponieważ przedsiębiorstwo DPLP mogło korzystać z istniejącej infrastruktury do świadczenia innych usług. Dotacja państwowa mogła być również wykorzystywana do finansowania kampanii marketingowych dotyczących produktów handlowych.

5. UWAGI WŁADZ BELGIJSKICH

5.1. UWAGI WŁADZ BELGIJSKICH DOTYCZĄCE ZWOLNIENIA ZE ZOBOWIĄZAŃ EMERYTALNYCH

(68) Władze belgijskie twierdzą, że w następstwie podejścia przyjętego w wyroku w sprawie Combus (29) zwolnienie ze zobowiązań emerytalnych nie stanowi pomocy państwa, ponieważ zwalnia pocztę belgijską z nadmiernego obciążenia, które w normalnych warunkach nie byłoby pokrywane z budżetu przedsiębiorstwa.

(69) Takie nadmierne obciążenie wynika z wyższych kosztów wynagrodzenia związanych z personelem statutowym i braków w elastyczności operacyjnej, które uniemożliwiają przedsiębiorstwu DPLP ograniczenie według własnego uznania liczby urzędników służby cywilnej wchodzących w skład siły roboczej przedsiębiorstwa.

(70) Władze belgijskie określiły trzy źródła braku elastyczności: 1) bezpieczeństwo zatrudnienia przysługujące urzędnikom służby cywilnej; 2) brak wewnętrznej mobilności; 3) brak dostępu do przymusowych urlopów bezpłatnych.

(71) Bezpieczeństwo zatrudnienia przysługujące urzędnikom służby cywilnej: DPLP twierdzi, że jego personel statutowy faktycznie posiada stałe umowy o pracę. DPLP nie może rozwiązać stosunku pracy z personelem statutowym z wyjątkiem zaistnienia ku temu poważnych powodów lub stałego osiągania słabych wyników. Nawet w takich okolicznościach procedura zwolnienia podlega szczególnie uciążliwym wymogom.

(72) Ponadto belgijski Conseil d’État (sąd administracyjny właściwy do spraw dotyczących personelu statutowego, natomiast sądy pracy są właściwe w sprawach dotyczących personelu kontraktowego) wykazuje tendencję do faworyzowania personelu statutowego, ustalając rygorystyczną normę w zakresie przedstawienia „uzasadnionego powodu”. W rezultacie przedsiębiorstwo DPLP nie może zwalniać personelu statutowego, ani pojedynczo ani zbiorowo, ani ze względów ekonomicznych, ani technicznych.

(73) Rozwiązanie stosunku pracy nie stanowi zatem narzędzia zarządzania w zakresie dostosowywania liczby pracowników do faktycznych potrzeb operacyjnych. Ponadto brak możliwości rozwiązania stosunku pracy z przyczyn ekonomicznych w znacznym stopniu ogranicza możliwość przedsiębiorstwa DPLP w zakresie rozwiązania problemów, takich jak niedostateczna mobilność i wyższe od rynkowych wynagrodzenia i świadczenia personelu statutowego. Ponadto personel statutowy nie jest upoważniony do automatycznego przechodzenia do administracji publicznej, a przedsiębiorstwo DPLP nie może narzucić takiego przeniesienia.

(74) Oznacza to, że zmniejszenie liczby pracowników statutowych DPLP zasadniczo ogranicza się do dobrowolnego odchodzenia pracowników, co nie zdarza się jednak często, i odejścia z przyczyn naturalnych.

(75) Brak wewnętrznej mobilności: oprócz braku możliwości ograniczenia liczby pracowników statutowych w obszarach, w których zapotrzebowanie na ich usługi uległo zmniejszeniu, zdolność przedsiębiorstwa DPLP do przenoszenia pracowników statutowych w jego ramach organizacyjnych zgodnie z potrzebami związanymi z działalnością podlega ścisłym ograniczeniom.

(76) Ze względu na czynniki, takie jak grupa językowa, poziom w hierarchii i klasyfikacja funkcjonalna, przedsiębiorstwo DPLP jest w dużej mierze niezdolne do przenoszenia pracowników statutowych z obszarów, w których zapotrzebowanie na personel uległo zmniejszeniu, na przykład w wyniku zmniejszenia się rozmiaru działalności poczty tradycyjnej, do obszarów, w których brakuje pracowników ze względu m.in. na przechodzenie pracowników na emeryturę lub wzrost popytu.

(77) Innymi słowy, ze względu na brak elastyczności statusu pracowników statutowych DPLP zasadniczo nie może ich przenosić zgodnie z jego potrzebami ani rozwiązać problemu niedopasowania między segmentami działalności, w których jest za mało pracowników, a tymi, w których jest ich za dużo. Paradoksalnie, aby sprostać potrzebom w obszarach, w których brakuje personelu, przedsiębiorstwo DPLP musi zatrudniać personel tymczasowy lub kontraktowy, jednocześnie mając na liście płac nadwyżkę personelu statutowego w obszarach, w których jest za dużo pracowników.

(78) Brak dostępu do przymusowych urlopów bezpłatnych: ponadto przedsiębiorstwo DPLP nie może wysyłać personelu statutowego na przymusowy urlop bezpłatny, co mogą czynić podmioty gospodarcze z sektora prywatnego w przypadku braku pracy.

(79) Wyższe koszty wynagrodzeń: w 1992 r., w którym agencja Régie des Postes stała się samodzielnym przedsiębiorstwem publicznym i nadano jej nową nazwę – DPLP, personel statutowy otrzymywał znacznie wyższe wynagrodzenia i świadczenia niż personel kontraktowy w sektorze prywatnym. Od 1992 r. automatyczne podwyżki wynagrodzeń związane z czasem trwania zatrudnienia i silna pozycja negocjacyjna związku przyczyniły się do utrzymania wynagrodzeń i świadczeń na stosunkowo wysokim poziomie.

(80) Oprócz wyższych wynagrodzeń i świadczeń w porównaniu z personelem kontraktowym, pracownicy statutowi są uprawnieni do 4–11 dodatkowych dni płatnego urlopu (30), co stanowi dodatkowy koszt dla DPLP. Te elementy związane z personelem statutowym utrudniają przedsiębiorstwu DPLP zarządzanie jego jednostkowym kosztem osobowym, który jest znacznie wyższy niż jednostkowy koszt osobowy ponoszony w przypadku pracowników kontraktowych w sektorze prywatnym.

(81) Od czasu przejęcia personelu statutowego Régie des Postes w 1992 r. zarząd DPLP uznaje, że pracownicy ci, ze względu na znacznie wyższe koszty ich wynagrodzeń i związany z nimi brak elastyczności operacyjnej, stanowią strukturalne utrudnienie, które staje się coraz bardziej uciążliwe wraz z postępem liberalizacji rynku usług pocztowych. W 1998 r. przedsiębiorstwo DPLP zaprzestało zatem zatrudniania pracowników statutowych. Ubytek, głównie ze względu na przechodzenie pracowników na emeryturę, spowodował redukcję liczby tych pracowników w bezwzględnych wartościach do 23 538 osób w 2008 r.

(82) Ponieważ zmniejszenie liczby pracowników statutowych w głównej mierze zależy od wskaźnika redukcji personelu z przyczyn naturalnych w świetle obowiązującej piramidy wieku, jego tempo jest małe i najprawdopodobniej będzie takie do 2030 r., czyli jeszcze długo po nastąpieniu pełnej liberalizacji rynku usług pocztowych, co ilustruje poniższy rysunek. Rysunek 2 Zmiany siły roboczej DPLP

(83) W związku z tym władze belgijskie uważają, że personel statutowy przedsiębiorstwa DPLP stanowi poważne utrudnienie pod względem działalności i kosztów w porównaniu z sytuacją prywatnych podmiotów gospodarczych oraz że państwo zwolniło przedsiębiorstwo DPLP z nadmiernego obciążenia, które nie jest ponoszone przez jego konkurentów.

(84) Twierdzą, że przedmiotowy środek nie stanowi pomocy państwa, a zatem podejście przyjęte przez Komisję w decyzji o wszczęciu postępowania, zgodne z wcześniejszymi sprawami dotyczącymi systemu emerytalnego (EDF (31), LA Poste (Francja) (32), Royal Mail (33)), nie jest konieczne w przypadku przedsiębiorstwa DPLP.

(85) Władze belgijskie twierdzą jednak, że jeżeli taką metodę zastosowano by w przypadku DPLP, to w jej wyniku stwierdzono by, że procentowy udział obciążeń socjalnych ponoszonych przez przedsiębiorstwo DPLP w kosztach wynagrodzeń jest taki sam jak udział obciążeń jego konkurentów.

5.2. UWAGI WŁADZ BELGIJSKICH DOTYCZĄCE ROCZNEJ REKOMPENSATY Z TYTUŁU KOSZTÓW ŚWIADCZENIA USŁUGI PUBLICZNEJ

(86) Władze belgijskie przedstawiły dane księgowe (34) DPLP i opisały zasady jego systemu księgowania kosztów.

(87) Władze belgijskie twierdzą, po pierwsze, że roczna rekompensata z tytułu świadczenia usługi publicznej nie stanowi pomocy, ponieważ jest zgodna z wyrokiem w sprawie Altmark.

(88) Po drugie, władze belgijskie twierdzą, że jeżeli rekompensata z tytułu świadczenia usługi publicznej stanowiłaby pomoc, to byłaby zgodna, ponieważ nie stanowiłaby nadwyżki rekompensaty dla DPLP z tytułu kosztów netto poniesionych przez przedsiębiorstwo w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań w zakresie świadczenia usługi publicznej. Twierdzą, że z obliczeń przez nie przedstawionych wynika, że DPLP otrzymuje niewystarczającą rekompensatę z tytułu poniesionych przez przedsiębiorstwo kosztów.

(89) Ponadto władze belgijskie wskazują, że niektóre środki stanowią istniejącą pomoc. Zob. sekcja poświęcona istniejącej pomocy (motyw 224 i następne).

5.3. UWAGI WŁADZ BELGIJSKICH DOTYCZĄCE ZASTRZYKÓW KAPITAŁOWYCH

5.3.1. Zastrzyki kapitałowe w 1997 r.

(90) W piśmie do Komisji z dnia 12 sierpnia 2009 r. władze belgijskie wskazują, że zastrzyki kapitałowe dokonane w 1997 r. na łączną kwotę 62 mln EUR należy uznać za odroczoną rekompensatę z tytułu obowiązków świadczenia usługi publicznej.

5.3.2. Zastrzyki kapitałowe w latach 2003 i 2006

(91) Zdaniem władz belgijskich obu podwyższeń kapitału w latach 2003 i 2006 dokonano na podstawie planu strategicznego (35), którego ostatecznym celem było zwiększenie konkurencyjności i rentowności przedsiębiorstwa w kontekście postępującej liberalizacji rynku usług pocztowych.

(92) Przedmiotowy plan strategiczny miał dwa główne cele: 1) poprawę wydajności w celu zapewnienia konkurencyjności i rentowności w bardziej liberalnym otoczeniu rynkowym; 2) wprowadzenie przedsiębiorstwa DPLP na drogę logiki rynku poprzez otwarcie jego kapitału podstawowego na prywatnych inwestorów; innymi słowy, osiągnięcie i utrzymanie niezbędnych poziomów zwrotu w celu przyciągnięcia prywatnych inwestorów oraz uwolnienie potencjału przedsiębiorstwa pod względem rentowności.

(93) Zastrzyk kapitałowy w 2003 r.: zdaniem władz belgijskich celem podwyższenia kapitału w 2003 r. było wzmocnienie kapitału własnego przedsiębiorstwa DPLP w związku ze znacznymi zobowiązaniami finansowymi, jakich się podjęło, w szczególności dotyczącymi budowy czterech nowych sortowni i modernizacji sortowni istniejącej, optymalizacji tras i automatyzacji dystrybucji poczty.

(94) Ponadto władze belgijskie twierdzą, że z przekazanych funduszy pokryto również koszty zatrudnienia związane ze zmniejszeniem liczby pracowników w wyniku systemu wczesnych emerytur, skróceniem czasu pracy i wzrostem wynagrodzeń nowych pracowników poczty.

(95) Środki te zapewniały wystarczającą pewność wzrostu rentowności w okresie 2003–2007 do poziomów oczekiwanych przez prywatnych inwestorów. Decydując się na dokonanie inwestycji kapitałowej, państwo belgijskie, jako jedyny akcjonariusz inwestujący w przedsiębiorstwo DPLP w 2003 r., kierowało się zatem perspektywą rentowności w całkowitej zgodności z testem prywatnego inwestora.

(96) W dniu 5 sierpnia 2009 r. władze belgijskie stwierdziły ponadto, że prognozy rentowności wykazały, że zastrzyk kapitałowy był zgodny z testem prywatnego inwestora, ponieważ oczekiwany poziom zwrotu był wyższy od poziomu, jakiego wymagałby prywatny inwestor. Prognozy te nie były nierealne, ponieważ faktyczna rentowność w latach 2003–2008 była konsekwentnie większa niż przewidywana.

(97) Władze belgijskie wyjaśniły, że nie ma żadnego związku między zastrzykiem kapitałowym w 2003 r. a anulowaniem należności ze strony państwa na rachunkach DPLP w 2005 r. Anulowanie, które miało miejsce w innym czasie, stanowiło zwykłą operację księgową, ponieważ państwo wyraźnie dało do zrozumienia, że należności te nie zostaną wypłacone przedsiębiorstwu DPLP. Ostateczne anulowane kwoty widniejące w bilansie zamknięcia w 2005 r. były inne niż kwoty zastrzyku kapitałowego w 2003 r. i skumulowanych strat na koniec 2002 r.

(98) Zastrzyk kapitałowy w 2006 r.: władze belgijskie twierdzą, że zastrzyk ten był zgodny z testem prywatnego inwestora, ponieważ został dokonany na takich samych warunkach, jakie zastosował prywatny inwestor (o równym stopniu uprzywilejowania), a mianowicie spółka Post Invest Europe SA, która zainwestowała 300 mln EUR. Wyemitowano nowe akcje zarówno dla państwa, jak i dla prywatnego inwestora. W rezultacie nowy inwestor otrzymał 50 % akcji minus jedna akcja, natomiast państwo zachowało 50 % akcji plus jedna akcja (36).

(99) W celu określenia ceny nowych wyemitowanych akcji, wynajęty przez władze belgijskie bank inwestycyjny oszacował łączną wartość przedsiębiorstwa DPLP na kwotę w wysokości między […] EUR a […] EUR. Państwo ostatecznie zdecydowało się na wycenę całego przedsiębiorstwa przed dokonaniem zastrzyków kapitałowych na kwotę […] EUR. Władze belgijskie przyznają, że późniejsze wyniki przedsiębiorstwa DPLP przekroczyły założenia, których dokonano w czasie wyceny.

(100) Zdaniem władz belgijskich dzięki wdrożeniu planu strategicznego przedsiębiorstwo DPLP stało się jednym z najskuteczniejszych operatorów w Europie. Osiągnęło ono znaczną poprawę rentowności, skuteczności (37) i jakości, przy jednoczesnym zachowaniu cen dla klientów na przystępnym poziomie.

5.4. UWAGI WŁADZ BELGIJSKICH DOTYCZĄCE ZWOLNIEŃ PODATKOWYCH

(101) W informacjach przedłożonych w dniu 12 sierpnia 2009 r. władze belgijskie przyznają, że do dnia 27 grudnia 2005 r. przedsiębiorstwo DPLP nie podlegało zasadom opodatkowania przedsiębiorstw tylko było płatnikiem podatku dochodowego (tj. podatku od osób prawnych). Twierdzą one jednak, że w latach 2003–2005 przedsiębiorstwo DPLP nie odnosiło korzyści z tych zasad opodatkowania, ponieważ, jeżeli byłoby objęte podatkiem od przedsiębiorstw, mogłoby przenieść poniesione straty i nie musiałoby płacić podatku od przedsiębiorstw w tym okresie.

(102) Ponadto twierdzi się, że w latach 2003–2005 przedsiębiorstwo DPLP musiało płacić podatki dochodowe rzędu 2 mln EUR.

(103) Od roku obrotowego 2006 przedsiębiorstwo DPLP płaciło podatki od przedsiębiorstw bez możliwości przeniesienia poniesionych strat. Władze belgijskie szacują, że ulga podatkowa udzielona do tego czasu wyniosła 51,87 mln EUR.

(104) Z tego względu twierdzą one, że przedsiębiorstwo DPLP nie otrzymało korzyści netto wynikającej ze zwolnienia z podatku od przedsiębiorstw przed 2006 r.

(105) Władze belgijskie wyjaśniają, że przedsiębiorstwo DPLP jest zwolnione z podatku od nieruchomości w odniesieniu do dochodów generowanych z udziałem majątku wykorzystywanego do świadczenia usługi w interesie publicznym.

(106) Władze belgijskie oszacowały korzyść netto osiąganą przez przedsiębiorstwo DPLP i twierdzą, że jest ona jedynie drobną częścią kosztów dodatkowych poniesionych przez DPLP w związku z jego obowiązkiem zachowania sieci placówek pocztowych o ściśle określonej gęstości terytorialnej, który nie jest rekompensowany w żaden inny sposób.

(107) Władze belgijskie wyjaśniają, że przedsiębiorstwo DPLP korzysta z określonych zwolnień z podatków pośrednich i lokalnych. Twierdzą, że efekt netto tych zwolnień utrzymuje się na poziomie de minimis.

5.5. UWAGI WŁADZ BELGIJSKICH DOTYCZĄCE PRZEKAZANIA BUDYNKÓW

(108) W informacjach przedłożonych w dniu 12 sierpnia 2009 r. władze belgijskie potwierdzają, że przekazano przedsiębiorstwu DPLP szereg budynków w czasie, w którym zostało ono przekształcone w samodzielne przedsiębiorstwo publiczne. Były to budynki, z których przedsiębiorstwo DPLP korzystało od 1971 r. i które były niezbędne do wykonywania powierzonego mu obowiązku świadczenia usługi publicznej.

(109) Władze belgijskie twierdzą, że przekazanie tych budynków nie przyniosło przedsiębiorstwu DPLP żadnej korzyści, ponieważ już wcześniej z nich korzystało do celów świadczenia usługi publicznej. Innymi słowy, przekazanie to stanowiło tylko reorganizację własności publicznej.

5.6. UWAGI WŁADZ BELGIJSKICH DOTYCZĄCE GWARANCJI PAŃSTWA NA POŻYCZKI

(110) W informacjach przedstawionych w dniu 12 sierpnia 2009 r. władze belgijskie twierdzą, że DPLP nie korzysta automatycznie z gwarancji państwa na pożyczki. Gdyby przedsiębiorstwo DPLP zwróciło się z wnioskiem o udzielenie gwarancji, władze belgijskie musiałyby wyrazić zgodę, a przedsiębiorstwo DPLP musiałoby wpłacać roczną składkę wynoszącą 0,25 % do skarbu państwa.

(111) W badanym okresie przedsiębiorstwo DPLP skorzystało z gwarancji państwa tylko raz.

(112) Władze belgijskie uznają składkę na poziomie 0,25 % za odpowiednią, biorąc pod uwagę sytuację finansową DPLP i nikłe prawdopodobieństwo, że pożyczki nie zostaną spłacone. Ponadto szacują, że rynkowa stopa procentowa dla podobnej pożyczki bez gwarancji państwa byłaby wyższa nawet o 40 punktów bazowych.

5.7. UWAGI WŁADZ BELGIJSKICH DOTYCZĄCE UWAG ZAINTERESOWANYCH STRON

(113) W informacjach przedłożonych w dniu 12 października 2009 r. władze belgijskie twierdzą, że wyłącznie uwagi spółki BD i stowarzyszeń VFP/Prodipresse zawierają szczególne decydujące elementy. Elementy te głównie dotyczą wczesnej dystrybucji gazet i czasopism.

(114) Władze belgijskie twierdzą, że wbrew uwagom spółki BD udzielenie zamówienia na niezastrzeżone usługi pocztowe (takie jak dystrybucja prasy) nie jest objęte zakresem stosowania unijnych zasad udzielania zamówień publicznych (dyrektywa 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (38)).

(115) Ponadto władze belgijskie twierdzą, że dystrybucja gazet i czasopism, która stanowi usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym nie narusza przepisów UE dotyczących liberalizacji rynku usług pocztowych.

(116) Władze belgijskie wskazują również, że decyzja o udzieleniu zamówienia nie była przypadkowa. Twierdzą, że DPLP jest jedynym przedsiębiorstwem spełniającym warunki i obowiązki nałożone na dostawcę takich usług.

(117) Władze belgijskie twierdzą, że wbrew zarzutom ze strony BD, w okresie 2002–2008 przedsiębiorstwo DPLP nie osiągnęło korzyści polegającej na otrzymaniu nadwyżki rekompensaty z tytułu kosztów związanych ze świadczeniem usługi polegającej na dystrybucji gazet i czasopism.

(118) Władze belgijskie nie zgadzają się z twierdzeniem stowarzyszeń VFP/Prodipresse, według których przedsiębiorstwo DPLP przesadziło z kosztami inwestycji i kosztami dodatkowymi związanymi ze zwiększeniem zasięgu świadczenia krajowej usługi dystrybucji prasy we wczesnych godzinach porannych z 82 % do 100 %. Ponieważ te 18 % dotyczy zasadniczo obszarów oddalonych, koszty zatrudnienia ponoszone przez DPLP nieproporcjonalnie wzrosły i przedsiębiorstwo musiało nabyć pojazdy ciężarowe dalekobieżne, których koszty amortyzacji są wysokie.

(119) Ponadto władze belgijskie twierdzą, że w obliczeniach rekompensaty, którą przedsiębiorstwo DPLP otrzymało od państwa z tytułu dystrybucji prasy we wczesnych godzinach porannych, nie uwzględniono kosztów kampanii informacyjnej.

(120) Spółka BD twierdzi, że przedsiębiorstwo DPLP jest wyraźnie nieopłacalne. Władze belgijskie kwestionują ten argument, podkreślając, że nie uwzględniono w nim w pełni znacznych kosztów dodatkowych związanych z dostarczaniem prasy we wczesnych godzinach porannych i nie dostrzeżono znacznych wysiłków podejmowanych przez przedsiębiorstwo DPLP w celu kontroli ponoszonych przez nie kosztów i zwiększenia jego rentowności.

(121) Jak zapewnia BD, koszty Deltamedia są niższe od kosztów DPLP. Zdaniem władz belgijskich wynika to z następujących czynników: a) Deltamedia nie pokrywa zasięgiem swoich usług całego kraju; b) Deltamedia współpracuje z niezależnymi dystrybutorami; c) usługa świadczona przez Deltamedia ma charakter uproszczony, ponieważ spółka współpracuje wyłącznie z ograniczoną liczbą wydawców związanych z jedną grupą wydawniczą; d) wydawcy dostarczają gazety bezpośrednio do punktów dystrybucji.

5.8. UWAGI WŁADZ BELGIJSKICH DOTYCZĄCE ISTNIEJĄCEJ POMOCY

(122) W informacjach przedstawionych w dniu 21 grudnia 2010 r. władze belgijskie twierdzą, że niektóre badane środki pomocy stanowią istniejącą pomoc.

(123) Po pierwsze, władze belgijskie twierdzą, że zwolnienia podatkowe przysługujące przedsiębiorstwu DPLP poprzedzają przystąpienie Belgii do Unii Europejskiej, a zatem stanowią istniejącą pomoc.

(124) Po drugie, władze belgijskie twierdzą, że roczna dotacja dla DPLP była już wypłacana przed rokiem 1999, czyli przed liberalizacją rynku usług pocztowych, a zatem stanowi istniejącą pomoc. Podobnie zastrzyki kapitałowe dokonane przed rokiem 1999, jeżeli stanowiły pomoc państwa, nie powinny być uznawane za istniejącą pomoc.

(125) Po trzecie, w związku z dziesięcioletnim okresem przedawnienia władze belgijskie twierdzą, że wszystkie środki podjęte przed dniem 13 lipca 1999 r. (10 lat przed wszczęciem obecnego formalnego postępowania wyjaśniającego) stanowią istniejącą pomoc, ponieważ wcześniejsze stwierdzenie nieważności przez Sąd spowodowałoby stwierdzenie nieważności również wszystkich poprzednich czynności dochodzeniowych Komisji. Twierdzą one jednak, że nie należy obejmować zakresem postępowania środków podjętych przed grudniem 1992 r., ponieważ pierwsza czynność Komisji miała miejsce w grudniu 2002 r. Dotyczy to przekazania budynków i pierwszej rocznej dotacji wypłaconej w 1992 r.

6. OCENA

6.1. WSTĘPNE UWAGI DOTYCZĄCE SYSTEMU KSIĘGOWANIA KOSZTÓW PRZEDSIĘBIORSTWA DPLP

(126) W art. 14 dyrektywy 97/67/WE zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/6/WE z dnia 20 lutego 2008 r. zmieniającą dyrektywę 97/67/WE w odniesieniu do pełnego urzeczywistnienia rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty (39) (trzecia dyrektywa pocztowa) wymaga się, aby operatorzy pocztowi posiadali system księgowania kosztów, w ramach którego stosuje się wyraźne rozróżnienie na usługi i produkty stanowiące element usługi powszechnej oraz na takie, których usługa powszechna nie obejmuje. W rozliczeniach koszty bezpośrednie należy przypisywać bezpośrednio do produktów, a koszty wspólne należy przydzielać bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności należy odpowiednio przydzielić te koszty wspólne, które są niezbędne do świadczenia zarówno usług powszechnych, jak i pozostałych usług. System księgowania kosztów przedsiębiorstwa DPLP polega na metodyce rachunku kosztów działań (ABC), w ramach której wszystkie koszty operacyjne, do poziomu zysku operacyjnego przed odliczeniem odsetek i opodatkowaniem (EBIT), przydziela się poszczególnym produktom według metody kosztów w pełni rozdzielonych. System księgowania kosztów swoim zakresem obejmuje wszystkie koszty operacyjne i jednostki organizacyjne przedsiębiorstwa DPLP. W 2009 r. produkty handlowe odpowiadały […] % obrotu DPLP, natomiast produkty z zakresu usługi publicznej odpowiadały […] %.

(127) Metoda księgowania kosztów obejmuje trzy poziomy: zasoby, działania i produkty. Celem jest obliczenie udziału kosztów przypisywanych każdemu produktowi.

(128) Koszty dzieli się na 398 różnych rodzajów i 3 954 ośrodki odpowiedzialności. Do celów rachunkowości zostały one dalej podzielone na 34 pule zasobów i 108 grup kodów. Istnieje 986 różnych działań.

(129) Koszty zasobów przydziela się do działań w zależności od ich charakteru: „zasoby bezpośrednie” są bezpośrednio związane z konkretnym działaniem, natomiast „zasoby pośrednie” są wykorzystywane przy realizacji szeregu działań i należy je przydzielić, stosując klucze przydziału odzwierciedlające stopień, w jakim dane zasoby wykorzystuje się do każdego działania. Ponadto łączny wkład w działania obejmuje ogólne koszty, których nie sposób przydzielić do konkretnych działań, w związku z czym są one przydzielane równomiernie do wszystkich produktów w oparciu o metodę koszt plus.

(130) 986 różnych działań stanowi elementy składające się na łańcuch wartości każdego produktu. Część kosztów związanych z danym działaniem przydziela się do produktów zgodnie z udziałem danego działania w każdym produkcie. Koszty działań innych niż operacyjne są w pierwszej kolejności przydzielane do działań operacyjnych, które są bezpośrednio związane z produktami.

(131) Na ostatnim etapie tej procedury koszty działań są ostatecznie przydzielane do każdego produktu według klucza przydziału, który zazwyczaj jest oparty na stopniu wykorzystania tego działania. Innymi słowy wszystkim produktom, których dotyczy dane działanie, przydziela się część kosztów związanych z tym działaniem proporcjonalnie do stopnia, w jakim dane działanie było wykorzystane przy danym produkcie.

(132) Komisja uważa, że metoda księgowania kosztów stosowana obecnie przez przedsiębiorstwo DPLP jest prawidłowa, ponieważ na jej podstawie prawidłowo przydziela się koszty na wystarczającym poziomie dokładności. Ponieważ jednak przedsiębiorstwo DPLP opracowało tę metodę na przestrzeni pewnego okresu czasu, Komisja zauważa, że, można założyć, że dane księgowe z wcześniejszej części badanego okresu, mimo że są ogólnie wiarygodne, nie posiadają tego samego poziomu szczegółowości co dane gromadzone w ramach obecnego systemu rachunkowości.

(133) W marcu 2011 r. władze belgijskie przedstawiły Komisji wsteczną zmianę metody księgowania kosztów przedsiębiorstwa DPLP w celu dostosowania przydziału określonych kosztów do działalności komercyjnej i działalności związanej ze świadczeniem usługi publicznej. Rozważana przez władze belgijskie zmiana dotyczy ostatniego etapu przydziału kosztów, na którym do produktów przydziela się koszty proporcjonalnie do stopnia, w jakim zastosowano do nich dane działanie.

(134) Zmiana dotyczy metody przydzielania kosztów operacyjnych do produktów, którą przedsiębiorstwo DPLP stosowało do chwili obecnej. W ramach takiej zmiany niektóre koszty związane z produktami handlowymi przesunięto by do sfery usługi publicznej, zwiększając w ten sposób koszty usług publicznych. W rezultacie do usług publicznych przydzielono by średnio […] EUR rocznie kosztów obecnie przydzielonych do produktów handlowych. Pozostałe części metody księgowania kosztów pozostały bez zmian.

(135) Władze belgijskie twierdzą, że koszty niektórych działań są z natury rzeczy ustalone na pewnym poziomie, który podyktowany jest potrzebami związanymi ze świadczeniem usługi publicznej. Innymi słowy koszty takich działań przeprowadzanych do celów świadczenia usługi publicznej nie uległyby zmianie, nawet jeżeli działań tych nie stosowano by do żadnych produktów handlowych. Jeżeli dany produkt handlowy nie był przyczyną przeprowadzenia danego działania, nawet jeśli było ono stosowane w przypadku tego produktu, nie należy przypisywać mu kosztów operacyjnych związanych z tym działaniem.

(136) Chociaż władze belgijskie twierdzą, że zmieniona metoda jest zgodna z dyrektywą 97/67/WE, wyrokiem w sprawie Chronopost (40) i Wspólnotowymi ramami dotyczącymi pomocy państwa w formie rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych (41) (zwanymi dalej „ramami dotyczącymi usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym”), ponieważ w jej ramach przydziela się do produktów zarówno koszty przypisywane bezpośrednio, jak i część kosztów wspólnych, oraz ponieważ lepiej oddaje ona faktyczne koszty spełniania obowiązków świadczenia usługi publicznej, to jednak Komisja uważa, że istnieją względy formalne, ekonomiczne i prawne, aby nie zgodzić się z nowymi twierdzeniami.

(137) Z formalnego punktu widzenia proponowana metoda nie jest faktycznie stosowana w ramach wewnętrznej księgowości DPLP, a raczej stanowi ona zmianę ex post wcześniejszych danych. Organ regulacyjny nie zatwierdził zmienionej metody jako podstawy do ustalania stawek, ani nie jest ona stosowana przez państwo przy obliczaniu rekompensaty z tytułu usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym. Zmieniona metoda zdaje się zatem być teoretycznym opisem opracowanym do celów tego postępowania w sprawie pomocy państwa. Z ekonomicznego punktu widzenia nie można założyć, że w odniesieniu do ustalania cen transferów wewnętrznych nie należy przypisać produktom handlowym żadnej części kosztów wykorzystywanych do nich zasobów (np. zgodnie z przedmiotową metodą produkty handlowe nie miałyby udziału w kosztach dostarczania przesyłek przez listonoszy, mimo że listonosze ci dostarczają również produkty handlowe). Ponadto z punktu widzenia prawa tego rodzaju zmiana nie jest zgodna z art. 14 ust. 3 lit. b) pkt (iv) dyrektywy 97/67/WE, wyrokiem w sprawie Chronopost (42) ani z ramami dotyczącymi usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym z 2005 r. (43), ponieważ wszystkie powyższe nakazują obciążenie działań handlowych odpowiednią częścią kosztów wspólnych.

(138) W związku z tym w swojej ocenie Komisja zamiast opierać się na zmienionych rozliczeniach, wykorzysta dane dotyczące księgowania kosztów, zatwierdzone zgodnie z dyrektywą 97/67/WE przez belgijski instytut usług pocztowych i telekomunikacyjnych (IBPT/BIPT, belgijski pocztowy organ regulacyjny (44)), które zostały przedstawione poprzednio i opierają się na metodzie księgowania kosztów oficjalnie stosowanej przez DPLP.

6.2. OCENA ZWOLNIENIA ZE ZOBOWIĄZAŃ EMERYTALNYCH

6.2.1. ISTNIENIE POMOCY W ROZUMIENIU ART. 107 UST. 1 TFUE

(139) Artykuł 107 ust. 1 TFUE stanowi: „Z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi”.

(140) Aby środek stanowił pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, muszą być spełnione łącznie cztery warunki. Środek musi: (i) przynosić korzyść beneficjentowi; (ii) zakłócać lub grozić zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom; (iii) być podejmowany prze państwo lub z wykorzystaniem państwowych zasobów; (iv) być w stanie oddziaływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi.

6.2.1.1. Korzyść i selektywność

(141) Odwołując się do podejścia przyjętego w wyroku w sprawie Combus (45) władze belgijskie twierdzą, że zobowiązania emerytalne stanowią nadmierne obciążenie, którego nie muszą uiszczać konkurenci, a zatem zwolnienie przyznane przez państwo nie stanowi pomocy państwa.

(142) Ich głównym argumentem jest twierdzenie, że ze względu na brak elastyczności statusu personelu statutowego przedsiębiorstwo DPLP nie mogło zmniejszyć udziału tego rodzaju pracowników w swojej sile roboczej, mimo że wiązało się to ze znacznie większymi kosztami niż hipotetyczna siła robocza, w skład której wchodziliby pracownicy z umowami przynoszącymi im mniej korzyści.

(143) Zasadniczo w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Trybunał Sprawiedliwości nie potwierdził wyroku w sprawie Combus. Przeciwnie, orzecznictwo Trybunału stoi w sprzeczności z założeniem, że rekompensata z tytułu ograniczeń strukturalnych wyklucza zaklasyfikowanie jej jako pomocy. Przykładowo Trybunał konsekwentnie orzekał, że zaistnienie pomocy należy oceniać w związku ze skutkami, a nie przyczynami lub celami interwencji państwa (46). Utrzymywał również, że pojęcie pomocy obejmuje korzyści przyznane przez organy sektora publicznego, które w różnej formie zmniejszają zwykłe obciążenia dla budżetu przedsiębiorstwa (47).

(144) Trybunał wskazał również, że koszty związane z wynagrodzeniem pracowników z natury rzeczy stanowią obciążenie dla budżetu przedsiębiorstwa, niezależnie od tego, czy wynikają one ze zobowiązań prawnych czy z układów zbiorowych (48). W związku z tym Trybunał orzekł, że nie można wykluczać zakwalifikowania środków państwowych mających na celu rekompensatę kosztów dodatkowych jako pomocy (49).

(145) Ponadto można zauważyć, że kontekst konkurencji dla działalności Combus był odmienny od sytuacji, w której znajduje się DPLP. Spółka akcyjna Combus A/S musiała zarządzać działalnością transportową według zasad komercyjnych i działać na rynku w warunkach konkurencji porównywalnej z warunkami prywatnych przedsiębiorstw świadczących usługi przewozów autobusowych. W tym kontekście przedsiębiorstwa transportu publicznego przekazują w drodze postępowania o udzielenie zamówienia przedsiębiorstwom prywatnym i publicznym świadczenie usługi przewozów autobusowych. Zgodnie z zasadami stosowanymi w przetargach zlecenia przyznawane są tym oferentom, którzy złożyli „ofertę najkorzystniejszą z punktu widzenia ekonomicznego”, niezależnie od tego, czy są przedsiębiorstwem prywatnym czy publicznym. Przez cały oceniany okres DPLP cieszyło się szerokim monopolem, w ramach którego oddziaływania gospodarcze kształtowały się w odmienny sposób. Ponadto w przeciwieństwie do sprawy Combus, w przedmiotowej sprawie Belgia nie przyjęła żadnych przepisów prawnych mających na celu zniesienie lub zmianę specjalnego systemu zatrudnienia urzędników służby cywilnej w DPLP oraz sposobu nabywania przez nich uprawnień emerytalnych.

(146) Komisja uważa w związku z tym, że różnice faktyczne między sprawą Combus a analizowanym przypadkiem uzasadniają odrębne wnioski wyciągnięte w analizowanym przypadku.

(147) Aby ocenić, czy omawiane środki zawierają elementy pomocy państwa, należy ustalić, czy środki te przynoszą DPLP korzyść ekonomiczną w zakresie, w jakim pozwalają jej uniknąć ponoszenia kosztów, które w normalnej sytuacji ciążyłyby na zasobach finansowych przedsiębiorstwa i czy w ten sposób nie uniemożliwiły wywołania swoich normalnych skutków w ramach mechanizmów rynkowych. Pomoc polega na zmniejszeniu obciążeń, które normalnie ciążą na budżecie przedsiębiorstwa, biorąc pod uwagę charakter lub ekonomię danego systemu obciążeń. Możliwe byłoby natomiast zdefiniowanie pojęcia „obciążenia specjalnego”, które polegałoby na obciążeniu dodatkowym w stosunku do tych obciążeń normalnych. Zniesienie takiego obciążenia specjalnego w przepisach prawnych nie przynosiłoby korzyści beneficjentowi, a więc nie stanowiłoby pomocy państwa.

(148) Zgodnie z orzecznictwem Trybunału w zakresie analizy selektywności, która wymaga porównania z ramami odniesienia w celu ustalenia, czy odmienne traktowanie niektórych przedsiębiorstw i niektórych rodzajów produkcji jest zgodne z „charakterem i ekonomią systemu”, zaklasyfikowanie obciążenia jako „normalne” lub „specjalne” w normalnej z punktu widzenia strukturalnego sytuacji rynkowej, musi opierać się na ramach odniesienia lub porównywalnym produkcie w celu ustalenia, które przedsiębiorstwa znajdują się prawnie i faktycznie w sytuacji porównywalnej, uwzględniając cele, których realizacji mają służyć omawiane środki.

(149) Nie wydaje się jednak możliwe zidentyfikowanie zewnętrznego punktu odniesienia, który pozwoliłby ustalić „normalną” składkę opłacaną przez przedsiębiorstwa znajdujące się w sytuacji prawnej i faktycznej porównywalnej do sytuacji, w której znajduje się DPLP, uwzględniając cele omawianych środków. W szczególności konkurenci DPLP są spółkami prawa prywatnego działającymi na rynkach konkurencyjnych, natomiast DPLP korzystało z ustawowego monopolu w badanym okresie przed pełną liberalizacją w 2011 r.

(150) Przy ustalaniu zaistnienia korzyści w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu Komisja powinna zatem zbadać sytuację DPLP i porównać składki na ubezpieczenie społeczne przed i po zwolnieniu ze zobowiązań emerytalnych.

(151) Od przyjęcia ustawy z dnia 6 lipca 1971 r. i do reformy emerytalnej z 1997 r. przedsiębiorstwo DPLP ponosiło wszystkie koszty emerytalne i pokrywało należności socjalne na rzecz swoich pracowników będących urzędnikami służby cywilnej. W tych okolicznościach Komisja uznaje, że koszty te stanowią element normalnych kosztów, które przedsiębiorstwo DPLP musiało pokryć z własnych środków, uwzględniając jego prawną i faktyczną pozycję na belgijskim rynku usług pocztowych.

(152) Ponieważ w ramach badanego zwolnienia ze zobowiązań emerytalnych z 1997 r. przedsiębiorstwo DPLP zostało zwolnione z kosztów, które normalnie musiałoby pokryć z własnych zasobów finansowych, dany środek przynosi operatorowi korzyść w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.

(153) Przedmiotowa korzyść ma charakter selektywny, ponieważ dotyczy wyłącznie przedsiębiorstwa DPLP.

6.2.1.2. Zasoby państwowe

(154) Zwolnienie ze zobowiązań emerytalnych było finansowane przez państwo, które przejęło obowiązki DPLP w zakresie emerytur.

(155) Ponieważ państwo wypłaca emerytury pracownikom DPLP, którzy przeszli na emeryturę, bezpośrednio z budżetu państwa, sprawa wyraźnie dotyczy zasobów państwowych.

6.2.1.3. Zakłócenie konkurencji i wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi

(156) Opisane powyżej środki mogą wpływać na handel między państwami członkowskimi, biorąc pod uwagę fakt, że przedsiębiorstwo DPLP działa na rynkach otwartych na konkurencję, takich jak rynek usług dostarczania paczek, które charakteryzują się dużą liczbą transakcji transgranicznych. Na rynku paczek przedsiębiorstwo DPLP ma do czynienia z konkurencją ze strony przedsiębiorstw prowadzących działalność w innych państwach członkowskich, takich jak UPS, FedEx i TNT Express. Przedsiębiorstwo DPLP działa również na rynku dystrybucji prasy, na którym prowadzą lub mogą zacząć prowadzić działalność przedsiębiorstwa z innych państw członkowskich. Dostarczanie paczek nigdy nie było w pełni zastrzeżone dla przedsiębiorstwa DPLP i inne przedsiębiorstwa świadczyły określone usługi dostarczania paczek (50) i inne szczególne usługi pocztowe już na początku lat 90. XX w. (51). Przedsiębiorstwo DPLP działa również w branży usług finansowych (pocztowe rachunki bieżące i oszczędnościowe oraz usługi płatnicze), w której konkuruje z podmiotami gospodarczymi oferującymi produkty finansowe, takimi jak banki i podmioty finansowe. Pocztowe rachunki bieżące i oszczędnościowe wykorzystywane zarówno do celów płatniczych, jak i oszczędnościowych konkurują z bankowymi rachunkami bieżącymi i produktami oszczędnościowymi. Sektor bankowy był otwarty na konkurencję już przed 1992 r. i charakteryzował się intensywną wymianą handlową między państwami członkowskimi. Banki z różnych państw członkowskich działały w Belgii jeszcze przed 1992 r., w którym działało tam już ponad 70 zagranicznych instytucji finansowych (52).

(157) W świetle powyższego wyraźnie widać, że każdy środek państwowy przynoszący przedsiębiorstwu DPLP korzyść ekonomiczną może wpłynąć na handel między państwami członkowskimi.

(158) Z przyczyn wyjaśnionych w motywach 141–157 Komisja uznaje, że zwolnienie ze zobowiązań emerytalnych stanowi pomoc w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.

6.2.2. Ocena zgodności zwolnienia ze zobowiązań emerytalnych z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 lit. c)

(159) W ramach reformy emerytalnej z 1997 r. zwrot rocznych kosztów emerytalnych dokonywany przez DPLP na rzecz państwa zastąpiono składką zwalniającą od zobowiązań, zrównującą koszty emerytalne ponoszone przez przedsiębiorstwo DPLP z takimi kosztami ponoszonymi przez jego konkurentów. Gdyby nie wprowadzono tej reformy, wysokość kosztów emerytalnych w dalszym ciągu rosłaby w znaczący sposób w kolejnych latach, między innymi w związku z pogarszaniem się proporcji urzędników służby cywilnej czynnie zatrudnionych (opłacających składki) do pracowników biernych (beneficjentów świadczeń) na skutek zaprzestania zatrudniania urzędników służby cywilnej przez DPLP.

(160) Ponieważ odstępstwa przewidziane w art. 107 ust. 2 i 107 ust. 3 lit. a) i b) TFUE wyraźnie nie mają zastosowania i ponieważ Belgia nie powołała się na art. 106 ust. 2 TFUE jako uzasadnienia zgodności zwolnienia ze zobowiązań emerytalnych przyznanych przedsiębiorstwu DPLP, Komisja zbada, czy zwolnienie ze zobowiązań emerytalnych można uznać za zgodne na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE, który stanowi, że pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych może zostać uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem.

(161) W pierwszej kolejności Komisja zbada stopień, w jakim zwolnienie z pełnych kosztów emerytalnych spełnia cel dotyczący wspólnego interesu i jest niezbędne do osiągnięcia tego celu, zanim przejdzie do zbadania jego proporcjonalności i przeprowadzenia testu bilansującego pozytywne i negatywne skutki przedmiotowego środka.

6.2.2.1. Liberalizacja sektora usług pocztowych jako cel leżący we wspólnym interesie

(162) W prawie UE promuje się coraz większy stopień liberalizacji sektora usług pocztowych od 1992 r. wraz z przyjęciem zielonej księgi, w wyniku czego przyjęto później trzy dyrektywy: (i) dyrektywę 97/67/WE; (ii) dyrektywę 2002/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 czerwca 2002 r. zmieniającą dyrektywę 97/67/WE w zakresie dalszego otwarcia na konkurencję wspólnotowych usług pocztowych (53); oraz (iii) dyrektywę 2008/6/WE. Uznaje się również, że liberalizacja rynków usług pocztowych na szczeblu EU pełni istotną rolę w strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.

(163) Ważne jest zatem, aby oprócz zapewnienia świadczenia podstawowych usług pocztowych, które oddaje pojęcie obowiązku w zakresie usługi publicznej, stworzyć równe warunki działania dla przedsiębiorstwa zasiedziałego, istniejących konkurentów i nowych uczestników rynku.

(164) W decyzji w sprawie La Poste (Francja) Komisja uznała już, że tworzenie równych warunków działania dla przedsiębiorstwa zasiedziałego i jego konkurentów w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne jest kluczowym warunkiem uczciwej konkurencji w sektorze usług pocztowych. Komisja stwierdziła, że zwolnienie z obowiązków nałożonych na La Poste polegających na finansowaniu emerytur urzędników służby cywilnej zatrudnionych w La Poste jest zgodne z rynkiem wewnętrznym, ponieważ dotacje publiczne gwarantują płacenie jednakowych stawek ubezpieczeń społecznych przez La Poste i jej konkurentów. Komisja zamierza przyjąć takie samo rozumowanie w badanej sprawie, jakie zastosowała w rozdziale 6.3 przedmiotowej decyzji, które należy uznać za mające zastosowanie w tym przypadku w takim zakresie, w jakim go dotyczy.

6.2.2.2. Konieczność zwolnienia ze zobowiązań emerytalnych

(165) Komisja uważa, że przekształcenie przedsiębiorstwa DPLP w 1992 r. było niezbędne, aby można było promować konkurencję na rynku usług pocztowych, ponieważ dzięki temu przedsiębiorstwo DPLP i jego konkurenci znaleźli się w tej samej sytuacji pod względem formy prawnej (i nastąpiło ograniczenie wcześniej nieograniczonej gwarancji, z której przedsiębiorstwo DPLP mogło korzystać jako podmiot publiczny).

(166) Ani państwo belgijskie ani Régie des Postes nie zgromadziły jednak rezerw równych zakumulowanym zobowiązaniom emerytalnym. Po uzyskaniu osobowości prawnej w 1992 r. DPLP nadal ponosiło zobowiązania emerytalne, jednak nie przekazano żadnych odpowiednich aktywów na rachunki przedsiębiorstwa DPLP, aby pokryć te zobowiązania.

(167) W rezultacie wypłacanie emerytur stopniowo stawałoby się zbyt dużym obciążeniem dla przedsiębiorstwa DPLP, ponieważ wielu urzędników służby cywilnej zbliżało się do wieku emerytalnego. Nawet gdyby podjęto środki (większa wydajność, stopniowe zmniejszanie liczby pracowników wynikające z przyczyn naturalnych, indeksacja płac) w celu poprawy tej sytuacji, nie byłyby one wystarczające do zrównoważenia finansów DPLP w długiej perspektywie (zob. rys. 3 poniżej).

(168) Jest to szczególnie ważne, ponieważ przekształcenie DPLP w spółkę prawa prywatnego oznaczało również, że przedsiębiorstwo przestało zatrudniać urzędników służby cywilnej i zatrudniało wyłącznie pracowników kontraktowych (w oparciu o ogólną umowę o pracę i wymogi prawa pracy). Po 1997 r. musiałoby ono w rezultacie finansować z własnych dochodów zarówno emerytury emerytowanych urzędników służby cywilnej, jak i składki na ubezpieczenie społeczne związane z emeryturami aktywnych pracowników kontraktowych.

(169) Przepływy środków pieniężnych z roku na rok wykazywałyby coraz bardziej ujemne wartości, ponieważ rosnące płatności z tytułu świadczeń emerytalnych przewyższyłyby dochody z działalności (zob. rys. 3). Rysunek 3 Symulacje przepływów środków pieniężnych przeprowadzone przez władze belgijskie w 1996 r.

(170) Nie można zaprzeczyć, że przedsiębiorstwo DPLP ponosiłoby znacznie wyższe koszty, gdyby z własnych zasobów musiało ono finansować emerytury dla wszystkich emerytowanych urzędników służby cywilnej po 1997 r. Oczywiste jest, że bez żadnej pomocy zmiana formy prawnej z administracji publicznej na przedsiębiorstwo prawa prywatnego byłaby utrudniona.

(171) Ponadto pełna refundacja kosztów emerytalnych poprzez większe regulowane dochody z doręczania listów spowodowałaby wysokie ceny wysyłki listów i mogłyby spowodować znaczny spadek liczby wysyłanych listów w stopniu zagrażającym świadczeniu powszechnych usług w zakresie doręczania listów.

(172) Komisja jest również zdania, że przedmiotowe środki są dopasowane do realizowanego celu leżącego we wspólnym interesie. Żaden inny instrument nie mógł być bardziej skuteczny. W sektorach obejmujących usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym można było faktycznie udzielić rekompensaty z tytułu świadczenia usługi publicznej, jednak takiego podejścia nie można by stosować w dłuższej perspektywie ze względu na szczególny strukturalny charakter problemu.

(173) Biorąc pod uwagę cele polegające na liberalizacji rynków usług pocztowych, w szczególności zapewnienie świadczenia powszechnych usług pocztowych wysokiej jakości i w przystępnych cenach, oraz cel polegający na promowaniu uczciwej konkurencji, zwolnienie ze zobowiązań emerytalnych stanowi niezbędny środek.

6.2.2.3. Proporcjonalność zwolnienia ze zobowiązań emerytalnych

(174) W decyzji w sprawie La Poste określono ocenę Komisji w zakresie proporcjonalności środków pomocy, w ramach których zwalnia się z kosztów emerytalnych przedsiębiorstwa zasiedziałe w sektorze usług pocztowych, które nadal zatrudniają urzędników służby cywilnej na warunkach uzgodnionych w okresie monopolu. Ocenę proporcjonalności należy przeprowadzić poprzez ustalenie równych warunków działania na rynkach otwartych na konkurencję (takich jak rynki usług pocztowych, dostarczania paczek i usług finansowych). Przedsiębiorstwo zasiedziałe musi być objęte takimi samymi stawkami składek na ubezpieczenie społeczne, jak jego konkurenci.

(175) Ze względu na fakt, że pracownicy kontraktowi przedsiębiorstwa DPLP w świetle prawa znajdują się w takiej samej sytuacji jak pracownicy każdego prywatnego przedsiębiorstwa, natomiast pracownicy statutowi mają status podobny do statusu urzędników służby cywilnej, w ramach porównania składek na ubezpieczenie społeczne płaconych przez DPLP w odniesieniu do poszczególnych kategorii pracowników możliwe jest sprawdzenie, czy po wdrożeniu środka polegającego na zwolnieniu ze zobowiązań emerytalnych przedsiębiorstwo DPLP spełnia warunek, zgodnie z którym musi ono opłacać taką samą stawkę składki na ubezpieczenie społeczne jak jego konkurenci.

(176) Szczegółowe porównanie kosztów ubezpieczenia społecznego opłacanych przez DPLP, związanych z jego personelem statutowym i kontraktowym, podsumowano w poniższej tabeli: Koszty ubezpieczenia społecznego opłacane i ponoszone przez DPLP Personel statutowy Personel kontraktowy Składki płacone przez DPLP na rzecz systemu zabezpieczenia społecznego, w tym 8,86 % na składki emerytalne […] % […] % Koszty ponoszone bezpośrednio przez DPLP […] % […] % Świadczenia chorobowe i renty inwalidzkie […] % […] % Dodatki rodzinne […] % — Składka kompensacyjna (54) […] % Ograniczenie strukturalne (55) […] % WKŁAD PRACODAWCY łącznie […] % […] % Składki pracowników […] % […] % Składki pracowników na ogólny system zabezpieczenia społecznego […] % […] %

(177) Jak przedstawiono w tabeli, wysokość wkładu przedsiębiorstwa DPLP w belgijski system zabezpieczenia społecznego (nominalna procentowa część kosztów wynagrodzeń) jest znacznie niższa od wysokości wkładu podmiotów prywatnych ([…] % a […] %).

(178) Jeżeli jednak weźmie się pod uwagę koszty bezpośrednio ponoszone przez pracodawcę, aby porównać faktyczne stawki składek na ubezpieczenie społeczne, te dwie wartości procentowe są niemal równe, a nawet nieznacznie wyższe w przypadku personelu statutowego DPLP ([…] % wobec […] %).

(179) Można również zauważyć, że składki opłacane przez pracowników są zasadniczo równe w obu przypadkach ([…] % wobec […] %).

(180) Niższa stawka nominalna składek na ubezpieczenie społeczne opłacanych przez przedsiębiorstwo DPLP z tytułu zatrudnienia personelu statutowego wynika ze zwolnienia z określonych składek na ubezpieczenie społeczne, które nie mają zastosowania w przypadku pracowników o statusie urzędnika służby cywilnej (z tytułu choroby zawodowej, bezrobocia, wypadku przemysłowego). DPLP pokrywa jednak bezpośrednio we własnym zakresie koszty wyłączonych składek ze względu na szczególny status jego personelu statutowego. Takie podejście skutkuje dużymi kosztami bezpośrednimi ponoszonymi przez przedsiębiorstwo DPLP.

(181) Składka pracowników, którą również należy uwzględnić, ponieważ pracownicy pokrywają ją z wynagrodzenia wypłacanego im przez pracodawcę (w związku z czym jest to również koszt dla pracodawcy), jest nieznacznie wyższa w przypadku personelu statutowego niż w przypadku personelu kontraktowego.

(182) Władze belgijskie i DPLP przedstawiły informacje wykazujące ogólną stabilność składek bezpośrednich w czasie.

(183) Chociaż koszty bezpośrednie ponoszone bezpośrednio przez DPLP ([…] %) nie są, ściśle mówiąc, równe składkom na ubezpieczenie społeczne, należy wziąć pod uwagę, że koszty te nie są dobrowolne, ale wynikają bezpośrednio ze statusu pracowników statutowych, a zatem zostały nałożone na przedsiębiorstwo DPLP. Logiczne wydaje się zatem traktowanie ich jako równoznacznych innym obowiązkowym kosztom ubezpieczenia społecznego pod względem ich źródła i celowości.

(184) W związku z tym te koszty bezpośrednie należy uwzględnić przy obliczaniu faktycznych składek na ubezpieczenie społeczne opłacanych przez przedsiębiorstwo DPLP. Wynikła całkowita stawka składek na ubezpieczenie społeczne byłaby nieznacznie wyższa w przypadku personelu statutowego DPLP ([…] %) niż w przypadku personelu prywatnych przedsiębiorstw ([…] %).

6.2.2.4. Test bilansujący w zakresie zwolnienia ze zobowiązań emerytalnych

(185) Reforma systemu emerytalnego mająca zastosowanie do przedsiębiorstwa DPLP stanowiła istotny etap dostosowania przedsiębiorstwa do stopniowej liberalizacji oraz w perspektywie pełnej liberalizacji belgijskiego rynku usług pocztowych, która odgrywa istotną rolę w strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.

(186) W decyzji w sprawie La Poste Komisja stwierdziła, że liberalizacja sektora usług pocztowych mogłaby zostać utrudniona, gdyby projekty reform emerytalnych (podobne do reformy przeprowadzonej w Belgii) nie były zatwierdzane.

(187) Komisja uważa również, że przedmiotowe środki, mimo że nie dotyczą specjalnego systemu wypłacanych świadczeń emerytalnych, pozwalają na utrwalenie mechanizmu finansowania, który z powodów historycznych stał się przedawniony. Komisja uważa, że środki te wpisują się w bardziej ogólne ramy reform systemów emerytalnych w państwach członkowskich, których to reform oczekuje zarówno Rada, jak i Komisja.

(188) Negatywne skutki przedmiotowego środka wydają się ograniczone, ponieważ z historii przedsiębiorstwa DPLP i jego działalności wyraźnie wynika, że duża część jego zobowiązań emerytalnych jest związana z działalnością w sektorze zastrzeżonym, w którym zakłócenie konkurencji z natury rzeczy ma ograniczony charakter.

(189) Nawet jeżeli dzięki przedmiotowemu środkowi przedsiębiorstwo DPLP mogło teoretycznie utrzymać pozycję dominującą, Komisja uznaje to ryzyko za niskie, ponieważ środki ograniczają się do dostosowania poziomu składek opłacanych przez DPLP do poziomu składek płaconych przez konkurentów DPLP.

(190) Z powyższego wynika, że negatywne skutki pomocy przyznanej DPLP miały ograniczony charakter w porównaniu z pozytywnymi skutkami środka.

(191) Ponieważ środki ograniczają się do tego, co jest ściśle niezbędne do stworzenia równych warunków działania w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne i usunięcia zakłócenia konkurencji, które stawiało DPLP w niekorzystnej sytuacji, nie zmieniają one warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem.

(192) W związku z tym Komisja uważa, że zwolnienie ze zobowiązań emerytalnych z 1997 r. można zatem uznać za pomoc zgodną w rozumieniu art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE, ponieważ przedsiębiorstwo DPLP nie znajduje się w lepszej pozycji niż inne podmioty gospodarcze pod względem kosztów ubezpieczenia społecznego związanych z jego personelem statutowym.

6.3. OCENA REKOMPENSATY Z TYTUŁU ŚWIADCZENIA USŁUGI PUBLICZNEJ I INNYCH ŚRODKÓW

6.3.1. Istnienie pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE

6.3.1.1. Korzyść i selektywność

(193) W przypadku rekompensaty z tytułu kosztów związanych ze świadczeniem usługi publicznej, w wyroku w sprawie Altmark (56) określa się kryteria, które muszą spełnić środki publiczne, aby można je było uznać za rekompensatę z tytułu obowiązków świadczenia usługi publicznej a nie za pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.

(194) W badanym przypadku kryteria te, w szczególności kryterium czwarte, nie są spełnione: przedsiębiorstwo DPLP nie zostało wybrane w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Ponadto władze belgijskie nie dowiodły, że poziom rekompensaty był określany na podstawie analizy kosztów, które typowe, dobrze zarządzane przedsiębiorstwo, dysponujące odpowiednimi środkami, poniosłoby w ramach wypełniania powierzonych mu obowiązków świadczenia usługi publicznej. Co więcej, nie wskazano ani nie przekazano Komisji żadnych informacji, z których wynikałoby, że czwarte kryterium jest spełnione.

(195) Ponieważ z rocznej rekompensaty korzystało wyłącznie jedno przedsiębiorstwo, które w ten sposób zyskało dodatkowe fundusze, środek ten przyniósł przedsiębiorstwu DPLP selektywną korzyść.

(196) Zastrzyki kapitałowe w 1997 r.: władze belgijskie przyznały, że dokonane w 1997 r. zastrzyki kapitałowe w wysokości 62 mln EUR stanowiły w praktyce opóźnioną płatność rekompensaty z tytułu usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym za 1996 r. Należy je zatem ocenić na tej samej zasadzie co rekompensatę roczną. Ponieważ nie wszystkie warunki określone w wyroku w sprawie Altmark zostały spełnione, środek ten przyniósł przedsiębiorstwu DPLP selektywną korzyść.

(197) Zastrzyk kapitałowy w 2003 r.: władze belgijskie twierdzą, że zastrzyk kapitałowy w 2003 r. (297,5 mln EUR) był zgodny z testem prywatnego inwestora, a zatem nie stanowił pomocy państwa. Zdaniem władz belgijskich celem podwyższenia kapitału było wzmocnienie kapitału własnego przedsiębiorstwa DPLP w związku z budową i modernizacją sortowni, optymalizacją tras i automatyzacją dystrybucji poczty. Przekazane fundusze były przeznaczone również na pokrycie kosztów zatrudnienia związanych ze zmniejszeniem liczby pracowników w wyniku systemu wczesnych emerytur, skróceniem czasu pracy i wzrostem wynagrodzeń nowych pracowników poczty.

(198) Aby udowodnić, że przedmiotowy zastrzyk kapitałowy był zgodny z testem prywatnego inwestora, władze belgijskie opracowały prognozy rentowności w ramach ich planu strategicznego, które wykazały poziom rentowności wyższy od kosztu kapitału, jakiego wymagałby prywatny inwestor.

(199) Prognozy i obliczenia zysku dokonane przez władze belgijskie są przyszłościowe, bardzo szczegółowe i zgodne z metodą, którą zastosowałby prywatny inwestor: 1) rentowność obliczono metodą zdyskontowanych przyszłych przepływów środków pieniężnych, w ramach której uwzględnia się przyszły rozwój przedsiębiorstwa i zdolność inwestycji do generowania zysków oraz przepływów środków pieniężnych w odniesieniu do akcjonariuszy; 2) rozważono trzy różne scenariusze: optymistyczny, pesymistyczny i najbardziej prawdopodobny, który ostatecznie przyjęto do oceny wrażliwości prognoz; 3) prognozy wskazywały wzrost marży zysku do poziomu […] % w 2007 r. (zob. rys. 4) oraz oczekiwaną wewnętrzną stopę zwrotu na poziomie […] % w okresie 2003–2012 (zob. rys. 5), wyższe od poziomu […] % wskazanego przez niezależnego eksperta (Bank Degroof) jako marżę zysku, którą prywatni inwestorzy w sektorze usług pocztowych uznaliby za odpowiednią. Rysunek 4 Prognozy zysku ex ante na okres 2003–2007 sporządzone przez władze belgijskie […] Źródło: władze belgijskie. Rysunek 5 Obliczenie wewnętrznej stopy zwrotu ex ante przeprowadzone przez władze belgijskie dla najbardziej prawdopodobnego scenariusza […] Źródło: władze belgijskie.

(200) Należy również zauważyć, że solidność prognoz potwierdziły ogólne wyniki finansowe osiągnięte w następnych latach (zob. rys. 6). W wyniku tego wzrostu rentowności DPLP zaczęło wypłacać dywidendy od 2007 r. Rysunek 6 Zyski ex post w okresie 2003–2007 […] Źródło: władze belgijskie.

(201) Wyniki w dziesięcioletnim okresie są również zgodne z prognozami z 2003 r., ponieważ wewnętrzna stopa zwrotu ex post powinna osiągnąć poziom […] %, czyli wyższy od prognozowanego w 2003 r. poziomu […] %.

(202) Chociaż rentowność inwestycji państwa belgijskiego wydaje się być dostateczna, aby uzasadniać jej zgodność z testem prywatnego inwestora, należy zauważyć, że w prognozowanych przychodach wykorzystanych do oceny tej rentowności uwzględniono pomoc państwa, a w szczególności roczną rekompensatę przyznaną DPLP.

(203) Te środki pomocy państwa mają jednak inne cele i nie ma żadnego chronologicznego związku między nimi a zastrzykiem kapitału z 2003 r.

(204) Ponadto ewentualna niepewność w przypadku prywatnego inwestora, do której mogło dojść w związku z udzieleniem niezgłoszonej pomocy na rzecz DPLP, została zmniejszona formalnym zezwoleniem na przystąpienie do realizacji zastrzyku kapitałowego udzielonym przez Komisję w decyzji z 2003 r. W czasie wdrożenia inwestycji każdy prywatny inwestor, dostrzegający dobre perspektywy zwrotu, prawdopodobnie podjąłby ryzyko inwestowania po przyjęciu pozytywnej decyzji Komisji, nawet jeżeli decyzja ta nie była jeszcze ostateczna. Prywatny inwestor nie czekałby kilka lat na wyrok Sądu i Trybunału Sprawiedliwości przed podjęciem decyzji o inwestycji. Późniejsze stwierdzenie nieważności decyzji Komisji jest zatem wydarzeniem, którego nie można było przewidzieć w czasie dokonywania inwestycji i które musiało wydawać się wielce nieprawdopodobne, ponieważ decyzje Komisji uznaje się za prawne do czasu stwierdzenia ich nieważności.

(205) W związku z tym Komisja uznaje, że zastrzyk kapitałowy w 2003 r. można uznać za zgodny z testem prywatnego inwestora i nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.

(206) Zastrzyk kapitałowy w 2006 r.: władze belgijskie twierdzą, że zastrzyk kapitałowy w 2006 r. (40 mln EUR) był dokonany na warunkach zgodnych z testem prywatnego inwestora, a zatem nie stanowił pomocy państwa.

(207) Zastrzyku kapitałowego w 2006 r. dokonano na tych samych warunkach, jakie mają zastosowanie do prywatnego inwestora: podwyżkę kapitału DPLP nabyło państwo (40 mln EUR) i Post Invest Europe (300 mln EUR) po równoważnej cenie za akcję (o równym stopniu uprzywilejowania). W tym czasie spółka Post Invest Europe była inwestorem zewnętrznym niezwiązanym z DPLP lub państwem belgijskim.

(208) Ponadto cena emisyjna nowych akcji była prawidłowo ustalona. W celu określenia ceny nowych akcji, bank inwestycyjny wynajęty przez władze belgijskie oszacował łączną wartość przedsiębiorstwa DPLP na kwotę w wysokości między […] EUR a […] EUR. Państwo ostatecznie zdecydowało się na wycenę całego przedsiębiorstwa przed dokonaniem zastrzyków kapitałowych na kwotę […] EUR. W założeniach dotyczących poziomu zwrotu i ryzyka opartych na wspólnym planie działalności kierowano się względami długoterminowej optymalizacji zysków. Późniejsze wyniki przedsiębiorstwa DPLP po podwyższeniu kapitału w 2006 r. (zob. poniżej) również potwierdzają prawidłowość założeń i parametrów uwzględnionych w czasie podejmowania decyzji o inwestycji. Rysunek 7 Wyniki DPLP w latach 2006–2010 […] Źródło: władze belgijskie.

(209) Komisja uważa, że dokonany w 2006 r. zastrzyk kapitałowy w wysokości 40 mln EUR wyraźnie odpowiada zachowaniu prywatnego inwestora, a zatem nie stanowi pomocy państwa.

(210) Chociaż istnieje duże prawdopodobieństwo, że zwolnienie z podatku od przedsiębiorstw przyniosło korzyść przedsiębiorstwu DPLP dzięki ewentualnemu zmniejszeniu wartości podatku, który w przeciwnym razie musiałoby uiścić, to jednak zwolnienie to nie przyniosło przedsiębiorstwu żadnej konkretnej korzyści, ponieważ od roku 1992 do roku 2005, w którym zniesiono zwolnienie z podatku, łączne osiągnięte przez DPLP wyniki po opodatkowaniu były ujemne. Chociaż wyniki netto DPLP w niektórych latach były dodatnie, to jednak w wyniku przenoszonej z roku na rok ulgi podatkowej DPLP nie musiałoby uiszczać żadnych płatności z tytułu podatków, nawet gdyby było objęte podatkiem od przedsiębiorstw. W związku z tym zwolnienie to nie jest badane bardziej szczegółowo w niniejszej decyzji.

(211) Dzięki zwolnieniom z podatku od nieruchomości i z lokalnych podatków DPLP znajduje się natomiast w korzystniejszej sytuacji niż inne przedsiębiorstwa, ponieważ jest ono zwolnione ze zobowiązań, z których w normalnych okolicznościach musiałoby się wywiązać. Przedmiotowe zwolnienia podatkowe przynoszą zatem przedsiębiorstwu DPLP selektywną korzyść.

(212) Władze belgijskie twierdzą, że przekazanie budynków stanowiło element wewnętrznej reorganizacji własności państwowej, ponieważ w tamtym czasie przedsiębiorstwo DPLP w całości stanowiło własność państwową. W ramach przekazania budynków udostępniono jednak przedsiębiorstwu DPLP nowe nieruchomości, które poprzednio należały do państwa. Przedsiębiorstwo DPLP korzystało już z tych budynków w czasie, w którym należały one do państwa, jednak w świetle prawa nie było ono właścicielem tych budynków. Dzięki przekazaniu tytułu prawnego do własności przedsiębiorstwo DPLP, czyli przedsiębiorstwo niezależne od państwa, zyskało prawa własności do tych budynków. Przedsiębiorstwo DPLP zyskało zatem dodatkowe zasoby w porównaniu z sytuacją sprzed przekazania. Środek ten przyniósł zatem przedsiębiorstwu DPLP selektywną korzyść.

(213) Bez gwarancji państwa przedsiębiorstwo DPLP nie mogłoby otrzymać pożyczki na takich samych warunkach. Władze belgijskie oszacowały, że kursy rynkowe byłyby wyższe nawet o 40 punktów bazowych, natomiast składka płacona państwu wynosiła 25 punktów bazowych.

(214) Zgodnie z komunikatem Komisji w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE do pomocy państwa w formie gwarancji (57) (pkt 3.2 lit. d)) „ponoszone ryzyko powinno być normalnie wynagradzane odpowiednią stawką za kwotę będącą przedmiotem gwarancji lub regwarancji. Kiedy cena gwarancji jest co najmniej tak wysoka, jak właściwy poziom odniesienia stawki za gwarancję na rynkach finansowych, gwarancja nie zawiera elementu pomocy. Jeśli na rynkach finansowych nie można znaleźć właściwego poziomu odniesienia stawki za gwarancję, należy porównać łączny koszt finansowy gwarantowanego kredytu, w tym stopę procentową kredytu i stawkę za gwarancję, z ceną rynkową podobnego kredytu bez gwarancji”. Ponieważ nie wydaje się, aby wyznaczona stawka była zwykłą stawką rynkową, dzięki gwarancji państwa przedsiębiorstwo DPLP mogło uzyskać fundusze po koszcie niższym od kosztów, które w normalnych okolicznościach musiałoby ponieść.

(215) Środek ten przyniósł zatem DPLP selektywną korzyść, która odpowiada różnicy między stopą procentową, którą DPLP musiałoby opłacić w sytuacji braku gwarancji państwa, a faktyczną stopą procentową powiększoną o stawkę płaconą w związku z gwarancją. Uzyskana korzyść wyniosła zatem 15 punktów bazowych od niespłaconego kapitału każdego roku. Korzyść tę można zatem oszacować na 1,5 mln EUR w okresie kredytowania.

6.3.1.2. Istnienie zasobów państwowych

(216) Roczną rekompensatę z tytułu usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym finansowano z budżetu państwa, jak określono w kolejnych umowach o zarządzanie między DPLP a państwem belgijskim. Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez Belgię zastrzyki kapitałowe dokonane w 1997 r. faktycznie stanowią rekompensatę z tytułu usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, a zatem rozpatruje się je w tej części niniejszej decyzji.

(217) W związku ze zwolnieniami podatkowymi zmniejszeniu uległy dochody podatkowe państwa wskutek zmniejszenia dochodów, jakie uzyskałoby ono w sytuacji braku zwolnień podatkowych. Ze zwolnieniami wiązało się zatem przekazanie zasobów państwowych w formie utraty dochodów podatkowych przez państwo belgijskie.

(218) Budynki przekazane DPLP były wcześniej własnością państwową. Państwo przekazało prawa własności przedsiębiorstwu DPLP, w ten sposób zmniejszając własne aktywa i zwiększając aktywa DPLP. W związku z tym środek stanowi przekazanie zasobów państwowych.

(219) Gwarancja kredytu została udzielona przez państwo, które przejęło powiązane ryzyko z własnego budżetu nieodpłatnie, a zatem należy ona do zasobów państwowych w formie utraconych dochodów.

(220) Dochody z usług dystrybucji poczty nie stanowią pomocy państwa zgodnie z wyrokiem w sprawie Preussen Elektra (58), ponieważ ceny płacone przez użytkowników są finansowane z ich własnych funduszy, które nie podlegają kontroli państwa.

(221) Do celów oceny zgodności dochody te bezpośrednio wiążą się jednak ze świadczeniem usługi w ogólnym interesie w sektorze usług pocztowych, a zatem należy je uwzględnić zgodnie z pkt 17 ram dotyczących usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym i art. 7 dyrektywy 97/67/WE w celu ustalenia niezbędności i proporcjonalności rekompensaty.

6.3.1.3. Zakłócenie konkurencji i wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi

(222) Przedmiotowe środki mogą mieć wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi z przyczyn wskazanych z motywie 156 powyżej.

6.3.1.4. Podsumowanie środków pomocy

(223) Z przyczyn wyjaśnionych w motywach 193–222 następujące środki stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE: a) roczna rekompensata z tytułu usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym (w latach 1992–2010); b) zastrzyki kapitałowe dokonane w 1997 r.; c) zwolnienie z podatku od nieruchomości (w latach 1992–2005); d) przekazanie budynków w 1992 r.; e) gwarancja państwa udzielona 2004 r.

6.3.2. Istniejąca pomoc w rozumieniu art. 108 ust. 1 TFUE

(224) Określone oceniane środki można uznać za istniejącą pomoc w rozumieniu art. 108 ust. 1 TFUE.

6.3.2.1. Zwolnienia z podatku od przedsiębiorstw i z podatku od nieruchomości.

(225) Przedsiębiorstwo DPLP korzystało ze zwolnień z podatku od przedsiębiorstw i z podatku od nieruchomości w czasie, w którym było jeszcze urzędem administracji państwowej przed 1971 r. i przed przystąpieniem Belgii do EWG. Od tamtej pory nie wprowadzano w nich żadnych zmian. Środki te stanowią zatem istniejącą pomoc.

(226) Zwolnienie z podatku od przedsiębiorstw zniesiono w 2005 r., natomiast zwolnienie z podatku od nieruchomości nadal obowiązuje.

6.3.2.2. Liberalizacja rynku usług pocztowych

(227) Władze belgijskie twierdziły, że wszystkie środki sprzed liberalizacji rynków usług pocztowych w 1999 r. należy uznać za istniejącą pomoc. Dane środki przynosiły jednak korzyść w zakresie całej działalności przedsiębiorstwa DPLP, które uczestniczyło w rynkach konkurencyjnych (takich jak rynki dystrybucji paczek i usług finansowych) na długo przed wejściem w życie dyrektywy 97/67/WE w 1999 r. W związku z tym, zgodnie z wyrokiem w sprawie Alzetta (59), takiej pomocy nie można uznać za istniejącą ze względu na zmiany na rynku wewnętrznym: można ją uznać za istniejącą pomoc na rzecz danego beneficjenta w stopniu, w jakim dany beneficjent uczestniczył wyłącznie w rynkach zamkniętych na konkurencję w czasie, w którym pomoc została wprowadzona w życie.

(228) Komisja nie może zatem zaakceptować tego twierdzenia.

6.3.2.3. Dziesięcioletni okres przedawnienia

(229) Nie można również przyjąć twierdzenia, że dziesięcioletni okres przedawnienia należy liczyć od momentu wszczęcia obecnego formalnego postępowania wyjaśniającego, które miało miejsce w 2009 r. W wyroku Sądu z 2009 r. nie stwierdzono nieważności wszystkich poprzednich czynności dochodzeniowych, jednak wskazano, że Komisja powinna wszcząć w związku z nimi formalne dochodzenie wyjaśniające (60).

(230) Ponieważ jednak do pierwszego działania dochodzeniowego Komisji doszło w dniu 23 grudnia 2002 r., kiedy to Komisja przesłała władzom belgijskim wezwanie do udzielenia informacji, środki, które weszły w życie przed dniem 23 grudnia 1992 r., należy uznać za istniejącą pomoc.

6.3.3. Zgodność rekompensaty z tytułu usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym w świetle art. 106 ust. 2 TFUE

(231) Zgodność rekompensaty z tytułu usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym ocenia się na mocy art. 106 ust. 2 TFUE i ram dotyczących usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym. Ramy dotyczące usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym mają zastosowanie od daty ich wejścia w życie w dniu 29 listopada 2005 r. Ponieważ w dużej mierze ramy te stanowią ujednolicenie zasad, które już istniały przed ich wejściem w życie, będą one przywoływane również przy ocenie środków poprzedzających ich wejście w życie.

6.3.3.1. Zakres oceny w oparciu o zadania powierzone w umowach o zarządzanie.

(232) W przedstawionych informacjach władze belgijskie i przedsiębiorstwo DPLP zdecydowanie sprzeciwiły się przeprowadzeniu przez Komisję ogólnej analizy całej pomocy udzielonej na rzecz DPLP w całym okresie, zgodnie z przyjętym przez nią wcześniej podejściem przy ocenie innych przypadków, w których pomoc została bezprawnie wypłacona w przeszłości, ponieważ w takiej sytuacji zakłada się, że z pomocy finansowano bez wyjątku wszystkie zadania w zakresie świadczenia usługi publicznej powierzone przedsiębiorstwu. Władze belgijskie i przedsiębiorstwo DPLP utrzymywały, że w danym przypadku, w odróżnieniu od innych, w ramach zawartych przez siebie umów o zarządzanie ściśle wyznaczono zakres działań przedsiębiorstwa DPLP, na które przeznacza się pomoc, oraz kwoty pomocy, do których się kwalifikują (61).

(233) Komisja uznaje, że we wła