ZAŁĄCZNIK

KOMPLEKSOWY PROGRAM OBWE DOTYCZĄCY WSPIERANIA WYSIŁKÓW UKRAINY NA RZECZ ZWALCZANIA NIELEGALNEGO HANDLU BRONIĄ, AMUNICJĄ I MATERIAŁAMI WYBUCHOWYMI

1. Kontekst

W ostatnich latach Ukraina zmaga się z poważnymi zagrożeniami dla bezpieczeństwa i ochrony oraz z wyzwaniami związanymi z coraz szerzej zakrojonym przemieszczaniem nielegalnej broni, amunicji i materiałów wybuchowych przez granice tego państwa i na jego terytorium. Zjawiska te szczególnie nasiliły się w wyniku kryzysu na Ukrainie i w jej sąsiedztwie, a ich przejawem jest nielegalne posiadanie i niewłaściwe wykorzystywanie broni, amunicji i materiałów wybuchowych oraz nielegalny handel nimi.

Ukraina pozostaje obszarem, z którym związane są pewne obawy, i jest jednym z istotnych wyzwań uwzględnionych w strategii UE na rzecz zwalczania nielegalnej broni palnej, broni strzeleckiej i lekkiej (BSiL) oraz amunicji do tych rodzajów broni (zwanej dalej „strategią UE dotyczącą BSiL”). W strategii UE dotyczącej BSiL stwierdzono, że „niestabilna sytuacja we wschodniej Europie spowodowała wzrost poziomu nielegalnego handlu bronią palną w różnych krajach tego regionu, m.in. na Ukrainie. Stanowi to znaczące długoterminowe zagrożenie dla bezpieczeństwa zarówno na Ukrainie, jak i w UE. Współpraca między UE a Ukrainą w tej kwestii stanowi zatem przedmiot wspólnego zainteresowania. UE kontynuuje dwustronne stosunki z Ukrainą i innymi krajami w regionie oraz regularnie uwzględnia problem walki z nielegalną BSiL w każdym dialogu dotyczącym kwestii bezpieczeństwa prowadzonym z krajami partnerskimi w sąsiedztwie”.

W związku z tym, odnosząc się ogólnie do wschodniego sąsiedztwa, a w szczególności do Ukrainy, strategia UE dotycząca BSiL określa następujące działania:

— UE i jej państwa członkowskie włączą kwestię walki z nielegalnym handlem bronią palną lub BSiL do dialogu poświęconego bezpieczeństwu prowadzonego z krajami partnerskimi w sąsiedztwie, takimi jak Ukraina,

— UE i jej państwa członkowskie ustanowią kanały komunikacji między ekspertami unijnymi a ukraińskimi, wyznaczą punkt kontaktowy w celu zapewnienia sprawnej współpracy, podnoszenia świadomości oraz wymiany najlepszych praktyk i wiedzy fachowej oraz określą potrzeby szkoleniowe i inne środki wsparcia w celu zwiększenia zdolności Ukrainy w tej dziedzinie, oraz

— UE i jej państwa członkowskie będą nadal dążyć do wprowadzenia stałych spotkań technicznych z Ukrainą w postaci obrad okrągłego stołu, aby rozwiązać naglący problem nielegalnego handlu bronią palną oraz zagrożeń związanych z możliwością przejęcia takiej broni przez terrorystów oraz organizacje przestępcze.

Na podstawie wstępnego wniosku Państwowej Straży Granicznej Ukrainy, przedłożonego w maju 2016 r., Sekretariat OBWE przeprowadził „Ocenę potrzeb w celu zwalczania nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi w obrębie Ukrainy i przez jej granice” (zwaną dalej „oceną potrzeb”). W ocenę potrzeb, opublikowaną w kwietniu 2018 r., zaangażowane były liczne ministerstwa i agencje odpowiedzialne za działania regulacyjne, egzekwowanie prawa i bezpieczeństwo w odniesieniu do broni, amunicji i materiałów wybuchowych. Ocena ujawniła, że obecne podejście do wykrywania i ograniczania nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi w obrębie Ukrainy i przez jej granice jest problematyczne. Należy zwiększyć wsparcie na rzecz rozwoju zasobów ludzkich i technicznych, zrozumiałego ustawodawstwa oraz koordynacji działań między agencjami, a także wsparcie i współpracę na szczeblu międzynarodowym. W ocenie potrzeb ustalono również punkt odniesienia dla zapewniania pomocy technicznej i wsparcia instytucjonalnego na rzecz rozwoju zdolności ukraińskich organów, jeżeli chodzi o ich wysiłki ukierunkowane na zwalczanie handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi w sposób całościowy i zrównoważony.

W dniu 7 czerwca 2018 r. podczas posiedzenia wysokiego szczebla zorganizowanego w Kijowie ministerstwa i agencje na Ukrainie odpowiedzialne za działania regulacyjne, egzekwowanie prawa i bezpieczeństwo w odniesieniu do broni, amunicji i materiałów wybuchowych potwierdziły wyniki wspomnianej oceny potrzeb. Ponownie oświadczyły, że dobrze rozumieją obecne i przyszłe zagrożenia związane z nielegalnym handlem bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zobowiązały się do poprawy sytuacji w terenie. Chodzi tu m.in. o zatwierdzenie harmonogramu opracowanego w ramach oceny potrzeb i wspierającego zintegrowane, kompleksowe i oparte na współpracy podejście do skutecznego rozwoju zdolności oraz działanie systemu zwalczania nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi na Ukrainie.

W dniu 12 marca 2019 r. te same organy po raz drugi spotkały się na posiedzeniu wysokiego szczebla zorganizowanym w Kijowie, podczas którego wyraźnie odnotowano postępy w omawianiu wyzwań, rzeczywistych potrzeb i inicjatyw związanych ze zwalczaniem nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi na Ukrainie i przez jej granice. Na posiedzeniu tym podjęto również zobowiązania – na szczeblu krajowym i międzynarodowym – do intensyfikacji działań.

Kilka ministerstw i agencji odpowiedzialnych za egzekwowanie prawa i bezpieczeństwo oficjalnie – w formie pisemnej – wyraziło zainteresowanie i zwróciło się o podjęcie współpracy z Sekretariatem OBWE, aby wesprzeć wysiłki Ukrainy na rzecz zwalczania nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi; organy te to: Państwowa Straż Graniczna (w maju 2016 r.), państwowa służba skarbowa/państwowa służba celna (w lipcu 2018 r.) oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Ukrainy (w marcu 2019 r.). Te ministerstwa i agencje zwróciły się również do Koordynatora Projektu z ramienia OBWE na Ukrainie o wsparcie praktycznej realizacji działań prowadzonych w ramach projektu do połowy września 2019 r.

2. Cel ogólny

Wzmocnienie zdolności ukraińskich organów w zakresie zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczania tego procederu.

3. Opis działania

Podstawą tego działania są ustalenia i zalecenia Sekretariatu OBWE zatytułowane „Ocena potrzeb w celu zwalczania nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi w obrębie Ukrainy i przez jej granice”. Ponadto zakres tego działania został poszerzony w odpowiedzi na wyraźne wnioski dotyczące współpracy i pomocy skierowane do Sekretariatu OBWE i koordynatora projektu z ramienia OBWE na Ukrainie przez Państwową Straż Graniczną, państwową służbę celną, państwową służbę skarbową i Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Ukrainy. W następstwie wniosków przeprowadzono kompleksowe konsultacje techniczne między OBWE a wymienionymi podmiotami państwowymi.

W ścisłej współpracy z odnośnymi ukraińskimi organami OBWE przygotowała trzy projekty dotyczące różnych aspektów ich kompetencji związanych z walką z nielegalnym handlem bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi. Projekty połączone są w ujednolicony, kompleksowy program, aby zwiększyć ogólne bezpieczeństwo i ochronę na Ukrainie. Kompleksowy program wspiera strategię UE na rzecz zwalczania nielegalnej broni palnej, broni strzeleckiej i lekkiej (BSiL) oraz amunicji do tych rodzajów broni (2018 r.) w szczególności działania we wschodnim sąsiedztwie.

3.1. Projekt 1: Wspieranie Państwowej Straży Granicznej Ukrainy w zapobieganiu nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczaniu tego procederu

3.1.1. Cel

Celem projektu jest udzielenie wsparcia Państwowej Straży Granicznej Ukrainy, aby zwiększyć jej zdolności do zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczania tego procederu.

3.1.2. Opis

Państwowa straż graniczna Ukrainy jest jednym z organów ścigania w tym państwie i jest upoważniona do zwalczania nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi. Powierzono jej zadania polegające na zapewnianiu nienaruszalności granic państwowych i ochronie suwerennych praw Ukrainy w ramach jej wyłącznej (morskiej) strefy ekonomicznej.

Celem projektu będzie wyeliminowanie stwierdzonych luk w zdolnościach państwowej straży granicznej Ukrainy poprzez: a) rozwijanie zdolności szkoleniowych, technicznych i operacyjnych w zakresie zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczania tego procederu oraz b) przekazywanie międzynarodowych dobrych praktyk i wymianę informacji, w szczególności odnoszących się do państw członkowskich UE, partnerów z Bałkanów Zachodnich oraz państw w sąsiedztwie.

3.1.3. Oczekiwane rezultaty

Rezultat 1: Wzmocnione zdolności państwowej straży granicznej Ukrainy w zakresie zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczania tego procederu.

Wskaźniki:

— zwiększone kompetencje (kompetencje organizacyjne i techniczne oraz wiedza) personelu państwowej straży granicznej Ukrainy będącego beneficjentem projektu w odpowiednich instytucjach edukacyjnych i szkoleniowych, jednostkach analitycznych i dochodzeniowych oraz jednostkach operacyjnych, ułatwiające zapobieganie nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczanie tego procederu i stosowane w ramach regularnych prac tych instytucji i jednostek,

— współpraca i tworzenie sieci ekspertów – w kontekście krajowym, subregionalnym i międzynarodowym – przyczyniające się do interoperacyjności beneficjentów projektów z ich odpowiednikami i stosowane w ramach regularnych prac odpowiednich jednostek i instytucji będących beneficjentami projektów;

— udokumentowane wnioski z ocen i podejścia do zarządzania jakością są udostępniane i stosowane w praktyce oraz uwzględniane do celów budowania zdolności przez uczestników projektu (beneficjentów projektu – podstawowych i drugorzędnych, wspólnotę darczyńców i OBWE).

3.1.4. Działania

3.1.4.1. Kompleksowy program szkoleniowy w zakresie zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczania tego procederu przeznaczony dla państwowej straży granicznej Ukrainy, zgodny z potrzebami określonymi w ocenie potrzeb.

Działanie obejmie:

— kompleksowy program szkoleniowy w zakresie zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczania tego procederu oparty na dwupoziomowym podejściu przewidującym: a) rozwój i poszerzanie wymaganej wiedzy, wymaganych umiejętności i postaw instruktorów i edukatorów, tj. metodę „szkolić szkoleniowca”, oraz b) rozwój i poszerzanie wiedzy fachowej dotyczącej danego tematu w obszarach niszowych, takich jak analiza ryzyka i profilowanie, analiza kryminalistyczna, wprowadzenie nowych i zaktualizowanych środków technicznych, technologii i procedur.

3.1.4.2. Program pomocy sprzętowej w zakresie zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczania tego procederu przeznaczony dla państwowej straży granicznej Ukrainy, zgodny z potrzebami określonymi w ocenie potrzeb.

Działanie obejmie:

— dostarczanie ograniczonej ilości sprzętu stałego i ruchomego, a także innych rodzajów środków technicznych i technologii, wspierających testowanie, ocenę i wprowadzanie nowych rozwiązań technologicznych i proceduralnych w zakresie wykrywania nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi. Sprzęt zostanie przekazany wybranym strukturom organizacyjnym w ramach państwowej straży granicznej Ukrainy, mianowicie jednostkom kontroli granicznej (skupionym w północnej i północno-zachodniej części Ukrainy), strukturom dowodzenia i instytucjom edukacyjnym. Ponadto działanie to jest zintegrowane z kompleksowym programem szkoleniowym, tj. tworzy szerszą inicjatywę szkoleniowo-sprzętową (train-and-equip) na potrzeby państwowej służby granicznej Ukrainy. Dostarczony sprzęt będzie spełniał potrzeby określone w ocenie potrzeb.

3.1.4.3. Program wsparcia kynologicznego w zapobieganiu nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz w zwalczaniu tego procederu przeznaczony dla państwowej straży granicznej Ukrainy, zgodny z potrzebami określonymi w ocenie potrzeb.

Działanie obejmie:

— organizowanie wymian w celu zaznajomienia odpowiedniej grupy ekspertów państwowej straży granicznej Ukrainy i edukatorów z międzynarodowymi doświadczeniami i dobrymi praktykami w zakresie potencjału kynologicznego w zwalczaniu nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz w celu wspierania tworzenia sieci ekspertów; oraz

— przegląd i aktualizację metod szkoleniowych i procedur operacyjnych przy korzystaniu z potencjału kynologicznego w zwalczaniu nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi.

3.2. Projekt 2: Wspieranie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy oraz krajowej policji Ukrainy podlegającej Ministerstwu Spraw Wewnętrznych w zakresie zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczania tego procederu

3.2.1. Cel

Celem projektu jest wspieranie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy oraz Krajowej Policji Ukrainy podlegającej Ministerstwu Spraw Wewnętrznych w zakresie zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczania tego procederu.

3.2.2. Opis

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych to jeden z głównych organów krajowych na Ukrainie, który nie tylko reguluje i kontroluje legalne wykorzystywanie broni, amunicji i materiałów wybuchowych, ale także realizuje działania operacyjne i koordynacyjne w zakresie zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi na Ukrainie oraz zwalczania tego procederu albo bezpośrednio, albo za pośrednictwem podporządkowanych mu agencji.

Projekt ten wyeliminuje stwierdzone luki w zdolnościach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w celu skutecznego zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczania tego procederu; w tym kontekście projekt pomoże:: a) zwiększyć zdolności nadzorcze Ministerstwa w zakresie kontroli legalnego wytwarzania, znakowania i rejestrowania broni, amunicji i materiałów wybuchowych; b) zwiększyć zdolności operacyjne Ministerstwa w dziedzinie forensyki, analizy, wykrywania i prowadzenia dochodzeń w odniesieniu do nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi; c) usprawnić mechanizmy ustawodawcze regulujące i kontrolujące legalny obieg i użytkowanie broni, amunicji i materiałów wybuchowych, a także podnieść świadomość na temat nielegalnego posiadania i niewłaściwego wykorzystywania broni, amunicji i materiałów wybuchowych oraz nielegalnego handlu nimi; oraz d) usprawnić mechanizmy koordynacji i współpracy wspierające wspólne strategiczne i operacyjne podejścia z innymi odpowiednimi agencjami krajowymi w dziedzinie zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi na Ukrainie oraz zwalczania tego procederu.

3.2.3. Oczekiwane rezultaty

Rezultat 1: Wzmocnione zdolności nadzorcze Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w zakresie kontroli wytwarzania, znakowania i rejestrowania broni, amunicji i materiałów wybuchowych odpowiednio do potrzeb określonych w ocenie potrzeb.

Wskaźniki:

— zmiany i propozycje dotyczące krajowych ram ustawodawczych, regulacji i procedur administracyjnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w zakresie kontroli wytwarzania, znakowania i rejestrowania broni, amunicji i materiałów wybuchowych na Ukrainie,

— zmiany i propozycje dotyczące krajowych ram ustawodawczych, regulacji i procedur administracyjnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w celu zapobiegania nielegalnemu wytwarzaniu broni palnej poprzez wykorzystanie części drukowanych w technologii 3D, nielegalne przywrócenie do użytku broni, którą pozbawiono cech użytkowych, produkcję rzemieślniczą i nielegalne przekształcanie broni alarmowej i sygnałowej działającej na amunicję ślepą lub broni typu flobert,

— opracowanie, testowanie i uregulowanie – w celu wprowadzenia do regularnego stosowania – jednolitego elektronicznego klasyfikatora broni, amunicji i materiałów wybuchowych w ramach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i innych zainteresowanych podmiotów rządowych, a także włączenie tego klasyfikatora do rejestru broni, amunicji i materiałów wybuchowych prowadzonego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych.

Rezultat 2: Wzmocnione zdolności operacyjne Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i krajowej policji Ukrainy w dziedzinie forensyki, analizy, wykrywania, śledzenia i prowadzenia dochodzeń w odniesieniu do nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi.

Wskaźniki:

— ulepszona polityka, zwiększone zdolności operacyjne i techniczne związane z nielegalnym handlem bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi, a także poszerzone umiejętności i wiedza oraz ulepszone postawy personelu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w zakresie prac forensycznych, w tym śledzenia skonfiskowanej broni palnej, stosowane w ramach regularnych prac,

— ulepszona polityka, zwiększone zdolności operacyjne i techniczne Krajowej Policji Ukrainy w zakresie zwalczania i wykrywania nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi, w tym improwizowanymi urządzeniami wybuchowymi i nielegalnymi materiałami wybuchowymi, a także poszerzone umiejętności i wiedza oraz ulepszone postawy personelu krajowej policji Ukrainy, stosowane w ramach regularnych prac.

Rezultat 3: Wzmocnione zdolności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w zakresie poprawy mechanizmów ustawodawczych służących regulacji i kontroli obiegu i użytkowania broni, amunicji i materiałów wybuchowych, jak również podniesienie publicznej świadomości na temat ryzyka związanego z nielegalnym posiadaniem i niewłaściwym wykorzystywaniem broni, amunicji i materiałów wybuchowych oraz z handlem nimi, odpowiednio do potrzeb określonych w ocenie potrzeb.

Wskaźniki:

— jasne rozumienie percepcji, potrzeb i sposobu myślenia w społeczeństwie ukraińskim i grupach fokusowych w zakresie regulacji i kontroli obiegu i użytkowania broni palnej oraz w zakresie innych kwestii dotyczących broni, amunicji i materiałów wybuchowych,

— większa świadomość obywateli Ukrainy na temat ryzyka związanego z nielegalnym posiadaniem i niewłaściwym wykorzystywaniem broni, amunicji i materiałów wybuchowych oraz nielegalnym handlem nimi – poprzez prowadzenie publicznych kampanii uświadamiających,

— kompleksowa ocena krajowych ram prawnych w zakresie regulacji i kontroli obiegu i użytkowania broni, amunicji i materiałów wybuchowych oraz analiza luk w tych ramach,

— zmiany i propozycje dotyczące krajowych ram prawnych w zakresie regulacji i kontroli obiegu i użytkowania broni, amunicji i materiałów wybuchowych.

Rezultat 4: Lepsza koordynacja i współpraca między agencjami, czego skutkiem ma być opracowanie podejścia strategicznego oraz gromadzenie i analiza danych w zakresie zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi na Ukrainie oraz zwalczania tego procederu, odpowiednio do potrzeb określonych w ocenie potrzeb.

Wskaźniki:

— skuteczne wdrażanie mechanizmów koordynacji i współpracy przyczyniających się do zharmonizowanego planowania, opracowania, wdrażania (w tym monitorowania i kontroli) oraz oceny wspólnego podejścia strategicznego,

— skuteczne wprowadzenie i stosowanie zharmonizowanych ogólnokrajowych wskaźników statystycznych dotyczących nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi na Ukrainie,

— zalecenia dotyczące poprawy koordynacji i współpracy między agencjami przekazane krajowemu organowi koordynacyjnemu w dziedzinie kontroli BSiL, opracowane w ramach przedmiotowego projektu,

— lepsze zdolności analityczne i zinstytucjonalizowana analiza danych dotyczących nielegalnej broni palnej.

3.2.4. Działania

3.2.4.1. Propagowanie i przekazywanie międzynarodowych i europejskich norm i dobrych praktyk w zakresie kontroli produkcji, znakowania i rejestrowania broni, amunicji i materiałów wybuchowych na Ukrainie, w tym w zakresie zapobiegania nielegalnemu wytwarzaniu broni, amunicji i materiałów wybuchowych, między innymi poprzez nielegalne przywracanie do użytku lub przekształcanie lub innymi metodami.

Działanie obejmie:

— przeprowadzenie jednej, dostosowanej do indywidualnych potrzeb, specjalistycznej sesji szkoleniowej dla decydentów i czołowych ekspertów z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, w tym departamentu ds. wydawania licencji, ośrodka naukowego i badawczego ds. przestępczości i kryminologii, policji krajowej i innych organów ścigania, oraz

— studium wykonalności dotyczące znakowania broni palnej należącej do ukraińskich organów ścigania oraz będących własnością cywilną ze szczególnym uwzględnieniem znakowania poprodukcyjnego i przywozowego.

3.2.4.2. Opracowanie i wprowadzenie jednolitego elektronicznego klasyfikatora broni, amunicji i materiałów wybuchowych i jego włączenie do rejestru broni, amunicji i materiałów wybuchowych.

Działanie obejmie:

— opracowanie i testowanie jednolitego elektronicznego klasyfikatora broni, amunicji i materiałów wybuchowych, oraz

— techniczne wsparcie wprowadzania jednolitego elektronicznego klasyfikatora broni, amunicji i materiałów wybuchowych do ich rejestru prowadzonego przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych oraz techniczne wsparcie szkoleń w tym zakresie (do 25 imprez szkoleniowych).

3.2.4.3. Propagowanie dobrych praktyk i transferu wiedzy w dziedzinie forensyki i prowadzenia dochodzeń w odniesieniu do nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi.

Działanie obejmie:

— przeprowadzenie dwóch, dostosowanych do indywidualnych potrzeb, specjalistycznych sesji szkoleniowych dla czołowych ekspertów z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, w tym ośrodka naukowego i badawczego ds. przestępczości i kryminologii oraz policji krajowej i innych organów ścigania, takich jak państwowa służba celna i prokuratura generalna. Orientacyjny wykaz sesji szkoleniowych będzie obejmował: wymogi i techniki znakowania przywozu broni palnej; zabezpieczenie miejsca przestępstwa (policyjne służby interwencyjne); kontrolę miejsca przestępstwa oraz zabezpieczanie, pakowanie i kontrolę dowodów (technicy kryminalistyki); wspieranie śledzenia na szczeblu krajowym i międzynarodowym (technicy laboratoryjni); oraz opracowanie, zrozumienie i rozpowszechnianie informacji balistycznych związanych z przestępczością z użyciem broni palnej.

3.2.4.4. Propagowanie dobrych praktyk, transfer wiedzy i program pomocy sprzętowej na rzecz Krajowej Policji Ukrainy w zakresie zwalczania i wykrywania nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi.

Działanie obejmie:

— przeprowadzenie jednej, dostosowanej do indywidualnych potrzeb, specjalistycznej sesji szkoleniowej dla czołowych ekspertów z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i innych organów ścigania, takich jak Państwowa Służba Graniczna I Państwowa Służba Skarbowa/Państwowa Służba Celna Ukrainy, a także nawiązanie kontaktu z europejską siecią krajowych funkcjonariuszy organów ścigania ds. broni palnej działającą w ramach EMPACT, oraz

— zakup ograniczonej ilości sprzętu technicznego dla jednostek dochodzeniowo-śledczych Krajowej Policji Ukrainy w celu wsparcia nowych metod i rozwiązań technologicznych w zakresie zwalczania i wykrywania nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi.

3.2.4.5. Ogólnokrajowe badanie opinii publicznej, badanie postaw i kampanie uświadamiające i informacyjne na temat ryzyka związanego z nielegalnym posiadaniem i niewłaściwym wykorzystywaniem broni, amunicji i materiałów wybuchowych oraz z handlem nimi.

Działanie obejmie:

— prowadzenie badań i analiz opinii publicznej na temat nielegalnego posiadania i niewłaściwego wykorzystywania broni, amunicji i materiałów wybuchowych oraz nielegalnego handlu nimi,

— pogłębioną analizę postaw obejmującą dyskusje w grupach fokusowych dotyczące nielegalnego posiadania i niewłaściwego wykorzystywania broni, amunicji i materiałów wybuchowych oraz nielegalnego handlu nimi, oraz

— kampanie uświadamiające i informacyjne dotyczące regulacji prawnych i ryzyka związanego z nielegalnym posiadaniem i niewłaściwym wykorzystywaniem broni, amunicji i materiałów wybuchowych oraz z handlem nimi, a także analizę skutków.

3.2.4.6. Propagowanie usprawnienia mechanizmów ustawodawczych służących regulacji i kontroli obiegu i użytkowania broni, amunicji i materiałów wybuchowych oraz promowanie wdrażania tych mechanizmów.

Działanie obejmie:

— kompleksową ocenę dotyczącą obecnych przepisów i regulacji w zakresie zarządzania obiegiem i użytkowaniem broni, amunicji i materiałów wybuchowych oraz kontroli tego obiegu i użytkowania, w tym międzynarodowych umów i aktów prawnych, i analizę luk w tych przepisach i regulacjach, a także pomoc tłumaczeniową oraz ocenę jego praktycznego wdrożenia, oraz

— zapewnianie pomocy ekspertów w zakresie opracowywania i sporządzania projektów ustawodawczych w zakresie regulacji i kontroli obiegu i użytkowania broni, amunicji i materiałów wybuchowych, w tym w odniesieniu do harmonizacji ustawodawstwa i kwestii regulacyjnych z międzynarodowymi przepisami i normami mającymi znaczenie dla Ukrainy.

3.2.4.7. Propagowanie opracowania strategicznego podejścia w dziedzinie zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi na Ukrainie oraz zwalczania tego procederu.

Działanie obejmie:

— podnoszenie świadomości, udzielanie porad i wsparcia eksperckiego w celu ustanowienia stałego, międzyagencyjnego krajowego organu koordynacji w dziedzinie kontroli BSiL składającego się z odpowiednich upoważnionych organów krajowych na Ukrainie (6 formalnych posiedzeń); krajowy organ koordynacji będzie rozbudowywany w ramach tego projektu i będzie działać pod kierownictwem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, oraz

— mapowanie i utrzymywanie rejestru wszystkich inicjatyw związanych z BSiL na Ukrainie, w tym dotyczących zasobów społeczności darczyńców.

3.2.4.8. Propagowanie rozwoju międzyagencyjnego systemu gromadzenia, analizy i rozpowszechniania danych dotyczących nielegalnego posiadania i niewłaściwego wykorzystywania broni, amunicji i materiałów wybuchowych oraz nielegalnego handlu nimi

Działanie obejmie:

— propagowanie wspólnej metodyki sporządzania, mapowania, porównywania i używania oficjalnych statystyk, wspólnych i porównywalnych wskaźników skuteczności oraz wspólnego formatu niezbędnego do automatycznej wymiany informacji na temat nielegalnego posiadania i niewłaściwego wykorzystywania broni, amunicji i materiałów wybuchowych oraz nielegalnego handlu nimi, oraz

— przeprowadzenie dwóch sesji szkoleniowych na temat gromadzenia i analizy danych, w tym oceny ryzyka i zagrożenia;

— udzielanie pomocy przy opracowywaniu sprawozdania analitycznego w sprawie metod i tras handlu sporządzonego na podstawie danych zebranych od ukraińskich agencji;

— propagowanie gromadzenia zdezagregowanych danych i międzyagencyjnej wymiany danych wśród odpowiednich upoważnionych organów krajowych.

3.3. Projekt 3: Wspieranie Państwowej Służby Skarbowej/Państwowej Służby Celnej Ukrainy w zakresie zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczania tego procederu

3.3.1. Cel

Celem projektu jest wsparcie Państwowej Służby Skarbowej/Państwowej Służby Celnej, aby zwiększyć ich zdolności do zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczania tego procederu.

3.3.2. Opis

Państwowa Służba Skarbowa/Państwowa Służba Celna są upoważnione do zapobiegania przemytowi i zwalczania go oraz do zwalczania naruszeń przepisów celnych w punktach przejazdu przez granicę państwową Ukrainy, na terytorium portów morskich i rzecznych, na lotniskach, dworcach kolejowych i w innych miejscach określonych w kodeksie celnym Ukrainy. Obejmuje to środki mające na celu zapobieganie nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczanie tego procederu.

Celem projektu będzie wyeliminowanie stwierdzonych luk w zdolnościach Państwowej Służby Skarbowej dotyczących: a) zdolności szkoleniowych, technicznych i operacyjnych w zakresie zwalczania nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi, oraz b) przekazywania międzynarodowych dobrych praktyk i wymiany informacji, w szczególności odnoszących się do państw członkowskich UE, partnerów z Bałkanów Zachodnich oraz państw w sąsiedztwie.

3.3.3. Oczekiwane rezultaty

Rezultat 1: Wzmocnione zdolności Państwowej Służby Skarbowej/Państwowej Służby Celnej do zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczania tego procederu

Wskaźniki:

— zwiększone kompetencje personelu będącego beneficjentem projektu w odpowiednich instytucjach edukacyjnych i szkoleniowych, jednostkach analitycznych i dochodzeniowych oraz jednostkach operacyjnych, ułatwiające zwalczanie nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi i stosowane w ramach regularnych prac,

— zwiększone kompetencje organizacyjne i techniczne beneficjentów projektu w odpowiednich instytucjach edukacyjnych i szkoleniowych, jednostkach analitycznych i dochodzeniowych oraz jednostkach operacyjnych, ułatwiające zwalczanie nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi i stosowane w ramach regularnych prac,

— współpraca i tworzenie sieci ekspertów – w kontekście krajowym, subregionalnym i międzynarodowym – przyczyniające się do interoperacyjności beneficjentów projektów z ich odpowiednikami i stosowane w ramach regularnych prac odpowiednich jednostek i instytucji, które reprezentują beneficjenci projektów,

— udokumentowane wnioski z ocen i podejścia do zarządzania jakością są udostępniane i stosowane w praktyce oraz uwzględniane do celów budowania zdolności przez uczestników projektu (beneficjentów projektu – podstawowych i drugorzędnych, wspólnotę darczyńców i OBWE).

3.3.4. Działania

3.3.4.1. Kompleksowy program szkoleniowy w zakresie zwalczania nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi przeznaczony dla Państwowej Służby Skarbowej/Państwowej Służby Celnej, zgodny z potrzebami określonymi w ocenie potrzeb.

Działanie obejmie:

— kompleksowy program szkoleniowy w zakresie zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczania tego procederu oparty na dwupoziomowym podejściu przewidującym: a) rozwój i poszerzanie wymaganej wiedzy, wymaganych umiejętności i postaw instruktorów i edukatorów, tj. metodę „szkolić szkoleniowca”, oraz b) rozwój i poszerzanie wiedzy fachowej dotyczącej danego tematu w obszarach niszowych, takich jak naruszanie przepisów celnych, zespoły dysponujące psami przewodnikami, szkolenia w zakresie nowych i zaktualizowanych środków technicznych, technologii i procedur.

3.3.4.2. Program pomocy sprzętowej w zakresie zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczania tego procederu przeznaczony dla Państwowej Służby Skarbowej/Państwowej Służby Celnej, zgodny z potrzebami określonymi w ocenie potrzeb.

Działanie obejmie:

— dostarczanie ograniczonej ilości sprzętu stałego i ruchomego, a także zapewnianie innych rodzajów środków technicznych i technologii, wspierających testowanie, ocenę i wprowadzanie nowych rozwiązań technologicznych i proceduralnych w zakresie wykrywania nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi. Sprzęt zostanie przekazany wybranym strukturom organizacyjnym w ramach głównych działów Państwowej Służby Skarbowej/Państwowej Służby Celnej, organów terytorialnych (skupionych w północnej, północno-zachodniej i zachodniej części Ukrainy) oraz wyspecjalizowanych departamentów. Ponadto działanie to jest płynnie zintegrowane z kompleksowym programem szkoleniowym, tj. tworzy szerszą inicjatywę szkoleniowo-sprzętową (train-and-equip) na potrzeby Państwowej Służby Skarbowej/Państwowej Służby Celnej, oraz

— techniczne wsparcie realizacji programów szkoleń, ich dostosowywania i włączenia do programów regularnych szkoleń.

3.3.4.3. Program wsparcia kynologicznego w zapobieganiu nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczaniu tego procederu przeznaczony dla Państwowej Służby Skarbowej/Państwowej Służby Celnej.

Działanie obejmie:

— organizowanie wymian w celu zaznajomienia odpowiedniej grupy ekspertów Państwowej Służby Skarbowej/Państwowej Służby Celnej i edukatorów z międzynarodowymi doświadczeniami i dobrymi praktykami w zakresie potencjału kynologicznego w zwalczaniu nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz w celu wspierania tworzenia sieci ekspertów,

— przegląd i aktualizację metod szkoleniowych i procedur operacyjnych przy korzystaniu z potencjału kynologicznego w zapobieganiu nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczaniu tego procederu;

— techniczne wsparcie w zakresie szkoleń i mobilnych rozwiązań mających na celu wspieranie operacji z wykorzystaniem psów w zwalczaniu nielegalnego handlu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi.

4. Zarządzanie projektem i wsparcie administracyjne na rzecz realizacji działania

Specjalny personel ds. projektów w Sekretariacie OBWE i w biurze Koordynatora Projektu z ramienia OBWE na Ukrainie będzie koordynować realizację przedmiotowego działania i działań w ramach powiązanych projektów oraz zarządzać tą realizacją, jak określono w sekcji 3. Specjalny personel ds. projektów – zorganizowany w ramach zespołów ds. zarządzania projektami i ds. ich realizacji – będzie nadal wspierał rozwój ram współpracy między ukraińskimi partnerami oraz współpracę i koordynację ze społecznością międzynarodową.

Specjalny personel ds. projektów będzie wykonywać następujące zadania:

— zarządzanie projektami na wszystkich etapach cyklu projektu,

— prowadzenie bieżącej kontroli finansowej projektów,

— zapewnianie fachowej wiedzy technicznej i prawnej, wspieranie zamówień publicznych w ramach projektów,

— nawiązywanie kontaktów i koordynacja z innymi organizacjami i programami międzynarodowymi,

— zapewnianie jakości i prowadzenie kontroli jakości wyników zatwierdzonych projektów,

— wspieranie ukraińskich organów w opracowywaniu nowych środków krajowych mających na celu zwiększenie zdolności i zbiorowych wysiłków na rzecz zapobiegania nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczania tego procederu.

5. Aspekt płci

W celu podniesienia skuteczności polityk w dziedzinie kontroli broni, amunicji i materiałów wybuchowych oraz zapewnienia, aby wdrożenie tych polityk skutkowało zwiększeniem bezpieczeństwa zarówno kobiet, jak i mężczyzn, aspekt płci zostanie włączony do działań wspieranych na mocy niniejszej decyzji i uwzględniony w ramach doradztwa technicznego, wiedzy specjalistycznej, rozwoju produktów opartych na wiedzy i szkoleń.

6. Beneficjenci

Bezpośrednimi beneficjentami przedmiotowego działania będą ukraińskie organy krajowe odpowiedzialne za zapobieganie nielegalnemu handlowi bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz zwalczanie tego procederu. Główne organy krajowe, które zostaną objęte działaniem, to: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, w tym jego służby eksperckie i licencyjne, Krajowa Policja Ukrainy, Państwowa Straż Graniczna oraz Państwowa Służba Skarbowa/Państwowa Służba Celna. Inne upoważnione organy krajowe – takie jak Służba Bezpieczeństwa Ukrainy – będą angażowane w projekt w poszczególnych przypadkach.

Pośrednimi beneficjentami przedmiotowego działania będą mieszkańcy Ukrainy i europejskich państw ościennych, narażeni na ryzyko związane z użyciem nielegalnej broni, amunicji i materiałów wybuchowych w ramach działalności przestępczej, terroryzmu i nadużywania przemocy.

UE i jej państwa członkowskie również będą pośrednimi beneficjentami tego projektu, ponieważ uzyskają od ukraińskich organów informacje zwrotne na temat zidentyfikowanych szlaków nielegalnego handlu bronią.

7. Wyeksponowanie działań Unii

OBWE podejmuje wszystkie odpowiednie działania w celu upublicznienia faktu, że działanie zostało sfinansowane przez Unię. Działania takie będą realizowane zgodnie z podręcznikiem „Informowanie o działaniach zewnętrznych Unii Europejskiej i ich eksponowanie” sporządzonym przez Komisję. OBWE zapewni zatem wyeksponowanie wkładu Unii, stosując odpowiednie logo i działania promocyjne, podkreślając rolę Unii, zapewniając przejrzystość jej działań i podnoszenie świadomości na temat przyczyn przyjęcia niniejszej decyzji oraz powodów wspierania tej decyzji przez Unię, a także rezultatów tego wsparcia. Na materiałach wyprodukowanych w ramach tego projektu w widocznym miejscu zostanie umieszczona flaga Unii Europejskiej zgodnie z unijnymi wytycznymi dotyczącymi prawidłowego wykorzystywania i reprodukcji flagi.

Z uwagi na fakt, że planowane działania znacznie różnią się zakresem i charakterem, zastosowany zostanie zestaw narzędzi promocyjnych obejmujących: tradycyjne media; strony internetowe; media społecznościowe; oraz materiały informacyjne i promocyjne, w tym infografiki, ulotki, biuletyny, komunikaty prasowe i – w stosownych przypadkach – inne materiały. Odpowiednio oznaczone zostaną publikacje, imprezy publiczne, kampanie, wyposażenie i obiekty budowlane nabywane w ramach projektu. Aby dodatkowo zwiększyć oddziaływanie projektu poprzez szerzenie wiedzy na różnych szczeblach krajowej administracji rządowej i wśród społeczeństwa, społeczności międzynarodowej oraz mediów lokalnych i międzynarodowych, każda z grup, do której projekt ma dotrzeć, będzie uzyskiwała informacje we właściwym języku.

8. Czas trwania

W oparciu o doświadczenia z realizacji decyzji (WPZiB) 2017/1424 i z uwzględnieniem szerokiego zakresu przedmiotowego działania, liczby beneficjentów oraz liczby i stopnia skomplikowania planowanych działań, czas realizacji projektu wyznaczono na 36 miesięcy.

9. Wykonawcza jednostka techniczna

Techniczną realizację niniejszej decyzji powierza się centrum zapobiegania konfliktom Sekretariatu OBWE oraz Koordynatorowi Projektu z ramienia OBWE na Ukrainie. OBWE będzie realizować działania na mocy niniejszej decyzji w koordynacji i współpracy z innymi organizacjami i agencjami międzynarodowymi, w szczególności w celu zapewnienia skutecznej synergii i uniknięcia powielania działań.

10. Komitet Sterujący

Komitet Sterujący tego projektu będzie się składał z przedstawicieli Wysokiego Przedstawiciela, delegatury UE w Kijowie oraz jednostki wykonawczej, o której mowa w pkt 6 niniejszego załącznika. Jednostka wykonawcza, wspomagana przez Komitet Sterujący, zapewni realizację projektu w koordynacji z inną powiązaną pomocą UE dla Ukrainy – np. w postaci strategii zintegrowanego zarządzania granicami (wspieranej przez Europejski Instrument Sąsiedztwa Komisji), współpracy regionalnej z Bałkanami Zachodnimi w dziedzinie kontroli BSiL realizowanej przez UNDP/SEESAC (wspieranej decyzjami Rady (WPZiB) 2018/1788 (1) i (WPZiB) 2016/2356 (2)), współpracy organów ścigania UE–UA w dziedzinie handlu bronią (wspieranej przez DG HOME Komisji, Europol i EMPACT w zakresie broni palnej), prac Conflict Armament Research na Ukrainie (wspieranych decyzją Rady (WPZiB) 2017/2283 (3)), misji UE w dziedzinie wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony, czyli EUAM Ukraine i EUBAM Moldova/Ukraine, i ich działań wspierających w zakresie kontroli granicznej oraz prac Międzynarodowej Organizacji do Spraw Migracji (IOM) nad rozbrojeniem, demobilizacją i reintegracją byłych bojowników (przy wsparciu ze strony Komisji w ramach Instrumentu na rzecz Przyczyniania się do Stabilności i Pokoju). Komitet Sterujący będzie regularnie zapraszać przedstawicieli ukraińskich partnerów rządowych. Komitet Sterujący może również zapraszać przedstawicieli podmiotów zaangażowanych w projekty na Ukrainie, które mają podobny lub powiązany cel. Komitet Sterujący będzie regularnie dokonywać przeglądu wdrażania niniejszej decyzji, nie rzadziej niż co sześć miesięcy, w tym przy pomocy środków komunikacji elektronicznej.

11. Sprawozdawczość

Sprawozdania, opisowe, a także finansowe, obejmują całość działania opisanego w odpowiedniej umowie dotyczącej konkretnego wkładu oraz w załączonym do niej budżecie, niezależnie do tego, czy to działanie jest w całości finansowane czy też współfinansowane na mocy decyzji Rady.

(1) Decyzja Rady (WPZiB) 2018/1788 z dnia 19 listopada 2018 r. w sprawie wsparcia Centrum Kontroli Broni Strzeleckiej i Lekkiej dla Europy Wschodniej i Południowo-Wschodniej (SEESAC) w realizacji regionalnego planu działania w sprawie zwalczania nielegalnego handlu bronią na Bałkanach Zachodnich (Dz.U. L 293 z 20.11.2018, s. 11).

(2) Decyzja Rady (WPZiB) 2016/2356 z dnia 19 grudnia 2016 r. wspierająca działania SEESAC w zakresie rozbrojenia i kontroli zbrojeń w Europie Południowo-Wschodniej w ramach strategii UE w zakresie zwalczania nielegalnego gromadzenia broni strzeleckiej i lekkiej i amunicji do tych rodzajów broni oraz handlu nimi (Dz.U. L 348 z 21.12.2016, s. 60).

(3) Decyzja Rady (WPZiB) 2017/2283 z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie wspierania globalnego mechanizmu raportowania w zakresie nielegalnej broni strzeleckiej i lekkiej oraz innej nielegalnej broni konwencjonalnej oraz amunicji w celu zmniejszenia ryzyka nielegalnego handlu nimi („iTrace III”) (Dz.U. L 328 z 12.12.2017, s. 20).