PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 88/1

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 273/2008

z dnia 5 marca 2008 r.

ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1255/1999 w odniesieniu do metod analizy oraz oceny jakości mleka i przetworów mlecznych

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1255/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (1), w szczególności jego art. 10 i 15 oraz art. 26 ust. 3, art. 29 ust. 1 i art. 31 ust. 4,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Rozporządzenie Komisji (WE) nr 213/2001 (2) ustanawia szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1255/1999 w odniesieniu do metod analizy oraz oceny jakości mleka i przetworów mlecznych. W świetle postępu technicznego w dziedzinie metodyki analitycznej niezbędne jest dokonanie dalszych istotnych zmian. W interesie przejrzystości i efektywności, jak również biorąc pod uwagę liczbę oraz techniczny charakter poprawek, rozporządzenie (WE) nr 213/2001 powinno zostać uchylone i zastąpione nowym rozporządzeniem.

(2) Skład oraz wymogi jakości w odniesieniu do mleka i przetworów mlecznych, ustanowione w ramach uzgodnień przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr 1255/1999, muszą zostać zweryfikowane w celu zapewnienia ich bezwzględnego przestrzegania.

(3) Metodami referencyjnymi wykorzystywanymi do takich weryfikacji są często metody publikowane przez organizacje międzynarodowe, takie jak Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN), Międzynarodowa Federacja Mleczarska (IDF), Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) oraz stowarzyszenie naukowe na rzecz doskonałości analitycznej (AOAC International), i regularnie przez te organizacje aktualizowane. W niektórych przypadkach ustanowiona jest wspólnotowa metoda referencyjna, podczas gdy w innych przypadkach taka metoda referencyjna nie jest wymieniona w zasadach wspólnotowych. W celu zapewnienia jednolitego stosowania metod referencyjnych należy opracować ich wykaz oraz umożliwić Komisji dostosowanie tego wykazu w razie potrzeby.

(4) Korzystanie z metod rutynowych nie powinno być wykluczone, dlatego też należy określić warunki ich stosowania.

(5) Należy również ustanowić wspólne procedury w celu zapewnienia jednolitej praktyki przy ocenie wyników analiz, w ocenie sensorycznej danych produktów oraz w ponownym badaniu wyników spornych.

(6) W odniesieniu do niektórych analiz nie istnieją aktualnie zaakceptowane na szczeblu międzynarodowym, zatwierdzone metody referencyjne, zatem nie są dostępne informacje o różnicach wyników analitycznych między laboratoriami. Z tej przyczyny należy ustanowić metody wspólnotowe, zatwierdzone zgodnie z międzynarodowymi regułami i stosować jako metody referencyjne.

(7) Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1898/2005 (3) ustanawia szczegółowe zasady wprowadzenia w życie rozporządzenia Rady (WE) nr 1255/1999 w odniesieniu do środków w zakresie zbytu śmietanki, masła i koncentratu masła i przewiduje w niektórych okolicznościach znakowanie śmietanki, masła i koncentratu masła w celu zapewnienia poprawnego końcowego wykorzystywania tych produktów. Znaczniki są ważne z punktu widzenia poprawnego działania systemu. Aby zapewnić, że podmioty gospodarcze biorące w nim udział są traktowane jednakowo, należy ustalić wspólne metody oznaczania niektórych z tych znaczników.

(8) Na mocy art. 9 rozporządzenia (WE) nr 1255/1999 może zostać przyznana pomoc w odniesieniu do prywatnego przechowywania serów z mleka owczego. W odniesieniu do tych samych produktów może zostać przyznana specjalna refundacja na mocy art. 31 wspomnianego rozporządzenia. Sery z mleka owczego, mleka koziego, mleka bawolego oraz z mieszanin mleka owczego, koziego i bawolego mogą być przywożone z niektórych krajów trzecich do Wspólnoty w ramach porozumień preferencyjnych. W świetle powyższych przepisów niezbędne są właściwe kontrole w celu zapewnienia, że powyższe produkty nie zawierają mleka krowiego, dlatego należy określić wspólnotową metodę referencyjną wykrywania mleka krowiego, bez uszczerbku dla stosowania metod rutynowych, pod warunkiem że są one zgodne z pewnymi kryteriami.

(9) Na mocy rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2921/90 z dnia 10 października 1990 r. w sprawie pomocy do produkcji kazeiny i kazeinianów z mleka odtłuszczonego (4), niezbędne jest wykrycie braku bakterii z grupy coli. Uznaną na szczeblu międzynarodowym metodą wykrywania bakterii z grupy coli w mleku i przetworach mlecznych jest norma ISO 4831. Wspólnotowa metoda referencyjna wykrywania bakterii z grupy coli została ustanowiona w oparciu o wyżej wymienioną normę.

(10) Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (5) przewiduje różne stawki celne w odniesieniu do mieszanek paszowych objętych pozycją taryfową 2309, w zależności od ilości zawartych w nich przetworów mlecznych. W celu zapewnienia jednolitego stosowania omawianych zasad należy ustanowić ogólnie obowiązującą metodę analizy zawartości laktozy do obowiązkowego stosowania we wszystkich państwach członkowskich.

(11) Na mocy rozporządzenia (WE) nr 1255/1999 masło i mleko odtłuszczone w proszku przeznaczone do skupu interwencyjnego lub, w przypadku mleka odtłuszczonego w proszku, na paszę dla zwierząt, muszą spełniać pewne wymogi jakości. Należy ustanowić metody referencyjne w celu sprawdzania, czy powyższe wymogi są spełniane.

(12) Niektóre metody są wprowadzane po raz pierwszy w niniejszym rozporządzeniu. Należy zapewnić dostatecznie długi okres od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, aby umożliwić laboratoriom prawidłowe wprowadzenie i zastosowanie wspomnianych metod. Ilekroć metoda, do której poczyniono odniesienie w załączniku I, jest zmieniona, a następnie w zmienionej formie opublikowana przez organizację normalizacyjną, laboratoriom powinien zostać przyznany okres sześciu miesięcy na uaktualnienie ich procedur analitycznych w celu dostosowania do nowej normy.

(13) Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Komitetu Zarządzającego ds. Mleka i Przetworów Mlecznych,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

ROZDZIAŁ I

PRZEPISY OGÓLNE

Artykuł 1

Przedmiot i zakres

1. Niniejsze rozporządzenie ustanawia niektóre metody referencyjne w odniesieniu do analizy chemicznej, fizycznej i mikrobiologicznej oraz sensorycznej oceny mleka i przetworów mlecznych, które mają być stosowane w ramach uzgodnień przewidzianych we wspólnej organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, określonej rozporządzeniem (WE) nr 1255/1999, jak również zasady stosowania tych metod.

2. Wykaz metod referencyjnych stosowanych w analizach określonych w ust. 1 jest zapisany w załączniku I do niniejszego rozporządzenia.

3. Komisja dokonuje aktualizacji wykazu zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 42 rozporządzenia (WE) nr 1255/1999.

Artykuł 2

Metody rutynowe

Metody rutynowe mogą być wykorzystywane w celu wykonywania analiz wymaganych zgodnie z zasadami wspólnotowymi, pod warunkiem że metody te są odpowiednio kalibrowane i regularnie porównywane z metodą referencyjną. Wyniki są porównywane z uwzględnieniem stałego błędu, powtarzalności i odtwarzalności.

W przypadkach spornych wynik uzyskany przy użyciu metody referencyjnej jest ostateczny.

Państwa członkowskie powiadamiają Komisję o stosowaniu metod rutynowych w analizie określonej w art. 1.

ROZDZIAŁ II

METODY ANALIZY

Artykuł 3

Ocena zgodności partii towaru z dopuszczalną prawnie wartością graniczną

Z wyjątkiem analizy znaczników załącznik II do niniejszego rozporządzenia stosuje się w celu określenia zgodności z wymaganiami prawnymi dotyczącymi składu.

Artykuł 4

Ocena sensoryczna

1. W odniesieniu do mleka i przetworów mlecznych innych niż masło przeznaczone do składowania w magazynach państwowych metodą referencyjną, która ma być stosowana przez państwa członkowskie do oceny sensorycznej, jest norma IDF 99C/1997 lub inne porównywalne metody, które są zgłaszane Komisji.

Procedury opisane w załączniku III są stosowane w celu sprawdzenia sprawności osób oceniających oraz wiarygodności wyników analiz sensorycznych.

2. W odniesieniu do masła przeznaczonego do składowania w magazynach państwowych procedury opisane w załączniku III są stosowane w celu sprawdzenia sprawności osób oceniających oraz wiarygodności wyników analiz sensorycznych.

Procedura określona w załączniku IV ma zastosowanie jako metoda referencyjna dla oceny sensorycznej.

Artykuł 5

Znaczniki

1. Metoda analizy opisana w załączniku V jest stosowana jako metoda referencyjna oznaczania zawartości triglicerydów kwasu enantowego w maśle, oleju mlecznym i śmietance.

2. Metoda analizy opisana w załączniku VI jest stosowana jako metoda referencyjna oznaczania waniliny w koncentracie masła, maśle i śmietance.

3. Metoda analizy opisana w załączniku VII jest stosowana jako metoda referencyjna oznaczania zawartości estru etylowego kwasu beta-apo-8’ karotenowego w maśle i koncentracie masła.

4. Metoda analizy opisana w załączniku VIII jest stosowana jako metoda referencyjna w celu oznaczenia zawartości beta-sitosterolu lub stigmasterolu w maśle i koncentracie masła.

5. Uznaje się, że do koncentratu masła, masła i śmietanki zostały dodane znaczniki zgodnie z odpowiednimi zasadami wspólnotowymi, jeżeli otrzymane wyniki są zgodne ze specyfikacjami określonymi w pkt 10 i 11 załącznika V oraz pkt 8 załączników VI, VII i VIII.

Artykuł 6

Wykrywanie kazeiny mleka krowiego

1. Metoda referencyjna analizy opisana w załączniku IX jest stosowana w celu zapewnienia, że ser wyprodukowany wyłącznie z mleka owczego, mleka koziego lub mleka bawolego, lub z mieszanin mleka owczego, koziego i bawolego, nie zawiera kazeiny mleka krowiego.

Uznaje się, że kazeina mleka krowiego jest obecna w produkcie, jeżeli jej zawartość w analizowanej próbce jest równa zawartości w próbce odniesienia zawierającej 1 % mleka krowiego lub od niej większa, jak określono w załączniku IX.

2. Rutynowe metody wykrywania kazeiny mleka krowiego w serach, określone w ust. 1, mogą być stosowane pod warunkiem, że:

a) granica wykrywalności wynosi nie więcej niż 0,5 %; oraz

b) nie występują fałszywie pozytywne wyniki; oraz

c) kazeina mleka krowiego jest wykrywalna, z wymaganą czułością, również po upływie długich okresów dojrzewania, które mogą wystąpić w zwykłych warunkach handlowych.

Jeżeli którekolwiek ze wspomnianych powyżej wymagań nie jest spełnione, stosuje się metodę referencyjną opisaną w załączniku IX.

Artykuł 7

Wykrywanie bakterii z grupy coli

Bakterie z grupy coli w maśle, odtłuszczonym mleku w proszku, kazeinie i kazeinianach wykrywa się przy użyciu metody referencyjnej opisanej w załączniku X.

Artykuł 8

Oznaczanie zawartości laktozy

Zawartość laktozy w produktach objętych kodem CN 2309 oznacza się przy użyciu metody referencyjnej opisanej w załączniku XI.

Artykuł 9

Wykrywanie serwatki podpuszczkowej

1. Serwatkę podpuszczkową w odtłuszczonym mleku w proszku przeznaczonym do składowania w magazynach państwowych wykrywa się przy użyciu metody referencyjnej opisanej w załączniku XII.

2. Serwatkę podpuszczkową w odtłuszczonym mleku w proszku i mieszankach przeznaczonych na pasze dla zwierząt wykrywa się przy użyciu metody referencyjnej opisanej w załączniku XII. W przypadku wykrycia serwatki podpuszczkowej należy zastosować załącznik XIII.

Artykuł 10

Wykrywanie maślanki

Maślankę w odtłuszczonym mleku w proszku wykrywa się przy użyciu metody referencyjnej opisanej w załączniku XIV.

Artykuł 11

Wykrywanie pozostałości antybiotyków

Pozostałości antybiotyków w odtłuszczonym mleku w proszku wykrywa się przy użyciu metody referencyjnej opisanej w załączniku XV.

Artykuł 12

Ustalanie zawartości odtłuszczonego mleka w proszku

Zawartość odtłuszczonego mleka w proszku w mieszankach paszowych ustala się przy użyciu metody referencyjnej opisanej w załączniku XVI.

Artykuł 13

Wykrywanie skrobi

Skrobię w odtłuszczonym mleku w proszku, zdenaturowanym mleku w proszku oraz w mieszankach paszowych wykrywa się przy użyciu metody referencyjnej opisanej w załączniku XVII.

Artykuł 14

Ustalanie zawartości wilgoci w śmietance w proszku

Zawartość wilgoci w śmietance w proszku ustala się przy użyciu metody referencyjnej opisanej w załączniku XVIII.

Artykuł 15

Ustalanie zawartości wilgoci w kwasowej maślance w proszku

Zawartość wilgoci w kwasowej maślance w proszku przeznaczonej do wykorzystania w paszach ustala się przy użyciu metody referencyjnej opisanej w załączniku XIX.

Artykuł 16

Ustalanie czystości tłuszczu mlekowego

Czystość tłuszczu mlekowego ustala się przy użyciu metody referencyjnej opisanej w załączniku XX.

ROZDZIAŁ III

PRZEPISY OGÓLNE I KOŃCOWE

Artykuł 17

Zapewnianie jakości

Analizy są prowadzone w laboratoriach, w których istnieje system zapewniania jakości analitycznej włącznie z wewnętrznymi procedurami kontroli jakości. Laboratoria nieakredytowane uczestniczą w programach badania biegłości co najmniej raz w roku, a ich wyniki nie odbiegają od wartości zgodnej o więcej niż 2σR (odchylenie standardowe odtwarzalności metody referencyjnej). Szczegółowy opis stosowanych systemów jest dostępny w laboratorium w celach konsultacji.

Laboratoria, które są akredytowane zgodnie z normami określonymi w art. 12 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (6), są zwolnione z obowiązku uczestniczenia w badaniu biegłości.

Artykuł 18

Pobieranie próbek oraz spory dotyczące wyników analiz

1. Pobieranie próbek przeprowadzane jest zgodnie z odpowiednimi przepisami dotyczącym rozpatrywanego produktu. Jeżeli nie przedstawiono żadnych przepisów w odniesieniu do pobierania próbek, stosuje się przepisy zamieszczone w normie ISO 707 | IDF 50, Mleko i przetwory mleczne — Wytyczne do pobierania próbek.

2. Laboratoryjne sprawozdania na temat wyników analiz muszą zawierać informacje wystarczające dla oceny wyników przeprowadzanej zgodnie z załącznikiem II i załącznikiem XXI.

3. W celu wykonania analiz wymaganych zgodnie z zasadami wspólnotowymi należy pobierać dwie próbki.

4. W przypadku gdy wyniki analiz nie zostaną zaakceptowane przez podmiot, stosuje się procedurę określoną w załączniku XXI.

5. Jeżeli w ciągu pięciu dni roboczych od momentu pobrania próbek producent może udowodnić, że procedura pobierania próbek nie została przeprowadzona prawidłowo, pobranie próbek należy w miarę możliwości powtórzyć. Jeżeli pobranie próbek nie może być powtórzone, partię towaru należy dopuścić.

Artykuł 19

Okres przejściowy

Oceny zgodności zgodnie z załącznikiem II do niniejszego rozporządzenia dokonuje się w terminie 12 miesięcy od jego wejścia w życie. Państwa członkowskie niezwłocznie informują Komisję, w razie konieczności, o wszelkich napotkanych w trakcie tego okresu poważnych problemach w związku z procedurą kontroli statystycznej.

Artykuł 20

Uchylenia

Rozporządzenie (WE) nr 213/2001 zostaje uchylone.

Odesłania do uchylonego rozporządzenia traktuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia i odczytuje się je zgodnie z tabelą korelacji w załączniku XXII.

Artykuł 21

Wejście w życie

Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 31 marca 2008 r.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Sporządzono w Brukseli dnia 5 marca 2008 r. W imieniu Komisji Mariann FISCHER BOEL Członek Komisji

(1) Dz.U. L 160 z 26.6.1999, s. 48. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1152/2007 (Dz.U. L 258 z 4.10.2007, s. 3). Rozporządzenie (WE) nr 1255/1999 zastępuje się rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007 (Dz.U. L 299 z 16.11.2007, s. 1) od dnia 1 lipca 2008 r.

(2) Dz.U. L 37 z 7.2.2001, s. 1.

(3) Dz.U. L 308 z 25.11.2005, s. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1546/2007 (Dz.U. L 337 z 21.12.2007, s. 68).

(4) Dz.U. L 279 z 11.10.1990, s. 22. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1487/2006 (Dz.U. L 278 z 10.10.2006, s. 8).

(5) Dz.U. L 256 z 7.9.1987, s. 1. Rozporządzenie ostatnio zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1352/2007 (Dz.U. L 303 z 21.11.2007, s. 3).

(6) Dz.U. L 165 z 30.4.2004, s. 1.

ZAŁĄCZNIK i (Artykuł 1) WYKAZ METOD REFERENCYJNYCH Indeks Min. = minimalnie, Maks. = maksymalnie, załącznik = załącznik do przytoczonego rozporządzenia, SNF = sucha masa beztłuszczowa, LN = liczba nadtlenkowa, A = wygląd, F = smak, C = konsystencja, OLD = ogólna liczba drobnoustrojów, Bakt. Term. = liczba bakterii termofilnych, MS = państwo członkowskie, IDF = Międzynarodowa Federacja Mleczarska, ISO = Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna, IUPAC = Międzynarodowa Unia Chemii Czystej i Stosowanej, ADPI = Amerykański Instytut Produktów Mleczarskich, SCM = mleko zagęszczone słodzone, EMC = zagęszczone mleko lub śmietanka. CZĘŚĆ A Rozporządzenie Komisji Produkt Parametr Wartość graniczna (1) Metoda referencyjna Uwagi Rozporządzenie (WE) nr 2771/1999 — Składowanie w magazynach państwowych Masło niesolone Tłuszcz Min. 82 % m/m ISO 17189:2003|IDF 194:2003 Woda Do 16 % m/m ISO 3727–1:2001|IDF 80–1:2001 SNF Do 2 % m/m ISO 3727–2:2001|IDF 80–2:2001 Kwasowość tłuszczu 1,2 mmol/100g tłuszczu ISO 1740:2004|IDF 6:2004 LN (maks.) 0,3 meq tlenu/1 000 g tłuszczu ISO 3976:2006|IDF 74:2006 Uwaga 1 Bakterie z grupy coli Niewykrywalne w 1 g Załącznik X Uwaga 3 Tłuszcz niepochodzący z mleka Niewykrywalny poprzez analizę triglicerydów Załącznik XX Znaczniki sterolowe Niewykrywalne, beta-sitosterol ≤ 40 mg/kg Załącznik VIII Pozostałe znaczniki — wanilina Niewykrywalna Załącznik VI — ester etylowy kwasu karotenowego ≤ 6 mg/kg Załącznik VII — triglicerydy kwasu enantowego Niewykrywalny Załącznik V Charakterystyka sensoryczna Co najmniej 4 na 5 punktów dla A, F i C Załącznik iV Dyspersja w wodzie Co najmniej 4 punkty ISO 7586:1985|IDF 112A:1989 Rozporządzenie (WE) nr 2771/1999 — Prywatne składowanie Masło niesolone Tłuszcz Min. 82 % m/m ISO 17189:2003|IDF 194:2003 Woda Do 16 % m/m ISO 3727–1:2001|IDF 80–1:2001 SNF Do 2 % m/m ISO 3727–2:2001|IDF 80–2:2001 Rozporządzenie (WE) nr 2771/1999 — Prywatne składowanie Masło solone Tłuszcz Min. 80 % m/m ISO 17189:2003|IDF 194:2003 Woda Do 16 % m/m ISO 3727–1:2001|IDF 80–1:2001 SNF (z wyjątkiem soli) Do 2 % m/m ISO 3727–2:2001|IDF 80–2:2001 Sól Do 2 % m/m ISO 15648:2004|IDF 179:2004 Rozporządzenie (WE) nr 1898/2005, rozdział iI Masło niesolone Tłuszcz Min. 82 % m/m ISO 17189:2003|IDF 194:2003 Tłuszcz niepochodzący z mleka Załącznik XX Woda Do 16 % m/m ISO 3727–1 2001|IDF 80–1:2001 SNF Do 2 % m/m ISO 3727–2:2001|IDF 80–2:2001 Znaczniki: — sterole Zob. załącznik VIII Załącznik VIII — wanilina Zob. załącznik VI Załącznik VI — ester etylowy kwasu karotenowego Zob. załącznik VII Załącznik VII — triglicerydy kwasu enantowego Zob. załącznik V Załącznik V Rozporządzenie (WE) nr 1898/2005, rozdział iI Masło solone Tłuszcz Min. 80 % m/m ISO 17189:2003|IDF 194:2003 Tłuszcz niepochodzący z mleka Załącznik XX Woda Do 16 % m/m ISO 3727–1:2001|IDF 80–1:2001 SNF (z wyjątkiem soli) Do 2 % m/m ISO 3727–2:2001|IDF 80–2:2001 Sól Do 2 % m/m ISO 15648:2004|IDF 179:2004 Znaczniki: — sterole Zob. załącznik VIII Załącznik VIII — wanilina Zob. załącznik VI Załącznik VI — ester etylowy kwasu karotenowego Zob. załącznik VII Załącznik VII — triglicerydy kwasu enantowego Zob. załącznik V ZAŁĄCZNIK V Rozporządzenie (WE) nr 1898/2005, rozdział iI Koncentrat masła Tłuszcz Min. 99,8 % m/m IDF 24:1964 Woda i SNF Do 0,2 % m/m ISO 5536:2002|IDF 23:2002 (wilgoć) IDF 24:1964 (SNF) Kwasowość tłuszczu 1,2 mmol/100g tłuszczu ISO 1740:2004|IDF 6:2004 LN (maks.) 0,5 meq tlenu/1 000 g tłuszczu ISO 3976:2006|IDF 74:2006 Uwaga 1 Tłuszcz niepochodzący z mleka Brak Załącznik XX Smak Czysty Zapach Brak obcych zapachów Inne Brak środków zobojętniających, przeciwutleniaczy i środków konserwujących Znaczniki: — sterole Zob. załącznik VIII Załącznik VIII — wanilina Zob. załącznik VI Załącznik VI — ester etylowy kwasu karotenowego Zob. załącznik VII Załącznik VII — triglicerydy kwasu enantowego Zob. załącznik V Załącznik V Rozporządzenie (WE) nr 1898/2005, rozdział iI Śmietana Tłuszcz Min. 35 % m/m ISO 2450:1999|IDF 16 C:1987 Tłuszcz niepochodzący z mleka Załącznik XX Znaczniki: — sterole Zob. załącznik VIII Uwaga 2 — wanilina Zob. załącznik VI Załącznik VI — ester etylowy kwasu karotenowego Zob. załącznik VII Uwaga 2 — triglicerydy kwasu enantowego Zob. załącznik V Załącznik V Rozporządzenie (WE) nr 1898/2005, rozdział iII Koncentrat masła Tłuszcz Min. 96 % m/m Uwaga 2 Tłuszcz niepochodzący z mleka Załącznik XX SNF Do 2 % m/m Uwaga 2 Znaczniki: — stigmasterol (95 % m/m) 15 g/100 kg koncentratu masła Załącznik VIII — stigmasterol (85 % m/m) 17 g/100 kg koncentratu masła Załącznik VIII — triglicerydy kwasu enantowego 10,34 kg/t koncentratu masła Załącznik V — ester etylowy kwasu masłowego i stigmasterol — ester etylowy kwasu masłowego — stigmasterol: załącznik VIII Uwaga 2 — ester etylowy kwasu masłowego i triglicerydy kwasu enantowego — ester etylowy kwasu masłowego — triglicerydy kwasu enantowego: załącznik V Uwaga 2 lecytyna (E 322) Do 0,5 % m/m Uwaga 2 NaC1 Do 0,75 % m/m ISO 15648:2004|IDF 179:2004 Kwasowość tłuszczu 1,2 mmol/100g tłuszczu ISO 1740:2004|IDF 6:2004 LN (maks.) Do 0,5 meq tlenu/1 000 g tłuszczu ISO 3976:2006|IDF 74:2006 Uwaga 1 Smak Czysty Zapach Brak obcych zapachów Inne Brak środków zobojętniających, przeciwutleniaczy i środków konserwujących Rozporządzenie (WE) nr 1898/2005, rozdział iV Masło niesolone Tłuszcz Min. 82 % m/m ISO 17189:2003|IDF 194:2003 Woda Do 16 % m/m ISO 3727–1:2001|IDF 80–1:2001 SNF Do 2 % m/m ISO 3727–2:2001|IDF 80–2:2001 Rozporządzenie (WE) nr 1898/2005, rozdział iV Masło solone Tłuszcz Min. 80 % m/m ISO 17189:2003|IDF 194:2003 Woda Do 16 % m/m ISO 3727–1:2001|IDF 80–1:2001 SNF (z wyjątkiem soli) Do 2 % m/m ISO 3727–2:2001|IDF 80–2:2001 Sól Do 2 % m/m ISO 15648:2004|IDF 179:2004 Artykuł 9 i tytuł iI rozporządzenia (WE) nr 1255/1999 Ser wytworzony z mleka owczego i/lub koziego Mleko krowie < 1 % m/m Załącznik iX Rozporządzenie (EWG) nr 2921/90 Załącznik i — Kazeina kwasowa Woda Do 12,00 % m/m ISO 5550:2006|IDF 78:2006 Tłuszcz Do 1,75 % m/m ISO 5543:2004|IDF127:2004 Kwasowość wolna Do 0,30 ml 0,1 N roztworu NaOH/g ISO 5547:1978|IDF 91:1979 Rozporządzenie (EWG) nr 2921/90 Załącznik i — Kazeina podpuszczkowa Woda Do 12,00 % m/m ISO 5550:2006|IDF 78:2006 Tłuszcz Do 1,00 % m/m ISO 5543:2004|IDF 127:2004 Popiół Min. 7,50 % m/m ISO 5545:1978|IDF 90:1979 Rozporządzenie (EWG) nr 2921/90 Załącznik i — Kazeiniany Woda Do 6,00 % m/m ISO 5550:2006|IDF 78:2006 Białka mleka Min. 88,00 % m/m ISO 5549:1978|IDF 92:1979 Tłuszcz i popiół Do 6,00 % m/m ISO 5543:2004|IDF 127:2004 Popiół związany ISO 5544:1978|IDF 89:1979 Popiół ISO 5545:1978|IDF 90:1979 Rozporządzenie (EWG) nr 2921/90 Załącznik iI — Kazeina kwasowa Woda Do 10,00 % m/m ISO 5550:2006|IDF 78:2006 Tłuszcz Do 1,50 % m/m ISO 5543:2004|IDF 127:2004 Kwasowość wolna Do 0,20 ml 0,1 N roztworu NaOH/g ISO 5547:1978|IDF 91:1979 OLD (maks.) 30 000/g ISO 4833:2003 Uwaga 3 Bakterie z grupy coli Brak w 0,1 g Załącznik X Uwaga 3 Bakt. Term. (maks.) 5 000/g ISO 4833:2003 Uwaga 3 i 4 Rozporządzenie (EWG) nr 2921/90 Załącznik iI — Kazeina podpuszczkowa Woda Do 8,00 % m/m ISO 5550:2006|IDF 78:2006 Tłuszcz Do 1,00 % m/m ISO 5543:2004|IDF 127:2004 Popiół Min. 7,50 % m/m ISO 5545:1978|IDF 90:1979 OLD (maks.) 30 000/g ISO 4833:2003 Uwaga 3 Bakterie z grupy coli Brak w 0,1 g Załącznik X Uwaga 3 Bakt. Term. (maks.) 5 000/g ISO 4833:2003 Uwaga 3 i 4 Rozporządzenie (EWG) nr 2921/90 Załącznik iI — Kazeiniany Woda Do 6,00 % m/m ISO 5550:2006|IDF 78:2006 Białka mleka Min. 88,00 % m/m ISO 5549:1978|IDF 92:1979 Tłuszcz i popiół Do 6,00 % m/m ISO 5543:2004|IDF 127:2004 ISO 5544:1978|IDF 89:1979 lub ISO 5545:1978|IDF 90:1979 OLD (maks.) 30 000/g ISO 4833:2003 Uwaga 3 Bakterie z grupy coli Brak w 0,1 g Załącznik X Uwaga 3 Bakt. Term. (maks.) 5 000/g ISO 4833:2003 Uwaga 3 i 4 Rozporządzenie (EWG) nr 2921/90 Załącznik iII — Kazeiniany Woda Do 6,00 % m/m ISO 5550:2006|IDF 78:2006 Białka mleka Min. 85,00 % m/m ISO 5549:1978|IDF 92:1979 Tłuszcz Do 1,50 % m/m ISO 5543:2004|IDF 127:2004 Laktoza Do 1,00 % m/m ISO 5548:2004|IDF 106:2004 Popiół Do 6,50 % m/m ISO 5544:1978|IDF 89:1979 lub ISO 5545:1978|IDF 90:1979 OLD (maks.) 30 000/g ISO 4833:2003 Uwaga 3 Bakterie z grupy coli Brak w 0,1 g Załącznik X Uwaga 3 Bakt. Term. (maks.) 5 000/g ISO 4833:2003 Uwaga 3 i 4 Rozporządzenie (WE) nr 2799/1999 Mieszanki paszowe i odtłuszczone mleko w proszku (OMP) (do stosowania w paszach) Woda (kwasowa maślanka w proszku) Do 5 % m/m Załącznik XIX Białko 31,4 % m/m (min.) suchej substancji beztłuszczowej ISO 8968–1|2|3:2001|IDF 20–1|2|3:2001 Woda (OMP) Do 5 % m/m ISO 5537:2004|IDF 26:2004 Tłuszcze (OMP) Do 11 % m/m ISO 1736:2000|IDF 9C:1987 Serwatka podpuszczkowa (OMP) Brak Załącznik XIII Uwaga 6 Skrobia (OMP) Brak Załącznik XVII Woda (mieszanki) Do 5 % m/m substancji beztłuszczowej ISO 5537:2004|IDF 26:2004 Tłuszcz (mieszanki) Dyrektywa Komisji 84/4/EWG (Dz.U. L 15 z 18.1.1984, s. 29) Serwatka podpuszczkowa (mieszaniny) Brak Załącznik XIII Zawartość OMP (w produkcie końcowym) Min. 50 % m/m Załącznik XVI Tłuszcz (w produkcie końcowym) Min. 2,5 % m/m lub 5 % m/m Dyrektywa Komisji 84/4/EWG (Dz.U. L 15 z 18.1.1984, s. 29) Uwaga 7 Skrobia (w produkcie końcowym) Min. 2 % m/m Załącznik XVII Uwaga 8 Miedź (w produkcie końcowym) 25 ppm Dyrektywa Komisji 78/633/EWG (Dz.U. L 206 z 26.7.1987, s. 43) Rozporządzenie (WE) nr 214/2001 OMP (suszone rozpryskowo) Tłuszcz Do 1,0 % m/m ISO 1736:2000|IDF 9C:1987 Białko 31,4 % (2)m/m (min.) suchej substancji beztłuszczowej ISO 8968–1/2:2001|IDF 20–1/2:2001 Woda Do 3,5 % m/m ISO 5537:2004|IDF 26:2004 Kwasowość Do 19,5 ml 0,1 N NaOH, 10 g suchej masy beztłuszczowej ISO 6091:1980|IDF 86:1981 Mleczany Do 150 mg/100 g suchej masy beztłuszczowej ISO 8069:2005|IDF 69:2005 Fosfataza Negatywny ISO 11816–1:2006|IDF 155–1:2006 Wskaźnik nierozpuszczalności Do 0,5 ml w temp. 24 °C ISO 8156:2005|IDF 129:2005 Cząstki przypalone Krążek A lub B (15,0 mg) ADPI (1990) OLD 40 000/g ISO 4833:2003 Uwaga 3 Bakterie z grupy coli Negatywny/ 0,1 g Załącznik X Uwaga 3 Maślanka Negatywny Załącznik XIV Serwatka podpuszczkowa Negatywny Załącznik XII Serwatka kwasowa Negatywny Uwaga 2 Antybiotyki Załącznik XV

CZĘŚĆ B Metody referencyjne wymienione w części B mogą być stosowane do analizowania produktów objętych każdym z rozporządzeń wymienionych w kolumnie 1. Rozporządzenie Komisji Produkt Kod CN Parametr Wartość graniczna Metoda referencyjna Uwagi Rozporządzenie (EWG) nr 2658/87 Rozporządzenie (WE) nr 2535/2001 Rozporządzenie (WE) nr 1282/2006 Mleko i śmietana niezagęszczone ani niezawierające dodatku cukru lub innego środka słodzącego 0401 Tłuszcz (≤ 6 % m/m) Obowiązują wartości graniczne określone w opisie do kodu CN dla określonego produktu, dodatkowo wymienionego, gdzie stosowne, w rozporządzeniu Komisji (EWG) nr 3846/87 (Dz.U. L 366 z 24.12.1987, s. 1) część 9 nomenklatury wywozowej lub w rozporządzeniu (WE) nr 2535/2001 (Dz.U. L 341 z 22.12.2001, s. 29) ISO 1211:2001|IDF 1D:1996 Tłuszcz (> 6 % m/m) ISO 2450:1999|IDF 16C:1987 Mleko i śmietana zagęszczone lub zawierające dodatek cukru albo innego środka słodzącego 0402 Tłuszcze (w postaci płynnej) ISO 1737:1999|IDF 13C:1987 Tłuszcze (w postaci stałej) ISO 1736:2000|IDF 9C:1987 Białko ISO 8968–1|2|3:2001|IDF 20–1|2|3:2001 Sacharoza (zawartość normalna) ISO 2911:2004|IDF 35:2004 Sacharoza (zawartość niska) Uwaga 2 Substancje stałe (SCM) ISO 6734:1989|IDF 15B:1991 Substancje stałe (EMC) ISO 6731:1989|IDF 21B:1987 Woda (mleko w proszku) ISO 5537:2004|IDF 26:2004 Woda (śmietana w proszku) Załącznik XVIII Maślanka, sfermentowane lub zakwaszone mleko i śmietana, zagęszczone lub niezagęszczone, zawierające dodatek cukru lub innego środka słodzącego 0403 Tłuszcz ISO 1211:2001|IDF 1D:1996 ISO 1736:2000|IDF 9C:1987 ISO 2450:1999|IDF 16 C:1987 ISO 7208:1999|IDF 22B:1987 ISO 8262–3:2005|IDF 124–3:2005 Białko ISO 8968–1|2|3:2001|IDF 20–1|2|3:2001 Sacharoza (zawartość normalna) ISO 2911:2004|IDF 35:2004 Sacharoza (zawartość niska) Uwaga 2 Woda (kwasowa maślanka w proszku) Załącznik XIX Woda (słodka maślanka w proszku) ISO 5537:2004|IDF 26:2004 Substancje stałe (inne produkty) Metody zatwierdzone przez właściwe władze Serwatka, zagęszczona lub niezagęszczona albo zawierająca lub niezawierająca dodatku cukru lub innego środka słodzącego; produkty składające się ze składników naturalnego mleka 0404 Tłuszcz ISO 1736:2000|IDF 9C:1987 ISO 2450:1999|IDF 16C:1987 ISO 7208:1999|IDF 22B:1987 Białko ISO 8968–1|2|3:2001|IDF 20–1|2|3:2001 Sacharoza (zawartość normalna) ISO 2911:2004|IDF 35:2004 Sacharoza (zawartość niska) Uwaga 2 0404 90 Białko ISO 8968 1/2 2001|IDF 20–1/2:2001 Woda IDF 21B:1987 Substancje stałe ISO 6734:1989|IDF 15B:1991 (Produkty zagęszczone) ISO 6731:1989|IDF 21B:1987 Masło i pozostałe tłuszcze otrzymane z mleka; produkty mleczarskie do smarowania 0405 Tłuszcz (jeżeli ≤ 85 % m/m) ISO 17189:2003|IDF 194:2003 Masło Woda ISO 3727–1:2001|IDF 80–1:2001 SNF ISO 3727–2:2001|IDF 80–2:2001 NaCl ISO 15648:2004|IDF 179:2004 Tłuszcz (jeżeli > 99 % m/m) IDF 24:1964 Bezwodny tłuszcz mleczny Woda (jeżeli tłuszcze < 99 % m/m) ISO 5536:2002|IDF 23:2002 Ser i twaróg 0406 Tłuszcz ISO 1735:2004|IDF 5:2004 Substancje stałe ISO 5534:2004|IDF 4:2004 Substancje stałe (Ricotta) ISO 2920:2004|IDF 58:2004 NaCl ISO 5943:2006|IDF 88:2006 Laktoza ISO 5765–1/2:2002|IDF 79–1/2:2002 Rozporządzenie (EWG) nr 2658/87. Mieszanki paszowe 2309 Laktoza Załącznik XI Uwagi do wykazu metod referencyjnych Unii Europejskiej Uwaga 1: Oddzielenie tłuszczu mlecznego zgodnie z opisem zawartym w iSO 1740:1991 (ochrona przed światłem). Uwaga 2: Nie określono metody referencyjnej. Metody zatwierdzone przez właściwe władze. Uwaga 3: Próbkę należy przygotować zgodnie z normą ISO 8261:2001|IDF 122:2001. Uwaga 4: Inkubacja w ciągu 48 godzin w temp. 55 °C, należy podjąć działania w celu zapobieżenia wysuszeniu podłoża hodowli. Uwaga 5: % m/m SNF = % m/m substancji stałych — % m/m tłuszczu. Uwaga 6: Dyrektywa Komisji 84/4/EWG. Uwaga 7: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2799/1999 (Dz.U. L 340 z 31.12.1999, s. 3-27). Uwaga 8: Dyrektywa Komisji 78/633/EWG. (1) Bez uszczerbku dla wymogów zamieszczonych w określonym rozporządzeniu. (2) Z dniem 1 września 2009 r. minimalna zawartość białka wynosiłaby 34 %.

ZAŁĄCZNIK II (Artykuł 3) OCENA ZGODNOŚCI PARTII TOWARU Z PRAWNIE OBOWIĄZUJĄCĄWARTOŚCIĄ GRANICZNĄ 1. ZASADA W przypadkach gdy w odnośnym prawodawstwie podane są szczegółowe procedury dotyczące pobierania próbek, procedur tych należy przestrzegać. We wszystkich pozostałych przypadkach wykorzystuje się próbkę spośród co najmniej 3 próbek pobranych wyrywkowo z partii towaru przedłożonej do kontroli. Dopuszcza się przygotowanie próbki złożonej. Otrzymany wynik jest porównywany z prawnie obowiązującymi wartościami granicznymi poprzez obliczenie przedziału ufności wynoszącego 95 % jako podwójnego odchylenia standardowego, przy czym odnośne odchylenie standardowe zależy od tego, czy 1) metoda jest zwalidowana w drodze współpracy międzynarodowej z uwzględnieniem wartości σr i σR, lub 2) w przypadku walidacji wewnętrznej, czy obliczono odtwarzalność wewnętrzną. Wspomniany przedział ufności będzie wówczas równy niepewności pomiaru danego wyniku. 2. METODA JEST ZWALIDOWANA W DRODZE WSPÓŁPRACY MIĘDZYNARODOWEJ W tym przypadku odchylenie standardowe powtarzalności σr oraz odchylenie standardowe odtwarzalności σR zostały określone, a laboratorium jest w stanie wykazać zgodność z cechami wydajności zwalidowanej metody. Należy obliczyć średnią arytmetyczną liczby n powtórzonych pomiarów. Należy obliczyć niepewność rozszerzoną (k = 2) dla ze wzoru Jeżeli wynik końcowy x pomiaru jest obliczany przy użyciu wzoru w postaci x = y 1 + y 2, x = y 1 – y2, x = y 1. y2 lub x = y 1 / y 2, w takich przypadkach należy przestrzegać normalnych procedur łączenia odchyleń standardowych. Partia towaru jest uznana za niezgodną z górną prawnie obowiązującą wartością graniczną UL, jeżeli ; w przeciwnym razie jest ona uznana za zgodną z UL. Partia towaru jest uznana za niezgodną z dolną prawnie obowiązującą wartością graniczną LL, jeżeli w przeciwnym razie jest ona uznana za zgodną z LL. 3. WALIDACJA WEWNĘTRZNA UWZGLĘDNIAJĄCA OBLICZENIE WEWNĘTRZNEGO ODCHYLENIA STANDARDOWEGO ODTWARZALNOŚCI W przypadkach gdy stosowane są metody nieokreślone w niniejszym rozporządzeniu, a miary precyzji nie zostały ustanowione, należy przeprowadzić walidację wewnętrzną. We wzorach na obliczenie niepewności rozszerzonej U niezbędne jest zastosowanie wewnętrznego odchylenia standardowego powtarzalności sir oraz wewnętrznego odchylenia standardowego odtwarzalności siR zamiast, odpowiednio, σr i σ R . Zasady podejmowania decyzji określa pkt 1. Jeżeli jednak partia towaru zostanie uznana za niezgodną z prawnie obowiązującą wartością graniczną, pomiary należy powtórzyć przy użyciu metody określonej w niniejszym rozporządzeniu oraz w oparciu o decyzję podjętą zgodnie z pkt 1.

ZAŁĄCZNIK III (Artykuł 4) OCENA OSÓB OCENIAJĄCYCH I WIARYGODNOŚĆ WYNIKÓW ANALIZ SENSORYCZNYCH Jeżeli wykorzystywane są metody oceny punktowej (norma IDF 99C:1997), stosuje się poniższe procedury. A. OKREŚLENIE „WSKAŹNIKA POWTARZALNOŚCI” Co najmniej dziesięć próbek zostanie poddanych analizie jako ślepe duplikaty przez osobę oceniającą w okresie 12 miesięcy. Zazwyczaj będzie się to odbywać w czasie kilku sesji. Wyniki dla poszczególnych cech produktu są oceniane z zastosowaniem poniższego wzoru: gdzie: wI : wskaźnik powtarzalności, xi1 : wynik (liczba punktów) pierwszej oceny próbki xi, xi2 : wynik (liczba punktów) drugiej oceny próbki xi, n : liczba próbek, Oceniane próbki powinny odzwierciedlać szeroki zakres jakości. Wartość wI nie powinna przekroczyć 1,5 (w skali pięciopunktowej). B. OKREŚLENIE „WSKAŹNIKA ODCHYLEŃ” Wskaźnik ten powinien być wykorzystywany w celu sprawdzenia, czy osoba oceniająca wykorzystuje dla oceny jakości tę samą skalę, co doświadczona grupa osób oceniających. Punkty otrzymane przez osobę oceniającą są porównywane ze średnią punktów otrzymanych przez grupę osób oceniających. Do oceny wyników ma zastosowanie poniższy wzór: gdzie: xi1; xi2 : zob. część A) ; : średni wynik grupy osób oceniających, odpowiednio w pierwszej i drugiej ocenie próbki xi, n : liczba próbek (co najmniej dziesięć na 12 miesięcy). Oceniane próbki powinny odzwierciedlać szeroki zakres jakości. Wartość DI nie powinna przekroczyć 1,5 (w skali pięciopunktowej). Państwa członkowskie są zobowiązane do powiadamiania Komisji o wszelkich trudnościach napotkanych podczas stosowania niniejszej procedury. Jeżeli stwierdzi się, że poszczególne osoby oceniające przekroczyły wartość graniczną wynoszącą 1,5 dla wskaźników odchyleń lub powtarzalności, ekspert (eksperci) ze strony właściwych władz zobowiązany jest (zobowiązani są) do przeprowadzenia przynajmniej jednej wyrywkowej „ponownej kontroli” wydajności na próbkach ocenionych przez te osoby w ciągu ostatnich kilku tygodni, lub do przeprowadzenia przynajmniej jednej „połączonej” kontroli z udziałem tych osób oceniających. Do podjęcia decyzji co do dalszego korzystania z usług tych osób niezbędny jest ścisły monitoring. Ustalenia należy dokumentować i zachować jako dowód działań następczych. C) PORÓWNANIE WYNIKÓW OTRZYMANYCH W RÓŻNYCH REGIONACH PAŃSTWA CZŁONKOWSKIEGO I W RÓŻNYCH PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH Gdzie stosowne, badanie należy zorganizować co najmniej raz w roku w celu porównania wyników otrzymanych przez osoby oceniające w różnych regionach. Jeżeli stwierdza się występowanie znacznych różnic, powinny zostać podjęte konieczne kroki w celu zidentyfikowania przyczyn oraz uzyskania porównywalnych wyników. Państwa członkowskie mogą organizować badania w celu porównania wyników otrzymanych przez ich własne osoby oceniające oraz osoby oceniające z sąsiednich państw członkowskich. Znaczące różnice powinny prowadzić do pogłębionego badania w celu uzyskania porównywalnych wyników. Państwa członkowskie powinny powiadomić Komisję o wynikach tych porównań.

ZAŁĄCZNIK IV (Artykuł 4) SENSORYCZNA OCENA MASŁA 1. ZAKRES Celem niniejszej procedury w zakresie sensorycznej oceny masła jest ustalenie jednolitej metody stosowanej we wszystkich państwach członkowskich. W celu uzyskania dalszych szczegółów zob. norma międzynarodowa IDF dla mleka i przetworów mlecznych, IDF 99 — części 1, 2, 3, dotyczące oceny sensorycznej. 2. DEFINICJE „Ocena sensoryczna” oznacza badanie właściwości produktu za pomocą narządów zmysłu. „Zespół oceniający” oznacza grupę wybranych osób oceniających, które podczas przeprowadzania oceny nie mają możliwości komunikowania się między sobą oraz nie mają możliwości wywierania wpływu jedna na drugą. „Osoba oceniająca” jest określona jako osoba wybrana z powodu jej predyspozycji do przeprowadzenia badania sensorycznego. Osoba oceniająca tego rodzaju może mieć ograniczone doświadczenie. „Biegła osoba oceniająca” jest określona jako osoba o wysokiej wrażliwości sensorycznej oraz doświadczeniu w zakresie metodologii sensorycznej, która jest w stanie dokonać spójnej i wiarygodnej oceny sensorycznej rozmaitych produktów. Osoba oceniająca tego rodzaju musi być obdarzona dobrą długoterminową pamięcią sensoryczną. „Ocena punktowa” oznacza sensoryczną ocenę przeprowadzaną przez zespół oceniający, przy użyciu skali numerycznej. Należy stosować nomenklaturę dotyczącą wad. „Stopniowanie” oznacza klasyfikację jakościową, przeprowadzaną w oparciu o ocenę punktową. „Dokumenty kontroli”: dokumenty używane do rejestrowania indywidualnych punktacji dla każdej cechy oraz końcowej klasy produktu. (Dokument ten może zostać również wykorzystany do rejestrowania składu chemicznego). 3. PRACOWNIA ANALIZY SENSORYCZNEJ W celu uzyskania dalszych szczegółów zob. ISO 8589 i ISO/DIS 22935–2 | IDF 99–2 ust. 7. Należy podjąć środki ostrożności, aby osoby oceniające znajdujące się w pracowni analizy sensorycznej nie były poddawane oddziaływaniu czynników zewnętrznych. Pracownia analizy sensorycznej musi być wolna od obcych zapachów i łatwa do utrzymania w czystości. Ściany muszą być w jasnym kolorze i nie mogą odbijać światła. Pracownia analizy sensorycznej oraz jej oświetlenie nie mogą wywierać wpływu na właściwości ocenianych produktów. Pomieszczenie musi być kontrolowane termostatycznie, aby umożliwić utrzymywanie stałej temperatury masła. Masło w czasie stopniowania powinno mieć temp. 12 °C (±2 °C). 4. WYBÓR OSÓB OCENIAJĄCYCH Osoba oceniająca musi mieć dobrą znajomość produktów z masła oraz posiadać kwalifikacje do przeprowadzenia stopniowania sensorycznego. Jej kwalifikacje powinny być regularnie kontrolowane (co najmniej raz w roku) przez właściwe władze. 4.1. Aby zapoznać się ze szczegółami dotyczącymi ogólnych wymogów i badań przesiewowych, które można stosować przed oficjalnym korzystaniem z usług nowej osoby oceniającej, należy zapoznać się z normą ISO/DIS 22935–1 | IDF 99–1 ust. 4 (rekrutacja) i ust. 5.1 Niezbędne jest, aby szkolenie było ciągłe, a sesje ogólne odbywały się regularnie. W sprawie informacji dotyczących szkolenia zespołu oceniającego, zob. ISO 8586–1. 4.2. Szkolenie wstępne powinno obejmować następujące zagadnienia: — ogólna teoria oraz praktyczne znaczenie oceny sensorycznej, — metody, skale i opis wrażeń sensorycznych, — wykrywanie i rozpoznawanie cech sensorycznych oraz określona terminologia sensoryczna, — podstawowe szkolenie w zakresie produkcji masła, — zwalidowane materiały referencyjne i próbki, mające za zadanie pomóc osobie oceniającej zidentyfikowanie określonych smaków i intensywności smaku danego produktu. 5. WYMOGI DOTYCZĄCE ZESPOŁU OCENIAJĄCEGO Liczba osób oceniających w zespole powinna być nieparzysta i wynosić co najmniej trzy osoby. Większość z nich muszą stanowić pracownicy zatrudnieni przez właściwe władze bądź upoważnione osoby niezatrudnione w branży mleczarskiej. Kierownik zespołu oceniającego jest odpowiedzialny za całą procedurę i może brać udział w pracach zespołu. Aby zapewnić jak najlepsze wykonanie zadania przez uczestników oceny, przed jej podjęciem należy uwzględnić szereg czynników: — uczestnicy nie mogą cierpieć na żadną chorobę, która mogłaby wpłynąć na ich sprawność. W razie wystąpienia takiego przypadku dana osoba oceniająca powinna zostać zastąpiona w zespole przez inną osobę, — uczestnicy muszą punktualnie przystąpić do oceny i upewnić się, że mają wystarczająco dużo czasu na jej wykonanie, — uczestnicy nie mogą używać substancji o silnym zapachu, takich jak perfumy, płyny po goleniu, dezodoranty itd., jak również powinni unikać spożywania aromatycznych (np. mocno przyprawionych) pokarmów itd., — uczestnicy nie mogą palić ani jeść, nie mogą również pić niczego poza wodą na pół godziny przed rozpoczęciem oceny. 6. PRZEPROWADZENIE OCENY Wszystkie osoby oceniające powinny uczestniczyć w regularnych pracach zespołu oceniającego w celu utrzymania kwalifikacji. Częstotliwość będzie uzależniona od ilości masła oraz wydajności; tam gdzie jest to możliwe, w miesiącu powinna odbywać się co najmniej jedna sesja zespołu oceniającego. Wysokie rangą osoby oceniające powinny brać udział w kilku sesjach zespołów oceniających w ciągu roku i, jeżeli istnieje taka możliwość, co najmniej raz na kwartał. 7. POBIERANIE PRÓBEK ORAZ PRZYGOTOWANIE PRÓBKI Niezbędne jest, aby tożsamość próbek była ukryta podczas przeprowadzania oceny, aby uniknąć wszelkiego potencjalnego wpływu na wyniki badania. Próbki powinny być kodowane. Należy to zorganizować przed przystąpieniem do oceny. Wymagane jest aby temperatura masła podczas transportu do pracowni analizy sensorycznej była stabilna (6 °C ± 2 °C). W przypadku gdy ocena sensoryczna przeprowadzana jest w chłodni składowej, próbkę pobiera się za pomocą próbnika do masła. Jeżeli ocena sensoryczna przeprowadzana jest w miejscu innym niż chłodnia składowa, należy pobrać próbkę o masie co najmniej 500 g. W trakcie oceny masło powinno mieć temp. 12 °C (±2 °C) (uwaga: w normie ISO/DIS 22935–2 | IDF 99–2 temperatura wymagana do oceny masła wynosi 14 °C ± 2 °C). Za wszelką cenę należy unikać dużych odchyleń od tych wartości temperatury. 8. OCENA WARTOŚCI DLA KAŻDEJ CECHY 8.1. Przy ocenie sensorycznej należy uwzględnić trzy cechy: wygląd, konsystencję oraz smak. „Wygląd” wiąże się z następującymi cechami: kolor, widoczna czystość, brak zanieczyszczeń fizycznych, brak porostu pleśni oraz jednolita dyspersja w wodzie. Dyspersję w wodzie bada się zgodnie z normą IDF 112A/1989. „Konsystencja” wiąże się z następującymi cechami: zwartość, struktura oraz twardość. Smarowność może być monitorowana przy użyciu środków fizycznych, gdyby takie było życzenie któregokolwiek z państw członkowskich w celu zaspokojenia wymagań klientów. Komisja może podjąć w przyszłości decyzję w sprawie ujednolicenia metodologii. „Zwartość” to termin odnoszący się do spoistości produktu w czasie jego spożywania. Ma ona zazwyczaj związek z twardością i smarownością, powinna też być jednolita w obrębie całej porcji produktu. Cecha ta ma ścisły związek ze strukturą i stanowi zdolność produktu do utrzymania się pod własnym ciężarem. Zwartość wykazywana jest jako opór stawiany podczas krojenia produktu i może być zmierzona mechanicznie, jak również za pośrednictwem ust i palców. „Smak” jest cechą charakterystyczną odczuwaną w ustach, przede wszystkim za pośrednictwem kubków smakowych języka. „Aromat” jest cechą charakterystyczną odczuwaną za pośrednictwem nosa i zmysłu węchu. Znaczne odchylenie od zalecanej temperatury uniemożliwia przeprowadzenie wiarygodnej oceny konsystencji oraz smaku. Temperatura jest parametrem najwyższej wagi. Jeżeli temperatura jest poza zalecanym zakresem, stopniowanie masła należy przełożyć na inny termin. 8.2. Sensoryczna ocena każdej cechy musi być przeprowadzona oddzielnie. Ocena punktowa musi być dokonana zgodnie z tabelą 1. 8.3. Dla celu osiągnięcia jednolitości w ocenie punktowej może być wskazane, aby osoby oceniające, przed rozpoczęciem przeprowadzania oceny, wspólnie przyznały punkty dla jednej lub większej ilości próbek odniesienia za ich wygląd, konsystencję i smak. 8.4. Ocena punktowa dopuszczalności przedstawia się, jak następuje: Zob. część 7 — Nomenklatura oraz opis kryteriów odnoszących się do punktów w czasie dokonywania oceny punktowej. Ocena maksymalna Ocena wymagana Wygląd 5 4 Konsystencja 5 4 Smak/aromat 5 4 — W przypadku gdy nie zostaje uzyskana wymagana liczba punktów, należy koniecznie podać opis wady. — Liczba punktów przyznanych przez każdą z osób oceniających dla każdej cechy musi zostać zarejestrowana w dokumencie kontroli. — Produkt zostaje dopuszczony bądź odrzucony w oparciu o decyzję większości. — Przypadki, w których różnice między indywidualną oceną punktową dla każdej cechy są większe niż wartości mieszczące się między sąsiednimi punktami, nie powinny występować często (nie częściej niż raz na 20 próbek). W przeciwnym przypadku kierownik zespołu oceniającego powinien sprawdzić kompetencje danego zespołu. 9. NADZÓR Kierownik zespołu oceniającego, który musi być pracownikiem właściwych władz i może być członkiem zespołu, jest zobowiązany do ponoszenia ogólnej odpowiedzialności za całą procedurę. Musi on rejestrować indywidualnie przyznane wyniki dla każdej cechy w dokumencie kontrolnym oraz uwierzytelniać dopuszczenie bądź odrzucenie produktu. 10. NOMENKLATURA Zob. dołączona tabela 2. 11. ODNIESIENIE FIL-IDF 99C:1997 Sensoryczna ocena produktów mleczarskich w drodze oceny punktowej — Metoda referencyjna ISO/DIS 22935 | IDF 99 Międzynarodowa norma dla mleka i przetworów mlecznych — Analiza sensoryczna — Części 1–3 ISO 8586–1 Analiza sensoryczna — Ogólne wytyczne wyboru, szkolenia i monitorowania oceniających — Część 1 ISO 8589 Analiza sensoryczna — Ogólne wytyczne dotyczące projektowania pracowni analizy sensorycznej FIL-IDF 112A:1989 Masło — Oznaczanie wartości dyspersji w wodzie Tabela 1 Punktowa ocena masła Wygląd Konsystencja Smak i aromat Punkty Nr (1) Uwagi Punkty (klasa jakości) Nr (1) Uwagi Punkty (klasa jakości) Nr (1) Uwagi 5 Bardzo dobry idealny rodzaj najwyższa jakość (równomiernie suche) 5 Bardzo dobra idealny rodzaj najwyższa jakość (dobrze smarowne) 5 Bardzo dobry idealny rodzaj najwyższa jakość (absolutnie czysty, najlepszy aromat) 4 Dobry (2) bez wyraźnych wad 4 17 18 Dobra (2) twarde miękkie 4 Dobry (2) bez wyraźnych wad 3 1 2 3 4 5 6 7 8 Odpowiedni (niewielkie wady) luźne (niezwiązane), wilgotne niejednorodne, dwukolorowe smugowate nakrapiane, marmurkowe plamiste oddzielony olej przebarwione słaba, luźna struktura 3 14 15 16 17 18 Odpowiednia (niewielkie wady) kruche, łamliwe, rozpadające się ciastowate, ciągnące się, maziste lepkie twarde miękkie 3 21 22 25 27 33 34 35 Odpowiedni (niewielkie wady) nieczysty obcy smak kwaśny smak gotowania, smak spalenizny smak paszy niedelikatny, gorzki nadmiernie słony 2 1 3 4 5 6 10 11 12 Zły (wyraźne wady) luźne (niezwiązane), wilgotne smugowate nakrapiane, marmurkowe plamiste oddzielony olej zanieczyszczenia zapleśniałe nierozpuszczona sól 2 14 15 16 17 18 Zła (wyraźne wady) kruche, łamliwe, rozpadające się ciastowate, ciągnące się, maziste klejące się twarde miękkie 2 21 22 23 25 32 33 34 35 36 38 Zły (wyraźne wady) nieczysty obcy smak zatęchły kwaśny posmak utlenienia, smak metaliczny smak paszy niedelikatny, gorzki nadmiernie słony zatęchły, zgniły smak chemikaliów 1 1 3 4 5 6 7 9 10 11 12 Bardzo zły (mocne wady) luźne (niezwiązane), wilgotne smugowate nakrapiane, marmurkowe plamiste oddzielony olej przebarwione granulowate zanieczyszczenia zapleśniałe nierozpuszczona sól 1 14 15 16 17 18 Bardzo zła (mocne wady) kruche, łamliwe, rozpadające się ciastowate, ciągnące się, maziste lepkie twarde miękkie 1 22 24 25 26 28 29 30 31 32 34 35 36 37 38 Bardzo zły (mocne wady) obcy smak smak serowy, sera twarogowego kwaśny drożdżowy smak pleśni zjełczały oleisty, rybi łojowaty posmak utlenienia, smak metaliczny niedelikatny, gorzki nadmiernie słony zatęchły, zgniły słodowy smak chemikaliów

Tabela 2 Wykaz wad masła I. Wygląd 1. luźne (niezwiązane), wilgotne 2. niejednorodne, dwukolorowe 3. smugowate 4. nakrapiane, marmurkowe 5. plamiste 6. oddzielony olej 7. przebarwione 8. słabe (luźna struktura) 9. granulowane 10. zanieczyszczenia 11. zapleśniałe 12. nierozpuszczona sól II. Konsystencja 14. kruche, łamliwe, rozpadające się 15. ciastowate, ciągnące się, maziste 16. lepkie 17. twarde 18. miękkie III. Smak i aromat 20. bez smaku 21. nieczysty (3) 22. obcy smak 23. zatęchły 24. smak serowy, sera twarogowego 25. kwaśny 26. drożdżowy 27. a) smak gotowania b) smak spalenizny 28. smak pleśni 29. zjełczały 30. oleisty, rybi 31. łojowaty 32. a) posmak utlenienia b) smak metaliczny 33. smak paszy 34. niedelikatny, gorzki 35. nadmiernie słony 36. zatęchły, zgniły 37. słodowy 38. smak chemikaliów (1) Tabela 2. (2) Wady wymienione pod oceną „dobrą” stanowią jedynie bardzo drobne odchylenia od idealnego rodzaju. (3) Określenie to powinno być wykorzystywane jak najrzadziej i wyłącznie wówczas, gdy wada nie może być dokładniej opisana.

ZAŁĄCZNIK V (Artykuł 5) OZNACZANIE ZAWARTOŚCI TRIGLICERYDÓW KWASU ENANTOWEGO W MAŚLE, BEZWODNYM TŁUSZCZU MLECZNYM I ŚMIETANIE W DRODZE GAZOWO-CHROMATOGRAFICZNEJ ANALIZY TRIGLICERYDÓW 1. ZAKRES Niniejsza metoda określa metodę oznaczania zawartości triglicerydów kwasu enantowego w bezwodnym tłuszczu mlecznym, maśle i śmietanie. 2. POJĘCIA I DEFINICJA Zawartość kwasu enantowego: zawartość triglicerydów kwasu enantowego określona w drodze procedury wyszczególnionej w niniejszej metodzie. Uwaga: Zawartość kwasu enantowego wyrażona jest w kg na tonę produktu w przypadku bezwodnego tłuszczu mlecznego i masła, natomiast w przypadku śmietany wyrażona jest w kg na tonę tłuszczu mlecznego. 3. ZASADA Tłuszcz mleczny ekstrahuje się z różnych produktów zgodnie z normą ISO 14156 | IDF 172:2001. Oznaczanie ilościowe zawartości triglicerydów kwasu enantowego w wyekstrahowanym tłuszczu przeprowadza się w drodze chromatografii gazowej (GC) na kolumnach kapilarnych. Wynik otrzymany dla danej próbki jest poddawany ocenie poprzez odniesienie do triglicerydów kwasu kapronowego jako wzorca wewnętrznego. Uwaga: Stwierdzono, że tributyryna również stanowi zadowalający wzorzec wewnętrzny. 4. ODCZYNNIKI Należy używać wyłącznie odczynników o uznanej klasie analitycznej. 4.1. n-heksan 4.2. Wzorcowe triglicerydy kwasu kapronowego o czystości co najmniej 99 % 4.3. Wzorcowe triglicerydy kwasu enantowego o czystości co najmniej 99 % 4.4. Bezwodny siarczan sodu (Na2SO4). 5. APARATURA Typowe wyposażenie laboratoryjne, w szczególności: 5.1. Waga analityczna o dokładności do 1 mg 5.2. Kolby miarowe poj. 10 ml i 20 ml 5.3. Probówki wirówkowe poj. 30 ml 5.4. Wyparka obrotowa 5.5. Piec umożliwiający utrzymanie temp. 50 °C ± 5 °C 5.6. Sączki papierowe o średniej porowatości, o średnicy ok. 15 cm Sprzęt do chromatografii gazowej 5.7.1. Chromatograf gazowy wyposażony w dozownik z podziałem/bez podziału strumienia (ang. split/splitless) lub nakolumnowy (ang. on-column) oraz detektor płomieniowo-jonizacyjny (FID) Kolumna do GC z fazą stacjonarną, którą z powodzeniem użyto do rozdzielenia triglicerydów (100 % dimetylopolisiloksanu lub 5 % fenylu–95 % metylopolisiloksanu). Wybrać fazę stacjonarną, długość kolumny (4–15 m), średnicę wewnętrzną (0,22–0,50 mm) oraz grubość warstwy (0,12 μm lub grubsza), biorąc pod uwagę doświadczenie w pracy laboratoryjnej oraz zastosowany system wprowadzania. W każdym przypadku wybrana kolumna powinna prowadzić zarówno do uzyskania całkowitego oddzielenia piku rozpuszczalnika od piku triglicerydów kwasu kapronowego, jak i umożliwić rozróżnienie na linii podstawowej pików triglicerydów kwasu kapronowego i enantowego. Przykłady stosownych warunków zamieszczono poniżej. 5.7.2.1. Przykład stosownych warunków z wykorzystaniem dozownika z podziałem strumienia: — gaz nośny: hel — ciśnienie w głowicy kolumny: 100 KPa — kolumna: kolumna ze stopionej krzemionki o długości 12 m, średnicy wewnętrznej 0,5 mm i grubości warstwy 0,1 μm — faza stacjonarna: 100 % dimetylopolisiloksanu lub 5 % fenylu–95 % dimetylopolisiloksanu (np. HT5) — temperatura kolumny: temperatura początkowa 130 °C, utrzymana przez 1 minutę, podwyższana stopniowo o 20 °C/min. do 260 °C, a następnie podwyższana stopniowo o 30 °C/min. do 360 °C; utrzymać przez 10 minut w temp. 360 °C — temperatura detektora: 370 °C — temperatura dozownika: 350 °C — stosunek podziału 1:30 — ilość wprowadzonej próbki: 1 μl. 5.7.2.2. Przykład stosownych warunków z wykorzystaniem dozownika nakolumnowego: — gaz nośny: wodór (system utrzymujący stały przepływ gazu) — ciśnienie w głowicy kolumny: 89 kPa — kolumna: kolumna ze stopionej krzemionki o długości 4 m, średnicy wewnętrznej 0,32 mm i grubości warstwy 0,25 µm — faza stacjonarna: 5 % fenylu, 95 % dimetylopolisiloksanu — temperatura kolumny: temperatura początkowa 60 °C, utrzymana przez 2 minuty, podwyższana stopniowo o 35 °C/min. do 340 °C, utrzymana w tej temperaturze przez 5 minut — temperatura detektora: 350 °C — ilość wprowadzonej próbki: 1 μl 5.8. Strzykawka wprowadzająca poj. 5 μl. 6. POBIERANIE PRÓBEK Istotne jest, aby laboratorium otrzymało próbkę, która jest rzeczywiście reprezentatywna i nie uległa uszkodzeniu ani nie zmieniła właściwości w czasie transportu lub przechowywania. Pobieranie próbek nie jest częścią metody określonej w niniejszej normie międzynarodowej. Zalecana metoda pobierania próbek przedstawiona jest w IDF: norma 50C:1995 lub ISO 707–1997 — Mleko i przetwory mleczne — Metody pobierania próbek. 7. PROCEDURA 7.1. Przygotowanie próbki do badań i porcji do badań Postępować zgodnie z normą ISO 14156 | IDF 172:2001 7.1.1. Bezwodny tłuszcz mleczny, masło 7.1.1.1. Roztopić 50 g — 100 g próbki badanej w piecu (ppkt 5.5) 7.1.1.2. Umieścić 0,5 g — 1,0 g bezwodnego siarczanu sodu (ppkt 5.4) w złożonym sączku papierowym 7.1.1.3. Przesączyć tłuszcz przez sączek papierowy z umieszczonym w nim bezwodnym siarczanem sodu, zbierając przesącz w zlewce przetrzymywanej w piecu (ppkt 5.5). W czasie dekantacji roztopionego masła na sączek papierowy należy uważać, aby nie przenieść serwatki 7.1.2. Śmietana 7.1.2.1. Próbkę badaną doprowadzić do temp. 20 °C ± 2 °C. 7.1.2.2. Dokładnie wymieszać lub zmiksować próbkę 7.1.2.3. Rozcieńczyć odpowiednią ilość próbki badanej, tak aby otrzymać 100 ml porcji badanej zawierającej ułamek masowy tłuszczu wynoszący ok. 4 % 7.1.2.4. Postępować jak w przypadku mleka surowego i mleka homogenizowanego (zob. ISO 14156 | IDF 172:2001, § 8.3) w celu wyekstrahowania tłuszczu ze śmietany 7.1.2.5. Odmierzyć wagowo do kolby miarowej poj. 10 ml (ppkt 5.2), z dokładnością do 1 mg, 1 g wyekstrahowanego tłuszczu. Dodać 1 ml roztworu (ppkt 7.2.2). Dopełnić n-heksanem (ppkt 5.1) do objętości 10 ml i homogenizować 7.1.2.6. Przenieść 1 ml roztworu (ppkt 7.1.1.2) do kolby miarowej poj. 10 ml (ppkt 5.2) i uzupełnić n-heksanem do objętości 10 ml (ppkt. 4.1) 7.2. Przygotowanie wzorców kalibracji 7.2.1. Rozpuścić 100 mg triglicerydów kwasu enantowego (ppkt 4.3) w 10 ml n-heksanu (ppkt 4.1) 7.2.2. Rozpuścić 100 mg triglicerydów kwasu kapronowego (ppkt 4.2) w 10 ml n-heksanu (ppkt 4.1) 7.2.3. Przenieść 1 ml roztworu (ppkt 7.2.2) do kolby miarowej poj. 10 ml (ppkt 5.2). Dopełnić n-heksanem (ppkt 4.1) do objętości 10 ml 7.2.4. Przenieść 1 ml roztworu (ppkt 7.2.1) oraz 1 ml roztworu (ppkt 7.2.2) do kolby miarowej poj. 10 ml (ppkt 5.2). Dopełnić n-heksanem (ppkt 4.1) do objętości 10 ml 7.2.5. Przenieść 1 ml roztworu (ppkt 7.2.4) do kolby miarowej poj. 10 ml (ppkt 5.2) i uzupełnić n-heksanem (ppkt 4.1) do objętości 10 ml 7.3. Oznaczenie chromatograficzne 7.3.1. Wprowadzić dwukrotnie 1 µl roztworu wzorcowego (ppkt 7.2.5) 7.3.2. Wprowadzić 1 µl roztworu każdej próbki Uwaga: W razie przyjęcia systemu z dozownikiem nakolumnowym należy zastosować większe rozcieńczenie zarówno w odniesieniu do roztworu wzorcowego, jak i roztworu próbki. 7.3.3. Powtarzać operację (ppkt 7.3.1) każdorazowo po wprowadzeniu trzech kolejnych porcji roztworu próbek w celu oddzielenia próbek podwójnymi wprowadzeniami roztworu wzorcowego. Wyniki oparte są na średnich arytmetycznych współczynnikach odpowiedzi wyliczonych z chromatogramów wzorcowych 8. OBLICZANIE WYNIKÓW Dla każdego chromatogramu przeprowadzić całkowanie powierzchni pików związanych z triglicerydami kwasu enantowego i kwasu kapronowego. Postępować zgodnie z powyższymi instrukcjami w przypadku każdej oddzielonej sekwencji, tzn. dla każdego zbioru trzech oddzielonych próbek wzorzec wprowadzony dwukrotnie bezpośrednio przed nimi to STD1, a wzorzec wprowadzony dwukrotnie bezpośrednio po nich to STD2. 8.1. Kalibracja 8.1.1. Obliczyć współczynnik odpowiedzi dla każdego duplikatu STD1, Rf1(a) i Rf1(b). Rf1 (a) lub (b) = (Powierzchnia piku triglicerydów kwasu kapronowego / Powierzchnia piku triglicerydów kwasu enantowego) × 100 Obliczyć średni arytmetyczny współczynnik odpowiedzi, Rfl Rf1 = (Rf1(a) + Rf1(b)) / 2 8.1.2. Podobnie obliczyć średni arytmetyczny współczynnik odpowiedzi STD2, Rf2 8.1.3. Obliczyć średni arytmetyczny współczynnik odpowiedzi, Rf Rf = (Rf1 + Rf2) / 2 8.2. Próbki badane Dla chromatogramu każdej próbki, otrzymanego między STD1 i STD2, obliczyć zawartość kwasu enantowego C (kg/t): C = (Powierzchnia piku triglicerydów kwasu enantowego × Rf × 100) / (Powierzchnia piku triglicerydów kwasu kapronowego × Wt × 1 000) gdzie: — Wt = masa pobranego tłuszczu (g), — 100 = objętość, do jakiej rozcieńczono próbkę, — 1 000 = mnożnik przeliczeniowy (z µg/g na kg/t). W przypadku próbek masła uwzględnić zawartość tłuszczu w maśle i obliczyć skorygowaną wartość stężenia Cmasła (kg/t masła) Cmasła = Ctłuszczu × F gdzie F stanowi zawartość tłuszczu w maśle. 9. PRECYZJA Dane szczegółowe dotyczące międzylaboratoryjnego badania masła zgodnie z normą ISO 5725–1 i ISO 5725–2 w sprawie precyzji metod pomiarowych przedstawiono w ppkt 12. Wartości w odniesieniu do granicy powtarzalności i odtwarzalności są wyrażone dla poziomu ufności wynoszącego 95 % i nie mogą mieć zastosowania do zakresów stężenia oraz matryc innych niż podane. 9.1. Powtarzalność Bezwzględna różnica pomiędzy wynikami dwóch pojedynczych badań, uzyskanymi przy użyciu tej samej metody na identycznym materiale badanym w tym samym laboratorium przez ten sam podmiot wykorzystujący to samo wyposażenie w krótkim odstępie czasu, nie będzie większa niż 0,35 kg/t dla więcej niż 5 % przypadków. 9.2. Odtwarzalność Bezwzględna różnica pomiędzy wynikami dwóch pojedynczych badań, uzyskanymi przy użyciu tej samej metody na identycznym materiale badanym w różnych laboratoriach przez różne podmioty wykorzystujące różne wyposażenie, nie będzie większa niż 0,66 kg/t dla więcej niż 5 % przypadków. 10. GRANICE TOLERANCJI: DOLNE WARTOŚCI GRANICZNE (W PRZYPADKU NIEDOSTATECZNYCH ILOŚCI) 10.1. Z produktu znakowanego należy pobrać trzy próbki w celu sprawdzenia prawidłowości znakowania produktu. 10.2. Masło i koncentrat masła 10.2.1. Stopień włączenia wynosi 11 kg triglicerydów kwasu enantowego o czystości co najmniej 95 % na tonę masła, tzn. 10,45 kg/t 10.2.2. Wyniki dla trzech próbek, otrzymane z analizy produktu są wykorzystywane do sprawdzenia szybkości i równomierności włączenia znacznika, a najniższy z tych wyników porównuje się z poniższymi wartościami granicznymi: — 9,51 kg/t (95 % minimalnego stopnia włączenia triglicerydów kwasu enantowego o czystości 95 %, pojedyncze oznaczenie), — 6,89 kg/t (70 % minimalnego stopnia włączenia triglicerydów kwasu enantowego o czystości 95 %, pojedyncze oznaczenie), — stężenie znacznika w próbce, która daje najniższy wynik, jest wykorzystywane w powiązaniu z interpolacją między, odpowiednio, 9,51 kg/t i 6,89 kg/t. 10.3. Śmietana 10.3.1. Stopień włączenia wynosi 10 kg triglicerydów kwasu enantowego o czystości co najmniej 95 % na tonę tłuszczu mlecznego, tzn. 9,50 kg/t znakowanego tłuszczu mlecznego. 10.3.2. Wyniki dla trzech próbek, otrzymane z analizy produktu, są wykorzystywane do sprawdzenia szybkości i równomierności włączenia znacznika, a najniższy z tych wyników porównuje się z poniższymi wartościami granicznymi: — 8,60 kg/t (95 % minimalnego stopnia włączenia triglicerydów kwasu enantowego o czystości 95 %, pojedyncze oznaczenie), — 6,23 kg/t (70 % minimalnego stopnia włączenia triglicerydów kwasu enantowego o czystości 95 %, pojedyncze oznaczenie), — stężenie znacznika w próbce, która daje najniższy wynik, jest wykorzystywane w powiązaniu z interpolacją między, odpowiednio, 8,60 kg/t i 6,23 kg/t. 11. GRANICE TOLERANCJI: GÓRNE WARTOŚCI GRANICZNE (W PRZYPADKU ILOŚCI PRZEKROCZONEJ O PONAD 20 %) 11.1. Z produktu znakowanego należy pobrać trzy próbki w celu sprawdzenia prawidłowości znakowania produktu. 11.2. Masło i koncentrat masła 11.2.1. Wyniki dla trzech próbek, otrzymane z analizy produktu, są wykorzystywane do sprawdzenia szybkości i równomierności włączenia znacznika, a najniższy z tych wyników porównuje się z poniższymi wartościami granicznymi: — górna wartość graniczna wynosi 12,96 kg/t. 11.3. Śmietana 11.3.1. Wyniki dla trzech próbek, otrzymane z analizy produktu, są wykorzystywane do sprawdzenia szybkości i równomierności włączenia znacznika, a średnią z tych wyników porównuje się z poniższymi wartościami granicznymi: — górna wartość graniczna wynosi 11,82 kg/t. 12. INFORMACJE DODATKOWE: ANALIZA STATYSTYCZNA WYNIKÓW OZNACZANIA TRIENANTANU W TŁUSZCZU MAŚLANYM W DRODZE ANALIZY TRIGLICERYDÓW Przeprowadzono cztery badania międzylaboratoryjne w celu oznaczenia zawartości trienantanu w znakowanym maśle. W pierwszej próbie pierścieniowej wzięło udział dziewięć laboratoriów, przy czym nie udostępniono żadnych specyfikacji dotyczących metod analitycznych, które miały być wykorzystane: W drugiej próbie pierścieniowej wzięło udział dziesięć laboratoriów i zastosowano 4 różne metody: — oznaczenie ilościowe heptanianu metylu przy użyciu n-nonanu lub nonanianu metylu jako wzorca wewnętrznego — oznaczenie ilościowe trienantanu przy użyciu trikaprylanu jako wzorca wewnętrznego — oznaczenie ilościowe heptanianu metylu przy użyciu próbki kalibracyjnej/mieszaniny kalibracyjnej — oznaczenie ilościowe heptanianu metylu przy użyciu mieszaniny kalibracyjnej. Ponadto, jeżeli przeprowadzono analizę estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME), zastosowano dwie różne procedury metylowania (De Francesco i Christopherson & Glass). W oparciu o otrzymane wyniki wybrano dwie metody w celu przeprowadzenia trzeciej próby pierścieniowej: — oznaczenie ilościowe heptanianu metylu przy użyciu n-nonanu lub nonanianu metylu jako wzorca wewnętrznego — oznaczenie ilościowe trienantanu przy użyciu trikaprylanu jako wzorca wewnętrznego. Wyniki z 7 laboratoriów wykazały, że dzięki metodzie FAME uzyskano wyższą zmienność, i w rezultacie podjęto decyzję o wykorzystaniu jedynie oznaczenia trienantanu jako triglicerydu, zgodnie z procedurą oznaczania trienantanu przy użyciu trikaprylanu jako wzorca wewnętrznego. Ponadto analizę triglicerydów należy przeprowadzić z wykorzystaniem kolumny kapilarnej. W czwartej próbie pierścieniowej wprowadzono do obiegu cztery próbki (A, B, C, D), a wyniki dostarczyło dziewięć laboratoriów (tabele 1 i 2). Dwa laboratoria (DE i UE) przeprowadziły analizy próbek przy użyciu metody FAME. Z racji ograniczonej liczby laboratoriów obliczenia statystyczne przeprowadzono zarówno na pełnym zestawie (ryc. 1 i 2) danych, włącznie z wynikami analizy FAME, jak i na danych otrzymanych w wyniku analizy triglicerydów. Testy wykrywające wyniki odbiegające: — próbka A. Testy Dixona, Cochrana i Grubbsa na poziomie 1 i 5 % wykazały jeden laboratoryjny wynik odbiegający. — próbka B. Test Grubbsa na poziomie 5 % wykazał jeden laboratoryjny wynik odbiegający. — próbka C. Testy Dixona i Grubbsa na poziomie 1 i 5 % wykazały jeden laboratoryjny wynik odbiegający. — próbka D. Testy Dixona i Grubbsa na poziomie 1 i 5 % wykazały jeden laboratoryjny wynik odbiegający. Wynik odbiegający został wyłączony z obliczeń. Warto zwrócić uwagę na fakt, że wyniki otrzymane przy użyciu metody FAME nigdy nie były uznawane za wyniki odbiegające w ramach zastosowanych badań. Parametry precyzji W tabelach 1 i 2 przedstawiono wyniki ze wszystkich laboratoriów oraz parametry precyzji obliczone w dopuszczalnej liczbie (8) laboratoriów, które nie zostały jednak niestety otrzymane przy zastosowaniu tej samej metody analitycznej. W tabelach 3 i 4 przedstawiono wyniki otrzymane wyłącznie przy zastosowaniu metody oznaczania TG oraz stosownych parametrów precyzji. Przyjęcie wspomnianych parametrów jest uzależnione od zaakceptowania niskiej liczby laboratoriów (6). Na ryc. 2 i 3 przedstawiono tendencje Sr i SR, obliczonych dla 4 próbek z 2 zestawów danych opisanych powyżej. W tabeli 5 przedstawiono wartości Sr i SR wraz ze stosownymi wartościami zbiorczymi i ogólnymi parametrami r i R. Ponadto obliczono różnicę krytyczną przy poziomie ufności wynoszącym 95 %. Tabela 1 Wyniki statystyczne metody oznaczania TG + analizy FAME* Próbka A R1 R2 Średnia Liczba laboratoriów pozostałych po odrzuceniu wyników odbiegających 8 RENNES FR1 11,0 11,1 11,1 Liczba wyników odbiegających 1 RIKILT NL 11,2 11,2 11,2 Wyniki odbiegające DК ZPLA DE* 11,6 11,8 11,7 Wartość średnia 11,3 ADAS GB 11,4 11,2 11,3 Wartość rzeczywista 11,0 CNEVA FR2 11,4 11,4 11,4 Odchylenie standardowe powtarzalności (Sr) 0,09 LODI IT 11,1 11,3 11,2 Względne odchylenie standardowe powtarzalności (RSDr%) 0,80 EELA FI 11,3 11,2 11,3 Powtarzalność r (95 %) 0,26 ISPRA UE* 11,0 11,0 11,0 Względna powtarzalność r % 2,24 D.V.F.A. DK 13,3 11,8 12,6 Odchylenie standardowe odtwarzalności (SR) 0,23 Względne odchylenie standardowe odtwarzalności (RSDR%) 2,04 Odtwarzalność R (95 %) 0,84 Względna odtwarzalność R % 5,71 Próbka B R1 R2 Średnia Liczba laboratoriów pozostałych po odrzuceniu wyników odbiegających 8 RENNES FR1 12,7 12,8 12,8 Liczba wyników odbiegających 1 RIKILT NL 13,5 13,3 13,4 Wyniki odbiegające DK ZPLA DE* 14,0 13,8 13,9 Wartość średnia 13,4 ADAS GB 13,4 13,5 13,5 Wartość rzeczywista 13,5 CNEVA FR2 13,3 13,4 13,4 Odchylenie standardowe powtarzalności (Sr) 0,14 LODI IT 13,9 13,5 13,7 Względne odchylenie standardowe powtarzalności (RSDr%) 1,04 EELA FI 13,4 13,2 13,3 Powtarzalność r (95 %) 0,40 ISPRA UE* 13,2 13,3 13,3 Względna powtarzalność r % 2,91 D.V.F.A. DK 14,1 14,8 14,5 Odchylenie standardowe odtwarzalności (SR) 0,35 Względne odchylenie standardowe odtwarzalności (RSDR%) 2,61 Odtwarzalność R (95 %) 0,99 Względna odtwarzalność R % 7,31

Tabela 2 Wyniki statystyczne metody oznaczania TG + analizy FAME* Próbka C R1 R2 Średnia Liczba laboratoriów pozostałych po odrzuceniu wyników odbiegających 8 RENNES FR1 8,9 9,2 9,1 Liczba wyników odbiegających 1 RIKILT NL 9,2 9,3 9,3 Wyniki odbiegające DK ZPLA DE* 9,2 9,4 9,3 Wartość średnia 9,3 ADAS GB 9,5 9,3 9,4 Wartość rzeczywista 9,3 CNEVA FR2 9,4 9,4 9,4 Odchylenie standardowe powtarzalności (Sr) 0,14 LODI IT 9,2 9,5 9,4 Względne odchylenie standardowe powtarzalności (RSDr%) 1,50 EELA FI 9,4 9,6 9,5 Powtarzalność r (95 %) 0,40 ISPRA UE* 9,4 9,3 9,4 Względna powtarzalność r % 4,20 D.V.F.A. DK 10,7 10,9 10,8 Odchylenie standardowe odtwarzalności (SR) 0,17 Względne odchylenie standardowe odtwarzalności (RSDR%) 1,82 Odtwarzalność R (95 %) 0,47 Względna odtwarzalność R % 5,10 Próbka D R1 R2 Średnia Liczba laboratoriów pozostałych po odrzuceniu wyników odbiegających 8 RENNES R1 1,6 1,6 1,6 Liczba wyników odbiegających 1 RIKILT NL 2,1 2,1 2,1 Wyniki odbiegające DK ZPLA DE* 2,3 2,3 2,3 Wartość średnia 2,1 ADAS GB 2,1 2,2 2,2 Wartość rzeczywista 2,1 CNEVA FR2 2,1 2,1 2,1 Odchylenie standardowe powtarzalności (Sr) 0,08 LODI IT 2,2 1,9 2,1 Względne odchylenie standardowe powtarzalności (RSDr%) 3,81 EELA FI 2,3 2,3 2,3 Powtarzalność r (95 %) 0,22 ISPRA UE* 2,3 2,3 2,3 Względna powtarzalność r % 10,67 D.V.F.A. DK 3,4 2,9 3,2 Odchylenie standardowe odtwarzalności (SR) 0,24 Względne odchylenie standardowe odtwarzalności (RSDR%) 11,43 Odtwarzalność R (95 %) 0,67 Względna odtwarzalność R % 32,00

Tabela 3 Wyniki statystyczne metody oznaczania TG + analizy FAME* Próbka A R1 R2 Średnia Liczba laboratoriów pozostałych po odrzuceniu wyników odbiegających 6 RENNES FR1 11,0 11,1 11,1 Liczba wyników odbiegających 1 RIKILT NL 11,2 11,2 11,2 Wyniki odbiegające DК ADAS GB 11,4 11,2 11,3 Wartość średnia 11,2 CNEVA FR2 11,4 11,4 11,4 Wartość rzeczywista 11,0 LODI IT 11,1 11,3 11,2 Odchylenie standardowe powtarzalności (Sr) 0,09 EELA FI 11,3 11,2 11,3 Względne odchylenie standardowe powtarzalności (RSDr%) 0,80 D.V.F.A. DK 13,3 11,8 12,6 Powtarzalność r (95 %) 0,25 Względna powtarzalność r % 2,24 Odchylenie standardowe odtwarzalności (SR) 0,13 Względne odchylenie standardowe odtwarzalności (RSDR%) 1,16 Odtwarzalność R (95 %) 0,36 Względna odtwarzalność R % 3,25 Próbka B R1 R2 Średnia Liczba laboratoriów pozostałych po odrzuceniu wyników odbiegających 6 RENNES FR1 12,7 12,8 12,8 Liczba wyników odbiegających 1 RIKILT NL 13,5 13,3 13,4 Wyniki odbiegające DК ADAS GB 13,4 13,5 13,5 Wartość średnia 13,3 CNEVA FR2 13,3 13,4 13,4 Wartość rzeczywista 13,5 LODI IT 13,9 13,5 13,7 Odchylenie standardowe powtarzalności (Sr) 0,15 EELA FI 13,4 13,2 13,3 Względne odchylenie standardowe powtarzalności (RSDr%) 1,13 D.V.F.A. DK 14,1 14,8 14,5 Powtarzalność r (95 %) 0,42 Względna powtarzalność r % 3,16 Odchylenie standardowe odtwarzalności (SR) 0,33 Względne odchylenie standardowe odtwarzalności (RSDR%) 2,48 Odtwarzalność R (95 %) 0,93 Względna odtwarzalność R % 6,94

Tabela 4 Wyniki statystyczne metody oznaczania TG Próbka C R1 R2 Średnia Liczba laboratoriów pozostałych po odrzuceniu wyników odbiegających 6 RENNES FR1 8,9 9,2 9,1 Liczba wyników odbiegających 1 RIKILT NL 9,2 9,3 9,3 Wyniki odbiegające DК ADAS GB 9,5 9,3 9,4 Wartość średnia 9,3 CNEVA FR2 9,4 9,4 9,4 Wartość rzeczywista 9,3 LODI IT 9,2 9,5 9,4 Odchylenie standardowe powtarzalności (Sr) 0,15 EELA FI 9,4 9,6 9,5 Względne odchylenie standardowe powtarzalności (RSDr%) 1,61 D.V.F.A. DK 10,7 10,9 10,8 Powtarzalność r (95 %) 0,42 Względna powtarzalność r % 4,51 Odchylenie standardowe odtwarzalności (SR) 0,19 Względne odchylenie standardowe odtwarzalności (RSDR%) 2,04 Odtwarzalność R (95 %) 0,53 Względna odtwarzalność R % 5,71 Próbka D R1 R2 Średnia Liczba laboratoriów pozostałych po odrzuceniu wyników odbiegających 6 RENNES FR1 1,6 1,6 1,6 Liczba wyników odbiegających 1 RIKILT NL 2,1 2,1 2,1 Wyniki odbiegające DK Wartość średnia 2,1 ADAS GB 2,1 2,2 2,2 Wartość rzeczywista 2,1 CNEVA FR2 2,1 2,1 2,1 Odchylenie standardowe powtarzalności (Sr) 0,09 LODI IT 2,2 1,9 2,1 Względne odchylenie standardowe powtarzalności (RSDr%) 4,29 EELA FI 2,3 2,3 2,3 Powtarzalność r (95 %) 0,26 D.V.F.A. DK 3,4 2,9 3,2 Względna powtarzalność r % 12,01 Odchylenie standardowe odtwarzalności (SR) 0,25 Względne odchylenie standardowe odtwarzalności (RSDR%) 11,90 Odtwarzalność R (95 %) 0,69 Względna odtwarzalność R % 33,32

Tabela 5 Powtarzalność i odtwarzalność (przy zastosowaniu analizy FAME*) Liczba laboratoriów Wynik odbiegający Powtarzalność Sr (95 %) Odtwarzalność SR (95 %) Próbka A 8 1 0,09 0.23 Próbka B 8 1 0,14 0,35 Próbka C 8 1 0,14 0,17 Próbka D 8 1 0,08 0,24 Wartość zbiorcza 0,116 0,256 R R Wartość zbiorcza* 2.8 0,324 0,716 CrD95 = 0,40 Minimalna czystość określona dla trienantanu = 95 % Minimalna wartość graniczna określona dla trienantianu w tłuszczu maślanym = 11 kg/t Przy uwzględnieniu różnicy krytycznej dla poziomu ufności wynoszącego 95 %, średnia wartość obu wyników nie może być niższa niż: w przypadku włączenia trienantanu o czystości 95 % 10,05 kg/t.

Powtarzalność i odtwarzalność (bez stosowania analizy FAME) Liczba laboratoriów Wynik odbiegający Powtarzalność Sr (95 %) Odtwarzalność SR (95 %) Próbka A 6 1 0,09 0,13 Próbka B 6 1 0,15 0,33 Próbka C 6 1 0,15 0,19 Próbka D 6 1 0,09 0,25 Wartość zbiorcza 0,124 0,237 r R Wartość zbiorcza* 2,8 0,347 0,663 CrD95 = 0,36 Minimalna czystość określona dla trienantanu = 95 % Minimalna wartość graniczna określona dla trienantanu w tłuszczu maślanym = 11 kg/t Przy uwzględnieniu różnicy krytycznej dla poziomu ufności wynoszącego 95 %, średnia wartość obu wyników nie może być niższa niż: w przypadku włączenia trienantanu o czystości 95 % 10,09 kg/t. Rysunek 1 (1) Wyniki doświadczalne: próbka A Wyniki doświadczalne: próbka B Wyniki doświadczalne: próbka C Wyniki doświadczalne: próbka D Rysunek 2 Odchylenie standardowe powtarzalności i odtwarzalności na różnych poziomach (TG + FAME) Rysunek 3 Odchylenie standardowe powtarzalności i odtwarzalności na różnych poziomach (TG) Rysunek 4 Przykład z wykorzystaniem dozownika nakolumnowego (1) = metoda FAME

ZAŁĄCZNIK VI (Artykuł 5) OZNACZANIE ZAWARTOŚCI WANILINY W KONCENTRACIE MASŁA, MAŚLE LUB ŚMIETANIE ZA POMOCĄ WYSOKOSPRAWNEJ CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ HPLC 1. ZAKRES I DZIEDZINA STOSOWANIA Niniejsza metoda opisuje procedurę ilościowego oznaczania waniliny w koncentracie masła, maśle lub śmietanie. 2. ZASADA Ekstrakcja znanej ilości próbki za pomocą mieszaniny izopropanolu/etanolu/acetonitrylu (1:1:2). Wytrącenie większości tłuszczu przez schłodzenie do temperatury w granicach między –15 °C a –20 °C, a następnie wirowanie. Po rozcieńczeniu wodą oznaczenie zawartości waniliny za pomocą wysokosprawnej chromatografii cieczowej chromatografii (HPLC). 3. APARATURA Typowa aparatura laboratoryjna, w szczególności: 3.1. Zamrażarka, umożliwiająca pracę w zakresie temperatur od –15 °C do –20 °C 3.2. Strzykawki jednorazowe poj. 2 ml 3.3. Mikrosączki membranowe o średnicy porów 0,45 μm, odporne na działanie roztworu zawierającego 5 % roztwór ekstrakcyjny (ppkt 4.4) 3.4. Zestaw do chromatografii cieczowej składający się z pompy (natężenie przepływu 1,0 ml/min.), dozownika (możliwość wprowadzenia 20 μl, automatycznie lub ręcznie), detektora UV (obsługiwanego przy długości fali 306 nm, 0,01 Å pełna skala), rejestratora lub integratora oraz termostatu kolumny działającego w temp. 25 °C 3.5. Kolumna analityczna (250 mm × 4,6 mm śr. wewn.) z wypełnieniem LiChrospher RP 18 (Merck, 5 μm) lub równoważnym 3.6. Kolumna ochronna (ok. 20 mm × 3 mm śr. wewn.) z suchym wypełnieniem LiChrospher RP 18 (5–10 μm) lub równoważnym 3.7. Wirówka o prędkości obrotowej 2 000 obr./min. 4. ODCZYNNIKI Wszystkie wykorzystywane odczynniki muszą być odczynnikami o uznanej klasie analitycznej. 4.1. Izopropanol 4.2. Etanol 96 % (v/v) 4.3. Acetonitryl 4.4. Roztwór ekstrakcyjny Wymieszać izopropanol (ppkt 4.1), etanol (ppkt 4.2) i acetonitryl (ppkt 4.3) w stosunku objętościowym 1:1:2. Wanilina (4-hydroksy-3-metoksybenzaldehyd) ≥ 98 %; 4.5.1. Roztwór podstawowy waniliny (= 500 μg/ml) Odmierzyć wagowo z dokładnością do 0,1 mg ok. 50 mg (CM mg) waniliny (ppkt 4.5) do kolby miarowej poj. 100 ml, dodać 25 ml roztworu ekstrakcyjnego (ppkt 4.4) i uzupełnić wodą. 4.5.2. Roztwór wzorcowy waniliny (= 10 μg/ml) Odmierzyć pipetą 5 ml roztworu podstawowego waniliny (ppkt 4.5.1) do kolby miarowej poj. 250 ml i uzupełnić wodą. 4.5.3. Metanol o jakości wymaganej dla HPLC 4.5.4. Kwas octowy lodowaty 4.5.5. Woda o jakości wymaganej dla HPLC 4.5.6. Faza ruchoma HPLC Zmieszać 300 ml etanolu (ppkt 4.5.3) z ok. 500 ml wody (ppkt 4.5.5) i 20 ml kwasu octowego (ppkt 4.5.4) w kolbie miarowej poj. 1 000 ml, a następnie uzupełnić wodą (ppkt 4.5.5). Przesączyć przez sączek 0,45 μm (ppkt 3.3). 5. PROCEDURA 5.1. Przygotowanie badanej próbki 5.1.1. Masło Podgrzewać próbkę do momentu, gdy zacznie się topić. Unikać lokalnego przegrzania powyżej 30 °C. Masło w żadnym razie nie może rozdzielić się na dwie fazy. Gdy próbka stanie się dostatecznie plastyczna, homogenizować ją przez wytrząsanie. Przed pobraniem próbki mieszać masło przez 15 s. Odmierzyć wagowo z dokładnością do 1 mg ok. 5 g (SM g) masła do kolby miarowej poj. 100 ml. 5.1.2. Koncentrat masła Bezpośrednio przed pobraniem próbki umieścić pojemnik z koncentratem masła w piecu o temp. 40–50 °C, dopóki nie ulegnie całkowitemu stopieniu. Przygotować próbkę przez mieszanie ruchem okrężnym lub mieszanie, unikając tworzenia pęcherzyków powietrza na skutek zbyt energicznego mieszania. Odmierzyć wagowo z dokładnością do 1 mg ok. 4 g (SM g) koncentratu masła do kolby miarowej poj. 100 ml. 5.1.3. Śmietana Podgrzać próbkę w łaźni wodnej lub w inkubatorze w temp. 35–40 °C. Rozprowadzić tłuszcz równomiernie przez mieszanie ruchem okrężnym lub, w razie potrzeby, przez mieszanie. Schłodzić szybko próbkę do temp. 20 °C ± 2 °C. Próbka powinna mieć jednorodny wygląd; w przeciwnym razie powtórzyć procedurę. Odmierzyć wagowo, z dokładnością do 1 g, 10 g (SM g) śmietany do kolby miarowej poj. 100 ml. 5.2. Przygotowanie roztworu badanego Dodać ok. 75 ml roztworu ekstrakcyjnego (ppkt 4.4) do porcji badanej (ppkt 5.1.1, 5.1.2 lub 5.1.3), energicznie mieszać lub wstrząsać przez 15 minut i uzupełnić roztworem ekstrakcyjnym (ppkt 4.4). Przenieść ok. 10 ml tego wyciągu do probówki z korkiem. Umieścić probówkę w zamrażarce (ppkt 3.1) i pozostawić na ok. 30 minut. Wirować zimny wyciąg przez 5 minut z prędkością ok. 2 000 obr./min., a następnie niezwłocznie zdekantować. Pozostawić zdekantowany roztwór do czasu osiągnięcia temperatury pokojowej. Odmierzyć pipetą 5 ml zdekantowanego roztworu do kolby miarowej poj. 100 ml i uzupełnić wodą. Przesączyć podwielokrotność przez mikrosączek membranowy (ppkt 3.3) za pomocą strzykawki (ppkt 3.2). Przesącz jest gotowy do oznaczania za pomocą HPLC. 5.3. Kalibracja Odmierzyć pipetą 5 ml roztworu wzorcowego waniliny (ppkt 4.5.2) do kolby miarowej poj. 100 ml. Dodać 5 ml roztworu ekstrakcyjnego (ppkt 4.4) i uzupełnić wodą do kreski. Otrzymany roztwór zawiera 0,5 μg/ml waniliny. 5.4. Oznaczanie za pomocą HPLC Pozostawić układ chromatograficzny na 30 minut w celu ustabilizowania. Wprowadzić roztwór wzorcowy (ppkt 5.3). Powtarzać tę czynność, dopóki różnica pomiędzy powierzchniami pików lub wysokościami pików w dwóch kolejnych wprowadzeniach jest mniejsza niż 2 %. W opisanych warunkach czas retencji waniliny wynosi ok. 9 minut. Poddać analizie roztwór wzorcowy (ppkt 5.3) w dwóch egzemplarzach przez wprowadzenie 20 μl. Wprowadzić 20 μl roztworów badanych (ppkt 5.2). Określić powierzchnię lub wysokość otrzymanego piku waniliny. Powtórzyć podwójne wprowadzenie roztworu wzorcowego (ppkt 5.3) po 10 kolejnych wprowadzeniach próbek badanych (ppkt 5.2). 6. OBLICZANIE WYNIKÓW Obliczyć średnią wielkość powierzchni (lub wysokość) (AC) pików waniliny powiązanych z granicznymi podwójnymi wprowadzeniami dla każdej partii roztworów badanych (łącznie cztery powierzchnie lub wysokości). Obliczyć współczynnik odpowiedzi (R): gdzie CM jest masą waniliny w mg (ppkt 4.5.1). Zawartość (w mg/kg) waniliny (C) w próbce badanej określa wzór: gdzie: AS = powierzchnia lub wysokość piku waniliny w badanej próbce, SM = masa badanej próbki w g (ppkt 5.1.1, 5.1.2 lub 5.1.3). Uwaga: W przypadku gdy śmietana jest badana na obecność waniliny, stężenie znacznika musi być wyrażone w mg znacznika/kg tłuszczu mlecznego. Jest to obliczane przez pomnożenie C przez 100/f. Wartość f stanowi procentową zawartość tłuszczu w śmietanie (m/m). 20 = współczynnik uwzględniający rozcieńczenie próbki wzorcowej i badanej 0,96 = współczynnik korygujący dla zawartości tłuszczu w pierwszym rozcieńczeniu badanej próbki Uwaga: Zamiast powierzchni pików można wykorzystać wysokości pików (zob. ppkt 8.3). 7. DOKŁADNOŚĆ METODY 7.1. Powtarzalność (r) Różnica między wynikami dwóch oznaczeń przeprowadzonych w możliwie najkrótszym odstępie czasu przez ten sam podmiot z zastosowaniem tej samej aparatury na identycznym materiale badanym nie może przekraczać 16 mg/kg. 7.2. Odtwarzalność (R) Różnica między wynikami dwóch oznaczeń przeprowadzonych przez podmioty w różnych laboratoriach z wykorzystaniem różnej aparatury na identycznym materiale badanym nie może przekraczać 27 mg/kg. 8. GRANICE TOLERANCJI 8.1. Z produktu znakowanego należy pobrać trzy próbki w celu sprawdzenia jednorodności. Znacznik otrzymany z wanilii albo z waniliny syntetycznej 8.2.1. Stopień włączenia 4-hydroksy-3-metoksybenzaldehydu wynosi 250 g na tonę masła lub koncentratu masła. Jeżeli znacznik dodawany jest do śmietany, stopień włączenia wynosi 250 g na tonę tłuszczu mlecznego. 8.2.2. Wyniki dla trzech próbek, otrzymane z analizy produktu, są wykorzystywane do sprawdzenia szybkości i równomierności włączenia znacznika, a najniższy z tych wyników porównuje się z poniższymi wartościami granicznymi: — 220,8 mg/kg (95 % minimalnego stopnia włączenia), — 158,3 mg/kg (70 % minimalnego stopnia włączenia). Stężenie znacznika w próbce, która daje najniższy wynik, jest wykorzystywane w powiązaniu z interpolacją między 220,8 mg/kg i 158,3 mg/kg. Znacznik otrzymany wyłącznie ze strąków wanilii lub jej integralnych wyciągów: 8.3.1. Stopień włączenia 4-hydroksy-3-metoksybenzaldehydu wynosi 100 g na tonę koncentratu masła lub masła. Jeżeli znacznik dodawany jest do śmietany, stopień włączenia wynosi 100 g na tonę tłuszczu mlecznego. 8.3.2. Wyniki dla trzech próbek, otrzymane z analizy produktu, są wykorzystywane do sprawdzenia szybkości i równomierności włączenia znacznika, a najniższy z tych wyników porównuje się z poniższymi wartościami granicznymi: — 78,3 mg/kg (95 % minimalnego stopnia włączenia), — 53,3 mg/kg (70 % minimalnego stopnia włączenia). Stężenie znacznika w próbce, która daje najniższy wynik, jest wykorzystywane w powiązaniu z interpolacją między 78,3 mg/kg i 53,3 mg/kg. 9. UWAGI 9.1. Odzysk dodanej waniliny przy poziomie 250 mg/kg bezwodnego tłuszczu mlecznego waha się w granicach 97,0–103,8. Stwierdzona średnia zawartość wynosiła 99,9 % przy odchyleniu standardowym 2,7 %. 9.2. Roztwór wzorcowy zawiera 5 % roztworu ekstrakcyjnego w celu wyrównania poszerzenia piku spowodowanego obecnością 5 % roztworu ekstrakcyjnego w badanych próbkach. Umożliwia to oznaczenie ilościowe według wysokości pików. 9.3. Analiza oparta jest na liniowej krzywej kalibracji przechodzącej przez początek układu współrzędnych. 9.4. Przy użyciu odpowiednich rozcieńczeń roztworu wzorcowego (ppkt 4.5.2) należy sprawdzać liniowość — po raz pierwszy podczas dokonywania analizy, a następnie w regularnych odstępach czasu i po zmianach lub naprawach sprzętu HPLC. Wanilina może ulec rozkładowi do kwasu wanilinowego, diwaniliny i innych związków pod wpływem działania enzymów obecnych w niepasteryzowanej śmietanie lub jej produktach.

ZAŁĄCZNIK VII (Artykuł 5) OZNACZANIE ZAWARTOŚCI ESTRU ETYLOWEGO KWASU BETA-APO-8’-KAROTENOWEGO W KONCENTRACIE MASŁA ORAZ W MAŚLE METODĄ SPEKTROMETRYCZNĄ 1. ZAKRES I DZIEDZINA STOSOWANIA W metodzie opisano procedurę ilościowego oznaczania zawartości estru etylowego kwasu beta-apo-8’-karotenowego (ester apokarotenowy) w koncentracie masła i w maśle. Ester apokarotenowy stanowi sumę wszystkich substancji obecnych w wyciągu próbek otrzymanych zgodnie z warunkami określonymi w metodzie, które absorbują światło przy 440 nm. 2. ZASADA Tłuszcz maślany jest rozpuszczany w eterze naftowym i mierzy się absorbancję przy 440 nm. Zawartość estru apokarotenowego jest ustalona poprzez odniesienie do normy zewnętrznej. 3. APARATURA 3.1. Pipety miarowe poj. 0,25 ml, 0,50 ml, 0,75 ml i 1,0 ml. 3.2. Spektrofotometr — odpowiedni do użycia przy 440 nm (oraz przy 447–449 nm) i wyposażony w naczynka o długości drogi optycznej 1 cm. 3.3. Kolby miarowe poj. 20 ml i 100 ml. 3.4. Waga analityczna o czułości 0,1 mg, ważąca z dokładnością do 1 mg, o dokładności odczytu 0,1 mg. 3.5. Piec: 45 °C ± 1 °C. 3.6. Szybkosączące bezpopiołowe sączki papierowe. 4. ODCZYNNIKI Wszystkie odczynniki muszą być odczynnikami o uznanej klasie analitycznej. Zawiesina estru apokarotenowego (w przybliżeniu 20 %). 4.1.1. Ustalić zawartość zawiesiny w następujący sposób: Podgrzać zawiesinę w temp. 45 °C–50 °C i homogenizować w zamkniętym oryginalnym pojemniku. Odmierzyć wagowo ok. 400 mg do kolby miarowej (100 ml); rozpuścić w 20 ml chloroformu (ppkt 4.4) i uzupełnić cykloheksanem (ppkt 4.5). Uzupełnić cykloheksanem 5 ml tego roztworu do całkowitej objętości 100 ml (roztwór A). Uzupełnić cykloheksanem 5,0 ml roztworu A do całkowitej objętości 100 ml. Zmierzyć absorbancję przy 447–449 nm (zmierzyć maksimum w stosunku do cykloheksanu, używając jako ślepej próby naczynek o długości drogi optycznej 1 cm). Zawartość estru apokarotenowego P (%) = (Absmaks × 40 000)/(Mzaw × 2 550) lub przekształcić: (Absmaks/2 550) × (100/5) × (100/5) × (100/Mzaw) Absmaks = absorbancja roztworu pomiarowego, wartość maksymalna Mzaw = masa zawiesiny (g) 2 550 = wartość odniesienia Abs (1 %, 1 cm) P = czystość (zawartość) zawiesiny (%) Uwaga: Zawiesina estru apokarotenowego jest wrażliwa na oddziaływanie powietrza, ciepła i światła. W zamkniętym oryginalnym pojemniku (w atmosferze azotu) i w chłodnym miejscu może być przechowywana przez okres ok. 12 miesięcy. Po otwarciu zawartość powinna być w krótkim czasie zużyta. 4.1.2. Roztwór wzorcowy estru apokarotenowego, w przybliżeniu 0,2 mg/ml Odmierzyć wagowo z dokładnością do 1 mg ok. 0,100 g zawiesiny estru apokarotenowego (ppkt 4.1.1) (W), rozpuścić w eterze naftowym (ppkt 4.2), przenieść ilościowo do kolby miarowej poj. 100 ml i uzupełnić eterem naftowym do kreski. Roztwór ten zawiera (W × P)/10 mg/ml estru apokarotenowego. Uwaga: Roztwór należy przechowywać w chłodnym, ciemnym miejscu. Niewykorzystany roztwór należy wyrzucić po upływie jednego miesiąca. 4.2. Eter naftowy (40–60 °C) 4.3. Siarczan sodu, bezwodny, granulowany, wcześniej suszony przez dwie godziny w temp. 102 °C 4.4. Chloroform 4.5. Cykloheksan 5. PROCEDURA 5.1. Przygotowanie próbki badanej 5.1.1. Koncentrat masła Roztopić próbkę w piecu w temp. ok. 45 °C. 5.1.2. Masło Roztopić próbkę w piecu w temp. ok. 45 °C i przesączyć reprezentatywną porcję przez sączek zawierający ok. 10 g bezwodnego siarczanu sodu (ppkt 4.3) w środowisku osłoniętym przed silnym światłem naturalnym lub sztucznym i utrzymywanym w stałej temp. 45 °C. Zebrać odpowiednią ilość tłuszczu maślanego. 5.2. Oznaczanie Odmierzyć wagowo z dokładnością do 1 mg ok. 1 g koncentratu masła (lub ekstrahowanego tłuszczu maślanego (ppkt 5.1.2)), (M). Przenieść ilościowo do kolby miarowej poj. 20 ml (V), wykorzystując eter naftowy (ppkt 4.2), uzupełnić do kreski i dokładnie wymieszać. Przenieść podwielokrotność do 1 cm naczynka i zmierzyć absorbancję przy 440 nm w stosunku do ślepej próby eteru naftowego. Obliczyć stężenie estru apokarotenowego w roztworze poprzez odniesienie do otrzymanej krzywej wzorcowej (C μ/ml). 5.3. Kalibracja Odmierzyć pipetą 0, 0,25, 0,5, 0,75 i 1,0 ml roztworu wzorcowego estru apokarotenowego (ppkt 4.1.2) do pięciu kolb miarowych poj. 100 ml. Uzupełnić eterem naftowym (ppkt 4.2) do pełnej objętości i wymieszać. Przybliżone zakresy stężeń roztworów wynoszą 0–2 μg/ml i są dokładnie obliczone przez odniesienie do stężenia roztworu wzorcowego (ppkt 4.1.2) (W × P)/10 mg/ml. Zmierzyć absorbancję przy 440 nm w stosunku do ślepej próby eteru naftowego (ppkt 4.2). Wykreślić wartości absorbancji na osi y, a stężenia estru apokarotenowego na osi x. Wyliczyć równanie krzywej wzorcowej. 6. OBLICZANIE WYNIKÓW 6.1. Zawartość estru apokarotenowego, wyrażona w mg/kg produktu, jest podawana jako: Koncentrat masła: (C × V)/M Masło: 0,82 (C × V)M gdzie: C = zawartość estru apokarotenowego, μg/ml, odczytana z wykresu kalibracji (ppkt 5.3), V = objętość (ml) roztworu badanego (ppkt 5.2), M = masa (g) porcji badanej (ppkt 5.2), 0,82 = współczynnik korygujący zawartość tłuszczu maślanego w maśle. 7. DOKŁADNOŚĆ METODY 7.1. Powtarzalność 7.1.1. Analiza masła Różnica pomiędzy wynikami dwóch oznaczeń przeprowadzonych w możliwie najkrótszym odstępie czasu przez jeden podmiot wykorzystujący tę samą aparaturę na identycznym materiale badanym nie może przekraczać 1,4 mg/kg. 7.1.2. Analiza koncentratu masła Różnica pomiędzy wynikami dwóch oznaczeń przeprowadzonych w możliwie najkrótszym odstępie czasu przez jeden podmiot wykorzystujący tę samą aparaturę na identycznym materiale badanym nie może przekraczać 1,6 mg/kg. 7.2. Odtwarzalność 7.2.1. Analiza masła Różnica pomiędzy wynikami dwóch oznaczeń przeprowadzonych przez podmioty w różnych laboratoriach, wykorzystujące różną aparaturę, na identycznym materiale badanym, nie może przekraczać 4,7 mg/kg. 7.3. Analiza koncentratu masła Różnica pomiędzy wynikami dwóch oznaczeń przeprowadzonych przez podmioty w różnych laboratoriach, wykorzystujące różną aparaturę, na identycznym materiale badanym, nie może przekraczać 5,3 mg/kg. 7.4. Źródło danych dotyczących precyzji Dane dotyczące precyzji zostały określone na podstawie doświadczenia przeprowadzonego w 1995 r. z udziałem 11 laboratoriów i przy użyciu 12 znakowanych próbek masła (sześć ślepych duplikatów) masła oraz 12 znakowanych próbek koncentratu masła (sześć ślepych duplikatów). 8. GRANICE TOLERANCJI 8.1. Z produktu znakowanego należy pobrać trzy próbki w celu sprawdzenia prawidłowości znakowania produktu. 8.2. Masło 8.2.1. Stopień włączenia w przypadku masła, przy uwzględnieniu absorbancji tła, wynosi 22 mg/kg. 8.2.2. Wyniki dla trzech próbek, otrzymane z analizy produktu, są wykorzystywane do sprawdzenia szybkości i równomierności włączenia znacznika, a najniższy z wyników porównuje się z poniższymi wartościami granicznymi: — 17,7 mg/kg (95 % minimalnego stopnia włączenia), — 12,2 mg/kg (70 % minimalnego stopnia włączenia). Stężenie znacznika w próbce, która daje najniższy wynik, jest wykorzystywane w powiązaniu z interpolacją między 17,7 mg/kg i 12,2 mg/kg. 8.3. Koncentrat masła 8.3.1. Stopień włączenia w przypadku koncentratu masła, przy uwzględnieniu absorbancji tła, wynosi 24 mg/kg. Wyniki dla trzech próbek, otrzymane z analizy produktu, są wykorzystywane do sprawdzenia szybkości i równomierności włączenia znacznika, a najniższy z wyników porównuje się z poniższymi wartościami granicznymi: — 19,2 mg/kg (95 % minimalnego stopnia włączenia), — 13,2 mg/kg (70 % minimalnego stopnia włączenia). Stężenie znacznika w próbce, która daje najniższy wynik, jest wykorzystywane w powiązaniu z interpolacją między 19,2 mg/kg i 13,2 mg/kg.

ZAŁĄCZNIK VIII (Artykuł 5) OZNACZANIE SITOSTEROLU I STIGMASTEROLU W MAŚLE LUB KONCENTRACIE MASŁA METODĄ CHROMATOGRAFII GAZOWEJ NA KOLUMNACH KAPILARNYCH 1. ZAKRES I DZIEDZINA STOSOWANIA W metodzie opisano procedurę ilościowego oznaczania zawartości sitosterolu lub stigmasterolu w maśle i koncentracie masła. Przyjmuje się, że sitosterol stanowi sumę beta-sitosterolu i 22-dihydro-beta-sitosterolu, przy czym zakłada się, że zawartość pozostałych sitosteroli jest nieznaczna. 2. ZASADA Masło lub koncentrat masła jest zmydlane przy użyciu wodorotlenku potasu w roztworze etanolu, a części nieulegające zmydleniu ekstrahuje się eterem dietylowym. Sterole są przekształcane w etery trimetylosililowe i poddawane analizie metodą chromatografii gazowej na kolumnach kapilarnych w odniesieniu do wzorca wewnętrznego/betuliny. 3. APARATURA 3.1. Kolba do zmydlania poj. 150 ml połączona z chłodnicą zwrotną (złącza szlifowe) 3.2. Rozdzielacze poj. 500 ml 3.3. Kolby poj. 250 ml 3.4. Lejki wyrównujące ciśnienie, poj. 250 ml lub podobne, do zbierania odpadów eteru dietylowego 3.5. Kolumna szklana, 350 mm × 20 mm, wyposażona w korek ze spiekanego szkła 3.6. Łaźnia wodna lub płaszcz izolujący 3.7. Probówki reakcyjne poj. 2 ml Chromatograf gazowy umożliwiający wykorzystanie kolumny kapilarnej i wyposażony w układ rozdzielający, w skład którego wchodzą: 3.8.1. komora termostatyczna do kolumn, umożliwiająca utrzymanie żądanej temperatury z dokładnością do ±1 °C; 3.8.2. wyparka z regulowaną temperaturą; 3.8.3. detektor jonizacji płomieniowej oraz konwerter-wzmacniacz; 3.8.4. integrator-rejestrator odpowiedni do wykorzystania z konwerterem-wzmacniaczem (ppkt 3.8.3). 3.9. Kolumna kapilarna ze stopionej krzemionki całkowicie pokryta powłoką BP1 lub równoważną (albo dowolna inna kolumna o co najmniej równej zdolności rozdzielczej), o jednolitej grubości 0,25 μm; kolumna musi umożliwiać rozdzielenie trimetylosililowych pochodnych lanosterolu i sitosterolu. Odpowiednia jest BP1 o długości 12 m i średnicy wewnętrznej 0,2 mm 3.10. Mikrostrzykawka do chromatografii gazowej poj. 1 μl z hartowaną igłą 4. ODCZYNNIKI Wszystkie odczynniki muszą być odczynnikami o uznanej klasie analitycznej. Należy używać wody destylowanej lub wody o równoważnym stopniu czystości. 4.1. Etanol, o czystości co najmniej 95 % 4.2. Wodorotlenek potasu, roztwór 60 %; rozpuścić 600 g wodorotlenku potasu (co najmniej 85 %) w wodzie i uzupełnić wodą do objętości 1 litra Betulina, o czystości co najmniej 99 % Roztwory betuliny w eterze dietylowym (ppkt 4.4) 4.3.1.1. Stężenie roztworu betuliny używane do oznaczania sitosterolu powinno wynosić 1,0 mg/ml 4.3.1.2. Stężenie roztworu betuliny używane do oznaczania stigmasterolu powinno wynosić 0,4 mg/ml 4.4. Eter dietylowy, o czystości analitycznej (bez nadtlenków lub pozostałości) 4.5. Siarczan sodu, bezwodny, granulowany, wcześniej suszony przez dwie godziny w temp. 102 °C 4.6. Odczynnik sililujący, np. TRI-SIL (produkowany przez Pierce Chemical Co, nr kat. 49001) lub równoważny. (Ważne: TRI-SIL jest łatwopalny, toksyczny, żrący i prawdopodobnie rakotwórczy. Pracownicy laboratorium muszą być zaznajomieni z parametrami bezpieczeństwa TRI-SIL i stosować właściwe środki ostrożności). 4.7. Lanosterol Sitosterol o znanej czystości nie mniejszej niż 90 % (P) Uwaga 1: Czystość materiałów wzorcowych wykorzystywanych do kalibracji musi być ustalona metodą standaryzacji. Należy założyć, że wszystkie sterole występujące w próbce zostają wykazane na chromatogramie, całkowita powierzchnia pików reprezentuje 100 % składników sterolowych, oraz że sterole wywołują taką samą reakcję detektora. Liniowość układu musi być potwierdzona przy zakresach stężeń będących przedmiotem zainteresowania. 4.8.1. Roztwór wzorcowy sitosterolu — przygotować roztwór zawierający, z dokładnością do 0,001 mg/ml, w przybliżeniu 0,5 mg/ml (W1) sitosterolu (ppkt 4.8) w eterze dietylowym (ppkt 4.4) Stigmasterol o znanej czystości nie mniejszej niż 90 % (P) 4.9.1. Roztwór wzorcowy stigmasterolu — przygotować roztwór zawierający, z dokładnością do 0,001 mg/ml, w przybliżeniu 0,2 mg/ml (W1) stigmasterolu (ppkt 4.9) w eterze dietylowym (ppkt 4.4) 4.10. Mieszanina do badania zdolności rozdzielczej. Przygotować roztwór zawierający 0,05 mg/ml lanosterolu (ppkt 4.7) i 0,5 mg sitosterolu (ppkt 4.8) w eterze dietylowym (ppkt 4.4) 5. METODA 5.1. Przygotowanie roztworów wzorcowych do chromatografii Wewnętrzny roztwór wzorcowy (ppkt 4.3.1) musi być dodany do odpowiedniego wzorcowego roztworu sterolu jednocześnie z dodaniem go do zmydlonej próbki (zob. ppkt 5.2.2). 5.1.1. Chromatograficzny roztwór wzorcowy sitosterolu: przenieść 1 ml roztworu wzorcowego sitosterolu (ppkt 4.8.1) do każdej z dwóch probówek reakcyjnych (ppkt 3.7) i usunąć eter dietylowy za pomocą strumienia azotu. Dodać 1 ml wewnętrznego roztworu wzorcowego (ppkt 4.3.1.1) i usunąć eter dietylowy za pomocą strumienia azotu 5.1.2. Chromatograficzny wzorcowy roztwór stigmasterolu: przenieść 1 ml roztworu wzorcowego stigmasterolu (ppkt 4.9.1) do każdej z dwóch probówek reakcyjnych (ppkt 3.7) i usunąć eter dietylowy za pomocą strumienia azotu. Dodać 1 ml wewnętrznego roztworu wzorcowego (ppkt 4.3.1.2) i usunąć eter dietylowy za pomocą strumienia azotu 5.2. Przygotowanie substancji niezmydlających się 5.2.1. Roztopić próbkę masła w temperaturze nieprzekraczającej 35 °C, po czym rozrobić, starannie mieszając Odmierzyć wagowo, z dokładnością do 1 mg, w przybliżeniu 1 g masła (W2) lub koncentratu masła (W2) do kolby poj. 150 ml (ppkt 3.1). Dodać 50 ml etanolu (ppkt 4.1) i 10 ml roztworu wodorotlenku potasu (ppkt 4.2). Zainstalować chłodnicę zwrotną i podgrzewać przez 30 minut w temp. ok. 75 °C. Odłączyć chłodnicę i schłodzić kolbę do temperatury zbliżonej do temperatury otoczenia. 5.2.2. Dodać do kolby poj. 1,0 ml wewnętrznego roztworu wzorcowego (ppkt 4.3.1.1) w przypadku oznaczania sitosterolu, lub wewnętrznego roztworu wzorcowego (ppkt 4.3.1.2) w przypadku oznaczania stigmasterolu. Dokładnie wymieszać. Przenieść ilościowo zawartość kolby do rozdzielacza poj. 500 ml (ppkt 3.2), przemywając kolbę kolejno 50 ml wody i 250 ml eteru dietylowego (ppkt 4.4). Wstrząsać energicznie rozdzielaczem przez dwie minuty i pozostawić do rozdzielenia się faz. Usunąć niższą warstwę wodną i przemyć warstwę eteru, wstrząsając z czterema kolejnymi podwielokrotnościami 100 ml wody. Uwaga 2: W celu uniknięcia utworzenia się emulsji istotne jest, aby pierwsze dwa przemycia wodą przeprowadzić ostrożnie (10 odwróceń). Podczas trzeciego przemywania można wstrząsać energicznie przez 30 sekund. W przypadku utworzenia się emulsji można ją rozbić, dodając w tym celu 5–10 ml etanolu. W razie dodania etanolu konieczne jest dwukrotne dodatkowe energiczne przemycie wodą. 5.2.3. Przepuścić klarowną, oddzieloną od mydła warstwę eteru przez szklaną kolumnę (ppkt 3.5) zawierającą 30 g bezwodnego siarczanu sodu (ppkt 4.5). Zebrać eter do kolby poj. 250 ml (ppkt 3.3). Dodać jedną granulkę zapobiegającą wrzeniu burzliwemu i odparować prawie do sucha w łaźni wodnej lub płaszczu izolującym, zwracając uwagę na zebranie odpadów rozpuszczalników. Uwaga 3: Jeżeli wyciągi próbki zostaną całkowicie wysuszone w zbyt wysokiej temperaturze, mogą wystąpić straty sterolu. 5.3. Przygotowanie eterów trimetylosililowych 5.3.1. Przenieść pozostały w kolbie roztwór eteru do probówki reakcyjnej poj. 2 ml (ppkt 3.7) wraz z 2 ml eteru dietylowego, po czym usunąć eter za pomocą strumienia azotu. Przemyć kolbę dwoma dodatkowymi podwielokrotnościami 2 ml eteru dietylowego, przenosząc je do probówki i usuwając za każdym razem eter za pomocą azotu. 5.3.2. Sililować próbkę, dodając 1 ml TRI-SIL (ppkt 4.6). Zamknąć probówkę i wstrząsać energicznie w celu rozpuszczenia. Jeżeli całkowite rozpuszczenie nie nastąpi, podgrzać do temp. 65–70 °C. Odstawić na co najmniej pięć minut przed wprowadzeniem do chromatografu gazowego. Sililować wzorce w taki sam sposób jak próbki. Sililować mieszaninę do badania zdolności rozdzielczej (ppkt 4.10) w taki sam sposób jak próbki. Uwaga 4: Proces sililowania musi być prowadzony w środowisku bezwodnym. Niepełne sililowanie betuliny uwidacznia się przez pojawienie się drugiego piku usytuowanego w pobliżu piku odpowiadającego betulinie. Obecność etanolu na etapie sililowania będzie kolidować z procesem sililowania. Może to być wynikiem niedostatecznego przemycia na etapie ekstrakcji. Jeżeli problem utrzymuje się, na etapie ekstrakcji można przeprowadzić piąte przemycie przy energicznym wstrząsaniu przez 30 sekund. 5.4. Analiza metodą chromatografii gazowej 5.4.1. Dobór warunków roboczych Ustawić chromatograf gazowy zgodnie z instrukcjami producenta. Wskazówki dla warunków roboczych są następujące: — temperatura kolumny: 265 °C, — temperatura dozownika: 265 °C, — temperatura detektora: 300 °C, — natężenie przepływu strumienia gazu nośnego: 0,6 ml/min., — ciśnienie wodoru: 84 kPa, — ciśnienie powietrza: 155 kPa, — rozdział próbki od 10:1 do 50:1; stosunek rozdziału musi być dobrany optymalnie zgodnie z instrukcją producenta i liniowością odpowiedzi detektora, a następnie potwierdzony przy zakresie stężenia będącym przedmiotem zainteresowania. Uwaga 5: Szczególnie ważne jest regularne czyszczenie wkładki w dozowniku. — ilość wprowadzonej substancji: 1 μl roztworu TMSE. Przed rozpoczęciem jakiejkolwiek analizy należy poczekać na osiągnięcie przez system stanu równowagi i uzyskanie jego dostatecznie stabilnej reakcji. Powyższe warunki muszą być zróżnicowane w zależności od parametrów technicznych kolumny i chromatografu gazowego, tak aby otrzymać chromatogramy spełniające poniższe wymagania: — pik sitosterolu musi być odpowiednio oddzielony od piku lanosterolu. Na ryc. 1 przedstawiono typowy chromatogram, jaki powinna dawać sililowana mieszanina do badania zdolności rozdzielczej (ppkt 4.10), — względne czasy retencji poniższych steroli powinny wynosić w przybliżeniu: — chol