ZAŁĄCZNIK XI

Wymogi dotyczące konstrukcji chroniącej przy przewróceniu się pojazdu (ROPS)

1. Wymogi dotyczące homologacji typu pojazdu w odniesieniu do konstrukcji chroniącej przy przewróceniu się pojazdu

1.1. Pojazdy kategorii L7e-B2 muszą być wyposażone w konstrukcję chroniącą przy przewróceniu się pojazdu (ROPS) oraz zaprojektowane i zbudowane w taki sposób, aby spełniać zasadniczy cel określony w niniejszym załączniku. Warunek ten uważa się za spełniony, jeżeli spełnione są przepisy pkt 2–4.9, konstrukcja chroniąca nie wchodzi w strefę wolnej przestrzeni i w czasie trwania trzech badań żadna część strefy wolnej przestrzeni nie wykracza poza granice konstrukcji chroniącej.

2. Warunki badania

2.1. Ogólne warunki badania

2.1.1. Badania przeprowadzane przy zastosowaniu specjalnej aparatury mają na celu symulowanie obciążeń, jakim podlega konstrukcja chroniąca w przypadku przewrócenia się pojazdu. Obciążenia badawcze dotyczą więc sił pchających. Badania opisane w niniejszym załączniku umożliwiają dokonanie oceny wytrzymałości konstrukcji chroniącej oraz wsporników mocujących ją do pojazdu, oraz wszelkich części pojazdu przenoszących siłę badawczą.

2.2. Przygotowanie badania

2.2.1. Konstrukcja chroniąca przedłożona do celów homologacji typu musi być zgodna ze specyfikacjami produkcji seryjnej. Musi być przymocowana do pojazdu, do którego została zaprojektowana, zgodnie ze sposobem określonym przez producenta. Cały pojazd nie jest wymagany do badania; z tym że konstrukcja chroniąca oraz części pojazdu, na których jest ona zamocowana tworzą do celów badania instalację operacyjną, zwaną dalej „zespołem”.

2.2.2. Zespół należy przytwierdzić do płyty podstawowej w taki sposób, aby pod obciążeniem elementy łączące zespół z płytą podstawową nie odkształcały się w znaczący sposób w stosunku do konstrukcji chroniącej. Metoda mocowania zespołu do płyty podstawowej nie może sama w sobie zmieniać wytrzymałości zespołu.

2.2.3. Zespół należy podpierać i zabezpieczać lub dostosować w taki sposób, aby cała energia z próby była pochłaniana przez konstrukcję chroniącą oraz jej mocowanie do sztywnych komponentów pojazdu.

2.2.3.1. W celu spełnienia wymagań pkt 2.2.3 dostosowanie to polega na zablokowaniu kół pojazdu oraz wszelkich układów zawieszenia osi, tak aby nie pochłaniały energii w czasie badań.

2.2.4. Do celów badania pojazd musi być wyposażony we wszystkie komponenty konstrukcyjne produkcji seryjnej, które mogą mieć wpływ na wytrzymałość konstrukcji chroniącej lub mogą być niezbędne do badania wytrzymałości. Montuje się również komponenty, które mogą stwarzać zagrożenie w strefie wolnej przestrzeni, aby umożliwić sprawdzenie ich zgodności z wymaganiami pkt 1.1.

2.2.4.1. Do celów badania należy usunąć wszelkie komponenty, które mogą być usunięte przez osobę obsługującą pojazd. Jeżeli możliwe jest pozostawienie otwartych drzwi i okien lub całkowite ich usunięcie w trakcie użytkowania pojazdu, to muszą pozostać one otwarte lub usunięte podczas badania, tak aby nie zwiększały wytrzymałości konstrukcji chroniącej przy przewróceniu się pojazdu.

3. Urządzenia i sprzęt

3.1. Badania obciążenia pionowego (poprzeczne i wzdłużne)

3.1.1. Materiały, sprzęt i mocowania należy umieścić w taki sposób, aby zespół był pewnie zamocowany do płyty podstawowej, niezależnie od kół i osi, jeżeli występują (tj. mocowanie musi uniemożliwiać pracę zawieszenia kół lub osi). Zob. rysunki 11-1 i 11-2.

Rysunek 11-1

Rysunek 11-2

3.1.2. Siły pionowe należy przykładać do konstrukcji chroniącej najpierw poprzez sztywną belkę ustawioną poprzecznie, a następnie poprzez sztywną belkę ustawioną wzdłużnie, do oddzielnych niebadanych zespołów. Do celów badania poprzecznego pionową wzdłużną płaszczyznę symetrii belki, w kierunku poprzecznym w stosunku do pojazdu, należy umieścić przed punktem R siedzenia kierowcy w odległości 300 mm. Pionową wzdłużną płaszczyznę symetrii belki, w kierunku wzdłużnym w stosunku do pojazdu, należy umieścić po wewnętrznej stronie wzdłużnej płaszczyzny pionowej stykającej się z najszerszym punktem górnej jednej trzeciej części konstrukcji chroniącej, w odległości równej jednej szóstej całkowitej szerokości górnej jednej trzeciej części takiej konstrukcji. Lewą lub prawą stronę konstrukcji chroniącej pojazdu należy wybrać do celów badania zgodnie z pkt 4.3, a służba techniczna musi podać w sprawozdaniu z badań wyraźne uzasadnienie kryteriów wyboru.

3.1.2.1. Belka musi być wystarczająco sztywna, mieć powierzchnię czołową o szerokości dolnej wynoszącej 150 ± 10 mm oraz wystarczającą długość, aby przykryć całą konstrukcję chroniącą, nawet kiedy wygina się ona pod obciążeniem.

3.1.2.2. Należy zastosować środki, aby obciążenie było równomiernie rozłożone prostopadle do kierunku obciążania.

3.1.2.3. Krawędzie belki stykające się z konstrukcją chroniącą mogą mieć promień krzywizny nie większy niż 25 mm.

3.1.2.4. Należy zastosować przeguby uniwersalne lub równoważne, aby urządzenie obciążające nie wymuszało ruchu obrotowego ani postępowego konstrukcji chroniącej w kierunku innym niż kierunek obciążenia.

3.1.2.5. Jeżeli długość pozioma konstrukcji chroniącej, do której przykłada się obciążenie, nie tworzy prostej prostopadłej do kierunku przyłożenia obciążenia, to przestrzeń należy wypełnić lub zająć w inny sposób, tak aby obciążenie było rozłożone w poziomie na całej tej długości.

3.1.3. Należy zapewnić sprzęt do pomiarów energii pochłanianej przez konstrukcję chroniącą i sztywne części pojazdu, do których jest przymocowana, na przykład poprzez pomiar siły przykładanej w kierunku pionowym i odpowiadającego jej pionowego odkształcenia belki w stosunku do płaszczyzny poziomej przechodzącej przez punkt R miejsca siedzącego kierowcy.

3.1.4. Należy zapewnić wzrokowy sposób oceny wejścia konstrukcji w strefę wolnej przestrzeni lub odsłonięcia tej strefy w czasie przykładania siły.

4. Przepisy dotyczące badań

4.1. Jeżeli w czasie trwania badania nastąpi istotne przemieszczenie którejkolwiek części urządzeń mocujących i przytrzymujących badany zespół, wówczas badanie jest nieważne.

4.2. Badana konstrukcja chroniąca nie musi być wyposażona w przednie, boczne ani tylne bezpieczne oszklenie, ani też w odłączalne poszycie, osprzęt ani wyposażenie dodatkowe niemające wpływu na wytrzymałość konstrukcyjną oraz niestwarzające zagrożenia w przypadku przewrócenia się pojazdu.

4.3. Jeżeli siedzenie kierowcy nie znajduje się na wzdłużnej płaszczyźnie symetrii pojazdu lub wytrzymałość konstrukcji jest niesymetryczna, to pionowe obciążenie wzdłużne należy przyłożyć do tej strony, która wykazuje większe prawdopodobieństwo znalezienia się w strefie wolnej przestrzeni lub odsłonięcia tej strefy w czasie badania.

4.4. Na konstrukcji chroniącej umieszcza się sprzęt niezbędny do zebrania danych wymaganych do sporządzenia wykresu zależności odkształcenia od siły.

4.5. Szybkość odkształcenia pod obciążeniem siły pionowej nie może przekraczać 5 mm/s. W miarę przykładania obciążenia należy wykonywać jednoczesne pomiary wartości Fv (N) (tj. statycznej siły obciążenia wywieranej przez belkę) oraz Dv (mm) (tj. pionowego odkształcenia belki w punkcie i w linii przyłożenia obciążenia) w odstępach co 15 mm odkształcenia lub mniejszych, aby zapewnić wystarczającą dokładność. Od chwili rozpoczęcia przykładania obciążenia nie należy zmniejszać aż do zakończenia badania; z tym że zwiększanie obciążenia można zatrzymać, np. w celu zapisania pomiarów.

4.6. Jeżeli w punkcie przyłożenia obciążenia nie ma poprzecznego elementu konstrukcyjnego, do celów badań można zastosować zastępczą belkę, która nie zwiększa wytrzymałości konstrukcji.

4.7. Energia (J) pochłaniana przez konstrukcję w każdym badaniu obciążenia pionowego musi być równa co najmniej (gdzie mtest (kg) jest równa masie pojazdu w stanie gotowym do jazdy powiększonej o masę ewentualnych akumulatorów napędowych), a minimalny poziom energii, jaki ma być osiągnięty, oblicza się w następujący sposób: . Fv nie może przekraczać 2 × mtest × g, nawet jeżeli nie osiągnięto minimalnego wymaganego poziomu energii.

4.8. Warunek wzdłużnego obciążenia pionowego należy powtarzać z uwzględnieniem jednocześnie przykładanej składowej poziomej siły. Najpierw do najszerszego punktu opisanego w pkt 3.1.2, po stronie wybranej zgodnie z pkt 4.3, należy przyłożyć statyczne poziome obciążenie poprzeczne wynoszące (gdzie g jest równe 9,81 ms–2). Następnie przykłada się wzdłużne obciążenie pionowe dla tych samych współrzędnych, co w badaniu wykonanym bez poziomego obciążenia poprzecznego, równe 0,5 × Fv(max) (gdzie Fv(max) to największa wartość Fv odnotowana w czasie badania wykonywanego bez poziomego obciążenia poprzecznego).

4.9. W sprawozdaniu z badania należy odnotować końcowe trwałe odkształcenie konstrukcji chroniącej po każdym badaniu.