PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 14/1

DECYZJA KOMISJI

z dnia 29 czerwca 2011 r.

w sprawie pomocy państwa C 35/08 (ex NN 11/08) przyznanej przez Francję na rzecz przedsiębiorstwa publicznego Institut Français du Pétrole

(notyfikowana jako dokument nr C(2011) 4483)

(Jedynie tekst w języku francuskim jest autentyczny)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2012/26/UE)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (1), w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,

uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym (2), w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),

po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag (3) zgodnie z przywołanymi artykułami,

a także mając na uwadze, co następuje:

1 PROCEDURA

(1) W ramach formalnego postępowania wyjaśniającego w sprawie pomocy państwa C 51/05 dotyczącego środków pomocy przyznanych przez Francję na rzecz Institut Français du Pétrole (4), władze francuskie poinformowały służby Komisji, pismem z dnia 18 lipca 2006 r., zarejestrowanym dnia 19 lipca 2006 r., o przekształceniu, dnia 7 lipca 2006 r., przedsiębiorstwa publicznego IFP, dawniej przedsiębiorstwa branżowego w rozumieniu ustawy nr 43-612 z dnia 17 listopada 1943 r. w sprawie zarządzania interesami branżowymi, w przedsiębiorstwo publiczne o charakterze przemysłowo-handlowym (zwane dalej „EPIC”). Przekształcenie wynika z dwóch dokumentów, które władze francuskie załączyły do swojego pisma: (i) z dekretu nr 2006-797 z dnia 6 lipca 2006 r. ustanawiającego nowy status przedsiębiorstwa publicznego IFP i (ii) z art. 95 ustawy programowej nr 2005-781 z dnia 13 lipca 2005 r. ustanawiającej kierunki polityki energetycznej (na podstawie której przyjęto wspomniany dekret).

(2) Pismami z dnia 3 sierpnia 2007 r. i z dnia 7 maja 2008 r. Komisja skierowała do władz francuskich wnioski o udzielenie informacji, na które władze francuskie odpowiedziały pismami odpowiednio z dnia 28 września 2007 r. i z dnia 26 czerwca 2008 r.

(3) W ramach poprzedniej sprawy dnia 16 lipca 2008 r. Komisja podjęła decyzję (zwaną dalej „decyzją C 51/2005”) dotyczącą pierwszego środka pomocy wdrożonego przez Francję na rzecz grupy IFP (5). We wspomnianej decyzji Komisja podkreśliła, że kwestia istnienia dodatkowej pomocy państwa w postaci ewentualnej nieograniczonej gwarancji ze strony państwa wynikającej z nowego statusu przedsiębiorstwa publicznego o charakterze przemysłowo-handlowym (EPIC) uzyskanego przez przedsiębiorstwo publiczne IFP będzie przedmiotem osobnego badania w ramach innego postępowania.

(4) To drugie postępowanie, przewidziane w art. 108 ust. 2 TFUE, było przedmiotem decyzji Komisji z dnia 16 lipca 2008 r. (6) (zwanej dalej „decyzją o wszczęciu postępowania”), podjętej na mocy art. 4 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (7) (zwanego dalej „rozporządzeniem proceduralnym”) wobec nieograniczonej gwarancji ze strony państwa, z której potencjalnie korzystała grupa IFP.

(5) Publikując dnia 11 października 2008 r. wspomnianą wyżej decyzję o wszczęciu postępowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawiania uwag dotyczących przedmiotowego środka pomocy.

(6) Komisja otrzymała uwagi Francji pismem z dnia 14 października 2008 r.

(7) Pismem z dnia 6 listopada 2008 r., zarejestrowanym przez Komisję tego samego dnia, doradcy spółki UOP Limited poinformowali Komisję o zamiarze przedstawienia przez ich klienta uwag dotyczących przedmiotowego środka pomocy. Uwzględniając terminy niezbędne na dokonanie tłumaczenia, wnieśli o przedłużenie terminu na przekazanie uwag do dnia 30 listopada 2008 r. Pismem z dnia 7 listopada 2008 r. Komisja wskazała, że zgadza się z uzasadnieniem wspomnianego wniosku i przedłuża spółce UOP Limited termin na przekazanie uwag do dnia 30 listopada 2008 r. Pismem z dnia 28 listopada 2008 r., zarejestrowanym przez Komisję tego samego dnia, doradcy spółki UOP Limited przedstawili uwagi swojego klienta dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania.

(8) W tym samym piśmie z dnia 28 listopada 2008 r. doradcy spółki UOP Limited wystąpili o pozwolenie dla swojego klienta na przedstawiane dodatkowych uwag w trakcie postępowania. Pismem z dnia 17 grudnia 2008 r. Komisja odpowiedziała na ten wniosek, zgadzając się na przedłużenie spółce UOP Limited terminu na udzielenie odpowiedzi do dnia 23 stycznia 2009 r., aby pozwolić jej na przedstawienie ewentualnych dodatkowych uwag. Pismem z dnia 23 stycznia 2009 r. doradcy spółki UOP Limited przedstawili dodatkowe uwagi swojego klienta.

(9) Pismem z dnia 6 maja 2009 r. Komisja przedstawiła władzom francuskim wszystkie uwagi spółki UOP Limited dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania, w wersji poufnej, gdy było to konieczne. Komisja zaprosiła je do przedstawienia uwag najpóźniej do dnia 8 czerwca 2009 r. Pismem z dnia 2 czerwca 2009 r. władze francuskie wystąpiły z wnioskiem o przedłużenie tego terminu do dnia 22 czerwca 2009 r. ponieważ ich zdaniem uwagi przedstawione przez osobę trzecią wymagały przeprowadzenia szczegółowej i dogłębnej analizy oraz konsultacji z kilkoma departamentami ministerialnymi. Pismem z dnia 9 czerwca 2009 r. Komisja zgodziła się na przedłużenie terminu do dnia 22 czerwca 2009 r. Pismem z dnia 22 czerwca 2009 r. władze francuskie przekazały swoje komentarze do uwag spółki UOP Limited.

(10) Pismem z dnia 29 lipca 2009 r. Komisja zwróciła się do władz francuskich o udzielenie dodatkowych informacji i odpowiedź do dnia 24 sierpnia 2009 r. Pismem z dnia 19 sierpnia 2009 r. władze francuskie poprosiły o dodatkowy termin na udzielenie odpowiedzi do dnia 7 września 2009 r., udzielony przez Komisję pismem z dnia 20 sierpnia 2009 r. Pismem z dnia 8 września 2009 r. władze francuskie przedstawiły wreszcie wymagane informacje.

(11) Pismem z dnia 20 listopada 2009 r. Komisja zwróciła się do władz francuskich o udzielenie dodatkowych informacji i odpowiedź w terminie dwudziestu dni. Pismem z dnia 14 grudnia 2009 r. władze francuskie poprosiły o dodatkowy termin na udzielenie odpowiedzi do dnia 22 stycznia 2010 r., który Komisja przyznała pismem z dnia 18 grudnia 2009 r. Pismem z dnia 13 stycznia 2010 r. władze francuskie przedstawiły wreszcie wymagane informacje.

(12) Dnia 20 maja 2010 r. służby Komisji zorganizowały w Brukseli spotkanie w celu omówienia z władzami francuskimi konsekwencji decyzji przyjętej przez Komisję dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie pomocy państwa C 56/07 (ex E 15/05) przyznanej na rzecz przedsiębiorstwa La Poste (8) (zwanej dalej „decyzją C 56/2007”) dla niniejszej sprawy. W związku z faktem, że przedsiębiorstwo La Poste jako podmiot prawa publicznego posiadało, do tamtej pory, status, który można uznać za tożsamy ze statusem zakładu publicznego o charakterze przemysłowo-handlowym (9), sprawa dotycząca tego przedsiębiorstwa (zwana dalej „sprawą La Poste” lub „sprawą pocztową”) przedstawiała wiele podobieństw do przedmiotowego środka pomocy, tak że władze francuskie wysunęły te same argumenty mutatis mutandis w uwagach dotyczących każdej z dwóch spraw. Dnia 4 czerwca 2010 r. pocztą elektroniczną skierowano do Francji listę dodatkowych pytań, ponieważ służby Komisji chciały uzyskać pisemne wyjaśnienie władz francuskich dotyczące różnych punktów poruszonych podczas wspomnianego spotkania. Dnia 16 lipca 2010 r. władze francuskie przekazały wymagane informacje.

(13) Pismem z dnia 29 września 2010 r. Komisja zwróciła się do władz francuskich o przekazanie dodatkowych informacji, prosząc o udzielenie odpowiedzi w terminie dwudziestu dni. Pismem z dnia 7 października 2010 r. władze francuskie wniosły o dodatkowy termin na udzielenie odpowiedzi do dnia 26 listopada 2010 r., który Komisja przyznała pismem z dnia 8 października 2010 r. Pismem z dnia 26 listopada 2010 r. władze francuskie przedstawiły wreszcie wymagane informacje.

2 GRUPA IFP

(14) Jak wskazała Komisja w decyzji o wszczęciu postępowania i we wspomnianej wyżej decyzji C 51/2005 (10), przedsiębiorstwo publiczne IFP wypełnia zadania w trzech dziedzinach: — w zakresie badań i rozwoju w dziedzinie poszukiwania złóż roponośnych i gazowych, w zakresie technologii rafinacji oraz petrochemii, — w dziedzinie kształcenia inżynierów i techników, oraz — w dziedzinie dostarczania informacji i dokumentacji z wymienionych sektorów. Umowa zadaniowa zawarta z państwem określa kierunki jego działania na okresy pięcioletnie.

(15) Ponadto przedsiębiorstwo publiczne IFP posiada bezpośrednią lub pośrednią kontrolę nad spółkami handlowymi, z którymi zawarło umowy badawcze i licencyjne na wyłączność. Na podstawie szeregu zgodnych elementów, których szczegóły przypomniano w motywie 137, Komisja uznała we wspomnianej wyżej decyzji C 51/2005, że całość, którą tworzą spółki akcyjne Axens, Beicip-Franlab i Prosernat oraz ich spółka dominująca, przedsiębiorstwo publiczne IFP, stanowi grupę gospodarczą (zwaną dalej „grupą IFP”) w rozumieniu prawa konkurencji.

(16) Spółka Axens działa na rynku katalizatorów i technologii dla przemysłu rafineryjnego i petrochemicznego i w 2006 r., kiedy zmieniano status spółki dominującej, osiągnęła skonsolidowane obroty w wysokości 308,45 mln EUR. Przedsiębiorstwo publiczne IFP i spółkę Axens wiążą ramowa umowa licencyjna na wyłączność i umowa na wyłączność na licencje na produkty, jak również porozumienie o badaniach przemysłowych (11). W zamian za wspomniane umowy spółka zależna przekazuje na rzecz IFP z jednej strony opłaty z tytułu umów licencyjnych, a z drugiej strony wynagrodzenie […] (13) za dostęp do potencjału badawczego przedsiębiorstwa publicznego IFP.

(17) Spółka Beicip-Franlab specjalizuje się w wydawaniu i rozpowszechnianiu oprogramowania komputerowego używanego w dziedzinie poszukiwania złóż oraz w realizacji badań i doradztwie. W 2006 r. jej obroty wynosiły 42 mln EUR. Porozumienie na wyłączność dotyczące opracowania, obrotu i wykorzystania, podpisane w 2003 r. na okres 10 lat stwierdza, że [IFP proponuje przedsiębiorstwu Beicip-Franlab wyniki swoich badań] (**) w zakresie algorytmów, modeli i metodyki [opracowanych przez] (**) przedsiębiorstwo publiczne IFP w dziedzinie „Działalność poszukiwawcza – złoża” oraz że Beicip-Franlab może zwrócić się do IFP o opracowanie produktów na tej podstawie. Beicip-Franlab pokrywa całość kosztów opracowania produktów poniesionych przez przedsiębiorstwo publiczne IFP. Ponadto Beicip-Franlab opłaca różne dodatkowe wynagrodzenia […] (*) przeznaczone na pokrycie konserwacji i praw do wykorzystania. W 2005 r. podpisano aneks do porozumienia, który zmienia tryb wynagradzania przez Beicip-Franlab przy zachowaniu zasady całkowitego pokrycia kosztów opracowania.

(18) Prosernat wykonuje badania i świadczy usługi oraz dostarcza zestawy wyposażenia w dziedzinie przetwarzania gazu i odzyskiwania siarki. W 2006 r. jego obroty wyniosły 49,9 mln EUR. Dnia 18 sierpnia 2003 r. pomiędzy przedsiębiorstwem publicznym IFP i Prosernat podpisano z mocą wsteczną od dnia 1 stycznia 2002 r. na okres 10 lat: ramową umowę licencyjną i porozumienie o badaniach przemysłowych, zgodnie z którymi Prosernat dysponuje wyłączną koncesją licencyjną na patenty przedsiębiorstwa publicznego IFP, a [IFP proponuje Prosernat wyniki swoich] (**) badań przeprowadzonych […] (*) w dziedzinie technologii przetwarzania gazu i odzyskiwania siarki. Prosernat przekazuje na rzecz spółki dominującej opłatę od obrotów rocznych jako wynagrodzenie za licencję na procesy, jak również określaną indywidualnie w każdym przypadku opłatę z tytułu wyposażenia. Wynagrodzenie przedsiębiorstwa publicznego IFP za dostęp spółki Prosernat do wyników prac badawczych wynosi […] (*) % obrotów rocznych ogółem zrealizowanych przez Prosernat.

(19) Zgodnie z art. 6 wspomnianej wyżej decyzji C 51/2005 w 2009 r. (14) w umowach na wyłączność, które regulują wynagrodzenia przedsiębiorstwa publicznego IFP od spółek zależnych Axens i Prosernat, zawarto klauzulę, która zapewni przekazywanie do spółki dominującej minimalnego nieryczałtowego wynagrodzenia pokrywającego co najmniej 25 % kosztów studiów wykonalności mających charakter przygotowawczy w odniesieniu do prac z zakresu badań przemysłowych, 50 % kosztów badań przemysłowych i, w odpowiednich przypadkach, 75 % kosztów przedkonkurencyjnej działalności rozwojowej w rozumieniu wspólnotowych zasad ramowych dotyczących pomocy państwa na rzecz badań i rozwoju z dnia 17 lutego 1996 r. (15) (zwanych dalej „zasadami ramowymi dotyczącymi badań i rozwoju z 1996 r.”), prowadzonej przez przedsiębiorstwo publiczne IFP w obszarach działalności spółek zależnych (16).

(20) Zgodnie z decyzją o wszczęciu postępowania wyjaśniającego, którego przedmiotem jest rozpatrywany środek, konieczne wydaje się uwzględnienie ewentualnego wpływu gwarancji państwowej wynikającej ze statusu EPIC przedsiębiorstwa publicznego IFP na ogół podmiotów grupy IFP (w tym przedsiębiorstwo publiczne IFP i jego trzy spółki zależne prawa prywatnego) (17).

3 OPIS ŚRODKA

(21) Do 2006 r. przedsiębiorstwo publiczne IFP było osobą prawną prawa prywatnego, przedsiębiorstwem branżowym w rozumieniu ustawy nr 43-612 z dnia 17 listopada 1943 r. w sprawie zarządzania interesami branżowymi, kontrolowanym pod względem ekonomicznym i finansowym przez rząd francuski.

(22) W art. 95 ustawy programowej nr 2005-781 z dnia 13 lipca 2005 r. ustanawiającej kierunki polityki energetycznej ustanowiono zasadę przekształcenia IFP w EPIC. Przekształcenie stało się skuteczne od publikacji dekretu nr 2006-797 z dnia 6 lipca 2006 r. ustanawiającego status przedsiębiorstwa publicznego IFP w Dzienniku Urzędowym Republiki Francuskiej.

(23) Jako EPIC przedsiębiorstwo publiczne IFP stało się z dniem zmiany statusu osobą prawną prawa publicznego (18).

(24) Skutki prawne uznania za EPIC wyjaśniono szczegółowo w części 2 („Opis środka”) wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, jak również w części 3.2.1 („Konsekwencje prawne statusu EPIC IFP”) decyzji o wszczęciu postępowania, do których Komisja odsyła mutatis mutandis.

4 PRZYCZYNY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO

(25) W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja najpierw uznała, że środek budzi wątpliwości ze względu na fakt, że nieproporcjonalny system prawa powszechnego wprowadzony na rzecz EPIC w zakresie upadłości przypomina mechanizm nieograniczonej gwarancji ze strony państwa z wykorzystaniem zasobów publicznych: — postępowania upadłościowe i likwidacyjne nie mają zastosowania do EPIC jako podmiotów prawa publicznego, co wynika z ogólnej zasady niemożności dokonania zajęcia egzekucyjnego majątku podmiotów prawa publicznego, potwierdzanej we francuskim orzecznictwie od XIX w., w szczególności przez Cour de Cassation (19). W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji Komisja odsyła do części 3.2.1.1 decyzji o wszczęciu postępowania, do motywów 38–40 (20); — ustawa z dnia 16 lipca 1980 r. i jej akty wykonawcze mają natomiast zastosowanie do EPIC. Wskazują one wyraźnie państwo jako właściwy organ odzyskiwania długów przedsiębiorstw publicznych, nadają mu znaczne uprawnienia, takie jak polecenie zapłaty z urzędu i stworzenie wystarczających zasobów, a także organizują zasadę ostatecznej odpowiedzialności państwa za długi osób prawnych prawa publicznego. W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji Komisja odsyła do części 3.2.1.2 decyzji o wszczęciu postępowania, do motywów 41–45 (21); — w razie rozwiązania EPIC stosuje się na ogół zasadę przeniesienia długów na państwo lub inny podmiot publiczny (22), w taki sposób, że każdy wierzyciel EPIC ma pewność, że nigdy nie straci wierzytelności, którą posiada wobec przedsiębiorstwa publicznego. W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji Komisja odsyła do części 3.2.1.3 decyzji o wszczęciu postępowania, do motywów 46–51 (23); — EPIC mogłyby dysponować uprzywilejowanym dostępem do zasobów Skarbu Państwa przeznaczonych na zaliczki. W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji Komisja odsyła do części 3.2.1.4 decyzji o wszczęciu postępowania, do motywu 52 (24).

(26) Ponadto jak wyjaśniono w motywach 65–74 decyzji o wszczęciu postępowania, do których Komisja odsyła w celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji, wyjaśnienia przepisów ustawowych i wykonawczych zaproponowane przez władze francuskie nie wydały się wystarczające w celu rozwiania a priori przedmiotowych wątpliwości.

(27) Komisja wskazała następnie, że nie można wykluczyć faktu, że z sytuacji tej wynika selektywna korzyść gospodarcza, głównie w związku z korzystniejszymi warunkami finansowania, nawet jeżeli przedsiębiorstwo publiczne IFP i jego spółki zależne nie są przedmiotem procesu ratingu kredytowego zewnętrznej agencji ratingowej. Grupa IFP mogłaby również uzyskiwać korzyści w relacjach z klientami i dostawcami w zakresie, w jakim dostawcy sądzą, że korzystają z gwarancji państwowej w stosunku do ich wierzytelności. Nie można zatem było wykluczyć na etapie wstępnego badania, że w przypadku dostawy lub zakupu towarów lub usług wiążących się z wierzytelnością, zainteresowani dostawcy lub klienci przyznają przedsiębiorstwu publicznemu IFP lepsze warunki niż warunki, które przyznaliby przedsiębiorstwu niekorzystającemu z gwarancji państwowej.

(28) Ponadto, na podstawie informacji dostępnych w wyniku wstępnej oceny, Komisja uznała, że nieograniczony charakter gwarancji, w szczególności w kwestii jej długości, wysokości i zakresu, bardzo utrudniał obliczanie rynkowej wysokości składki, którą przedsiębiorstwo publiczne IFP powinno zapłacić państwu, aby uzyskać taką ochronę.

(29) Komisja wskazała wreszcie, że ma wątpliwości co do zgodności pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym, ponieważ na pierwszy rzut oka nie wydaje się, aby przeznaczano ją na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych.

5 UWAGI I PROPOZYCJE WŁADZ FRANCUSKICH

5.1 POCZĄTKOWE UWAGI WŁADZ FRANCUSKICH

(30) W następstwie wspomnianej wyżej decyzji o wszczęciu postępowania władze francuskie przedstawiły Komisji swoje uwagi i propozycje pismem z dnia 14 października 2008 r. Wspomniane pismo uzupełnia uwagi i propozycje przedstawione w poprzednich pismach władz francuskich (25), podsumowane w decyzji o wszczęciu postępowania.

(31) W uwagach z dnia 14 października 2008 r. władze francuskie przypomniały na wstępie, że postępowanie wobec grupy IFP wszczęto równolegle ze wspomnianą wyżej sprawą pocztową, a zatem wskazały, że powtarzają mutatis mutandis te same argumenty, które rozwinęły w trakcie rozpatrywania tej sprawy (26). Pomimo tych podobieństw władze francuskie przypomniały jednak specyfikę przedsiębiorstwa publicznego IFP: chodzi o organizację badawczą, której powierzono trzy zadania leżące w interesie ogólnym (badania, kształcenie i dokumentację), której działalność nie jest, w znacznej większości, działalnością gospodarczą, co ma uzasadniać finansowanie publiczne, które mu przyznano. Ponadto wyjaśniły powody zmiany jego statusu na EPIC: uzyskanie spójności pomiędzy charakterem działań i sposobem finansowania IFP z jednej strony, a jego statusem prawnym z drugiej strony ma uzasadniać zmianę statusu, aby zbliżyć IFP do sfery publicznej, przy rezygnacji z formy przedsiębiorstwa branżowego prawa prywatnego.

(32) Władze francuskie zakwestionowały istnienie pomocy państwa w związku z faktem, że według nich nie spełniono dwóch warunków określonych w art. 107 ust. 1 TFUE, ponieważ przedmiotowy mechanizm nie wiązał się z jakimkolwiek przekazaniem zasobów państwowych (5.1.1) ani nie przyznawał żadnej korzyści przedsiębiorstwu publicznemu IFP (5.1.2).

5.1.1 BRAK GWARANCJI, KTÓRĄ MOŻNA PRZYPISAĆ PAŃSTWU I KTÓRA WIĄŻE SIĘ Z PRZEKAZANIEM ZASOBÓW PAŃSTWOWYCH

(33) Według władz francuskich z jednej strony przedsiębiorstwa publiczne nie korzystają z automatycznej gwarancji w związku ze swoim statusem (A), z drugiej strony rozumowanie Komisji zawarte w decyzji o wszczęciu postępowania jest błędne (B).

A. Brak nieograniczonej gwarancji ze strony państwa

(34) Jak wyjaśniono w motywach 41–45 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do których Komisja odsyła mutatis mutandis, władze francuskie przedstawiają pięć środków na poparcie swojej argumentacji.

(35) Po pierwsze, żaden akt prawny ani decyzja nie wprowadza reguły, zgodnie z którą państwo miałoby gwarantować co do zasady bezterminowo długi EPIC.

(36) Po drugie, Rada Stanu wypowiedziała się w swoim orzecznictwie w kwestii braku gwarancji, w szczególności w wyroku dotyczącym Société de l’hôtel d’Albe (27), jak również w obydwu decyzjach wydanych w sprawie Campoloro (28).

(37) Po trzecie, ustawa organiczna z dnia 1 sierpnia 2001 r. dotycząca ustaw budżetowych (LOLF) przewiduje, że gwarancję można utworzyć jedynie przepisem ustaw budżetowych (29), co Rada Stanu wyraźnie potwierdziła w sprawozdaniu rocznym za 2006 r. (30). W związku z tym, według eksperta władz francuskich we wspomnianej wyżej sprawie pocztowej (31), od pełnego wejścia w życie LOLF dnia 1 stycznia 2005 r. nie można było zgodnie z prawem udzielić żadnej nieujawnionej gwarancji. Długi zaciągnięte od dnia 1 stycznia 2005 r. nie są objęte nieujawnioną gwarancją. Jeżeli chodzi o długi zaciągnięte przed dniem 1 stycznia 2005 r. ekspert uważa, że wobec braku spornej decyzji nie można określić, czy możliwe jest odrzucenie bezskuteczności nieujawnionych gwarancji udzielonych do dnia 1 stycznia 2005 r., na których przyznanie nie zezwala wyraźnie ustawa budżetowa, w oparciu o konieczność przestrzegania chronionych konstytucyjnie praw wierzycieli.

(38) Po czwarte, Francja uważa, że gdyby EPIC korzystały z gwarancji państwowej, zmiana ich statusu wymagałaby wprowadzenia środków ochrony praw wierzycieli. W związku z faktem, że takiego mechanizmu nigdy jednak nie wprowadzono (32), władze francuskie wnioskują z tego, że a contrario EPIC nie korzystają z żadnej gwarancji państwowej.

(39) Po piąte, władze francuskie przytaczają artykuł (33) p. Labetoulle’a, byłego przewodniczącego wydziału spraw spornych Rady Stanu, według którego „w prawie nie występuje automatyczność w przyznawaniu, korzystaniu i zakresie przedmiotowej gwarancji [gwarancji państwowej, która miałaby na mocy prawa zastosowanie do publicznych przedsiębiorstw państwowych]”.

B. Błędne rozumowanie Komisji (34)

(40) Władze francuskie uważają, że, jeżeli chodzi o EPIC, zwrot wierzytelności indywidualnych nie jest zagwarantowany (a), podobnie jak utrzymanie istnienia przedsiębiorstwa publicznego lub jego zobowiązań (b).

a) Brak gwarancji zwrotu wierzytelności indywidualnych

(41) Jak wyjaśniono w motywach 46–49 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do których Komisja odsyła mutatis mutandis, władze francuskie uważają, że ustawa z dnia 16 lipca 1980 r. nie może stanowić podstawy gwarancji: na podstawie prac przygotowawczych do ustawy, interpretacji orzecznictwa w sprawie Campoloro z dnia 10 listopada 1999 r. (35) i 18 listopada 2005 r. (36) oraz komentarze prawne (37), Francja wskazuje, że według niej ustawa z dnia 16 lipca 1980 r. nie przewiduje obowiązku wykorzystania przez państwo własnych środków: wyrażenie „stanowi odpowiedź na to zapotrzebowanie” zawarte w art. 1 udziela tylko państwu uprawnienie do „przejęcia zobowiązań” organu wykonawczego osoby, której zobowiązania przejmuje, przy czym „zasadą jest, że przejmujący zobowiązania dysponuje takimi samymi kompetencjami co podmiot, którego zobowiązania są przejmowane”. W ramach takiego przejęcia zobowiązań państwo mogłoby zatem jedynie wykonywać uprawnienia leżące w kompetencji tego organu wykonawczego, które nie obejmują możliwości dysponowania budżetem państwa, natomiast przyznanie specjalnej dotacji znajduje się „poza wykonywaniem uprawnienia do przejęcia zobowiązań”.

(42) Ponadto, jak wskazano w motywach 50–53 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do których Komisja odsyła mutatis mutandis, władze francuskie twierdzą, że nie można powołać się na odpowiedzialność państwa na zasadzie ryzyka umotywowaną jedynie niedoborem aktywów. Według władz francuskich każda gwarancja oznacza dla gwaranta przyjęcie na siebie zobowiązań podmiotu, za którego poręczył. W sytuacji przyjęcia na siebie winy, a w przypadku odpowiedzialności na zasadzie ryzyka – konsekwencji właściwego działania, nie można mówić o gwarancji. Według Francji w żadnym przypadku nie można uznać odpowiedzialności po stronie państwa jedynie ze względu na fakt, że prefekt lub organ nadzorczy nie mógł podjąć żadnego działania umożliwiającego spłatę wierzytelności z uwagi na sytuację finansową i majątkową przedsiębiorstwa publicznego. Należy odsunąć przewinienie, ponieważ powstrzymanie się prefekta lub organu nadzorczego nie może być samo w sobie zawinione. Władze francuskie uznają jednak, że przedstawiciel państwa stosujący procedurę ustanowioną ustawą z dnia 16 lipca 1980 r. winien kierować się wymogiem utrzymania ciągłości świadczenia usług publicznych, ale uważają, że nawet gdyby sąd nakazał wypłacenie wierzycielowi rekompensaty, taka rekompensata spowodowałaby objęcie wierzyciela prawem powszechnym, ponieważ w ostatnim przypadku przedmiotowe dobro zostałoby zbyte, a ogół wierzycieli otrzymałby odpowiednią kwotę. Wierzyciel nie uzyskałby z tego tytułu żadnej korzyści.

b) Brak gwarancji utrzymania istnienia przedsiębiorstwa publicznego IFP lub jego zobowiązań

(43) Jak sprecyzowano w motywach 54–56 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do których Komisja odsyła mutatis mutandis, władze francuskie uważają, że brak zastosowania do osób prawnych prawa powszechnego dotyczącego postępowania naprawczego lub likwidacyjnego nie wyklucza możliwości upadłości EPIC lub postawienia go w stan upadłości. Kwestionują analizę Komisji opartą na obwieszczeniu w sprawie pomocy państwowej w formie gwarancji (38) (zwanym dalej „obwieszczeniem w sprawie gwarancji”) i uważają, że w przedmiotowym przypadku Komisja nie wykazała jednak istnienia „bardziej korzystnych warunków finansowania”, które wynikają z wykluczenia ryzyka upadłości i nie ustaliła jednak niemożności upadłości przedsiębiorstwa publicznego IFP ani wszczęcia postępowania upadłościowego w zakresie, w jakim ustawa z 1985 r. jest jedynie ustawą proceduralną i w jakim okoliczność, że zakres jej stosowania nie obejmuje EPIC nie oznacza niemożności zastosowania wobec niego postępowania naprawczego, likwidacyjnego lub „upadłościowego”ad hoc.

(44) Ponadto, jak wyjaśniono w motywach 57–67 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do których Komisja odsyła mutatis mutandis, władze francuskie twierdzą, że zastosowanie „procedury” ustanowionej ustawą z dnia 16 lipca 1980 r. zamiast procedury zbiorowej prawa powszechnego nie przyznaje wierzycielowi korzyści. Kwestionują konieczność przestrzegania kryteriów jawności (39) i równoważności (40), ustanowionych przez Komisję w motywie 81 decyzji o wszczęciu postępowania w celu dokonania oceny, czy stosowanie szczególnej procedury w przypadku niewypłacalności przyznaje korzyść podmiotowi, który jej podlega w porównaniu z przedsiębiorstwami podlegającymi prawu handlowemu (41), ale wybierają te same kryteria w celu dokonania analizy postępowania ustanowionego na mocy ustawy z dnia 16 lipca 1980 r. Uznają, że jeżeli chodzi o kryterium jawności agencje ratingowe poprawnie wskazują na procedurę ustanowioną ustawą z dnia 16 lipca 1980 r. jako mającą zastosowanie w przypadku niewypłacalności EPIC, natomiast w odniesieniu do kryterium równoważności rozróżniają przypadek, w którym ma zastosowanie wymóg utrzymania ciągłości świadczenia usług publicznych od przypadku, w którym omawiany wymóg nie ma zastosowania, zauważając jednocześnie, że sytuacja finansowa przedsiębiorstwa publicznego IFP i jego spółek zależnych czyni nieprawdopodobną sytuację niedoboru aktywów grupy IFP, której środki i inwestycje (150,3 mln EUR) równały się na koniec 2007 r. około pięciokrotności kwoty pożyczek i zobowiązań finansowych (25,2 mln EUR): a) zakładając, że nie ma zastosowania żaden wymóg związany ze świadczeniem usług publicznych, w przypadku niedoboru aktywów przedsiębiorstwa publicznego, zastosowanie procedury ustanowionej ustawą z dnia 16 lipca 1980 r. nie stawiałoby wierzycieli w korzystniejszej sytuacji niż w przypadku zastosowania procedury prawa powszechnego: odzyskaliby tę samą kwotę co wierzyciele podmiotu podlegającego prawu handlowemu, mianowicie kwotę pochodzącą ze spieniężenia aktywów i nie będą mieli żadnego środka prawnego po zakończeniu procedury (42), ponieważ nie można, według Francji, uznać odpowiedzialności państwa na samej podstawie niedoboru aktywów. Różne są tylko dwa aspekty: — brak wspólnego ujęcia wierzycieli: w przeciwieństwie do procedury prawa prywatnego, w której wierzytelności ujmuje się wspólnie, a wierzycieli zaspakaja w kolejności malejących przywilejów i proporcjonalnie do dostępnych kwot, procedura ustanowiona ustawą a dnia 16 lipca 1980 r. różni się tym, że jedynie działanie wierzyciela pozwala mu zachować prawa. Logika ustawy z dnia 16 lipca 1980 r. opiera się na kolejności zgłoszeń; — przedstawiciel państwa, pod kontrolą sądu administracyjnego (kontrola przewinienia ciężkiego ustanowiona przez Radę Stanu w wyżej wymienionym wyroku w sprawie Campoloro), przyjmuje funkcję równoważną z funkcją likwidatora i syndyka masy upadłościowej. b) w przypadku konieczności utrzymania ciągłości świadczenia usług publicznych władze francuskie przyznają, że przedstawiciel państwa wykonujący uprawnienia nadane mu ustawą z dnia 16 lipca 1980 r. może podjąć decyzję o niezbywaniu niektórych aktywów koniecznych do świadczenia usług publicznych. Niezbywalność niektórych składników majątku przekładałaby się, gdyby nie odszkodowania państwa, na mniejsze spieniężanie aktywów i na związane z nim zmniejszenie kwot, które wierzyciele mogą odzyskać. Według władz francuskich procedura ta nie daje wierzycielom przedsiębiorstwa publicznego IFP większych praw od praw, które mieliby przy zastosowaniu prawa handlowego. Władze francuskie przyznają jednak, że w takim przypadku można powoływać się na odpowiedzialność państwa na zasadzie ryzyka: przekładałaby się na zaspokojenie wierzycieli do wysokości szkody, jaką ponieśli (co najwyżej do wysokości wartości rynkowej aktywów zachowanych przez państwo w celu utrzymania ciągłości świadczenia usług publicznych). Wierzyciele znaleźliby się potencjalnie w takiej samej sytuacji, jak sytuacja, która wynikałaby z zastosowania prawa powszechnego. Władze francuskie stwierdzają, że procedura ustanowiona ustawą z dnia 16 lipca 1980 r. nie przyznaje żadnej korzyści w porównaniu z procedurą prawa powszechnego i że poddanie przedsiębiorstwa publicznego IFP bezpośrednio tej procedurze nie jest uzasadnione.

(45) Jak wyjaśniono w motywie 68 decyzji C 56/2007, do którego Komisja odsyła mutatis mutandis, władze francuskie podkreślają, że akty prawne wspomniane przez Komisję w decyzji o wszczęciu postępowania, w szczególności w motywie 82, mianowicie ujednolicenie nr 02-060-M95 z dnia 18 lipca 2002 r. dotyczące przepisów finansowych i księgowych odnośnie do krajowych przedsiębiorstw publicznych o charakterze przemysłowo-handlowym i przewodnik po finansowej organizacji tworzenia, przekształcania i likwidacji krajowych przedsiębiorstw publicznych oraz ugrupowań interesu publicznego z dnia 14 listopada 2006 r., nie mają zastosowania ani odniesienia do przedsiębiorstwa publicznego IFP.

(46) Jeżeli chodzi o dokapitalizowanie spółek zależnych przedsiębiorstwa publicznego IFP, władze francuskie uznają przede wszystkim, że kwestii poruszonej w motywie 80 decyzji o wszczęciu postępowania nie należy poddawać ocenie w celu wykazania istnienia ewentualnej gwarancji państwa, ale raczej w celu zmierzenia potencjalnych skutków takiej gwarancji, dzięki którym w odpowiednim przypadku przedsiębiorstwo publiczne IFP i jego spółki zależne znalazłyby się w preferencyjnej sytuacji z uwagi na wygodniejsze warunki dokapitalizowania. Uważają ponadto, że argumentacja Komisji opiera się na dwóch błędnych koncepcjach: — z jednej strony Komisja popełnia błąd w rozumowaniu, jeżeli chodzi o ewentualne wsparcie, jakie przedsiębiorstwo publiczne IFP mogłoby udzielić swoim spółkom zależnym za pośrednictwem przeniesienia wewnątrz grupy, ponieważ prawo spółek ściśle określa warunki, w których spółka dominująca grupy, choćby osoba prawna prawa publicznego, może wspierać jedną ze swoich spółek zależnych w trudnej sytuacji (43), nie będąc w żadnym stopniu związaną z pojęciem przedsiębiorstwa w rozumieniu prawa konkurencji; — z drugiej strony władze francuskie kwestionują fakt, że status EPIC przedsiębiorstwa publicznego IFP, i gwarancja państwa, z jaką taki status wiąże się w odpowiednim przypadku, pozwala mu dokapitalizować jego spółki zależne łatwiej niż spółki dominujące grupy mające status prawny prawa prywatnego. Według władz francuskich fakt, że spółka odpowiada tymczasowo za straty jednej ze swoich spółek zależnych wiąże się z normalnym funkcjonowaniem grupy spółek, jak uznał już sąd Unii Europejskiej (44), a interwencja inwestora publicznego, który działałby zgodnie z tymi samymi zasadami postępowania co inwestor prywatny, nie zawierałaby elementów pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE (45). Dotyczyłoby to w szczególności przedsiębiorstwa publicznego IFP, które dysponowałoby możliwością (a nie obowiązkiem) prawną dokapitalizowania spółki zależnej w trudniej sytuacji zgodnie z tymi samymi kryteriami oceny co każdy przezorny inwestor. Władze francuskie kwestionują wreszcie fakt, że EPIC dysponują pewną możliwością „bezpośredniego dostępu” do „rachunków Skarbu Państwa”. Wyjaśniają, że instrument budżetowy „rachunek pomocy finansowej”, określony w art. 24 LOLF, przewiduje stworzenie rachunków kredytów ograniczających (ograniczonych przez ustawę budżetową), które pozwalają państwu, zgodnie z jego życzeniem i możliwością (w szczególności pod kątem prawa Unii Europejskiej), przyznawać zaliczki różnym podmiotom. Według władz francuskich EPIC nie mają „bezpośredniego dostępu” do wspomnianych rachunków.

5.1.2 BRAK JAKIEJKOLWIEK KORZYŚCI NA POZIOMIE PRZEDSIĘBIORSTWA PUBLICZNEGO IFP I JEGO SPÓŁEK ZALEŻNYCH

(47) Władze francuskie uważają przede wszystkim, że wspomniane wyżej obwieszczenie w sprawie gwarancji nie pozwala stwierdzić istnienia korzyści w przedmiotowym przypadku, że rozszerzenie na spółki zależne przedsiębiorstwa publicznego IFP, będące spółkami akcyjnymi prawa powszechnego, ewentualnych korzyści, z których miałoby korzystać IFP z powodu statusu EPIC, jest sprzeczne z praktyką decyzyjną Komisji i że w przedmiotowym przypadku nie dowiedziono rzeczywistej korzyści gospodarczej na rzecz przedsiębiorstwa publicznego IFP i dla jego spółek zależnych.

(48) Władze francuskie uważają, że Komisja dokonuje błędnej interpretacji pkt 1.2 wspomnianego wyżej obwieszczenia w sprawie gwarancji, który przewiduje, że „[Komisja] za pomoc w formie gwarancji uznaje również korzystniejsze warunki finansowania uzyskane przez przedsiębiorstwa, których forma prawna wyklucza upadłość lub inne procedury niewypłacalności, lub umożliwia bezpośrednie gwarancje lub pokrycie strat przez państwo”. — po pierwsze władze francuskie kwestionują fakt, że przedsiębiorstwo publiczne IFP posiada jako EPIC status prawny wykluczający wszelkie postępowanie likwidacyjne i upadłościowe; w każdym razie Komisja tego nie wykazała, a jedynie przedstawiła dowód, że dany status nie pozwala na zastosowanie szczególnego postępowania (w przedmiotowym przypadku postępowanie ustanowione na mocy ustawy z dnia 25 stycznia 1985 r.); — po drugie, władze francuskie negują automatyczność związku pomiędzy prawną i statusową niemożliwością bycia przedmiotem postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego i zyskiem z korzystniejszych warunków finansowania na rynkach; stosując pkt 1.2 wspomnianego wyżej obwieszczenia w sprawie gwarancji, Komisja musi najpierw wykazać istnienie korzystniejszych warunków kredytowych, aby stwierdzić, że przedsiębiorstwo, którego status prawny wyklucza możliwość przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego, korzysta z pomocy w postaci gwarancji.

(49) Ponadto w decyzji o wszczęciu postępowania Komisja zignorowała swoją praktykę decyzyjną podczas badania ewentualnych korzyści wynikających na poziomie spółek zależnych przedsiębiorstwa publicznego IFP z istnienia nieograniczonej gwarancji dla EPIC. Komisja przyjęła rozumowanie sprzeczne z rozumowaniem przyjętym podczas tworzenia spółki La Banque Postale (46): chociaż była ona, tak jak spółki zależne przedsiębiorstwa publicznego IFP, spółką akcyjną będącą w 100 % w posiadaniu podmiotu podobnego do EPIC, Komisja uznała (niezależnie od zobowiązań podpisanych przez Francję w tej sprawie), że status prawny spółki akcyjnej prawa powszechnego pozwala, sam z siebie, wykluczyć istnienie wszelkiej nieograniczonej gwarancji na poziomie spółki zależnej. To samo rozumowanie powinno doprowadzić, według władz francuskich, do uznania, że spółki zależne przedsiębiorstwa publicznego IFP, mające również status spółki akcyjnej prawa powszechnego, nie korzystają również z nieograniczonej gwarancji uzyskanej ewentualnie z tytułu statusu EPIC.

(50) Komisja nie wykazała wreszcie istnienia rzeczywistej korzyści gospodarczej na rzecz przedsiębiorstwa publicznego IFP i jego spółek zależnych, zadowalając się wspomnieniem w decyzji o wszczęciu postępowania o warunkach finansowania „uznawanych” za korzystniejsze bez przytoczenia skutecznego dowodu. Orzecznictwo Unii Europejskiej wymagałoby, aby w przedmiotowym przypadku Komisja wykazała, że status EPIC przedsiębiorstwa publicznego IFP pozwolił mu rzeczywiście otrzymać korzystniejsze warunki finansowania (47). Władze francuskie przekazały jednak pewne informacje podczas postępowania oświadczające, że status EPIC przedsiębiorstwa publicznego IFP nie stanowił, ani nie mógł stanowić, żadnej korzyści finansowej dla przedsiębiorstwa publicznego IFP i jego spółek zależnych, ponieważ przekształcenie przedsiębiorstwa publicznego IFP odbyło się zgodnie z ogólną zasadą utrzymania ciągłości, w szczególności na poziomie jego działalności, organizacji, systemu księgowego i finansowego (środki i zasady księgowe i finansowe) oraz systemu podatkowego.

(51) Władze francuskie uważają, że poprzedzające informacje wykazują, że: — sytuacja finansowa przedsiębiorstwa publicznego IFP i jego spółek zależnych jest dobra, co czyni bezprzedmiotowym kwestię ewentualnej upadłości, a zatem ostatecznie interwencji państwa; — krótkoterminowe warunki finansowania przedsiębiorstwa publicznego IFP i jego spółek zależnych różnią się w przypadku każdego z podmiotów i wynikają z poszczególnych negocjacji odbywających się intuitu personae z ich odpowiednimi bankami. — relacje przedsiębiorstwa publicznego IFP i jego spółek zależnych z ich dostawcami i klientami nie stanowią również podstawy preferencyjnych warunków wynikających głównie z oczekiwania przez wspomnianych dostawców i klientów gwarancji państwa na ich rzecz.

(52) Władze francuskie stwierdzają, że: — analiza przedstawiona przez Komisję w decyzji o wszczęciu postępowania może zostać zakwestionowana: przedsiębiorstwo publiczne IFP i jego spółki zależne nie korzystają z żadnej gwarancji państwa; — Komisja nie wykazała istnienia korzyści dla przedsiębiorstwa publicznego IFP i jego spółek zależnych wynikającej ze statusu EPIC IFP; — w związku z tym Komisja nie wykazała istnienia pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstwa publicznego IFP i jego spółek zależnych.

5.2 PROPOZYCJE WŁADZ FRANCUSKICH

(53) Jednak w celu wyeliminowania wszelkich wątpliwości Komisji władze francuskie wyraziły gotowość, w przypadku zgody Komisji na zamknięcie postępowania decyzją stwierdzającą brak pomocy państwa, zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia proceduralnego, do wprowadzenia następujących środków: — wyjaśnienie dekretu wykonawczego do ustawy z dnia 16 lipca 1980 r.; — umieszczenie wzmianki precyzującej brak gwarancji w umowach przedsiębiorstwa publicznego IFP wiążących się z wierzytelnością; — umieszczenie wzmianki precyzującej brak gwarancji w umowach dotyczących finansowania spółek zależnych przedsiębiorstwa publicznego IFP.

5.2.1 WYJAŚNIENIE DEKRETU WYKONAWCZEGO DO USTAWY Z DNIA 16 LIPCA 1980 r.

(54) Jak wyjaśniono w motywach 94–96 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do których Komisja odsyła mutatis mutandis, władze francuskie proponują wyjaśnić interpretację ustawy z dnia 16 lipca 1980 r., zmieniając akapit czwarty art. 3-1 dekretu wykonawczego (48). Proponowana modyfikacja zmierza, według nich, do uniknięcia wszelkich wątpliwości odnośnie do zakresu wyrażenia „stanowi odpowiedź na to zapotrzebowanie”, przy określaniu uprawnień nadzorczych powierzonych prefektowi lub organowi nadzorczemu, którzy muszą uwalniać środki z budżetu organu samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstwa (49). Według władz francuskich omawiana propozycja wyklucza, przy wykonywaniu uprawnień nadzorczych, możliwość podwyższenia przez przedstawiciela państwa środków organu samorządu terytorialnego lub danego przedsiębiorstwa przez subwencję państwa lub zasilenie ze środków publicznych.

5.2.2 UMIESZCZENIE WZMIANKI PRECYZUJĄCEJ BRAK GWARANCJI W UMOWACH PRZEDSIĘBIORSTWA PUBLICZNEGO IFP WIĄŻĄCYCH SIĘ Z WIERZYTELNOŚCIĄ

(55) Jak wyjaśniono w motywach 97–100 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do których Komisja odsyła mutatis mutandis, władze francuskie kwestionują propozycję Komisji (50), zgodnie z którą odpowiedzialność państwa można uznać na podstawie samej niewypłacalności przedsiębiorstwa publicznego IFP. Składają jednak propozycję opartą na wyłączeniu podjętego ryzyka (por. wyroki Rady Stanu w sprawach Sille (51) i Meunier (52)), sugerując, podobnie do propozycji w sprawie pocztowej, oficjalne potwierdzenie wierzycielom przedsiębiorstwa publicznego IFP, że ich wierzytelność nie jest gwarantowana przez państwo i że w przypadku niewypłacalności państwo nie będzie miało obowiązku przejęcia zobowiązań finansowych przedsiębiorstwa w celu spłaty wierzytelności. Ewentualne zainteresowane strony, narażając się świadomie i przy pełnej znajomości okoliczności sprawy, nie będą zatem uprawnione do uzyskania odszkodowania. Władze francuskie zobowiązują się zatem, wspólnie z przedsiębiorstwem publicznym IFP, w przypadku każdej operacji, do umieszczania w umowie dotyczącej finansowania następującego zapisu: „Emisja/program/pożyczka nie podlega żadnemu rodzajowi gwarancji, czy to bezpośredniej, czy pośredniej, ze strony państwa. W razie niewypłacalności IFP, państwo nie będzie zobowiązane do przejęcia jego zobowiązań finansowych w celu spłacenia wierzytelności.”.

(56) Jak wyjaśniono w motywie 101 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do której Komisja odsyła mutatis mutandis, władze francuskie przyjęły również do wiadomości wątpliwości wyrażone przez Komisję w motywie 71 decyzji o wszczęciu postępowania, w której wskazano z jednej strony, że wyłączenie podjętego ryzyka jest zasadą ustaloną w orzecznictwie, która może ulec zmianie, z drugiej strony że zasada ta opierała się na aktach prawa wtórnego, które można unieważnić w przypadku konfliktu, wreszcie że propozycja władz francuskich nie obejmuje wszystkich przypadków, ponieważ wierzytelności mogą być nie tylko finansowe, ale również handlowe lub o innym charakterze.

(57) Jak wyjaśniono w motywach 102–104 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do których Komisja odsyła mutatis mutandis, po przypomnieniu swojego zasadniczego sprzeciwu wobec stanowiska Komisji dotyczącego uznania odpowiedzialności państwa na zasadzie ryzyka wyłącznie na podstawie niedoboru aktywów przedsiębiorstwa publicznego IFP, władze francuskie wniosły informacje uzupełniające w celu rozstrzygnięcia tych wątpliwości: a) Władze francuskie uważają, że pierwszy zarzut Komisji sprowadza się do uznania, że nawet jeżeli prawo krajowe państwa członkowskiego nie przewiduje przepisu w tym względzie, samo ryzyko zmiany linii orzecznictwa, czyli zmiany prawa krajowego, wystarczyłoby do uzasadnienia pomocy państwa. Komisja nie może opierać potencjalnego środka pomocy na ewentualnej zmianie prawa, co w niniejszym przypadku jest więcej niż nieprawdopodobne, ponieważ wyłączenie podjętego ryzyka stanowi ogólną zasadę prawa publicznego potwierdzaną często w orzecznictwie, która nigdy nie spotkała się ze sprzeciwem i była szeroko komentowana. b) Jeżeli chodzi o drugi zarzut, władze francuskie przyznają, że ustawa i rozporządzenie przeważają nad umową i że sporną klauzulę można zawsze usunąć. Uważają jednak, że dany zarzut nie wynika z żadnego aktu prawnego wyższego rzędu, nic go nie uzasadnia, nie ma on zatem mocy; c) Wreszcie, jeżeli chodzi o trzeci zarzut, władze francuskie uważają, że opiera się on na prostym ewentualnym domniemaniu wiary lub oczekiwania przez dostawców gwarancji państwa wobec ich wierzytelności; samo domniemanie nie świadczy o istnieniu korzyści, należy poprzeć je informacją pokazującą, że przedsiębiorstwo publiczne IFP i jego spółki zależne rzeczywiście korzystały z takiej korzyści gospodarczej.

(58) Jak jednak wyjaśniono w motywie 106 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do którego Komisja odsyła mutatis mutandis, władze francuskie wskazują swoją gotowość do rozszerzenia swojej propozycji wpisania braku gwarancji na wszystkie umowy wiążące się z wierzytelnością, aby wykluczyć wszelkie ryzyko uznania odpowiedzialności państwa na zasadzie ryzyka w oparciu o samą niewypłacalność przedsiębiorstwa publicznego IFP.

5.2.3 UMIESZCZENIE WZMIANKI PRECYZUJĄCEJ BRAK GWARANCJI W UMOWACH DOTYCZĄCYCH FINANSOWANIA SPÓŁEK ZALEŻNYCH AXENS, BEICIP-FRANLAB, PROSERNAT PRZEDSIĘBIORSTWA PUBLICZNEGO IFP

(59) Ponadto w celu uzupełnienia zaproponowanego mechanizmu władze francuskie składają Komisji dodatkową propozycję podobną do propozycji złożonej podczas tworzenia La Banque Postale, polegającą na zobowiązaniu się, jeżeli chodzi o warunki pożyczek spółek zależnych przedsiębiorstwa publicznego IFP (Axens, Beicip-Franlab, Prosernat) na rynkach, do wzmianki, w formie pisemnej, w umowie dotyczącej finansowania (w przypadku każdego instrumentu objętego umową) przy każdej operacji, że „zgodnie z prawem francuskim (w szczególności z koniecznością wyraźnego upoważnienia ustawowego w przypadku każdej gwarancji), niniejsza operacja finansowania nie będzie wiązała się z żadną gwarancją o jakimkolwiek charakterze, bezpośrednią czy pośrednią ze strony państwa”.

(60) Jak wyjaśniono w motywach 107–110 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do których Komisja odsyła mutatis mutandis, władze francuskie uważają, że obydwa zaproponowane środki wyjaśniające (których szczegóły przypomniano w motywach 55 i 59) powinny pozwolić wyjaśnić wierzycielom przedsiębiorstwa publicznego IFP i jego spółek zależnych ich prawa, tak aby nie można było uważać, jak czyni Komisja w motywie 87 decyzji o wszczęciu postępowania, że Francja „odpowiada za oczekiwania wierzycieli przedsiębiorstwa publicznego IFP dotyczące istnienia gwarancji” i że utrzymuje dobrowolnie „niejasną sytuację prawną”, która „stanowi korzyść dla przedsiębiorstwa publicznego IFP i może wiązać się z wykorzystaniem zasobów państwowych”.

5.3 DODATKOWE UWAGI WŁADZ FRANCUSKICH

(61) W pismach z dnia 16 lipca 2010 r. i 26 listopada 2010 r. władze francuskie przedstawiły dodatkowe informacje potwierdzające, ich zdaniem, brak pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstwa publicznego IFP.

(62) Na wstępie, przypominając sprawę France Télécom (53), władze francuskie podkreślają w piśmie z dnia 16 lipca 2010 r., że sąd Unii Europejskiej przypomniał Komisji obowiązek wykazania istnienia rzeczywistej korzyści w celu ustalenia istnienia pomocy państwa. Uważają, że w przedmiotowym przypadku nieograniczona gwarancja, która według Komisji wynika ze statusu przedsiębiorstwa publicznego IFP, nie przyznaje mu w rzeczywistości żadnej korzyści gospodarczej. W piśmie z dnia 26 listopada 2010 r. władze francuskie wyjaśniają, że według nich ciężar dowodu spoczywa na Komisji. Z tego tytułu przypominają wymogi ustanowione w orzecznictwie Unii Europejskiej dotyczącym dowodu i uzasadnienia, w szczególności w orzecznictwie Sądu w wyżej wymienionej sprawie France Telecom i Trybunału Sprawiedliwości w sprawach Krantz (54) i niedawno Deutsche Post AG (55). Władze francuskie uważają, że analiza przedstawiona przez Komisję w przedmiotowym przypadku opiera się „bardziej na hipotezach niż na analizie in concreto”.

(63) Ponadto władze francuskie uważają, że Komisja uznaje, że przedsiębiorstwo publiczne IFP mogłoby uzyskać korzyść na trzech poziomach: (i) na poziomie relacji z instytucjami bankowymi i finansowymi, (ii) na poziomie relacji z dostawcami i (iii) na poziomie relacji z partnerami przemysłowymi, będącymi osobami trzecimi, którzy korzystają z usług badawczych.

(64) Jeżeli chodzi o relacje przedsiębiorstwa publicznego IFP z instytucjami bankowymi i finansowymi, władze francuskie uważają, że przedsiębiorstwo publiczne IFP nie uzyskało do chwili obecnej żadnej korzyści gospodarczej w związku ze swoim statusem EPIC. Przedstawiają Komisji informacje poświadczające, że i) w długiej perspektywie terminowej przedsiębiorstwo publiczne IFP nie miało żadnego zadłużenia w latach 2005, 2006 i 2007 (56), a także w latach 2008 i 2009, że ii) w perspektywie średnioterminowej przedsiębiorstwo publiczne IFP negocjowało corocznie linie kredytowe z różnymi instytucjami bankowymi, ale otrzymywało stopy procentowe porównywalne z rynkowymi stopami procentowymi i nigdy nie wykorzystało wspomnianych linii kredytowych i wreszcie, że iii) w perspektywie krótkoterminowej zadłużenie przedsiębiorstwa publicznego IFP w rozpatrywanym okresie było prawie zerowe lub zerowe.

(65) Jeżeli chodzi o relacje z dostawcami, władze francuskie uważają, że przedsiębiorstwo publiczne IFP, jako podmiot udzielający zamówienia, podlega obowiązkom dotyczącym jawności i ogłoszenia z zarządzenia nr 2005-649 z dnia 6 czerwca 2005 r. (57) i że nie może w związku z tym uzyskać żadnej korzyści. W piśmie z dnia 26 listopada 2010 r. władze francuskie powtarzają wspomnianą analizę i wyjaśniają, że poddanie zamówień przedsiębiorstwa publicznego IFP procedurze przetargu zgodnej z dyrektywą 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi (58) stanowi, według nich, wystarczającą gwarancję uniknięcia zakłóceń konkurencji na rynku. Według Francji, poddanie dostawców procedurze przetargu, zgodnie z obowiązkami wynikającymi z prawa Unii Europejskiej, powoduje, że przedsiębiorstwa publicznego IFP nie można, przynajmniej wobec braku jakiegokolwiek konkretnego dowodu, oskarżyć o uzyskanie niedozwolonej korzyści. Podkreślają, że to właśnie w trosce o skuteczność zamówienia publicznego ułatwiono korzystanie z systemów zakupów elektronicznych, ponieważ motyw 13 dyrektywy 2004/18/WE wskazuje na przykład, że „taka technika zakupów umożliwia instytucji zamawiającej […] uzyskanie szczególnie szerokiego wachlarza ofert […], a poprzez to zapewnienie optymalnego wykorzystania środków publicznych dzięki szerokiej konkurencji”. Z tego tytułu wspominają sprawozdanie (59) Komisji, w którym stwierdzono pozytywny wpływ przepisów dotyczących zamówień publicznych na obniżkę cen, którą przedstawiono jako „korzyść społeczną” wynikającą z bardziej sprawiedliwej konkurencji pomiędzy oferentami. Przypisując zatem dane oszczędności statusowi EPIC przedsiębiorstwa publicznego IFP, Komisja nie byłaby w zgodnie z duchem dyrektywy, która w procedurach wyboru widzi podstawowy czynnik lepszej konkurencji prowadzącej do zmniejszenia kosztów zamówienia publicznego.

(66) Wreszcie, jeżeli chodzi o relacje przedsiębiorstwa publicznego IFP ze swoimi klientami, Francja wyjaśnia, że działalność badawcza w ramach umowy obejmuje usługi świadczone przez przedsiębiorstwo publiczne IFP na zamówienie klienta, osoby trzeciej lub spółki zależnej, w dziedzinie, która wchodzi w zakres zadań przedsiębiorstwa publicznego IFP, nie stanowi dla przedsiębiorstwa publicznego IFP interesu strategicznego na poziomie własności wyników, może wzbogacić wiedzę i zdolności przedsiębiorstwa publicznego w zakresie prowadzenia programów publicznych badań i rozwoju i nie należy do wyłącznego obszaru działalności spółek zależnych. Władze francuskie zauważają, że usługi badawcze, które dani klienci nabywają, wymagają korzystania ze specyficznego wyposażenia i specyficznej wiedzy fachowej.

(67) W tym względzie Francja podnosi, że nawet gdyby przedsiębiorstwo publiczne IFP czerpało korzyść ze swojego statusu EPIC przy wykonywaniu swojej działalności gospodarczej, dana korzyść nie miałaby żadnego rzeczowego wpływu na rynek. W szczególności nie mogłaby zakłócać konkurencji ani wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi. W okresie od zmiany statusu przedsiębiorstwa publicznego IFP (która miała miejsce w lipcu 2006 r.), władze francuskie uznają jednak, że przedsiębiorstwo publiczne IFP mogłoby ewentualnie korzystać ze zmniejszenia opłat w związku z brakiem zawarcia gwarancji należytego wykonania, które na podstawie kwot, których zwykle żądają banki i zakłady ubezpieczeń za świadczenie tego typu usług, są jednak kwotami o niewielkiej wartości. W związku z powyższym władze francuskie stwierdzają, że taki skutek nie przybiera charakteru korzyści, co może poddać w wątpliwość samo istnienie pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstwa publicznego IFP.

6 UWAGI OSÓB TRZECICH I KOMENTARZE WŁADZ FRANCUSKICH

6.1 UWAGI SPÓŁKI UOP LIMITED

(68) W piśmie z dnia 28 listopada 2008 r. spółka UOP Limited uzasadnia swoje zainteresowanie wystąpieniem w charakterze zainteresowanej osoby trzeciej w postępowaniu (60), a następnie formułuje kilka uwag ogólnych i wskazuje, że według niej podmiot, który nazywa „IFP/Agens” korzysta z pomocy państwa: — całość, jaką tworzy przedsiębiorstwo publiczne i jego spółka zależna Axens, „IFP/Axens”, jest niekwestionowanie postrzegana przez rynek jako podmiot publiczny (5.1.1); — nadanie „IFP/Axens” statusu EPIC pozwoliło i nadal pozwala na znaczne zakłócanie konkurencji na rynku technologii alternatywnych, na którym spółka działa, ponieważ przyznaje korzyści w relacjach z dostawcami, podmiotami wnoszącymi kapitał i klientami (5.1.2).

6.1.1 POSTRZEGANIE PODMIOTU „IFP/AXENS” PRZEZ RYNEK

(69) Według spółki UOP Limited argument władz francuskich, zgodnie z którym Axens, tak samo jak pozostałe spółki zależne IFP, stanowią odrębne podmioty gospodarcze nie ma podstaw. Komisja słusznie podnosi, że (i) Axens jest w 100 % w posiadaniu przedsiębiorstwa publicznego IFP; (ii) wdrażanie przez Axens badań i rozwoju przedsiębiorstwa publicznego IFP odzwierciedla priorytety strategiczne państwa; (iii) osoby odpowiedzialne za przedsiębiorstwo publiczne IFP uczestniczą w zarządzaniu Axens; (iv) Axens korzysta z umowy na wyłączność z przedsiębiorstwem publicznym IFP, co ma zasadnicze znaczenie dla działalności gospodarczej spółki zależnej i (v) istnieje umowa w sprawie pierwszeństwa w korzystaniu z pracowników i ich udostępnianiu.

(70) Poza informacjami zawartymi w poprzednim motywie, spółka UOP Limited dodaje, że obraz relacji łączącej IFP i Axens, podobnie jak jej postrzeganie przez rynek, stanowią również czynniki determinujące: — IFP i Axens występują na rynku jako jeden podmiot gospodarczy „IFP/Axens”. Na stronie internetowej Axens wspomniano w szczególności, że „od prawie pięćdziesięciu lat spółka opiera się na sukcesach w zakresie badań i rozwoju i przemysłu” (61). Co więcej, w reklamach Axens dotyczących jego technologii znajdują się odniesienia do przedsiębiorstwa publicznego IFP. Ponadto pracownicy Axens i przedsiębiorstwa publicznego IFP składają niekiedy wspólne wizyty posiadaczom ich licencji. — Prasa przemysłowa daje przykład postrzegania „IFP/Axens” przez rynek jako jednego podmiotu gospodarczego. Spółka UOP Limited dołączyła fragmenty wycinków prasowych odnoszących się do działalności „IFP/Axens” w dziedzinie licencji technologii alternatywnych lub wspominających, w inny sposób, o udzielaniu przez przedsiębiorstwo publiczne IFP omawianych licencji za pośrednictwem swojej spółki zależnej Axens. Ponadto spółka UOP Limited przedstawiła przykłady artykułów lub prezentacji, w których pracownicy Axens dawali do zrozumienia, że przedsiębiorstwo publiczne IFP postrzega Axens jako wykonujące „wszystkie odpowiednie działania z zakresu podziału przemysłowego i prokatalizy”.

6.1.2 KORZYŚCI PRZYZNANE POPRZEZ STATUS EPIC

(71) Spółka UOP Limited wskazuje, że fakt postrzegania spółki Axens jednocześnie przez dostawców i klientów jako dysponującej nieograniczonymi środkami państwowymi na finansowanie działalności przyznaje jej znaczną korzyść na rynku. Nawet gdyby chodziło jedynie o postrzeganie przez rynek, waga tej informacji wzrasta w kontekście światowego kryzysu gospodarczego.

(72) Jeżeli chodzi o klientów, gwarancje oferowane przez podmiot „IFP/Axens” mają szczególne znaczenie na rynku, na którym klienci uwzględniają długoterminowe względy gospodarcze przed dokonaniem wyboru danej technologii. Wychodząc od przykładu „kompleksów aromatycznych”, spółka UOP Limited wyjaśnia, że przed wprowadzeniem danych technologii, klienci muszą zgodzić się na bardzo znaczne inwestycje w projektowanie i budowę infrastruktury produkcyjnej, które wymagają wielu lat pracy. Sukces danych kompleksów przemysłowych wiąże się jednak z wydajnością zastosowanych technologii, w przypadku których klienci wymagają na ogół gwarancji sprzedawcy (62). W przypadku nieosiągnięcia wymaganego poziomu wydajności, bez wahania pociągną cesjonariusza do odpowiedzialności i będą wymagali spełniania ściśle określonych obowiązków w zakresie przywrócenia do stanu używalności. Długoterminowa wypłacalność cesjonariusza byłby ważnym elementem przy wyborze nabywców, nie tylko w zakresie przestrzegania zobowiązań umownych, ale również perspektyw oferowanych w zakresie badań i rozwoju, zabezpieczeń na przyszłą poprawę wydajności nabytego procesu. Podmiot „IFP/Axens”, postrzegany na rynku jako zależny od państwa, dysponuje zatem korzyścią w stosunku do swoich konkurentów, ponieważ nabywcy nie mają szczególnego powodu wątpić w jego przetrwanie w długiej perspektywie czasowej.

(73) Jeżeli chodzi o dostawców, spółka UOP Limited uważa, że podmiot „IFP/Axens” mógłby uzyskać preferencyjne warunki w stosunku do swoich konkurentów; z tego tytułu odnosi się do umów podpisanych wspólnie przez IFP i Axens wspomnianych w decyzji o wszczęciu postępowania.

(74) Jeżeli chodzi o rynki finansowe, spółka UOP Limited uważa, że podmiot IFP/Axens korzysta z preferencyjnych warunków i odsetek na rynkach kapitałowych, uwzględniając rolę gwaranta w ostatniej instancji, którą odgrywa państwo. Ponadto, w kontekście kryzysu finansowego, obecność państwa i bezpieczeństwo, które reprezentuje ona dla inwestorów, pozwala przyciągnąć kapitał prywatny w przypadku jego braku. Konkurencyjne przedsiębiorstwa nie mogłyby uzyskać dostępu do porównywalnego finansowania lub mogłyby je otrzymać jedynie na mniej interesujących gospodarczo warunkach. Według spółki UOP Limited, skutki kryzysu gospodarczego i finansowego wzmocniły jeszcze potencjalne zakłócenie konkurencji przez środek.

(75) W piśmie z dnia 23 stycznia 2009 r. spółka UOP Limited odsyła do swoich poprzednich uwag, jak również do uwag przekazanych w ramach postępowania dotyczącego wspomnianej wyżej decyzji C 51/2005. Uważa, że dane informacje dostarczyły wystarczające informacje pokazujące znaczenie wypłacalności kontrahentów na wspomnianym rynku licencji na procesy. Powtarza argument, zgodnie z którym klienci podmiotu „IFP/Axens” zakładają, że wymiana handlowa odbywa się z organem państwowym, którego długoterminowa stabilność nie przedstawia żadnego ryzyka. Wreszcie spółka UOP Limited wnosi, by Komisja poddała analizie umowy pomiędzy spółką Axens i jej klientami, wskazując na swoje przekonanie, że nie zawierają one żadnej wzmianki mogącej ograniczać odpowiedzialność na poziomie Axens.

6.2 KOMENTARZE WŁADZ FRANCUSKICH DO UWAG SPÓŁKI UOP LIMITED

(76) W piśmie z dnia 22 czerwca 2009 r. władze francuskie stwierdzają, że uwagi spółki UOP Limited„opierają się na błędnych, a nawet całkowicie fałszywych, twierdzeniach, a w każdym razie na żadnej informacji, która może wykazać istnienie pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstwa publicznego IFP lub spółki Axens”.

(77) Zasadniczo władze francuskie negują wszelką rzeczowość postawionego zarzutu, według którego podmiot „IFP/Axens” postrzegany jest na rynku jako podmiot publiczny uzyskujący korzyści względem klientów, dostawców i rynków finansowych i odrzucają stwierdzenie, zgodnie z którym wspomniany podmiot „IFP/Axens” stanowi organ państwowy niemający żadnych obaw w zakresie długoterminowej stabilności.

(78) Władze francuskie rozwijają dwa argumenty: — po pierwsze, podmiot „IFP/Axens” nie jest organem państwowym dysponującym nieograniczonymi środkami; ponadto nic nie dowodzi, że omawiany podmiot postrzegany jest jako taki na rynku (6.2.1). — po drugie, status EPIC przedsiębiorstwa publicznego IFP nie przyznaje spółce Axens żadnej korzyści na rynku (6.2.2).

6.2.1 „IFP/AXENS” NIE JEST ORGANEM PAŃSTWOWYM DYSPONUJĄCYM NIEOGRANICZONYMI ŚRODKAMI

(79) Według władz francuskich, w przeciwieństwie do tego, co twierdzi spółka UOP Limited, dostawcy i klienci podmiotu „IFP/Axens” nie postrzegają tego przedsiębiorstwa jako „organu państwowego” dysponującego nieograniczonymi środkami.

(80) Po pierwsze władze francuskie odsyłają do analizy prawnej, którą przekazały Komisji, jak również do poprzednich uwag, które miały, ich zdaniem, wykazać, że status EPIC przedsiębiorstwa publicznego IFP nie przyznaje gwarancji państwa żadnego rodzaju.

(81) Po drugie władze francuskie zauważają, że spółka UOP Limited posługuje się „rzekomym przekonaniem o nieograniczonej gwarancji ze strony państwa na rzecz IFP/Axens”, która nie istnieje w prawie i która nie wystarczy sama, aby uzasadnić istnienie pomocy państwa.

(82) Po trzecie, zakładając nawet, że przedsiębiorstwo publiczne IFP korzysta z gwarancji publicznej – co kwestionują władze francuskie – błędem byłoby uważać, że dana gwarancja obejmuje mechanicznie spółki zależne przedsiębiorstwa publicznego IFP z tego względu, że omawiane przedsiębiorstwo i jego spółki zależne tworzą grupę gospodarczą w rozumieniu prawa konkurencji. Według Francji wspomniana gwarancja nie obejmuje spółek zależnych przedsiębiorstwa publicznego IFP, w szczególności Axens, jako podmiotów prawa prywatnego, podlegających prawu spółek, ponieważ zasada autonomii spółek zależnych sprzeciwia się w szczególności zaproponowanej przez spółkę UOP Limited teorii „automatycznego rozszerzenia” gwarancji w grupie. Pojęcia grupy, które może mieć sens w prawie konkurencji, w prawie spółek nie uznaje się, a przyznanie gwarancji w grupie podlegałoby rygorystycznym warunkom formalnym i materialnym. Miałoby to miejsce w szczególności w przypadku przedsiębiorstwa publicznego IFP, które wymaga pozwolenia zarządu zgodnie z art. 7 jego statusu. Ponadto władze francuskie uważają, że Komisja uwzględniła już ten punkt, ponieważ uznała, „że status prawny La Banque Postale (osoba prawna prawa prywatnego) wystarczył sam w sobie, aby wykluczyć istnienie wszelkiej nieograniczonej gwarancji na poziomie La Banque Postale (63)”.

6.2.2 AXENS NIE UZYSKUJE ŻADNEJ KORZYŚCI NA RYNKU Z POWODU STATUSU EPIC PRZEDSIĘBIORSTWA PUBLICZNEGO IFP

(83) Władze francuskie uważają, że argument przedstawiony przez spółkę UOP Limited, zgodnie z którym rynek podziela przekonanie, że podmiot „IFP/Axens” jest organem państwowym posiadającym nieograniczone środki i uzyskującym korzyści zarówno wobec klientów, jak i dostawców i wierzycieli, nie opiera się „na żadnej poważnej informacji”, a poza tym „fakty unieważniają go w sposób niezaprzeczalny”.

(84) Władze francuskie przedstawiły notatkę służbową dyrekcji do spraw prawnych i umów (AJA) Axens, zatytułowaną „Zasady bezpieczeństwa prawnego Axens” (64), która wyjaśnia stosunki utrzymywane przez przedsiębiorstwo publiczne IFP i Axens. Stosunkami tymi kieruje wyraźnie ogólna zasada, zgodnie z którą Axens nie prosi spółki dominującej o gwarancję niezależnie od przyczyny. Władze francuskie wyjaśniły, że jeżeli chodzi o wspomnianą zasadę braku gwarancji, żadne odstępstwo nie jest możliwe. Zasadę tę przypomniano ponadto w pełni w dokumencie, w następującym brzmieniu: „IFP nie gwarantuje działań ani zaniechań spółki Axens”. Władze francuskie wyjaśniły, że dana zasada ma zastosowanie do wszystkich umów lub projektów, które Axens może zawierać lub prowadzić z klientami, z dostawcami i na rynkach finansowych.

6.2.2.1 W kwestii stosunków Axens z klientami

(85) Według Francji spółka UOP Limited podnosi bez żadnego uzasadnienia znaczenie gwarancji publicznej dla długoterminowej sytuacji finansowej Axens, w szczególności pod względem gwarancji umownych i obowiązków w zakresie konserwacji przewidywanych standardowo w umowach licencyjnych (65), podobnie jak powody, dla których jest „przekonana, że Komisja nie znajdzie żadnego postanowienia o ograniczeniu odpowiedzialności na poziomie Axens”.

(86) Odnośnie danych punktów władze francuskie wyjaśniły, że zasada opisana w motywie 84 (zgodnie z którą spółka zależna nie zgłasza do spółki dominującej żadnego wniosku o udzielenie gwarancji) ma zastosowanie również do każdej gwarancji, którą spółka Axens mogłaby negocjować lub zawrzeć z klientem. Władze francuskie zilustrowały swój argument przykładem „kompleksów aromatycznych” wspomnianym w uwagach przez spółkę UOP Limited. Władze francuskie wyjaśniły, że w zasadzie Axens z wyboru ogranicza swoją odpowiedzialność do pewnego ułamka opłaty […] (*). Polityka ograniczania gwarancji, które stanowi jedną z zasad bezpieczeństwa prawnego Axens, różni się wyraźnie od zwyczajów innych przedsiębiorstw działających w tej dziedzinie, które mają w zwyczaju, według władz francuskich, przyznawać w niektórych przypadkach nieograniczone gwarancje.

(87) Władze francuskie przypominają wreszcie, że obowiązki w zakresie konserwacji/reperacji mające zastosowanie w przypadku szkody nie uruchomiłyby środków finansowych przedsiębiorstwa publicznego IFP: a) w przypadku niewykonania zobowiązania przez Axens zdolność oferowana przez jej ubezpieczycieli w ramach odpowiedzialności cywilnej w ramach różnych systemów ubezpieczeń jej programu na świecie przewyższyłaby znacznie limity odpowiedzialności Axens określone w umowach z licencjobiorcami; b) zdolność natychmiastowego lub szybkiego uruchomienia środków Axens, w szczególności dzięki słabemu zadłużeniu, jest również bardzo istotna; c) porozumienia pomiędzy przedsiębiorstwem publicznym IFP i Axens ograniczają wyraźnie odpowiedzialność przedsiębiorstwa publicznego IFP w przypadku niewykonania zobowiązań przez jednego licencjobiorcy Axens do kwot ograniczonych z konieczności, ponieważ powiązanych z opłatą pobieraną przez przedsiębiorstwo publiczne IFP; d) ubezpieczyciel w zakresie odpowiedzialności cywilnej Axens rezygnuje wyraźnie z roszczeń wobec przedsiębiorstwa publicznego IFP niezależnie od przyczyny.

(88) Władze francuskie stwierdzają, że twierdzenia spółki UOP Limited dotyczące istnienia rzekomych korzyści, które Axens otrzymuje na rynku licencji na procesy są niepotwierdzone w zakresie, w jakim Axens nie przestało prowadzić polityki ograniczania gwarancji w zakresie odpowiedzialności przyznanych swoim klientom.

(89) W piśmie z dnia 8 września 2009 r. władze francuskie wyjaśniły, że ograniczenie odpowiedzialności wobec klientów przewidziano jednocześnie w ramowej umowie licencyjnej (66) i umowie na licencje na produkty (67) zawartych między przedsiębiorstwem publicznym IFP i Axens, które weszły w życie dnia 1 stycznia 2001 r. Te dwie umowy przewidują, że jeżeli Axens może udowodnić, że przyczyna niewykonania przez nią zobowiązania tkwi w usługach świadczonych przez przedsiębiorstwo publiczne IFP, odpowiedzialność finansową IFP ogranicza się do procentu (68) sum faktycznie otrzymanych przez przedsiębiorstwo publiczne IFP z tytułu opłaty pro rata od operacji sprzedaży, z którą wiąże się reklamacja (licencja na produkty) i jednostki będącej przedmiotem podlicencji lub operacji sprzedaży dokonanej w ramach podlicencji, z którą wiąże się reklamacja (ramowa umowa licencyjna). Inaczej mówiąc, odpowiedzialność przedsiębiorstwa publicznego IFP nie może nigdy przekraczać 100 % otrzymanych sum. Ponadto ramowa umowa licencyjna przewiduje, że Axens czerpie zyski z gwarancji finansowych udzielanych sublicencjobiorcom w zakresie możliwości technicznych procesów. Przedsiębiorstwa publicznego IFP nie uznaje się za odpowiedzialne za gwarancje techniczne udzielane przez Axens swoim klientom.

(90) Ponadto należy wyjaśnić, że umowy na licencje pomiędzy Axens i jej klientami przewidują symetrycznie, że odpowiedzialność finansowa Axens ogranicza się na ogół do […] (*)% tantiem płaconych za każdą jednostkę będącą przedmiotem reklamacji. Odpowiedzialność przedsiębiorstwa publicznego IFP jest całkowicie niezależna od odpowiedzialności Axens, jeżeli, ze względów handlowych, gwarancja udzielona przez Axens jej klientowi okaże się wyższa od gwarancji udzielonej jej przez przedsiębiorstwo publiczne IFP. Ta sama zasada ma zastosowanie do każdej licencji, którą przedsiębiorstwo publiczne IFP przyzna osobom trzecim innym niż swoje spółki zależne.

(91) Na koniec władze francuskie dodały, że przedsiębiorstwo publiczne IFP zgodnie ze swoją zasadą ogranicza odpowiedzialność wobec swoich klientów (spółek zależnych lub poza grupą), jeżeli świadczy usługi w ich imieniu (studia, badania na zamówienie, testy, itp.). Odpowiedzialność dopuszczana przez przedsiębiorstwo publiczne IFP polega wówczas na zobowiązaniu do naprawy zrealizowanych prac, podczas gdy na poziomie finansowym odpowiedzialność z zasady ogranicza się do […] (*) % faktycznie otrzymanego wynagrodzenia, przy limicie, który w zależności od przypadku może ewentualnie osiągnąć do […] (*) %. Jeżeli zatem klient uważa, że praca wykonana przez przedsiębiorstwo publiczne IFP jest wadliwa, nie może w żadnym wypadku zobowiązać IFP do nieskończonego przerabiania prac.

6.2.2.2 W kwestii stosunków pomiędzy Axens i jej dostawcami i w kwestii jej warunków finansowania na rynkach finansowych

(92) Władze francuskie zaprzeczają wszelkiej rzeczowości stwierdzenia spółki UOP Limited, zgodnie z którym domniemane przekonanie o istnieniu nieograniczonych środków finansowych na rzecz Axens przyznaje mu preferencyjne warunki zarówno ze strony dostawców, jak i rynków finansowych. Według Francji spółka nie przedstawiła najmniejszego dowodu, popierającego dane twierdzenia.

(93) Władze francuskie uważają, że zasada opisana w motywie 84, zgodnie z którą spółka zależna nie zgłasza do spółki dominującej żadnego wniosku o udzielenie gwarancji, wystarczy, aby uznać za nieważne założenie przedstawione przez spółkę UOP Limited.

(94) Ponadto, jeżeli chodzi o warunki w zakresie zaciągania pożyczek przez Axens, podobnie jak przez Beicip-Franlab i Prosernat, na rynkach finansowych, władze francuskie przypominają swoją gotowość do przyjęcia wobec Komisji zobowiązania, że umieszczą w formie pisemnej, w każdej umowie dotyczącej finansowania, przy każdej operacji, wzmiankę, że „zgodnie z prawem francuskim (w szczególności z koniecznością wyraźnego ustawowego upoważnienia w przypadku każdej gwarancji), niniejsza operacja finansowania nie uzyska żadnej gwarancji, jakiegokolwiek rodzaju, bezpośredniej czy pośredniej ze strony państwa” (69).

7 OCENA

7.1 ISTNIENIE POMOCY PAŃSTWA W ROZUMIENIU ART. 107 UST. 1 TFUE

(95) Art. 107 ust. 1 TFUE stanowi: „z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi”.

(96) W przedmiotowym przypadku w celu ustalenia istnienia pomocy państwa, należy najpierw sprawdzić, czy środek polegający na przyznaniu Francji statusu EPIC przedsiębiorstwu publicznemu IFP dnia 7 lipca 2006 r. odwołuje się do środków państwowych (7.1.1) w celu przyznania nieograniczonej gwarancji publicznej obejmującej działalność gospodarczą (7.1.2). Ponieważ zakres gwarancji państwa i charakter objętych nią działań pozwala określić zakres stosowania niniejszej decyzji (7.1.3), należy następnie zbadać, czy przedmiotowy środek zapewnia grupie IFP selektywną korzyść (7.1.4), która może wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi (7.1.5).

7.1.1 KORZYSTANIE ZE ŚRODKÓW PAŃSTWOWYCH POD POSTACIĄ NIEOGRANICZONEJ GWARANCJI

(97) Uwzględniając szczególną strukturę grupy gospodarczej w rozumieniu prawa konkurencji, należy uwzględnić ewentualny wpływ nieograniczonej gwarancji ze strony państwa wynikający ze statusu EPIC przedsiębiorstwa publicznego IFP na ogół podmiotów z grupy IFP, mianowicie na samo przedsiębiorstwo publiczne i na jego spółki zależne, korzystając z dwuetapowej metody: — jeżeli chodzi o przedsiębiorstwo publiczne IFP, wpływ nieograniczonej gwarancji wynika bezpośrednio ze statusu EPIC: przedsiębiorstwo publiczne IFP, jako osoba prawna prawa publicznego, nie podlega prawu powszechnemu w zakresie postępowania naprawczego lub likwidacyjnego odnoszącego się do przedsiębiorstw w trudnej sytuacji. Uwzględniając tę szczególną cechę, spółka dominująca grupy IFP mogłaby prowadzić bezpośrednio swoją działalność gospodarczą w korzystniejszych warunkach niż inne podmioty na rynku, które nie korzystają z porównywalnej ochrony (7.1.1.1). — jeżeli chodzi o działalność wykonywaną bezpośrednio przez spółki zależne prawa prywatnego grupy IFP, z których wszystkie podlegają prawu powszechnemu w zakresie upadłości, bezpośrednie uznanie odpowiedzialności przedsiębiorstwa publicznego, a w konsekwencji państwa, wydaje się niemożliwe. Przy założeniu niedoboru aktywów spółki zależnej, analizie należy poddać fakt, czy wierzyciele Axens, Prosernat i Beicip-Franlab mogliby korzystać z pośredniego mechanizmu opartego na ewentualnej odpowiedzialności spółki dominującej za czyny swoich spółek zależnych, równoważnego mechanizmowi gwarancji (7.1.1.2).

7.1.1.1 Objęcie przedsiębiorstwa publicznego IFP nieograniczoną gwarancją ze strony państwa przyznaną ze względu na status EPIC

(98) W ww. decyzji C 56/2007 Komisja stwierdziła (70), że swoiste szczególne cechy statusu przedsiębiorstwa publicznego La Poste (71), a w szczególności istnienie gwarancji spłaty indywidualnych wierzytelności i podtrzymanie istnienia przedsiębiorstwa La Poste lub jego zobowiązań, oznaczają, że państwo odgrywa rolę gwaranta w ostatniej instancji dla działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorstwo publiczne.

(99) W przedmiotowym przypadku Komisja uważa, że argumenty wykorzystane we wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007 można, w dużej mierze, przełożyć na status EPIC przedsiębiorstwa publicznego IFP i że korzysta ono ze szczególnej sytuacji prawnej, zarówno jeżeli chodzi o zwrot jego wierzytelności, jak i utrzymanie jego istnienia w przypadku upadłości. Dla potrzeb niniejszej analizy Komisja będzie odsyłała do argumentów rozwiniętych z części 4.1 („Uznanie środka za pomoc”) wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007.

A. Gwarancja spłaty indywidualnych wierzytelności

(100) Należy najpierw zweryfikować argument władz francuskich, zgodnie z którym prawodawstwo lub orzecznictwo wyklucza istnienie gwarancji państwa na rzecz EPIC (a), a następnie wykazać, że w przypadku gdy przedsiębiorstwo publiczne IFP nie dotrzymuje zobowiązań, jego wierzyciele otrzymują korzystniejszą procedurę niż wierzyciele przedsiębiorstw objętych prawem powszechnym.

a) Odrzucenie argumentów władz francuskich

(101) Wbrew temu, co twierdzą władze francuskie, Komisja może stwierdzić, że prawo francuskie dopuszcza istnienie domniemanej gwarancji, a w szczególności istnienie gwarancji państwa ze względu na status przedsiębiorstwa publicznego. Komisja odrzuca argumenty władz francuskich z następujących powodów:

(102) Po pierwsze, Komisja odsyła do motywów 120 i 121 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, mutatis mutandis, w przypadku gdy władze francuskie stwierdzają, że żaden akt ani decyzja nie wprowadzają zasady, zgodnie z którą państwo udzielałoby gwarancji na zobowiązania EPIC. Komisja uważa natomiast, że o ile prawdą jest, że nie istnieje akt ani decyzja potwierdzający (potwierdzająca) lub wykluczający (wykluczająca) istnienie wyraźnej gwarancji państwa na rzecz EPIC, brak ten nie wyklucza istnienia domniemanej gwarancji.

(103) Po drugie, Komisja odsyła do motywów 122–124 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, mutatis mutandis, w przypadku gdy władze francuskie stwierdzają, że istnieje orzecznictwo na temat braku gwarancji, w szczególności w wyroku w sprawie Société de l’hôtel d’Albe (72) i w wyrokach w sprawie Campoloro (73). Jeżeli chodzi o pierwszą sprawę, jak podkreślił ekspert Komisji w sprawie pocztowej, wyrok w sprawie Société de l'hôtel d'Albe nie odnosi się do konkretnej sytuacji, w której gwarancja może mieć miejsce (74). Jeżeli chodzi o drugą sprawę (75), Komisja uważa natomiast, że pokazuje ona, że mechanizm odpowiedzialności państwa w ramach procedury spłaty zobowiązań przedsiębiorstw publicznych posiada wszelkie znamiona mechanizmu gwarancji.

(104) Po trzecie, Komisja uważa, że argument przedstawiony przez władze francuskie w sprawie pocztowej, zgodnie z którym zobowiązania zaciągnięte przez EPIC od chwili wejścia w życie LOLF, tj. dnia 1 stycznia 2005 r., nie mogą być objęte domniemaną gwarancją, nie ma podstaw: a) Komisja podkreśla, że zmiana statusu przedsiębiorstwa publicznego IFP miała miejsce dnia 7 lipca 2006 r., czyli po wejściu w życie LOLF. W przedstawionych okolicznościach należy zbadać argumenty wysunięte przez eksperta władz francuskich w sprawie pocztowej dotyczące ewentualnych długów zaciągniętych do dnia 1 stycznia 2005 r., chociaż władze francuskie odsyłają do tej kwestii mutatis mutandis w swoich uwagach. Długi zaciągnięte przez przedsiębiorstwo publiczne IFP do dnia 1 stycznia 2005 r. zostały zaciągnięte przez przedsiębiorstwo branżowe w rozumieniu ustawy nr 43-612 z dnia 17 listopada 1943 r. w sprawie zarządzania interesami branżowymi (a zatem przez osobę prawną prawa prywatnego), nie mogła zatem obejmować ich, w chwili ich zaciągnięcia (76), nieograniczona gwarancja uzyskana z tytułu statusu EPIC. b) Komisja zauważa jednak, jak zresztą zauważył jej ekspert w sprawie pocztowej, i jak już wyjaśniła w motywie 130 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do którego odsyła mutatis mutandis, że zakres obowiązku wprowadzenia do ustawy budżetowej gwarancji państwa ogranicza się do „przyznania” takich gwarancji; że fakt przyznania gwarancji obejmuje przypadki, w których poprzez wyraźne ujawnienie woli państwo postanawia udzielić swojej gwarancji danej instytucji lub danej działalności; że zakres obowiązku wpisu gwarancji do ustawy budżetowej nie obejmuje więc gwarancji udzielanych w związku ze statusem lub narzucanych orzecznictwem, mających domniemany i automatyczny charakter; że ta druga kategoria nie wynika z decyzji państwa, a z faktu, że państwo wchodzi we wcześniej istniejące ramy prawne, czego gwarancja jest jedynie skutkiem (77). c) Komisja stwierdza, podobnie jak w motywie 131 decyzji 56/2007, do której odsyła mutatis mutandis, że argument władz francuskich oparty na LOLF nie jest przekonujący, a fakt, że żadna ustawa budżetowa nie precyzuje, że państwo oferuje gwarancję przedsiębiorstwu publicznemu IFP ze względu na jego status, nie wyklucza istnienia domniemanej gwarancji; że w każdym razie dla Komisji nie jest istotne uznanie w przepisach francuskich środka za gwarancję ani fakt, że jest to przypadek gwarancji podlegającej LOLF; że znaczenie ma jedynie klasyfikacja takiego środka w świetle prawa Unii Europejskiej; że prawo Unii Europejskiej uznaje istnienie domniemanej gwarancji, gdy państwo członkowskie jest prawnie zobowiązane do spłaty wierzytelności innej osoby prawnej w razie jej niewypłacalności (78).

(105) Po czwarte Komisja odrzuca argument władz francuskich, zgodnie z którym w przypadku istnienia gwarancji państwa na rzecz EPIC, każde stworzenie nowego EPIC (w tym zmiana statusu) wymagałoby wprowadzenia środków gwarancji, które chroniłyby prawa wierzycieli powstałe przed przekształceniem i jego kontrapozycja (modus tollens), zgodnie z którą z uwagi na fakt, że nigdy nie uruchomiono takiego mechanizmu (79), nie istnieje żadna gwarancja na rzecz przedsiębiorstwa publicznego IFP: a) Jak wskazał ekspert Komisji w sprawie pocztowej i jak przypomniano w motywie 133 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do którego odsyła mutatis mutandis, Komisja uważa, że takie stwierdzenie wynika z bardzo szerokiej wykładni konstytucyjnej ochrony prawa własności. b) Komisja chciałaby wyjaśnić, co już zresztą zrobiła w motywie 134 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do którego odsyła mutatis mutandis, że prawo własności nie wymaga również wprowadzenia szczególnego środka w celu zagwarantowania praw wierzycieli w chwili przekształcenia EPIC w spółkę podlegającą postępowaniu naprawczemu i likwidacyjnemu i że brak takich środków nie stanowi nadal dowodu na brak istnienia domniemanej gwarancji. c) Komisja dodaje, jak wyjaśniła w motywach 135 i 136 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do których odsyła mutatis mutandis, że władze francuskie postanowiły przyznać gwarancję wyraźną przedsiębiorstwu La Poste (80), kiedy otrzymało w 1990 r. status podobny do statusu EPIC, nie dowodzi, że nie istniała domniemana gwarancja na jego rzecz.

(106) W końcu Komisja odsyła do części niniejszej decyzji dotyczącej uznania odpowiedzialności państwa, jak również do części 4.1.1 A b) 3) wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007 w odniesieniu do artykułu p. Labetoulle’a przytoczonego przez władze francuskie (81), jak również analizy orzecznictwa w sprawie Campoloro (82).

(107) W przeciwieństwie do tego, co wysuwają władze francuskie – taka gwarancja byłaby, według nich, wykluczona przez akty prawne – Komisja zauważa, że istnienie domniemanej gwarancji związanej ze statusem przedsiębiorstwa publicznego zostało potwierdzone w opinii Rady Stanu wydanej w 1995 r. w sprawie Crédit Lyonnais, w której istnienie domniemanej gwarancji państwa oparto tylko na charakterze podmiotu przedsiębiorstwa publicznego (83).

(108) Jak wyjaśniono w motywach 142–145 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do których odsyła mutatis mutandis, Komisja nie podziela interpretacji władz francuskich, zgodnie z którą opinii Rady Stanu nie można odnieść do przedsiębiorstwa publicznego IFP. Podkreśla w szczególności, że we wspomnianej opinii w żaden sposób nie odnosi się do zadań przedsiębiorstwa, ani do obecności w przedsiębiorstwie publicznym księgowego środków publicznych. Ponadto władze francuskie nie wyjaśniają, dlaczego, według nich, opinia miałaby zastosowanie wyłącznie do przedsiębiorstw publicznych, w których środki administrowane są przez księgowego środków publicznych. Komisja odrzuca ponadto argumenty władz francuskich, zgodnie z którymi opinia nie znajduje zastosowania, ponieważ pochodzi z okresu sprzed LOLF i jest sprzeczna z wcześniejszym orzecznictwem Rady Stanu, przypomniawszy w motywie 104, jak również we wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, że LOLF nie stoi na przeszkodzie istnieniu domniemanej gwarancji państwa na rzecz przedsiębiorstwa publicznego IFP.

(109) Wreszcie, jak wskazano w motywach 146 i 147 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do których odsyła mutatis mutandis, Komisja uznaje opinię ministra gospodarki, finansów i przemysłu z dnia 22 lipca 2003 r., której przedmiotem był „Wykaz mechanizmów domniemanej lub wyraźnej gwarancji udzielonej przez państwo”, który potwierdza istnienie domniemanych gwarancji, które wynikają z aktu administracyjnego lub legislacyjnego „powodującego i zawierającego skutki finansowe dla państwa”. Opinia ta pokazuje, że gwarancja państwa może wynikać z aktów prawnych niezwykle odmiennych w charakterze (84) i przypomina, że utworzenie przedsiębiorstwa publicznego może wiązać się z domniemaną gwarancją państwa dla wierzycieli tego przedsiębiorstwa (85).

b) Wierzyciel przedsiębiorstwa publicznego IFP ma zapewniony zwrot swojej wierzytelności

(110) Tak jak w wywodzie przedstawionym w części 4.1.1. A b) wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do której odsyła mutatis mutandis, Komisja chce wykazać, że w przypadku niedotrzymania zobowiązań przez przedsiębiorstwo publiczne IFP, jego wierzyciele znajdowaliby się w korzystniejszej sytuacji, niż wierzyciele przedsiębiorstwa podlegającego prawu handlowemu.

(111) Po pierwsze, jeżeli chodzi o przedsiębiorstwa publiczne, nie mają zastosowania tradycyjne ograniczenia w zakresie regulowania wierzytelności podmiotu prawa prywatnego. W oparciu o informacje omówione szerzej w motywach 150–154 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do których odsyła mutatis mutandis, Komisja stwierdza w odniesieniu do pierwszego punktu, że: — w przeciwieństwie do wierzycieli przedsiębiorstw podlegających przepisom prawa handlowego, wierzycieli przedsiębiorstwa publicznego IFP (biorąc pod uwagę, że to ostatnie nie podlega przepisom prawa powszechnego regulującym kwestie naprawy i likwidacji przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji) nie dotyczy ryzyko całkowitej lub częściowej utraty wierzytelności w wyniku postępowania likwidacyjnego; — osobowość prawna przedsiębiorstwa publicznego IFP nie stanowi przeszkody dla gwarancji państwa; — w obliczu braku wyraźnego ograniczenia odpowiedzialności państwa wobec przedsiębiorstwa publicznego IFP wierzyciele tego przedsiębiorstwa mają prawo do oparcia się na zasadzie, zgodnie z którą państwo odpowiada za zobowiązania przedsiębiorstwa publicznego IFP, choć posiada ono osobowość prawną.

(112) Po drugie w przypadku spłaty zobowiązań przedsiębiorstw publicznych skazanych orzeczeniem sądu procedura ustanowiona ustawą z dnia 16 lipca 1980 r. (i w różnych aktach wykonawczych (86)) jest, z powodów wyjaśnionych w motywach 113–117, korzystniejsza dla wierzycieli przedsiębiorstwa publicznego IFP niż postępowania sądowe prawa powszechnego w zakresie, w jakim nie może ona prowadzić do wygaśnięcia wierzytelności wobec przedsiębiorstwa publicznego IFP.

(113) Zgodnie z analizą przedstawioną w motywach 157–161 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do której odsyła mutatis mutandis, Komisja zauważa najpierw, że ustawa z 1980 r. (87) i jej akty wykonawcze (88) wskazują na państwo jako właściwy podmiot do spłaty zobowiązań przedsiębiorstw publicznych i nadają mu istotne prerogatywy: polecenie wypłaty z urzędu i zapewnienie dostatecznych środków.

(114) Tak jak w rozważaniach przedstawionych z motywach 162–168 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do których odsyła mutatis mutandis, Komisja uważa, że szczegółowa procedura określona w ustawie z 1980 r. i jej aktach wykonawczych jest jedynie procedurą odzyskiwania wierzytelności, bez postępowania likwidacyjnego; po jej zastosowaniu wierzytelność nie znika, podczas gdy po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego prawa powszechnego decyzja o zakończeniu działalności z powodu niedoboru aktywów, bez sankcji, wiąże się z zakazem korzystania przez wierzycieli ze środków odwoławczych. Komisja zauważa również, że ustawa z 1980 r. i jej akty wykonawcze, przewidując przesunięcie polecenia wypłaty w czasie i nie przewidując w ogóle sytuacji niedotrzymania zobowiązań, pozwalają sądzić wierzycielom, że zawsze istnieją lub będą istnieć środki niezbędne do uregulowania wierzytelności, którą posiadają u podmiotu publicznego. Te dwa elementy prowadzą ją do stwierdzenia, że sytuacja niewystarczających środków finansowych jest regulowana, w razie konieczności przez państwo, lub jest jedynie tymczasowa. Natomiast żadne postępowanie likwidacyjne nie przewiduje możliwości, by osoba trzecia stała się odpowiedzialna za zobowiązania niewypłacalnego podmiotu, oprócz oczywiście, gdy chodzi o gwaranta.

(115) Zgodnie z analizą przedstawioną w motywach 170–180 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do której odsyła mutatis mutandis, Komisja uważa, że akty prawa francuskiego zezwalają, a nawet zachęcają państwo do przyznawania dotacji na rzecz przedsiębiorstw publicznych, korzystniejszych w stosunku do klasycznych pożyczek bankowych, w razie niewystarczających środków finansowych; dotacje te mogą stanowić „dodatkowe środki”, o których mowa w ustawie z dnia 16 lipca 1980 r. Uważa również, że akty te są znane wierzycielom, którzy mają tym samym prawo uznać, że organ nadzorczy będzie w stanie znaleźć niezbędne środki do uregulowania ich wierzytelności. Komisja uznaje, że hipoteza, zgodnie z którą wierzyciel nie mógłby doprowadzić do uregulowania swojej wierzytelności w wyniku zastosowania procedur z ustawy z dnia 16 lipca 1980 r., jest mało prawdopodobna.

(116) Jednak w przeciwieństwie do tego co stwierdzono w odniesieniu do przedsiębiorstwa La Poste we wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, Komisja zauważa, że w przedmiotowym przypadku możliwe do uruchomienia zasoby własne przedsiębiorstwa publicznego IFP są dość znaczne w zakresie, w jakim, jak wyjaśniły władze francuskie w motywie 44, środki i inwestycje (150,3 mln EUR) równały się na koniec 2007 r. około pięciokrotności kwoty pożyczek i długów finansowych (25,2 mln EUR). Komisja uznaje zatem, że przy obecnym stanie finansów, wydaje się mało prawdopodobne, przynajmniej w bliskiej przyszłości, aby brak zasobów własnych spowodował, że przedsiębiorstwo publiczne IFP nie będzie w stanie spłacić swoich długów i powstanie konieczności interwencji państwa.

(117) Chociaż w chwili obecnej jest ona nieprawdopodobna, sytuacja niedoboru aktywów przedsiębiorstwa publicznego IFP jest możliwa w perspektywie długoterminowej. W takiej sytuacji, brak możliwości uruchomienia zasobów poprzez zbycie majątku zwiększa uciekanie się do innych mechanizmów gwarancji (zaliczki, ubieganie się o odpowiedzialność państwa itp.). Ponadto ustanowienie systemu ochrony majątku przez ustawodawcę mogłoby być źródłem sporów o odpowiedzialność państwa na zasadzie ryzyka w obliczu ewentualnej niewypłacalności przedsiębiorstwa publicznego IFP (89). W tej kwestii Komisja uznaje argument władz francuskich (90), zgodnie z którym w przypadku uznania przez państwo aktywów należących do przedsiębiorstwa publicznego za „niezbędne” do świadczenia usług publicznych i sprzeciwienia się zbyciu majątku, nie będzie zobowiązane do rekompensaty przez mechanizmy gwarancji. Zauważa jednak, że władze francuskie uznały (nawet jeśli nie zgadzają się, by przedsiębiorstwo publiczne IFP mogło z tego czerpać korzyści), że wymóg ciągłości świadczenia usług publicznych dotyczy przedstawiciela państwa w trakcie prowadzenia procedury ustanowionej ustawą z dnia 16 lipca 1980 r. (91). Komisja uważa zatem, że taki wybór władzy publicznej, aby nie zbywać aktywów z tytułu utrzymania ciągłości świadczenia usług publicznych mógłby wiązać się z odpowiedzialnością państwa na zasadzie ryzyka z powodu naruszenia zasady równego traktowania w zakresie obciążeń publicznych.

(118) Po trzecie z powodów przedstawionych już w motywach 185–226 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do których odsyła mutatis mutandis, Komisja uważa, że w bardzo mało prawdopodobnym scenariuszu, w którym procedura określona w ustawie z 1980 r. nie umożliwia wierzycielowi uregulowania wierzytelności, środki odwoławcze, jakie pozostają wierzycielowi, aby powstała odpowiedzialność państwa posiada znamiona mechanizmu gwarancji.

(119) Chociaż władze francuskie uważają, że państwo zasadniczo nie może zostać pociągnięte do odpowiedzialności, czy to na zasadzie winy, czy na zasadzie ryzyka (92), uznają jednak, że w przypadku istnienia wymogu ciągłości świadczenia usług publicznych, który dotyczy przedstawiciela państwa w trakcie prowadzenia procedury ustanowionej ustawą z 1980 r., sąd mógłby nakazać zaspokojenie wierzyciela. Przy tym założeniu władze francuskie uważają jednak, że wierzyciel nie uzyskałby żadnej korzyści, ponieważ odszkodowanie byłoby porównywalne do odszkodowania otrzymanego w przypadku zastosowania prawa powszechnego. W tym temacie Komisja zauważa pewne cechy szczególne prawa specjalnego ustanowionego przez ustawę z 1980 r.: podlegając pod zasady prawa powszechnego dotyczące likwidacji, wierzyciele (w szczególności z wierzytelnościami niezabezpieczonymi) co do zasady nie odzyskują całego należnego im zobowiązania i najczęściej zobowiązania przedsiębiorstwa objętego postępowaniem likwidacyjnym nie są spłacane przez osobę trzecią.

(120) Władze francuskie kwestionują również fakt, że możliwości zaspokojenia wierzycieli poprzez pociąganie do odpowiedzialności można utożsamiać z formą gwarancji. Przeciwnie, Komisja uważa, że powstanie odpowiedzialności państwa (na zasadzie winy lub na zasadzie ryzyka) w procedurze odzyskiwania długów od podmiotów publicznych, o których mowa w ustawie z dnia 16 lipca 1980 r., jest równoznaczne z mechanizmem gwarancji do celów prawa Unii Europejskiej, ponieważ gwarantuje ono wierzycielom spłatę ich wierzytelności przez zobowiązanie państwa członkowskiego do jej spłaty w przypadku niewypłacalności przedsiębiorstwa publicznego IFP. Ponadto orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Société de gestion du port de Campoloro i Société fermière de Campoloro przeciwko Francji (93) (zwanej dalej „sprawą Campoloro”) ma na celu uznanie istnienia gwarancji automatycznej.

(121) Wreszcie, podobnie do wywodu przedstawionego w motywach 181–184 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do której odsyła mutatis mutandis, Komisja uważa, że propozycja władz francuskich mająca na celu doprecyzowanie dekretu wykonawczego do ustawy z 1980 r. jest niewystarczająca, aby wykluczyć uwolnienie środków w wyniku zastrzyku środków publicznych. a) Władze francuskie zaproponowały dokonanie następującej zmiany dekretu wykonawczego ustawy z 1980 r.: „Jeśli po upływie tego terminu wezwanie do usunięcia uchybienia nie odniosło skutku, przedstawiciel państwa lub organ odpowiedzialny za sprawowanie nadzoru zapisuje wydatki w budżecie niewypłacalnego organu samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstwa publicznego. Uwalnia on w razie potrzeby konieczne środki z budżetu organu samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstwa publicznego poprzez zmniejszenie środków przeznaczonych na inne wydatki i jeszcze niewykorzystanych, albo poprzez zwiększenie zasobów.” (zmiany podkreślono). b) Komisja uważa jednak, jak uczyniła to w motywie 67 decyzji o wszczęciu postępowania, że przepisy te, ani w ich obecnej wersji, ani w wersji zmienionej według propozycji władz francuskich, nie wykluczają uwolnienia środków w wyniku wcześniejszego zwiększenia zasobów dzięki dotacji lub zastrzykowi środków publicznych.

(122) Z powodów przedstawionych już w motywach 204–211 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do których odsyła mutatis mutandis, Komisja uważa ponadto, że uregulowanie wspomnianej wyżej sprawy Campoloro przez Europejski Trybunał Praw Człowieka pokazuje, że odpowiedzialność państwa francuskiego funkcjonuje w tym przypadku jak domniemana gwarancja zobowiązań władz publicznych i nie jest powiązana z żadnym warunkiem w zakresie szkody. a) Komisja zauważa w szczególności, że Europejski Trybunał Praw Człowieka odrzuca argumenty (94) władz francuskich, które próbowały z jednej strony oprzeć swoją argumentację na braku przyczyny, którą można przypisać państwu, a z drugiej na braku gwarancji państwa wobec władz publicznych posiadających osobowość prawną i że przyjął argumenty przeciwne skarżących przedsiębiorstw (95). b) Komisja zauważa, że Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził w końcu naruszenie art. 6 ust. 1 europejskiej konwencji praw człowieka (zwanej dalej „konwencją”), w szczególności na tej podstawie, że: „Należy więc wykonać te wyroki, a Trybunał przypomina, że organ państwa nie może powoływać się na brak zasobów w celu uniknięcia pokrycia długu wynikającego z orzeczenia sądu […]”. Ponadto Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził naruszenie art. 1 Protokołu nr 1 do wspomnianej konwencji, ponieważ skarżące przedsiębiorstwa doświadczyły ingerencji w swoje prawo własności w związku ze szczególnym i nadmiernym obciążeniem wynikającym z niespłacenia kwot, które były im należne (96). W związku z powyższym Europejski Trybunał Praw Człowieka obciążył państwo całością długu gmin będących dłużnikami (97). c) Komisja uważa, że ze wspomnianego orzecznictwa wynikają trzy ważne elementy: — z zastrzeżeniem otrzymania przez skarżących orzeczenia sądu uznającego ich wierzytelność, odpowiedzialność państwa funkcjonuje jak domniemana gwarancja (98) w zakresie, w jakim z jednej strony od państwa francuskiego zasądza się zapłatę całości długu podmiotu publicznego (99) a z drugiej strony nie dokonano żadnego podziału między tym, co mogłoby wynikać z niewypłacalności organu władzy publicznej będącego dłużnikiem, a ewentualnymi uchybieniami ze strony państwa (Europejski Trybunał Praw Człowieka nie szukał w żadnym momencie przyczyny, którą można przypisać państwu, odwołując się jedynie do niewypłacalności dłużnika); — odpowiedzialność ta obejmuje długi władz publicznych posiadających jednak osobowość prawną. Istnienie osobowości prawnej i własnego majątku zostało wyraźnie przywołane przez rząd francuski w celu sprzeciwienia się stwierdzeniu odpowiedzialności państwa francuskiego, ale argument ten został odrzucony przez Europejski Trybunał Praw Człowieka; — zakres zastosowania gwarancji państwa rozciąga się na jego władze publiczne. Gwarancja jest zatem ściśle powiązana ze statusem podmiotu prawa publicznego dłużnika. d) Komisja stwierdza ponadto, że rozstrzygnięcie przyjęte przez Europejski Trybunał Praw Człowieka we wspomnianej wyżej sprawie Campoloro nie stanowi odrębnego przypadku i wynika z mocno utrwalonego orzecznictwa, w szczególności w wyrokach Artico przeciwko Włochom (100) i Bourdov przeciwko Rosji (101).

(123) Z powodów przedstawionych już w motywach 212–220 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do których odsyła mutatis mutandis, Komisja uważa, że uwagi przedstawione przez władze francuskie nie mogą unieważnić tego wywodu. W związku z powyższym, podobnie do wniosku wyciągniętego w sprawie pocztowej w motywie 222 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007 i w decyzji o wszczęciu postępowania, Komisja stwierdza w związku z powyższym, że w obecnym stanie prawa francuskiego wierzyciel przedsiębiorstwa publicznego IFP, którego wierzytelność nie została uregulowana przez zastosowanie procedur przewidzianych w ustawie z dnia 16 lipca 1980 r., może otrzymać całość kwoty odpowiadającej niepokrytej wierzytelności przez ostateczne powołanie się na odpowiedzialność państwa w przeciwieństwie do sytuacji, która ma miejsce w przypadku postępowania likwidacyjnego w prawie powszechnym, w którym spłata wierzyciela jest ograniczona przez wartość dostępnego majątku. W związku z powyższym Komisja stwierdza, że odpowiedzialność państwa traktuje się jak gwarancję, że nie jest ona w żaden sposób ograniczona aktem prawa francuskiego i że jest ściśle powiązana ze statusem podmiotu prawa publicznego dłużnika.

(124) Ponadto z powodów przedstawionych już w motywach 223–226 wspomnianej wyżej decyzji C 56/2007, do których odsyła mutatis mutandis, Komisja uznaje propozycję francuską zmierzającą do wpisywania klauzuli do wszystkich umów przedsiębiorstwa publicznego IFP wiążących się z wierzytelnością, tak aby ograniczyć ryzyko odwołania się do odpowiedzialności państwa na zasadzie ryzyka opartej jedynie na niewypłacalności przedsiębiorstwa publicznego IFP. Stwierdza jednak, że dane ramy prawne pozostają niestabilne i że ma wątpliwości dotyczące ich trwałości w zakresie, w jakim wyjątek dotyczący akceptowanego ryzyka stanowi zasadę ustanowioną przez orzecznictwo, które może ciągle ewoluować. Komisja uważa jednak propozycję władz francuskich, samą w sobie, za niedostateczną, ponieważ nie obejmuje ona wszystkich przypadków: nie pozwala wykluczyć, że gwarancja państwa może funkcjonować w przypadku każdego rodzaju odpowiedzialności (w szczególności odpowiedzialności p