PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 257/1

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 909/2014

z dnia 23 lipca 2014 r.

w sprawie usprawnienia rozrachunku papierów wartościowych w Unii Europejskiej i w sprawie centralnych depozytów papierów wartościowych, zmieniające dyrektywy 98/26/WE i 2014/65/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 236/2012

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 114,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Banku Centralnego (1),

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (2),

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (3),

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Centralne depozyty papierów wartościowych (CDPW) wraz z kontrahentami centralnymi przyczyniają się w znacznym stopniu do utrzymania infrastruktur rozliczania i rozrachunku transakcji, które zabezpieczają rynki finansowe i dają uczestnikom rynku pewność, że transakcje na papierach wartościowych są przeprowadzane właściwie i terminowo, również w okresach skrajnego obciążenia.

(2) Ze względu na swoją kluczową pozycję w procesie rozrachunku, systemy rozrachunku papierów wartościowych prowadzone przez CDPW mają znaczenie systemowe dla funkcjonowania rynków papierów wartościowych. Odgrywając istotną rolę w systemach inwestycji w papiery wartościowe, za pomocą których ich uczestnicy zgłaszają papiery wartościowe posiadane przez inwestorów, systemy rozrachunku papierów wartościowych prowadzone przez CDPW pełnią również funkcję istotnego narzędzia kontroli integralności danej emisji, które to narzędzie utrudnia nienależyte tworzenie lub redukcję wyemitowanych papierów wartościowych, odgrywając tym samym ważną rolę w utrzymywaniu zaufania inwestorów. Ponadto systemy rozrachunku papierów wartościowych prowadzone przez CDPW mają bardzo duży udział w ustanawianiu zabezpieczenia dla operacji polityki pieniężnej, jak również w ustanawianiu zabezpieczenia między instytucjami kredytowymi, i w związku z tym odgrywają ważną rolę w procesie zabezpieczania.

(3) Dyrektywa 98/26/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (4) ograniczyła co prawda zakłócenia systemów rozrachunku papierów wartościowych spowodowane postępowaniami upadłościowymi prowadzonymi wobec uczestników tych systemów, konieczne jest jednak zajęcie się innymi ryzykami, na które narażone są systemy rozrachunku papierów wartościowych, a także ryzykiem niewypłacalności lub zakłóceń funkcjonowania CDPW prowadzących systemy rozrachunku papierów wartościowych. Niektóre CDPW narażone są na ryzyko kredytowe i ryzyko utraty płynności wynikające ze świadczenia usług bankowych pomocniczych wobec rozrachunku.

(4) Wobec braku wspólnych zasad ostrożnościowych rosnąca liczba rozrachunków o charakterze transgranicznym w wyniku rozwoju porozumień w sprawie połączeń operacyjnych między CDPW podaje w wątpliwość ich odporność w sytuacji przejmowania ryzyk, wobec których stają CDPW z innych państw członkowskich. Ponadto, pomimo wzrostu liczby rozrachunków o charakterze transgranicznym, kształtowane przez rynek zmiany prowadzące do utworzenia bardziej zintegrowanego rynku usług CDPW okazały się postępować bardzo powoli. Otwarty rynek wewnętrzny dotyczący rozrachunku papierów wartościowych powinien dać każdemu inwestorowi w Unii możliwość inwestowania we wszystkie unijne papiery wartościowe z taką samą łatwością i przy zastosowaniu takich samych procedur jak w przypadku krajowych papierów wartościowych. Rynki rozrachunków w Unii pozostają jednak rozdrobnione w poszczególnych państwach, a rozrachunki o charakterze transgranicznym są nadal bardziej kosztowne, ze względu na różne przepisy krajowe regulujące rozrachunek i działalność CDPW oraz ograniczoną konkurencję między CDPW. Fragmentacja taka stanowi utrudnienie i stwarza dodatkowe zagrożenia i koszty w odniesieniu do rozrachunków o charakterze transgranicznym. Mając na uwadze systemowe znaczenie CDPW, należy wspierać konkurencję między nimi, aby uczestnicy rynku mogli wybrać dostawcę i zmniejszyć zależność od jakiegokolwiek pojedynczego dostawcy infrastruktury. W przypadku braku identycznych obowiązków dla operatorów rynku i wspólnych standardów ostrożnościowych dla CDPW prawdopodobnie rozbieżne środki przyjmowane na szczeblu krajowym będą miały bezpośredni negatywny wpływ na bezpieczeństwo, wydajność i konkurencję na unijnych rynkach rozrachunków. Konieczne jest usunięcie tych istotnych przeszkód w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego i uniknięcie zakłóceń konkurencji, jak również zapobiegnięcie pojawianiu się takich przeszkód i zakłóceń w przyszłości. Utworzenie zintegrowanego rynku rozrachunku papierów wartościowych, bez rozróżniania krajowych i transgranicznych transakcji na papierach wartościowych, jest potrzebne dla właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego. W związku z powyższym właściwą podstawą prawną dla niniejszego rozporządzenia powinien być art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), zgodnie z wykładnią przyjętą w świetle utrwalonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

(5) Konieczne jest ustanowienie w drodze rozporządzenia szeregu jednolitych obowiązków, które mają zostać nałożone na uczestników rynku w odniesieniu do określonych aspektów cyklu rozrachunkowego i dyscypliny rozrachunku, oraz zapewnienie zbioru wspólnych wymogów dla CDPW prowadzących systemy rozrachunku papierów wartościowych. Mające bezpośrednio zastosowanie przepisy rozporządzenia powinny zapewniać, by wszyscy operatorzy rynku i CDPW podlegali identycznym mającym bezpośrednio zastosowanie obowiązkom, standardom i przepisom. Rozporządzenie powinno zwiększyć bezpieczeństwo i wydajność rozrachunku w Unii poprzez zapobiegnięcie ewentualnym rozbieżnym przepisom krajowym wynikającym z transpozycji dyrektywy. Rozporządzenie powinno ograniczyć złożoność regulacyjną dla operatorów rynku i CDPW wynikającą z różnych przepisów krajowych oraz powinno umożliwić CDPW świadczenie usług w wymiarze transgranicznym bez konieczności spełnienia szeregu zróżnicowanych wymogów krajowych, takich jak wymogi dotyczące zezwoleń, nadzoru, organizacji lub ryzyk CDPW. Rozporządzenie nakładające identyczne wymogi na CDPW powinno również przyczynić się do wyeliminowania zakłóceń konkurencji.

(6) W dniu 20 października 2010 r. Rada Stabilności Finansowej wezwała do stworzenia solidniejszych podstawowych infrastruktur rynkowych oraz do przeglądu i wzmocnienia istniejących standardów. W kwietniu 2012 r. Komitet ds. Systemów Płatności i Rozrachunku (CPSS) Banku Rozrachunków Międzynarodowych (BIS) oraz Międzynarodowa Organizacja Komisji Papierów Wartościowych (IOSCO) przyjęły globalne standardy dotyczące infrastruktur rynku finansowego. Standardy te zastąpiły zalecenia BIS z 2001 r., które na poziomie europejskim zostały dostosowane w drodze niewiążących wytycznych w 2009 r. przez Europejski System Banków Centralnych (ESBC) oraz Komitet Europejskich Organów Nadzoru nad Rynkiem Papierów Wartościowych. Biorąc pod uwagę globalny charakter rynków finansowych i systemowe znaczenie CDPW, konieczne jest zapewnienie międzynarodowej konwergencji wymogów ostrożnościowych, którym one podlegają. Niniejsze rozporządzenie powinno być zgodne z obowiązującymi zasadami dotyczącymi infrastruktur rynku finansowego opracowanymi przez CPSS-IOSCO. Komisja i Europejski Urząd Nadzoru (Europejski Urząd Nadzoru nad Giełdami i Papierami Wartościowymi) (EUNGiPW) ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1095/2010 (5), w ścisłej współpracy z członkami ESBC, powinny zapewnić spójność z obowiązującymi standardami i zmianami wprowadzanymi do nich w przyszłości, opracowując regulacyjne standardy techniczne i wykonawcze standardy techniczne oraz wytyczne i zalecenia, o których mowa w niniejszym rozporządzeniu, jak również proponując dokonanie w nich zmian.

(7) W swoich konkluzjach z dnia 2 grudnia 2008 r. Rada podkreśliła potrzebę wzmocnienia bezpieczeństwa i stabilności systemów rozrachunku papierów wartościowych, a także podjęcia kwestii barier prawnych dla operacji rozliczania i rozrachunku transakcji w Unii.

(8) Jednym z podstawowych zadań ESBC jest wspieranie sprawnego funkcjonowania systemów płatności. W związku z tym członkowie ESBC sprawują nadzór, zapewniając wydajne i rzetelne systemy rozliczeń i płatności. Członkowie ESBC często działają jako agenci rozrachunkowi w odniesieniu do rozrachunku pieniężnego transakcji na papierach wartościowych. Są oni także ważnymi klientami CDPW, które często zarządzają zabezpieczaniem operacji polityki pieniężnej. Członkowie ESBC powinni być ściśle zaangażowani – w drodze konsultacji – w proces wydawania zezwoleń dla CDPW i prowadzenia nadzoru nad nimi, uznawania CDPW z państw trzecich oraz zatwierdzania niektórych połączeń operacyjnych CDPW. Aby zapobiec pojawianiu się podobnych zbiorów przepisów, powinni oni również być ściśle zaangażowani – w drodze konsultacji – w proces ustanawiania regulacyjnych i wykonawczych standardów technicznych oraz wytycznych i zaleceń, chociaż obowiązek ustanawiania takich standardów technicznych, wytycznych i zaleceń powinien leżeć przede wszystkim w gestii Komisji i EUNGiPW, zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia. Niniejsze rozporządzenie powinno pozostawać bez uszczerbku dla obowiązków Europejskiego Banku Centralnego (EBC) oraz krajowych banków centralnych, związanych z zapewnieniem wydajnych i rzetelnych systemów rozliczeń i płatności w ramach Unii i w innych państwach. Niniejsze rozporządzenie nie powinno uniemożliwiać członkom ESBC dostępu do informacji istotnych z punktu widzenia wykonywania ich obowiązków, w tym nadzoru nad CDPW i innymi infrastrukturami rynku finansowego.

(9) Członkowie ESBC, wszelkie inne organy wykonujące podobne funkcje w niektórych państwach członkowskich lub inne organy publiczne, którym powierzono zarządzanie długiem publicznym w Unii lub które uczestniczą w takim zarządzaniu, mogą same świadczyć szereg usług, takich jak prowadzenie systemu rozrachunku papierów wartościowych, które kwalifikowałyby je jako CDPW. W przypadku gdy podmioty takie działają w charakterze CDPW bez ustanawiania odrębnego podmiotu, powinny one być zwolnione z wymogów dotyczących udzielania zezwoleń i nadzoru, niektórych wymogów organizacyjnych, wymogów kapitałowych oraz wymogów z zakresu polityki inwestycyjnej, powinny jednak być nadal objęte pozostałymi wymogami ostrożnościowymi mającymi zastosowanie w przypadku CDPW. W przypadku gdy takie podmioty państwa członkowskiego działają jako CDPW, nie powinny one świadczyć usług w innych państwach członkowskich. Ponieważ członkowie ESBC działają jako agenci rozrachunkowi do celów rozrachunku, należy je również zwolnić z wymogów określonych w tytule IV niniejszego rozporządzenia.

(10) Niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie do rozrachunku transakcji na wszystkich instrumentach finansowych oraz działalności CDPW, chyba że określono inaczej. Niniejsze rozporządzenie powinno być również bez uszczerbku dla innych unijnych przepisów dotyczących konkretnych instrumentów finansowych, takich jak dyrektywa 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (6) i środki przyjęte zgodnie z tą dyrektywą.

(11) Rejestrowanie papierów wartościowych w formie zapisu księgowego jest ważnym krokiem w celu zwiększenia wydajności rozrachunku i zapewnienia integralności emisji papierów wartościowych, zwłaszcza w kontekście coraz bardziej skomplikowanych sposobów ich posiadania i transferu. Ze względów bezpieczeństwa niniejsze rozporządzenie przewiduje rejestrację w formie zapisu księgowego wszystkich zbywalnych papierów wartościowych, które są dopuszczone do obrotu lub są przedmiotem obrotu w systemach obrotu regulowanych dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE (7) oraz rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 600/2014 (8). Niniejsze rozporządzenie nie powinno nakładać jednej konkretnej metody wstępnej rejestracji w formie zapisu księgowego i możliwa powinna być forma immobilizacji lub bezpośredniej dematerializacji. Niniejsze rozporządzenie nie powinno narzucać rodzaju instytucji, która powinna rejestrować papiery wartościowe w formie zapisu księgowego w chwili emisji, lecz powinno umożliwiać wykonywanie tej funkcji różnym podmiotom, w tym podmiotom rejestrującym. Jednakże gdy transakcje na takich papierach wartościowych są przeprowadzane w systemach obrotu regulowanych dyrektywą 2014/65/UE i rozporządzeniem (UE) nr 600/2014 lub są dostarczane jako zabezpieczenie na warunkach określonych w dyrektywie 2002/47/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (9), takie papiery wartościowe powinny być rejestrowane w systemie zapisów księgowych CDPW w celu zapewnienia, między innymi, możliwości rozrachunku wszystkich takich papierów wartościowych w ramach systemu rozrachunku papierów wartościowych. Immobilizacja i dematerializacja nie powinny oznaczać żadnej utraty praw dla posiadaczy papierów wartościowych i powinny następować w sposób, który zapewnia posiadaczom papierów wartościowych możliwość sprawdzenia ich praw.

(12) W celu zapewnienia bezpieczeństwa rozrachunku wszyscy uczestnicy systemu rozrachunku papierów wartościowych dokonujący zakupu lub sprzedaży określonych instrumentów finansowych, a mianowicie zbywalnych papierów wartościowych, instrumentów rynku pieniężnego, jednostek uczestnictwa w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania oraz uprawnień do emisji, powinni uregulować swoje zobowiązanie w zamierzonej dacie rozrachunku.

(13) Dłuższe cykle rozrachunkowe transakcji na zbywalnych papierach wartościowych powodują niepewność i wzrost ryzyka dla uczestników systemów rozrachunku papierów wartościowych. Różne okresy trwania cyklów rozrachunkowych w poszczególnych państwach członkowskich utrudniają uzgadnianie i są źródłem błędów popełnianych przez emitentów papierów wartościowych, inwestorów i pośredników. Konieczne jest zatem ustanowienie jednolitego cyklu rozrachunkowego, co ułatwiłoby określenie zamierzonej daty rozrachunku i wdrożenie środków dyscypliny rozrachunku. Zamierzona data rozrachunku transakcji na zbywalnych papierach wartościowych, które są przeprowadzane w systemach obrotu regulowanych dyrektywą 2014/65/UE oraz rozporządzeniem (UE) nr 600/2014, nie powinna przypadać później niż drugiego dnia roboczego po dokonaniu transakcji. W przypadku złożonych operacji obejmujących kilka transakcji, takich jak umowy odkupu papierów wartościowych lub umowy udzielania pożyczek papierów wartościowych, wymóg ten powinien mieć zastosowanie do pierwszej transakcji obejmującej transfer papierów wartościowych. Z uwagi na to, że ich charakter nie jest znormalizowany, wymóg ten nie powinien mieć zastosowania do transakcji, które są przedmiotem prywatnych negocjacji między stosownymi stronami, ale które są przeprowadzane w systemach obrotu regulowanych dyrektywą 2014/65/UE oraz rozporządzeniem (UE) nr 600/2014, ani do transakcji, które są przeprowadzane dwustronnie, lecz zgłaszane w systemie obrotu regulowanym dyrektywą 2014/65/UE oraz rozporządzeniem (UE) nr 600/2014. Ponadto wymóg ten nie powinien mieć zastosowania do pierwszej transakcji, w przypadku gdy odnośne zbywalne papiery wartościowe podlegają wymogowi wstępnej rejestracji w formie zapisu księgowego.

(14) CDPW i inne infrastruktury rynkowe powinny podjąć środki w celu zapobiegania przypadkom nieprzeprowadzenia rozrachunku i odpowiedniego postępowania w razie ich wystąpienia. Istotne jest, aby zasady te były jednolicie i bezpośrednio stosowane w Unii. W szczególności CDPW i inne infrastruktury rynkowe powinny być zobowiązane do wprowadzenia procedur umożliwiających im podjęcie właściwych środków w celu zawieszenia każdego uczestnika, który systematycznie powoduje nieprzeprowadzenie rozrachunku, oraz podania do wiadomości publicznej jego tożsamości, pod warunkiem że uczestnik ten ma możliwość przedstawienia uwag, zanim taka decyzja zostanie podjęta.

(15) Jednym z najbardziej skutecznych sposobów postępowania w przypadkach nieprzeprowadzenia rozrachunku jest nałożenie na uczestników niewywiązujących się ze zobowiązania obowiązku wykonania pierwotnej umowy. W niniejszym rozporządzeniu należy określić jednolite przepisy dotyczące sankcji i wybranych aspektów transakcji zakupu na otwartym rynku w odniesieniu do wszystkich zbywalnych papierów wartościowych, instrumentów rynku pieniężnego, jednostek uczestnictwa w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania i uprawnień do emisji, takie jak terminy i ustalanie cen. Przepisy te powinny być dostosowane do specyfiki różnych rynków papierów wartościowych, określonych systemów obrotu, takich jak rynki na rzecz wzrostu MŚP zdefiniowane w dyrektywie 2014/65/UE, i określonych złożonych operacji, takich jak umowy bardzo krótkoterminowego odkupu papierów wartościowych lub umowy udzielania pożyczek takich papierów wartościowych, aby uniknąć wywierania negatywnego wpływu na płynność i efektywność rynków papierów wartościowych. Przepisy dotyczące dyscypliny rozrachunku należy stosować w taki sposób, by zachęcać do rozrachunku transakcji na wszystkich odnośnych instrumentach finansowych przed ich zamierzoną datą rozrachunku.

(16) Procedury i sankcje związane z nieprzeprowadzeniem rozrachunku powinny być proporcjonalne do skali i powagi takich przypadków, przy czym powinny być skalibrowane w sposób, który pozwoli zachować i ochronić płynność odnośnych instrumentów finansowych. W szczególności działalność animatora rynku odgrywa bardzo istotną rolę w zapewnianiu płynności rynków w Unii, zwłaszcza w przypadku mniej płynnych papierów wartościowych. Środki służące zapobieganiu przypadkom nieprzeprowadzenia rozrachunku i podejmowania stosownych działań należy rozważyć w kontekście potrzeby zachowania i ochrony płynności tych papierów wartościowych. Kary pieniężne nakładane na uczestników niewywiązujących się ze zobowiązania powinny być w miarę możliwości zapisywane na dobro wywiązujących się ze zobowiązania klientów jako rekompensata i w żadnym wypadku nie powinny stać się źródłem dochodu dla danego CDPW. CDPW powinny konsultować się z infrastrukturami rynkowymi, w odniesieniu do których świadczą usługi CDPW, w zakresie wdrożenia środków dyscypliny rozrachunku przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu.

(17) W większości przypadków należy rozpocząć proces zakupu na otwartym rynku, gdy instrumenty finansowe nie zostaną dostarczone w terminie czterech dni roboczych od zamierzonej daty rozrachunku. Niemniej jednak w przypadku niepłynnych instrumentów finansowych właściwe jest, by okres przed rozpoczęciem procesu zakupu na otwartym rynku wydłużyć do nie więcej niż 7 dni roboczych. Elementy, na podstawie których stwierdza się, że dane instrumenty finansowe można uznać za niepłynne, należy ustanowić za pomocą regulacyjnych standardów technicznych, z uwzględnieniem ocen już dokonanych w rozporządzeniu (UE) nr 600/2014. W przypadku gdy takie stwierdzenie zostanie dokonane, wydłużenie terminu rozpoczęcia procesu zakupu na otwartym rynku nie powinno przekroczyć 7 dni roboczych.

(18) Rynki na rzecz wzrostu MŚP powinny mieć możliwość zdecydowania o niestosowaniu procesu zakupu na otwartym na rynku maksymalnie do 15 dni po przeprowadzeniu transakcji, tak by uwzględnić płynność takich rynków i w szczególności umożliwić działalność animatorom rynku na tych mniej płynnych rynkach. Środki dyscypliny rozrachunku specyficzne dla rynków na rzecz wzrostu MŚP powinny mieć zastosowanie wyłącznie do transakcji przeprowadzanych na tych rynkach. Jak stwierdzono w dokumencie roboczym służb Komisji z dnia 7 grudnia 2011 r. towarzyszącym komunikatowi Komisji zatytułowanemu „Plan działania na rzecz ułatwienia dostępu do finansowania dla MŚP”, dostęp do rynków kapitałowych powinien być rozwijany jako alternatywa wobec pożyczek bankowych dla MŚP i w związku z tym właściwe jest dostosowanie zasad, by lepiej służyły potrzebom tych rynków na rzecz wzrostu MŚP.

(19) CDPW powinien mieć możliwość monitorowania przeprowadzenia zakupu na otwartym rynku w odniesieniu do instrukcji dotyczących wielokrotnego rozrachunku, na tych samych instrumentach finansowych i o tym samym terminie wygaśnięcia okresu przedłużenia, w celu zminimalizowania liczby zakupów na otwartym rynku, w zakresie zgodnym z wymogami niniejszego rozporządzenia.

(20) Ponieważ głównym celem niniejszego rozporządzenia jest wprowadzenie szeregu obowiązków prawnych nakładanych bezpośrednio na operatorów rynku i polegających, między innymi, na rejestrowaniu w CDPW w formie zapisu księgowego wszystkich zbywalnych papierów wartościowych, gdy papiery te są przedmiotem obrotu w systemach obrotu regulowanych dyrektywą 2014/65/UE i rozporządzeniem (UE) nr 600/2014 lub są przekazywane jako zabezpieczenie zgodnie z warunkami określonymi w dyrektywie 2002/47/WE, oraz na dokonywaniu rozrachunku zobowiązań tych operatorów nie później niż drugiego dnia roboczego po dokonaniu transakcji, a – ponieważ CDPW są odpowiedzialne za prowadzenie systemów rozrachunku papierów wartościowych oraz stosowanie środków mających na celu zapewnienie terminowości rozrachunków w Unii, bardzo istotne jest zapewnienie, by wszystkie CDPW były bezpieczne i solidne oraz stale spełniały rygorystyczne wymogi dotyczące organizacji, wymogi dotyczące prowadzenia działalności oraz wymogi ostrożnościowe, przewidziane w niniejszym rozporządzeniu, w tym poprzez podejmowanie wszelkich rozsądnych kroków w celu zminimalizowania oszustw i zaniedbań. Jednolite i mające bezpośrednie zastosowanie przepisy dotyczące wydawania zezwoleń dla CDPW i sprawowania nad nimi bieżącego nadzoru stanowią zatem niezbędne uzupełnienie obowiązków prawnych nałożonych na mocy niniejszego rozporządzenia na uczestników rynku i są z tymi obowiązkami wzajemnie powiązane. Konieczne jest zatem włączenie do tego samego aktu prawnego przepisów dotyczących zarówno wydawania zezwoleń dla CDPW i sprawowania nad nimi nadzoru, jak i obowiązków prawnych nałożonych na uczestników rynku.

(21) Biorąc pod uwagę fakt, że CDPW powinny podlegać wspólnym wymogom oraz w celu usunięcia istniejących barier dla rozrachunku transgranicznego, każdy CDPW posiadający zezwolenie powinien mieć swobodę świadczenia usług na terytorium Unii, w tym poprzez utworzenie oddziału. Aby zapewnić odpowiedni poziom bezpieczeństwa w procesie świadczenia usług przez CDPW w innym państwie członkowskim, takie CDPW powinny podlegać szczególnej procedurze określonej w niniejszym rozporządzeniu, w przypadku gdy zamierzają świadczyć określone usługi podstawowe określone w niniejszym rozporządzeniu lub utworzyć oddział w przyjmującym państwie członkowskim.

(22) W ramach pozbawionego granic unijnego rynku rozrachunków konieczne jest określenie kompetencji poszczególnych organów uczestniczących w stosowaniu niniejszego rozporządzenia. Państwa członkowskie powinny jednoznacznie wyznaczyć właściwe organy odpowiedzialne za stosowanie niniejszego rozporządzenia, które powinny otrzymać uprawnienia nadzorcze i dochodzeniowe niezbędne do wykonywania ich zadań. CDPW powinien podlegać wymogowi otrzymania zezwolenia od organu państwa członkowskiego pochodzenia i podlegać nadzorowi tego organu, który jest dobrze przygotowany do badania bieżącej działalności CDPW, przeprowadzania regularnych przeglądów i podejmowania w razie konieczności odpowiednich działań oraz który powinien posiadać uprawnienia do wykonywania tych zadań. Zainteresowany właściwy organ powinien jednak na jak najwcześniejszym etapie przeprowadzać konsultacje i podejmować współpracę z innymi odpowiednimi organami, w tym organami odpowiedzialnymi za nadzór nad każdym systemem rozrachunku papierów wartościowych prowadzonym przez CDPW, bankami centralnymi, które emitują najważniejsze waluty z punktu widzenia rozrachunku, w stosownych przypadkach, odpowiednimi bankami centralnymi działającymi jako agent rozrachunkowy dla każdego systemu rozrachunku papierów wartościowych, a także, w stosownych przypadkach, organami właściwymi dla innych jednostek należących do grupy. Współpraca taka obejmuje także wymianę informacji między odnośnymi organami oraz bezzwłoczne informowanie tych organów w przypadku sytuacji nadzwyczajnych mających wpływ na płynność i stabilność systemu finansowego w państwie członkowskim, w którym mają siedzibę CDPW lub jego uczestnicy.

(23) W przypadku gdy CDPW świadczy swoje usługi w innym państwie członkowskim, właściwy organ przyjmującego państwa członkowskiego powinien mieć możliwość zwrócenia się do właściwego organu państwa członkowskiego pochodzenia o wszelkie istotne dla organu wnioskującego informacje dotyczące działalności danego CDPW. Informacje te – w celu umożliwienia skutecznej koordynacji nadzoru – mogą w szczególności dotyczyć usług świadczonych na rzecz użytkowników CDPW mających siedzibę w przyjmującym państwie członkowskim, stosowanych instrumentów lub walut; mogą także obejmować informacje na temat negatywnych zdarzeń, wyników ocen ryzyka oraz środków naprawczych. Właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia również powinien mieć dostęp do wszelkich informacji okresowo przekazywanych właściwemu organowi przyjmującego państwa członkowskiego przez CDPW.

(24) W przypadku gdy CDPW świadczy swoje usługi w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie jego siedziby, w tym w drodze utworzenia oddziału, właściwy organ jego państwa członkowskiego pochodzenia ponosi główną odpowiedzialność za nadzór nad tym CDPW. Jeżeli działalność CDPW w przyjmującym państwie członkowskim nabrała istotnej wagi dla funkcjonowania rynków papierów wartościowych i ochrony inwestorów w tym przyjmującym państwie członkowskim, właściwe organy i odpowiednie organy państwa członkowskiego pochodzenia i przyjmującego państwa członkowskiego powinny dokonać uzgodnień o współpracy na potrzeby nadzoru nad działalnością tego CDPW w przyjmującym państwie członkowskim. Właściwy organ państwa członkowskiego pochodzenia powinien również mieć możliwość postanowienia, że te uzgodnienia o współpracy będą przewidywać współpracę wielostronną, w tym współpracę o charakterze kolegialnym, między właściwym organem państwa członkowskiego pochodzenia a właściwymi organami i odpowiednimi organami danych przyjmujących państw członkowskich. Takich uzgodnień o współpracy nie należy jednak uznawać za kolegia organów nadzoru określone w rozporządzeniu (UE) nr 1095/2010. Nie można dyskryminować, bezpośrednio ani pośrednio, żadnego państwa członkowskiego ani grupy państw członkowskich jako miejsca świadczenia usług CDPW i usług rozrachunku. Wykonując swoje obowiązki na mocy niniejszego rozporządzenia, żaden organ nie powinien, bezpośrednio ani pośrednio, dyskryminować żadnego przedsiębiorstwa z innego państwa członkowskiego. Z zastrzeżeniem niniejszego rozporządzenia żadnemu CDPW z jednego państwa członkowskiego nie należy utrudniać ani uniemożliwiać dokonywania rozrachunku instrumentów finansowych w walucie innego państwa członkowskiego lub w walucie państwa trzeciego.

(25) Niniejsze rozporządzenie nie powinno uniemożliwiać państwom członkowskim wprowadzenia w ich przepisach krajowych wymogu ustanowienia konkretnych ram prawnych na potrzeby codziennej współpracy na szczeblu krajowym między organem właściwym dla CDPW a odpowiednimi organami. Takie krajowe ramy prawne powinny być spójne z wytycznymi dotyczącymi praktyk nadzorczych i współpracy między organami, które EUNGiPW może wydać na mocy niniejszego rozporządzenia.

(26) Każda osoba prawna, która objęta jest definicją CDPW, musi przed rozpoczęciem swojej działalności uzyskać zezwolenie właściwych organów krajowych. Uwzględniając różne modele biznesowe, CDPW należy zdefiniować przez odniesienie do określonych usług podstawowych obejmujących usługę rozrachunku, wiążącą się z prowadzeniem systemu rozrachunku papierów wartościowych, usługę notarialną i centralną usługę prowadzenia rachunku papierów wartościowych. CDPW powinien co najmniej prowadzić system rozrachunku papierów wartościowych i świadczyć jedną inną usługę podstawową. Takie połączenie usług jest niezbędne, aby CDPW mogły odgrywać właściwą rolę w rozrachunku papierów wartościowych i w zapewnianiu integralności emisji papierów wartościowych. Podmioty, które nie prowadzą systemu rozrachunku papierów wartościowych, takie jak podmioty rejestrujące, agenci transferowi, organy i podmioty publiczne prowadzące system rejestru ustanowiony na mocy dyrektywy 2003/87/WE lub kontrahenci centralni regulowani rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 (10).

(27) CDPW powinny dysponować planami naprawy w celu zapewnienia ciągłości swoich najważniejszych operacji. Bez uszczerbku dla dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/59/UE (11) właściwe organy powinny zapewnić sporządzenie i stosowanie odpowiedniego planu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji dla każdego CDPW, zgodnie z odpowiednimi krajowymi przepisami państw członkowskich.

(28) Aby przedstawiać wiarygodne dane na temat skali rozrachunku papierów wartościowych poza systemami rozrachunku papierów wartościowych oraz zapewnić możliwość monitorowania pojawiających się ryzyk i podejmowania stosownych działań w tym zakresie, wszelkie instytucje inne niż CDPW, które dokonują rozrachunku transakcji na papierach wartościowych poza systemem rozrachunku papierów wartościowych, powinny zgłaszać swoją działalność w zakresie rozrachunku zainteresowanym właściwym organom. Właściwe organy będące odbiorcą takich informacji powinny następnie przekazać je EUNGiPW oraz powinny powiadomić EUNGiPW o wszelkim potencjalnym ryzyku, jakie wynika z takiej działalności w zakresie rozrachunku. Ponadto EUNGiPW powinien monitorować taką działalność w zakresie rozrachunku i wziąć pod uwagę potencjalne ryzyka, jakie może ona stworzyć.

(29) Aby uniknąć podejmowania przez CDPW jakiegokolwiek ryzyka w ramach innych rodzajów działalności niż objęta zezwoleniem na mocy niniejszego rozporządzenia, działalność CDPW posiadających zezwolenie powinna ograniczać się do świadczenia usług objętych ich zezwoleniem lub notyfikowanych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, a CDPW nie powinny posiadać żadnych udziałów kapitałowych, zdefiniowanych w niniejszym rozporządzeniu poprzez odniesienie do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE (12) w sprawie rocznych sprawozdań finansowych niektórych rodzajów spółek, ani, bezpośrednio lub pośrednio, 20 % lub większej części praw głosu lub kapitału w jakichkolwiek instytucjach innych niż instytucje świadczące podobne usługi, chyba że taki udział kapitałowy został zatwierdzony przez organy właściwe dla CDPW na podstawie tego, że nie pogarsza on znacząco profilu ryzyka CDPW.

(30) W celu zapewnienia bezpieczeństwa funkcjonowania systemów rozrachunku papierów wartościowych systemy te powinny być prowadzone wyłącznie przez CDPW lub przez banki centralne działające w charakterze CDPW, z zastrzeżeniem niniejszego rozporządzenia.

(31) Bez uszczerbku dla szczegółowych wymogów zawartych w prawie podatkowym państw członkowskich, CDPW powinny mieć zezwolenie na świadczenie usług pomocniczych wobec ich usług podstawowych, które przyczyniają się do zwiększenia bezpieczeństwa, wydajności i przejrzystości rynków papierów wartościowych i które nie stwarzają nadmiernych ryzyk dla ich usług podstawowych. Usługi te są w sposób niewyczerpujący wymienione w niniejszym rozporządzeniu, aby umożliwić CDPW reagowanie na przyszłe zmiany na rynku. W przypadkach gdy świadczenie takich usług wiąże się z obowiązkami dotyczącymi podatku u źródła i obowiązkami sprawozdawczymi wobec organów podatkowych, usługi te nadal będą świadczone zgodnie z prawem danych państw członkowskich. Zgodnie z art. 114 ust. 2 TFUE uprawnienia do przyjmowania środków na mocy art. 114 ust. 1 nie mają zastosowania do przepisów podatkowych. W wyroku z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C-338/01 Komisja przeciwko Radzie (13) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że termin „przepisy podatkowe” należy interpretować „w ten sposób, że odnosi się on nie tylko do przepisów określających podatników, czynności podlegające opodatkowaniu, podstawę opodatkowania, stawki i zwolnienia z podatków bezpośrednich i pośrednich, ale również do przepisów dotyczących sposobów ich poboru”. Niniejsze rozporządzenie nie obejmuje zatem sposobów poboru podatków, do czego trzeba by wykorzystać odrębną podstawę prawną.

(32) CDPW, który zamierza zlecić osobie trzeciej wykonywanie usługi podstawowej na zasadzie outsourcingu lub świadczyć nową usługę podstawową lub usługę pomocniczą niewymienioną w niniejszym rozporządzeniu, prowadzić inny system rozrachunku papierów wartościowych, korzystać z usług innego agenta rozrachunkowego lub ustanowić jakiekolwiek połączenia operacyjne CDPW, które wiążą się z istotnymi ryzykami, powinien złożyć wniosek o zezwolenie zgodnie z tą samą procedurą, jaka obowiązywała w przypadku pierwszego zezwolenia, z tą różnicą, że właściwy organ powinien w terminie trzech miesięcy powiadomić CDPW będący wnioskodawcą o udzieleniu bądź nieudzieleniu zezwolenia. Niemniej jednak połączenia operacyjne CDPW, które nie wiążą się z istotnymi ryzykami, lub połączenia interoperacyjne CDPW, które na zasadzie outsourcingu zlecają wykonywanie swoich usług związanych z tymi połączeniami interoperacyjnymi podmiotom publicznym, takim jak członkowie ESBC, nie powinny być objęte uprzednim zezwoleniem, jednakże stosowne CDPW powinny o nich powiadomić swoje właściwe organy.

(33) W przypadku gdy CDPW zamierza poszerzyć zakres świadczonych przez siebie usług o niebankowe usługi pomocnicze wyraźnie wymienione w niniejszym rozporządzeniu, które nie powodują wzrostu profilu ryzyka CDPW, powinien mieć on taką możliwość po powiadomieniu o tym właściwych organów swojego państwa członkowskiego pochodzenia.

(34) CDPW mające siedzibę w państwach trzecich powinny mieć możliwość oferowania swoich usług w Unii, w tym w drodze utworzenia oddziału. Aby zapewnić odpowiedni poziom bezpieczeństwa w procesie świadczenia usług CDPW przez CDPW z państw trzecich, takie CDPW powinny podlegać uznaniu przez EUNGiPW, w przypadku gdy zamierzają świadczyć określone usługi wymienione w niniejszym rozporządzeniu lub utworzyć oddział w Unii. W sytuacji braku takiego uznania CDPW z państw trzecich powinny mieć możliwość ustanawiania połączeń z CDPW mającymi siedzibę w Unii, pod warunkiem że odpowiednie właściwe organy nie sprzeciwiają się temu. Ze względu na globalny charakter rynków finansowych EUNGiPW jest najlepiej przygotowany do uznawania CDPW z państw trzecich. EUNGiPW powinien mieć możliwość uznania CDPW z państw trzecich tylko wówczas, gdy Komisja stwierdzi, że podlegają one ramom prawnym i nadzorczym faktycznie równoważnym z ramami określonymi w niniejszym rozporządzeniu, jeżeli w państwie swojej siedziby faktycznie otrzymały one zezwolenie, podlegają skutecznemu nadzorowi i dozorowi oraz jeżeli istnieją uzgodnienia o współpracy pomiędzy EUNGiPW a organami właściwymi i organami odpowiednimi dla tych CDPW. Uznanie przez EUNGiPW powinno być uzależnione od faktycznego równoważnego uznania ram ostrożnościowych mających zastosowanie do CDPW, które mają siedzibę w Unii i posiadają zezwolenie na podstawie niniejszego rozporządzenia.

(35) Biorąc pod uwagę złożoność i systemowy charakter CDPW oraz świadczonych przez nie usług, przejrzyste przepisy dotyczące zarządzania powinny zapewniać, by kadra kierownicza wyższego szczebla, członkowie organu zarządzającego, akcjonariusze i uczestnicy, którzy są w stanie sprawować kontrolę, zdefiniowaną przez odniesienie do dyrektywy 2013/34/UE, nad działalnością CDPW, mieli odpowiednie kompetencje, by zapewnić należyte i ostrożne zarządzanie CDPW.

(36) W państwach członkowskich stosuje się różne struktury zarządzania. W większości przypadków jest to system monistyczny lub dualistyczny. Definicje zastosowane w niniejszym rozporządzeniu mają obejmować wszystkie istniejące struktury, bez opowiadania się za którąkolwiek z nich. Ich rola jest czysto użytkowa w stosunku do celu polegającego na ustanowieniu przepisów, które mają mieć określony skutek bez względu na krajowe prawo spółek mające zastosowanie do danej instytucji w każdym państwie członkowskim. Definicje nie powinny wpływać zatem na ogólny podział kompetencji zgodnie z krajowym prawem spółek.

(37) Przejrzyste zasady dotyczące zarządzania powinny zapewniać uwzględnienie interesów akcjonariuszy, kierownictwa i pracowników CDPW, z jednej strony, oraz interesów ich użytkowników, których CDPW ostatecznie obsługują, z drugiej strony. Zasady te powinny być stosowane bez uszczerbku dla modelu własnościowego przyjętego przez CDPW. Dla każdego prowadzonego przez CDPW systemu rozrachunku papierów wartościowych należy ustanowić komitet użytkowników po to, by dać użytkownikom możliwość doradzania organowi zarządzającemu CDPW w sprawie najważniejszych kwestii mających na nich wpływ; komitetom takim należy udostępnić narzędzia niezbędne do pełnienia ich funkcji. Interesy poszczególnych użytkowników CDPW, w tym interesy posiadaczy różnego rodzaju papierów wartościowych, powinny być reprezentowane w komitecie użytkowników.

(38) CDPW powinny mieć możliwość zlecania na zasadzie outsourcingu obsługi swoich usług, pod warunkiem zarządzania ryzykami wynikającymi z takich uzgodnień dotyczących outsourcingu. Ze względu na wagę zadań powierzonych CDPW niniejsze rozporządzenie powinno stanowić, że CDPW nie mogą przenosić swoich obowiązków na osoby trzecie poprzez zlecanie na zasadzie outsourcingu w drodze umowy swoich działań osobom trzecim. Outsourcing takiej działalności powinien podlegać rygorystycznym warunkom, które umożliwiają zachowanie przez CDPW odpowiedzialności za ich działalność i zapewniają, by nadzór i dozór nad CDPW nie zostały ograniczone. Możliwe powinno być zwolnienie z tych wymogów w pewnych okolicznościach zlecania przez CDPW działalności na zasadzie outsourcingu podmiotom publicznym.

(39) Niniejsze rozporządzenie nie powinno uniemożliwiać państwom członkowskim dopuszczającym systemy bezpośrednich inwestycji w papiery wartościowe wprowadzenia w ich prawie krajowym przepisów stanowiących, że strony inne niż CDPW wykonują lub mogą wykonywać określone funkcje, które w niektórych innych rodzajach systemów inwestycji w papiery wartościowe są zwykle wykonywane przez CDPW, oraz określenia sposobu wykonywania tych funkcji. W szczególności w niektórych państwach członkowskich operatorzy rachunków lub podmioty uczestniczące w systemach rozrachunku papierów wartościowych prowadzonych przez CDPW rejestrują wpisy na rachunkach papierów wartościowych prowadzonych przez CDPW, nie będąc koniecznie podmiotem prowadzącym rachunek. W związku z koniecznością zagwarantowania pewności prawa co do wpisów na rachunkach na szczeblu CDPW, szczególna rola, jaką pełnią takie inne strony, powinna zostać uznana w niniejszym rozporządzeniu. W związku z tym, w szczególnych okolicznościach i z zastrzeżeniem rygorystycznych zasad określonych z mocy prawa, powinna istnieć możliwość podziału odpowiedzialności między CDPW a odnośną drugą stroną albo przewidzenia wyłącznej odpowiedzialności tej drugiej strony za określone aspekty związane z prowadzeniem rachunków papierów wartościowych na najwyższym poziomie ewidencji, pod warunkiem że taka druga strona podlega stosownym regulacjom i nadzorowi. Nie powinno być ograniczeń co do zakresu podziału odpowiedzialności.

(40) Zasady prowadzenia działalności powinny zapewniać przejrzystość w relacjach pomiędzy CDPW a jego użytkownikami. W szczególności CDPW powinien posiadać publicznie dostępne, przejrzyste, obiektywne i niedyskryminacyjne kryteria dotyczące udziału w systemie rozrachunku papierów wartościowych, które pozwalałyby ograniczyć dostęp uczestników tylko na podstawie wiążących się z tym ryzyk. Właściwe organy powinny dysponować szybkimi i odpowiednimi środkami zaradczymi umożliwiającymi im działanie w przypadku nieuzasadnionej odmowy przez CDPW świadczenia usług uczestnikom. CDPW powinien ujawniać publicznie ceny i opłaty za swoje usługi. W celu zapewnienia otwartego i niedyskryminacyjnego dostępu do usług CDPW oraz w świetle znaczącej pozycji rynkowej, jaką CDPW nadal posiadają na terytorium swoich odpowiednich państw członkowskich, CDPW nie powinny mieć możliwości odstępowania od swojej opublikowanej polityki cenowej dotyczącej swoich usług podstawowych i powinny osobno wykazywać koszty i przychody związane z każdą ze świadczonych usług podstawowych i ze swoimi usługami pomocniczymi. Te przepisy dotyczące uczestnictwa uzupełniają i wzmacniają prawo uczestników rynku do korzystania z systemu rozrachunku w innym państwie członkowskim przewidziane w dyrektywie 2014/65/UE.

(41) W celu ułatwienia sprawnego rejestrowania, rozrachunku i płatności CDPW powinny wykorzystywać w swoich procedurach komunikacji z uczestnikami i infrastrukturami rynkowymi, z którymi mają styczność, właściwe międzynarodowe otwarte procedury i standardy komunikacji dotyczące komunikatów i danych referencyjnych.

(42) Ze względu na fundamentalną rolę, jaką systemy rozrachunku papierów wartościowych odgrywają na rynkach finansowych, świadcząc swoje usługi, CDPW powinny dołożyć wszelkich starań, by zapewnić terminowy rozrachunek transakcji papierami wartościowymi oraz integralność emisji papierów wartościowych. Niniejsze rozporządzenie nie powinno kolidować z przepisami prawa krajowego państw członkowskich regulującymi inwestycje w papiery wartościowe i rozwiązania pozwalające zachować integralność emisji papierów wartościowych. Niemniej jednak, aby zwiększyć ochronę aktywów uczestników i klientów CDPW, niniejsze rozporządzenie powinno nakładać na CDPW obowiązek segregacji rachunków papierów wartościowych prowadzonych na rzecz każdego uczestnika i oferować – na żądanie – dalszą segregację rachunków prowadzonych na rzecz klientów uczestników, co w niektórych przypadkach mogłoby być dostępne tylko po wyższych kosztach ponoszonych przez klientów uczestników zwracających się z wnioskiem o dalszą segregację. CDPW i ich uczestnicy powinni mieć obowiązek zapewnienia zarówno segregacji grupy klientów, jak i segregacji indywidualnych klientów, tak by klienci mogli wybrać poziom segregacji, który ich zdaniem jest najbardziej odpowiedni do ich potrzeb. Jedynym wyjątkiem w tym zakresie powinna być sytuacja, gdy z uwagi na inne wymogi polityki publicznej, zwłaszcza w odniesieniu do skutecznego i przejrzystego poboru podatków, CDPW i jego uczestnicy mają obowiązek zapewnić segregację indywidualnych klientów dla obywateli i rezydentów oraz osób prawnych mających siedzibę w państwie członkowskim, w którym – w dniu wejścia niniejszego rozporządzenia w życie – taka segregacja indywidualnych klientów jest wymagana zgodnie z przepisami krajowymi państwa członkowskiego, na mocy których powstają papiery wartościowe, i wyłącznie w odniesieniu do obywateli i rezydentów tego państwa członkowskiego oraz osób prawnych mających w nim siedzibę. CDPW powinny zapewniać stosowanie tych wymogów w odniesieniu do każdego prowadzonego przez nie systemu rozrachunku papierów wartościowych z osobna. Bez uszczerbku dla świadczenia usług pomocniczych, CDPW nie powinny wykorzystywać na własny rachunek papierów wartościowych należących do uczestnika, chyba że uczestnik ten jednoznacznie na to zezwolił, i w żaden inny sposób nie powinny wykorzystywać na własny rachunek papierów wartościowych, które do nich nie należą. Ponadto CDPW powinny wymagać, by uczestnicy uzyskali od swoich klientów wszelkie uprzednie zgody.

(43) Dyrektywa 98/26/WE przewiduje, że zlecenia transferu wprowadzane do systemów rozrachunku papierów wartościowych zgodnie z przepisami tych systemów powinny być prawnie wymagalne i wiążące dla osób trzecich. Mając jednak na uwadze fakt, że dyrektywa 98/26/WE nie odnosi się konkretnie do CDPW, które prowadzą systemy rozrachunku papierów wartościowych, niniejsze rozporządzenie powinno – ze względu na klarowność – nakładać na CDPW obowiązek zdefiniowania momentu lub momentów, w których zlecenia transferu są wprowadzane do ich systemów i stają się nieodwołalne zgodnie z przepisami tej dyrektywy. Ponadto, aby zwiększyć pewność prawa, CDPW powinny podawać swoim uczestnikom do wiadomości, w którym momencie transfery papierów wartościowych i gotówki w systemie rozrachunku papierów wartościowych są prawnie wymagalne i wiążące dla osób trzecich zgodnie – w zależności od przypadku – z prawem krajowym. CDPW powinny także podjąć wszelkie racjonalne kroki w celu zapewnienia, by transfery papierów wartościowych i gotówki były prawnie wymagalne i wiążące dla osób trzecich nie później niż na koniec dnia roboczego będącego faktyczną datą rozrachunku.

(44) W celu unikania ryzyka rozrachunku związanego z niewypłacalnością agenta rozrachunkowego CDPW powinien, zawsze, gdy jest to wykonalne i możliwe, dokonywać rozrachunku pieniężnego transakcji na papierach wartościowych poprzez rachunki otwarte w banku centralnym. Jeżeli nie jest to wykonalne i możliwe, CDPW powinien mieć możliwość dokonania rozrachunku poprzez rachunki otwarte w instytucji kredytowej ustanowionej zgodnie z warunkami określonymi w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (14), oraz z zachowaniem specjalnej procedury udzielania zezwolenia i wymogów ostrożnościowych przewidzianych w tytule IV niniejszego rozporządzenia.

(45) Usługi bankowe pomocnicze wobec rozrachunku wiążące się z ryzykiem kredytowym i ryzykiem utraty płynności powinny być podejmowane wyłącznie przez CDPW lub zlecane na zasadzie outsourcingu podmiotom, które otrzymały zezwolenie na świadczenie usług bankowych pomocniczych wobec działalności CDPW, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

(46) W celu zabezpieczenia wydajności wynikającej ze świadczenia zarówno usług CDPW, jak i usług bankowych w ramach tej samej grupy przedsiębiorstw, wymogi niniejszego rozporządzenia nie powinny uniemożliwiać instytucjom kredytowym przynależności do tej samej grupy przedsiębiorstw co CDPW. Należy przewidzieć rozwiązania, na mocy których CDPW mogłyby uzyskać zezwolenie na świadczenie swoim uczestnikom i innym podmiotom usług pomocniczych w ramach tego samego lub osobnego podmiotu prawnego, który może należeć do tej samej grupy przedsiębiorstw ostatecznie kontrolowanej przez ten sam podmiot dominujący lub nie. Za każdym razem, gdy instytucja kredytowa inna niż bank centralny działa w charakterze agenta rozrachunkowego, instytucja kredytowa powinna być zdolna do świadczenia na rzecz uczestników CDPW usług określonych w niniejszym rozporządzeniu, które są objęte zezwoleniem, ale nie powinna świadczyć innych usług bankowych za pośrednictwem tego samego podmiotu prawnego, aby ograniczyć ekspozycję systemu rozrachunku na ryzyka wynikające z upadłości instytucji kredytowej.

(47) Mając na uwadze fakt, że dyrektywa 2013/36/UE nie dotyczy konkretnie ryzyka związanego z kredytem śróddziennym i ryzyka utraty śróddziennej płynności wynikających ze świadczenia usług bankowych pomocniczych wobec rozrachunku, instytucje kredytowe i CDPW świadczące takie usługi powinny podlegać również szczególnym wzmocnionym wymogom dotyczącym ograniczania ryzyka kredytowego i ryzyka utraty płynności, w tym opartemu na ryzyku dodatkowemu wymogowi kapitałowemu, który odzwierciedla stosowne ryzyka. Takie wzmocnione wymogi dotyczące ograniczania ryzyka kredytowego i ryzyka utraty płynności powinny być zgodne z globalnymi standardami dotyczącymi infrastruktur rynku finansowego oraz zasadami zawartymi w dokumencie pt. „Monitoring tools for intraday liquidity management” („Monitorowanie narzędzi zarządzania śróddzienną płynnością”) opublikowanym w kwietniu 2013 r. przez Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego.

(48) Niektóre CDPW działające również jako instytucje kredytowe podlegają wymogom w zakresie funduszy własnych i wymogom sprawozdawczym mającym zastosowanie do instytucji kredytowych i określonym w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 (15) i w dyrektywie 2013/36/UE. Mając na uwadze systemowe znaczenie takich CDPW, właściwe jest, by zastosowanie miały najsurowsze wymogi przewidziane w unijnym prawie, aby uniknąć łącznego stosowania rozmaitych przepisów Unii, np. w odniesieniu do zgłaszania wymogów w zakresie funduszy własnych. We wszystkich dziedzinach, w których stwierdzone zostanie potencjalne powielenie wymogów, Europejski Urząd Nadzoru (Europejski Urząd Nadzoru Bankowego) (EUNB) ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 (16) oraz EUNGiPW powinny przedstawić opinię na temat odpowiedniego stosowania unijnych aktów prawnych zgodnie z art. 34 rozporządzenia (UE) nr 1093/2010 i rozporządzenia (UE) nr 1095/2010.

(49) Poza wymogami w zakresie funduszy własnych przewidzianymi w rozporządzeniu (UE) nr 575/2013 i dyrektywie 2013/36/UE instytucje kredytowe i CDPW powinny podlegać dodatkowemu wymogowi kapitałowemu, który odzwierciedla ryzyka, takie jak ryzyko kredytowe i ryzyko utraty płynności, wynikające z udzielania kredytu śróddziennego m.in. uczestnikom systemu rozrachunku papierów wartościowych lub innym użytkownikom usług CDPW.

(50) W celu zapewnienia pełnej zgodności z konkretnymi środkami mającymi na celu ograniczenie ryzyka kredytowego i ryzyka utraty płynności właściwe organy powinny mieć możliwość nałożenia na CDPW wymogu wyznaczenia więcej niż jednej instytucji kredytowej w każdym przypadku, gdy mogą wykazać w oparciu o dostępne dowody, że ekspozycja jednej instytucji kredytowej na koncentrację ryzyka kredytowego i ryzyka utraty płynności nie została w pełni ograniczona. CDPW również powinny mieć możliwość wyznaczenia więcej niż jednej instytucji kredytowej.

(51) Właściwym organom, o których mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013, należy powierzyć nadzór nad spełnianiem przez wyznaczone instytucje kredytowe lub CDPW, które uzyskały zezwolenie na świadczenie usług bankowych pomocniczych wobec rozrachunku, wymogów rozporządzenia (UE) nr 575/2013 i dyrektywy 2013/36/UE oraz szczególnych odnośnych wymogów ostrożnościowych przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu. Aby zapewnić jednolite stosowanie standardów nadzoru, pożądane jest, by usługi bankowe świadczone przez CDPW, których wielkość i charakter stwarzają znaczące zagrożenie dla stabilności finansowej Unii, były bezpośrednio nadzorowane przez EBC na warunkach przewidzianych w rozporządzeniu Rady (UE) nr 1024/2013 (17) dotyczącym polityki związanej z nadzorem ostrożnościowym nad instytucjami kredytowymi. Niniejsze rozporządzenie powinno pozostawać bez uszczerbku dla rozporządzenia (UE) nr 1024/2013.

(52) Instytucja kredytowa lub CDPW posiadające zezwolenie na świadczenie usług bankowych pomocniczych wobec rozrachunku powinny stosować się do wszelkich aktualnych lub przyszłych unijnych przepisów mających zastosowanie do instytucji kredytowych. Niniejsze rozporządzenie powinno pozostawać bez uszczerbku dla dyrektywy 2014/59/UE oraz wszelkich przyszłych aktów ustawodawczych Unii dotyczących ram naprawy oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych, firm inwestycyjnych i innych instytucji finansowych.

(53) W celu zapewnienia dostatecznego poziomu bezpieczeństwa i ciągłości usług świadczonych przez CDPW, powinny one podlegać szczególnym, jednolitym i mającym bezpośrednio zastosowanie wymogom ostrożnościowym i kapitałowym, które faktycznie ograniczają ich ryzyka prawne, operacyjne i inwestycyjne.

(54) Bezpieczeństwo porozumień w sprawie połączeń operacyjnych ustanawianych pomiędzy CDPW powinno podlegać szczególnym wymogom, tak aby umożliwić dostęp odnośnych uczestników tych CDPW do innych systemów rozrachunku papierów wartościowych. Świadczenie bankowych usług pomocniczych przez odrębny podmiot prawny nie powinno uniemożliwiać CDPW korzystania z takich usług, w szczególności gdy jest on uczestnikiem systemu rozrachunku papierów wartościowych prowadzonego przez inny CDPW. Szczególnie ważne jest, by wszelkie potencjalne ryzyka wynikające z porozumień w sprawie połączeń operacyjnych, takie jak ryzyko kredytowe, ryzyko utraty płynności, ryzyko organizacyjne lub wszelkie inne ryzyka istotne z punktu widzenia CDPW, zostały w pełni ograniczone. W przypadku połączeń interoperacyjnych ważne jest, aby w połączonych systemach rozrachunku papierów wartościowych stosowano identyczne momenty wprowadzania zleceń transferu do systemu i nieodwracalności takich zleceń transferu, a także by stosowano równoważne zasady dotyczące momentu ostateczności transferu papierów wartościowych i środków pieniężnych. Te same zasady powinny mieć zastosowanie do CDPW korzystających ze wspólnej infrastruktury informatycznej na potrzeby rozrachunku.

(55) Aby umożliwić właściwym organom skuteczne nadzorowanie działalności CDPW, te ostatnie powinny podlegać surowym wymogom dotyczącym przechowywania dokumentacji. CDPW powinny przechowywać przez co najmniej 10 lat wszystkie rejestry i dane na temat wszystkich usług, które mogą świadczyć, w tym dane dotyczące transakcji w zakresie usług zarządzania zabezpieczeniami, które obejmują przetwarzanie umów odkupu papierów wartościowych lub umów udzielania pożyczek papierów wartościowych. CDPW mogłyby określić wspólny format, w którym ich klienci przekazują dane dotyczące transakcji, tak by umożliwić spełnienie tego wymogu przechowywania dokumentacji, zgodnie z wszelkimi stosownymi regulacyjnymi i wykonawczymi standardami technicznymi przyjętymi na mocy niniejszego rozporządzenia.

(56) W wielu państwach członkowskich emitenci są zobowiązani na mocy krajowych przepisów do korzystania przy emisji niektórych rodzajów papierów wartościowych, w szczególności akcji, z krajowych CDPW. Aby usunąć tę barierę utrudniającą sprawne funkcjonowanie unijnego rynku rozliczania i rozrachunku transakcji oraz umożliwić emitentom wybór najbardziej efektywnej metody zarządzania ich papierami wartościowymi, emitenci powinni mieć prawo wyboru dowolnego CDPW mającego siedzibę w Unii do celów rejestracji swoich papierów wartościowych i korzystania z dowolnych odnośnych usług CDPW. Ponieważ harmonizacja krajowych przepisów prawa spółek nie mieści się w zakresie niniejszego rozporządzenia, takie krajowe przepisy prawa spółek lub inne podobne przepisy, na mocy których powstają papiery wartościowe, nadal powinny mieć zastosowanie, przy czym należy wprowadzić rozwiązania zapewniające możliwość spełnienia wymogów takich krajowych przepisów prawa spółek lub podobnych przepisów, w sytuacji gdy wykonywane jest prawo wyboru CDPW. Takie krajowe przepisy prawa spółek i podobne przepisy, na mocy których powstają papiery wartościowe, regulują stosunki między emitentem i posiadaczami lub ewentualnymi osobami trzecimi, a także ich odnośne prawa i obowiązki związane z papierami wartościowymi, takie jak prawo głosu, dywidendy i inne zdarzenia korporacyjne. Odmowa świadczenia usług na rzecz emitenta powinna być dopuszczalna wyłącznie na podstawie kompleksowej oceny ryzyka lub w sytuacji, gdy dany CDPW nie świadczy żadnych usług związanych z emisją w odniesieniu do papierów wartościowych, które powstały na mocy przepisów prawa spółek lub podobnych przepisów odnośnego państwa członkowskiego. Właściwe organy powinny dysponować szybkimi i odpowiednimi środkami zaradczymi umożliwiającymi im działanie w przypadku nieuzasadnionej odmowy przez CDPW świadczenia usług emitentom.

(57) Z uwagi na rosnącą liczbę inwestycji w papiery wartościowe i transfery tych papierów w wymiarze transgranicznym, spotęgowaną niniejszym rozporządzeniem, niezwykle pilne i ważne jest ustanowienie jasnych zasad dotyczących prawa mającego zastosowanie do aspektów własnościowych w odniesieniu do papierów wartościowych przechowywanych na rachunkach prowadzonych przez CDPW. Niemniej jednak jest to kwestia horyzontalna, która wykracza poza zakres niniejszego rozporządzenia i która mogłaby zostać uwzględniona w przyszłych aktach ustawodawczych Unii.

(58) W „Europejskim kodeksie postępowania w zakresie rozliczeń i rozrachunków” z dnia 7 listopada 2006 r. stworzono oparte na zasadzie dobrowolności ramy umożliwiające dostęp pomiędzy CDPW a innymi infrastrukturami rynkowymi. Sektor rozliczania i rozrachunku pozostaje jednak podzielony na sektory krajowe, co nadmiernie zwiększa koszt transakcji transgranicznych. Konieczne jest ustanowienie jednolitych warunków dotyczących połączeń operacyjnych pomiędzy CDPW oraz dostępu pomiędzy CDPW a innymi infrastrukturami rynkowymi. W celu umożliwienia CDPW oferowania ich uczestnikom dostępu do innych rynków, powinno im przysługiwać prawo uczestnictwa w innym CDPW lub prawo żądania od innego CDPW opracowania specjalnych funkcji zapewniających dostęp do niego. Dostęp taki powinien być przyznawany na uczciwych, racjonalnych i niedyskryminacyjnych warunkach, a odmowa takiego dostępu powinna być możliwa tylko wtedy, gdy zagraża on sprawnemu i uporządkowanemu funkcjonowaniu rynków finansowych lub stwarza ryzyko systemowe. Właściwe organy powinny dysponować szybkimi i odpowiednimi środkami zaradczymi umożliwiającymi im działanie w przypadku nieuzasadnionej odmowy przez CDPW zapewnienia dostępu innemu CDPW. W przypadku gdy połączenia operacyjne CDPW są źródłem znaczących ryzyk dla rozrachunku, powinny one podlegać obowiązkowi uzyskania zezwolenia oraz ściślejszemu nadzorowi ze strony odpowiednich właściwych organów.

(59) CDPW powinny mieć również dostęp do danych transakcyjnych kontrahentów centralnych lub systemów obrotu, natomiast te infrastruktury rynkowe powinny mieć dostęp do systemów rozrachunku papierów wartościowych prowadzonych przez CDPW. Dostępu takiego można odmówić tylko wtedy, gdy zagraża on sprawnemu i uporządkowanemu funkcjonowaniu rynków finansowych lub stwarza ryzyko systemowe; podstawą odmowy nie może być ewentualna utrata udziału w rynku.

(60) Właściwe organy powinny dysponować szybkimi i odpowiednimi środkami zaradczymi umożliwiającymi im działanie w przypadku nieuzasadnionej odmowy przez CDPW lub infrastruktury rynkowe zapewnienia dostępu do ich usług. Niniejsze rozporządzenie uzupełnia uzgodnienia między systemami obrotu, kontrahentami centralnymi i CDPW dotyczące dostępu określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 oraz w rozporządzeniu (UE) nr 600/2014, konieczne do ustanowienia konkurencyjnego wewnętrznego rynku usług rozliczania i rozrachunku transakcji. EUNGiPW i Komisja powinny nadal uważnie monitorować rozwój infrastruktury rozliczania i rozrachunku transakcji, a Komisja powinna w razie potrzeby interweniować, aby zapobiec wystąpieniu zakłóceń konkurencji na rynku wewnętrznym.

(61) Należyte ramy ostrożnościowe i dotyczące prowadzenia działalności dla sektora finansowego powinny się opierać na solidnych systemach nadzoru i sankcji. W tym celu organy nadzoru powinny dysponować wystarczającymi uprawnieniami do działania i powinny mieć możliwość korzystania z odstraszających systemów kar w przypadku wszelkich niezgodnych z prawem działań. Przeglądu aktualnych uprawnień do nakładania sankcji oraz ich praktycznego zastosowania, przeprowadzonego w celu wspierania konwergencji sankcji w ramach całości działań nadzorczych dokonano w komunikacie Komisji z dnia 8 grudnia 2010 r. zatytułowanym „Wzmocnienie systemów sankcji w branży usług finansowych”.

(62) W związku z tym, w celu zapewnienia faktycznego przestrzegania obowiązków wynikających z niniejszego rozporządzenia przez CDPW, instytucje kredytowe wyznaczone jako agenci rozrachunkowi, członków ich organów zarządzających i wszelkie inne osoby, które sprawują faktyczną kontrolę nad ich działalnością, lub przez wszelkie inne osoby, właściwe organy powinny mieć możliwość stosowania sankcji administracyjnych i innych środków, które są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

(63) W celu zapewnienia odstraszającego efektu i spójnego stosowania sankcji w państwach członkowskich niniejsze rozporządzenie powinno określać: wykaz najważniejszych sankcji administracyjnych i innych środków, którymi muszą dysponować właściwe organy; uprawnienia do nakładania tych sankcji i innych środków na wszystkie osoby odpowiedzialne za naruszenie, niezależnie od tego, czy są to osoby fizyczne czy prawne; wykaz najważniejszych kryteriów stosowanych przy określaniu poziomu i rodzaju tych sankcji i innych środków, a także wysokość grzywien administracyjnych. Przy nakładaniu grzywny administracyjnej należy uwzględniać takie czynniki jak: wszelkie stwierdzone korzyści finansowe uzyskane dzięki naruszeniu, waga naruszenia i czas jego trwania, wszelkie okoliczności obciążające lub łagodzące oraz konieczność zapewnienia odstraszającego efektu grzywny administracyjnej; w stosownych przypadkach należy także przewidzieć możliwość zmniejszenia wysokości grzywny w przypadku współpracy z właściwym organem. Przyjęcie i publikacja sankcji powinny odbywać się z poszanowaniem podstawowych praw określonych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą praw podstawowych”), w szczególności prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 7), prawa do ochrony danych osobowych (art. 8) oraz prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu (art. 47).

(64) W celu wykrycia ewentualnych naruszeń należy wprowadzić skuteczne mechanizmy zachęcające do zgłaszania właściwym organom potencjalnych lub faktycznych naruszeń przepisów niniejszego rozporządzenia. Mechanizmy te powinny obejmować odpowiednie środki ochronne dla osób, które zgłaszają potencjalne lub faktyczne naruszenia przepisów niniejszego rozporządzenia, oraz osób, którym zarzuca się popełnienie takiego naruszenia. Należy ustanowić odpowiednie procedury zapewniające osobie oskarżonej prawo do ochrony danych osobowych, prawo do obrony i wysłuchania przed podjęciem ostatecznej decyzji dotyczącej tej osoby oraz prawo do skutecznego środka odwoławczego przed sądem od decyzji lub środka dotyczących tej osoby.

(65) Niniejsze rozporządzenie powinno pozostawać bez uszczerbku dla jakichkolwiek przepisów prawa państw członkowskich dotyczących sankcji karnych.

(66) Przetwarzanie danych osobowych w państwach członkowskich na mocy niniejszego rozporządzenia podlega przepisom dyrektywy 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (18). Wszelka wymiana lub przekazywanie danych osobowych przez właściwe organy państw członkowskich powinny przebiegać zgodnie z przepisami dotyczącymi przekazywania danych osobowych ustanowionymi w dyrektywie 95/46/WE. Przetwarzanie danych osobowych przez EUNGiPW na mocy niniejszego rozporządzenia podlega przepisom rozporządzenia (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady (19). Wszelka wymiana lub przekazywanie danych osobowych przez EUNGiPW powinny przebiegać zgodnie z przepisami dotyczącymi przekazywania danych osobowych ustanowionymi w rozporządzeniu (WE) nr 45/2001.

(67) Niniejsze rozporządzenie nie narusza praw podstawowych i jest zgodne z zasadami uznanymi w szczególności w Karcie praw podstawowych, a zwłaszcza z prawem do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, prawem do ochrony danych osobowych, prawem do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu, zakazem ponownego sądzenia lub karania za ten sam czyn zabroniony, a także wolnością prowadzenia działalności gospodarczej; rozporządzenie musi być stosowane zgodnie z tymi prawami i zasadami.

(68) EUNGiPW powinien odgrywać podstawową rolę w stosowaniu niniejszego rozporządzenia, zapewniając spójne stosowanie przepisów Unii przez właściwe organy krajowe oraz rozstrzygając spory między nimi.

(69) Ponadto EUNGiPW powinna przedkładać Komisji coroczne sprawozdania, w których ocenia tendencje i potencjalne ryzyka na rynkach objętych niniejszym rozporządzeniem. Sprawozdania te powinny obejmować co najmniej ocenę następujących elementów: skuteczności rozrachunku, rozrachunku zinternalizowanego, świadczenia usług w wymiarze transgranicznym, powodów odmowy praw dostępu oraz wszelkich innych istotnych przeszkód dla konkurencji w sektorze finansowych usług rozliczania i rozrachunku transakcji – w tym wszelkich przeszkód wynikających z niewłaściwego stosowania rozwiązań dotyczących udzielania zezwoleń – stosowności sankcji za nieprzeprowadzenie rozrachunku, w szczególności potrzeby zwiększenia elastyczności, jeżeli chodzi o sankcje za nieprzeprowadzenie rozrachunku w odniesieniu do niepłynnych instrumentów finansowych, stosowania przepisów państw członkowskich dotyczących odpowiedzialności cywilnej za straty, które można przypisać CDPW, warunków związanych ze świadczeniem bankowych usług pomocniczych, wymogów w zakresie ochrony papierów wartościowych uczestników i ich klientów oraz systemów sankcji; sprawozdania te mogą również w razie potrzeby zawierać zalecenia dotyczące działań prewencyjnych lub naprawczych. EUNGiPW powinien także prowadzić wzajemne oceny obejmujące działania właściwych organów na mocy niniejszego rozporządzenia w odpowiednim horyzoncie czasowym i zgodnie z przepisami rozporządzenia (UE) nr 1095/2010. Mając na uwadze systemowe znaczenie CDPW i fakt, że są one regulowane na szczeblu unijnym po raz pierwszy, należy nałożyć wymóg, by takie wzajemne oceny były początkowo przeprowadzane co trzy lata przynajmniej w odniesieniu do nadzoru nad CDPW, które korzystają ze swobody świadczenia usług lub uczestniczą w połączeniu interoperacyjnym.

(70) Skutecznym i właściwym krokiem jest powierzenie EUNGiPW, będącemu organem dysponującym wysokospecjalistyczną wiedzą na temat papierów wartościowych i rynków papierów wartościowych, zadania opracowania projektów regulacyjnych i wykonawczych standardów technicznych, które nie obejmują dokonywania wyborów w zakresie polityki, celem ich przedłożenia Komisji. W każdym przypadku, gdy tak określono, EUNGiPW powinien również ściśle współpracować z członkami ESBC i EUNB.

(71) Komisja powinna być uprawniona do przyjmowania regulacyjnych standardów technicznych zgodnie z art. 290 TFUE oraz z art. 10–14 rozporządzenia (UE) nr 1093/2010 oraz rozporządzenia (UE) nr 1095/2010 w odniesieniu do: szczegółowych elementów środków dyscypliny rozrachunku; zgłaszania rozrachunku zinternalizowanego; informacji oraz innych elementów, które CDPW musi uwzględnić w swoim wniosku o zezwolenie; warunków, na jakich organy właściwe dla CDPW mogą zatwierdzić ich udziały w kapitale określonych podmiotów prawnych; informacji przekazywanych między różnymi organami w trakcie prowadzenia nadzoru nad CDPW; informacji, które CDPW będący wnioskodawcą przedstawia EUNGiPW w swoim wniosku o uznanie; elementów zasad zarządzania dla CDPW; szczegółów dotyczących dokumentacji, która ma być przechowywana przez CDPW; ryzyk, które CDPW muszą brać pod uwagę w trakcie przeprowadzania wszechstronnej oceny ryzyka, a właściwe organy przy ocenie powodów odrzucenia wniosków o uzyskanie dostępu; elementów procedury regulującej dostęp uczestników i emitentów do CDPW, wzajemny dostęp między CDPW oraz dostęp między CDPW a innymi infrastrukturami rynkowymi; szczegółowych informacji na temat środków, które mają zostać podjęte przez CDPW w celu zachowania integralności emisji; ograniczenia ryzyk operacyjnych i inwestycyjnych oraz ryzyk wynikających z połączeń operacyjnych CDPW; szczegółów dotyczących wymogów kapitałowych dla CDPW; szczegółów dotyczących ubiegania się o zezwolenie na świadczenie bankowych usług pomocniczych; dodatkowego wymogu kapitałowego oraz wymogów ostrożnościowych w odniesieniu do ryzyka kredytowego i ryzyka utraty płynności dla CDPW i wyznaczonych instytucji kredytowych, które posiadają zezwolenie na świadczenie bankowych usług pomocniczych.

(72) Komisja powinna również być uprawniona do przyjmowania wykonawczych standardów technicznych w drodze aktów wykonawczych zgodnie z art. 291 TFUE oraz z art. 15 rozporządzenia (UE) nr 1095/2010 w odniesieniu do: standardowych formularzy i szablonów dotyczących zgłaszania rozrachunku zinternalizowanego; wniosku o zezwolenie składanego przez CDPW; przekazywania informacji pomiędzy różnymi właściwymi organami do celów nadzoru nad CDPW; odpowiednich uzgodnień o współpracy pomiędzy organami w państwie członkowskim pochodzenia i w przyjmującym państwie członkowskim; formatów dokumentacji przechowywanej przez CDPW; procedur stosowanych w przypadku, gdy uczestnikowi lub emitentowi odmówiono dostępu do CDPW, CDPW odmówiono dostępu do innego CDPW lub do innych infrastruktur rynkowych oraz konsultacji z różnymi organami przed udzieleniem zezwolenia dla agenta rozrachunkowego.

(73) Aby osiągnąć cele przewidziane w niniejszym rozporządzeniu, Komisji należy powierzyć uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 290 TFUE w odniesieniu do: szczegółów dotyczących pewnych definicji; parametrów stosowanych przy obliczaniu wysokości kar pieniężnych dla uczestników, którzy doprowadzają do nieprzeprowadzenia rozrachunku; oraz kryteriów, na podstawie których działalność CDPW w przyjmującym państwie członkowskim powinna być uznawana za działalność o istotnym znaczeniu dla tego państwa członkowskiego. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, również na poziomie ekspertów. Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić jednoczesne, terminowe i odpowiednie przekazywanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie

(74) W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonania niniejszego rozporządzenia należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze do podejmowania decyzji w sprawie oceny przepisów państw trzecich do celów uznawania CDPW z państw trzecich. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (20).

(75) Podczas dokonywania oceny stosownych przepisów państw trzecich należy przyjąć proporcjonalne podejście oparte na wynikach, z naciskiem na zgodność z mającymi zastosowanie zasadami Unii i, w stosownych przypadkach, ze standardami międzynarodowymi. Uznanie może mieć charakter warunkowy lub tymczasowy, w przypadku gdy nie występują istotne różnice, które mogłyby mieć szkodliwy wpływ na rynki unijne.

(76) Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia, a mianowicie ustanowienie jednolitych wymogów dla dokonywania rozrachunku oraz dla CDPW, nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na zakres działań możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii, Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.

(77) Konieczna jest zmiana dyrektywy 98/26/WE w celu dostosowania jej do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/78/UE (21), zgodnie z którą wyznaczone systemy rozrachunku papierów wartościowych nie są już zgłaszane Komisji, lecz EUNGiPW.

(78) Mając na uwadze fakt, że niniejsze rozporządzenie harmonizuje na poziomie Unii środki służące zapobieganiu przypadkom nieprzeprowadzenia rozrachunku i postępowania w razie ich wystąpienia oraz ma szerszy zakres zastosowania w odniesieniu do takich środków niż rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 236/2012 (22), konieczne jest uchylenie art. 15 tego rozporządzenia.

(79) CDPW powinny być wyłączone z zastosowania dyrektywy 2014/65/UE i rozporządzenia (UE) nr 600/2014, w przypadku gdy świadczą usługi wyraźnie wymienione w niniejszym rozporządzeniu. Niemniej jednak, w celu zapewnienia, by podmioty świadczące usługi inwestycyjne i prowadzące działalność inwestycyjną podlegały dyrektywie 2014/65/UE i (UE) nr 600/2014, oraz uniknięcia zakłóceń konkurencji między poszczególnymi rodzajami dostawców takich usług, konieczne jest nałożenie na CDPW świadczące usługi inwestycyjne i prowadzące działalność inwestycyjną w trakcie ich usług pomocniczych obowiązku, by podlegały wymogom dyrektywy 2014/65/UE i rozporządzenia (UE) nr 600/2014.

(80) Stosowanie wymogów w zakresie zezwoleń i uznawania przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu powinno zostać odroczone w celu zapewnienia CDPW mającym siedzibę w Unii lub w państwach trzecich wystarczającej ilości czasu na złożenie wniosku o zezwolenie na prowadzenie działalności i jej uznanie, zgodnie z tym, co przewidziano w niniejszym rozporządzeniu. Do czasu podjęcia na mocy niniejszego rozporządzenia decyzji w sprawie zezwolenia CDPW na działalność lub uznania CDPW i ich działalności, w tym połączeń operacyjnych CDPW, powinny nadal mieć zastosowanie odnośne krajowe przepisy dotyczące zezwolenia lub uznania CDPW.

(81) Konieczne jest również odroczenie stosowania wymogów w zakresie dyscypliny rozrachunku oraz wymogów w zakresie sprawozdawczości dotyczących podmiotów internalizujących rozrachunki do momentu przyjęcia wszystkich aktów delegowanych lub wykonawczych określających szczegóły tych wymogów a także odroczenie stosowania wymogów dotyczących wymogów dotyczących rejestrowania niektórych zbywalnych papierów wartościowych w formie zapisu księgowego i rozrachunku zobowiązań w systemach rozrachunku papierów wartościowych nie później niż drugiego dnia roboczego po zawarciu transakcji w celu zapewnienia uczestnikom rynku przechowującym papiery wartościowe w formie papierowej lub stosującym dłuższe cykle rozrachunkowe wystarczająco dużo czasu na spełnienie tych wymogów,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

TYTU‎Ł I

PRZEDMIOT, ZAKRES STOSOWANIA I DEFINICJE

Artykuł 1

Przedmiot i zakres stosowania

1. Niniejsze rozporządzenie ustanawia jednolite wymogi dotyczące rozrachunku instrumentów finansowych w Unii oraz zasady dotyczące organizacji i prowadzenia centralnych depozytów papierów wartościowych (CDPW) w celu wspierania bezpiecznego, efektywnego i sprawnego rozrachunku.

2. Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do rozrachunku wszystkich instrumentów finansowych oraz rodzajów działalności CDPW, chyba że niniejsze rozporządzenie stanowi inaczej.

3. Niniejsze rozporządzenie stosuje się bez uszczerbku dla przepisów prawa Unii dotyczących konkretnych instrumentów finansowych, w szczególności dyrektywy 2003/87/WE.

4. Art. 10–20, art. 22–24, art. 27, art. 28 ust. 6, art. 30 ust. 4 oraz art. 46 i 47, przepisy tytułu IV oraz wymogi dotyczące składania sprawozdań właściwym organom lub odpowiednim organom, bądź wypełniania ich instrukcji na mocy niniejszego rozporządzenia nie mają zastosowania do członków ESBC, innych krajowych organów państw członkowskich pełniących podobne funkcje ani innych organów publicznych, którym powierzono zarządzanie długiem publicznym lub które uczestniczą w zarządzaniu takim długiem w Unii w odniesieniu do dowolnego CDPW, którym wyżej wspomniane organy bezpośrednio zarządzają pod kierunkiem tego samego organu zarządzającego, który ma dostęp do środków pieniężnych tych organów i który nie jest odrębnym podmiotem.

Artykuł 2

Definicje

1. Na użytek niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:

1) „centralny depozyt papierów wartościowych” lub „CDPW” oznacza osobę prawną prowadzącą system rozrachunku papierów wartościowych, o którym mowa w sekcji A pkt 3 załącznika, i świadczącą co najmniej jedną inną usługę podstawową wskazaną w sekcji A załącznika;

2) „CDPW z państwa trzeciego” oznacza dowolny podmiot prawny mający siedzibę w państwie trzecim świadczący usługę podobną do usługi podstawowej, o której mowa w sekcji A pkt 3 załącznika i co najmniej jedną inną usługę podstawową wskazaną w sekcji A załącznika;

3) „immobilizacja” oznacza czynność koncentracji umiejscowienia papierów wartościowych w formie materialnej w CDPW w sposób umożliwiający dokonanie późniejszych transferów w formie zapisu księgowego;

4) „forma zdematerializowana” oznacza fakt, że niektóre instrumenty finansowe istnieją wyłącznie w formie zapisów księgowych;

5) „CDPW będący adresatem” oznacza CDPW, który otrzymuje wniosek innego CDPW, o udzielenie dostępu do jego usług za pomocą połączenia operacyjnego CDPW;

6) „CDPW będący wnioskodawcą” oznacza CDPW, który składa wniosek o udzielenie dostępu do usług innego CDPW, za pomocą połączenia operacyjnego CDPW;

7) „rozrachunek” oznacza zrealizowanie transakcji na papierach wartościowych każdorazowo, gdy jest ona przeprowadzana w celu wykonania zobowiązań stron danej transakcji poprzez transfer środków pieniężnych lub papierów wartościowych, bądź obu tych elementów;

8) „instrumenty finansowe” lub „papiery wartościowe” oznaczają instrumenty finansowe zdefiniowane w art. 4 ust. 1 pkt 15 dyrektywy 2014/65/UE;

9) „zlecenie transferu” oznacza zlecenie transferu zdefiniowane w art. 2 lit. i) tiret drugie dyrektywy 98/26/WE;

10) „system rozrachunku papierów wartościowych” oznacza system w rozumieniu art. 2 lit. a) tiret pierwsze, drugie i trzecie dyrektywy 98/26/WE, który nie jest prowadzony przez kontrahenta centralnego, którego działalność polega na realizacji zleceń transferu;

11) „podmiot internalizujący rozrachunek” oznacza dowolne przedsiębiorstwo, w tym posiadające zezwolenie zgodnie z dyrektywą 2013/36/UE lub dyrektywą 2014/65/UE, które wykonuje zlecenia transferu w imieniu klientów lub na własny rachunek w sposób inny niż za pomocą systemu rozrachunku papierów wartościowych;

12) „zamierzona data rozrachunku” oznacza datę wprowadzoną do systemu rozrachunku papierów wartościowych jako data rozrachunku, która została uzgodniona przez strony transakcji na papierach wartościowych i w której powinien zostać przeprowadzony rozrachunek;

13) „cykl rozrachunkowy” oznacza okres pomiędzy datą zawarcia transakcji a zamierzoną datą rozrachunku;

14) „dzień roboczy” oznacza dzień roboczy zdefiniowany w art. 2 lit. n) dyrektywy 98/26/WE;

15) „nieprzeprowadzenie rozrachunku” oznacza niedokonanie rozrachunku lub częściowy rozrachunek transakcji na papierach wartościowych w zamierzonej dacie rozrachunku, spowodowane brakiem papierów wartościowych lub środków pieniężnych, niezależnie od przyczyny tego braku;

16) „kontrahent centralny” lub „CCP” oznacza CCP zdefiniowanego w art. 2 pkt 1 rozporządzenia (UE) nr 648/2012;

17) „właściwy organ” oznacza organ wyznaczony przez każde państwo członkowskie zgodnie z art. 11, chyba że niniejsze rozporządzenie stanowi inaczej;

18) „odpowiedni organ” oznacza każdy organ, o którym mowa w art. 12;

19) „uczestnik” oznacza każdego uczestnika zdefiniowanego w art. 2 lit. f) dyrektywy 98/26/WE uczestnika systemu rozrachunku papierów wartościowych;

20) „udział kapitałowy” oznacza udział kapitałowy w rozumieniu art. 2 pkt 2 zdanie pierwsze dyrektywy 2013/34/UE lub posiadanie, bezpośrednio lub pośrednio, co najmniej 20 % praw głosu lub kapitału przedsiębiorstwa;

21) „kontrola” oznacza związek zachodzący pomiędzy dwoma przedsiębiorstwami opisany w art. 22 dyrektywy 2013/34/UE;

22) „jednostka zależna” oznacza jednostkę zależną w rozumieniu art. 2 pkt 10 i art. 22 dyrektywy 2013/34/UE;

23) „państwo członkowskie pochodzenia” oznacza państwo członkowskie, w którym dany CDPW ma siedzibę;

24) „przyjmujące państwo członkowskie” oznacza państwo członkowskie inne niż państwo członkowskie pochodzenia, w którym CDPW ma oddział lub świadczy usługi CDPW;

25) „oddział” oznacza miejsce prowadzenia działalności inne niż siedziba zarządu, będące częścią CDPW, które nie posiada osobowości prawnej i świadczy usługi CDPW, na których świadczenie CDPW uzyskał zezwolenie;

26) „niewywiązanie się ze zobowiązania” w odniesieniu do uczestnika oznacza sytuację, w której wszczęte zostało wobec niego postępowanie upadłościowe zdefiniowane w art. 2 lit. j) dyrektywy 98/26/WE;

27) „dostawa za płatność” oznacza mechanizm rozrachunku papierów wartościowych, w przypadku którego transfer papierów wartościowych jest powiązany z transferem środków pieniężnych w taki sposób, że dostawa papierów wartościowych następuje tylko i wyłącznie pod warunkiem dokonania odpowiedniego transferu środków pieniężnych i na odwrót;

28) „rachunek papierów wartościowych” oznacza rachunek, na którym mogą być dokonywane zapisy papierów wartościowych uznające lub obciążające rachunek;

29) „połączenie operacyjne CDPW” oznacza porozumienie pomiędzy CDPW, na mocy którego jeden CDPW staje się uczestnikiem w systemie rozrachunku papierów wartościowych innego CDPW w celu ułatwienia transferu papierów wartościowych od uczestników tego drugiego CDPW na rzecz uczestników pierwszego CDPW lub porozumienie, na mocy którego jeden CDPW uzyskuje dostęp do drugiego CDPW w sposób pośredni poprzez pośrednika. Połączenia operacyjne CDPW obejmują połączenia standardowe, połączenia niestandardowe, połączenia pośrednie i połączenia interoperacyjne;

30) „połączenie standardowe” oznacza połączenie operacyjne CDPW, za pomocą którego jeden CDPW staje się uczestnikiem w systemie rozrachunku papierów wartościowych innego CDPW na takich samych warunkach, jakie mają zastosowanie do każdego innego uczestnika systemu rozrachunku papierów wartościowych prowadzonego przez ten drugi CDPW;

31) „połączenie niestandardowe” oznacza połączenie operacyjne CDPW, za pomocą którego CDPW, który staje się uczestnikiem w systemie rozrachunku papierów wartościowych innego CDPW, otrzymuje szczególne usługi dodatkowe względem usług zwykle świadczonych przez ten CDPW na rzecz uczestników w systemie rozrachunku papierów wartościowych;

32) „połączenie pośrednie” oznacza porozumienie pomiędzy CDPW a stroną trzecią inną niż CDPW, która jest uczestnikiem w systemie rozrachunku papierów wartościowych innego CDPW. CDPW ustanawia takie połączenie, aby ułatwić transfer papierów wartościowych do swoich uczestników od uczestników innego CDPW;

33) „połączenie interoperacyjne” oznacza połączenie operacyjne CDPW, za pomocą którego CDPW uzgadniają opracowanie wzajemnych rozwiązań technicznych do celów rozrachunku w systemach rozrachunku papierów wartościowych, które prowadzą;

34) „międzynarodowe otwarte procedury i standardy komunikacji” oznaczają uznane na szczeblu międzynarodowym standardy dotyczące procedur komunikacji, takie jak standaryzowane formaty komunikacji oraz reprezentacja danych, które to procedury są dostępne w sposób uczciwy, otwarty i niedyskryminacyjny dla każdej zainteresowanej strony;

35) „zbywalne papiery wartościowe” oznaczają zbywalne papiery wartościowe zdefiniowane w art. 4 ust. 1 pkt 44 dyrektywy 2014/65/UE;

36) „akcje” oznaczają papiery wartościowe określone w art. 4 ust. 1 pkt 44 lit. a) dyrektywy 2014/65/UE;

37) „instrumenty rynku pieniężnego” oznaczają instrumenty rynku pieniężnego zdefiniowane w art. 4 ust. 1 pkt 17 dyrektywy 2014/65/UE;

38) „jednostki uczestnictwa w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania” oznaczają jednostki uczestnictwa w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania określone w sekcji C pkt 3) załącznika I do dyrektywy 2014/65/UE;

39) „uprawnienia do emisji” oznaczają uprawnienia do emisji określone w sekcji C pkt 11 załącznika I do dyrektywy 2014/65/UE, z wyjątkiem instrumentów pochodnych opartych na uprawnieniach do emisji;

40) „rynek regulowany” oznacza rynek regulowany zdefiniowany w art. 4 ust. 1 pkt 21 dyrektywy 2014/65/UE;

41) „wielostronna platforma obrotu” oznacza wielostronną platformę obrotu zdefiniowaną w art. 4 ust. 1 pkt 22 dyrektywy 2014/65/UE;

42) „system obrotu” oznacza system obrotu zdefiniowany w art. 4 ust. 1 pkt 24 dyrektywy 2014/65/UE;

43) „agent rozrachunkowy” oznacza agenta rozrachunkowego zdefiniowanego w art. 2 lit. d) dyrektywy 98/26/WE;

44) „rynek na rzecz wzrostu MŚP” oznacza rynek na rzecz wzrostu MŚP zdefiniowany w art. 4 ust. 1 pkt 12 dyrektywy 2014/65/UE;

45) „organ zarządzający” oznacza organ lub organy CDPW, wyznaczone zgodnie z przepisami krajowymi, które to organy są uprawnione do określania strategii, celów i ogólnego kierunku działań CDPW oraz które nadzorują i monitorują proces podejmowania decyzji przez kierownictwo. Obejmuje osoby, które faktycznie kierują działalnością CDPW. W przypadku gdy zgodnie z przepisami krajowymi organ zarządzający składa się z różnych organów pełniących określone funkcje, wymogi niniejszego rozporządzenia mają zastosowanie wyłącznie do tych członków organu zarządzającego, na których na mocy mających zastosowanie przepisów krajowych spoczywa odpowiedzialność za określone działanie;

46) „kadra kierownicza wyższego szczebla” oznacza osoby fizyczne pełniące funkcje wykonawcze w ramach CDPW i które są odpowiedzialne wobec organu zarządzającego za bieżące zarządzanie CDPW.

2. Komisja jest uprawniona do przyjęcia zgodnie z art. 67 aktów delegowanych dotyczących środków precyzujących niebankowe usługi pomocnicze wymienione w sekcji B pkt 1)–4) załącznika i bankowe usługi pomocnicze wymienione w sekcji C załącznika.

TYTUŁ II

ROZRACHUNEK PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

ROZDZIAŁ I

Forma zapisu księgowego

Artykuł 3

Forma zapisu księgowego

1. Bez uszczerbku dla ust. 2 każdy emitent z siedzibą w Unii, który emituje lub wyemitował zbywalne papiery wartościowe, które są dopuszczone do obrotu lub są przedmiotem obrotu w systemach obrotu, zapewnia rejestrację tych papierów wartościowych w formie zapisu księgowego poprzez immobilizację lub poprzez emisję papierów wartościowych bezpośrednio w formie zdematerializowanej.

2. W przypadku gdy transakcja na zbywalnych papierach wartościowych odbywa się w systemie obrotu, stosowne papiery rejestruje się w CDPW w formie zapisu księgowego w dniu będącym zamierzoną datą rozrachunku lub przed nią, chyba że papiery te zostały zarejestrowane w tej formie już wcześniej.

W przypadku gdy zbywalne papiery wartościowe są przenoszone w związku z uzgodnieniem dotyczącym zabezpieczeń finansowych w rozumieniu definicji w art. 2 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/47/WE, papiery takie rejestruje się w CDPW w formie zapisu księgowego w zamierzonej dacie rozrachunku lub przed nią, chyba że zostały zarejestrowane w tej formie już wcześniej.

Artykuł 4

Egzekwowanie przepisów

1. Organy państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę emitent emitujący papiery wartościowe, zapewniają stosowanie art. 3 ust. 1.

2. Organy właściwe do celów nadzorowania systemów obrotu, w tym właściwe organy wyznaczone zgodnie z art. 21 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/71/WE (23), zapewniają stosowanie art. 3 ust. 2 akapit pierwszy niniejszego rozporządzenia w sytuacji, gdy papiery wartościowe, o których mowa w art. 3 ust. 1 niniejszego rozporządzenia, są przedmiotem obrotu w systemach obrotu.

3. Organy państw członkowskich odpowiedzialne za stosowanie dyrektywy 2002/47/WE zapewniają stosowanie art. 3 ust. 2 akapit drugi niniejszego rozporządzenia, w przypadku gdy papiery wartościowe, o których mowa w art. 3 ust. 1 niniejszego rozporządzenia, są przenoszone w związku z uzgodnieniem dotyczącym zabezpieczeń finansowych w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2002/47/WE.

ROZDZIAŁ II

Cykle rozrachunkowe

Artykuł 5

Zamierzona data rozrachunku

1. Każdy uczestnik systemu rozrachunku papierów wartościowych, który na własny rachunek lub na rachunek osoby trzeciej dokonuje w tym systemie rozrachunku transakcji na zbywalnych papierach wartościowych, instrumentach rynku pieniężnego, jednostkach uczestnictwa w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania i uprawnieniach do emisji, dokonuje rozrachunku takich transakcji w zamierzonej dacie rozrachunku.

2. W przypadku transakcji na zbywalnych papierach wartościowych, o których mowa w ust. 1, które to transakcje są realizowane w systemach obrotu, zamierzona data rozrachunku nie może przypadać później niż drugiego dnia roboczego po dokonaniu transakcji. Wymóg ten nie ma zastosowania do transakcji, które są przedmiotem prywatnych negocjacji, ale które są przeprowadzane w systemach obrotu, do transakcji, które są przeprowadzane dwustronnie, lecz zgłaszane w systemie obrotu, ani do pierwszej transakcji, w przypadku gdy odnośne zbywalne papiery wartościowe podlegają wymogowi wstępnej rejestracji w formie zapisu księgowego na mocy art. 3 ust. 2.

3. Właściwe organy zapewniają stosowanie ust. 1.

Organy właściwe do celów nadzoru nad systemami obrotu zapewniają stosowanie ust. 2.

ROZDZIAŁ III

Dyscyplina rozrachunku

Artykuł 6

Środki podejmowane w odpowiedzi na przypadki nieprzeprowadzenia rozrachunku

1. Systemy obrotu ustanawiają procedury umożliwiające potwierdzanie odpowiednich szczegółowych informacji dotyczących transakcji na instrumentach finansowych, o których mowa w art. 5 ust. 1, w dniu przeprowadzenia transakcji.

2. Niezależnie od wymogu określonego w ust. 1 firmy inwestycyjne posiadające zezwolenie na mocy art. 5 dyrektywy 2014/65/UE podejmują w stosownych przypadkach środki służące ograniczeniu liczby przypadków nieprzeprowadzenia rozrachunku.

Środki takie obejmują co najmniej rozwiązania pomiędzy firmą inwestycyjną a jej klientami profesjonalnymi, o których mowa w załączniku II do dyrektywy 2014/65/UE, mające zapewnić niezwłoczne przekazanie informacji o przydziale papierów wartościowych do danej transakcji, potwierdzenie takiego przydziału oraz potwierdzenie przyjęcia lub odrzucenia warunków w odpowiednim terminie przed zamierzoną datą rozrachunku.

EUNGiPW w ścisłej współpracy z członkami ESBC wydaje, zgodnie z art. 16 rozporządzenia (UE) nr 1095/2010, wytyczne dotyczące standardowych procedur i protokołów komunikacyjnych, które mają być stosowane w celu spełnienia wymogu, o którym mowa w akapicie drugim niniejszego ustępu.

3. CDPW ustanawia dla każdego prowadzonego przez siebie systemu rozrachunku papierów wartościowych procedury ułatwiające rozrachunek transakcji na instrumentach finansowych, o których mowa w art. 5 ust. 1, w zamierzonej dacie rozrachunku, o minimalnej ekspozycji swoich uczestników na ryzyko kontrahenta i ryzyko utraty płynności oraz o niskim wskaźniku przypadków nieprzeprowadzenia rozrachunku. CDPW propaguje wczesny rozrachunek w zamierzonej dacie rozrachunku poprzez odpowiednie mechanizmy.

4. CDPW wprowadza dla każdego prowadzonego przez siebie systemu rozrachunku papierów wartościowych środki zachęcające i motywujące do terminowego rozrachunku transakcji przez swoich uczestników. CDPW wymagają od uczestników dokonywania rozrachunku ich transakcji w zamierzonej dacie rozrachunku.

5. EUNGiPW opracowuje, w ścisłej współpracy z członkami ESBC, projekty regulacyjnych standardów technicznych w celu szczegółowego określenia środków, jakie mają podejmować firmy inwestycyjne zgodnie z ust. 2 akapit pierwszy, doprecyzowania procedur ułatwiających rozrachunek, o których mowa w ust. 3, oraz doprecyzowania środków zachęcających i motywujących do terminowego rozrachunku transakcji, o których to środkach mowa w ust. 4.

EUNGiPW przedstawi Komisji te projekty regulacyjnych standardów technicznych w terminie do dnia 18 czerwca 2015 r.

Komisja jest uprawniona do przyjęcia regulacyjnych standardów technicznych, o których mowa w akapicie pierwszym, zgodnie z art. 10–14 rozporządzenia (UE) nr 1095/2010.

Artykuł 7

Środki podejmowane w odpowiedzi na przypadki nieprzeprowadzenia rozrachunku

1. CDPW ustanawia dla każdego prowadzonego przez siebie systemu rozrachunku papierów wartościowych system monitorujący przypadki nieprzeprowadzenia rozrachunku transakcji na instrumentach finansowych, o których mowa w art. 5 ust. 1. CDPW regularnie przedkłada właściwemu organowi i odpowiednim organom sprawozdania zawierające liczbę i szczegółowy opis przypadków nieprzeprowadzenia rozrachunku oraz wszelkie inne stosowne informacje, w tym środki planowane przez CDPW i ich uczestników na rzecz poprawy skuteczności rozrachunku. CDPW co roku podaje te sprawozdania do wiadomości publicznej w postaci zagregowanej i anonimowej. Właściwe organy przekazują EUNGiPW wszelkie istotne informacje na temat przypadków nieprzeprowadzenia rozrachunku.

2. CDPW określa dla każdego prowadzonego przez siebie systemu rozrachunku papierów wartościowych procedury ułatwiające rozrachunek transakcji na instrumentach finansowych, o których mowa w art. 5 ust. 1, gdy rozrachunek tych transakcji nie nastąpił w zamierzonej dacie rozrachunku. Procedury te przewidują mechanizm sankcji, który będzie służył jako skuteczny środek odstraszający dla uczestników powodujących przypadki nieprzeprowadzenia rozrachunku.

Przed określeniem procedur, o których mowa w akapicie pierwszym, CDPW przeprowadza konsultacje ze stosownymi systemami obrotu i kontrahentami centralnymi, na rzecz których świadczy usługi rozrachunku.

Mechanizm sankcji, o którym mowa w akapicie pierwszym, obejmuje kary pieniężne dla uczestników powodujących przypadki nieprzeprowadzenia rozrachunku (zwanych dalej „uczestnikami niewywiązującymi się ze zobowiązania”). Kary pieniężne oblicza się codziennie za każdy dzień roboczy, w którym nie przeprowadzono rozrachunku transakcji po zamierzonej dacie rozrachunku, aż do końca procesu zakupów na otwartym rynku, o którym mowa w ust. 3, jednak nie dłużej niż do faktycznej daty rozrachunku. Kary pieniężne nie mogą być skonfigurowane jako źródło przychodów dla CDPW.

3. Bez uszczerbku dla mechanizmu kar, o którym mowa w ust. 2 akapit trzeci niniejszego artykułu, i prawa do dwustronnego anulowania transakcji, w przypadku gdy uczestnik niewywiązujący się ze zobowiązania nie dostarczy uczestnikowi nabywającemu instrumentów finansowych, o których mowa w art. 5 ust. 1, w terminie 4 dni roboczych po zamierzonej dacie rozrachunku („okres przedłużenia”), zainicjowany zostanie proces zakupów na otwartym rynku, w ramach którego dane instrumenty będą dostępne do rozrachunku i zostaną dostarczone uczestnikowi nabywającemu w odpowiednim czasie.

W przypadku gdy transakcja dotyczy instrumentu finansowego będącego przedmiotem obrotu na rynku na rzecz wzrostu MŚP, okres przedłużenia wynosi 15 dni, chyba że rynek na rzecz wzrostu MŚP postanowi zastosować krótszy okres.

4. Zastosowanie mają następujące zwolnienia z wymogu, o którym mowa w ust. 3:

a) w zależności od rodzaju aktywów i płynności odnośnych instrumentów finansowych, okres przedłużenia można wydłużyć z 4 dni roboczych do maksymalnie 7 dni roboczych, w przypadku gdy krótszy okres przedłużenia miałby wpływ na sprawne i uporządkowane funkcjonowanie odnośnych rynków finansowych;

b) w przypadku operacji obejmujących kilka transakcji, w tym umowy odkupu papierów wartościowych lub umowy udzielania pożyczek papierów wartościowych, proces zakupu na otwartym rynku, o którym mowa w ust. 3, nie ma zastosowania, gdy ramy czasowe tych operacji są wystarczająco krótkie i sprawiają, że proces zakupu na otwartym rynku nie byłby skuteczny.

5. Bez uszczerbku dla ust. 7, zwolnienia, o których mowa w ust. 4, nie mają zastosowania w odniesieniu do transakcji dotyczących akcji, w przypadku gdy transakcje te są rozliczane przez kontrahenta centralnego.

6. Bez uszczerbku dla mechanizmu kar, o których mowa ust. 2, gdy cena akcji uzgodniona w momencie transakcji jest wyższa od ceny zapłaconej za przeprowadzenie zakupu na otwartym rynku, uczestnik niewywiązujący się ze zobowiązania wypłaca stosowną różnicę uczestnikowi nabywającemu nie później niż drugiego dnia roboczego po tym jak instrumenty finansowe zostały dostarczone w wyniku zakupu na otwartym rynku.

7. Jeżeli nie uda się przeprowadzić zakupu na otwartym rynku lub jeżeli zakup taki nie jest możliwy, uczestnik nabywający może wybrać między otrzymaniem rekompensaty pieniężnej a odroczeniem przeprowadzenia zakupu na otwartym rynku do stosownego późniejszego terminu („okres odroczenia”). Jeżeli odpowiednie instrumenty finansowe nie zostaną dostarczone uczestnikowi nabywającemu na koniec okresu odroczenia, wypłaca się rekompensatę pieniężną.

Rekompensatę pieniężną wypłaca się uczestnikowi nabywającemu nie później niż drugiego dnia roboczego po zakończeniu procesu zakupu na otwartym rynku, o którym mowa w ust. 3, albo po upływie okresu odroczenia, w przypadku gdy wybrano okres odroczenia.

8. Uczestnik niewywiązujący się ze zobowiązania zwraca podmiotowi, który realizuje zakup na otwartym rynku, wszystkie kwoty zapłacone zgodnie z ust. 3, 4 i 5, w tym wszelkie opłaty za wykonanie transakcji wynikające z zakupu na otwartym rynku. O takich opłatach uczestnicy są wyraźnie informowani.

9. CDPW, kontrahenci centralni i systemy obrotu ustanawiają procedury umożliwiające im zawieszenie – po skonsultowaniu się z odnośnymi właściwymi organami – każdego uczestnika, który uporczywie i systematycznie nie wywiązuje się z dostawy instrumentów finansowych, o których mowa w art. 5 ust. 1, w zamierzonej dacie rozrachunku, i dokonanie publicznego ujawnienia tożsamości tego uczestnika dopiero po tym, gdy otrzymał on możliwość przedstawienia swoich uwag, oraz pod warunkiem że organy właściwe dla CDPW, kontrahentów centralnych i systemów obrotu oraz organy właściwe dla tego uczestnika zostały o tym należycie poinformowane. Poza przeprowadzeniem konsultacji przed ewentualnym zawieszeniem, CDPW, kontrahenci centralni i systemy obrotu niezwłocznie powiadamiają odnośne właściwe organy o zawieszeniu uczestnika. Właściwy organ niezwłocznie informuje odpowiednie organy o zawieszeniu uczestnika.

Podawane do wiadomości publicznej informacje na temat przypadków zawieszenia nie mogą obejmować danych osobowych w rozumieniu art. 2 lit. a) dyrektywy 95/46/WE.

10. Ust. 2–9 mają zastosowanie do wszystkich transakcji na instrumentach finansowych, o których mowa w art. 5 ust. 1, dopuszczonych do obrotu na rynkach regulowanych lub w systemie obrotu, lub rozliczanych przez kontrahenta centralnego w następujący sposób:

a) w odniesieniu do transakcji rozliczanych przez kontrahenta centralnego, dany kontrahent centralny jest podmiotem, który realizuje zakup na otwartym rynku, zgodnie z ust. 3–8;

b) w odniesieniu do transakcji nierozliczanych przez kontrahenta centralnego, ale przeprowadzanych w systemie obrotu, dany system obrotu umieszcza w swoim regulaminie wewnętrznym mający zastosowanie wobec swoich członków i uczestników obowiązek zapewnienia stosowania środków, o których mowa w ust. 3–8;

c) w odniesieniu do wszystkich transakcji innych niż transakcje, o których mowa w lit. a) i b) niniejszego akapitu, CDPW umieszczają w swoim regulaminie wewnętrznym obowiązek nakładany na swoich uczestników, zgodnie z którym podlegają oni środkom, o których mowa w ust. 3–8.

CDPW przedstawia kontrahentom centralnym i systemom obrotu niezbędne informacje na temat rozrachunku, aby umożliwić im wypełnienie ich obowiązków wynikających z niniejszego ustępu.

Bez uszczerbku dla lit. a), b) oraz c) akapitu pierwszego, CDPW mogą monitorować dokonywanie zakupów na otwartym rynku, o których mowa w tych literach, w odniesieniu do instrukcji dotyczących wielokrotnego rozrachunku, na tych samych instrumentach finansowych i o tym samym terminie zakończenia okresu realizacji, w celu zminimalizowania liczby zakupów na otwartym rynku, które mają zostać dokonane, a tym samym wpływu na ceny stosownych instrumentów finansowych.

11. Ust. 2–9 nie mają zastosowania do uczestników niewywiązujących się ze zobowiązania, którzy są kontrahentami centralnymi.

12. Ust. 2–9 nie mają zastosowania, jeżeli wobec uczestnika niewywiązującego się ze zobowiązania toczy się postępowanie upadłościowe.

13. Niniejszy artykuł nie ma zastosowania, gdy główny system obrotu akcjami znajduje się w państwie trzecim. Umiejscowienie głównego systemu obrotu akcjami określa się zgodnie z art. 16 rozporządzenia (UE) nr 236/2012.

14. Komisja jest uprawniona do przyjmowania zgodnie z art. 67 aktów delegowanych w celu określenia parametrów obliczania odstraszającego i proporcjonalnego poziomu kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2 akapit trzeci – na podstawie rodzaju aktywów, płynności instrumentu finansowego i rodzaju transakcji – i które zapewnią wysoki stopień dyscypliny rozrachunku oraz sprawne i uporządkowane funkcjonowanie odnośnych rynków finansowych.

15. EUNGiPW, opracowuje, w ścisłej współpracy z członkami ESBC, projekty regulacyjnych standardów technicznych w celu określenia:

a) szczegółowych danych dotyczących systemu monitorującego przypadki nieprzeprowadzenia rozrachunku oraz sprawozdań na temat nieprzeprowadzenia rozrachunku, o których mowa w ust. 1;

b) procedur dotyczących ściągania i redystrybucji kar pieniężnych oraz wszelkich innych możliwych przychodów z takich sa