DECYZJA KOMISJI (UE) 2020/348

z dnia 24 października 2019 r.

w sprawie pomocy państwa SA.35980 – 2019/C Zjednoczone Królestwo – Reforma rynku energii elektrycznej: mechanizm zdolności wytwórczych

(notyfikowana jako dokument nr C(2019) 7610)

(Jedynie tekst w języku angielskim jest autentyczny)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,

uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),

po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanymi artykułami (1) i uwzględniając otrzymane odpowiedzi,

a także mając na uwadze, co następuje:

1. PROCEDURA

(1) W następstwie kontaktów przedzgłoszeniowych dnia 23 czerwca 2014 r., zgodnie z art. 108 ust. 3 Traktatu, władze Zjednoczonego Królestwa zgłosiły Komisji środek mający na celu wspieranie dostawców zdolności wytwórczych na rynku energii elektrycznej w Wielkiej Brytanii (2). W niniejszej decyzji środek ten zwany jest „środkiem”.

(2) W dniu 23 lipca 2014 r. Komisja podjęła decyzję o niewnoszeniu zastrzeżeń wobec programu pomocy ustanawiającego środek ze względu na to, że program ten wchodził w zakres art. 107 ust. 3 lit. c) Traktatu, a zatem był zgodny z rynkiem wewnętrznym (3) („decyzja z 2014 r.”).

(3) Pierwsza aukcja na rynku zdolności wytwórczych („rynek zdolności wytwórczych”), do którego odnosi się środek, odbyła się w dniach 16–18 grudnia 2014 r. Aukcja dotyczyła dostawy zdolności wytwórczych cztery lata później, tj. w 2018 r.

(4) W dniu 15 listopada 2018 r. Sąd Unii Europejskiej w wyroku w sprawie T-793/14 – Tempus Energy i Tempus Energy Technology przeciwko Komisji („wyrok Sądu”) – stwierdził nieważność decyzji z 2014 r. Podsumowując, Sąd uznał, że czas trwania i okoliczności etapu przedzgłoszeniowego oraz brak przeprowadzenia przez Komisję odpowiedniego dochodzenia na etapie badania wstępnego co do niektórych aspektów rynku zdolności wytwórczych, w szczególności roli i traktowania reagowania na zapotrzebowanie („DSR” - Demand Side Response) w zgłoszonym mechanizmie zdolności wytwórczych, powinny były wzbudzić wątpliwości Komisji co do zgodności środka z rynkiem wewnętrznym. Wątpliwości te powinny były doprowadzić do wszczęcia procedury przewidzianej w art. 108 ust. 2 Traktatu, która umożliwiłaby zainteresowanym stronom przedstawienie Komisji uwag oraz przekazanie jej odpowiednich informacji, aby mogła ona lepiej ocenić zgodność rynku zdolności wytwórczych z rynkiem wewnętrznym.

(5) W dniu 20 grudnia 2018 r. otrzymano dodatkowe informacje od Zjednoczonego Królestwa.

(6) W dniu 25 stycznia 2019 r. Komisja odwołała się od wyroku Sądu (sprawa C-57/19). Ponieważ odwołanie nie ma skutku zawieszającego, Komisja ponownie oceniła rynek zdolności wytwórczych, aby zastosować się do wyroku Sądu.

(7) Po przeprowadzeniu ponownej oceny pismem z dnia 21 lutego 2019 r. Komisja powiadomiła Zjednoczone Królestwo o swojej decyzji o wszczęciu postępowania określonego w art. 108 ust. 2 Traktatu w odniesieniu do środka.

(8) Decyzję Komisji o wszczęciu postępowania („decyzja o wszczęciu postępowania”) opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (4). Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia uwag.

(9) Pismem z dnia 12 kwietnia 2019 r. Zjednoczone Królestwo przekazało Komisji swoje uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania. Komisja otrzymała uwagi od 35 zainteresowanych stron. Przekazała je władzom Zjednoczonego Królestwa i dała im możliwość odniesienia się do nich. W pismach z dnia 7 czerwca 2019 r., z dnia 19 lipca 2019 r. i z dnia 12 września 2019 r. Komisja otrzymała odpowiedzi Zjednoczonego Królestwa na uwagi.

(10) W dniu 29 marca 2017 r. Zjednoczone Królestwo notyfikowało swój zamiar wystąpienia z Unii Europejskiej zgodnie z art. 50 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE). Zgodnie z art. 50 ust. 3 TUE Traktaty przestają mieć zastosowanie do występującego państwa od dnia wejścia w życie umowy o wystąpieniu lub, w przypadku jej braku, dwa lata po notyfikacji, chyba że Rada Europejska w porozumieniu z odnośnym państwem członkowskim podejmie jednomyślnie decyzję o przedłużeniu tego okresu. Okres ten został przedłużony dwukrotnie, ostatnio na mocy decyzji Rady Europejskiej (UE) 2019/584 (5), zgodnie z którą przedłużono go do dnia 31 października 2019 r.

(11) W dniu 11 stycznia 2019 r., decyzją (UE) 2019/274 (6), Rada zatwierdziła podpisanie umowy o wystąpieniu uzgodnionej na szczeblu negocjatorów w dniu 14 listopada 2018 r. W dniu 17 października 2019 r. Rada Europejska zatwierdziła uzgodnioną na szczeblu negocjatorów zmienioną umowę o wystąpieniu. W dniu 21 października Rada, na wniosek Komisji (7), zmieniła decyzję (UE) 2019/274, aby zatwierdzić podpisanie zmienionej umowy. Unia ponownie potwierdziła, że jest gotowa do szybkiego podpisania umowy i zawarcia jej w przypadku zatwierdzenia przez Parlament Zjednoczonego Królestwa umowy o wystąpieniu. Część czwarta umowy o wystąpieniu przewiduje okres przejściowy rozpoczynający się z dniem wejścia w życie umowy, podczas którego prawo Unii nadal ma zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa i w Zjednoczonym Królestwie zgodnie z tą umową.

(12) W każdym przypadku niniejsza decyzja ma zastosowanie jedynie dopóty, dopóki prawo Unii ma zastosowanie do Zjednoczonego Królestwa i w Zjednoczonym Królestwie.

2. SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚRODKA

2.1. Opis skrócony środka

(13) W 2014 r. Zjednoczone Królestwo oszacowało, że rynek energii elektrycznej w Wielkiej Brytanii osiągnie krytyczne poziomy wystarczalności mocy wytwórczych około 2017/2018 r. W związku z tym Zjednoczone Królestwo opracowało środek w postaci rynku zdolności wytwórczych, w ramach którego operator systemu organizowałby centralnie zarządzane aukcje w celu zapewnienia wystarczalności mocy wytwórczych.

(14) Pierwotnie w aukcjach organizowanych w ramach środka mogli uczestniczyć wyłącznie istniejący i nowi wytwórcy energii elektrycznej, jednostki DSR i podmioty zajmujące się magazynowaniem. Uczestnictwo połączeń wzajemnych dopuszczono od drugiej aukcji w 2015 r.

(15) Ze zwycięskimi oferentami zawiera się umowy dotyczące zdolności wytwórczych, w ramach których będą oni otrzymywać stałą opłatę za okres obowiązywania umowy dotyczącej zdolności wytwórczych w zamian za zapewnienie zdolności wytwórczych w okresach szczytowego obciążenia systemu energii elektrycznej, jeżeli zostaną do tego wezwani przez operatora systemu. Jeżeli dostawca zdolności wytwórczych nie dostarczy ilości energii elektrycznej wymaganej na podstawie jego zobowiązania w tym zakresie, zastosowanie mają kary finansowe. Środek finansowany jest z opłat pobieranych od dostawców energii elektrycznej.

(16) Pierwszą aukcję zorganizowano w 2014 r. i dotyczyła ona dostawy zdolności wytwórczych w 2018 r. Po niej odbyły się trzy kolejne aukcje z czteroletnim wyprzedzeniem („T-4”) (w 2015, 2016 i 2017 r.), jedna aukcja z rocznym wyprzedzeniem („T-1”) (w 2017 r.) oraz dwie aukcje przejściowe (w 2016 i 2017 r.).

(17) W następstwie wyroku Sądu, o którym mowa w motywie 4 i w odniesieniu do którego trwa obecnie postępowanie odwoławcze, w dniu 15 listopada 2018 r. Zjednoczone Królestwo zawiesiło środek. Zjednoczone Królestwo potwierdziło, że żadna dodatkowa pomoc nie zostanie przyznana za pośrednictwem aukcji na rynku zdolności wytwórczych oraz że płatności z tytułu pomocy przyznanej w drodze aukcji, które już miały miejsce, zostały wstrzymane do czasu podjęcia przez Komisję decyzji o zatwierdzeniu środka.

(18) Niemniej jednak w następstwie wyroku Sądu Zjednoczone Królestwo wprowadziło następujące środki: a) w czerwcu 2019 r. odbyła się zastępcza aukcja uzupełniająca T-1 na dostawę zdolności wytwórczych w roku dostawy 2019/2020, w wyniku której zawarto warunkowe umowy dotyczące zdolności wytwórczych uzależnione od zatwierdzenia pomocy państwa oraz od podjęcia niezbędnych kroków proceduralnych na podstawie przepisów ustanawiających rynek zdolności wytwórczych; b) nadal egzekwowano przestrzeganie postanowień umów dotyczących zdolności wytwórczych zawartych w wyniku poprzednich aukcji, aby w przypadku pozytywnej decyzji w sprawie pomocy państwa można było dokonać odroczonych płatności z tytułu zdolności wytwórczych na rzecz dostawców zdolności wytwórczych, którzy wywiązywali się ze swoich zobowiązań w okresie zawieszenia; c) dostawcy energii elektrycznej mieli w okresie zawieszenia nadal przenosić opłaty na konsumentów, aby zapewnić sobie możliwość pełnego i szybkiego uiszczenia zaległych opłat od dostawców za okres zawieszenia, jeżeli pomoc państwa zostałaby zatwierdzona; oraz d) w dniu 22 lipca 2019 r. uruchomiono procedury kwalifikacji wstępnej do aukcji T-1 (rok dostawy 2020/2021), aukcji T-3 (rok dostawy 2022/2023) oraz aukcji T-4 (rok dostawy 2023/2024), z których każda miała odbyć się w pierwszym kwartale 2020 r.

2.2. Podstawa prawna i ustalenia na szczeblu rządowym

(19) Podstawą prawną środka jest ustawa Zjednoczonego Królestwa z 2013 r. o energii. Wdrożenie środka reguluje prawo wtórne w postaci rozporządzeń w sprawie zdolności wytwórczych energii elektrycznej (Electricity Capacity Regulations) z 2014 r., rozporządzeń w sprawie zdolności wytwórczych energii elektrycznej (płatności od dostawców itp.) z 2014 r. oraz przepisów dotyczących rynku zdolności wytwórczych (Capacity Market Rules).

(20) Zjednoczone Królestwo regularnie dokonuje przeglądu mechanizmu rynku zdolności wytwórczych w świetle informacji zwrotnych otrzymywanych podczas każdego procesu aukcyjnego. Przeprowadziło również szereg konsultacji publicznych, aby stopniowo udoskonalać aspekty regulacyjne niektórych konkretnych elementów programu. Organ regulacji energetyki (Ofgem) co roku gromadzi również opinie zainteresowanych stron na temat potencjalnych zmian operacyjnych i administracyjnych elementów systemu oraz wprowadza zmiany w przepisach. Ponadto zaplanowano bardziej formalny i kompleksowy przegląd, który ma odbywać się co pięć lat z udziałem zarówno rządu, jak i Ofgem, służący ocenie, w jakim stopniu rynek zdolności wytwórczych skutecznie realizuje swoje cele i pozostaje najskuteczniejszą formą interwencji w odnośnym zakresie. W rzeczonych celach uwzględniono podstawowe niedoskonałości rynku. Zasadniczo przegląd składa się z następujących dwóch etapów: a) Ofgem przeprowadza co pięć lat przeglądy tych obszarów struktury rynku zdolności wytwórczych, które uwzględniono w przepisach dotyczących rynku zdolności wytwórczych, i analizuje skuteczność programu oraz adekwatność istniejących rozwiązań do potrzeb, oraz b) rząd ocenia rynek zdolności wytwórczych i jego cele z bardziej ogólnej perspektywy i zajmuje się kwestią, czy rynek zdolności wytwórczych nadal będzie potrzebny w przyszłości, czy też jednak należy go stopniowo likwidować, oraz w jakim stopniu cele rynku zdolności wytwórczych można osiągnąć przy zmniejszeniu liczby uregulowań prawnych. Podstawą tego działania są coroczne wewnętrzne ustalenia rządu służące ocenie, czy przeprowadzić aukcję na rynku zdolności wytwórczych, jak również wyniki pierwszego etapu przeglądu Ofgem. W ramach tej procedury przeglądu rząd przeprowadza konsultacje społeczne.

(21) Rząd Zjednoczonego Królestwa rozpoczął pierwszy proces przeglądu pięcioletniego od opublikowania w sierpniu 2018 r. zaproszenia do zgłaszania uwag, zwracając się tym sposobem o przedstawienie ogólnych opinii i uwag dotyczących takich kwestii jak to, czy rynek zdolności wytwórczych jest nadal potrzebny, oraz określenia wszelkich obszarów priorytetowych, w których należy wprowadzić zmiany. We wrześniu 2018 r. Ofgem opublikował list otwarty z prośbą o zgłaszanie opinii i uwag na temat tego, czy przepisy nadal spełniają swoje cele. Sprawozdanie końcowe z pięcioletniego przeglądu dokonanego przez rząd Zjednoczonego Królestwa opublikowano w dniu 22 lipca 2019 r. (8), a sprawozdanie końcowe Ofgem w dniu 31 lipca 2019 r. (9). Ponadto w dniu 22 sierpnia 2019 r. Komisja ds. Nauki i Technologii Izby Gmin Zjednoczonego Królestwa opublikowała sprawozdanie, w którym wspomniano m.in. o rynku zdolności wytwórczych Wielkiej Brytanii (10).

(22) Środek jest wdrażany przez rząd Zjednoczonego Królestwa, Ofgem, organ ds. dostaw (National Grid), organ rozliczeniowy (nowa instytucja utworzona na mocy ustawy o energii z 2013 r., podlegająca kierownictwu i nadzorowi rządu) oraz dostawcę usług rozliczeniowych (Elexon). Poniżej przedstawiono krótki ogólny opis ich ról i obowiązków.

(23) Rząd Zjednoczonego Królestwa jest odpowiedzialny za strategiczny nadzór nad rynkiem zdolności wytwórczych, za zmianę rozporządzeń regulujących ten program oraz za zapewnienie ciągłej rozliczalności w odniesieniu do podstawowych aspektów struktury rynku zdolności wytwórczych. Rozporządzenia obejmują m.in. ogólne kryteria kwalifikowalności do uzyskania dostępu do aukcji na rynku zdolności wytwórczych, funkcje operatora systemu w zakresie dostaw na tym rynku oraz rozliczanie płatności.

(24) Przepisy dotyczące rynku zdolności wytwórczych opracował Rząd Zjednoczonego Królestwa, ale to Ofgem jest odpowiedzialny za ich wdrożenie (zarówno rząd Zjednoczonego Królestwa, jak i Ofgem mogą zmieniać przepisy). Przepisy dotyczące rynku zdolności wytwórczych zawierają zasady i procedury techniczne w zakresie kwalifikacji wstępnej i aukcji zdolności wytwórczych, treść umów dotyczących zdolności wytwórczych oraz obowiązki podmiotów, które zawarły takie umowy. Przy rozpatrywaniu zmian w przepisach Ofgem jest związany szeregiem celów zapisanych w rozporządzeniach i przepisach, co zapewnia przejrzystość zarządzania rynkiem zdolności wytwórczych i zaufanie do niego. Ofgem jest również odpowiedzialny za rozstrzyganie wszczętych przez wnioskodawców sporów dotyczących wyników kwalifikacji wstępnej.

(25) Operatorem systemu jest National Grid. Spółka pełni rolę dostawcy na rynku zdolności wytwórczych, która obejmuje: doradzanie ministrom w zakresie prognoz dotyczących bezpieczeństwa dostaw energii i zalecanie ilości zdolności wytwórczych, które należy wystawić na aukcji, aby spełnić standard niezawodności; przeprowadzanie kwalifikacji wstępnej uczestników aukcji, zarządzanie aukcjami zdolności wytwórczych oraz zawieranie umów (tzw. „umów dotyczących zdolności wytwórczych”) ze zwycięskimi oferentami; opracowywanie nowych procedur uzupełniających, takich jak procedury wydawania ostrzeżeń dla rynku zdolności wytwórczych, i zarządzanie nimi.

(26) Rząd Zjednoczonego Królestwa określa funkcje operatora systemu w zakresie dostaw w prawie wtórnym, które to funkcje stanowią egzekwowane przez Ofgem „odpowiednie wymogi”. Zapewnia to rządowi pewność co do tego, co zostanie dostarczone, a także jasną podstawę dla Ofgem na potrzeby zarządzania wynikami National Grid jako dostawcy. Niezależną kontrolę zaleceń National Grid dotyczących ilości zdolności wytwórczych, które należy wystawić na aukcji, zapewnia grupa ekspertów technicznych.

(27) Rząd Zjednoczonego Królestwa ustanowił (11) organ rozliczeniowy dla rynku zdolności wytwórczych („Electricity Settlement Company”), aby zapewnić pełną rozliczalność procesu rozliczania i płatności dokonywanych w ramach umów dotyczących zdolności wytwórczych, zarządzanie tym procesem i płatnościami oraz sprawowanie nad nimi kontroli (12). Organ rozliczeniowy jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, której jedynym udziałowcem jest rząd (13). Organ odpowiada za określanie własnego zarządzania wewnętrznego, tak aby był w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań, ale rząd nadal sprawuje nad nim ogólną kontrolę (14).

(28) Za pośrednictwem Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej w lutym 2013 r. rząd Zjednoczonego Królestwa ogłosił decyzję o powierzeniu funkcji spółce Elexon Ltd. Elexon jest dostawcą usług rozliczeniowych, który odpowiada za obliczanie i określanie płatności z tytułu zdolności wytwórczych. Rola spółki Elexon jako dostawcy usług rozliczeniowych jest podobna, ale bardziej ograniczona niż rola, którą spółka obecnie pełni na podstawie Kodeksu bilansowania i rozliczeń. W umowie zawartej między organem rozliczeniowym a spółką Elexon określono szczegóły usługi, która ma być świadczona, jej koszt oraz ustalenia dotyczące monitorowania wyników.

2.3. Beneficjenci

2.3.1. Kwalifikowalność

(29) Dostawcy zdolności wytwórczych uczestniczą w rynku zdolności wytwórczych na podstawie „jednostek rynku zdolności wytwórczych”. To właśnie na poziomie jednostek rynku zdolności wytwórczych składa się wnioski o kwalifikację wstępną, przyznaje się umowy dotyczące zdolności wytwórczych, określa się obowiązki odnoszące się do okresów szczytowego obciążenia oraz wylicza się kary/płatności z tytułu nadwyżki dostawy. Uczestniczyć mogą wytwórcy (zarówno istniejący, jak i nowi), połączenia wzajemne, podmioty zajmujące się magazynowaniem i dostawcy DSR.

(30) Jednostki wytwórcze (zdefiniowane poprzez odniesienie do dostarczania energii elektrycznej, zdolności do prowadzenia niezależnej kontroli, mocy netto mierzonej na podstawie liczników rejestrujących zużycie co pół godziny, zdolności przyłączeniowej przekraczającej 2 MW) mogą uczestniczyć samodzielnie jako pojedyncze jednostki rynku zdolności wytwórczych lub w połączeniu z innymi kwalifikowalnymi jednostkami wytwórczymi na następujących warunkach: a) wszystkie jednostki są częścią tej samej jednostki biorącej udział w transakcjach (tj. elektrowni); lub b) wszystkie jednostki są podłączone do systemu w tym samym punkcie granicznym; tj. w tym samym obiekcie, ale koncepcja jednostki biorącej udział w transakcjach nie ma zastosowania; lub c) łączne zdolności wytwórcze wszystkich jednostek mieszczą się w przedziale od wartości minimalnej (2 MW) do 50 MW (wytwarzanie rozproszone skutecznie rozłożone na kilka obiektów).

(31) Jednostki rynku zdolności wytwórczych reagujące na zapotrzebowanie definiuje się w odniesieniu do zobowiązania do ograniczenia zapotrzebowania. Dostawca DSR oznacza (i) bezpośrednio odbiorcę energii elektrycznej; (ii) podmiot będący właścicielem odbiorcy energii elektrycznej; lub (iii) podmiot mający umowną kontrolę nad odbiorcą energii elektrycznej w zakresie DSR. Zobowiązanie musi wiązać się z ograniczeniem przez odbiorcę poboru energii elektrycznej (zgodnie ze stanem liczników rejestrujących zużycie co pół godziny) lub przesyłu energii elektrycznej wytwarzanej przez należące do odbiorcy energii elektrycznej jednostki wytwórcze znajdujące się na miejscu. Dostawcy DSR mogą uczestniczyć w rynku samodzielnie jako pojedyncze jednostki rynku zdolności wytwórczych lub w połączeniu z innymi. Ponadto każdy element musi być podłączony do licznika rejestrującego zużycie co pół godziny, a całkowite zdolności dostawcy uzyskiwane z DSR muszą mieścić się w przedziale od 2 MW do 50 MW. W tabeli 1 poniżej przedstawiono wyniki dostawców DSR na aukcjach, które odbyły się do lipca 2019 r. Tabela 1 Wyniki dostawców DSR na aukcjach, które odbyły się do lipca 2019 r. Zgłoszono do aukcji (MW) Pozyskane umowy (MW) T-4 w 2014 r. 603 174 T-4 w 2015 r. 673 456 T-4 w 2016 r. 1 798 1 411 T-4 w 2017 r. 2 246 1 206 T-4 w 2018 r. (15) (zawieszona) 2 618 nd. T-1 w 2017 r. 1 283 443 T-1 w 2018 r. (zawieszona) 2 124 nd. T-1 w 2019 r. (warunkowa) 1 333 203 Aukcja przejściowa w 2015 r. 619 475 Aukcja przejściowa w 2016 r. 373 312

(32) Z rynku zdolności wytwórczych wykluczeni są dostawcy zdolności wytwórczych, którzy otrzymują już wsparcie w ramach innych środków. Następujący dostawcy nie kwalifikują się do uczestnictwa w rynku zdolności wytwórczych: a) niskoemisyjne elektrownie otrzymujące wsparcie w ramach kontraktów różnic kursowych (Contracts for Difference) (CfD) lub taryf gwarantowanych na małą skalę; b) wytwórcy energii ze źródeł odnawialnych otrzymujący wsparcie w ramach programu zobowiązań w zakresie odnawialnych źródeł energii (Renewables Obligation) (RO), chyba że zrezygnują z otrzymywania tych płatności (mogą uczestniczyć po wygaśnięciu umów dotyczących RO); c) elektrownie otrzymujące zachętę w zakresie ciepła odnawialnego (Renewable Heat Incentive, RHI), ponieważ RHI powstało jako uzupełnienie RO oraz CfD dla odnawialnych źródeł energii; d) elektrownie, które otrzymują finansowanie z konkursu dotyczącego komercjalizacji wychwytywania i składowania dwutlenku węgla (Carbon Capture and Storage Commercialisation Competition) (CCS) Zjednoczonego Królestwa, ponieważ CfD dla CCS opracowano, aby zapewnić im dodatkowe wsparcie zapewniające ich opłacalność z ekonomicznego punktu widzenia. e) technologie otrzymujące finansowanie z unijnej rezerwy dla nowych instalacji NER300, której celem jest wspieranie pojawiających się technologii niskoemisyjnych, takich jak wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla i energia pływów, ponieważ kwalifikują się one również do otrzymania wsparcia w ramach CfD; f) elektrownie, którym spółka National Grid przyznała 15-letnie umowy w ramach krótkoterminowej rezerwy operacyjnej (Short-Term Operating Reserve) („długoterminowe umowy na dostawę krótkoterminowej rezerwy operacyjnej”) bezpośrednio przed wstępnymi wnioskami dotyczącymi polityki w dziedzinie reformy rynku energii elektrycznej w 2010 r., i które zdecydowały się te umowy utrzymać.

(33) Przedsiębiorstwa, które uczestniczyły w programie inwestycji w przedsiębiorstwo (Enterprise Investment Scheme, EIS) lub w funduszu podwyższonego ryzyka (Venture Capital Trust, VCT) nie są wykluczone z uczestnictwa w rynku zdolności wytwórczych, ale są objęte badaniem, co ma na celu upewnienie się, że nie otrzymują „podwójnych dotacji” (konieczność uniknięcia kumulacji pomocy państwa).

(34) Chociaż bezpośrednie uczestnictwo zagranicznych zdolności wytwórczych w rynku zdolności wytwórczych nie jest dozwolone, od drugiej aukcji, która odbyła się w 2015 r., połączenia wzajemne kwalifikują się do uczestnictwa w rynku zdolności wytwórczych jako jednostki rynku zdolności wytwórczych na takich samych zasadach, jak brytyjscy wytwórcy i dostawcy DSR, podlegają zasadniczo temu samemu systemowi nagród i kar oraz stosuje się w odniesieniu do nich korekcyjny współczynnik dyspozycyjności, aby odzwierciedlić ich wkład w bezpieczeństwo dostaw energii (16). W tabeli 2 przedstawiono udział jednostek rynku zdolności wytwórczych zajmujących się połączeniami wzajemnymi w aukcjach, które odbyły się dotychczas. Tabela 2 Dotychczasowy udział jednostek rynku zdolności wytwórczych zajmujących się połączeniami wzajemnymi w aukcjach na rynku zdolności wytwórczych Rodzaj aukcji T-4 T-1 Rok aukcji 2015 2016 2017 2018 (zawieszona) 2018 (zawieszona) 2019 (warunkowa) Rok dostawy 2019/2020 2020/2021 2021/2022 2022/2023 2019/2020 2019/2020 Liczba przypadających na połączenia wzajemne jednostek rynku zdolności wytwórczych, które przeszły kwalifikację wstępną 3 5 6 8 3 3 Liczba zwycięskich jednostek rynku zdolności wytwórczych w ramach połączeń wzajemnych 2 4 6 nd. nd. 3 W tym nowo wybudowane 0 0 3 nd. nd. 1 W tym istniejące 2 4 3 nd. nd. 2 Zdolności wytwórcze zwycięskich jednostek rynku zdolności wytwórczych w ramach połączeń wzajemnych (GW) 1,86 2,34 4,56 nd. nd. 1,025

(35) W decyzji z 2014 r. wydano zezwolenie na nieuwzględnienie zdolności połączeń wzajemnych w pierwszej aukcji (grudzień 2014 r.) z uwagi na następujące ograniczenia: a) Zdolność wytwórcza do pozyskania: potrzebna była nowa metodyka korygowania dyspozycyjności wkładu połączeń wzajemnych w ramach aukcji. Konieczna była ściślejsza współpraca z innymi państwami członkowskimi w zakresie oceny wystarczalności mocy wytwórczych, aby wyeliminować niewłaściwą działalność rynkową (free-riding), w ramach której państwa stosowały odmienne standardy niezawodności. b) Kwalifikacja wstępna: w omawianym czasie organ ds. dostaw nie był w stanie samodzielnie przeprowadzić etapu kwalifikacji wstępnej dla zagranicznych dostawców zdolności wytwórczych. Konieczna byłaby współpraca z zagranicznymi OSP w zakresie pomiarów i weryfikacji, dysponowania na potrzeby przeprowadzenia testów oraz platform wymiany danych. c) Aukcja: dopuszczenie zagranicznych zdolności wytwórczych umożliwiłoby próby nadużyć podczas aukcji. Konieczna byłaby nowa metodyka, aby ograniczyć ilość zagranicznych zdolności wytwórczych do poziomu skorygowanej dyspozycyjności zdolności wytwórczych połączeń wzajemnych. Ponadto próg cenobiorców na innym rynku byłby prawdopodobnie odmienny, co oznaczałoby, że cena rozliczenia aukcji określona w Wielkiej Brytanii mogłaby nie być odpowiednia dla zdolności wytwórczych na innym rynku i konieczne byłoby przeprowadzenie aukcji w podziale na strefy. d) Dostawa: w przypadku wystosowania czterogodzinnego ostrzeżenia dla rynku zdolności wytwórczych zgodnie z obowiązkiem dostawy od wytwórców wymaga się wytworzenia energii elektrycznej. Na innym rynku mogłoby to skutkować dysponowaniem niezgodnie z rankingiem cenowym, powodując zakłócenia na rynku (17). Nie poprawiłoby to dodatkowo bezpieczeństwa dostaw energii w Zjednoczonym Królestwie w sytuacji gdy łączenie rynków jest w pełni wdrożone, a mechanizm ustalania cen w sposób odzwierciedlający niedobory mocy już wpływa na przepływy energii elektrycznej.

(36) W samym 2014 r., z uwagi na brak bezpośredniego udziału zdolności połączeń międzysystemowych, ilość zdolności wytwórczych wystawionych na aukcji odzwierciedlała oczekiwany wkład połączeń wzajemnych w okresach szczytowego obciążenia systemu w Wielkiej Brytanii. Gdyby oczekiwano na przykład, że w okresie szczytowego obciążenia systemu w Wielkiej Brytanii dostępny będzie 1 GW importu, ilość zdolności wytwórczych wystawionych na aukcji na rynku zdolności wytwórczych zostałaby obniżona o 1 GW. Wkład połączeń wzajemnych niezwiązanych z rynkiem zdolności wytwórczych spółka National Grid oceniła początkowo na zero („float”) przy zaleceniu celu T-4 na rok dostawy 2018/2019, ale następnie został on skorygowany do wkładu netto w wysokości 2,1 GW na aukcję T-1.

2.3.2. Proces kwalifikacji wstępnej

(37) Uczestnictwo w rynku zdolności wytwórczych nie jest obowiązkowe. Obowiązkowe dla wszystkich licencjonowanych, kwalifikowalnych dostawców zdolności wytwórczych jest jednak uczestnictwo w procesie wstępnej kwalifikacji, nawet jeśli nie zamierzają składać ofert. Celem procesu wstępnej kwalifikacji jest upewnienie się, czy uczestnicy aukcji są w stanie dostarczyć oferowane zdolności wytwórcze, a operator systemu dostosować ilość zdolności wytwórczych do wystawienia na aukcji w oparciu o wielkość zdolności wytwórczych niebiorących udziału w aukcji.

(38) Wszelkie kwalifikowalne zdolności wytwórcze, które rezygnują z udziału w aukcji zdolności wytwórczych, nie podlegają karom obowiązującym na rynku zdolności wytwórczych związanym z brakiem dostawy ani nie kwalifikują się do jakiejkolwiek zapłaty za nadwyżkę dostawy. Takie zdolności wytwórcze mogą uczestniczyć w kolejnych aukcjach oraz uczestniczyć w rynku wtórnym. Podobnie jak w przypadku elektrowni niekwalifikowalnych ilość wystawiana na aukcji jest obniżana, aby uwzględnić ilość zdolności wytwórczych elektrowni, które zrezygnowały z udziału.

(39) W celu zapewnienia, aby w danym roku dostawy dostępne były niezawodne zdolności wytwórcze, przed aukcją operator systemu przeprowadza kontrole przedkwalifikacyjne potwierdzające kwalifikowalność i status oferty wszystkich potencjalnych zdolności wytwórczych. Wymogi kwalifikacji wstępnej różnią się w zależności od rodzaju zdolności wytwórczych (np. w odniesieniu do wytwarzania i DSR).

(40) W ramach wniosku o kwalifikację wstępną wnioskodawcy muszą spełnić zarówno ogólne, jak i szczegółowe wymogi kwalifikacji wstępnej, które różnią się w zależności od tego, czy odnośna jednostka jest jednostką istniejącą, potencjalną jednostką wytwórczą, czy też jednostką DSR. Wymogi ogólne obejmują podstawowe informacje administracyjne (dane kontaktowe, stan licencji, strukturę korporacyjną, lokalizację i różne oświadczenia dyrektorów), a istniejące jednostki wytwórcze muszą również przedstawić swoje dotychczasowe wyniki. Potencjalne jednostki muszą dostarczyć potwierdzenie pozwolenia na budowę i umowy o przyłączenie, szczegółowy projekt budowlany i szczegółowe informacje na temat przewidywanych nakładów inwestycyjnych w odniesieniu do okresu obowiązywania umowy dotyczącej zdolności wytwórczych, do której zawarcia dążą. Są one również zobowiązane do dostarczenia wsparcia jakości kredytowej (tj. zabezpieczenia lub „gwarancji przetargowej”) na dowód tego, że poważnie podchodzą do uczestnictwa w aukcji, oraz zapewnienia funkcjonującej jednostki przed początkiem roku dostawy.

(41) W przypadku nowych wytwórców i niepotwierdzonych jednostek DSR (w przeciwieństwie do potwierdzonych jednostek DSR (18)) wymagane jest wniesienie gwarancji przetargowej w wysokości 5 000 GBP (około 5 650 EUR) za megawat na aukcjach z wyprzedzeniem czteroletnim i rocznym oraz 500 GBP (około 565 EUR) za megawat na aukcjach przejściowych. Jeżeli chodzi o DSR, środek ten przewiduje, że gwarancja przetargowa przepada proporcjonalnie do wielkości zdolności wytwórczych, których operatorzy DSR nie dostarczyli, pod warunkiem że dostarczą co najmniej 90 % wielkości zdolności wytwórczych, do których się zobowiązali. Chociaż operatorzy DSR mogą połączyć kilka obiektów, aby osiągnąć minimalny próg 2 MW, należy zauważyć, że są oni zobowiązani zapłacić gwarancję przetargową za całe 2 MW, nawet jeżeli tylko niewielka część tej wielkości to niepotwierdzone zdolności uzyskiwane dzięki DSR. Według Zjednoczonego Królestwa jednostka rynku zdolności wytwórczych może zostać potwierdzona tylko jako pojedyncza jednostka, tego samego dnia i w tym samym okresie rozliczeniowym. Ten wymóg potwierdzenia, że jest to jedna jednostka, powinien ograniczyć ryzyko nadużyć. W przeciwnym razie wnioskodawcy mogliby potwierdzać zdolności wytwórcze w różnym czasie i połączyć je w jednostkę, która nie byłaby w stanie funkcjonować łącznie w okresie szczytowego obciążenia, co mogłoby stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa dostaw energii.

(42) Rząd Zjednoczonego Królestwa, po konsultacjach przeprowadzonych w marcu 2016 r., podniósł przedaukcyjną gwarancję przetargową dla nowych mocy wytwórczych do 10 000 GBP/MW, aby przyczynić się do pełnego zabezpieczenia przed zwiększonymi zobowiązaniami związanymi z opłatą za rozwiązanie umowy, a także aby zniechęcić – poprzez wprowadzenie takiego wymogu większego zaangażowania przed aukcją – do składania wniosków o charakterze spekulacyjnym. Przedaukcyjna gwarancja przetargowa dla niepotwierdzonych jednostek DSR pozostała jednak na poziomie 5 000 GBP/MW po otrzymaniu informacji zwrotnych od zainteresowanych stron w trakcie konsultacji, że koszty uzyskania zabezpieczenia kredytu od kredytodawców przez agregatorów w zakresie reagowania na zapotrzebowanie są stosunkowo wyższe.

(43) Operator systemu publikuje określone dla konkretnych technologii korekcyjne współczynniki dyspozycyjności przed oknem kwalifikacji wstępnej. W przypadku większości klas technologii współczynniki te opracowano na podstawie dotychczasowych wyników osiągniętych w ciągu ostatnich siedmiu lat w danej klasie i odpowiadają one średniemu oczekiwanemu wkładowi elektrowni w okresach szczytowego obciążenia w podziale na technologie. W przypadku niektórych klas, dla których brakuje danych historycznych albo dane te są mniej zdatne do wiarygodnego wyznaczania przyszłych wyników (np. połączenia wzajemne lub innowacyjne technologie takie jak magazynowanie energii w akumulatorach), stosuje się inną metodykę. Właściwe współczynniki mają zastosowanie do wszystkich elektrowni wykorzystujących daną technologię niezależnie od tego, od kiedy elektrownie te funkcjonują, czy ich statusu. Dostawcy zdolności wytwórczych, którzy wygrywają aukcję zdolności wytwórczych, otrzymują płatności (po cenie rozliczenia aukcji) proporcjonalnie do ich korekcyjnego współczynnika dyspozycyjnego pomnożonego przez zdolność przyłączeniową (wielkość, której przesłanie do systemu umożliwia ich fizyczne przyłącze do sieci). Jednym z celów systemu kar jest dostosowanie wysokości płatności wynikających z tych oszacowanych wyników do faktycznych wyników poszczególnych elektrowni.

2.4. Procedura aukcyjna

2.4.1. Określanie ilości zdolności wytwórczych do wystawienia na aukcji

(44) Decyzję o przeprowadzeniu aukcji zdolności wytwórczych podejmuje się co roku na podstawie niezależnej oceny zdolności wytwórczych energii elektrycznej przeprowadzanej przez operatora systemu. W perspektywie 15 lat National Grid ocenia prawdopodobne zmiany przyszłych marginesów zdolności wytwórczych, wkład zdolności połączeń wzajemnych i DSR oraz zaleca ilość zdolności wytwórczych potrzebnych do zapewnienia trwałego standardu niezawodności. Dzięki temu rząd jest w stanie co roku ocenić, czy potrzebna jest aukcja zdolności wytwórczych.

(45) Decyzję w sprawie ilości zdolności wytwórczych, na którą w ramach poszczególnych aukcji zawierane są umowy, podejmuje się na podstawie trwałego standardu niezawodności. Standard niezawodności to obiektywny poziom bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, który stanowi podstawę do ustalenia krzywej popytu przed każdą aukcją zdolności wytwórczych.

(46) Zjednoczone Królestwo zauważa, że żaden system energii elektrycznej nie może być w 100 % niezawodny i zawsze konieczny jest pewien kompromis między kosztem zapewnienia zapasowych zdolności wytwórczych i osiągniętym poziomem niezawodności. Ustanowienie standardu niezawodności pozwala na osiągnięcie tego kompromisu, ponieważ określa punkt, w którym koszty zapewnienia zdolności wytwórczych przeważają nad dodatkowymi korzyściami w zakresie bezpieczeństwa. Jego celem jest zapewnienie inwestorom i uczestnikom rynku jasności w zakresie długoterminowych celów rządu dotyczących bezpieczeństwa dostaw energii oraz pomoc w ograniczeniu kosztów ponoszonych przez konsumentów. Jego celem jest również zapewnienie, aby rząd nie mógł zawrzeć umów na większą ilość zdolności wytwórczych niż jest to efektywne z ekonomicznego punktu widzenia, co zapobiega pozyskiwaniu nadwyżki zdolności wytwórczych w Wielkiej Brytanii.

(47) Rząd Zjednoczonego Królestwa ustanowił trwały standard niezawodności dla rynku energii elektrycznej w Wielkiej Brytanii odpowiadający oczekiwanemu czasowi braku dostaw energii elektrycznej wynoszącemu 3 godziny/rok. Oznacza to, że poziom bezpieczeństwa systemu wynosi 99,97 %. Oczekiwany czas braku dostaw energii elektrycznej to liczba godzin/okresów w ciągu roku, podczas których – w perspektywie długoterminowej – statystycznie oczekuje się, że podaż nie zaspokoi popytu, co odzwierciedla też efektywny z ekonomicznego punktu widzenia poziom zdolności wytwórczych. Standard niezawodności ustala się na stałe, ale jeśli okaże się to konieczne, rząd będzie miał możliwość dokonania jego przeglądu.

(48) Co roku operator systemu określa ilość zdolności wytwórczych, które będą potrzebne, aby spełnić standard niezawodności, i do dnia 30 maja przedstawia rządowi swoje zalecenia w sprawozdaniu dotyczącym zdolności wytwórczych energii elektrycznej (ECR). Zalecenie dotyczące ilości zdolności wytwórczych, na które w ramach aukcji należy zawrzeć umowy, aby spełnić standard niezawodności, opiera się na dokonanej przez National Grid ocenie różnych scenariuszy dotyczących poziomu zapotrzebowania na energię elektryczną oraz ilości zdolności wytwórczych dostarczanych przez elektrownie, które nie kwalifikują się do płatności z tytułu zdolności wytwórczych, np. elektrownie stosujące niskoemisyjne wytwarzanie energii, która to ocena określa tym samym zalecenie National Grid w zakresie tego, czy i ile zdolności wytwórczych należy zapewnić na dany rok dostawy w ramach rynku zdolności wytwórczych. Kontrolę sprawozdania National Grid przeprowadza grupa ekspertów technicznych, którzy doradzają rządowi w kwestii prawidłowości analizy i zaleceń.

(49) Operator systemu wykorzystuje szereg scenariuszy zapotrzebowania oraz wskaźników wrażliwości, aby uwzględnić takie niewiadome jak pogoda, dostępność elektrowni, przepływy w ramach połączeń wzajemnych oraz poziomy wytwarzania rozproszonego. Operator systemu odlicza wtedy zdolności wytwórcze, które nie zostały dopuszczone do uczestnictwa w aukcji (np. elektrownia niskoemisyjna otrzymująca inne wsparcie) oraz zdolności wytwórcze, które są przedmiotem bieżących umów dotyczących zdolności wytwórczych (np. w przypadkach, gdy dostawca zdolności wytwórczych zawarł wieloletnią umowę obejmującą dany rok dostawy).

(50) Operator systemu stosuje następnie metodę „rzetelnej optymalizacji”, która minimalizuje najgorszy możliwy wynik pod względem kosztów zdolności wytwórczych i nieobsługiwanego popytu w ramach poszczególnych scenariuszy i wskaźników wrażliwości. Wynikiem modelowania jest zestaw wariantów w zakresie pojedynczej ilości do pozyskania oraz zalecenie.

(51) W powiadomieniu z 2014 r. Zjednoczone Królestwo zawarło prognozę przedstawioną na wykresie 1, dotyczącą zakresu zdolności wytwórczych, który mógłby być wymagany w latach 2018–2030. Na wykresie 2 przedstawiono zaktualizowaną prognozę z grudnia 2018 r. Wykres 1 Szacowane zdolności wytwórcze do pozyskania w ramach poszczególnych scenariuszy w 2014 r. (GW) Wykres 2 Szacowane zdolności wytwórcze do pozyskania w ramach różnych scenariuszy w 2018 r. (GW)

(52) Na podstawie krzywej popytu, którą wyznacza się zgodnie z metodyką przedstawioną w poniższych motywach, rząd podejmuje ostateczną decyzję, ile zdolności wytwórczych należy pozyskać na każdej z aukcji.

(53) Krzywa popytu daje rządowi pewną elastyczność w zakresie ilości zdolności wytwórczych, na które można zawrzeć umowy z roku na rok w zależności od kosztu. Krzywa popytu wykazująca tendencję spadkową umożliwia osiągnięcie kompromisu między niezawodnością a kosztem, prowadząc do pozyskania mniejszej ilości zdolności wytwórczych w danym roku, jeżeli ich cena jest bardzo wysoka. Pomaga to również w zmniejszeniu ryzyka nadużyć, ponieważ zapewnia pułap cenowy aukcji oraz elastyczność w zakresie uzyskiwania mniejszej ilości zdolności wytwórczych, gdy cena jest wysoka – oba te czynniki ograniczają możliwości podnoszenia cen przez uczestników korzystających z władzy rynkowej.

(54) Rząd z wyprzedzeniem publikuje krzywą popytu przed każdą aukcją zdolności wytwórczych. Krzywa popytu przedstawia zależność pomiędzy ceną zdolności wytwórczych a ilością zdolności wytwórczych wystawionych na aukcji wymaganą przez operatora systemu. Każda krzywa popytu jest skonstruowana w oparciu o docelowy poziom zdolności wytwórczych wymagany do spełnienia standardu niezawodności określonego przez operatora systemu oraz szacunkowy rozsądny koszt nowych zdolności wytwórczych (koszt kapitałowy netto nowej instalacji). Krzywe przedstawiające docelowe zdolności wytwórcze oraz koszt kapitałowy netto nowej instalacji przecinają się jednym punkcie na krzywej popytu. Na poniższym wykresie 3 przedstawiono przykładową krzywą popytu na zdolności wytwórcze. Wykres 3 Przykład krzywej popytu na zdolności wytwórcze Źródło: Władze Zjednoczonego Królestwa.

(55) Koszt kapitałowy netto nowej instalacji określa się na podstawie oczekiwanej ceny rozliczeniowej zdolności wytwórczych w ramach aukcji i w razie potrzeby poddaje się go przeglądowi w przypadku każdej aukcji, na przykład w oparciu o nowe szacunki kosztów budowy nowego obiektu oraz informacje wynikające z poprzednich aukcji. Podstawą kosztu kapitałowego nowej instalacji są szacunkowe koszty kapitałowe nowo wybudowanych zdolności wytwórczych przedstawione w sprawozdaniu (19) zleconym przez władze Zjednoczonego Królestwa, w którym założono stopę progową w wysokości 7,5 % oraz dwudziestopięcioletni okres zwrotu z inwestycji.

(56) Oprócz docelowego poziomu zdolności wytwórczych i kosztu kapitałowego netto nowej instalacji, inne podstawowe parametry krzywej popytu to: pułap cenowy aukcji (maksymalna cena, po jakiej rząd jest gotowy pozyskać zdolności wytwórcze), próg cenobiorcy (maksymalna cena, po jakiej istniejące elektrownie mogą oferować zdolności wytwórcze na aukcji (20)) oraz minimalny poziom dostaw niezbędny do przeprowadzenia aukcji (wymóg minimalnej konkurencji). Rząd potwierdza ostateczne parametry dla każdej aukcji zdolności wytwórczych tuż przed otwarciem odpowiedniego okna kwalifikacji wstępnej.

(57) Pułap cenowy aukcji określa górną granicę krzywej popytu, tj. cenę, po której zdolności wytwórcze nie będą już sprzedawane na aukcji. Celem pułapu cenowego jest ochrona brytyjskich konsumentów przed nieprzewidzianymi problemami związanymi z aukcją, takimi jak brak konkurencji lub nadużywanie władzy rynkowej przez uczestników. Zdaniem władz Zjednoczonego Królestwa ustanowienie zbyt niskiego pułapu cenowego aukcji może jednak zniechęcić oferentów i ograniczyć konkurencję, dlatego istotne jest, aby określony poziom pułapu sprzyjał konkurencji w ramach aukcji zdolności wytwórczych i umożliwiał rynkowi ustalenie efektywnej ceny za nowe zdolności wytwórcze w oparciu o ocenę ryzyka i potencjalnych zysków na rynkach energii elektrycznej i zdolności wytwórczych dokonaną przez uczestników. Prawidłowe określenie pułapu cenowego zależy od oceny stopnia niepewności centralnych szacunków kosztu kapitałowego netto nowej instalacji.

(58) W 2014 r. rząd Zjednoczonego Królestwa określił pułap cenowy na poziomie 75 GBP/kW. Zjednoczone Królestwo wyjaśniło, że ten pułap cenowy jest wyższy od modelowanej ceny rozliczeniowej na aukcji w ramach szeregu wiarygodnych scenariuszy, ale nie jest na tyle wysoki, aby umożliwić elektrowniom wykorzystanie znacznej władzy rynkowej, jeżeli udział nowo wybudowanych obiektów jest ograniczony. Jego celem jest również zapewnienie, aby nowo wybudowane obiekty nie mogły dążyć do odzyskania wszystkich kosztów stałych w swojej ofercie aukcyjnej – aby projekt był opłacalny, musi przynajmniej częściowo uwzględniać przychody z rynku energii i płatności z rynku zdolności wytwórczych wykraczające poza początkowy okres obowiązywania umowy.

(59) Przed aukcją rząd ma również dalszą możliwość upewnienia się, że na aukcji istnieje wystarczająca konkurencja. Jeżeli podmioty, które wstępnie zakwalifikowały się do aukcji, mają zamiar zaoferować zdolności wytwórcze na aukcji, muszą zobowiązać się do uczestnictwa na dwa tygodnie przed jej rozpoczęciem. Rząd może następnie dokonać przeglądu wykazu jednostek zdolności wytwórczych, które będą uczestniczyły w aukcji – na przykład pod względem wielkości oferowanych dostaw, kombinacji technologii oraz struktury własnościowej oferowanych jednostek – i może odwołać aukcję, jeżeli nie jest przekonany, że proces byłby wystarczająco konkurencyjny, aby przynieść korzyści konsumentom.

2.4.2. Częstotliwość i model aukcji

(60) Aukcje zdolności wytwórczych odbywają się co roku na dostawy za cztery lata: np. aukcja w 2014 r. dotyczyła dostawy w roku 2018/2019, który trwał od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r. Od czasu wprowadzenia środka w 2014 r. odbyły się cztery aukcje z czteroletnim wyprzedzeniem: w latach 2014, 2015, 2016 i 2017. Aukcja z czteroletnim wyprzedzeniem zaplanowana na 2018 r. z dostawą na 2022 r. została wstrzymana przez Zjednoczone Królestwo w następstwie stwierdzenia w wyroku Sądu nieważności decyzji Komisji z 2014 r. Aby zabezpieczyć dostawy na 2022 r., władze Zjednoczonego Królestwa stwierdziły w grudniu 2018 r., że w ramach zgłoszonego środka w 2019 r. wyjątkowo zorganizują aukcję z trzyletnim wyprzedzeniem (zob. motyw 18 lit. d) powyżej).

(61) Kolejna aukcja z rocznym wyprzedzeniem odbywa się w roku bezpośrednio poprzedzającym rok dostawy w aukcji głównej. Proces wyznaczania krzywej popytu dla tej aukcji jest taki sam jak w przypadku aukcji głównej (z czteroletnim wyprzedzeniem), a ostateczną decyzję rząd podejmuje na podstawie analizy dostarczonej przez operatora systemu. Aukcja z rocznym wyprzedzeniem zapewnia uzyskanie odpowiedniej ilości zdolności wytwórczych, gdy dostępne są dokładniejsze prognozy popytu, i jest istotna dla umożliwienia aktywnego uczestnictwa zdolności pozyskanych dzięki DSR (w przypadku których trudno jest uczestniczyć w aukcji cztery lata przed dostawą). Od czasu wdrożenia środka w 2014 r. odbyła się jedna aukcja z rocznym wyprzedzeniem – na początku 2018 r. – na rok dostawy 2018/2019 (21). Jak wspomniano w motywie 18 lit. a) powyżej, w czerwcu 2019 r. odbyła się zastępcza, warunkowa aukcja uzupełniająca T-1 na rok dostawy 2019/2020.

(62) Część zdolności wytwórczych wyłączono z aukcji z czteroletnim wyprzedzeniem i „zarezerwowano” na aukcję z rocznym wyprzedzeniem. W latach 2014 i 2015 ilość zarezerwowanych zdolności wytwórczych ustalono na podstawie ilości racjonalnego pod względem kosztów reagowania na zapotrzebowanie dopuszczonej do uczestnictwa w aukcji, a informację tę podano do wiadomości publicznej, gdy opublikowano krzywą popytu dla aukcji z czteroletnim wyprzedzeniem (2,5 GW). W marcu 2016 r. rząd Zjednoczonego Królestwa przeprowadził przegląd metodyki zastosowanej do określenia ilości zdolności wytwórczych zarezerwowanych na potrzeby T-1. Po przeglądzie uzgodniono nową metodykę „rezerwowania zdolności wytwórczych” opartą na zastosowaniu przedziału ufności w wysokości 95 % w odniesieniu do rocznego zalecenia National Grid w sprawie zdolności wytwórczych T-4 określonego w sprawozdaniu ECR, która jest stosowana od 2016 r. Przy modelowaniu procesu określania najmniejszego zła (Least Worst Regrets (LWR)) w sprawozdaniu ECR National Grid określa przedział ufności na poziomie 95 % w odniesieniu do zalecenia dotyczącego zdolności wytwórczych. W poniższej tabeli 3 przedstawiono wielkość zdolności wytwórczych zarezerwowanych na potrzeby aukcji T-1. Tabela 3 Zdolności wytwórcze zarezerwowane na potrzeby T-1 oraz zdolności wytwórcze do pozyskania na aukcji T-1 (GW) Rok dostawy Docelowa ilość do pozyskania na aukcji T-4 Zdolności wytwórcze zarezerwowane na potrzeby T-1 Docelowa ilość do pozyskania na aukcji T-1 Ilość pozyskana na aukcji T-1 2018/2019 48,6 2,5 4,9 5,79 2019/2020 (aukcja warunkowa) 44,7 2,5 2,7 3,68 2020/2021 51,7 0,6 nd. nd. 2021/2022 49,2 0,4 nd. nd.

(63) Jeżeli zapotrzebowanie spadnie w okresie między aukcjami z czteroletnim wyprzedzeniem a aukcjami z rocznym wyprzedzeniem, ilość zdolności wytwórczych wystawiana na aukcji w ramach aukcji z wyprzedzeniem rocznym zostanie obniżona. Ponieważ aukcje z rocznym wyprzedzeniem zapewniają jednak lepszą drogę na rynek jednostkom DSR, w 2014 r. rząd Zjednoczonego Królestwa zobowiązał się do pozyskania w ramach aukcji z rocznym wyprzedzeniem co najmniej 50 % zdolności wytwórczej zarezerwowanej cztery lata wcześniej. Na aukcji T-1 na rok dostawy 2018/2019 pozyskano ponad dwa razy więcej zdolności wytwórczych niż zarezerwowano cztery lata wcześniej (4,9 GW w porównaniu z pierwotnie przewidywanymi 2,5 GW), natomiast w przypadku aukcji warunkowej T-1 na rok dostawy 2019/2020 docelowa ilość do pozyskania również była większa niż początkowo zarezerwowane zdolności wytwórcze (2,7 GW w porównaniu z 2,5 GW).

(64) Rząd Zjednoczonego Królestwa przewiduje przeprowadzanie aukcji zdolności wytwórczych T-1 i T4 co roku, ale dopiero po zakończeniu kwalifikacji wstępnej do aukcji, kiedy to rząd będzie w stanie podjąć ostateczną decyzję w kwestii konieczności przeprowadzenia aukcji zdolności wytwórczych.

(65) Rząd Zjednoczonego Królestwa może odwołać lub przełożyć aukcję w dowolnym momencie przed rozpoczęciem pierwszej rundy aukcji. Jeżeli rząd nie podejmie decyzji o odwołaniu aukcji, zostanie ona automatycznie rozpoczęta. Po rozpoczęciu aukcji rząd może odrzucić jej wyniki tylko wtedy, gdy istnieją uzasadnione podstawy, aby podejrzewać, że spółka National Grid, jako organ ds. dostaw, nie przeprowadziła aukcji zgodnie z regulacjami i przepisami. Jeżeli rząd nie podejmie decyzji o odwołaniu aukcji, zostanie ona automatycznie zatwierdzona. Po rozpoczęciu aukcji rząd nie ma żadnego wpływu na jej wynik.

(66) Wszystkie aukcje na rynku zdolności wytwórczych są aukcjami holenderskimi z jednolitą ceną (pay-as-clear), gdzie wszyscy zwycięscy oferenci otrzymują płatność na podstawie ostatniej zaakceptowanej oferty. Aukcję przeprowadza się na podstawie określonych wcześniej zasad. Prowadzący aukcję ogłasza na początku aukcji wysoką cenę; następnie kwalifikowalni uczestnicy składają oferty w celu wskazania poziomu zdolności wytwórczych, jaki są gotowi zapewnić za tę cenę. Proces ten powtarza się w kolejnych rundach zgodnie z określonym wcześniej harmonogramem, dopóki nie zostanie ustalona najniższa cena, przy której popyt jest równy podaży. Wszystkim zwycięskim uczestnikom płaci się na podstawie tej samej ceny rozliczeniowej (model pay-as-clear). Ponadto istnieje szereg środków mających na celu zminimalizowanie ryzyka nadużyć i zapewnienie efektywnego wyniku.

(67) Oczekuje się, że przy podejmowaniu decyzji, ile zdolności wytwórczych zapewnić po danej cenie, uczestnicy uwzględnią możliwość uzyskania przychodów na rynku energii. Oczekiwane przychody z rynku różnią się między dostawcami w zależności od ich przewidywanych współczynników obciążenia, cen hurtowych oraz kosztów paliwa i emisji.

(68) W 2014 r. reagowanie na zapotrzebowanie polegające na jego zmniejszeniu, reagowanie na podstawie mocy wytwórczych oraz wytwarzanie rozproszone (lub związane z dystrybucją) (do 50 MW) uznawano w Zjednoczonym Królestwie za sektory nowo powstające, które potrzebują dodatkowego wsparcia, aby przygotować je na konkurencję na głównych aukcjach na rynku zdolności wytwórczych. W związku z tym, aby zapewnić to wsparcie, w latach 2016 i 2017 przeprowadzono dwie aukcje przejściowe. Jako że pierwsza aukcja przejściowa była faktycznie otwarta dla trzech opisanych powyżej kategorii zdolności wytwórczych, wyniki osiągnięte przez wytwarzanie rozproszone (lub związane z dystrybucją) oraz reagowanie na podstawie mocy wytwórczych na pierwszej aukcji przejściowej oraz na aukcjach T-4 w latach 2014 i 2015 umożliwiły Zjednoczonemu Królestwu stwierdzenie, że uczestniczy ci byli wystarczająco dojrzali, aby z powodzeniem konkurować na głównej aukcji na rynku zdolności wytwórczych z innymi rodzajami zdolności wytwórczych bez odrębnego wsparcia. Zjednoczone Królestwo wykluczyło zatem te zasoby z drugiej (ostatniej) aukcji przejściowej, aby dozwolone było w niej uczestnictwo wyłącznie reagowania na zapotrzebowanie polegającego na jego ograniczeniu. Ponadto w przypadku drugiej aukcji przejściowej Zjednoczone Królestwo poinformowało, że postanowiło sprawdzić, czy niższy próg udziału (tj. 500 kW zamiast 2 MW) mógłby być korzystną zmianą w stałym systemie rynku zdolności wytwórczych dla wszystkich uczestników. W tabeli 4 przedstawiono wyniki aukcji przejściowych. Tabela 4 Umowy dotyczące zdolności wytwórczych (wartość skorygowana, MW) zawarte w drodze aukcji w systemie przejściowym Pierwsza aukcja przejściowa Druga aukcja przejściowa Moce wytwórcze związane z dystrybucją 328 nd. Reagowanie na zapotrzebowanie łącznie, w tym: 475 312 — reagowanie na podstawie mocy wytwórczych 322 nd. — reagowanie polegające na zmniejszeniu zapotrzebowania: — w tym zdolności wytwórcze < 2 MW 153 — nd. 312 — 8,5 (odpowiada 8 jednostkom rynku zdolności wytwórczych) Ogółem 803 312

(69) W tabeli 5 przedstawiono, dla każdej aukcji, która odbyła się od 2014 r., zalecaną przez National Grid ilość do pozyskania, wielkość docelową zatwierdzoną przez sekretarza stanu oraz ilość ostatecznie pozyskaną w ramach aukcji T-4 i T-1. Tabela 5 Wymogi dotyczące zdolności wytwórczych (GW) Ilość, której pozyskanie spółka National Grid zaleciła w sprawozdaniu ECR Skorygowane po kwalifikacji wstępnej zalecenie spółki National Grid dotyczące ilości do pozyskania w ramach aukcji Ilość do pozyskania Wielkość zatwierdzona przez sekretarza stanu Ilość pozyskana w ramach aukcji T-4 w 2014 r. 53,3 48,6 48,6 49,3 (22) T-4 w 2015 r. 47,9 44,7 45,4 46,4 T-4 w 2016 r. 49,7 51,1 51,7 52,4 T-4 w 2017 r. 50,5 49,2 49,2 50,4 T-1 w 2017 r. 6,3 4,9 4,9 5,79 T-1 w 2019 r. (aukcja warunkowa) 4,6 4,3 (listopad 2018 r.) 2,3 (maj 2019 r.) 2,7 3,6

2.4.3. Cenobiorcy

(70) Aby ograniczyć wpływ władzy rynkowej podczas aukcji, potencjalnych dostawców zdolności wytwórczych, którzy przeszli kwalifikację wstępną, klasyfikuje się jako „cenobiorców” (którzy nie mogą składać ofert powyżej stosunkowo niskiego progu) albo „podmioty ustalające ceny” (które mogą składać takie oferty). Istniejący dostawcy zdolności wytwórczych są domyślnie cenobiorcami. Nowych uczestników rynku i zasoby DSR klasyfikuje się jako podmioty ustalające ceny i mogą oni składać oferty do wysokości ogólnego pułapu cenowego aukcji. Zdaniem Zjednoczonego Królestwa rozróżnienie to dodatkowo zachęca uczestników do składania ofert zgodnych z faktyczną wartością ich zdolności wytwórczych i ogranicza ryzyko, że istniejące elektrownie o niższych kosztach będą dążyć do ustanowienia wyższej ceny w latach, w których nie są potrzebni nowi uczestnicy. Zjednoczone Królestwo twierdzi, że próg dla cenobiorców należy określić na takim poziomie, aby obejmował większość istniejących elektrowni, ale jednocześnie cena powinna być na tyle niska, aby ograniczała ryzyko nadużyć. Próg dla cenobiorców określono na poziomie 25 GBP/kW (50 % kosztu kapitałowego netto nowej instalacji). Jest on na tyle wysoki, aby objąć większość istniejących elektrowni. W 2014 r. modelowanie Zjednoczonego Królestwa wskazało, że obejmowałby on około 80 % istniejących elektrowni. W tabeli 6 pokazano, że w rzeczywistości próg dla cenobiorców obejmuje około 60 % istniejących elektrowni. 25 GBP/kW to również zdecydowanie mniej niż spodziewany koszt kapitałowy nowej instalacji. W związku z tym próg dla cenobiorców wynoszący 25 GBP/kW ogranicza również ryzyko nadużyć. Tabela 6 Istniejące instalacje objęte progiem dla cenobiorców od 2014 r. Aukcja Istniejąca instalacja objęta progiem dla cenobiorców Zdolności wytwórcze (MW) % Cena rozliczeniowa (GBP/kW) T-4 w 2014 r. 25 007 67 19,40 T-4 w 2015 r. 39 286 80 18,00 T-4 w 2016 r. 29 548 56 22,50 T-4 w 2017 r. 31 099 57 8,40 T-1 w 2017 r. 2 306 29 (23) 6,00 T-1 w 2019 r. (warunkowa) 1 758 (24) 49 0,77

(71) Istniejące elektrownie o szczególnie wysokich kosztach mogą zostać dopuszczone do uczestnictwa jako podmioty ustalające ceny (i składać oferty wyższe niż próg dla cenobiorców), ale muszą one przedstawić uzasadnienie wyższych płatności (na przykład zaświadczenie zarządu i biznesplan przedstawione zarządowi dostawcy). Uzasadnienie to należy przedstawić Ofgem i może ono zostać wykorzystane w każdym dochodzeniu w sprawie nadużycia władzy rynkowej.

(72) Istniejący dostawcy, którzy złożą oferty z ceną przekraczającą próg dla podmiotów ustalających ceny i nie otrzymają umowy dotyczącej zdolności wytwórczych w ramach aukcji, ale nadal będą działać w roku dostawy, prawdopodobnie staną się przedmiotem dochodzenia Ofgem, który może wykorzystać informacje przekazane wraz z ofertą ustalającą cenę w aukcji.

(73) Chociaż nowi uczestnicy rynku mogą ustalić cenę bez konieczności uzasadnienia swojej oferty, jeżeli uznano by, że próbują wykorzystać władzę rynkową, również może stać się to przedmiotem dochodzenia Ofgem w ramach jego zwykłej funkcji egzekwowania przestrzegania przepisów. W każdym przypadku poziom oferty ograniczony jest pułapem cenowym określonym na krzywej popytu podanej przed aukcją.

2.4.4. Okres obowiązywania umowy dotyczącej zdolności wytwórczych

(74) Ze wszystkimi dostawcami zdolności wytwórczych, których oferty przyjęto, zawiera się umowy dotyczące zdolności wytwórczych po cenie rozliczenia aukcji. Długość okresu obowiązywania dostępnych umów dotyczących zdolności wytwórczych jest różna, aby zapewnić dostawcom zdolności wytwórczych równe szanse.

(75) Większości istniejących dostawców zdolności wytwórczych oferuje się umowy obowiązujące jeden rok; dostawcy zdolności wytwórczych ponoszący wydatki kapitałowe przewyższające pierwotny próg wynoszący 125 GBP/kW (modernizowane elektrownie) kwalifikują się do długoterminowych umów dotyczących zdolności wytwórczych obowiązujących nawet do 3 lat; dostawcy zdolności wytwórczych ponoszący wydatki kapitałowe przewyższające pierwotny próg wynoszący 250 GBP/kW (nowe elektrownie) kwalifikują się do długoterminowych umów dotyczących zdolności wytwórczych obowiązujących nawet do 15 lat. Progi te co roku poddaje się przeglądowi i na przestrzeni czasu nieznacznie one wzrastały, osiągając w grudniu 2018 r. odpowiednio 135 GBP/kW i 270 GBP/kW. Umowy na okres dłuższy niż jeden rok są dostępne dla uczestników wyłącznie w ramach aukcji z czteroletnim wyprzedzeniem.

(76) Aby zapewnić pewność prawa i zwiększyć zaufanie inwestorów do mechanizmów, podstawowe warunki umów dotyczących zdolności wytwórczych należy traktować jako „prawa nabyte” (25) (z zastrzeżeniem wszelkich przyszłych przepisów stanowiących inaczej, chociaż dotychczas nie wprowadzono takich zmian). Te podstawowe warunki to: a) długość umowy; b) cena zdolności wytwórczych i uprawnienie do płatności; c) zobowiązanie w zakresie zdolności wytwórczych i wartość korekcyjnego współczynnika dyspozycyjności; d) cele pośrednie realizacji umowy oraz obowiązujące opłaty za rozwiązanie umowy; e) maksymalne zobowiązania z tytułu kar.

(77) Zjednoczone Królestwo twierdzi, że z nowymi uczestnikami rynku zawiera się umowy o dłuższym okresie obowiązywania, aby promować wejście nowych konkurencyjnych podmiotów na rynek. Zawieranie z nowymi uczestnikami rynku umów długoterminowych umożliwia tym uczestnikom pozyskanie finansowania dla swoich inwestycji po mniejszych kosztach. Zdaniem Zjednoczonego Królestwa pozwala to na zmniejszenie barier wejścia na rynek dla niezależnych przedsiębiorstw, które nie mogą finansować swoich inwestycji w nowe zdolności wytwórcze za pomocą przychodów pochodzących z innych elektrowni będących częścią ich portfela. Dzięki stymulowaniu konkurencji na rynku umowy o dłuższym okresie obowiązywania mogą więc również zmniejszyć koszty ponoszone przez konsumentów na rynkach energii i zdolności wytwórczych. Umowy o dłuższym okresie obowiązywania powinny również, zdaniem władz Zjednoczonego Królestwa, ograniczyć ryzyko, że uczestnicy o wysokich kosztach inwestycyjnych lub kosztach modernizacji uwzględnią wszystkie te koszty w umowie na jeden rok.

2.5. Rynek wtórny (obrót na rynku wtórnym)

(78) Pomiędzy aukcją a dostawą oraz w roku/latach dostawy uczestnicy mogą skorygować swoje zobowiązania w drodze obrotu na rynku wtórnym, np. przez podjęcie większego lub mniejszego zobowiązania lub znalezienie alternatywnych zdolności wytwórczych do pokrycia przejściowych niedoborów. Obrót na rynku wtórnym jest istotnym dla stron narzędziem do zarządzania ryzykiem poniesienia kar na rynku zdolności wytwórczych. W ramach rynku zdolności wytwórczych dostępne są różne formy obrotu na rynku wtórnym: obrót finansowy, realokacja wielkości i obrót zobowiązaniami.

2.6. Dostawa

(79) Rynek zdolności wytwórczych opiera się na modelu „energii dostarczonej”: dostawcy zdolności wytwórczych mają obowiązek w razie potrzeby dostarczyć energię, aby zapewnić bezpieczeństwo dostaw energii, tj. w faktycznych sytuacjach szczytowego obciążenia. Jeżeli tego nie zrobią, grożą im kary. Model ten obejmuje dodatkowe również fizyczne testowanie zdolności wytwórczych. Niewykazanie wymaganego poziomu zdolności wytwórczych w określonej liczbie przypadków skutkuje utratą płatności z tytułu zdolności wytwórczych do czasu wykazania odpowiedniego poziomu.

2.6.1. Zobowiązanie wynikające z umowy dotyczącej zdolności wytwórczych

(80) W ramach zobowiązania wynikającego z umowy dotyczącej zdolności wytwórczych okresy szczytowego obciążenia definiuje się jako każdy półgodzinny okres rozliczeniowy, w którym w dowolnym punkcie systemu przez co najmniej 15 minut odbywa się regulacja napięcia albo kontrolowane zmniejszanie obciążenia. Dostawcy są zobowiązani do określenia własnej reakcji w takich okresach i unikania naruszania jakichkolwiek istniejących warunków kodeksu lub licencji. Dotychczas operator systemu wydał tylko dwa komunikaty z rynku zdolności wytwórczych – w dniu 31 października 2016 r. i 7 listopada 2016 r. Zima (2018/2019) miała być pierwszym rokiem pełnego funkcjonowania środka.

(81) W celu zapewnienia, aby uczestnicy byli w stanie odpowiednio zarządzać ryzykiem narażenia na kary, np. ryzykiem jednoczesnego odłączenia kilku elektrowni, operator systemu opublikował komunikat o szczytowym obciążeniu w formie „ostrzeżenia dla rynku zdolności wytwórczych” zgodnie z metodyką określoną w przepisach dotyczących rynku zdolności wytwórczych (8.4.6) (26). Jeżeli nie wydano ostrzeżenia, zdarzenie związane z niedoborem nie powoduje nałożenia kar związanych z rynkiem zdolności wytwórczych ani płatności z tytułu „nadwyżki dostawy”.

(82) Na podstawie umów dotyczących zdolności wytwórczych uczestnicy są zobowiązani dostarczyć konkretną ilość energii elektrycznej. Zobowiązania dostawcy w okresie szczytowego obciążenia oblicza się na podstawie zobowiązań, jakie podjął w ramach aukcji z czteroletnim i rocznym wyprzedzeniem, oraz zobowiązań wynikających z obrotu na rynku wtórnym zaciągniętych na konkretne okresy rozliczeniowe, w których wystąpił okres szczytowego obciążenia.

(83) W okresach szczytowego obciążenia poprzedzonych ostrzeżeniem dla rynku zdolności wytwórczych wydanym z co najmniej czterogodzinnym wyprzedzeniem zobowiązania dostawców są zależne od obciążenia. Oznacza to, że są oni zobowiązani do wytwarzania energii elektrycznej lub zmniejszania zapotrzebowania do całkowitego poziomu swoich zobowiązań tylko wtedy, gdy wszystkie zdolności wytwórcze będące przedmiotem umów dotyczących zdolności wytwórczych są potrzebne, aby zaspokoić zapotrzebowanie. W okresie szczytowego obciążenia, jeżeli do zaspokojenia zapotrzebowania jest potrzebne tylko 70 % całkowitych zdolności wytwórczych, od każdego z dostawców wymaga się wytworzenia energii elektrycznej lub ograniczenia zapotrzebowania do poziomu 70 % ich całkowitego zobowiązania w zakresie zdolności wytwórczych.

(84) Zdaniem władz Zjednoczonego Królestwa uzależnienie zobowiązania od obciążenia jest odpowiednim rozwiązaniem, aby zachęcić wytwórców do wydajnej działalności na rynku, które jest proporcjonalne do szkód wyrządzanych konsumentom w związku z niedostarczoną energią. Gdyby każdemu uczestnikowi groziła kara z tytułu całkowitego zobowiązania w zakresie zdolności wytwórczych przy każdym wystąpieniu szczytowego obciążenia, byłby to sygnał z rynku zdolności wytwórczych skłaniający elektrownie do pozostawania w stanie gotowości nawet wtedy, gdy byłoby to dla nich niekorzystne z ekonomicznego punktu widzenia – zwiększałoby zarówno emisje, jak i rachunki konsumentów.

2.6.2. Kary

(85) Celem systemu kar jest zapewnienie zachęt dla dostawców zdolności wytwórczych do dostarczania energii, gdy jest to potrzebne. Na jednostki, które osiągają wyniki poniżej oczekiwanego poziomu, nakładane są kary, natomiast jednostki, które przekraczają spodziewany poziom, otrzymują płatności z tytułu nadwyżki dostawy, tak aby na koniec roku płatności z tytułu zdolności wytwórczych na rzecz każdej jednostki zasadniczo odzwierciedlały jej wyniki. System kar składa się z trzech głównych elementów: a) miesięcznego limitu odpowiedzialności wynoszącego 200 % miesięcznych przychodów z tytułu zdolności wytwórczych, który – biorąc pod uwagę wartość ważoną płatności miesięcznych w zależności od zapotrzebowania systemu – może narazić dostawców na karę w wysokości do 20 % rocznego przychodu w każdym dowolnym miesiącu; b) nadrzędnego rocznego limitu w wysokości 100 % rocznych przychodów; c) stawki kary ustalonej na poziomie 1/24 rocznych płatności z tytułu zdolności wytwórczych na rzecz dostawcy.

2.6.3. System testowania

(86) System kar uzupełniony jest rygorystycznym systemem wykazywania wyników mającym na celu zapewnienie, aby dostawcy zdolności wytwórczych byli w stanie w razie potrzeby dostarczyć energię i otrzymywali płatności z tytułu zdolności wytwórczych tylko wtedy, gdy są one wiarygodne. Jest to szczególnie istotne w przypadku tych lat dostawy bez okresów szczytowego obciążenia, w których testowanie wyników dostawców zapewnia, aby byli oni fizycznie w stanie dostarczyć zdolności wytwórcze zgodnie ze zobowiązaniami.

2.7. Budżet, finansowanie środka i przepływy płatności

(87) W tabeli 7 przedstawiono podsumowanie wyników poszczególnych aukcji na rynku zdolności wytwórczych, które odbyły się od 2014 r., w tym aukcji przejściowych. Tabela 7 Podsumowanie wyników aukcji w ramach rynku zdolności wytwórczych Aukcja Zdolności wytwórcze nabyte w ramach aukcji GW Cena rozliczeniowa GBP/kW Całkowity budżet przeznaczony na zdolności wytwórcze na aukcji (27) Mln GBP T-4 w 2014 r. 49,3 19,40 1 734 T-4 w 2015 r. 46,4 18,00 1 082 T-4 w 2016 r. 52,4 22,50 2 012 T-4 w 2017 r. 50,4 8,40 500 T-1 w 2017 r. 5,8 6,00 35 T-1 w 2019 r. (warunkowa) 3,6 0,77 3 Aukcja przejściowa w 2016 r. 0,8 27,50 22 Aukcja przejściowa w 2017 r. 0,3 45,00 14

(88) Zgodnie z art. 6 ust. 1 rozporządzeń w sprawie zdolności wytwórczych energii elektrycznej (płatności od dostawców itp.) z 2014 r. wszyscy licencjonowani dostawcy energii elektrycznej muszą wnieść opłatę od dostawcy na rynku zdolności wytwórczych, aby sfinansować koszty rynku zdolności wytwórczych (tj. koszty poniesione, aby sfinansować płatność z tytułu zdolności wytwórczych na rzecz dostawców) zgodnie z następującą procedurą: a) Płatności są profilowane zgodnie z zapotrzebowaniem systemu, dzięki czemu dostawcy zdolności wytwórczych otrzymują większą część płatności w miesiącach o dużym zapotrzebowaniu (tj. w okresie zimowym) i mniejszą część w okresach małego zapotrzebowania. b) Trzy miesiące przed rozpoczęciem roku dostawy dostawcy energii elektrycznej prognozują swoje zapotrzebowanie w godzinach 16.00–19.00 we wszystkie dni robocze od początku listopada do końca lutego i przekazują te szacunki organowi rozliczeniowemu. c) Opłaty od dostawców energii elektrycznej ustala się na podstawie ich przewidywanego udziału w rynku, a opłaty miesięczne pobiera się od licencjonowanych dostawców energii elektrycznej, aby dopasować profil płatności do dostawców zdolności wytwórczych. Opłaty od dostawców energii elektrycznej oblicza się na podstawie zapotrzebowania w godzinach 16.00–19.00 w dni robocze w zimie, aby zachęcić dostawców energii elektrycznej do obniżenia zapotrzebowania odbiorców na energię elektryczną w czasie, gdy jest ono zwykle największe. Powinno to obniżyć ilość potrzebnych zdolności wytwórczych, a zatem i koszty rynku zdolności wytwórczych. d) Opłaty od dostawców energii elektrycznej są aktualizowane, aby odzwierciedlały rzeczywiste dane na temat udziału w rynku, kiedy tylko stają się one dostępne, tak jak w przypadku istniejącego procesu uzgadniania na podstawie Kodeksu bilansowania i rozliczeń. Ten proces uzgadniania trwa 14 miesięcy, w którym to czasie otrzymywane są zweryfikowane dane.

(89) Organ rozliczeniowy, przy pomocy dostawcy usług rozliczeniowych (spółki Elexon), oblicza wszystkie przepływy płatności związane z rynkiem zdolności wytwórczych i nimi zarządza. Rolę i obowiązki organu rozliczeniowego i spółki Elexon określono w sekcji 2.2.

(90) Płatności z tytułu zdolności wytwórczych określa się na podstawie ilości określonych w umowie dotyczącej zdolności wytwórczych każdego dostawcy po rozstrzygnięciu odpowiedniej aukcji za każdy rok dostawy: płatności te są równe ilości zdolności wytwórczych, na które zwycięski dostawca zdolności wytwórczych złożył ofertę na aukcji zdolności wytwórczych, pomnożonej przez cenę rozliczeniową.

(91) Środki otrzymane przez organ rozliczeniowy przechowuje się na nieoprocentowanym rachunku bankowym prowadzonym przez Government Banking Service (podmiot świadczący usługi bankowe na rzecz rządu i sektora publicznego). Organ rozliczeniowy odpowiada również za gromadzenie, przechowywanie i (w stosownych przypadkach) zwrot wszelkich zabezpieczeń złożonych w ramach procedury kwalifikacji wstępnej przed każdą aukcją zdolności wytwórczych przez nowo powstałych wytwórców lub dostawców DSR.

(92) Główne przepływy finansowe do i z organu rozliczeniowego są następujące: a) Dostawcy energii elektrycznej są zobowiązani co miesiąc płacić organowi rozliczeniowemu tzw. „opłaty dla organu rozliczeniowego”, począwszy od roku obrotowego 2015/2016. Opłata dla organu rozliczeniowego obejmuje koszty administracyjne utrzymania funkcji rozliczeniowej rynku zdolności wytwórczych poniesione przez organ rozliczeniowy (i jego agenta). Opłaty te pobiera się zgodnie z rokiem finansowym obowiązującym w Zjednoczonym Królestwie od kwietnia do marca, a więc zgodnie z innym harmonogramem niż w przypadku innych przepływów płatności związanych z rynkiem zdolności wytwórczych, które odbywają się zgodnie z rokiem zdolności wytwórczych – od października do września. b) Dostawcy energii elektrycznej są zobowiązani dostarczyć zabezpieczenia kredytów przed rozpoczęciem każdego miesiąca w roku dostawy. Muszą one stanowić 110 % ich miesięcznej opłaty od dostawcy i ich celem jest zapewnienie, aby przepływy płatności do dostawcy zdolności wytwórczych mogły nadal się odbywać, nawet jeżeli dostawca energii elektrycznej nie wykona zobowiązania. c) Dostawcy energii elektrycznej zobowiązani są uiścić „miesięczną opłatę od dostawcy zdolności wytwórczych” na rzecz organu rozliczeniowego nie później niż 24 dni robocze od końca każdego miesiąca w roku dostawy. Miesięczna opłata na dostawcę zdolności wytwórczych jest zobowiązaniem dostawców energii elektrycznej (na mocy warunku zawartego w ich licencji na dostawy) do finansowania rynku zdolności wytwórczych. d) W przypadku osiągnięcia gorszych wyników w stosunku do zobowiązania w zakresie zdolności wytwórczych w okresie szczytowego obciążenia w ciągu roku dostawy, dostawcy zdolności wytwórczych mają obowiązek zapłacić organowi rozliczeniowemu „opłatę karną”. Należy ją uiścić nie później niż 24 dni robocze od końca miesiąca. e) Organ rozliczeniowy wypłaca dostawcom zdolności wytwórczych „płatności z tytułu zdolności wytwórczych”. Jest to kwota określona zgodnie z zobowiązaniem dostawców w zakresie zdolności wytwórczych (ilość określona na aukcji zdolności wytwórczych) w ciągu 29 dni od końca każdego miesiąca w roku dostawy. Wszystkie płatności na rzecz dostawców zdolności wytwórczych są finansowane z przychodów z opłat nałożonych na licencjonowanych dostawców energii elektrycznej. Jeżeli dostawca zdolności wytwórczych nie zapłaci opłaty karnej, płatności na rzecz tego dostawcy zostaną wstrzymane do czasu odzyskania należnej opłaty karnej. Rzeczywiste płatności na rzecz dostawców zdolności wytwórczych uwzględniają wszelkie zobowiązania wynikające z obrotu na rynku wtórnym, który miał miejsce w okresie od aukcji do okresu dostawy. f) Jeżeli w okresie szczytowego obciążenia w roku dostawy dostawcy zdolności wytwórczych dostarczą nadwyżkę w stosunku do swoich zobowiązań w zakresie zdolności wytwórczych, organ rozliczeniowy dokonuje „płatności z tytułu nadwyżki dostawy”. Płatności z tytułu nadwyżki dostawy należne poszczególnym dostawcom zdolności wytwórczych oblicza się na koniec roku zdolności wytwórczych i wypłaca się je ze środków uzyskanych z kar na przestrzeni roku. Nie przyczynia się to do podniesienia ogólnego poziomu płatności z tytułu zdolności wytwórczych w danym roku, ponieważ płatności z tytułu nadwyżki dostawy kompensują pobrane kary za brak dostawy. g) W stosownych przypadkach organ rozliczeniowy zwraca dostawcom energii elektrycznej „pozostałą dla dostawców energii elektrycznej kwotę kar”. Jest to dochód pozostały po dokonaniu płatności z tytułu nadwyżki dostawy nagromadzonych w ciągu roku, które zostały wypłacone według niezbędnej stawki.

2.8. Wystarczalność mocy wytwórczych w Wielkiej Brytanii

2.8.1. Rynek energii elektrycznej w Wielkiej Brytanii

(93) W dniu 1 kwietnia 2005 r. Zjednoczone Królestwo wprowadziło w Wielkiej Brytanii jednolity zbiór ustaleń dotyczących hurtowego obrotu energią elektryczną i przesyłu energii elektrycznej zwany BETTA (British Electricity Trading and Transmission Arrangements). Podstawą ustaleń BETTA jest obrót dwustronny między wytwórcami, dostawcami energii elektrycznej, odbiorcami i przedsiębiorstwami handlowymi oraz samodzielne dysponowanie, a nie dysponowanie centralne.

(94) W ramach BETTA umowy na energię elektryczną uzgadnia się na rynkach terminowych z wyprzedzeniem od kilku lat do 24 godzin przed danym półgodzinnym okresem dostawy. Krótkoterminowe giełdy energii elektrycznej i sprzedawcy energii umożliwiają uczestnikom dostosowanie warunków umownych od 1 do 24 godzin przed dostawą. Wszystkie transakcje są dwustronne i rozlicza się je po cenie zarejestrowanej na giełdzie energii elektrycznej, uzgodnionej przez obie strony lub przez pośrednika sprzedaży energii.

(95) W ramach BETTA cena hurtowa energii elektrycznej stanowi wynagrodzenie dla wytwórców za ich energię elektryczną i zdolności wytwórcze, i inwestorzy muszą podejmować decyzje inwestycyjne na podstawie swoich oczekiwań co do odzyskania kosztów tej inwestycji poprzez sprzedaż energii elektrycznej na hurtowym rynku energii elektrycznej.

(96) Gdy zbliża się dostawa, można skorzystać z mechanizmu bilansującego, za pomocą którego operator systemu przyjmuje i składa oferty na energię elektryczną w czasie zbliżonym do rzeczywistego. Umożliwia to operatorowi systemu zbilansowanie popytu i podaży. W momencie „zamknięcia bramki”, na godzinę przed każdym półgodzinnym oknem dostawy, wytwórcy mają obowiązek poinformować operatora systemu o energii, którą zgodnie z umową mają dostarczyć, i oczekiwanej mocy z każdej elektrowni. Dostawcy energii elektrycznej (sprzedawcy detaliczni) muszą zdeklarować przewidzianą w umowie ilość do zakupienia, która powinna odpowiadać ilości, jaką według ich oczekiwań zużyją ich odbiorcy. Ponadto w ramach procedury rozliczania niezbilansowania dokonuje się płatności na rzecz tych uczestników rynku, których zobowiązania umowne nie odpowiadają rzeczywistej zmierzonej ilości wytworzonej lub zużytej energii elektrycznej, oraz przyjmuje się płatności od nich. W ramach tej procedury rozlicza się również inne koszty bilansowania systemu. Uczestnicy są narażeni na stosunkowo niekorzystną cenę „rozliczenia”, jeżeli ich zobowiązania umowne nie odpowiadają ich faktycznemu zużyciu lub wytwarzaniu. W związku z tym rozliczanie niezbilansowania lub cena rozliczenia stanowią zachętę dla uczestników do przyczynienia się do bilansowania systemu w czasie rzeczywistym.

(97) Na koniec grudnia 2017 r. Zjednoczone Królestwo miało łącznie 81,3 GW zdolności wytwórczych energii elektrycznej. Ponadto Zjednoczone Królestwo dysponuje czterema połączeniami wzajemnymi umożliwiającymi obrót z Europą. Anglia–Francja (2 GW zdolności wytwórczych), Anglia–Niderlandy (1 GW), Irlandia Północna–Irlandia (0,6 GW) i Walia–Irlandia (0,5 GW) (28). Połączenie wzajemne NEGO między Anglią a Belgią (1 GW) uruchomiono w dniu 31 stycznia 2019 r.

2.8.2. Problemy z wystarczalnością mocy wytwórczych

(98) Standard niezawodności wyraża się w oczekiwanym czasie braku dostaw energii elektrycznej. Wiąże się to z ustaleniem standardu określającego średnią oczekiwaną liczbę godzin na rok, w których w typowym roku podaż nie zaspokoi popytu. Oczekiwany czas braku dostaw energii elektrycznej to liczba godzin w ciągu roku, podczas których – w perspektywie długoterminowej – statystycznie przewiduje się, że podaż nie zaspokoi popytu. Jest to podejście oparte na prawdopodobieństwie – tj. faktyczna ilość będzie różna w zależności od okoliczności występujących w danym roku, np. od tego, jak zimna jest zima; czy wyjątkowo duża liczba elektrowni przestanie działać w danym momencie; od mocy wyjściowej elektrowni wiatrowych podczas obciążenia szczytowego; oraz wszystkich pozostałych czynników, które mogą wpłynąć na bilans podaży i popytu na energię elektryczną. Przy interpretacji tej wartości należy jednak zauważyć, że pewien poziom braku dostaw energii elektrycznej nie jest równoznaczny z czasem występowania zaniku zasilania; w większości przypadków brak dostaw energii elektrycznej nie musi mieć znaczących skutków dla konsumentów. Poziom krytyczny ustanowiony przez Zjednoczone Królestwo to oczekiwany czas braku dostaw energii elektrycznej trwający ponad trzy godziny.

(99) W zawiadomieniu rząd zauważył, że niezależnie od wybranego rodzaju modelowania, opracowanie prognozy dotyczącej bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej o wysokim poziomie ufności jest bardzo trudne ze względu na wrażliwość na podstawowe założenia, w tym na popyt na energię elektryczną, decyzje o zamknięciu obiektów, budowę nowych obiektów, wkład połączeń międzysystemowych oraz czynniki związane z dostępnością różnych technologii.

(100) W momencie zgłaszania środka w 2014 r. Zjednoczone Królestwo stwierdziło, że według oceny zdolności wytwórczych energii elektrycznej dokonanej przez Ofgem w 2013 r. oczekiwany czas braku dostaw energii elektrycznej wzrośnie do 9 godzin w roku 2015/2016 (chociaż zauważyło, że wpływ na scenariusz wysokiej dostępności konwencjonalnych mocy wytwórczych był niewielki), potem wróci do normy, a następnie ponownie wzrośnie w roku 2018/2019. Zjednoczone Królestwo uważało wtedy, że w szeregu scenariuszy istniało niebezpieczeństwo, że górna granica zakresu wzrośnie powyżej 3 godzin w latach 2018/2019, co – zdaniem Zjednoczonego Królestwa – stanowiło dobre uzasadnienie dla interwencji. W scenariuszu odniesienia Ofgem przyjęto poziom eksportu netto w sezonie zimowym w wysokości 0,75 GW. Wykres 4 Oczekiwany czas braku dostaw energii elektrycznej i standard niezawodności, zgodnie z danymi dostarczonymi przez Zjednoczone Królestwo w zawiadomieniu z 2014 r. Źródło: Ofgem, analiza Departamentu Energetyki i Zmiany Klimatu.

(101) Zjednoczone Królestwo stwierdziło też, że jego Departament Energetyki i Zmiany Klimatu przeprowadził również symulacje inwestycji w moce wytwórcze do 2030 r. Do roku 2016/2017 w scenariuszu podstawowym Departamentu Energetyki i Zmiany Klimatu nieuwzględniającym rynku zdolności wytwórczych obserwuje się podobną tendencję do tej z analizy Ofgem. Po roku 2016/2017 w scenariuszu Departamentu zaobserwowano tendencję spadkową w zakresie marginesów zdolności wytwórczych utrzymującą się do początku lat dwudziestych XXI wieku. W modelu Departamentu założono dodatkowe 2,9 GW połączeń międzysystemowych do 2030 r. oraz że połączenia wzajemne, w ujęciu netto (tj. uwzględniając wszystkie zdolności wytwórcze pochodzące z połączeń międzysystemowych łącznie), nie importują ani nie eksportują w czasie obciążenia szczytowego. Wykres 5 Szacunki długoterminowe dotyczące obniżonych marginesów zdolności wytwórczych przedstawione przez Zjednoczone Królestwo w zawiadomieniu z 2014 r. Źródło: Ofgem 2013 r., analiza Departamentu Energetyki i Zmiany Klimatu z 2013 r. Źródło: Ofgem 2013 r., analiza Departamentu Energetyki i Zmiany Klimatu z 2013 r.

(102) Zjednoczone Królestwo szacuje, że analiza przeprowadzona przez rząd Zjednoczonego Królestwa oraz oddzielna analiza dostarczona przez spółkę National Grid wskazują, że rynek zdolności wytwórczych jest wciąż potrzebny, aby zapewnić spełnienie standardu niezawodności, w ramach którego oczekiwany czas braku dostaw energii elektrycznej wynosi 3 godziny. W przypadku wyłączenia rynku zdolności wytwórczych z modelu istnieje prawdopodobieństwo naruszenia standardu niezawodności w każdym roku uwzględnionym w modelu.

(103) Spółka National Grid opracowuje pięcioletni scenariusz podstawowy reformy rynku energii elektrycznej w ramach scenariuszy przyszłego rozwoju energetyki (29), aby ocenić zdolności wytwórcze, które należy zapewnić w ramach aukcji na rynku zdolności wytwórczych. W grudniu 2018 r. spółka National Grid przedstawiła zmieniony zestaw założeń, aby ocenić potencjalny wpływ braku rynku zdolności wytwórczych w Zjednoczonym Królestwie na scenariusz podstawowy. Z oceny spółki National Grid wynika, że bez rynku zdolności wytwórczych między rokiem 2019/2020 a 2023/2024 oczekiwany czas braku dostaw energii elektrycznej mógłby wynieść od 3 do 7 godzin.

(104) Departament Biznesu, Energii i Strategii Przemysłowej (Department of Business, Energy, and Industrial Strategy, BEIS) Zjednoczonego Królestwa niezależnie od spółki National Grid przeprowadził analizę, wykorzystując najnowsze zalecenia National Grid zawarte w sprawozdaniu ECR (ECR z 2018 r.) w połączeniu z wiedzą na temat rynku posiadaną przez Departament. Z analizy tej wynika, że przewidywany zakres oczekiwanego czasu braku dostaw energii elektrycznej przekroczyłby standard niezawodności wynoszący 3 godziny we wszystkich latach do roku 2030 (oczekiwany czas braku dostaw energii elektrycznej wynoszący od 3 do 345 godzin od roku 2019/2020 do 2029/2030).

2.8.3. Przyczyny problemów z wystarczalnością mocy wytwórczych

(105) Zjednoczone Królestwo twierdzi, że przyczyną opisanego w poprzedniej sekcji problemu z wystarczalnością mocy wytwórczych są dwie główne niedoskonałości rynku.

(106) Pierwsza niedoskonałość rynku polega na tym, że niezawodność jest dobrem publicznym. Odbiorcy nie mogą wybrać pożądanego poziomu niezawodności, ponieważ operator systemu nie może ich wybiórczo odłączyć, a konsumenci nie reagują na zmiany cen hurtowych wprowadzane w czasie rzeczywistym. Można w związku z tym oczekiwać, że dostawcy zdolności wytwórczych nie zapewnią optymalnego dla społeczeństwa poziomu niezawodności w przypadku braku interwencji. Może to skutkować wysokimi kosztami dla społeczeństwa w związku z niepewnymi dostawami energii elektrycznej. Byłyby to koszty zewnętrzne, jeżeli nie ponosiliby ich wytwórcy.

(107) Drugą niedoskonałością rynku jest problem „brakujących przychodów”. Koncepcję tę zidentyfikowano i opisano w literaturze naukowej i dotyczy ona jednotowarowych rynków energii (30). Teoretycznie problem braku możliwości wybrania pożądanego poziomu niezawodności przez konsumentów można byłoby rozwiązać na jednotowarowym rynku energii poprzez umożliwienie wzrostu cen do poziomu odzwierciedlającego średnią wartość niedostarczonej energii, czyli ceny, po której konsumenci nie byliby już skłonni płacić za energię, oraz umożliwić wytwórcom otrzymywanie opłat za niedobór mocy (ang. scarcity rents). W praktyce jednak jednotowarowy rynek energii może nie być w stanie wysłać odpowiednich sygnałów rynkowych w celu zapewnienia optymalnego bezpieczeństwa dostaw energii i umożliwienia inwestorom uzyskania finansowania projektów związanych z budową nowych zdolności wytwórczych. Oznacza to, że same przychody z rynku energii mogłyby nie przynieść wystarczających inwestycji w zdolności wytwórcze ze względu na problem „brakujących przychodów”. Przyczyny tego mogą być dwojakie: a) brak możliwości odzwierciedlenia niedoborów mocy w cenach: obecne ceny hurtowe nie wzrastają do wystarczająco wysokiego poziomu, aby odzwierciedlić wartość dodatkowych zdolności wytwórczych w okresach niedoboru mocy. Wynika to z faktu, że opłaty nadkładane na wytwórców, którzy nie zachowują równowagi w mechanizmie bilansującym (rozliczenie), nie odzwierciedlają pełnego kosztu działań związanych z bilansowaniem podejmowanych przez operatora systemu (takich jak obniżenie napięcia); b) brak pewności, że ceny wzrosną, nawet jeżeli jest to możliwe: w sytuacjach, gdy ceny na hurtowym rynku energii powinny osiągnąć wysoki poziom, inwestorzy obawiają się, że rząd lub organy regulacyjne rynku podejmą działania w związku z postrzeganym nadużyciem władzy rynkowej polegające na przykład na wprowadzeniu pułapu cenowego. Obawiają się również, że ceny po prostu nie wzrosną – na przykład jeżeli wyniki związane ze zdolnościami wytwórczymi instalacji wiatrowych będą lepsze niż oczekiwano, ograniczona będzie możliwość uruchomienia dostępnych droższych zdolności wytwórczych.

(108) Zdaniem Zjednoczonego Królestwa problem „brakujących przychodów” nie jest problemem teoretycznym. W przeszłości ceny rozliczeniowe w Wielkiej Brytanii nie przekraczały 938 GBP/MWh. Zjednoczone Królestwo twierdzi, że dane uzyskane podczas niedawnych niedoborów na rynku Wielkiej Brytanii wskazują również, że ceny nie wzrosły do poziomów, których można było się spodziewać. Rząd Zjednoczonego Królestwa i Ofgem zlecili przeprowadzenie niezależnego badania, aby oszacować wartość niedostarczonej energii (VOLL), z którego wynika, że średnia wartość zapobiegania odłączeniom w okresie szczytowego obciążenia systemu dla konsumentów wynosi około 17 000 GBP/MWh (31).

(109) Zjednoczone Królestwo twierdzi, że niedoskonałości rynku pogłębiają się w perspektywie krótko- i średniookresowej ze względu na plany bardzo szybkiego zamknięcia istniejących zdolności wytwórczych: według scenariusza centralnego spółki National Grid, gdyby przychody z rynku zdolności wytwórczych nie były już dostępne, w roku 2019/2020 mogłoby nastąpić zamknięcie elektrowni węglowych i gazowni, które w roku 2018/2019 zapewniały nawet 8 GW zdolności wytwórczych.

2.8.4. Dodatkowe środki zapewniające wystarczalność mocy wytwórczych

(110) Oprócz zgłoszonego środka Zjednoczone Królestwo podjęło i nadal podejmuje szereg działań na rynku energii elektrycznej Wielkiej Brytanii, które mogą pomóc w przeciwdziałaniu niedoskonałościom rynku wymienionym w poprzedniej sekcji. Poniżej zaprezentowano trzy główne inicjatywy przedstawione w notyfikacji Zjednoczonego Królestwa.

(111) Pierwszy środek przedstawiony przez Zjednoczone Królestwo ma na celu obniżenie ogólnego zapotrzebowania na energię elektryczną i zwiększenie zdolności reagowania po stronie zapotrzebowania konsumentów. Zjednoczone Królestwo poinformowało, że podejmuje działania mające na celu obniżenie ogólnego zapotrzebowania na energię elektryczną, na przykład poprzez Zielony Ład i program dotyczący zobowiązania przedsiębiorstw energetycznych (Energy Company Obligation). Zjednoczone Królestwo stara się również wspierać zarówno trwałe zmniejszenie zapotrzebowania (które rząd nazywa redukcją zapotrzebowania na energię elektryczną (Electricity Demand Reduction, EDR)), jak i zmniejszenie krótkoterminowe, takie jak niwelowanie lub zmienianie wielkości zapotrzebowania w okresach szczytowych (które nazywa reagowaniem na zapotrzebowanie lub DSR). Zjednoczone Królestwo zobowiązuje się w szczególności do zapewniania, aby każde gospodarstwo domowe lub małe przedsiębiorstwo do końca 2020 r. mogło otrzymać inteligentny licznik (32). Inteligentne liczniki umożliwiają zastosowanie taryf uwzględniających czas korzystania z energii elektrycznej, w ramach których ceny energii są niższe poza szczytem. Pierwszą statyczną taryfę uwzględniającą czas korzystania z energii elektrycznej w Zjednoczonym Królestwie wprowadziła na początku 2017 r. spółka Green Energy, która zaoferowała swoim klientom posiadającym inteligentne liczniki znacznie niższą stawkę za energię elektryczną w dni robocze w nocy. Nie odzwierciedla to jednak faktycznych kosztów hurtowych, dzięki czemu konsumenci mogliby reagować w czasie rzeczywistym (33). Ponadto, po przeprowadzeniu prac i zaproszeniu do zgłaszania uwag, w lipcu 2017 r. rząd Zjednoczonego Królestwa i Ofgem opublikowali wspólnie plan dotyczący inteligentnych systemów i elastyczności (Smart Systems & Flexibility Plan) (34). W planie tym określono zasady leżące u podstaw podejścia Zjednoczonego Królestwa umożliwiającego przejście na inteligentny i elastyczny system, a następnie przedstawiono 29 działań do podjęcia przez rząd, Ofgem lub branżę.

(112) Drugim środkiem jest reforma ustaleń dotyczących rozliczeń. Ceny niezbilansowania lub ceny rozliczeniowe stanowią dla uczestników rynku zachętę do zapewnienia, aby ilości energii elektrycznej, którą sprzedają lub zużywają, odpowiadały ilościom, na które zawarli umowy sprzedaży lub zużycia. Zdaniem Zjednoczonego Królestwa reforma sposobu działania rynku pomaga zapewnić bezpieczeństwo dostaw energii.

(113) W 2012 r. Ofgem rozpoczął istotny przegląd przepisów dotyczących bilansowania energii elektrycznej (Electricity Balancing Significant Code Review, EBSCR) (35), aby rozwiązać kilka utrzymujących się od dawna problemów związanych z czynnikami, które tłumiły ceny rozliczeniowe. Ofgem przyjął i opublikował swoją ostateczną decyzję dotyczącą polityki w maju 2014 r. (36). Wdrożono następujące reformy dotyczące rozliczeń: a) Cenom rozliczeniowym nadano charakter „krańcowych” za sprawą obliczania ich na podstawie najdroższych działań, jakie operator systemu podejmuje, aby go zbilansować. Rozwiązanie wprowadzano stopniowo; pierwszym etapem było obliczenie cen przy zastosowaniu średniej z 50 MWh działań operatora systemu prowadzonych przy najwyższych cenach (a nie 500 MWh) od listopada 2015 r. Od listopada 2018 r. ceny obliczano na podstawie 1 MWh w najwyższych cenach. b) W obliczeniach ceny rozliczeniowej opartych na wartości niedostarczonej energii (VOLL) dla konsumentów uwzględniono koszt odłączeń i obniżenia napięcia. Koszt ten wprowadzano stopniowo, począwszy od 3 000 GBP/MWh od listopada 2015 r. i 6 000 GBP/MWh od listopada 2018 r. c) Udoskonalono również sposób wyceny kosztów rezerwy, aby odzwierciedlała wartość, jaką rezerwa zapewnia konsumentom w trakcie obciążenia szczytowego. Aby to osiągnąć, wprowadzono funkcję wyceny niedoboru rezerwy (Reserve Scarcity Pricing), w ramach której wycenia się rezerwę, gdy jest ona wykorzystywana, na podstawie występujących zazwyczaj niedoborów mocy (37). d) W ramach jednej ceny rozliczeniowej dla poszczególnych okresów rozliczeniowych wprowadzono rozwiązanie mające na celu uproszczenie ustaleń i obniżenie kosztów niezbilansowania, w szczególności dla mniejszych podmiotów.

(114) Ofgem opublikował analizę pierwszego etapu istotnego przeglądu przepisów dotyczących bilansowania energii elektrycznej (38). Od czasu wdrożenia pierwszego etapu średnia cena niezbilansowania (cena rozliczenia) spadła. Większość cen niezbilansowania wynosi teraz około 20–30 GBP/MWh, a nie 30–40 GBP/MWh, jak wcześniej. Cena niezbilansowania stała się jednak bardziej niestabilna. Maksymalna cena w dwóch latach poprzedzających reformę wynosiła 429,10 GBP/MWh, a po reformie 1 528,72 GBP/MWh.

(115) Zdaniem Zjednoczonego Królestwa rynek zdolności wytwórczych i reforma rozliczeniowa pełnią odrębne, ale uzupełniające się role w zapewnianiu bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej. Kontynuowanie działań związanych z rynkiem zdolności wytwórczych oraz wspieranie reformy ustaleń dotyczących rozliczeń jest korzystniejsze niż poleganie wyłącznie na reformie rozliczeń ze względu na następujące kwestie: a) chociaż reforma rozliczeń może w perspektywie długoterminowej wzmocnić zachęty do inwestycji na rynku energii, według oczekiwań w perspektywie średnio- i krótkoterminowej jej wpływ na ogólny poziom inwestycji będzie bardziej ograniczony (39). Wynika to z faktu, że wytwórcy sprzedają swoją energię prawie w całości na rynkach terminowych. Z czasem jednak reforma rozliczeń doprowadzi do wzrostu cen na rynkach terminowych, ponieważ wytwórcy będą korzystać z możliwości arbitrażu między rynkami terminowymi a ceną w ramach mechanizmu; b) reforma rozliczeniowa nie może rozwiązać problemu zwiększonej ryzykowności inwestycji w cieplne zdolności wytwórcze wynikającej z obniżania emisyjności sektora energetycznego: cieplne zdolności wytwórcze będą w coraz większym stopniu pełniły funkcję rezerwową i będą musiały odzyskiwać koszty stałe poprzez uzyskiwanie wysokich cen w nielicznych przypadkach występowania niedoboru i gwałtownego wzrostu cen; c) w praktyce inwestycje mogą być uzależnione od płynnego rynku „opcji niezawodności”, na którym odbywa się obrót po cenach w czasie rzeczywistym – przy czym dostawcy energii elektrycznej płacą wytwórcom stałą cenę w zamian za opcję zakupu energii po kursie wykonania. Jest mało prawdopodobne, aby wydarzyło się to w ramach reformy Ofgemu związanej z ustaleniami dotyczącymi rozliczeń, ponieważ rynek ten – nawet po obecnych reformach rozliczeniowych – nadal jest quasi-rynkiem, w ramach którego rozliczenia ustala się na podstawie skomplikowanych procedur administracyjnych, choć mógłby się rozwinąć, gdyby uruchomiono bilansujący rynek energii elektrycznej, który mógłby pełnić rolę solidnego rynku odniesienia dla obrotu opcjami (40); d) nie wiadomo, czy inwestorzy będą uważali, że jakiekolwiek z nowych ustaleń się utrzymają. Wynika to z faktu, że gdy cenom pozwala się osiągać wysoki poziom, coraz trudniej jest organowi regulacyjnemu ocenić, czy bardzo wysokie ceny wynikają z efektywnego działania rynku, czy spekulacji. Oznacza to, że wytwórcy mogą niechętnie oferować energię po wysokiej cenie (z obawy przed dochodzeniem w sprawie nadużyć na rynku) lub mogą oczekiwać w przyszłości interwencji publicznej w celu złagodzenia częstszych skoków cen; e) w przypadku wprowadzenia reform dotyczących rozliczenia, które skutecznie zwalczają niedoskonałości rynku, wyraźniej określone ceny rozliczeniowe mogą potencjalnie obniżyć koszt pozyskiwania zdolności wytwórczych na rynku zdolności wytwórczych w taki sposób, że cena za zdolności wytwórcze spadłaby podczas aukcji do zera; f) chociaż po wprowadzeniu reforma dotycząca rozliczenia mogłaby prowadzić do wyższych cen w okresach niedoboru, nieodłączny wysoki poziom niepewności dotyczący przypadków niedoboru sprawia, że poleganie wyłącznie na wysokich opłatach za niedobór stanowi dla inwestorów dużych nowych projektów budowlanych ryzykowną strategię. Rynek zdolności wytwórczych zapewnia stabilne, regularne płatności przez maksymalnie 15 lat w przypadku nowych projektów budowlanych, co ogranicza ryzyko inwestorów i zachęca do inwestowania w nowe i istniejące zdolności wytwórcze.

(116) Trzeci środek przywołany przez Zjednoczone Królestwo uzupełnia rynek wewnętrzny energii i wspiera większy zakres połączeń międzysystemowych. Zjednoczone Królestwo wdrożyło trzeci pakiet legislacyjny dotyczący wewnętrznego rynku gazu i energii elektrycznej w UE do prawodawstwa krajowego i stwierdziło, że przyczynił się on do rozwoju kodeksów sieci. W szczególności unijne kodeksy sieci związane z rynkiem, które harmonizują harmonogramy alokacji zdolności wytwórczych i obrotu nimi, wprowadzą standardowy zestaw przepisów dotyczących rynku w całej Europie i będą promować wdrażanie konkurencyjnego ogólnoeuropejskiego rynku energii. Zjednoczone Królestwo twierdzi, że zmiany te mogą potencjalnie poprawić sytuację w dziedzinie inwestowania w połączenia wzajemne dzięki skuteczniejszemu wykorzystywaniu aktywów. Zjednoczone Królestwo zauważa również, że w Wielkiej Brytanii poziom połączeń międzysystemowych wzrósł z 4 % w 2014 r. do 6 % całkowitej mocy zainstalowanej w 2019 r., zwłaszcza po uruchomieniu połączenia wzajemnego NEMO w dniu 31 stycznia 2019 r., i może potencjalnie wzrosnąć do 9 % do 2021 r. (41).

(117) Zjednoczone Królestwo twierdziło również, że co dwa lata bierze czynny udział w unijnym procesie identyfikacji priorytetowych projektów transgranicznych, jak określono w „rozporządzeniu TEN-E”. Te projekty priorytetowe otrzymały status „projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania” umożliwiający im korzystanie z potencjalnie szybszych procedur planowania i udzielania zezwoleń, ewentualnych zachęt regulacyjnych i możliwego dostępu do wsparcia finansowego z instrumentu „Łącząc Europę”.

(118) Projekt Ofgemu dotyczący regulacji i planowania przesyłu zintegrowanego (ITPR) zakończył się w 2015 r. (42). W ramach projektu ustanowiono proces oceny wariantów sieciowych (NOA) i przewidziano publikowanie rocznych sprawozdań z NOA. Analiza operatora systemu zapewnia lepsze informacje podmiotom rozwijającym połączenie wzajemne, m.in. na temat lokalizacji, w których nowe zdolności wytwórcze połączeń międzysystemowych mogą być najłatwiej wykonane. Ta nowa rola obejmuje również uwzględnienie konkretnych wniosków dotyczących połączeń wzajemnych i przedstawienie Ofgem oceny ich wpływu.

2.9. Czas trwania

(119) W ustawie o energii z 2013 r. nie określono daty końcowej funkcjonowania rynku zdolności wytwórczych. Zgoda na przyznanie pomocy państwa jest jednak ważna przez 10 lat (43), począwszy od daty pierwszego wdrożenia środka w 2014 r. (44).

2.10. Podstawy wszczęcia postępowania

(120) Chociaż władze Zjednoczonego Królestwa zgłosiły rynek zdolności wytwórczych przed wprowadzeniem go w życie, Sąd unieważnił decyzję z 2014 r. zatwierdzającą program. W świetle wyroku Sądu unieważniającego decyzję z 2014 r. wdrażanie przedmiotowej pomocy do czasu wydania wyroku Sądu należy uznać za niezgodne z prawem (45).

(121) Zgodnie z zawiadomieniem Komisji w sprawie ustalania zasad stosowanych do oceny pomocy państwa niezgodnej z prawem (46) Komisja dokonała oceny zgodności środka pomocy z rynkiem wewnętrznym w okresie od grudnia 2014 r. do listopada 2018 r. i w odniesieniu do przyszłości na podstawie warunków określonych w sekcji 3.9 wytycznych w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią („EEAG”) (47), w których określono szczegółowe warunki dotyczące pomocy na zapewnienie wystarczalności mocy wytwórczych i które obowiązują od dnia 1 lipca 2014 r.

(122) Postępowanie mające na celu przyjęcie nowej decyzji można wznowić dokładnie w momencie zaistnienia niezgodności z prawem (48).

(123) W świetle wniosków przedstawionych w wyroku Sądu, zgodnie z którymi Komisja powinna była mieć wątpliwości co do zgodności niektórych aspektów środka z rynkiem wewnętrznym, Komisja podęła decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego.

(124) Na podstawie dostępnych informacji i elementów opisanych w decyzji o wszczęciu postępowania Komisja dążyła do uzyskania wyjaśnień i wezwała do zgłaszania uwag w szczególności na temat następujących kwestii: a) adekwatność środka: 1) czy środek był w wystarczającym stopniu dostępny dla wszystkich odpowiednich dostawców zdolności wytwórczych, w szczególności dostawców DSR, ze względu na różnice w okresach obowiązywania umów, ograniczoną gwarancję wielkości dla aukcji T-1 oraz minimalny poziom uczestnictwa; 2) czy udział zdolności połączeń wzajemnych powinien pozostać ograniczony ze względu na wykorzystanie modelu opartego na połączeniach wzajemnych; b) proporcjonalność środka: 1) czy środek jest proporcjonalny ze względu na potencjalnie dyskryminujące różnice w traktowaniu operatorów DSR w porównaniu z wytwórcami w związku z okresem obowiązywania umów; 2) czy metoda pokrywania kosztów nie stanowiła wystarczającej zachęty dla konsumentów do ograniczania zużycia w okresach zapotrzebowania szczytowego, a zatem nie zminimalizowała całkowitej kwoty pomocy; c) unikanie negatywnych skutków dla konkurencji i wymiany handlowej: 1) czy środek pozwolił uniknąć takich skutków, ponieważ umowy długoterminowe zostały zastrzeżone dla jednostek wytwórczych, co ogranicza otwartość środka, a także ponieważ bezpośredni udział zagranicznych zdolności wytwórczych nie był w odnośnym okresie dozwolony w ramach mechanizmu zdolności wytwórczych Wielkiej Brytanii.

3. UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON

(125) W niniejszej sekcji podsumowano uwagi otrzymane przez Komisję w trakcie okresu konsultacji od 35 zainteresowanych stron, w szczególności zainteresowanych stron prowadzących działalność w sektorze energii (m.in. przedsiębiorstwa działające w dziedzinie produkcji tradycyjnej, połączeń wzajemnych, produkcji energii ze źródeł odnawialnych i operatorzy reagowania na zapotrzebowanie, a także stowarzyszenia branżowe i organizacje pozarządowe), Ofgem i spółki National Grid.

3.1. Cel leżący we wspólnym interesie i konieczność środka

(126) Chociaż w decyzji o wszczęciu postępowania Komisja nie wspomniała wprost o kwestii wspólnego celu lub konieczności środka, niektóre zainteresowane strony zwróciły na te kwestie szczególną uwagę. Większość z nich wyraziła poparcie dla celu i konieczności środka. Niektóre zainteresowany strony zgodziły się ze wstępnym wnioskiem Komisji wyrażonym w decyzji o wszczęciu postępowania, natomiast inne: a) cytowały analizy ENTSO-E, rządu Zjednoczonego Królestwa, spółki National Grid i osób trzecich, z których to analiz wynika, że bez rynku zdolności wytwórczych standard niezawodności Zjednoczonego Królestwa zostałby naruszony; b) twierdziły, że nawet w świetle ostatnich zmian na rynku energii (np. wprowadzenia inteligentnych liczników) rynek zdolności wytwórczych pozostaje konieczny; lub c) wyjaśniały, że rynek zdolności wytwórczych zapewnia ważny sygnał wspierający inwestycje w nowe zdolności wytwórcze i utrzymanie istniejących zdolności wytwórczych.

(127) Jeżeli chodzi o rolę