DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI

z dnia 19 marca 2014 r.

w sprawie przyjęcia wieloletniego programu prac na lata 2014–2017 dla programu LIFE

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2014/203/UE)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1293/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia programu działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) i uchylające rozporządzenie (WE) nr 614/2007 (1), w szczególności jego art. 24 ust 1,

a także mając na uwadze, co następuje:

W celu ustanowienia ram realizacji dwóch podprogramów programu LIFE w wieloletnim programie prac na lata 2014–2017 należy określić orientacyjną alokację funduszy między obszary priorytetowe i rodzaje finansowania, tematykę projektów służących wdrożeniu priorytetów tematycznych określonych w załączniku III do rozporządzenia (UE) nr 1293/2013, metodę wyboru technicznego w odniesieniu do projektów, kryteria przyznawania dotacji, a także orientacyjne terminy zaproszeń do składania wniosków.

Wieloletni program prac na lata 2014–2017 powinien również zawierać jakościowe i ilościowe wyniki, wskaźniki i cele w odniesieniu do każdego obszaru priorytetowego i rodzaju projektów zgodnie ze wskaźnikami efektywności oraz celami szczegółowymi dla każdego obszaru priorytetowego w celu ułatwienia oceny wyników i wpływu programu. Na podstawie oceny ex ante Komisja zidentyfikowała dwa innowacyjne instrumenty finansowe jako właściwe narzędzia finansowania projektów zgodnie z art. 17 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 1293/2013.

Należy wypróbowywać te instrumenty finansowe przez cały okres wieloletniego programu prac w celu wykazania ich znaczącego potencjału w zakresie pozyskiwania funduszy od inwestorów w obszarze różnorodności biologicznej i łagodzenia zmiany klimatu oraz przystosowania się do niej, tym samym pokonując obecne bariery finansowe w odniesieniu do wykorzystywania projektów w tych obszarach.

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

Wieloletni program prac

Przyjmuje się wieloletni program prac na lata 2014–2017 dla programu LIFE określony w załączniku.

Artykuł 2

Wkład finansowy UE w wieloletni program prac

Maksymalny wkład finansowy w wieloletni program prac dla programu LIFE na lata 2014–2017 ustala się na poziomie 1 796 242 000 EUR i wykorzystuje się go w celu finansowania właściwych podprogramów i obszarów priorytetowych zgodnie z poniższym podziałem:

Artykuł 3

Instrumenty finansowe

1. Następujące instrumenty finansowe opisane w załączniku otrzymują wkłady finansowe na podstawie art. 17 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1293/2013:

2. Realizację wkładu finansowego w instrument finansowania prywatnego na rzecz efektywności energetycznej i mechanizm finansowy na rzecz kapitału naturalnego powierza się Europejskiemu Bankowi Inwestycyjnemu.

Artykuł 4

Wejście w życie

Niniejsza decyzja wchodzi w życie pierwszego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Niniejszą decyzję stosuje się od dnia 19 marca 2014 r.

(1) Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 185.

ZAŁĄCZNIK

WIELOLETNI PROGRAM PRAC NA LATA 2014–2017 DLA PROGRAMU LIFE

1. WPROWADZENIE

Zgodnie z art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1293/2013 (zwanego dalej „rozporządzeniem LIFE”) w ramach programu LIFE realizuje się następujące cele ogólne:

— wspieranie przejścia w kierunku gospodarki efektywnie korzystającej z zasobów, niskoemisyjnej i odpornej na zmiany klimatu, ochrony i poprawy jakości środowiska oraz zatrzymywania i odwracania procesu utraty różnorodności biologicznej, w tym wspieranie sieci Natura 2000 i przeciwdziałanie degradacji ekosystemów,

— poprawa rozwoju, realizacji i egzekwowania unijnej polityki i przepisów prawnych dotyczących środowiska i klimatu, a także pełnienie roli katalizatora i działanie na rzecz integracji i włączania celów w zakresie środowiska i klimatu do głównego nurtu innych unijnych strategii politycznych, jak również do praktyki sektorów publicznego i prywatnego, w tym poprzez zwiększanie potencjału sektorów publicznego i prywatnego,

— wspieranie lepszego zarządzania w zakresie środowiska i klimatu na wszystkich poziomach, w tym większego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego, organizacji pozarządowych i podmiotów lokalnych, oraz

— wspieranie wdrożenia 7. programu działań w zakresie środowiska.

Programem LIFE będą zarządzały służby Komisji we własnym zakresie lub agencja wykonawcza, której zadanie to zostało przekazane w ramach zarządzania bezpośredniego. Agencja wykonawcza będzie działała w granicach przekazanych uprawnień zgodnie z decyzją Komisji C(2013) 9414 i pod nadzorem służb Komisji. Całość odpowiedzialności za program ponosi Komisja. Eksperci zewnętrzni mogą zostać zatrudnieni w celu wsparcia służb Komisji lub agencji wykonawczej w ich pracach.

Zgodnie z wskazanymi celami ogólnymi bieżący wieloletni program prac przyjęty został na podstawie art. 24 ust 1 rozporządzenia LIFE w drodze aktu wykonawczego zgodnie z procedurą sprawdzającą określoną w art. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (1), o której mowa w art. 30 rozporządzenia LIFE.

W zastosowaniu zasady komplementarności z innymi europejskimi programami finansowania określonymi w motywach 5, 11 i 13 oraz w art. 8 rozporządzenia LIFE wdrożenie wieloletniego programu prac zapewni, za pomocą szczegółowych środków, spójność i synergie, a także w możliwie największym stopniu uniknięcie pokrywania się programu LIFE z innymi unijnymi strategiami politycznymi i instrumentami finansowymi, w szczególności programem „Horyzont 2020” (2) – unijnym programem w zakresie badań naukowych i innowacji na lata 2014–2020 – oraz z jego programami prac (3). Zostanie to głównie osiągnięte przez kryteria kwalifikowalności w odniesieniu do różnych rodzajów projektów i orientacji w stosowaniu wytycznych towarzyszących zaproszeniom do składania wniosków. Kontrola krzyżowa na etapie wyboru oraz weryfikacje ex post pozwolą uniknąć podwójnego finansowania. W szczególności z finansowania w ramach programu LIFE wyklucza się projekty dotyczące przede wszystkim badań naukowych w zakresie dużych infrastruktur lub realizacji dużych infrastruktur.

Struktura wieloletniego programu prac jest zgodna ze strukturą określoną w art. 24 ust. 2 rozporządzenia LIFE i jedynie w stosownych przypadkach w programie prac traktuje się osobno podprogram działań na rzecz środowiska i podprogram działań na rzecz klimatu.

Wieloletni program prac obejmuje okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2017 r.

1.1. Podprogram działań na rzecz środowiska

Podprogram działań na rzecz środowiska obejmuje obszary priorytetowe: ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami, przyroda i różnorodność biologiczna oraz zarządzanie i informacja w zakresie środowiska (art. 9–12 rozporządzenia LIFE). Każdy z obszarów priorytetowych obejmuje szereg priorytetów tematycznych wymienionych w załączniku III do rozporządzenia LIFE. Ponadto w bieżącym wieloletnim programie prac na lata 2014–2017 określa się tematykę projektów służących wdrożeniu priorytetów tematycznych.

1.2. Podprogram działań na rzecz klimatu

Podprogram działań na rzecz klimatu stwarza nową i wyjątkowa możliwość wspierania realizacji unijnej polityki przeciwdziałania zmianie klimatu. Ogólnie rzecz biorąc, podprogram ten pomoże spowodować przejściową zmianę w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i odpornej na zmiany klimatu w UE przez strategiczne wspieranie wdrażania pakietu klimatyczno-energetycznego 2020 oraz strategii UE w zakresie dostosowywania się do zmiany klimatu, a także przygotować UE na wyzwania związane z działaniami na rzecz klimatu do 2030 r. Podprogram działań na rzecz klimatu powinien również stanowić wsparcie dla lepszego zarządzania w zakresie klimatu na wszystkich poziomach, w tym większego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego, organizacji pozarządowych i podmiotów lokalnych.

2. PODZIAŁ ŚRODKÓW MIĘDZY OBSZARY PRIORYTETOWE I MIĘDZY POSZCZEGÓLNE RODZAJE FINANSOWANIA – ART. 24 UST. 2 LIT. A)

Zgodnie z art. 4 rozporządzenia LIFE ogólne ramy budżetowe na program LIFE na lata 2014–2020 wynoszą 3 456 655 000 EUR, przy czym 75 % środków przydzielono na podprogram działań na rzecz środowiska (2 592 491 250 EUR), a 25 % na podprogram działań na rzecz klimatu (864 163 750 EUR). W rozporządzeniu LIFE ustala się również minimalny procent budżetu całkowitego, który należy zarezerwować dla projektów (81 %, art. 17 ust. 4 rozporządzenia LIFE), i maksymalny procent zasobów budżetowych przydzielanych na projekty wspierane za pośrednictwem dotacji na działania, jaki można przeznaczyć na projekty zintegrowane (30 %).

Projekty finansuje się za pośrednictwem dotacji na działania, lub, w stosownych przypadkach, za pomocą instrumentów finansowych (art. 17 ust. 4 rozporządzenia LIFE). W wieloletnim programie prac określone zostały kwoty, które mają być przydzielone z podziałem na obszary priorytetowe i rodzaje finansowania.

Ogólny przydział środków według rodzaju finansowania na oba podprogramy

Budżet na lata 2014–2017 w mln EUR Dotacje na działania 1 317,9 Dotacje operacyjne 38,6 Instrumenty finansowe 140,0 Udzielanie zamówień publicznych 204,0 Wydatki pomocnicze (ATA) 95,8 Łącznie 1 796,3





Ogólny przydział środków według obszaru priorytetowego

Obszary priorytetowe Ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami Przyroda i różnorodność biologiczna Zarządzanie i informacja w zakresie środowiska Łagodzenie skutków zmiany klimatu Dostosowywanie się do skutków zmiany klimatu Zarządzanie i informacja w zakresie klimatu Łącznie na obszar (w mln EUR) 495,85 610,07 163,00 193,56 190,39 47,59 Razem 1 700,45 Wydatki pomocnicze (ATA) 95,79 Łącznie 1 796,3

Środki przydzielone według obszaru priorytetowego i rodzaju finansowania mają charakter orientacyjny. W odniesieniu do dotacji na działania ostateczny przydział środków będzie zależał od faktycznej liczby wniosków dotyczących projektów podlegających finansowaniu w ramach każdego obszaru priorytetowego. Przydział środków budżetowych na instrumenty finansowe i podział ich między te instrumenty mogą zostać dostosowane w czasie realizacji programu LIFE w odpowiedzi na faktyczne wykorzystanie środków. W ramach progów ustanowionych rozporządzeniem LIFE środki ponownie przydzielane do obszarów priorytetowych nie mogą przekraczać 5 % całkowitych środków przydzielonych na dane obszary priorytetowe.

2.1. Podprogram działań na rzecz środowiska

Na okres trwania bieżącego wieloletniego programu prac na podprogram działań na rzecz środowiska przydzielono budżet w wysokości 1 347 mln EUR.

Co najmniej 55 % zasobów budżetowych przydzielonych na projekty wspierane poprzez dotacje na działania przydzielono na projekty wspierające ochronę przyrody i różnorodność biologiczną, w tym związane z tym informacje i zarządzanie (art. 9 ust. 3 rozporządzenia LIFE), pomoc techniczną i projekty przygotowawcze. Pozostała część budżetu przeznaczonego na projekty będzie przydzielana na projekty w ramach obszaru priorytetowego ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami, w tym na związane z tym informacje i zarządzenie, pomoc techniczną i projekty przygotowawcze.

Przydział środków według obszaru priorytetowego ma charakter orientacyjny i zależy od faktycznej liczby wniosków dotyczących dotacji na działania w ramach każdego obszaru priorytetowego oraz związanego z tym wykorzystania środków na rynku w ramach każdego instrumentu finansowego.

Przydział według rodzaju finansowania w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska

Budżet na lata 2014–2017 w mln EUR Dotacje na działania (4) — Projekty służące budowaniu potencjału 11,25 — Projekty pomocy technicznej 2,9 — Inne dotacje na działania (5) 1 053,8 Instrument finansowy (6) Mechanizm finansowania kapitału naturalnego (NCFF) (7) 30,0 Dotacje operacyjne 30,0 Udzielanie zamówień publicznych 141,0 Wydatki pomocnicze (ATA) 78,2 Łącznie 1 347,1

2.2. Podprogram działań na rzecz klimatu

Przeznaczony na bieżący wieloletni program prac budżet podprogramu działań na rzecz klimatu wynosi 449,2 mln EUR. Przydział środków na obszary priorytetowe ma charakter orientacyjny i zależy od faktycznej liczby wniosków dotyczących dotacji na działania w ramach każdego obszaru priorytetowego oraz związanego z tym wykorzystania środków na rynku w ramach każdego instrumentu finansowego.

Przydział środków według rodzaju finansowania w ramach podprogramu działań na rzecz klimatu

Budżet na lata 2014–2017 w mln EUR Dotacje na działania (8) Projekty w zakresie budowania potencjału – dotacje na działania 3,75 Projekty pomocy technicznej – dotacje na działania 2,4 Inne dotacje na działania 243,81 Instrumenty finansowe (9) Instrument finansowania prywatnego na rzecz efektywności energetycznej (PF4EE) Instrument finansowy 80,0 Mechanizm finansowania kapitału naturalnego (10) (NCFF) Instrument finansowy 30,0 Dotacje operacyjne 8,6 Udzielanie zamówień publicznych 63,0 Wydatki pomocnicze (ATA) 17,6 Łącznie 449,2

3. TEMATYKA PROJEKTÓW SŁUŻĄCYCH WDROŻENIU PRIORYTETÓW TEMATYCZNYCH OKREŚLONYCH W ZAŁĄCZNIKU III W ODNIESIENIU DO PODPROGRAMU DZIAŁAŃ NA RZECZ ŚRODOWISKA (ART. 24 UST. 2 LIT. B) ROZPORZĄDZENIA LIFE)

Zgodnie z motywem 36 rozporządzenia LIFE w wieloletnim programie prac uwzględnia się niewyczerpujący wykaz tematyki projektów służących wdrożeniu priorytetów tematycznych, ukierunkowując starania przede wszystkim na określone priorytety polityki w dziedzinie środowiska i obszary działania w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska. Ustanowienie tego wykazu na okres obowiązywania wieloletniego programu prac zapewnia zarówno elastyczność konieczną do realizacji zadań i celów programu LIFE, jak i stabilność konieczną do umożliwienia potencjalnym wnioskodawcom planowania, przygotowania i składania wniosków. Zgodnie z motywem 22 rozporządzenia LIFE przy ocenie unijnej wartości dodanej projektów w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska Komisja powinna zwracać szczególną uwagę na ich wkład w priorytety tematyczne realizowane w ramach projektów. W związku z tym tematyka projektów jest narzędziem dającym przewagę projektom dotyczącym strategicznie ważnych obszarów polityki o wysokiej unijnej wartości dodanej i jednocześnie otwartym na dobre wnioski w innych obszarach oraz włączanie nowych pomysłów w odpowiedzi na nowe wyzwania.

Tematyka projektów nie ma zastosowania do tych rodzajów projektów, które ze względu na swój charakter lub ze względu na szczegółowy opis ich konkretnej treści zawarty w rozporządzeniu i wieloletnim programie prac są już ograniczone do konkretnej tematyki (tj. projektów w zakresie budowania potencjału, projektów dotyczących pomocy technicznej, projektów przygotowawczych, projektów zintegrowanych i innych projektów określanych szczegółowo na zasadzie ad hoc).

Współprawodawcy postanowili, że co najmniej 55 % zasobów przydzielonych na projekty wspierane przez dotacje na działania będzie przeznaczone na projekty wspierające ochronę przyrody i różnorodność biologiczną, z wyraźnym ukierunkowaniem na sieć Natura 2000, uznając szczególną, pilną potrzebę zapewnienia właściwego finansowania sieci Natura 2000 oraz zobowiązanie prawne do współfinansowania określone w art. 8 dyrektywy siedliskowej. Ten zwiększony odsetek środków w stosunku do rozporządzenia LIFE+ powoduje ograniczenie budżetu przeznaczonego na projekty w innych priorytetach tematycznych w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska, co stanowi kolejny powód, aby lepiej ukierunkować wykorzystywanie funduszy w tych obszarach.

Należy zauważyć, że finansowanie projektów, których tematyki nie objęto wspomnianym wykazem, nie jest wykluczone. Projekty wysokiej jakości, które spełniają mające zastosowanie kryteria kwalifikowalności i wyboru, mogą nadal otrzymać finansowanie.

3.1. Obszar priorytetowy ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami

Na podstawie art. 10 lit. a) rozporządzenia LIFE tematyka odpowiadająca temu obszarowi priorytetowemu i związanym z nim priorytetom tematycznym określonym w załączniku III do rozporządzenia LIFE jest ukierunkowana na realizację szczegółowego celu, czyli „rozwój, testowanie i prezentację podejść związanych z polityką lub zarządzaniem, najlepszych praktyk i rozwiązań, w tym opracowywanie i prezentację innowacyjnych technologii, pozwalających na sprostanie wyzwaniom w zakresie środowiska, odpowiednich do powielenia, naśladowania lub włączenia do głównego nurtu, w tym dotyczących powiązania pomiędzy środowiskiem a zdrowiem, a także wspierających politykę i przepisy prawne dotyczące efektywnego gospodarowania zasobami, w tym „Plan działania na rzecz zasobooszczędnej Europy”. Wszystkie projekty w ramach tego obszaru priorytetowego są zatem projektami pilotażowymi lub demonstracyjnymi w rozumieniu art. 18 lit. a) i b) rozporządzenia LIFE, ale nie mogą one koncentrować się na badaniach naukowych. Jeżeli chodzi o projekty demonstracyjne w ramach tego obszaru priorytetowego objęte jednym z tematów projektów wymienionych poniżej, status priorytetowy nadaje się projektom polegającym na zastosowaniu w praktyce, testowaniu, ocenie i rozpowszechnianiu działań, metod lub podejść, które są nowe lub nieznane w całej UE.

Załącznik III do rozporządzenia LIFE a) […] priorytety tematyczne dotyczące wody, w tym środowiska morskiego: działania na rzecz wdrożenia szczegółowych celów dotyczących wody określone w planie działania na rzecz zasobooszczędnej Europy i w 7. programie działań w zakresie środowiska, w szczególności: (i) podejścia zintegrowane na rzecz wdrożenia dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (11) ; (ii) działania na rzecz wdrożenia dyrektywy 2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (12) ; (iii) działania na rzecz wdrożenia programu środków przewidzianych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE (13) w celu osiągnięcia dobrego stanu środowiskowego wód morskich; (iv) działania na rzecz zapewnienia bezpiecznego i wydajnego wykorzystania zasobów wodnych, poprawy ilościowego zarządzania wodą, zachowania wysokiej jakości wody oraz zapobiegania niewłaściwemu korzystaniu z zasobów wodnych i pogorszeniu ich stanu.

Rozwiązanie problemów zarządzania jakością wody, ryzykiem powodziowym i ryzykiem wystąpienia suszy w sposób efektywny pod względem kosztów stanowi poważne wyzwanie w całej UE. Odpowiedź na wyzwania i możliwości w sektorze gospodarki wodnej wymaga podejścia holistycznego uwzględniającego szereg czynników. Zgodnie z realizacją ramowej dyrektywy wodnej, dyrektywy powodziowej i priorytetów europejskiego partnerstwa innowacyjnego w zakresie wody projekty powinny przede wszystkim obejmować działania rozwojowe, a w szczególności związane z wdrażaniem, co może pomóc państwom członkowskim zrobić krok w kierunku prawdziwie zintegrowanego gospodarowania zasobami wodnymi przy wspieraniu podejść ekosystemowych w stosownych przypadkach. W kontekście działań ukierunkowanych na wykonanie dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej należy położyć szczególny nacisk na nowe presje i wpływy oraz rozwijanie bardziej zintegrowanego zarządzania strefą przybrzeżną, a także planowanie przestrzenne obszarów morskich. W odniesieniu do sektora gospodarki wodnej technologie i procesy stosowane w celu zapewnienia świadczenia usług wodnych (produkcji wody pitnej lub oczyszczania ścieków) osiągają coraz wyższy stopień rozwoju. Zgodnie z obszarami priorytetowymi europejskiego partnerstwa innowacyjnego w zakresie wody obecnie istnieją dwa rodzaje wyzwań: (i) zapewnienie prawidłowego wdrażania w sposób, który przynosi wyniki efektywne pod względem kosztów, zasobooszczędne i spójne pod względem prawnym; oraz (ii) zapewnienie możliwości rozwiązania problemów powstających w tym obszarze.

W związku z tym status priorytetowy zostanie nadany następującym projektom:

Woda, powodzie i susza – załącznik III sekcja A lit. a) ppkt (i)–(ii)

1. Planowanie i utworzenie na obszarach miejskich i wiejskich środków naturalnej retencji wody, które zwiększają infiltrację, magazynowanie wody oraz usuwają zanieczyszczenia przez procesy naturalne lub „podobne do naturalnych”, przez co przyczyniają się do osiągnięcia celów ramowej dyrektywy wodnej i dyrektywy powodziowej oraz zarządzania ryzykiem wystąpienia suszy w regionach ubogich w wodę.

2. Projekty wspierające zarządzenie ryzykiem powodziowym i ryzykiem wystąpienia suszy przez a) zapobieganie zdarzeniom ekstremalnym i narzędzia ochrony wspierające politykę, gospodarowanie gruntami i zarządzanie sytuacjami wyjątkowymi; oraz b) zintegrowaną ocenę ryzyka i podejścia zarządcze oparte na odporności i podatności społecznej oraz zapewnienie akceptacji społecznej.

3. Projekty umożliwiające osiągnięcie celów ramowej dyrektywy wodnej przez ukierunkowanie na presje hydromorfologiczne zidentyfikowane w planach gospodarowania wodami w dorzeczu i wynikające z użytkowania gruntów lub rzek.

4. Projekty ukierunkowane na zintegrowane zarządzanie substancjami biogennymi i zanieczyszczeniami organicznymi pochodzenia ludzkiego i rolniczego w sposób określający środki konieczne w dorzeczu rzeki lub zlewni rzeki w celu umożliwienia spełnienia wymogów ramowej dyrektywy wodnej i dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej, obejmujących wymogi dyrektywy dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych, dyrektywy azotanowej, dyrektywy dotyczącej jakości wody w kąpieliskach oraz dyrektywy w sprawie wód podziemnych.

5. Projekty ukierunkowane na presje ze strony zanieczyszczeń chemicznych w środowisku wodnym i mające na celu redukcję emisji substancji priorytetowych u źródła przez stosowanie odpowiednich substytutów lub technologii alternatywnych.

6. Projekty ukierunkowane na przywrócenie morfologii rzek, jezior, obszarów przyujściowych i przybrzeżnych do ich stanu naturalnego lub przywrócenie związanych z nimi siedlisk, w tym równin zalewowych i bagiennych, aby umożliwić osiągnięcie celów ramowej dyrektywy wodnej i dyrektywy powodziowej.

7. projekty wdrażające środki na rzecz oszczędzania wody w celu zmniejszenia ilościowych i jakościowych presji na jednolite części wód w deficytowych zbiornikach wodnych na podstawie modeli hydroekonomicznych.

Zarządzanie obszarami morskimi i strefą przybrzeżną – załącznik III sekcja A lit. a) ppkt (iii)

1. Projekty, w których opracowuje się narzędzia, technologie i praktyki zapewniające zrównoważoność działalności gospodarczych związanych ze środowiskiem morskim, w tym w stosownych przypadkach przez ograniczanie presji działalności gospodarczej na środowisko morskie i włączenie zrównoważoności zasobów morskich do sektorów gospodarki morskiej ze szczególnym uwzględnieniem hałasu podmorskiego, fizycznego uszkodzenia dna morskiego i skutków górnictwa głębokomorskiego oraz akwakultury. Przewiduje się, że projekty te będą obejmowały opracowanie planów zarządzania, które będą miały na celu ograniczenie wpływów działalności gospodarczej na środowisko.

2. Projekty mające na celu zapobieganie powstawaniu odpadów morskich lub zanieczyszczeń mikrobiologicznych oraz ich ograniczanie, ukierunkowane na źródła odpadów morskich i zanieczyszczeń mikrobiologicznych.

3. Projekty wspierające synergie między zintegrowanym zarządzaniem strefą przybrzeżną a planowaniem przestrzennym obszarów morskich, wykazujące wartość dodaną koordynowania zintegrowanego zarządzania strefą przybrzeżną i planowania przestrzennego obszarów morskich w nowych kontekstach morskich, wspierające konkretne wdrażanie strategii na rzecz basenu morskiego, w tym wdrażanie właściwych przepisów UE, lub łączące zintegrowane zarządzanie strefą przybrzeżną i planowanie przestrzenne obszarów morskich z procedurami związanymi z wyznaczeniem morskich obszarów chronionych lub obszarów Natura 2000 i zarządzaniem nimi.

Sektor gospodarki wodnej – załącznik III sekcja A lit. a) ppkt (iv)

1. Projekty mające na celu opracowanie technologii na potrzeby systemów uzdatniania wody pitnej i systemów oczyszczania ścieków komunalnych dzięki stosowaniu procesów efektywnego gospodarowania zasobami przy świadczeniu usług wodnych (np. mających na celu ograniczenie zużycia energii w procesie uzdatniania wody i gospodarce wodnej oraz ograniczenie strat wody) oraz stosowaniu procedur na miejscu i procesów kontroli w celu ograniczenia lub wyeliminowania zrzutów nowych zanieczyszczeń i patogenów ze ścieków oczyszczonych.

2. Projekty wdrażające narzędzia (np. planowanie, systemy zdecentralizowane, podejścia oparte na analizie ryzyka) w celu zapewnienia efektywnego świadczenia usług wodnych, które są zgodne z dyrektywą w sprawie wodny pitnej i dyrektywą dotyczącą oczyszczania ścieków komunalnych na obszarach o małej gęstości zaludnienia.

3. Projekty ukierunkowane na bardziej efektywne i skuteczne innowacyjne rozwiązania lub możliwości uzdatniania wody ponownie wykorzystywanej/odzyskanej, w ramach których opracowuje się i wykazuje: — innowacyjne koncepcje w odniesieniu do (alternatywnego) zaopatrywania w wodę, oczyszczania ścieków, ponownego wykorzystywania i odzyskiwania zasobów, — metody kontroli u źródła i efektywne pod względem kosztów technologie kontroli na miejscu dotyczące zrzutów nowych zanieczyszczeń i patogenów do systemu oczyszczania ścieków, — ośrodki innowacji w zakresie oczyszczania ścieków w regionach, w których obecnie brakuje odpowiednich układów kanalizacyjnych oraz instalacji oczyszczania i sanitarnych, wykorzystujące inteligentne technologie i zdecentralizowane systemy, w szczególności ukierunkowane na alternatywne źródła wody, — podejścia systemowe mające na celu unikanie strat wody, energii i zasobów w produkcji przemysłowej i infrastrukturze wodnej i ściekowej.

Załącznik III do rozporządzenia LIFE b) […] priorytety tematyczne dotyczące odpadów: działania na rzecz wdrożenia szczegółowych celów dotyczących odpadów, określone w planie działania na rzecz zasobooszczędnej Europy i w 7. programie działań w zakresie środowiska, w szczególności: (i) zintegrowane podejścia do wdrażania planów i programów dotyczących odpadów; (ii) działania na rzecz wdrożenia i rozwoju prawa Unii w dziedzinie odpadów, ze szczególnym uwzględnieniem pierwszych stopni unijnej hierarchii sposobów postępowania z odpadami (zapobieganie, przygotowanie do ponownego użycia i recykling); (iii) działania na rzecz efektywnego gospodarowania zasobami i dotyczące wpływu cyklu życia produktów, modeli konsumpcji i dematerializacji gospodarki.

W odniesieniu do odpadów Plan działania na rzecz zasobooszczędnej Europy oraz ogólny unijny program działań w zakresie środowiska do 2020 r. „Dobry poziom życia z uwzględnieniem ograniczeń naszej planety” są ukierunkowane na osiągnięcie następujących celów do 2020 r.:

— ograniczenie wytwarzanych odpadów,

— maksymalizacja recyklingu i ponownego wykorzystywania,

— ograniczenie spalania do materiałów nienadających się do recyclingu, oraz

— ograniczenie składowania do odpadów nienadających się do recyclingu ani odzysku.

W związku z tym status priorytetowy zostanie nadany następującym projektom:

Wdrożenie przepisów dotyczących odpadów – załącznik III sekcja A lit. b) ppkt (i)–(ii)

1. Projekty, w których stosuje się innowacyjne metody, technologie i działania przede wszystkim u źródła odpadów do celów zapobiegania powstawaniu odpadów, ponownego użycia i selektywnego zbierania odpadów komunalnych.

2. Projekty, w których stosuje się innowacyjne metody, technologie i działania przede wszystkim u źródła odpadów do celów zapobiegania powstawaniu, przygotowania do ponownego użycia/ponownego wykorzystania, recyclingu i selektywnego zbierania następujących strumieni odpadów: — odpady urządzeń elektrycznych i elektronicznych, baterie i akumulatory, pojazdy wycofane z eksploatacji, odpady opakowaniowe, odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych i odpady medyczne, — bioodpady, w tym odpady produktów spożywczych na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego.

3. Zintegrowane projekty gospodarowania tworzywami sztucznymi utworzone w celu zwiększenia możliwości recyklingu i sortowania oraz wysokiej jakości recyklingu, ekoprojektu, gospodarowania tworzywami sztucznymi innymi niż opakowania, zapobiegania produkowaniu przedmiotów jednorazowego użytku wykonanych z tworzyw sztucznych lub redukcji zaśmiecenia, a także środków zaradczych przeciwko zaśmiecaniu.

4. Projekty utworzone w celu usprawnienia gospodarowania odpadami niebezpiecznymi pochodzącymi z gospodarstw domowych.

Odpady i efektywne gospodarowanie zasobami – załącznik III sekcja A lit. b) ppkt (iii)

Projekty ukierunkowane na wdrożenie wykorzystywania instrumentów ekonomicznych na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym w ramach wsparcia strategii politycznych w zakresie gospodarowania odpadami i efektywnego gospodarowania zasobami.

Załącznik III do rozporządzenia LIFE c) priorytety tematyczne dotyczące efektywnego gospodarowania zasobami, w tym glebą i lasami, oraz ekologicznej i obiegowej gospodarki: działania na rzecz wdrożenia planu działania na rzecz zasobooszczędnej Europy i 7. programu działań w zakresie środowiska, nieobjęte innymi priorytetami tematycznymi, o których mowa w załączniku, w szczególności: (i) działania na rzecz symbiozy przemysłowej i transferu wiedzy, rozwoju nowych modeli przejścia na gospodarkę ekologiczną i obiegową; (ii) działania na rzecz strategii tematycznej dotyczącej gleby (komunikat Komisji z dnia 22 września 2006 r. zatytułowany „Strategia tematyczna w dziedzinie ochrony gleby”), ze szczególnym uwzględnieniem łagodzenia i kompensacji zasklepiania gleby oraz poprawy gospodarki gruntami; (iii) działania na rzecz leśnych systemów monitorowania i informacji oraz zapobiegania pożarom lasów.

Projekty w ramach priorytetów tematycznych dotyczących efektywnego gospodarowania zasobami, w tym glebą i lasami, oraz gospodarki ekologicznej i obiegowej będą w szczególności ukierunkowane na wdrażanie Planu działania na rzecz zasobooszczędnej Europy, strategii tematycznej w dziedzinie ochrony gleby oraz nowej strategii leśnej dla UE. W odniesieniu do symbiozy przemysłowej, transferu wiedzy oraz przejścia na gospodarkę obiegową i ekologiczną, należy w szczególności zwróć uwagę na zasobooszczędne, bezpieczne dla środowiska funkcjonowanie przedsiębiorstw, w tym łańcuchy wartości, oraz ujednolicenie metod mierzenia ich śladów ekologicznych. Jeżeli chodzi o ochronę gleb, istnieje potrzeba usprawnienia gospodarowania glebą, a w szczególności ograniczenia i złagodzenia zasklepiania gleby. Leśne systemy monitorowania i informacji oraz zapobieganie pożarom lasów zostały w ostatnich latach znacznie udoskonalone, jednak istnieje potrzeba wdrożenia nowej strategii leśnej dla UE i dalszego ulepszania europejskiego systemu informacji o pożarach lasów (14).

W związku z tym status priorytetowy zostanie nadany następującym projektom:

Efektywne gospodarowanie zasobami, gospodarka ekologiczna i obiegowa – załącznik III sekcja A lit. c) ppkt (i)

1. Projekty, w ramach których wdraża się koncepcję gospodarki obiegowej przez działania obejmujące łańcuch wartości lub zapewniające wykorzystywanie zasobów wtórnych/złomu/odpadów w innych gałęziach przemysłu lub łańcuchach wartości (ekoprojekcie, kaskadowym wykorzystaniu materiałów, naprawie, przerabianiu, ponownym wykorzystywaniu, recyklingu, nowych koncepcjach działalności gospodarczej wykorzystującej surówce wtórne oraz innowacyjnych systemach zwrotu i gromadzenia).

2. Projekty, w których wdraża się nowe modele biznesu w odniesieniu do efektywnego gospodarowania zasobami, obejmujące ustanawianie praktyki efektywnego gospodarowania zasobami w małych i średnich przedsiębiorstwach (MŚP), i które dotyczą w szczególności wpływu na środowisko, trwałości, ponownego wykorzystywania, naprawiania i recyklingu produktów i procesów MŚP, w tym raczej wymiany produktów lub ich leasingu, a nie ich sprzedaży. Powinien zaangażować się w to jeden z sektorów przemysłu uznawany za priorytetowy w Planie działania na rzecz zasobooszczędnej Europy; nowy model biznesu powinien prowadzić do redukcji zużycia materiału lub energii i wody.

3. Projekty, w ramach których wspiera się wdrażanie europejskiej metody oznaczania śladu środowiskowego (15) przez informowanie konsumenta i zainteresowanej strony, dostępność danych, jakość i identyfikowalność na wszystkich etapach łańcucha wartości, uproszczenie obliczeń i weryfikację.

4. Projekty łączące regulacyjne, finansowe lub reputacyjne środki zachęty z efektami działalności środowiskowej przez stosowanie EMAS lub innych solidnych, wiarygodnych (tj. sprawdzonych przez osoby trzecie) unijnych instrumentów zarządzania środowiskiem.

5. Projekty, w ramach których wspiera się zielone zamówienia publiczne dzięki opracowaniu, we współpracy z przedsiębiorstwami, i stosowaniu wspólnych specyfikacji istotnych warunków zamówienia organów publicznych o podobnych potrzebach zakupowych (w tym konsultacji rynkowych i faktycznych działań związanych z zamówieniami) oraz systemów umożliwiających zamawiającym łatwą i wiarygodną weryfikację wymogów ekologicznych i stosowanie takich systemów.

Gleba – załącznik III sekcja A lit. c) ppkt (ii)

1. Projekty, w ramach których ogranicza się lub łagodzi zasklepianie gleby lub proponuje się innowacyjne metody kompensowania zasklepiania gleby na szczeblu regionów, prowincji lub gmin zgodnie z wytycznymi dotyczącymi zasklepiania gleby (SWD(2012) 101 final/2) (16), w szczególności obejmujące ponowne opracowanie planów i podejść budżetowych w celu osiągnięcia rozwoju regionów i gmin bez dalszego zajmowania gruntów lub zasklepiania gleby.

2. Projekty mające na celu osiągnięcie lepszego gospodarowania glebą (zmniejszenie erozji, utrzymanie stałej ilości materii organicznej w glebie, uniknięcie zagęszczania i zanieczyszczenia gleby, utrzymanie/przywrócenie gleby bogatej w węgiel itp.) na poziomie lokalnym, regionalnym lub krajowym. Stosowane metody mogą obejmować narzędzia i praktyki monitorowania lub ulepszenie ram administracyjnych i prawnych. Szczególnie interesujące będą projekty, w których zapewnia się efektywne pod względem kosztów rozwiązania w odniesieniu do udoskonalania istniejących narzędzi lub metod, lub wspierania funkcji gleby w ramach szerszego ekosystemu, np. związanych z retencją wody.

3. Projekty, w których opracowuje się i wdraża efektywne pod względem kosztów narzędzia i systemy wsparcia w odniesieniu do identyfikacji zanieczyszczonych obszarów na poziomie regionalnym lub krajowym.

Lasy – załącznik III sekcja A lit. c) ppkt (iii)

Projekty ujęte pod tym nagłówkiem mogą otrzymać status priorytetowy tylko wówczas, gdy przewiduje się w nich, że wszystkie związane z lasem dane ilościowe i jakościowe uzyskane w ramach tych projektów zostaną włączone do Europejskiego Centrum Informacji o Lasach a następnie do Europejskiego Sytemu Informacji o Lasach (FISE) prowadzonego przez Komisję Europejską.

1. Projekty przyczyniające się do czerpania w pełni zharmonizowanych informacji z danych gromadzonych przez krajowe inwentaryzacje lasów (NFI) lub inne sieci informacji o lasach; w ramach tych projektów wdraża się zaawansowane metody wykazywania zrównoważonej gospodarki leśnej na poziomie regionalnym, krajowym lub ponadkrajowym zgodnie z uzgodnionymi (przez Forest Europe (17) ) kryteriami i wskaźnikami (np. zdrowie i żywotność lasu, usługi ekosystemowe lasów, lasy i funkcje społeczno-gospodarcze związane z biogospodarką UE oraz las w zmieniającym się klimacie) ukierunkowane na osiągnięcie celów strategii leśnej dla UE (18) i unijnej strategii ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r. (19).

2. Projekty, w ramach których wykorzystuje się informacje gromadzone przez istniejące krajowe/regionalne sieci informacji o lasach, a także opracowuje się i wdraża się nowe metody gromadzenia i zgłaszania kryteriów i wskaźników w odniesieniu do zrównoważonej gospodarki leśnej (20) na poziomie krajowym lub regionalnym zgodnie z klasyfikacją EEA dotyczącą rodzajów lasów europejskich (21) w 14 kategoriach, jak określono w sprawozdaniu dla Forest Europe. Projekty te powinny obejmować szczególne działania demonstracyjne przedstawiające sposób wykorzystywania informacji i nowych metod w celu ulepszenia ochrony ekosystemów leśnych.

3. Projekty przyczyniające się do udoskonalenia europejskiego systemu informacji o pożarach lasów. Projekty te powinny obejmować szczególne działania demonstracyjne przedstawiające sposób wykorzystywania informacji i nowych metod do osiągania celów określonych we wspólnotowej strategii ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 w zakresie, w jakim dotyczą one gospodarki leśnej i gospodarowania ekosystemami leśnymi.

4. Projekty, w których stosuje się nowe informacje o lasach w celu zwiększenia odporności lasów na zagrożenia wynikające z przyrostu ludności związanego z urbanizacją, porzucaniem gruntów rolnych lub utratą zdolności tradycyjnego gospodarowania gruntami.

Załącznik III do rozporządzenia LIFE d) priorytety tematyczne w dziedzinie środowiska i zdrowia, w tym chemikaliów i hałasu: działania pomocnicze na rzecz wdrożenia szczegółowych celów dotyczących środowiska i zdrowia określonych w 7. programie działań w zakresie środowiska, w szczególności: (i) działania pomocnicze na rzecz wdrożenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1907/2006 (22) (REACH) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 528/2012 (23) (rozporządzenie w sprawie produktów biobójczych) w celu zapewnienia bezpieczniejszego, bardziej zrównoważonego lub oszczędnego stosowania chemikaliów (w tym nanomateriałów); (ii) działania pomocnicze ułatwiające wdrożenie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/49/WE (24) (dyrektywa w sprawie hałasu) w celu osiągnięcia takich poziomów hałasu, które nie powodują poważnych negatywnych skutków ani nie stanowią zagrożenia dla zdrowia człowieka; (iii) działania pomocnicze służące uniknięciu poważnych awarii, w szczególności poprzez ułatwienie wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/18/UE (25) (dyrektywa Seveso III).

Jeżeli chodzi o dziedzinę środowiska i zdrowia, należy zbadać nowe metody w celu ograniczenia wpływu chemikaliów, hałasu i awarii przemysłowych na środowisko i zdrowie człowieka.

W związku z tym status priorytetowy zostanie nadany następującym projektom:

Chemikalia – załącznik III sekcja A lit. d) ppkt (i)

1. Projekty mające na celu ograniczenie wpływu chemikaliów (w tym nanomateriałów i produktów biobójczych) na środowisko i zdrowie człowieka dzięki bezpieczniejszemu lub bardziej zrównoważonemu stosowaniu chemikaliów lub dzięki minimalizowaniu narażenia na substancje toksyczne znajdujące się w produktach lub w środowisku poprzez zastępowanie ich substancjami bezpieczniejszymi lub rozwiązaniami niechemicznymi.

2. Projekty, w ramach których ulepsza się wykorzystywanie danych z monitoringu stanu chemicznego (np. monitoringu środowiska, monitoringu biologicznego, kontroli produktów, monitoringu powietrza w pomieszczeniach) w dziedzinie ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska w taki sposób, aby dane z monitoringu stanu chemicznego były dostępne, jasne, porównywalne i interoperacyjne, oraz umożliwianie łączenia tych danych z kontrolą zdrowia człowieka i środowiska, a także oceniania narażenia powodowanego przez mieszaniny chemiczne przedostające się różnymi drogami narażenia.

Hałas – załącznik III sekcja A lit. d) ppkt (ii)

W ramach tego nagłówka status priorytetowy zostanie przyznany projektom realizowanym na obszarach miejskich, aby poprawić sytuację maksymalnej liczby osób.

1. Projekty mające na celu wprowadzenie trwałych systemów stref niskiej emisji hałasu na obszarach miejskich dzięki umożliwieniu wjazdu tylko pojazdom z napędem elektrycznym lub stosowanie innych równie efektywnych podejść w odniesieniu do stref niskiej emisji hałasu.

2. Projekty w obrębie gęsto zaludnionych obszarów miejskich, mające na celu obniżenie poziomu hałasu, którego źródłem są drogi i inna infrastruktura transportowa, dzięki zastosowaniu nawierzchni dźwiękochłonnych, których koszt całego cyklu życia jest porównywalny z kosztem powierzchni standardowych i które pozwalają uzyskać znaczącą redukcję hałasu.

Awarie przemysłowe – załącznik III sekcja A lit. e) ppkt (iii)

Projekty mające na celu uproszczenie wdrażania dyrektywy Seveso III (dyrektywy 2012/18/UE) w sprawie kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi dzięki opracowaniu narzędzi metodycznych do sporządzenia mapy ryzyka, w tym opracowywania mapy ryzyka środowiskowego, oraz przeciwdziałania efektom domina.

Załącznik III do rozporządzenia LIFE e) priorytety tematyczne dotyczące jakości powietrza i emisji, w tym środowiska miejskiego: działania pomocnicze na rzecz wdrożenia szczegółowych celów dotyczących powietrza i emisji określonych w planie działania na rzecz zasobooszczędnej Europy i w 7. programie działań w zakresie środowiska, w szczególności: (i) podejścia zintegrowane w odniesieniu do wdrożenia przepisów dotyczących jakości powietrza; (ii) działania pomocnicze mające na celu zapewnienie zgodności z normami Unii dotyczącymi jakości powietrza i związanymi z nimi normami emisji, w tym z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/81/WE (26) (dyrektywa w sprawie krajowych poziomów emisji); (iii) działania pomocnicze na rzecz lepszego wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE (27) (dyrektywa w sprawie emisji przemysłowych), ze szczególnym uwzględnieniem poprawy procesu definiowania i wdrażania najlepszych dostępnych praktyk, zapewniające łatwy dostęp społeczeństwa do informacji i zwiększające wkład dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych w innowacje.

Priorytet tematyczny „jakość powietrza i emisje, w tym w środowisku miejskim” uwzględnia w szczególności wdrożenie przepisów dotyczących jakości powietrza i kompleksowe podejście do miejskich problemów środowiskowych. Zanieczyszczenie powietrza jest nadal najpoważniejszym problemem środowiskowym dotyczącym zdrowia w Europie, a związany z nim współczynnik umieralności jest ponad dziesięć razy większy niż współczynnik umieralności w wyniku wypadków drogowych, a poza tym ma również znaczący wpływ na ekosystemy (np. 70 % obszarów Natura 2000 w UE padło ofiarą eutrofizacji w wyniku zanieczyszczenia powietrza). Problem zanieczyszczenia powietrza powinien zostać rozwiązany zgodnie z przyszłą strategią UE na rzecz jakości powietrza do 2030 r.

Dyrektywa w sprawie emisji przemysłowych jest podstawowym instrumentem w odniesieniu do zapobiegania zanieczyszczeniom pochodzącym z dużych źródeł punktowej emisji zanieczyszczeń i kontroli tych zanieczyszczeń. Doświadczenie zdobyte podczas wdrażania dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych (i poprzedzającego ją IPPC) umożliwiło identyfikację dodatkowych potrzeb w zakresie informacji publicznej i wprowadzenia nowych technik.

W związku z tym status priorytetowy zostanie nadany następującym projektom:

Przepisy dotyczące jakości powietrza i dyrektywa w sprawie krajowych poziomów emisji – załącznik III sekcja A lit. e) ppkt (i)–(ii)

Jeżeli nie stwierdzono wyraźnie inaczej, projekty dotyczące jakości powietrza powinny ogólnie być ukierunkowane na obszary miejskie, aby obejmowały jak największą liczbę osób.

1. Lokalne i regionalne projekty związane z energią ukierunkowane na jakość powietrza i redukcje emisji w miejscach szczególnie zanieczyszczonych cząstkami stałymi (PM) na obszarach o trwałym, intensywnym korzystaniu z instalacji ogrzewania spalających węgiel i biomasę.

2. Projekty przyczyniające się do zastosowań wysokiej jakości spalania biomasy (takich jak zastosowanie technologii o ultraniskiej emisji pyłu, wysokiej wydajności i czystym spalaniu oraz technologie kontroli, przechowywanie energii cieplnej) i ich właściwego użytkowania, w tym w regionach górzystych.

3. Projekty w zakresie mobilności zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju dotyczące tych elementów, które są niezbędne dla spełnienia norm jakości powietrza, uwzględniające w szczególności czystsze rzeczywiste warunki jazdy, stosowanie pojazdów napędzanych elektrycznie i bardzo niskoemisyjnych (28), jak określono w programie prac programu „Horyzont 2020”, stosowanie czystych paliw alternatywnych, innowacyjne programy w zakresie modernizacji pojazdów służby cywilnej, alternatywną technologię napędową dla pociągów taką jak elektromobilność i mobilność oparta na paliwie wodorowym, opracowanie i wdrożenie mających duży wpływ stref niskiej emisji i systemów opłat za korzystanie z dróg w oparciu o zaawansowane kryteria dostępu i etykiety produktowe dla konsumentów (29) (główne ośrodki metropolitalne) i stosowanie innowacyjnych platform logistycznych na ostatnim etapie dostawy towarów.

4. Projekty mające na celu redukcję emisji amoniaku i PM, których źródłem jest rolnictwo, w ramach wsparcia na potrzeby wdrażania zaktualizowanego kodeksu dobrej praktyki rolniczej EKG ONZ na rzecz redukcji emisji amoniaku i PM z rolnictwa.

Dyrektywa w sprawie emisji przemysłowych – załącznik III sekcja A lit. e) ppkt (iii)

Projekty ukierunkowane na opracowanie i testowanie technik zapobiegania zanieczyszczeniom i redukcji zanieczyszczeń, o których mowa w dyrektywie w sprawie emisji przemysłowych jako o nowych metodach.

Środowisko miejskie – załącznik III sekcja A lit. e)

Projekty, w ramach których wdraża się zintegrowane i kompleksowe strategie polityczne w odniesieniu do zrównoważonej gospodarki przestrzennej i projektowania obszarów miejskich przez innowacyjne podejścia do miejskiego transportu publicznego i mobilności, ekologicznych budynków, efektywności energetycznej lub ochrony różnorodności biologicznej w miastach.

3.2. Obszar priorytetowy Przyroda i różnorodność biologiczna

Na podstawie art. 11 lit. a) rozporządzenia LIFE tematyka projektów odpowiadająca temu obszarowi priorytetowemu i związanym z nim priorytetom tematycznym określonym w załączniku III do rozporządzenia LIFE powinna w szczególności być ukierunkowana na realizację szczegółowego celu, jakim jest „wspieranie opracowywania i wdrażania unijnej polityki i przepisów w dziedzinie przyrody i różnorodności biologicznej, w tym unijnej strategii na rzecz różnorodności biologicznej do 2020 r., dyrektywy 92/43/EWG (30) i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE (31), w szczególności przez zastosowanie, rozwój, testowanie i prezentację podejść, najlepszych praktyk i rozwiązań ”. W ramach projektów objętych tym obszarem priorytetowym można zatem wdrożyć istniejące podejścia, najlepsze praktyki i rozwiązania lub opracować, przetestować i zaprezentować nowe podejścia, najlepsze strategie i rozwiązania. Jeżeli chodzi o projekty objęte priorytetem tematycznym różnorodność biologiczna, status priorytetowy będzie jednak zasadniczo przyznawany projektom pilotażowym i demonstracyjnym, chyba że w odnośnej tematyce projektu określono inaczej.

Od dwudziestu lat program LIFE jest podstawowym narzędziem wspierającym wykonywanie dyrektywy ptasiej i dyrektywy siedliskowej. Ten mały program walnie przyczynił się do ustanowienia sieci Natura 2000, a w niektórych przypadkach miał wręcz decydujące znaczenie w tym względzie. Współprawodawcy wyrazili jasno życzenie szczególnego ukierunkowania LIFE na tę kluczową kwestię, w szczególności w czasie, gdy wszystkie państwa członkowskie są zobowiązane zapewnić właściwy stan ochrony wszystkim siedliskom i gatunkom. W większości przypadków można to osiągnąć jedynie dzięki aktywnemu zarządzaniu danymi obszarami i ich łącznością lub właściwymi gatunkami. Z tego powodu ograniczone zasoby finansowe podprogramu programu LIFE „Przyroda i różnorodność biologiczna” w dalszym ciągu będą ukierunkowane na sieć Natura 2000, aby zapewnić całkowite wypełnienie zobowiązań dotyczących celu 1 strategii różnorodności biologicznej. Jednocześnie, ze względu na pozytywne doświadczenie z programem LIFE+, program LIFE 2014–2020 będzie wspierał projekty dotyczące różnorodności biologicznej, mające głównie na celu przetestowanie i demonstracje nowych sposobów rozwiązywania szerszych problemów różnorodności biologicznej. Podprogram „Przyroda” programu LIFE i podprogram „Różnorodność biologiczna” mają się wzajemne uzupełniać.

Załącznik III do rozporządzenia LIFE a) priorytety tematyczne dotyczące przyrody: działania na rzecz wdrożenia dyrektyw 92/43/EWG i 2009/147/WE, w szczególności: (i) działania mające na celu poprawę zachowania stanu siedlisk i gatunków, w tym siedlisk i gatunków morskich oraz gatunków ptaków, będących przedmiotem zainteresowania Unii; (ii) działania wspierające seminaria biogeograficzne sieci Natura 2000; (iii) podejścia zintegrowane w odniesieniu do realizacji priorytetowych ram działań.

Status priorytetowy przyznano projektom o następującej tematyce, przyczyniającym się do realizacji celu 1 strategii ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020, jakim jest pełne wdrożenie dyrektywy ptasiej i dyrektywy siedliskowej:

1. Projekty mające na celu poprawę stanu ochrony typów siedlisk lub gatunków (w tym gatunków ptaków) będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty (32), ukierunkowane na obszary Natura 2000 proponowane lub przeznaczone dla tych typów siedlisk lub gatunków.

2. Projekty mające na celu poprawę stanu ochrony typów siedlisk na obszarach Natura 2000 lub gatunków (w tym gatunków ptaków) będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, pod warunkiem że ich stan nie jest „właściwy/bezpieczny i niepogarszający się” lub „nieznany” zgodnie z najaktualniejszymi ocenami ogólnymi przeprowadzonymi przez państwa członkowskie na odpowiednim poziomie geograficznym zgodnie z art. 17 dyrektywy siedliskowej lub najaktualniejszymi ocenami zgodnie z art. 12 dyrektywy ptasiej i oceną ptaków na poziomie UE.

3. Projekty, w ramach których wdraża się jedno działanie lub szereg działań przewidzianych we właściwych priorytetowych ramach działań zaktualizowanych przez państwa członkowskie, lub zidentyfikowane konkretne działania zalecane lub uzgodnione w ramach seminariów biogeograficznych Natura 2000.

4. Projekty dotyczące morskiego komponentu wdrażania dyrektywy siedliskowej i dyrektywy ptasiej oraz powiązanych przepisów w ramach wskaźnika 1 dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej, w szczególności w przypadkach, w których projekty takie dotyczą głównie jednego z następujących działań lub szeregu następujących działań: a) uzupełnienia i sfinalizowania krajowych inwentaryzacji dotyczących ustanawiania przybrzeżnej sieci obszarów Natura 2000; b) odnowy obszarów morskich objętych siecią Natura 2000 i zarządzania nimi, w tym przygotowania i wdrożenia planów zarządzania obszarami; c) działania ukierunkowane na rozwiązywanie konfliktów związanych z gatunkami, siedliskami lub obszarami między ochroną środowiska morskiego a rybakami lub innymi użytkownikami środowiska morskiego, a także działania łączące środki ochrony ze zrównoważonym korzystaniem z obszarów Natura 2000; d) podejścia demonstracyjne lub innowacyjne do oceny lub monitorowania wpływu działalności człowieka na najważniejsze siedliska i gatunki morskie jako narzędzie wprowadzania środków aktywnej ochrony.

5. Projekty mające na celu poprawę stanu ochrony typów siedlisk lub gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty (w tym gatunków ptaków), przy czym działania prowadzone w ramach tych projektów odpowiadają działaniom zidentyfikowanym we właściwych krajowych bądź unijnych planach działania dotyczących gatunków lub siedlisk.

6. Projekty ukierunkowane na inwazyjne gatunki obce w przypadkach, w których występuje prawdopodobieństwo, że gatunki te pogorszą stan ochrony gatunków (w tym ptaków) lub typów siedlisk będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty w odniesieniu do wspierania sieci Natura 2000.

Załącznik III do rozporządzenia LIFE b) priorytety tematyczne dotyczące różnorodności biologicznej: działania na rzecz wdrożenia unijnej strategii na rzecz różnorodności biologicznej do 2020 r., w szczególności: (i) działania mające przyczynić się do osiągnięcia celu 2; (ii) działania mające przyczynić się do osiągnięcia celu 3, 4 i 5.

Poniższa tematyka projektów dotyczy w szczególności realizacji celów 2, 3, 4 i 5 wspólnotowej strategii ochrony różnorodności biologicznej do 2020 r., w zakresie, w jakim może ona być finansowana w ramach programu LIFE.

Określona poniżej tematyka projektów otrzyma status priorytetowy:

1. Projekty ukierunkowane na wdrożenie celu 2 wspólnotowej strategii ochrony różnorodności biologicznej przez włączenie działań utrzymujących i wzmacniających ekosystemy oraz ich usługi do działań sektora publicznego lub prywatnego dzięki ustanowieniu zielonej i niebieskiej infrastruktury oraz odtworzeniu zdegradowanych ekosystemów. W ramach tych projektów należy przetestować i zastosować podejścia mające na celu: a) sporządzenie mapy i dokonanie oceny (w tym wyceny) ekosystemów, w tym ekosystemów morskich, i związanych z nimi funkcji, aby ułatwić wyznaczenie priorytetów w odniesieniu do odnowy, zielonej lub niebieskiej infrastruktury lub zerowych strat różnorodności biologicznej netto; b) odtworzenie ekosystemów, w tym ekosystemów przybrzeżnych i morskich, oraz związanych z nimi usług dzięki zastosowaniu priorytetowych ram odnowy ekosystemów; c) opracowanie metod wyceny usług ekosystemowych i płacenia za nie (w tym świadczeń materialnych i niematerialnych); lub d) ukierunkowane w szczególności na usługi ekosystemowe związane z wodą innowacyjne systemy gospodarowania, które mogłyby zapewnić potencjalne mechanizmy finansowania dla osiągnięcia celów wspólnotowej strategii ochrony różnorodności biologicznej i ułatwienia realizacji celów ramowej dyrektywy wodnej i dyrektywy powodziowej.

2. Projekty, w ramach których wdraża się działania ukierunkowane na inwazyjne gatunki obce (w ramach celu 5 wspólnotowej strategii ochrony różnorodności biologicznej lub w celu łatwiejszego osiągnięcia poziomu ochrony określonego we wskaźniku 2 – Gatunki obce – dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej (33)) przez działania, w ramach których testuje się i stosuje podejścia mające na celu: a) zapobieganie wprowadzeniu inwazyjnych gatunków obcych, w szczególności przez blokowanie dróg niezamierzonego wprowadzenia; b) stworzenie systemu wczesnego ostrzegania i szybkiego reagowania; oraz c) eliminowanie lub kontrolę osiedlonych inwazyjnych gatunków obcych w odpowiedniej skali przestrzennej. Działania w zakresie tych projektów mają na celu realizację trzech kroków (zapobiegania, wczesnego ostrzegania i szybkiego reagowania, eliminowania/kontroli) w sposób kompleksowy lub, w przypadku gdy jeden z kroków został już zrealizowany, działania te są przynajmniej wyraźnie osadzone w szerszych ramach, które łączą wszystkie trzy kroki. Należy określić działania w zakresie tych projektów w celu poprawienia istniejących – lub wprowadzenia nowych – ram technicznych, administracyjnych lub prawnych na właściwym poziomie; działania te powinny mieć na celu zapobieganie szerszemu osiedlaniu się inwazyjnych gatunków obcych w całej UE;

3. Projekty ukierunkowane na gatunki zagrożone, których nie objęto załącznikami do dyrektywy siedliskowej, ale które posiadają status gatunku „zagrożonego” lub gorszy w Europejskiej Czerwonej Księdze (http://ec.europa.eu/environment/nature/conservation/species/redlist/index_en.htm) lub w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych publikowanej przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN) w przypadku tych gatunków, których nie uwzględniono w Europejskiej Czerwonej Księdze (http://www.iucnredlist.org/).

4. Projekty pilotażowe lub demonstracyjne, w których stosuje się innowacyjne sposoby bezpośredniego lub pośredniego finansowania (w tym partnerstwa publiczne i prywatne, instrumenty fiskalne, środki kompensacyjne dla różnorodności biologicznej itp.) działań związanych z różnorodnością biologiczną w sektorze publicznym i prywatnym.

5. Projekty pilotażowe lub demonstracyjne, w ramach których testuje się, a następnie realizuje działania związane z zieloną infrastrukturą, w szczególności dotyczące: a) innowacyjnych technologii oraz opracowania i stosowania norm technicznych w odniesieniu do tych technologii; b) ochrony lub odnowy ekosystemów z korzyścią dla zdrowia ludzkiego; lub c) efektywnych pod względem kosztów technologii i metod minimalizujących wpływ istniejących infrastruktur energetycznych i transportowych na różnorodność biologiczną dzięki zwiększeniu funkcjonalności połączonych przestrzennie ekosystemów.

3.3. Obszar priorytetowy Zarządzanie i informowanie w zakresie środowiska

Na podstawie art. 12 lit. a) rozporządzenia LIFE tematyka projektów odpowiadająca temu obszarowi priorytetowemu i związanym z nim priorytetom tematycznym określonym w załączniku III do rozporządzenia LIFE jest w szczególności ukierunkowana na realizację szczegółowego celu, jakim jest „wspieranie zwiększania poziomu świadomości dotyczącego zagadnień środowiska, w tym pozyskiwania wsparcia społeczeństwa i zainteresowanych podmiotów dla tworzenia unijnej polityki w dziedzinie środowiska, a także promocję wiedzy na temat zrównoważonego rozwoju i nowych modeli zrównoważonej konsumpcji”.

Załącznik III do rozporządzenia LIFE Priorytetowy obszar „Zarządzanie w zakresie środowiska i informowanie” a) kampanie informacyjne, komunikacyjne i zwiększające poziom świadomości zgodnie z priorytetami 7. programu działań w zakresie środowiska; b) działania wspierające skuteczny proces kontroli, a także środki wspierania zgodności w odniesieniu do przepisów Unii w dziedzinie środowiska, oraz wsparcie systemów i narzędzi informacyjnych dotyczących wdrażania prawa Unii w dziedzinie środowiska.

Kampanie informacyjne, komunikacyjne i zwiększające poziom świadomości – załącznik III sekcja C lit. a)

Przy ocenie europejskiej wartości dodanej proponowanych projektów zostanie wzięty pod uwagę zakres geograficzny informacji podnoszących poziom świadomości, komunikacji i kampanii zwiększających poziom świadomości.

Woda

1. Podnoszenie poziomu świadomości w zakresie obowiązków i możliwości wynikających z ramowej dyrektywy wodnej ukierunkowane na organy i inne podmioty, które mogą przyczynić się do zidentyfikowania efektywnych pod względem kosztów rozwiązań, jakie należy włączyć do planów gospodarowania wodami w dorzeczu, oraz dotyczących ochrony przeciwpowodziowej, gospodarki osadowej, hydroenergetyki, żeglugi śródlądowej, transportu, planowania przestrzennego, przemysłu chemicznego i rolnictwa.

2. Projekty mające na celu opracowanie i wypróbowanie strategii politycznych dotyczących ustalania cen wody w oparciu o innowacyjne rozwiązania, w których równocześnie obowiązuje zasada „marnotrawca płaci” i zasada „zanieczyszczający płaci”, określających jasne i możliwe do zmierzenia cele w zakresie efektywności w odniesieniu do każdego obszaru działalności na odpowiednim poziomie.

3. Projekty ukierunkowane na wprowadzenie systemów oczyszczania plaży i morza jako środków podnoszenia poziomu świadomości w zakresie oddziaływania odpadów morskich, a przez to podnoszenia poziomu świadomości w zakresie kwestii związanych z ochroną środowiska morskiego, których dotyczy dyrektywa ramowa w sprawie strategii morskiej.

4. Podnoszenie poziomu świadomości w zakresie obowiązków i możliwości wynikających z dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej (innych niż dotyczące odpadów morskich, zob. pkt 3 powyżej), ukierunkowane na organy i inne zainteresowane strony, w szczególności w sektorze gospodarki rybnej i sektorze morskim, które mogą przyczynić się do wskazania efektywnych pod względem kosztów rozwiązań, jakie należy włączyć do strategii morskich i programów środków w celu osiągnięcia „dobrego stanu środowiska”, zgodnych z 11 wskaźnikami określonymi w załączniku I do dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej.

5. projekty, w ramach których zainteresowane strony i organy współpracują na poziomie ponadnarodowym ponad granicami krajowej jurysdykcji w zakresie wdrażania strategii na rzecz basenów morskich.

Odpady

1. Podnoszenie poziomu świadomości i szkolenia w zakresie stopniowego wycofywania składowania odpadów nadających się do recyklingu lub odzysku (w celu ograniczenia składowania do pozostałości, czyli odpadów nienadających się do recyklingu lub odzysku).

2. Kampanie informacyjne podnoszące poziom świadomości i zachęcające do zmiany zachowań w odniesieniu do głównych kwestii związanych z odpadami, ze szczególnym uwzględnieniem redukcji ilości odpadów, zwłaszcza WEEE i odpadów z tworzyw sztucznych.

Efektywne gospodarowanie zasobami, w tym glebą i lasami, oraz ekologiczna i obiegowa gospodarka

1. Podnoszenie poziomu świadomości w odniesieniu do europejskich użytkowników zasobów genetycznych, w szczególności badaczy i MŚP, i opracowywanie materiałów zawierających wytyczne dotyczące takich użytkowników w celu ułatwienia spełnienia wymogów rozporządzenia w sprawie dostępu do zasobów genetycznych oraz sprawiedliwego i równego podziału korzyści wynikających z wykorzystania tych zasobów oraz wsparcia działań związanych z europejskim gromadzeniem zasobów genetycznych, na przykład aby poprawić organizację i dokumentowanie próbek.

2. Kampanie podnoszące poziom świadomości, promujące zrównoważoną konsumpcję, ze szczególnym uwzględnieniem odpadów żywnościowych i optymalnego przechowywania żywności.

3. Kampanie podnoszące poziom świadomości, promujące zrównoważoną konsumpcję, ze szczególnym uwzględnieniem zużywania zasobów gleby i gruntów.

4. Kampanie podnoszące poziom świadomości i aktywne, interwencyjne kampanie informacyjne (zarówno aktywne interwencje, jak i ogólne podnoszenie poziomu świadomości), na temat korzyści gospodarczych i finansowych efektywnego gospodarowania zasobami, w tym glebą.

5. Kampanie budowania potencjału mające na celu umożliwienie koordynacji i udzielania wskazówek w zakresie właściwych i reprezentatywnych dla UE informacji o lasach i informacji o pożarach lasów. Projekty te powinny mieć na celu koordynowanie krajowych lub ponadnarodowych informacji o pożarach lasów związanych z emisjami z pożarów lasów, wyceną szkód spowodowanych przez pożary, w tym wskazówek w zakresie efektywnego pod względem kosztów korzystania z zasobów w odniesieniu do ochrony lasów przed pożarami, i spalonych terenów, w szczególności obszarów Natura 2000. W projektach tych powinny również być zawarte wytyczne dotyczące wspólnego podejścia na poziomie unijnym.

Jakość powietrza i emisje, w tym w środowisku miejskim

1. Podnoszenie poziomu świadomości i szkolenie w zakresie jakości powietrza na obszarach miejskich, gdzie ludzie i ekosystemy są narażeni na wysokie poziomy zanieczyszczeń, i skutków tej jakości dla zdrowia.

2. Podnoszenie poziomu świadomości przez wspieranie niskokosztowych systemów monitorowania i oceny jakości powietrza.

3. Opracowanie i prezentacja zintegrowanych systemów, zapewniających łatwy dostęp do publicznie dostępnych informacji dotyczących instalacji przemysłowych, w tym zezwoleń, danych na temat emisji i sprawozdań z kontroli.

Środowisko i zdrowie, w tym chemikalia i hałas

1. Podnoszenie poziomu świadomości mieszkańców i konsumentów w zakresie informacji o niebezpiecznych substancjach chemicznych w wyrobach.

2. Podnoszenie poziomu świadomości mieszkańców i konsumentów w zakresie bezpiecznego stosowania substancji chemicznych w produktach oznakowanych etykietą obejmującą ostrzeżenie dotyczące bezpieczeństwa.

3. Podnoszenie poziomu świadomości przedsiębiorstw (importerów, producentów, dalszych użytkowników, detalistów, w tym MŚP) w zakresie ich obowiązków na mocy REACH, dotyczących powiadamiania o obecności substancji chemicznej w bardzo wysokim stężeniu w wyrobach, które produkują lub importują, i obowiązków przedsiębiorstw wynikających z rozporządzenia w sprawie produktów biobójczych w odniesieniu do wyrobów poddanych działaniu produktów biobójczych.

4. Kampanie komunikacyjne w zakresie danych dotyczących hałasu w środowisku i skutków zdrowotnych hałasu dla społeczeństwa, jak określono w dyrektywie w sprawie hałasu w środowisku 2002/49/WE.

Przyroda i różnorodność biologiczna

1. Krajowe lub ponadnarodowe kampanie podnoszące poziom świadomości społecznej w zakresie programu Natura 2000. Kampanie te powinny być zaplanowane w sposób zapewniający znaczącą zmianę, jeżeli chodzi o wiedzę na temat wartości przyrodniczych (w tym usług ekosystemowych), pod kątem których ustanowiono program Natura 2000, i ewentualnie prowadzić do pozytywnych zmian w zachowaniach dużej części docelowych odbiorców lub w określonych sektorach społecznych, administracyjnych lub gospodarczych.

2. Kampanie podnoszące poziom wiedzy o dużych ssakach mięsożernych na poziomie populacji właściwego gatunku.

3. Krajowe lub ponadnarodowe kampanie informacyjne i podnoszące poziom świadomości w zakresie wspólnotowej strategii ochrony różnorodności biologicznej, mające na celu poszerzenie wiedzy o celach i założeniach strategii oraz ich zrozumienia wśród obywateli i głównych zainteresowanych stron, w tym decydentów+, przedsiębiorstw i lokalnych, regionalnych lub krajowych organów.

4. Krajowe i ponadnarodowe kampanie podnoszące poziom wiedzy o inwazyjnych gatunkach obcych, skierowane do ogółu społeczeństwa i głównych zainteresowanych stron, w tym decydentów, przedsiębiorstw i organów lokalnych, regionalnych lub krajowych.

5. Kampanie podnoszące poziom świadomości, dotyczące zielonej infrastruktury, kierowane do grup kluczowych zainteresowanych stron, wspierające najlepszą praktykę lub udoskonalające generowanie, analizowanie i rozpowszechnianie danych technicznych i przestrzennych na potrzeby realizacji zielonej infrastruktury.

Zarządzanie i egzekwowanie

1. Podnoszenie poziomu świadomości i szkolenie w zakresie dostępu do wymiaru sprawiedliwości w dziedzinie środowiska, w tym sposobu zapewniania i mierzenia efektywności i skuteczności sądowych procedur odwoławczych, skierowane do sądownictwa, organów odpowiedzialnych za administrowanie wymiarem sprawiedliwości, organów administracji publicznej i prawników działających w interesie publicznym.

2. Podnoszenie poziomu świadomości w zakresie dyrektywy w sprawie odpowiedzialności za środowisko wśród podmiotów przemysłowych, likwidatorów szkód, ekspertów z dziedziny oceny ryzyka, zdecentralizowanych właściwych organów (w państwach członkowskich, w których wyznaczenie właściwych organów odbywa się na poziomie lokalnym lub regionalnym) i organizacji pozarządowych zajmujących się ochroną środowiska, w odniesieniu do praw i obowiązków każdej grupy zainteresowanych stron.

3. Podnoszenie poziomu świadomości wśród badaczy, MŚP i organów publicznych jako europejskich użytkowników zasobów genetycznych i opracowywanie dla nich materiałów zawierających wytyczne, aby ułatwić spełnienie wymogów rozporządzenia w sprawie dostępu i podziału korzyści oraz podjęcia działań uzupełniających związanych z europejskim gromadzeniem zasobów genetycznych, aby poprawić organizację i dokumentowanie próbek.

Działania wspierające skuteczny proces kontroli, a także środki wspierania zgodności – załącznik III sekcja C lit. b)

Egzekwowanie, inspekcje i nadzór

1. Projekty mające na celu zwiększenie efektywności i skuteczności inspekcji środowiskowych i nadzoru środowiskowego poprzez: — stosowanie kryteriów ryzyka w strategiczny sposób w celu dokonania oceny, zbadania i złagodzenie najpoważniejszych rodzajów niezgodności z prawem UE w zakresie środowiska, — rozwijanie współpracy i koordynacji między różnymi organami kontroli i nadzoru w celu ulepszenia i zoptymalizowania korzystania z zasobów w zakresie inspekcji i nadzoru, — stworzenie i stosowanie elektronicznych zapisów prac przeprowadzonych w ramach kontroli i nadzoru w celu umożliwienia łatwiejszego dokonywania pomiaru i oceny efektywności oraz skuteczności takich prac, lub — optymalizację komunikacji i aktywne rozpowszechnianie wśród społeczeństwa wyników prac przeprowadzonych w ramach kontroli i nadzoru.

2. Projekty mające na celu zwiększenie efektywności i skuteczności działań ukierunkowanych na zwalczanie przestępstw przeciwko środowisku poprzez: — rozwijanie wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk między organami publicznymi odpowiedzialnymi za dochodzenie, ściganie przestępstw i orzekanie w sprawie przestępstw przeciwko środowisku, — optymalizację wymiany danych wywiadowczych i innych informacji między organami publicznymi odpowiedzialnymi za ściganie przestępstw przeciwko środowisku, szczególnie przestępstw obejmujących transgraniczne przemieszczanie odpadów, handel przyrodą i drewnem lub substancjami chemicznymi, w tym szkolenia dla urzędników, jednostek prowadzących dochodzenia finansowe, funkcjonariuszy celnych, funkcjonariuszy policji zajmujących się przestępstwami przeciwko środowisku, prokuratorów i pracowników wymiaru sprawiedliwości.

Wymiana najlepszych praktyk

1. Projekty wspierające wymianę najlepszych praktyk i rozwój umiejętności osób zarządzających obszarem objętym Natura 2000, zgodne z zaleceniami nowych seminariów biogeograficznych Natura 2000.

2. Projekty ukierunkowane na rozwój sieci wolontariuszy i wspieranie ich roli w celu zapewnienia ich długotrwałego wkładu w aktywne zarządzanie siecią Natura 2000.

3. Projekty wzmacniające integrację naukowo-polityczną dzięki przekazywaniu wyników lub najlepszych praktyk w celu stworzenia solidnego kontekstu technicznego dla wsparcia REACH, rozporządzenia ustalającego metody badania (34) lub innych przepisów dotyczących substancji chemicznych lub dyrektywy w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych (35).

4. Projekty propagujące wymianę najlepszych praktyk w odniesieniu do przepisów dotyczących jakości powietrza, ukierunkowane w szczególności na monitorowanie i modelowanie, bilanse emisji, praktyki zarządzania, ustalanie źródła, wymianę informacji, koordynację i wsparcie.

5. Wymiana wiedzy i dobrych praktyk w zakresie zielonych zamówień publicznych między organami publicznymi, obejmująca co najmniej dwa z następujących elementów: zielone elementy w dokumentacji przetargowej, ocenę weryfikacji zielonych kryteriów, koszty i zalety zielonych zakupów, pracę z istniejącymi dostawcami w celu ograniczenia wpływu na środowisko i kosztów udzielonych już zamówień, monitorowanie działań związanych z zielonymi zamówieniami publicznymi, konsultacje rynkowe, informacje dotyczące dostępności rynkowej, ustanawianie i funkcjonowanie centralnych jednostek zakupujących ze szczególną kompetencją w zakresie zielonych zamówień publicznych.

Wspieranie pozasądowej drogi rozstrzygania sporów

Projekty mające na celu wspieranie pozasądowej drogi rozstrzygania sporów jako środka znajdowania ugodowych i efektywnych rozwiązań dla konfliktów na polu ochrony środowiska, na przykład przez działania i wydarzenia ukierunkowane na szkolenia dla praktyków lub wymianę najlepszych praktyk i doświadczeń w stosowaniu mediacji na polu ochrony środowiska.

4. POWIĄZANIE CELÓW OGÓLNYCH Z DOTACJAMI NA DZIAŁANIA W RAMACH PODPROGRAMU DZIAŁAŃ NA RZECZ KLIMATU

Priorytety tematyczne i tematyka projektów nie są przewidziane jako część dotacji na działania realizowanych w ramach podprogramu działań na rzecz klimatu. Zgodnie z ogólnym celem rozporządzenia LIFE, jakim jest poprawa rozwoju, realizacji i egzekwowania polityki i przepisów Unii dotyczących przeciwdziałania zmianie klimatu oraz zapewnienie wymaganej europejskiej wartości dodanej, realizacja dotacji na działania zostanie jednak powiązana z trzema obszarami priorytetowymi – łagodzeniem skutków zmiany klimatu, dostosowywaniem się do skutków zmiany klimatu oraz zarządzaniem i informacją w zakresie klimatu – a także ze szczegółowymi celami określonymi w art. 14, 15 i 16 rozporządzenia LIFE.

Program LIFE przyczyni się do przekształcenia społeczeństwa UE w społeczeństwo niskoemisyjne, co stanowi główny cel pakietu klimatyczno-energetycznego Europa 2020. Nowa technologia w zakresie łagodzenia zmiany klimatu zostanie ułatwiona dzięki rozszerzonej pilotażowej i integracyjnej demonstracji. Unijna polityka przeciwdziałania zmianie klimatu zostanie mocno powiązana z lokalną stymulacją i lokalnymi inicjatywami i promować będzie przykłady nowych, lepszych podejść do realizacji tego przekształcenia. Opracowane zostanie również wdrożenie rozliczania emisji gazów cieplarnianych i łagodzenia zmiany klimatu w sektorze użytkowania gruntów (36). W ramach programu LIFE wsparcie zostanie również zapewnione dla wdrażania strategii dostosowywania się do zmiany klimatu, aby zapewnić większą odporność UE na zmianę klimatu (37).

Mając powyższe na względzie, można będzie wspierać bieżącą i przyszłą politykę UE poprzez zastosowania obejmujące następujące obszary:

— wsparcie dla wdrożenia strategii dostosowywania się. Obejmowałoby ono dokonywanie szczegółowych ocen narażenia na poziomie regionalnym lub transgranicznym ze szczególnym uwzględnieniem obszarów o wysokim narażeniu, zidentyfikowanych w strategii UE dotyczącej dostosowywania się, takich jak obszary miejskie, przybrzeżne, górzyste i wyspiarskie, ekosystemy morskie, obszary narażone na suszę lub dorzecza rzek, oraz wdrożenie innowacyjnych podejść do dostosowywania się, przygotowanie szczegółowych planów inwestycyjnych,

— wsparcie dla zapoczątkowania społeczeństwa niskoemisyjnego. Pionierzy i wzory do naśladowania ogrywają ważna rolę w kierowaniu procesem przekształcenia w gospodarki i społeczeństwa niskoemisyjne. Wiele technologii, stylów życia lub modeli zarządzania jest pilotowane przez grupy społeczne i małe społeczności oraz przez innowatorów, zanim staną się częścią głównego nurtu. Wsparcie wdrożenia nowych podejść (w miastach lub regionach pokazowych) w odniesieniu do produkcji, konsumpcji i zarządzania, które mają wpływ na przekształcenie, powinno w pełni odzwierciedlać cele pakietu klimatyczno-energetycznego UE lub cele Planu działania w zakresie energii do roku 2050. Aby osiągnąć sukces w tej dziedzinie, należy również zbadać istniejącą technologię niskoemisyjną pod kątem przeszkód nietechnologicznych uniemożliwiających penetrację rynku,

— przedstawienie strategii niskoemisyjnych lub planów zarządzania użytkowaniem gruntów na poziomie regionalnym lub podregionalnym. Obejmowałoby ono uwzględnienie szeregu środków w zakresie redukcji emisji i efektywnego gospodarowania zasobami we wszystkich sektorach poprzez stosowanie szeregu środków motywujących do zmiany zachowań. Wsparcie przy opracowywaniu praktyk gospodarowania gruntami, które mają wpływ na emisje i pochłanianie emisji, np. jako środki uzupełniające do tych wspieranych w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych.

5. TECHNICZNA METODOLOGIA PROCEDURY WYBORU PROJEKTÓW ORAZ KRYTERIA WYBORU I PRZYZNAWANIA DOTACJI (ART. 24 UST. 2 LIT. D) ROZPORZĄDZENIA LIFE)

W niniejszej sekcji omówiono techniczną metodologię procedury wyboru projektów oraz główne szczegółowe kryteria kwalifikowalności (38) i kryteria przyznania finansowania w odniesieniu do dotacji zgodnie z art. 2 i 19 rozporządzenia LIFE. Ponieważ wspomniana metodologia i kryteria są zasadniczo takie same dla tych samych rodzajów projektów w ramach obu podprogramów, wyraźne odniesienia do jednego z tych podprogramów zamieszczono wyłącznie w przypadkach, w których istnieją między nimi różnice.

W przypadku wszystkich rodzajów dotacji ocenie poddawane będą komplementarność i optymalne wykorzystanie środków UE, w tym finansowanie działań dodatkowych pochodzące z innych unijnych instrumentów finansowych, jak określono w art. 8 rozporządzenia LIFE, i uwzględnione w kryterium „wartość dodana UE: pozostałe aspekty”. Aby uniknąć niepożądanego powielania działań, wnioskodawcy uzasadniają, dlaczego decydują się na złożenie wniosku o dofinansowanie w ramach programu LIFE, a nie o inne dofinansowanie unijne, w przypadku, w którym środki te mogłyby również stanowić wsparcie dla podobnych projektów lub działań.

Projekty finansowane w ramach jednego obszaru priorytetowego, które mogłyby utrudniać osiąganie celów środowiskowych lub celów dotyczących klimatu w ramach innego obszaru priorytetowego, nie będą finansowane, chyba że wpływ ten zostałby w sposób wyczerpujący wyjaśniony i uzasadniony we wniosku, a możliwe rozwiązania alternatywne oraz działania na rzecz łagodzenia i dostosowywania byłyby w stosownych przypadkach poprawnie zaplanowane.

Dalsze szczegółowe informacje zostaną zamieszczone we wniosku oraz w wytycznych dotyczących oceny, które będą publikowane wraz z odpowiednimi zaproszeniami do składania wniosków. Nie naruszając przepisów rozporządzenia LIFE oraz bez uszczerbku dla orientacyjnych przydziałów krajowych, a także dążąc do uproszczenia procedur administracyjnych, techniczna metodologia procedury wyboru projektów może podlegać dostosowywaniu i optymalizacji w każdym corocznym zaproszeniu do składania wniosków.

W przypadku projektów realizowanych w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska innych niż projekty zintegrowane ustalono orientacyjne przydziały krajowe na podstawie załącznika I do rozporządzenia LIFE oraz danych dostępnych w grudniu 2013 r. za okres objęty bieżącym wieloletnim programem prac. Przydziały te będą wykorzystywane przy klasyfikacji tych projektów.

W przypadku odnotowania wzrostu lub spadku jednego z kryteriów wymienionych w załączniku I o co najmniej 10 % w odniesieniu do jednego z państw członkowskich lub jeżeli do Unii Europejskiej przystąpi nowe państwo członkowskie, zostanie to uznane za znaczną zmianę w podstawie obliczania. W przypadku wystąpienia znacznej zmiany orientacyjne przydziały krajowe zostaną ponownie obliczone dla wszystkich państw członkowskich w odniesieniu do pozostałego okresu. Przed opublikowaniem każdego zaproszenia do składania wniosków Komisja zweryfikuje, czy miała miejsce znaczna zmiana.

Orientacyjne wielkości przydzielonych środków krajowych na lata 2014–2017 na projekty inne niż projekty zintegrowane realizowane w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska

Państwo członkowskie % budżetu Państwo członkowskie % budżetu Państwo członkowskie % budżetu Państwo członkowskie % budżetu BE 2,05 EL 3,27 LT 1,02 PT 2,51 BG 3,04 ES 9,33 LU 1,05 RO 4,29 CZ 2,03 FR 9,80 HU 2,42 SI 1,85 DE 10,82 HR 2,52 MT 0,90 SK 2,15 DK 1,61 IT 8,44 NL 2,94 FI 2,45 EE 1,20 CY 1,32 AT 1,85 SE 3,10 IE 1,43 LV 0,96 PL 6,37 UK 9,27

5.1. Dotacje na działania

Wnioski wnioskodawców, którzy mają zostać wykluczeni lub którzy nie spełniają ogólnych kryteriów kwalifikowalności na podstawie art. 131 rozporządzenia finansowego, nie będą uwzględniane.

Ponadto wnioski muszą spełniać wymogi w zakresie dopuszczalności (np. w przypadku niektórych projektów wnioski składane są wyłącznie drogą elektroniczną) oraz wymogi kwalifikowalności (np. zgodność z wytycznymi dotyczącymi kwalifikowania się podmiotów izraelskich i ich działań na terytoriach okupowanych przez Izrael od czerwca 1967 r. do korzystania z dotacji, nagród i instrumentów finansowych finansowanych ze środków UE począwszy od 2014 r. (39)), mające zastosowanie do wszystkich dotacji na działania w ramach programu LIFE, które również będą wyraźnie określone w odnośnych wytycznych dotyczących składania wniosków. Kryteria kwalifikowalności, które mają zastosowanie do różnych rodzajów projektów, przedstawiono pod odpowiednim nagłówkiem. Kryteria, które w ten sam sposób mają zastosowanie do różnych rodzajów projektów, zostaną jedynie wymienione w sekcji 5.1.1 (projekty, o których mowa w art. 18 lit. a), b), c) i h) rozporządzenia LIFE).

Na podstawie art. 6 ust. 2 rozporządzenia LIFE osoby prawne mające siedzibę poza Unią mogą uczestniczyć w projektach, o których mowa w art. 18 rozporządzenia LIFE, pod warunkiem że beneficjent koordynujący dany projekt ma siedzibę w Unii, a działanie, które ma być prowadzone poza Unią, spełnia wymogi określone w art. 6 ust. 1 przedmiotowego rozporządzenia.

Na podstawie art. 7 rozporządzenia LIFE w trakcie realizacji programu LIFE możliwa jest współpraca z odpowiednimi organizacjami międzynarodowymi oraz z ich instytucjami i organami, jeżeli jest to konieczne do osiągnięcia celów ogólnych określonych w art. 3 przedmiotowego rozporządzenia.

Ponadto wnioski będą wybierane tylko wówczas, gdy na podstawie szczegółowych dokumentów potwierdzających dotyczących wyników działalności wnioskodawcy osiągniętych w roku poprzednim wykazują:

— zdolność operacyjną – wnioskodawca musi posiadać kompetencje i kwalifikacje zawodowe wymagane do zrealizowania danego projektu, oraz

— zdolność finansową – wnioskodawca musi posiadać stabilne i wystarczające źródła finansowania w celu utrzymania swojej działalności w trakcie trwania projektu oraz w celu uczestniczenia w jego finansowaniu.

Przy dokonywaniu wyboru organów publicznych i organizacji międzynarodowych pod względem ich zdolności finansowej zastosowanie będzie miał art. 131 rozporządzenia finansowego.

5.1.1. Projekty, o których mowa w art. 18 lit. a), b), c) i h) rozporządzenia LIFE

Wybór projektów pilotażowych, demonstracyjnych, projektów dotyczących najlepszych praktyk oraz projektów informacyjnych, dotyczących zwiększenia świadomości i rozpowszechniania informacji w rozumieniu art. 18 lit. a), b), c) i h) rozporządzenia LIFE odbywa się zgodnie z tą samą metodologią techniczną, jaka jest stosowana przy wyborze projektów, oraz podlega podobnym kryteriom kwalifikowalności i kryteriom przyznania finansowania, jak określono w poniższej sekcji.

5.1.1.1. Metodologia techniczna w odniesieniu do procedury wyboru projektów

Procedura wyboru projektów będzie zorganizowana w następujący sposób:

— ocena wniosków

Komisja lub agencja wykonawcza zweryfikuje zgodność każdego wniosku z kryteriami kwalifikowalności i wyboru oraz dokona oceny wniosków na podstawie kryteriów przyznania finansowania,

— opracowanie „wstępnej długiej listy” wniosków

Komisja lub agencja wykonawcza uszereguje kwalifikowalne wnioski na podstawie jakości oraz zgodnie z zasadą stanowiącą, że co najmniej 55 % zasobów budżetowych przydzielonych na projekty wspierane przez dotacje na działania w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska przeznaczone jest na ochronę przyrody i różnorodność biologiczną (art. 9 ust. 3 rozporządzenia LIFE). Komisja lub agencja wykonawcza dołoży również wszelkich starań, aby co najmniej 15 % zasobów budżetowych przeznaczonych na projekty przydzielono na projekty ponadnarodowe (art. 19 ust. 7 rozporządzenia LIFE). Dodatkowo w odniesieniu do projektów realizowanych w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska Komisja lub agencja wykonawcza zapewni równowagę geograficzną (art. 19 ust. 5 rozporządzenia LIFE). Wstępna długa lista będzie zawierała wszystkie wnioski w kolejności malejącej, tak aby budżet całkowity proponowanych budżetów projektów wynosił około 130 % dostępnego budżetu,

— opracowanie ostatecznej listy projektów podlegających finansowaniu oraz listy rezerwowej

Po zakończeniu etapu przeglądu wybrane projekty będą zgłaszane do finansowania w granicach dostępnego budżetu. Lista rezerwowa będzie obejmowała najwyżej ocenione projekty, na które finansowanie nie mogło zostać przyznane ze względu na dostępny budżet. Na projekty z listy rezerwowej przeznaczone zostanie dodatkowe 20 % budżetu dostępnego w ramach programu LIFE,

— podpisanie umowy o udzielenie dotacji

5.1.1.2. Kryteria kwalifikowalności i przyznania finansowania

Stosowane będą następujące kryteria kwalifikowalności i przyznania finansowania:

a) kryteria kwalifikowalności

Wniosek dotyczący projektu w rozumieniu art. 18 lit. a), b), c) i h) rozporządzenia LIFE nie będzie poddawany ocenie pod względem jakości, jeżeli w przedmiotowym wniosku nie zostanie wykazane, że projekt:

— przyczynia się do realizacji jednego lub kilku celów ogólnych określonych w art. 3 rozporządzenia LIFE oraz stosownych celów szczegółowych określonych w art. 10–12 i 14–16 przedmiotowego rozporządzenia,

— wchodzi w zakres obszaru priorytetowego podprogramu LIFE określonego w art. 9 i 13 rozporządzenia LIFE, w ramach którego złożono dany wniosek dotyczący projektu, oraz

— odpowiada jednemu z następujących rodzajów projektów, które zdefiniowano w art. 2 lit. a), b), c) i h) rozporządzenia LIFE:

„projekty pilotażowe” oznaczają projekty, w których zastosowana zostaje technika lub metoda nigdzie wcześniej niestosowana lub nietestowana, zapewniająca potencjalne korzyści dla środowiska lub klimatu w porównaniu z istniejącymi najlepszymi praktykami, i która może zostać następnie zastosowana w podobnych sytuacjach na szerszą skalę,

„projekty demonstracyjne” oznaczają projekty polegające na zastosowaniu w praktyce, testowaniu, ocenie i rozpowszechnianiu działań, metodyk lub podejść, które są nowe lub nieznane w określonym kontekście projektu, takim jak kontekst geograficzny, ekologiczny, społeczno-ekonomiczny, a które mogłyby być zastosowane w innym miejscu w podobnych okolicznościach,

„projekty dotyczące najlepszych praktyk” oznaczają projekty, które stosują odpowiednie, efektywne pod względem kosztów i nowoczesne techniki, metody i podejścia, biorąc pod uwagę szczególny kontekst projektu.

Uwaga: w przypadku projektów pilotażowych, demonstracyjnych i projektów dotyczących najlepszych praktyk w obszarze ochrony przyrody i różnorodności biologicznej co najmniej 25 % zasobów budżetowych musi być przeznaczone na konkretne działania na rzecz ochrony (ograniczone wyjątki będą dopuszczalne ze względu na szczególne potrzeby w zakresie polityki i zostaną one wyraźnie zidentyfikowane w wytycznych dotyczących składania wniosków),

„projekty informacyjne, dotyczące zwiększenia świadomości i rozpowszechniania informacji” oznaczają projekty mające na celu wspieranie komunikacji, rozpowszechniania informacji i zwiększania poziomu świadomości w zakresie podprogramu działań na rzecz środowiska.

Uwaga: projekty ukierunkowane na badania naukowe (40) lub poświęcone budowie dużej infrastruktury nie są objęte zakresem programu LIFE, a zatem nie kwalifikują się do finansowania;

b) kryteria przyznania finansowania

Jakość wszystkich kwalifikowalnych wniosków spełniających kryteria kwalifikowalności będzie podlegała ocenie i punktacji zgodnie z następującymi kryteriami przyznania finansowania i systemem oceny punktowej:

— spójność techniczna i jakość Powyższe kryterium będzie głównie dotyczyło przejrzystości, wykonalności i zrównoważonego charakteru działań proponowanych we wniosku. Zrównoważony charakter wyników projektu w perspektywie średnio- i długoterminowej oznacza zdolność do utrzymania tych wyników po wdrożeniu projektu. Jeżeli okaże się, że projekt wykazuje zrównoważony charakter, z założenia przyjęta zostaje strategia obejmująca zadania zapewniające kontynuację niezbędnych działań związanych z projektem i powiązanego z nimi finansowania po zakończeniu projektu,

— spójność finansowa i jakość Ocenie poddany zostanie proponowany budżet i jego zgodność z proponowanymi działaniami oraz z mającymi zastosowanie zasadami, a także opłacalność proponowanego rozwiązania,

— wartość dodana UE: zakres i jakość wsparcia dla szczegółowych celów obszarów priorytetowych dwóch podprogramów LIFE Oceniany będzie zakres, w jakim wniosek przyczynia się do realizacji jednego lub większej liczby szczegółowych celów obszarów priorytetowych dwóch podprogramów LIFE, określonych w art. 10, 11 i 12 rozporządzenia LIFE (w odniesieniu do podprogramu działań na rzecz środowiska) oraz w art. 14, 15 i 16 (w odniesieniu do podprogramu działań na rzecz klimatu), a także jakość tego wkładu,

— wartość dodana UE: wielozadaniowość, synergie i integracja: wyższą ocenę punktową otrzymają projekty, które obejmują dobrze opracowane wielozadaniowe mechanizmy realizacji i wpływają na poprawę integracji szczegółowych celów środowiskowych w innych obszarach polityki oraz tworzą synergie z celami innych unijnych strategii politycznych, nie naruszając celów będących przedmiotem rozporządzenia LIFE, jednocześnie koncentrując się na określonym obszarze,

— wartość dodana UE: możliwość powielania i przenoszeni powielanie i przenoszenie oznacza możliwość powielania i przenoszenia danego projektu w trakcie trwania projektu oraz po jego wdrożeniu. Udane powielanie i przenoszenie wymaga strategii obejmującej zadania, które mają na celu powielenie skutków rozwiązań projektu i zorganizowanie szerszego wykorzystania projektu, osiągającego masę krytyczną w trakcie trwania projektu lub w perspektywie krótko- i średnioterminowej po zakończeniu realizacji projektu w ramach programu LIFE. Wykracza to poza transfer wiedzy i poza tworzenie sieci kontaktów i obejmuje praktyczne zastosowanie w innych miejscach technik, metod lub strategii opracowanych lub stosowanych w projekcie,

— wartość dodana UE: pozostałe aspekty Charakter ponadnarodowy: jeżeli współpraca ponadnarodowa ma zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia celów projektu, preferowane są wnioski ponadnarodowe. Na podstawie tego kryterium wnioskowi można przyznać dodatkowe punkty, jedynie jeżeli istnieją wystarczające dowody potwierdzające wartość dodaną podejścia ponadnarodowego. Zielone zamówienia publiczne: wnioski, w których przewiduje się przejrzyste mechanizmy realizacji w celu kompleksowego stosowania koncepcji dotyczących zielonych zamówień publicznych, otrzymają wyższą ocenę punktową. Wykorzystywanie wyników unijnych programów w zakresie badań naukowych i innowacji: wnioski, w których przewiduje się wykorzystanie wyników projektów w zakresie badań naukowych i osiągnięć innowacyjnych dotyczących środowiska i klimatu finansowanych w ramach programu „Horyzont 2020” lub poprzednich programów ramowych, otrzymają wyższą ocenę, pod warunkiem że istnieją wystarczające dowody potwierdzające wartość dodaną takiego wykorzystania w odniesieniu do danego projektu.

— Szczegółowe kryteria i system oceny punktowej w odniesieniu do projektów działań na rzecz środowiska Szczegółowe kryteria i system oceny punktowej w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska odzwierciedlają fakt, że priorytety tematyczne (załącznik III do rozporządzenia LIFE) i powiązaną tematykę projektów (nagłówek 2 powyżej) zdefiniowano jedynie w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska.

— wartość dodana UE: wkład w tematykę projektów W ramach tego kryterium wnioski w ramach programu LIFE wyraźnie wchodzące w zakres tematyki projektów wdrażającej priorytety tematyczne wymienione w załączniku III w odniesieniu do podprogramu działań na rzecz środowiska, jak określono w wieloletnim programie prac, otrzymają dodatkowe punkty. Kryteria przyznania finansowania Minimalna punktowa ocena dopuszczająca (41) Maksymalna ocena punktowa 1. Spójność techniczna i jakość 10 20 2. Spójność finansowa i jakość 10 20 3. Wartość dodana UE: zakres i jakość wsparcia dla szczegółowych celów obszarów priorytetowych dwóch podprogramów działań na rzecz środowiska w ramach LIFE 10 20 4. Wsparcie tematyki projektów – 10 5. Wartość dodana UE: wielozadaniowość, synergie i integracja 7 15 6. Wartość dodana UE: możliwość powielania i naśladowania 5 10 7. Wartość dodana UE: charakter ponadnarodowy, zielone zamówienia publiczne, wykorzystanie wyników – 5 Ogólna ocena punktowa (dopuszczająca) 55 100

— Szczegółowe kryteria i system oceny punktowej w odniesieniu do projektów działań na rzecz klimatu

— wartość dodana UE: wsparcie na rzecz zwiększonej odporności na zmiany klimatu lub redukcji emisji gazów cieplarnianych Projekty w ramach podprogramu działań na rzecz klimatu muszą prowadzić do przeobrażeń pod względem zwiększonej odporności na zmiany klimatu lub redukcji emisji gazów cieplarnianych. Powinno to ułatwić proces przechodzenia na gospodarkę efektywnie korzystającą z zasobów, niskoemisyjną i odporną na zmianę klimatu. Wpływ ten będzie oceniany na poziomie samego projektu oraz na poziomie możliwości szerszego powielania/przenoszenia wyników projektów uzyskanych w trakcie realizacji lub po zakończeniu realizacji projektu. Kryteria przyznania finansowania Minimalna punktowa ocena dopuszczająca (42) Maksymalna ocena punktowa 1. Spójność techniczna i jakość 10 20 2. Spójność finansowa i jakość 10 20 3. Wartość dodana UE: zakres i jakość starań prowadzących do zwiększonej odporności na zmiany klimatu lub redukcji emisji gazów cieplarnianych 7 15 4. Wartość dodana UE: zakres i jakość wsparcia dla szczegółowych celów obszarów priorytetowych dwóch podprogramów działań na rzecz klimatu w ramach LIFE 7 15 5. Wartość dodana UE: jakość dotycząca wielozadaniowego charakteru, synergii i integracji 7 15 6. Wartość dodana UE: możliwość powielania i naśladowania 5 10 7. Wartość dodana UE: charakter ponadnarodowy, zielone zamówienia publiczne, wykorzystanie wyników — 5 Ogólna ocena punktowa (dopuszczająca) 55 100

5.1.2. Projekty zintegrowane, o których mowa w art. 18 lit. d) rozporządzenia LIFE

Proces składania wniosków dotyczących projektów zintegrowanych oraz ich wyboru opracowano na podstawie dwuetapowej procedury przewidzianej w rozporządzeniu LIFE. Procedura ta powinna ułatwić potencjalnym wnioskodawcom pracę oraz zapewnić im otrzymanie jak najlepszych wskazówek od Komisji w trakcie tego procesu. Proces działań jest zorganizowany w taki sposób, że stanowi nieodłączną część stopniowego opracowywania i dopracowywania każdego wniosku. W granicach wyznaczonych zasadami przydziału tematycznego i rozmieszczenia geograficznego określonych w rozporządzeniu LIFE na wszystkich etapach procesu oceny będzie ściśle stosowana zasada równego traktowania wszystkich wniosków.

5.1.2.1. Metodologia techniczna procedury składania i wyboru projektów

Etap 1

— zaproszenie do składania wniosków

— złożenie dokumentu koncepcyjnego Wnioskodawca składa krótki dokument koncepcyjny przedstawiający treść projektu oraz plan lub strategię, które ma zamiar wdrożyć, a także plan finansowy dotyczący ogólnej realizacji planu lub strategii,

— ocena dokumentu koncepcyjnego oraz etap pytań i odpowiedzi Komisja na podstawie dokumentu koncepcyjnego identyfikuje i opracowuje listę wniosków spełniających kryteria kwalifikowalności. Wnioskodawcy składający wnioski spełniające wspomniane kryteria zostaną zaproszeni do uczestniczenia w etapie pisemnych pytań i odpowiedzi, podczas którego będą mogli przedkładać pytania dotyczące sporządzania pełnego wniosku. Na zakończenie tego etapu Komisja udostępni publicznie wspomniane pytania wraz z odpowiedziami w sposób gwarantujący anonimowość w celu zapewnienia równego wsparcia wszystkim wnioskodawcom w przygotowywaniu pełnego wniosku. W stosownych przypadkach Komisja dołączy do pytań i odpowiedzi wskazówki dotyczące najczęściej występujących trudności, które wnioskodawcy mogli napotkać i które ujawniły się w dokumentach koncepcyjnych.

Etap 2

— złożenie pełnego wniosku Wnioskodawców posiadających kwalifikowalne dokumenty koncepcyjne zaprasza się do złożenia pełnych wniosków,

— ocena pełnego wniosku Komisja po dokonaniu dogłębnej oceny sporządza „wstępną długą listę” sklasyfikowanych wniosków, które można wziąć pod uwagę w celu przyznania finansowania. Klasyfikacja wniosków odbywa się na podstawie ich jakości, a także, w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska, zgodnie z zasadą, według której 55 % środków przeznaczonych na dotacje na działania musi być przydzielone na projekty wspierające ochronę przyrody i różnorodność biologiczną, oraz z kryteriami dotyczącymi rozmieszczenia geograficznego, określonymi w art. 19 ust. 4 rozporządzenia LIFE. Komisja weryfikuje również finansową i operacyjną zdolność wnioskodawców do zrealizowania projektu,

— opracowanie ostatecznej listy projektów podlegających finansowaniu oraz listy rezerwowej Po zakończeniu etapu dokonywania przeglądu wniosków wybrane projekty będą zgłaszane do finansowania w granicach dostępnego budżetu. Lista rezerwowa będzie zawierała najwyżej ocenione projekty, które nie mogą być finansowane z uwagi na dostępny budżet. Na projekty z listy rezerwowej przeznaczone zostanie dodatkowe 20 % budżetu dostępnego w ramach programu LIFE,

— podpisanie umowy o udzielenie dotacji

Chociaż przez cały czas trwania wieloletniego programu prac zastosowanie będzie miało podejście dwuetapowe, Komisja może dostosowywać opisany wyżej proces, biorąc pod uwagę zdobyte doświadczenie.

Przy dokonywaniu klasyfikacji projektów zintegrowanych Komisja zapewni równowagę geograficzną dzięki orientacyjnemu przydzieleniu 1–2 projektów zintegrowanych każdemu państwu członkowskiemu w okresie obecnego wieloletniego planu prac, aby zapewnić zgodność z przepisami art. 19 ust. 4 rozporządzenia LIFE przez cały czas trwania okresu finansowania 2014–2020.

5.1.2.2. Kryteria kwalifikowalności i przyznania finansowania

Poniższe kryteria kwalifikowalności będą miały zastosowanie zarówno do dokumentów koncepcyjnych, jak i pełnego wniosku:

a) kryteria kwalifikowalności

Wniosek jest odrzucany, jeżeli nie spełnia jednego lub kilku poniższych kryteriów dotyczących:

1) Dużego zasięgu terytorialnego: wdrożenie ukierunkowanego planu unijnego lub ukierunkowanej strategii unijnej obejmie znaczny obszar geograficzny, w szczególności w wymiarze regionalnym, wieloregionalnym, krajowym lub ponadnarodowym. Dopuszczalne może również być podejście obejmujące wiele miast w przypadku projektów zintegrowanych, dotyczących zarządzania jakością powietrza, oraz w przypadku projektów zintegrowanych w ramach podprogramu działań na rzecz klimatu;

2) Mobilizacji innych środków finansowych: jako uzupełnienie samego projektu zintegrowanego oraz określonego współfinansowania, które jest wymagane w odniesieniu do tego projektu zgodnie z rozporządzeniem LIFE (art. 20 ust. 1 lit. a) i c)), uruchomione zostanie co najmniej jedno inne odpowiednie źródło finansowania unijnego, krajowego lub prywatnego do celów wdrożenia ukierunkowanego planu unijnego lub ukierunkowanej strategii unijnej;

3) Zaangażowania najważniejszych zainteresowanych stron: najważniejsze zainteresowane strony będą zaangażowane w realizację ukierunkowanego planu unijnego lub ukierunkowanej strategii unijnej;

(i) szczegółowe kryterium kwalifikowalności w odniesieniu do projektów w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska Projekt zintegrowany nie kwalifikuje się do finansowania, jeżeli jego celem nie jest wdrożenie jednego z następujących planów lub jednej z następujących strategii wymaganych na mocy szczegółowych przepisów Unii dotyczących ochrony środowiska, opracowanych zgodnie z innymi unijnymi aktami lub przez ograny państw członkowskich: a) traktowanych priorytetowo ramowych programów zgodnie z art. 8 dyrektywy siedliskowej; b) planów gospodarki odpadami zgodnie z art. 28 dyrektywy ramowej w sprawie odpadów; c) planów gospodarowania wodami w dorzeczu zgodnie z załącznikiem VII do ramowej dyrektywy wodnej; lub d) planów ochrony jakości powietrza zgodnie z dyrektywą w sprawie jakości powietrza;

(ii) szczegółowe kryterium kwalifikowalności w odniesieniu do projektów w ramach podprogramu działań na rzecz klimatu Celem projektu zintegrowanego musi być wdrożenie jednego z poniższych planów lub strategii działań na rzecz klimatu wymaganych na mocy szczegółowych przepisów Unii dotyczących przeciwdziałania zmianie klimatu, opracowanych zgodnie z innymi unijnymi aktami lub przez ograny państw członkowskich: a) konkretnej krajowej, regionalnej lub lokalnej strategii dostosowywania lub planu działania; b) planu działania na poziomie miejskim lub na poziomie społeczności lokalnej, zapoczątkowującego przejście w kierunku społeczeństwa niskoemisyjnego lub odpornego na zmianę klimatu; c) strategii ograniczającej emisję gazów cieplarnianych lub planu działania dotyczącego przejścia na gospodarkę niskoemisyjną na poziomie krajowym, regionalnym lub konkretnej branży lub sektora;

b) kryteria przyznania finansowania

Przedstawione poniżej kryteria przyznania finansowania będą stosowane wyłącznie w odniesieniu do pełnego wniosku. Na etapie wyboru wszystkie wnioski spełniające kryteria kwalifikowalności (i wyboru) zostają poddane dogłębnej ocenie pod względem ich jakości. Wnioskowi dopuszczonemu do tego etapu zostaną przydzielone punkty na podstawie poniższych kryteriów przyznania finansowania:

Kryteria przyznania finansowania Minimalna punktowa ocena dopuszczająca (43) Maksymalna ocena punktowa 1. Spójność techniczna i jakość 10 20 2. Spójność finansowa i jakość 10 20 3. Wartość dodana UE: zakres