ZAŁĄCZNIK

GLOSARIUSZ

Automatyczne wzajemne uznawanie kwalifikacji: prawo przysługujące osobom posiadającym kwalifikacje określonego poziomu wydane przez jedno z państw członkowskich do ubiegania się o przystąpienie do programu kształcenia na poziomie szkolnictwa wyższego kolejnego stopnia w dowolnym innym państwie członkowskim, bez konieczności przechodzenia oddzielnej procedury uznawania. Pozostaje to bez uszczerbku dla prawa instytucji szkolnictwa wyższego lub właściwego organu do ustanowienia określonych kryteriów oceny i przyjmowania na konkretne programy. Nie narusza ono prawa do sprawdzenia, czy kwalifikacje są autentyczne, oraz – w przypadku kwalifikacji zdobytych w ramach kształcenia i szkolenia na poziomie średnim II stopnia – czy rzeczywiście dają dostęp do szkolnictwa wyższego w państwie członkowskim, które je przyznało lub, w należycie uzasadnionych przypadkach, czy przyznane kwalifikacje spełniają wymogi dostępu do konkretnego programu studiów w przyjmującym państwie członkowskim.

Automatyczne wzajemne uznawanie efektów uczenia się osiągniętych w okresie nauki za granicą: na poziomie szkolnictwa wyższego, prawo do uznawania efektów uczenia się osiągniętych w okresie nauki: jak uzgodniono uprzednio w porozumieniu o programie zajęć i potwierdzono w wykazie zaliczeń, zgodnie z opisem w ramach europejskiego systemu transferu i akumulacji punktów (ECTS). Konkretnie oznacza to stosowanie zasady ujętej w przewodniku dla użytkowników ECTS z 2015 r., w którym stwierdza się, że: „[w]szystkie punkty uzyskane w okresie studiów za granicą lub w okresie mobilności wirtualnej – jak uzgodniono w porozumieniu o programie zajęć i potwierdzono w wykazie zaliczeń – powinny zostać przekazane niezwłocznie i zaliczone na poczet danego stopnia wykształcenia studentów, bez żadnych dodatkowych prac lub oceny danego studenta”. Na poziomie szkolnictwa średniego II stopnia, prawo do uznania efektów uczenia się osiągniętych w okresie nauki za granicą w jednym państwie członkowskim w kraju pochodzenia, pod warunkiem że efekty uczenia się są co do zasady zgodne z tymi określonymi w krajowych programach nauczania kraju pochodzenia. Nie narusza to prawa instytucji edukacyjnej i szkoleniowej do określenia konkretnych wymogów w okresie poprzedzającym mobilność edukacyjną, lub do sprawdzenia, czy wymogi te zostały spełnione po zakończeniu okresu mobilności edukacyjnej.

Łańcuch bloków: sposób umożliwiający rejestrowanie i udostępnianie informacji przez społeczność. Każdy członek społeczności przechowuje swoją własną kopię informacji. Wpisów dokonuje się na stałe, są one przejrzyste i można je przeszukiwać. Każda aktualizacja to nowy „blok” dodany na końcu „łańcucha”.

Suplement do świadectwa: dokument dołączony do świadectwa potwierdzającego wykształcenie i wyszkolenie zawodowe lub do świadectwa kwalifikacji, wydany przez właściwe organy lub podmioty w celu ułatwienia osobom trzecim – zwłaszcza w innym kraju – zrozumienia efektów uczenia się osiągniętych przez posiadacza tych kwalifikacji oraz charakteru, stopnia, kontekstu, treści i statusu ukończonego kształcenia, odbytych szkoleń oraz zdobytych kwalifikacji.

Katalog przedmiotów: zgodnie z opisem zawartym w Przewodniku dla użytkowników systemu ECTS (2015 r.)„[k]atalog przedmiotów zawiera szczegółowe, zrozumiałe i aktualne informacje na temat kształcenia w danej instytucji (informacje ogólne na temat instytucji, jej zasobów i oferowanych usług oraz informacje akademickie dotyczące programów kształcenia i poszczególnych komponentów edukacyjnych). Informacje te należy udostępnić studentom przed rozpoczęciem przez nich nauki lub w trakcie studiów w celu umożliwienia im dokonania właściwych wyborów i jak najefektywniejszego wykorzystania czasu. Katalog przedmiotów powinien być zamieszczony na stronie internetowej instytucji i zawierać takie informacje jak nazwa modułu/przedmiotu w języku narodowym (lub regionalnym, jeśli dotyczy) i w języku angielskim, tak by wszystkie zainteresowane osoby miały do niego łatwy dostęp. Instytucja sama decyduje o formacie katalogu oraz kolejności zamieszczanych w nim informacji. Katalog powinien być opublikowany na tyle wcześnie, aby studenci mieli czas na podjęcie decyzji”.

Właściwy organ: osoba lub organizacja, która posiada przekazane lub powierzone zgodnie z prawem kompetencje, zdolność lub prawo do wykonywania wyznaczonej funkcji.

Ewaluator kwalifikacji: osoba, która ocenia kwalifikacje lub podejmuje decyzje w sprawie ich uznawania.

Suplement do dyplomu: dokument dołączony do dyplomu wyższego wykształcenia, wydany przez właściwe organy lub podmioty w celu ułatwienia osobom trzecim – zwłaszcza w innym kraju – zrozumienia efektów uczenia się osiągniętych przez posiadacza tych kwalifikacji oraz charakteru, stopnia, kontekstu, treści i statusu zdobytego wykształcenia, odbytych szkoleń oraz zdobytych kwalifikacji.

Europejskie podejście do zapewniania jakości wspólnych programów: zatwierdzone przez ministrów edukacji europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego w 2015 r.; jego celem jest poprawa zapewniania jakości wspólnych programów przez ustalenie norm i usunięcie przeszkód w ich uznawaniu.

Europejski system transferu osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym (ECVET): techniczne ramy transferu, uznawania oraz – w stosownych przypadkach – akumulacji efektów uczenia się poszczególnych osób, tak by mogły one uzyskać określone kwalifikacje. Europejski system transferu osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym opiera się na opisie kwalifikacji w jednostkach efektów uczenia się, na procesach transferu, uznawania i akumulacji oraz na szeregu dokumentów uzupełniających, takich jak protokoły ustaleń i porozumienia o programie zajęć.

Europejski system transferu i akumulacji punktów (ECTS): zgodnie z opisem w Przewodniku dla użytkowników systemu ECTS (2015 r.), „zorientowany na studenta system transferu i akumulacji punktów, oparty na zasadzie przejrzystości procesów uczenia się, nauczania i oceniania. Jego celem jest ułatwienie planowania, realizacji i oceny programów studiów oraz mobilności studentów poprzez uznawanie osiągnięć w uczeniu się, kwalifikacji oraz okresów uczenia się”.

Ramy kwalifikacji dla europejskiego obszaru szkolnictwa wyższego (EHEA QF): nadrzędne ramy dotyczące kwalifikacji w obejmującym 48 państw europejskim obszarze szkolnictwa wyższego. Obejmują one cztery cykle (krótki cykl, studia licencjackie, magisterskie, doktoranckie), w tym, w kontekście krajowym, kwalifikacje pośrednie, ogólne wskaźniki dla każdego cyklu oparte na efektach uczenia się i kompetencjach oraz przedziały punktów w pierwszym i drugim cyklu.

Europejski rejestr agencji ds. zapewniania jakości (EQAR): rejestr agencji ds. zapewnienia jakości, w którym wymieniono te agencje, które wykazały znaczną zgodność ze wspólnym zestawem zasad dotyczących zapewnienia jakości w Europie. Zasady te określono w normach i wytycznych zapewniania jakości (ESGQA) w europejskim obszarze szkolnictwa wyższego.

Europejskie ramy odniesienia na rzecz zapewniania jakości w kształceniu i szkoleniu zawodowym (EQAVET): wspólnota służąca wymianie dobrych praktyk, skupiająca państwa członkowskie, partnerów społecznych i Komisję Europejską w celu rozwijania i poprawy zapewniania jakości w kształceniu i szkoleniu zawodowym.

Europejskie ramy kwalifikacji (ERK): narzędzie odniesienia, które ułatwia komunikację i porównywanie systemów kwalifikacji w Europie. Na ramy składa się osiem wspólnych europejskich poziomów odniesienia, które opisano w kategoriach efektów uczenia się: wiedza, umiejętności oraz odpowiedzialność i autonomia. Dzięki temu można odnosić wszelkie krajowe systemy kwalifikacji, krajowe ramy kwalifikacji i kwalifikacje w Europie do poziomów europejskich ram kwalifikacji. Osoby uczące się, absolwenci, podmioty oferujące programy i pracodawcy mogą korzystać z tych poziomów, aby zrozumieć i porównać kwalifikacje przyznawane w różnych krajach i przez różne systemy kształcenia i szkolenia.

Porozumienie o programie zajęć: w obszarze szkolnictwa wyższego zgodnie z opisem w Przewodniku dla użytkowników systemu ECTS (2015 r.): formalne porozumienie trzech stron, których dotyczy mobilność – studenta, uczelni wysyłającej i uczelni przyjmującej (lub organizacji/przedsiębiorstwa przyjmującego) – którego celem jest ułatwienie zorganizowania i uznania mobilności w celu uzyskania punktów zaliczeniowych. Trzy strony podpisują porozumienie przed rozpoczęciem okresu mobilności; ma ono służyć jako potwierdzenie dla studenta, że osiągnięcia i przypisane im punkty zaliczeniowe uzyskane w trakcie mobilności zostaną przeniesione. W obszarze kształcenia i szkolenia na poziomie średnim II stopnia porozumienie trzech stron, których dotyczy mobilność – ucznia/praktykanta, lub jego rodziny, instytucji wysyłającej i przyjmującej lub organizacji/przedsiębiorstwa przyjmującego – którego celem jest ułatwienie zorganizowania i uznania okresu nauki. Wszystkie strony podpisujące porozumienie o programie zajęć zobowiązują się do przestrzegania wszystkich ustalonych zasad, co gwarantuje uznawanie bez żadnych dodatkowych wymogów okresu nauki lub efektów uczenia się ucznia/praktykanta.

Efekty uczenia się: określenie, co uczący się wie, rozumie i jest w stanie zrobić po zakończeniu procesu uczenia się, ujęte w kategoriach wiedzy, umiejętności i kompetencji.

Krajowe ramy kwalifikacji: narzędzie służące do klasyfikowania kwalifikacji na wyszczególnione według przyjętego zespołu kryteriów poziomy osiągnięć w uczeniu się, które ma na celu integrację i koordynację krajowych podsystemów kwalifikacji oraz poprawę przejrzystości, dostępności, rozwoju i jakości kwalifikacji w odniesieniu do rynku pracy i społeczeństwa obywatelskiego.

Instytucja szkolnictwa wyższego: każdy rodzaj instytucji szkolnictwa wyższego, która zgodnie z krajowym prawem lub praktyką oferuje uznawane stopnie lub inne uznawane kwalifikacje szkolnictwa wyższego, niezależnie od nazwy danej instytucji, a także każdy inny rodzaj instytucji szkolnictwa wyższego, który jest uznawany przez władze krajowe za element systemu szkolnictwa wyższego tego kraju.

Kwalifikacje: formalny wynik procesu oceny i walidacji uzyskany w sytuacji, w której właściwy organ lub podmiot stwierdza, że dana osoba osiągnęła efekty uczenia się zgodne z określonymi standardami.

Uznawanie dotychczasowych efektów uczenia się: uznawanie efektów uczenia się uzyskanych w drodze kształcenia i szkolenia formalnego lub uczenia się pozaformalnego lub nieformalnego przed wystąpieniem o walidację (1).

Normy i wytyczne zapewniania jakości (ESGQA) w europejskim obszarze szkolnictwa wyższego: zestaw norm i wytycznych dla wewnętrznego i zewnętrznego zapewniania jakości w szkolnictwie wyższym, opracowanych w ramach procesu bolońskiego. Dostarczają one wskazówek dotyczących obszarów, które są niezbędne do skutecznego zapewniania jakości i efektywnych środowisk edukacyjnych w szkolnictwie wyższym. Normy i wytyczne zapewniania jakości w europejskim obszarze szkolnictwa wyższego należy rozpatrywać w szerszym kontekście obejmującym ramy kwalifikacji, europejski system transferu i akumulacji punktów i suplement do dyplomu, które przyczyniają się do propagowania przejrzystości i wzajemnego zaufania w europejskim obszarze szkolnictwa wyższego.

Wykaz zaliczeń: zgodnie z opisem w Przewodniku dla użytkowników systemu ECTS (2015 r.); aktualny rejestr postępów studenta w nauce, zawierający: zrealizowane komponenty edukacyjne, liczbę przyznanych punktów zaliczeniowych ECTS i uzyskane oceny. Jest to dokument niezbędny do rejestrowania postępów oraz do uznawania osiągnięć w nauce, również w przypadku mobilności studentów. Większość instytucji opracowuje wykaz zaliczeń, wykorzystując swoje bazy danych.

(1) Zalecenie Rady z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego (Dz.U. C 398 z 22.12.2012, s. 1).