ZAŁĄCZNIK

Projekt na rzecz wsparcia zmniejszenia zagrożenia związanego z nielegalną bronią strzelecką i lekką oraz amunicją do tych rodzajów broni w Europie Południowo-Wschodniej

1. Wprowadzenie i cele

W ostatnich latach w Europie Południowo-Wschodniej poczyniono znaczące postępy w zakresie wzmocnienia kontroli zbrojeń i przeciwdziałania nielegalnemu handlowi bronią, zwłaszcza dzięki stałemu wsparciu ze strony Unii. Sytuacja w regionie Europy Południowo-Wschodniej nadal jednak wzbudza zaniepokojenie, a w strategii UE z dnia 19 listopada 2018 r. na rzecz zwalczania nielegalnej broni palnej, broni strzeleckiej i lekkiej (BSiL) oraz amunicji do tych rodzajów broni, zatytułowanej „Zabezpieczanie broni, ochrona obywateli” (zwanej dalej „strategią UE dotyczącą BSiL”), wskazano go jako jeden z obszarów priorytetowych. Nielegalna broń palna ma oczywisty wpływ na bezpieczeństwo wewnętrzne i zewnętrzne, gdyż wzmaga przestępczość zorganizowaną i ataki terrorystyczne w regionie Europy Południowo-Wschodniej i w UE. Z tego względu ustanowienie silnych i skutecznych mechanizmów kontroli w odniesieniu do transferów broni, korzystania z niej, jej posiadania i składowania stanowi znaczący wkład w pokój i bezpieczeństwo w regionie, w Europie i na świecie.

Aby odpowiedzieć na utrzymujące się wyzwania w zakresie kontroli BSiL, dalej wspierać organy w radzeniu sobie z tymi wyzwaniami oraz wzmocnić zaangażowanie na rzecz zwalczania nielegalnego handlu BSiL i bronią palną oraz niewłaściwego wykorzystywania tych rodzajów broni, w dniu 10 lipca 2018 r. na szczycie Bałkanów Zachodnich w Londynie przyjęto plan działania na rzecz trwałego rozwiązania kwestii nielegalnego posiadania i niewłaściwego wykorzystywania BSiL oraz amunicji do tych rodzajów broni, a także nielegalnego handlu taką bronią i amunicją na Bałkanach Zachodnich do 2024 r. (zwany dalej „planem działania”). Plan działania określa siedem celów obejmujących wszystkie funkcjonalne obszary kontroli zbrojeń i zakłada, że Bałkany Zachodnie będą bezpieczniejszym regionem oraz eksporterem bezpieczeństwa, w którym zostaną wprowadzone kompleksowe i trwałe mechanizmy, w pełni zharmonizowane ze standardami UE i innymi standardami międzynarodowymi, mające na celu identyfikację przypadków nielegalnego posiadania i niewłaściwego wykorzystywania broni palnej, amunicji i materiałów wybuchowych oraz nielegalnego handlu nimi, zapobieganie takim zjawiskom, ich ściganie i kontrolę. W 2018 r. Unia przyjęła decyzję Rady wspierającą wdrażanie planu działania (decyzja Rady (WPZiB) 2018/1788 (1)).

Przy opracowaniu planu wsparcia udzieliło Centrum Kontroli Broni Strzeleckiej i Lekkiej dla Europy Wschodniej i Południowo-Wschodniej (SEESAC) będące agencją wykonawczą regionalnego planu wdrożeniowego dotyczącego zwalczania rozprzestrzeniania broni strzeleckiej i lekkiej (zwanego dalej „regionalnym planem wdrożeniowym”). Na mocy decyzji (WPZiB) 2018/1788 SEESAC powierzono koordynowanie i monitorowanie wdrażania planu działania. Koordynacja pomiędzy instytucjami, organizacjami międzynarodowymi i darczyńcami w ramach planu działania zapewniana jest głównie za pośrednictwem formalnych regionalnych spotkań koordynacyjnych poświęconych planowi działania, które skupiają się na podsumowywaniu postępów i wymianie informacji, oraz poprzez zapewnienie usług ekspertów i wsparcia technicznego na potrzeby lokalnych spotkań koordynacyjnych poświęconych planowi działania. Monitorowanie wdrażania planu działania zapewnione jest poprzez opracowywanie półrocznych sprawozdań z monitorowania i oceny, dokumentujących postępy, wyzwania i potrzeby w zakresie tego wdrażania, w oparciu o wspólnie uzgodnione kluczowe wskaźniki wykonania. Ponadto SEESAC pełni funkcję sekretariatu wielostronnego funduszu powierniczego na rzecz planu działania w zakresie kontroli BSiL dla Bałkanów Zachodnich, ustanowionego w celu wsparcia wdrażania planu działania. SEESAC ściśle współpracuje z Europejską Służbą Działań Zewnętrznych (ESDZ), Komisją Europejską (DG HOME, DG NEAR), Europolem, europejską multidyscyplinarną platformą przeciwko zagrożeniom przestępstwami (EMPACT), Europejską Agencją Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex), INERPOLEM, NATO, Organizacją Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) oraz innymi właściwymi darczyńcami i organizacjami międzynarodowymi wspierającymi działania w zakresie rozbrojenia i kontroli zbrojeń w Europie Południowo-Wschodniej.

Nadrzędnym celem niniejszego działania jest dalsze przyczynianie się do poprawy bezpieczeństwa w regionie Europy Południowo-Wschodniej i w UE poprzez zwalczanie zagrożenia, jakie stanowi nielegalna BSiL oraz amunicja do tych rodzajów broni, znajdujące się w Europie Południowo-Wschodniej, na Białorusi i Ukrainie oraz pochodzące z tych regionów. Jego wdrożenie pogłębi i uzupełni unijną pomoc na rzecz kontroli BSiL, która zapewniana jest na mocy niedawnych decyzji Rady 2010/179/WPZiB (2), 2013/730/WPZiB (3) i (WPZiB) 2016/2356 (4) (która wygasa w dniu 29 grudnia 2019 r.). Przyczyni się również do realizacji celów regionalnego planu wdrożeniowego i planu działania, wspieranych na mocy decyzji Rady (WPZiB) 2018/1788.

Działanie przyczyni się do wzmocnienia regionalnej współpracy, wymiany wiedzy i dzielenia się informacjami w zakresie kontroli BSiL; dalszego wsparcia w Europie Południowo-Wschodniej rozwój ram ustawodawczych i regulacyjnych dotyczących BSiL, broni palnej i materiałów wybuchowych, a także harmonizacji tych ram z ramami unijnymi oraz ich standaryzacji w Europie Południowo-Wschodniej; dalszego wsparcia kształtowania opartych na dowodach polityk w zakresie kontroli BSiL, odpowiadających na potrzeby zarówno kobiet, jak i mężczyzn; budowania zdolności służb policji granicznej i policji kryminalnej Bałkanów Zachodnich w zakresie zwalczania nielegalnego handlu i posiadania broni palnej; poprawy zdolności w zakresie bezpieczeństwa fizycznego i zarządzania zapasami poprzez modernizację infrastruktury bezpieczeństwa, zmniejszanie nadwyżek oraz szkolenia; a także wykorzystania obecnych prac do stworzenia punktów kontaktowych ds. broni palnej w Europie Południowo-Wschodniej.

W szerszym kontekście projekt przyczyni się do zapewnienia pokoju i bezpieczeństwa w Europie i na świecie, a jednocześnie wzmocni stabilność regionu dzięki prowadzeniu prac w ramach Rady Współpracy Regionalnej oraz w partnerstwie z innymi odpowiednimi partnerami i inicjatywami międzynarodowymi.

Działanie bezpośrednio przyczyni się do realizacji strategii bezpieczeństwa UE, strategii UE dotyczącej BSiL, cyklu polityki unijnej dotyczącej poważnej i zorganizowanej przestępczości (EMPACT – broń palna), Traktatu o handlu bronią, planu działania ONZ na rzecz zapobiegania nielegalnemu handlowi BSiL, zwalczania i eliminowania go we wszystkich aspektach, międzynarodowego instrumentu umożliwiającego śledzenie broni, protokołu ONZ dotyczącego broni palnej, rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1325 (2000) w sprawie kobiet, pokoju i bezpieczeństwa oraz programu działania ONZ na rzecz rozbrojenia, a także w szczególności zwiększy regionalną współpracę na rzecz zwalczania zagrożeń związanych z rozprzestrzenianiem BSiL i amunicji do tych rodzajów broni. Wyniki projektu bezpośrednio przyczynią się także do realizacji celu zrównoważonego rozwoju nr 16 Agendy 2030 dotyczącego pokoju i sprawiedliwych społeczeństw, w szczególności celu nr 16.1 (znaczące ograniczenie wszelkich form przemocy i odsetka zgonów na całym świecie) i celu nr 16.4 (znaczące ograniczenie nielegalnego przepływu broni), a także celu nr 5 dotyczącego równości płci. Ponadto projekt będzie wspierał realizację planu działania Komisji dotyczącego nielegalnego handlu bronią palną i materiałami wybuchowymi w UE.

Projekt umożliwi w szczególności:

— przyczynianie się do wzmocnienia regionalnej współpracy, wymiany wiedzy i dzielenia się informacjami w zakresie kontroli BSiL,

— wsparcie dla budowania zdolności służb policji granicznej i policji kryminalnej Bałkanów Zachodnich w zakresie zwalczania nielegalnego handlu i posiadania broni palnej,

— wsparcie dla dalszego wzmacniania zdolności w zakresie bezpieczeństwa fizycznego i zarządzania zapasami.

2. Wybór agencji wykonawczej i koordynacja działań z innymi stosowymi inicjatywami dotyczącymi finansowania

SEESAC jest wspólną inicjatywą Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) i Rady Współpracy Regionalnej i jako taki jest centralnym punktem w zakresie działań związanych z BSiL w Europie Południowo-Wschodniej. Jako agencja wykonawcza regionalnego planu wdrożeniowego, SEESAC od 2002 r. współpracuje z podmiotami w Europie Południowo-Wschodniej nad wdrożeniem całościowego podejścia do kontroli BSiL dzięki prowadzeniu szerokiego zakresu działań obejmujących: ułatwianie strategicznej i operacyjnej współpracy regionalnej, wspieranie kształtowania polityki i zwiększania zdolności instytucji, kampanie informacyjne i kampanie zbierania BSiL, zarządzanie zapasami, zmniejszanie nadwyżek, poprawa zdolności w zakresie znakowania i śledzenia oraz poprawa kontroli wywozu broni. W związku z tym SEESAC zdobył jedyne w swoim rodzaju zdolności i doświadczenie w prowadzeniu na poziomie regionalnym działań obejmujących wiele podmiotów, z wykorzystaniem wspólnego zaplecza politycznego i gospodarczego partnerów w regionie Europy Południowo-Wschodniej, zapewniając odpowiedzialność podmiotów na poziomie krajowym i regionalnym oraz długoterminową stabilność swoich działań, a także stał się głównym regionalnym autorytetem w dziedzinie kontroli BSiL.

SEESAC utrzymuje dwustronne i wielostronne kanały komunikacji ze wszystkimi właściwymi podmiotami i organizacjami. W tym celu nadal prowadzi Sekretariat Regionalnej Grupy Sterującej ds. BSiL (RSG). Ponadto SEESAC prowadzi Sekretariat Inicjatywy Regionalnego Podejścia do Zmniejszania Zapasów (RASR), a także zostało wyznaczone do pełnienia funkcji sekretariatu wielostronnego funduszu powierniczego na rzecz planu działania w zakresie kontroli BSiL dla Bałkanów Zachodnich. SEESAC bierze również udział w spotkaniach koordynacyjnych w zakresie BSiL i rozminowywania, nieformalnym mechanizmie koordynacji działań w zakresie kontroli BSiL, który funkcjonuje między NATO, Unią, OBWE, Biurem ONZ ds. Rozbrojenia (UNODA) i SEESAC. SEESAC regularnie uczestniczy w posiedzeniach właściwych forów regionalnych, takich jak spotkania ministrów wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych UE–Bałkany Zachodnie, organizowany przez NATO proces wymiany informacji strukturalnych na temat BSiL oraz proces współpracy ministrów obrony Europy Południowo-Wschodniej (SEDM). Ponadto SEESAC nadal utrzymuje szeroką sieć formalnych i nieformalnych partnerstw z organizacjami takimi jak Centrum Współpracy w zakresie Bezpieczeństwa RACVIAC (Regionalne Centrum Wspierania Weryfikacji i Wdrażania Kontroli Zbrojeń) - Centrum Współpracy w zakresie Bezpieczeństwa oraz Forum OBWE ds. Współpracy w Dziedzinie Bezpieczeństwa. W ramach działań koordynacyjnych ONZ w zakresie broni strzeleckiej (CASA), a także działań w innym formacie odbywają się regularne spotkania koordynacyjne oraz wymiana informacji z innymi agendami ONZ, takimi jak Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC) i UNODA. SEESAC działa zatem jako regionalny ośrodek koordynujący i punkt kontaktowy dla szerokiego spektrum kwestii związanych z reformą sektora bezpieczeństwa, koncentrujący się szczególnie na kontroli BSiL oraz zarządzaniu zapasami. SEESAC utrzymuje ścisłe kontakty z właściwymi podmiotami unijnymi, głównie DG NEAR, DG HOME, Europolem, INTERPOLEM i Frontexem, a także inicjatywami realizowanymi pod przewodnictwem UE, takimi EMPACT – broń palna i Grupa Robocza Europejskich Ekspertów ds. Broni Palnej (EFE). Umożliwia to skuteczniejsze docieranie do partnerów z Europy Południowo-Wschodniej.

SEESAC z siedzibą w Belgradzie działa obecnie w całej Europie Południowo-Wschodniej: prowadzi działalność w Albanii, Bośni i Hercegowinie, Czarnogórze, Kosowie (*1), Republice Macedonii Północnej, Republice Mołdawii i Serbii, a także zapewnia ograniczone wsparcie Białorusi i Ukrainie. W przeszłości prowadziło także działalność w Bułgarii, Chorwacji i Rumunii. Poczucie sprawczości działań zapewnia w regionie Rada Współpracy Regionalnej oraz Regionalna Grupa Sterująca ds. BSiL, na forach których wszystkie kraje Europy Południowo-Wschodniej przedstawiają wytyczne strategiczne, inicjatywy i wnioski o wsparcie.

SEESAC jako pierwsze zastosowało podejście oparte na radzeniu sobie ze wspólnymi problemami dzięki inicjatywom regionalnym, co dało w Europie Południowo-Wschodniej znakomite rezultaty nie tylko z powodu wynikłego z tego dzielenia się kluczowymi informacjami i propagowania zdrowego współzawodnictwa regionalnego, ale także z uwagi na fakt, że pomaga osiągać na poziomie krajowym i regionalnym stałe i dające się łatwo zmierzyć rezultaty dzięki całościowej realizacji.

SEESAC bardzo skutecznie zrealizowało planowane działania w ramach poprzednich projektów finansowanych przez Unię, zapewniając zrównoważone wyniki projektu dzięki rozwijaniu i wspieraniu w krajach poczucia sprawczości w odniesieniu do projektów i działań oraz propagowaniu koordynacji, wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk na poziomie regionalnym oraz badań regionalnych. Jego wiedza na temat BSiL oraz pogłębiona znajomość kwestii regionalnych i właściwych podmiotów czyni z SEESAC najlepszego partnera do realizacji tego konkretnego działania.

3. Opis projektu

Nowy etap projektu będzie wykorzystywać postępy poczynione w ramach decyzji Rady: 2004/791/WPZiB (5), 2010/179/WPZiB, 2013/730/WPZiB, (WPZiB) 2016/2356 oraz w uzupełnieniu do nadal obowiązującej decyzji (WPZiB) 2018/1788. Skoncentruje się na trzech głównych obszarach, przy utrzymaniu całościowego podejścia do radzenia sobie z zagrożeniami, jakie stwarza BSiL w regionie.

Te trzy obszary dotyczą poziomu strategicznego i politycznego, a także aspektów operacyjnych, zatem bezpośrednio wspierają wszystkie poziomy kontroli BSiL, koncentrując się na: wzmacnianiu współpracy, wymiany wiedzy i dzielenia się informacjami na poziomie regionalnym; budowaniu zdolności służb policji granicznej i policji kryminalnej Bałkanów Zachodnich w zakresie zwalczania nielegalnego handlu i posiadania broni palnej; oraz poprawie zdolności w zakresie bezpieczeństwa fizycznego i zarządzania zapasami poprzez modernizację infrastruktury bezpieczeństwa, zmniejszanie nadwyżek oraz szkolenia.

Szczegółowe cele projektu to:

— wzmocnienie regionalnej współpracy, wymiany wiedzy i dzielenia się informacjami w zakresie kontroli zbrojeń,

— zwiększenie zdolności służb policji granicznej i policji kryminalnej Bałkanów Zachodnich w zakresie zwalczania nielegalnego handlu i posiadania broni palnej,

— poprawa zdolności w zakresie bezpieczeństwa fizycznego i zarządzania zapasami poprzez modernizację infrastruktury bezpieczeństwa, zmniejszanie nadwyżek oraz szkolenia.

Strategia projektu opiera się na wyjątkowym stosowanym w ramach SEESAC podejściu do wspierania zaufania i współpracy w regionie Europy Południowo-Wschodniej, co jest wstępnym warunkiem osiągnięcia konkretnych i wymiernych zmian. W szczególności, na poziomie regionalnym, poszczególne procesy współpracy ułatwiane przez SEESAC, angażujące zarówno decydentów politycznych, jak i praktyków działających na poziomie operacyjnym, okazały się istotnym czynnikiem zapewniającym otoczenie cechujące się konkurencją i sprzyjające przekazywaniu wiedzy, wymianie wiedzy specjalistycznej i dzieleniu się informacjami. Pozwoliło to nie tylko na zwiększenie zdolności w tym regionie Europy Południowo-Wschodniej, ale, co ważniejsze, na budowanie zaufania i nawiązanie bezpośredniej współpracy między instytucjami a niezależnymi ekspertami, co – obok innych czynników – pomogło przygotować plan działania. Ponadto podejście oparte na współpracy regionalnej sprawiło, że region ten stał się bardziej przejrzysty i skuteczniejszy w wysiłkach na rzecz kontroli handlu bronią, dzięki czemu kraje Europy Południowo-Wschodniej znajdują się – w wymiarze globalnym – wśród najbardziej przejrzystych państw pod względem sprawozdawczości dotyczącej transferu broni. Dlatego też projekt będzie w dalszym ciągu wspierać współpracę regionalną będącą kluczowym czynnikiem umożliwiającym osiąganie wymiernych rezultatów.

Zakres geograficzny projektu obejmuje Europę Południowo-Wschodnią, a jego bezpośredni beneficjenci to Albania, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Serbia, Republika Mołdawii, Republika Macedonii Północnej i Kosowo (*2). Ponadto projekt będzie nadal zapewniać wsparcie dla państw Europy Wschodniej, które borykają się z podobnymi wyzwaniami dotyczącymi kontroli BSiL, takich jak Ukraina i Białoruś, poprzez ich zaangażowanie w transfer wiedzy, zdobytych doświadczeń i najlepszych praktyk opracowanych na Bałkanach Zachodnich od 2002 r.

3.1. Ułatwienie współpracy regionalnej oraz wspieranie kształtowania opartych na dowodach polityk w zakresie kontroli BSiL, a przez to dalsze przyczynianie się do zmniejszenia zagrożenia, jakie stanowi nielegalne rozprzestrzenianie BSiL

Cel

Celem pierwszego komponentu jest dalsze przyczynianie się do wzmocnienia zdolności w zakresie kształtowania i wdrażania opartych na dowodach polityk w zakresie kontroli BSiL oraz standaryzacji podejść poprzez współpracę regionalną na poziomie strategicznym i operacyjnym komisji ds. BSiL i sieci ekspertów ds. broni palnej w krajach Europy Południowo-Wschodniej (SEEFEN), wymianę informacji i dzielenie się dobrymi praktykami, zwiększony potencjał w zakresie gromadzenia i analizy danych, harmonizację i standaryzację ram ustawodawczych i regulacyjnych w zakresie BSiL oraz konsekwentne uwzględnianie perspektywy płci w politykach dotyczących kontroli BSiL. To z kolei przyczyni się do realizacji celów 1, 2 i 3 określonych w planie działania.

Opis

W oparciu o sprawdzone podejście polegające na ułatwianiu tworzenia sieci kontaktów na poziomie regionalnym komponent ten nadal będzie ułatwiał współpracę regionalną między komisjami ds. BSiL dzięki regularnym spotkaniom, wymianie informacji i pracom nad gromadzeniem danych oraz zwiększaniem zdolności w zakresie kształtowania opartych na dowodach polityk. Zwiększona zostanie również przejrzystość transferów broni poprzez częściowe włączenie procesu regionalnej wymiany informacji na temat tych transferów do współpracy w ramach komisji ds. BSiL, a także wzmocnione zostanie wsparcie na rzecz dalszego zapewniania przejrzystości transferów broni w krajach Europy Południowo-Wschodniej. W ramach tego komponentu przewiduje się ponadto przekazywanie nabytej w krajach Europy Południowo-Wschodniej wiedzy fachowej do innych regionów w celu wspierania działań Unii w innych obszarach. W ramach tego komponentu zapewniane będzie również wsparcie techniczne poprzez ukierunkowane i prowadzone na wniosek, istotne z punktu widzenia polityki badania i prezentacje dla decydentów politycznych.

Dodatkowo, z uwagi na zagrożenie związane z nielegalnym handlem bronią palną płynącą do Unii, a także wykorzystywanie broni palnej w przestępczości zorganizowanej oraz w zamachach terrorystycznych, istotnym elementem działań na rzecz zwalczania tego zagrożenia jest opracowanie solidnych systemów i mechanizmów gromadzenia i wymiany informacji. Dzięki swojej wieloletniej pracy w regionie Europy Południowo-Wschodniej, a zwłaszcza dzięki skutecznemu wdrożeniu decyzji Rady 2013/730/WPZiB i (WPZiB) 2016/2356, w tym utworzeniu i wspieraniu sieci ekspertów ds. broni palnej w SEEFEN, SEESAC odgrywa przewodnią rolę w takich wysiłkach, występując w charakterze organizatora współpracy, a równocześnie działa na rzecz zwiększenia zdolności organów ścigania w zakresie znakowania, śledzenia i rejestrowania broni, w tym poprzez pomoc techniczną i wsparcie na rzecz tworzenia i usprawniania systemów rejestrowania. Z tego względu komponent ten będzie korzystał z wyników prac przeprowadzonych w poprzednim okresie poprzez dalsze wzmacnianie SEEFEN przy jednoczesnym wykorzystaniu tej sieci jako platformy pogłębionej współpracy między organami ścigania w krajach Europy Południowo-Wschodniej i w innych krajach w celu zwalczania nielegalnego handlu BSiL i amunicją do tych rodzajów broni. Wszystkie działania SEEFEN będą ściśle koordynowane z wysiłkami Europolu, EMPACT, EFE, DG ds. Migracji i Spraw Wewnętrznych, INTERPOLEM, Eurojustem oraz Frontexem i innymi odpowiednimi podmiotami, a także będą wspierać te wysiłki.

Wreszcie – celem tego komponentu będzie odpowiedź na oczywistą i pilną potrzebą wprowadzenia bardziej rygorystycznych ram ustawodawczych i regulacyjnych w zakresie kontroli BSiL i broni palnej na Bałkanach Zachodnich, aby skutecznie regulować kontrolę zbrojeń i ułatwić reagowanie na odnośne zagrożenia. To z kolei pozwoli na zapewnienie zgodności przepisów i procedur dotyczących kontroli zbrojeń na Bałkanach Zachodnich oraz standaryzację procedur i praktyk w zakresie kontroli BSiL i broni palnej. Taka standaryzacja pozwoliłaby usunąć przeszkody uniemożliwiające organom ścigania i wymiarowi sprawiedliwości bezpośrednią współpracę, wymianę informacji oraz prowadzenie wspólnych lub równoległych postępowań wyjaśniających. Dodatkowo, z uwagi na fakt, że ramy ustawodawcze i polityczne regulujące kontrolę BSiL w Europie Południowo-Wschodniej często nie w pełni dostrzegają lub niewystarczająco uwzględniają perspektywę płci, przez co wysiłki na rzecz kontroli zbrojeń są mniej skuteczne pod względem zapewniania bezpieczeństwa wszystkim obywatelom, niezależnie od tego, czy chodzi o kobiety, mężczyzn, dziewczęta czy chłopców, projekt przyczyni się także do dalszego uwzględniania perspektywy płci w przepisach dotyczących kontroli broni. Ten cel ma zostać osiągnięty dzięki wsparciu zapewnianemu w ramach wykonania decyzji Rady (WPZiB) 2018/1788, poprzez opracowanie zindywidualizowanych krajowych i regionalnych warsztatów tematycznych, aktualizowanie regionalnego kompendium przepisów dotyczących broni oraz dokonanie przeglądu ram prawnych beneficjentów projektu pod kątem uwzględniania problematyki płci w celu zapewnienia, aby polityki regulujące kontrolę zbrojeń uwzględniały kwestię związku między BSiL a problematyką płci.

W szczególności projekt przewiduje ułatwienie współpracy regionalnej oraz wspieranie kształtowania opartych na dowodach polityk w zakresie kontroli BSiL poprzez:

— regionalne posiedzenia komisji ds. BSiL (dwa razy w roku) w Europie Południowo-Wschodniej koncentrujące się na wymianie informacji, dzieleniu się wiedzą oraz standaryzacji polityk dotyczących kontroli zbrojeń,

— regionalne posiedzenia SEEFEN (dwa razy w roku) koncentrujące się na wymianie informacji operacyjnych i na współpracy transgranicznej w walce z nielegalnym handlem bronią palną,

— udzielanie komisjom ds. BSiL i SEEFEN – na wniosek – porad technicznych i zapewnianie wiedzy fachowej, aby wzmocnić rozwój, kształtowanie, przyjmowanie i wdrażanie polityk,

— udzielanie – na wniosek – wsparcia w zakresie harmonizacji przepisów dotyczących kontroli zbrojeń pod kątem stosownych zmian związanych z przepisami UE dotyczącymi kontroli zbrojeń, a także w zakresie standaryzacji w całym regionie Europy Południowo-Wschodniej (2022–2023),

— wsparcie w zakresie gromadzenia i analizy danych dotyczących BSiL w oparciu o zalecenia wynikające z regionalnego badania BSiL,

— utrzymanie platformy służącej monitorowaniu przypadków przemocy zbrojnej oraz regularne rozpowszechnianie informatora na temat przemocy zbrojnej w krajach Europy Południowo-Wschodniej, umożliwiającej śledzenie tendencji,

— dalsze uwzględnianie aspektu płci w procesie kształtowania polityk w zakresie BSiL,

— przekazywanie Białorusi i Ukrainie wiedzy specjalistycznej poprzez ułatwianie udziału w wybranych formalnych posiedzeniach i dostępu do narzędzi kontroli BSiL,

— utrzymanie internetowej platformy wymiany informacji i jej doskonalenie poprzez opracowywanie produktów na żądanie istotnych dla polityki i opartych na wiedzy.

Wyniki/wskaźniki realizacji projektu:

— zorganizowanie maksymalnie ośmiu regionalnych posiedzeń komisji ds. BSiL,

— zorganizowanie maksymalnie ośmiu regionalnych posiedzeń SEEFEN (dwa razy w roku) koncentrujących się na tworzeniu sieci kontaktów i wymianie informacji między ekspertami ds. broni palnej w organach ścigania,

— zwiększenie zdolności komisji ds. BSiL i członków SEEFEN poprzez ukierunkowane sesje szkoleniowe oraz zapewnianie wsparcia technicznego i doradztwa,

— umożliwienie wymiany informacji, przekazywania wiedzy i standaryzacji podejść,

— zorganizowanie maksymalnie dziesięciu warsztatów tematycznych dla beneficjentów w celu wsparcia harmonizacji przepisów z unijnym dorobkiem prawnymi standaryzacji w regionie Europy Południowo-Wschodniej,

— udostępnianie wiedzy fachowej na temat aktualizacji przepisów i polityk w celu harmonizacji z unijnymi ramami regulacyjnymi i standardami,

— publikowanie miesięcznych informatorów na temat tendencji w zakresie przemocy zbrojnej w całym regionie Europy Południowo-Wschodniej,

— zapewnienie gromadzenia, analizy i rozpowszechniania danych otrzymywanych od organów w oparciu o zalecenia wynikające z badania BSiL,

— uwzględnianie aspektu płci w procesie kształtowania polityk w zakresie BSiL,

— dalszy rozwój systemu rejestracji broni w Republice Mołdawii,

— ułatwianie wymiany wiedzy i dzielenia się informacjami z organami białoruskimi i ukraińskimi.

3.2. Dalsze wsparcie dla budowania zdolności organów ścigania i służb granicznych w zakresie zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią i materiałami wybuchowymi oraz zwalczania tego procederu

Cel

Celem drugiego komponentu jest zapewnienie wymaganego wsparcia w zakresie zwalczania nielegalnego handlu BSiL poprzez ulepszone procedury, sprzęt i szkolenia skierowane do organów ścigania, zgodnie z celem 3 planu działania, wzywającym do znaczącego zmniejszenia nielegalnych przepływów broni palnej, amunicji i materiałów wybuchowych do 2024 r.

Opis

Komponent ten będzie wspierał budowanie zdolności organów regionalnych w zakresie prowadzenia działań zarówno prewencyjnych, jak i represyjnych, niezbędnych do skutecznego rozpoznawania i udaremniania nielegalnego handlu bronią palną, amunicją i materiałami wybuchowymi z obszaru ich jurysdykcji i w jej ramach oraz przeciwdziałania temu procederowi. W Europejskiej agendzie bezpieczeństwa walka z nielegalnym handlem bronią palną została uznana za jedno z działań priorytetowych. W agendzie tej wezwano do przeglądu ram prawnych oraz nasilenia walki z nielegalnym handlem bronią palną. Nielegalny handel bronią palną i materiałami wybuchowymi prowadzony jest z wielu różnych miejsc, a kontrole na granicy zewnętrznej oraz współpraca policji i służb granicznych mają w dalszym ciągu podstawowe znaczenie, jak określono w strategii UE dotyczącej BSiL. Na poziomie regionu Europy Południowo-Wschodniej Unia i jej państwa członkowskie pomogą wzmocnić zdolności w zakresie egzekwowania prawa, między innymi poprzez blokowanie nielegalnego finansowania i transportu broni oraz wzmocnienie roli policji granicznej, organów celnych i portowych, w celu wykrywania, udaremniania i zapobiegania działalności siatek nielegalnego handlu bronią oraz zapobiegania sytuacjom, w których broń palna trafia w ręce terrorystów i przestępców za pośrednictwem nielegalnego rynku. Ze względu na transgraniczny charakter nielegalnego handlu bronią szczególnie ważne jest, aby zapewnić wsparcie także krajom sąsiadującym.

Wzmocniona kontrola transgraniczna jest jednym z centralnych wymogów kompleksowego podejścia do zwalczania nielegalnego handlu bronią palną, istotnymi komponentami, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz ich nielegalnych przepływów na Bałkanach Zachodnich. Skuteczne kontrole na granicach służą nie tylko zniechęcaniu do popełniania przestępstw wszelkiego rodzaju, ale są także środkiem budowy zaufania. Rygorystyczna i skuteczna kontrola graniczna to podstawa każdego długofalowego programu bezpieczeństwa narodowego i regionalnego. W ramach decyzji Rady (WPZiB) 2016/2356 przeprowadzono wstępną ocenę zdolności służb granicznych poszczególnych jurysdykcji, która koncentrowała się przede wszystkim na administracyjnych i technicznych zdolnościach policji granicznej. Niezbędne jest wzmocnienie ogólnych zdolności w celu skutecznego zwalczania nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi w kontekście transgranicznym. Ta wstępna ocena pokazała w szczególności, że – z wyjątkiem Bośni i Hercegowiny – brakuje ukierunkowanych szkoleń na temat wykrywania broni palnej na granicach, a policja graniczna dysponuje ograniczoną ilością sprzętu do wykrywania zarówno w punktach kontroli granicznej, jak i na zielonej granicy. Ponadto broń jest częściej wytwarzana z nowoczesnych materiałów, które nie są wykrywane przez wykrywacze metali ani przez psy wyszkolone do wyczuwania prochu.

Pomoc w ramach tego komponentu będzie się koncentrować na opracowywaniu standardowych procedur działania oraz nabywaniu sprzętu dla służb granicznych i policji kryminalnej służącego zwalczaniu nielegalnego handlu i nielegalnego posiadania broni palnej. Dodatkowo odbędą się szkolenia tematyczne na poziomie jurysdykcji oraz warsztaty regionalne. Proponowane działania będą stanowić uzupełnienie prac SEEFEN oraz będą ściśle koordynowane z innymi działaniami wspieranymi przez Unię realizowanymi obecnie w Europie Południowo-Wschodniej, przede wszystkim z cyklem polityki unijnej dotyczącej poważnej i zorganizowanej przestępczości międzynarodowej, a konkretnie z planami działań operacyjnych w ramach platformy EMPACT - broń palna, a także z działaniami Europolu, Frontexu i INTERPOLU.

Działania te będą realizowane poprzez:

— zapewnianie sprzętu i szkoleń na potrzeby zarządzania granicami pod kątem zwalczania nielegalnego handlu bronią w ramach wsparcia dla organów policji granicznej w Albanii, Kosowie (*3), Czarnogórze, Serbii i Republice Macedonii Północnej,

— zapewnianie sprzętu i szkoleń dla policji kryminalnej pod kątem zwalczania nielegalnego handlu bronią w ramach wsparcia dla organów policji kryminalnej w Albanii, Bośni i Hercegowinie, Kosowie (****), Czarnogórze, Serbii i Republice Macedonii Północnej.

Wyniki/wskaźniki realizacji projektu:

— opracowanie maksymalnie sześciu standardowych procedur działania dla poszczególnych służb granicznych,

— nabycie sprzętu do zwalczania nielegalnego handlu bronią i zapewnienie szkoleń na temat jego stosowania,

— zorganizowanie maksymalnie sześciu szkoleń tematycznych dla każdej ze służb granicznych,

— zorganizowanie maksymalnie czterech warsztatów regionalnych dla służb granicznych,

— opracowanie maksymalnie sześciu standardowych procedur działania dla policji kryminalnej w każdej z jurysdykcji,

— zapewnienie sprzętu dla policji kryminalnej oraz szkoleń na temat jego stosowania,

— zorganizowanie maksymalnie sześciu szkoleń tematycznych dla policji kryminalnej w każdej z jurysdykcji,

— zorganizowanie maksymalnie czterech warsztatów na poziomie regionalnym dla policji kryminalnej.

3.3. Poprawa zdolności w zakresie bezpieczeństwa fizycznego i zarządzania zapasami poprzez modernizację infrastruktury bezpieczeństwa, zmniejszanie nadwyżek oraz szkolenia

Cel

Zmniejszenie ryzyka proliferacji poprzez zwiększanie bezpieczeństwa zapasów broni i amunicji oraz zmniejszenie nadwyżki zapasów BSiL.

Opis

Celem trzeciego komponentu jest wspieranie organów zajmujących się sprawami wewnętrznymi i organów policji w celu dalszego ulepszania infrastruktury bezpieczeństwa i standardowych procedur działania w odniesieniu do składów o znaczeniu priorytetowym, w przypadku których w dalszym ciągu występuje znaczące ryzyko kradzieży i nielegalnego rozprzestrzeniania BSiL oraz amunicji do tych rodzajów broni. Komponent ten opiera się na decyzji Rady (WPZiB) 2016/2356 oraz jest zgodny z celem 7 planu działania zakładającym znaczące obniżenie ryzyka rozprzestrzeniania i przenikania broni palnej, amunicji i materiałów wybuchowych, oraz z celem 6 zakładającym systematyczne zmniejszanie nadwyżek i niszczenie skonfiskowanej BSiL oraz amunicji. SEESAC z powodzeniem stosuje podejście dwutorowe polegające na: 1) poprawie bezpieczeństwa składów; oraz 2) zbudowaniu zdolności personelu, któremu zlecono zarządzanie zapasami, znacząco poprawiając przepisy dotyczące bezpieczeństwa i zmniejszając ryzyko niepożądanego rozprzestrzeniania zapasów BSiL i amunicji do tych rodzajów broni. SEESAC rozszerzyło to podejście – zgodnie z kompleksowym podejściem do bezpieczeństwa fizycznego oraz zarządzania zapasami BSiL i amunicji do tych rodzajów broni – poprzez połączenie go ze zmniejszaniem nadwyżek, jeszcze bardziej zmniejszając w ten sposób ryzyko proliferacji.

Projekt będzie nadal przyczyniać się do poprawy bezpieczeństwa składów broni i amunicji w Europie Południowo-Wschodniej dzięki dalszemu zapewnianiu konkretnej pomocy technicznej oraz pomocy w zakresie infrastruktury zgodnie z najlepszymi międzynarodowymi praktykami i standardami. Poziom bezpieczeństwa w wojskowych składach znacząco się zwiększył w konsekwencji decyzji Rady 2013/730/WPZiB, SEESAC zidentyfikował jednak zapasy, które przechowują policja i organy zajmujące się sprawami wewnętrznymi, których sytuacja budzi niepokój z uwagi na brak zdolności w zakresie zabezpieczenia, niewystarczające zdolności w odniesieniu do rejestrowania i zarządzania zapasami oraz bardziej złożone systemy, które obejmują broń szkoleniową, a także skonfiskowaną broń palną. Zapewnione zostanie wsparcie na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa składów BSiL i magazynów dowodów rzeczowych, znajdujących się w gestii policji / organów zajmujących się sprawami wewnętrznymi, poprzez modernizację infrastruktury. Magazyny dowodów rzeczowych znajdujące się w lokalnych posterunkach policji są traktowane priorytetowo ze względu na potencjalne ryzyko przenikania, ale także ze względów bezpieczeństwa publicznego, z uwagi na fakt, że różne materiały niebezpieczne są przechowywane w tym samym miejscu w złych warunkach. Zapewnione zostanie również wsparcie na rzecz zmniejszenia nadwyżek BSiL i amunicji lub skonfiskowanej BSiL i amunicji, dzięki czemu obniży się ryzyko ich nielegalnego rozprzestrzeniania.

Główne planowane działania obejmują:

— wsparcie na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa składów BSiL i magazynów dowodów rzeczowych, znajdujących się w gestii policji / organów zajmujących się sprawami wewnętrznymi, poprzez modernizację infrastruktury,

— wsparcie na rzecz zniszczenia nadwyżek BSiL lub skonfiskowanej BSiL,

— przeprowadzenie regionalnych tematycznych warsztatów w dziedzinie zarządzania zapasami broni i amunicji,

— zwiększenie zdolności odpowiednich instytucji państwowych do ustanowienia systemów kontroli.

Wyniki/wskaźniki realizacji projektu:

— zwiększenie bezpieczeństwa jednego składu zgodnie z międzynarodowymi standardami i najlepszymi praktykami,

— zwiększenie bezpieczeństwa maksymalnie 18 magazynów dowodów rzeczowych,

— zniszczenie łącznie maksymalnie 12 000 sztuk broni konwencjonalnej,

— zniszczenie łącznie maksymalnie 22 000 sztuk amunicji,

— przeprowadzenie maksymalnie trzech warsztatów tematycznych.

4. Beneficjenci

Bezpośrednimi beneficjentami projektu będą instytucje odpowiedzialne za kontrolę BSiL w Europie Południowo-Wschodniej. Organy zajmujące się sprawami wewnętrznymi, służby policyjne, straż graniczna, śledczy prowadzący postępowania przygotowawcze, prokuratorzy i organy celne Republiki Albanii, Bośni i Hercegowiny, Kosowa (*4), Republiki Mołdawii, Czarnogóry, Republiki Serbii i Republiki Macedonii Północnej będą korzystać z wymiany informacji i dzielenia się wiedzą prowadzących do standaryzacji poprzez współpracę regionalną, budowanie zdolności, usprawnianie procedur oraz zapewnienie odpowiedniego specjalistycznego sprzętu niezbędnego do zapewnienia postępów w zakresie kształtowania polityk, działań operacyjnych i technicznych w dziedzinie kontroli BSiL. Ponadto komisje ds. BSiL oraz inne instytucje odpowiedzialne za kontrolę BSiL w Europie Południowo-Wschodniej skorzystają ze szkoleń i wymiany informacji oraz ze współpracy regionalnej. Dodatkowo, kluczowe instytucje odpowiedzialne za kontrolę BSiL na Białorusi i Ukrainie będą mogły lepiej zrozumieć zagrożenie wiążące się z nielegalnym handlem bronią palną oraz korzystać z ukierunkowanego przekazywania wiedzy.

Proponowane działania są w pełni zgodne z krajowymi priorytetami w zakresie kontroli BSiL i planem działania, a także uzyskały wsparcie właściwych krajowych organów ds. kontroli BSiL, które wykazały swoje poparcie dla celów projektu i zaangażowanie w ich osiąganie.

Ludność krajów Europy Południowo-Wschodniej, Europy Wschodniej oraz Unii, zagrożona rozprzestrzenianiem BSiL na szeroką skalę, będzie odnosić korzyści z tego projektu wraz ze zmniejszaniem się ryzyka.

5. Wyeksponowanie działań Unii

SEESAC podejmuje wszelkie stosowne działania w celu upublicznienia faktu, że program został sfinansowany przez Unię. Takie działania będą prowadzone zgodnie z komunikatem Komisji oraz podręcznikiem dotyczącym informowania o działaniach zewnętrznych Unii Europejskiej i ich eksponowania. SEESAC zapewni zatem wyeksponowanie wkładu Unii przez stosowne logo i działania promocyjne, podkreślanie roli odgrywanej przez Unię, zapewnianie przejrzystości swoich działań i podnoszenie świadomości co do powodów realizacji projektu, a także wspierania projektu przez Unię oraz rezultatów tego wsparcia. Na materiałach wyprodukowanych w wyniku tego projektu w widocznym miejscu zostanie umieszczona flaga UE zgodnie z unijnymi wytycznymi dotyczącymi prawidłowego wykorzystywania i reprodukcji flagi.

Z uwagi na fakt, że planowane działania znacznie różnią się zakresem i charakterem, zastosowany zostanie zestaw narzędzi promocyjnych obejmujących: tradycyjne media; strony internetowe; media społecznościowe; oraz materiały informacyjne i promocyjne, w tym infografiki, ulotki, biuletyny, komunikaty prasowe oraz inne materiały, w zależności od przypadku. Odpowiednio oznaczone zostaną publikacje, wydarzenia w przestrzeni publicznej, kampanie, sprzęt i obiekty budowlane nabywane w ramach projektu. Aby jeszcze bardziej zwiększyć wpływ wywierany przez projekt poprzez podnoszenie świadomości wśród różnych rządów krajowych i społeczeństwa, społeczności międzynarodowej oraz mediów lokalnych i międzynarodowych, każda z grup, do której projekt ma dotrzeć, będzie informowana w odpowiednim języku. Szczególny nacisk położony zostanie na nowe media i obecność w internecie.

6. Czas realizacji

W oparciu o doświadczenia z wykonania decyzji Rady 2013/730WPZiB, (WPZiB) 2016/2356 i (WPZiB) 2018/1788 oraz z uwzględnieniem regionalnego zakresu projektu, liczby beneficjentów oraz liczby i stopnia złożoności planowanych działań, czas realizacji projektu wynosi 48 miesięcy.

7. Warunki ogólne

Techniczną realizację tego działania powierzono UNDP, działającemu w imieniu SEESAC, regionalnej inicjatywie działającej na mocy mandatu UNDP oraz Radzie Współpracy Regionalnej, która zastąpiła pakt stabilizacji dla Europy Południowo-Wschodniej. SEESAC jest agencją wykonawczą regionalnego planu wdrożeniowego i jako taka stanowi centralny punkt w odniesieniu do wszystkich kwestii związanych z BSiL w Europie Południowo-Wschodniej, w tym ułatwiania koordynacji wdrażania planu działania.

UNDP, działając w imieniu SEESAC, będzie ogólnie odpowiedzialny za realizowanie działań projektu i za jego realizację. Czas realizacji projektu wynosi trzy lata (48 miesięcy).

8. Partnerzy

SEESAC będzie bezpośrednio realizował działanie w ścisłej współpracy z komisjami ds. BSiL oraz organami zajmującymi się sprawami wewnętrznymi i służbami policyjnymi w Albanii, Bośni i Hercegowinie, Kosowie (*5), Republice Mołdawii, Czarnogórze, Republice Serbii i Republice Macedonii Północnej, a także z właściwymi instytucjami na Białorusi i Ukrainie. Inne instytucje będą ściśle zaangażowane w realizację projektu zgodnie z ustalonym wielostronnym całościowym podejściem w zakresie kontroli BSiL.

(1) Decyzja Rady (WPZiB) 2018/1788 z dnia 19 listopada 2018 r. w sprawie wsparcia Centrum Kontroli Broni Strzeleckiej i Lekkiej dla Europy Wschodniej i Południowo-Wschodniej (SEESAC) w realizacji regionalnego planu działania w sprawie zwalczania nielegalnego handlu bronią na Bałkanach Zachodnich (Dz.U. L 293 z 20.11.2018, s. 11).

(2) Decyzja Rady 2010/179/WPZIB z dnia 11 marca 2010 r. wspierająca kontrolę uzbrojenia SEESAC na Bałkanach Zachodnich w ramach strategii UE w zakresie zwalczania nielegalnego gromadzenia broni strzeleckiej i lekkiej i amunicji do tych rodzajów broni oraz handlu nimi (Dz.U. L 80 z 26.3.2010, s. 48).

(3) Decyzja Rady 2013/730/WPZiB z dnia 9 grudnia 2013 r. wspierająca działania SEESAC w zakresie rozbrojenia i kontroli zbrojeń w Europie Południowo-Wschodniej w ramach strategii UE w zakresie zwalczania nielegalnego gromadzenia broni strzeleckiej i lekkiej i amunicji do tych rodzajów broni oraz handlu nimi (Dz.U. L 332 z 11.12.2013, s. 19).

(4) Decyzja Rady (WPZiB) 2016/2356 z dnia 19 grudnia 2016 r. wspierająca działania SEESAC w zakresie rozbrojenia i kontroli zbrojeń w Europie Południowo-Wschodniej w ramach strategii UE w zakresie zwalczania nielegalnego gromadzenia broni strzeleckiej i lekkiej i amunicji do tych rodzajów broni oraz handlu nimi (Dz.U. L 348 z 21.12.2016, s. 60).

(*1) Użycie tej nazwy nie wpływa na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1244 (1999) oraz z opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Deklaracji niepodległości Kosowa.

(5) Decyzja Rady 2004/791/WPZiB z dnia 22 listopada 2004 r. rozszerzająca i zmieniająca decyzję 2002/842/WPZiB dotyczącą wykonania wspólnego działania 2002/589/WPZiB w celu wniesienia wkładu Unii Europejskiej w zwalczanie destabilizującego gromadzenia i rozpowszechniania ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej w Europie Południowo-Wschodniej (Dz.U. L 348 z 24.11.2004, s. 46).

(*2) Użycie tej nazwy nie wpływa na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1244 (1999) oraz z opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Deklaracji niepodległości Kosowa.

(*3) Użycie tej nazwy nie wpływa na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1244 (1999) oraz z opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Deklaracji niepodległości Kosowa.

(*4) Użycie tej nazwy nie wpływa na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1244 (1999) oraz z opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Deklaracji niepodległości Kosowa.

(*5) Użycie tej nazwy nie wpływa na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1244 (1999) oraz z opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Deklaracji niepodległości Kosowa.