PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 135/1

DECYZJA KOMISJI

z dnia 12 stycznia 2011 r.

w sprawie amortyzacji podatkowej finansowej wartości firmy w związku z nabyciem udziałów w zagranicznych przedsiębiorstwach C 45/07 (ex NN 51/07, ex CP 9/07) wdrożonej przez Hiszpanię

(notyfikowana jako dokument nr C(2010) 9566)

(Jedynie tekst w języku hiszpańskim jest autentyczny)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2011/282/UE)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,

uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),

po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanymi artykułami (1) i uwzględniając otrzymane odpowiedzi,

a także mając na uwadze, co następuje:

I. PROCEDURA

(1) W pytaniach pisemnych skierowanych do Komisji (nr E-4431/05, E-4772/05 i E-5800/06) kilku posłów do PE poinformowało, że Hiszpania wprowadziła specjalny system zapewniający rzekomo nieuczciwą zachętę podatkową dla hiszpańskich przedsiębiorstw, które nabyły znaczne udziały w zagranicznych przedsiębiorstwach, zgodnie z art. 12 ust. 5 hiszpańskiej ustawy o podatku od osób prawnych (Real Decreto Legislativo 4/2004, de 5 de marzo, por el que se aprueba el texto refundido de la Ley del Impuesto sobre Sociedades (2), zwanego dalej „TRLIS”).

(2) W pytaniu pisemnym nr P-5509/06 poseł do Parlamentu Europejskiego David Martin skierował do Komisji skargę dotyczącą wrogiej oferty przejęcia, złożonej przez hiszpańskiego producenta energii Iberdrola, dotyczącej zakupu udziałów przedsiębiorstwa Scottish Power Ltd., brytyjskiego producenta i dystrybutora energii. Według Davida Martina przedsiębiorstwo Iberdrola w nieuczciwy sposób skorzystało z pomocy państwa w postaci zachęty podatkowej w związku z nabyciem udziałów. David Martin zwrócił się do Komisji o zbadanie wszystkich kwestii związanych z konkurencją wynikających z transakcji, którą w dniu 12 stycznia 2007 r. zgłoszono Komisji do zbadania zgodnie z art. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (3) (zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw”). Decyzją z dnia 26 marca 2007 r. (sprawa nr COMP/M.4517 – Iberdrola/Scottishpower, SG-Greffe (2007) D/201696) (4) Komisja podjęła decyzję o niezgłaszaniu sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji i stwierdziła, że jest ona zgodna z rynkiem wewnętrznym na mocy art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw.

(3) Pismami z dnia 15 stycznia 2007 r. i dnia 26 marca 2007 r. Komisja zwróciła się do władz hiszpańskich o przedstawienie informacji umożliwiających ocenę zakresu i skutków art. 12 ust. 5 TRLIS w odniesieniu do ewentualnego uznania go za pomoc państwa oraz pod kątem jego zgodności z rynkiem wewnętrznym.

(4) Pismami z dnia 16 lutego 2007 r. i dnia 4 czerwca 2007 r. władze hiszpańskie udzieliły odpowiedzi na te wnioski.

(5) W faksie z dnia 28 sierpnia 2007 r. Komisja otrzymała skargę od prywatnego przedsiębiorcy, który twierdził, że system wprowadzony art. 12 ust. 5 TRLIS stanowi pomoc państwa i jest niezgodny z rynkiem wewnętrznym. Składający skargę zwrócił się o nieujawnianie jego tożsamości.

(6) Decyzją z dnia 10 października 2007 r. (zwaną dalej „decyzją w sprawie wszczęcia postępowania”) Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (zwanego dalej „TFUE”) (dawnym art. 88 ust. 2 Traktatu WE), w odniesieniu do amortyzacji podatkowej finansowej wartości firmy, o której mowa w art. 12 ust. 5 TRLIS, ponieważ wydaje się ona spełniać warunki uzasadniające uznanie jej za pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Komisja poinformowała Hiszpanię o decyzji w sprawie wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 108 ust. 2 TFUE. Decyzja w sprawie wszczęcia postępowania została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (5) wraz z wezwaniem zainteresowanych stron do składania uwag.

(7) W piśmie z dnia 5 grudnia 2007 r. Komisja otrzymała uwagi Hiszpanii w odniesieniu do decyzji w sprawie wszczęcia postępowania.

(8) W okresie od dnia 18 stycznia do dnia 16 czerwca 2008 r. Komisja otrzymała uwagi dotyczące decyzji w sprawie wszczęcia postępowania od 32 stron trzecich. Strony trzecie, które nie wniosły o nieujawnianie tożsamości, zostały wymienione w załączniku I do niniejszej decyzji.

(9) Pismami z dnia 9 kwietnia 2008 r., dnia 15 maja 2008 r. i dnia 22 maja 2008 r. oraz dnia 27 marca 2009 r. Komisja przekazała wspomniane wyżej uwagi władzom hiszpańskim, aby mogły się do nich ustosunkować. Pismami z dnia 30 czerwca 2008 r. i dnia 22 kwietnia 2009 r. władze hiszpańskie przedstawiły swoje komentarze w sprawie uwag stron trzecich.

(10) W dniach 18 lutego 2008 r., 12 maja 2009 r. i 8 czerwca 2009 r. odbyły się spotkania techniczne władz hiszpańskich i przedstawicieli Komisji, w celu wyjaśnienia między innymi określonych aspektów stosowania przedmiotowego systemu oraz wykładni przepisów prawa hiszpańskiego mających zastosowanie przy rozpatrywaniu tej sprawy.

(11) W dniu 7 kwietnia 2008 r. odbyło się spotkanie przedstawicieli Komisji z przedstawicielami Banco de Santander SA; w dniu 16 kwietnia 2008 r. odbyło się spotkanie przedstawicieli Komisji z przedstawicielami kancelarii prawnej J&A Garrigues S.L. reprezentującej różne zainteresowane strony trzecie; w dniu 2 lipca 2008 r. przedstawiciele Komisji spotkali się z przedstawicielami Altadis SA; zaś w dniu 12 lutego 2009 r. – z przedstawicielami Telefónica SA.

(12) W dniu 14 lipca 2008 r. władze hiszpańskie przekazały dodatkowe informacje dotyczące kwestionowanego środka, w tym dane pochodzące z deklaracji podatkowych za 2006 r., umożliwiające przegląd podatników korzystających z kwestionowanego środka.

(13) W wiadomości e-mail: z dnia 16 czerwca 2009 r. władze hiszpańskie dostarczyły dodatkowe informacje i argumentowały, że hiszpańskie przedsiębiorstwa nadal doświadczają szeregu przeszkód w zakresie połączeń transgranicznych w Unii Europejskiej.

(14) W dniu 28 października 2009 r. Komisja przyjęła negatywną decyzję (6) z żądaniem zwrotu pomocy przyznanej beneficjentom na podstawie kwestionowanego przepisu przy dokonywaniu wewnątrzunijnego nabycia udziałów (zwaną dalej „poprzednią decyzją”). Jak wskazano w pkt 119 tej decyzji, Komisja utrzymała postępowanie wszczęte decyzją w sprawie wszczęcia postępowania, otwarte dla przypadków pozaunijnego nabycia udziałów, ponieważ władze hiszpańskie przedstawiły nowe informacje szczegółowe dotyczące przeszkód w połączeniach transgranicznych poza UE.

(15) W dniach 12, 16 i 20 listopada 2009 r. władze hiszpańskie przedstawiły zestawienie informacji dotyczących bezpośredniej inwestycji hiszpańskich przedsiębiorstw w krajach nienależących do UE.

(16) W dniu 16 grudnia 2009 r. Komisja zwróciła się do władz hiszpańskich o udzielenie informacji dotyczących transakcji w krajach nienależących do UE, które uznała za konieczne w celu dokonania oceny elementu pomocy państwa w systemie w sposób proponowany przez władze hiszpańskie.

(17) Pismem z dnia 3 stycznia 2010 r. władze hiszpańskie przedstawiły szczegółowe informacje dotyczące 15 krajów nienależących do UE, w których ulokowano zdecydowaną większość (około 70 %) hiszpańskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Ściślej rzecz biorąc, władze hiszpańskie przedstawiły dwa sprawozdania sporządzone przez kancelarię prawną Garrigues oraz przez KPMG, zawierające analizę domniemanych przeszkód podatkowych i prawnych w tych państwach trzecich.

(18) Pismem z dnia 27 stycznia 2010 r. Komisja otrzymała uwagi Banesto, członka Santander Group.

(19) W wiadomości e-mail: z dnia 3 marca 2010 r. władze hiszpańskie odpowiedziały na pytanie techniczne skierowane do nich dnia 26 lutego 2010 r.

(20) Pismem z dnia 9 lipca 2010 r. Komisja otrzymała uwagi Banco Santander.

(21) Pismem z dnia 25 listopada 2010 r. Komisja otrzymała uwagi spółki Telefónica.

(22) W dniach 27 listopada 2009 r., 16 czerwca 2010 r. i 29 czerwca 2010 r. odbyły się spotkania techniczne Komisji i władz hiszpańskich.

II. SZCZEGÓŁOWY OPIS KWESTIONOWANEGO ŚRODKA

(23) Przedmiotowy środek przewiduje amortyzację podatkową finansowej wartości firmy w związku z nabyciem znacznych udziałów w zagranicznej spółce nabywanej.

(24) Środek (zwany dalej „kwestionowanym środkiem”) jest regulowany art. 12 ust. 5 TRLIS. Ściślej rzecz biorąc, na mocy art. 2 ust. 5 ustawy 24/2001 z dnia 27 grudnia 2001 r. dokonano zmian w hiszpańskiej ustawie o podatku od osób prawnych 43/1995 z dnia 27 grudnia 1995 r., dodając art. 12 ust. 5. Królewski dekret z mocą ustawy 4/2004 z dnia 5 marca 2004 r. ustanawia wersję skonsolidowaną hiszpańskiej ustawy o podatku od osób prawnych.

(25) Komisja ma świadomość, że hiszpańskie przepisy uległy zmianie od czasu decyzji w sprawie wszczęcia postępowania (7). Komisja uważa jednak, że te ostatnie poprawki nie mogą zmienić wątpliwości wyrażonych w decyzji w sprawie wszczęcia postępowania. Aby zachować spójność, Komisja będzie odnosić się w niniejszej decyzji do numeracji hiszpańskich przepisów zgodnie z decyzją w sprawie wszczęcia postępowania, nawet jeżeli numeracja ta mogła ulec zmianie. Wyraźnie wskaże również wszelkie nowe przepisy.

(26) Artykuł 12 ust. 5 TRLIS zawarty w art. 12 TRILS zatytułowanym „Korekty wartości: utrata wartości aktywów”, wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2002 r. Zasadniczo przepis ten stanowi, że przedsiębiorstwo, będące podatnikiem w Hiszpanii, może z podlegających opodatkowaniu dochodów odliczyć finansową wartość firmy w związku z nabyciem udziałów zagranicznego przedsiębiorstwa w wysokości co najmniej 5 % w rocznych ratach przez okres co najmniej 20 lat od ich nabycia.

(27) Wartość firmy jest rozumiana jako wartość ogólnie poważanej nazwy firmy, dobrych stosunków z klientami, kwalifikacji pracowników i innych podobnych czynników, które w przyszłości mają przekładać się na większe niż widoczne zyski. Zgodnie z hiszpańskimi zasadami rachunkowości (8) cena nabycia przedsiębiorstwa stanowiąca nadwyżkę w stosunku do wartości rynkowej aktywów przedsiębiorstwa określana jest mianem „wartości firmy” i powinna być zaksięgowana jako oddzielne wartości niematerialne i prawne bezzwłocznie po przejęciu kontroli nad spółką nabywaną przez nabywające przedsiębiorstwo (9).

(28) Zgodnie z hiszpańskimi zasadami podatkowymi, z wyjątkiem kwestionowanego środka, wartość firmy może być amortyzowana jedynie w następstwie połączenia jednostek gospodarczych na skutek nabycia lub wniesienia aktywów niezależnych jednostek gospodarczych bądź w następstwie operacji połączenia lub rozłączenia.

(29) „Finansowa wartość firmy” stosowana w hiszpańskim systemie podatkowym to wartość, która zostałaby zaksięgowana w przypadku połączenia przedsiębiorstwa posiadającego udziały ze spółką nabywaną. Pojęcie finansowej wartości firmy na mocy art. 12 ust. 5 TRLIS wprowadza zatem do dziedziny nabywania udziałów pojęcie, które jest zazwyczaj używane w przypadku przenoszenia aktywów lub w przypadku transakcji połączenia jednostek gospodarczych. Zgodnie z art. 12 ust. 5 TRLIS finansową wartość firmy ustala się, odejmując wartość rynkową aktywów materialnych oraz wartości niematerialnych i prawnych nabytego przedsiębiorstwa od ceny nabycia udziałów.

(30) Artykuł 12 ust. 5 TRLIS stanowi, że amortyzacja finansowej wartości firmy jest uzależniona od spełnienia następujących wymogów określonych poprzez odniesienie do art. 21 TRLIS: a) udziały bezpośrednie lub pośrednie hiszpańskiego przedsiębiorstwa nabywającego w zagranicznym przedsiębiorstwie muszą wynosić co najmniej 5 % i muszą być własnością przez nieprzerwany okres co najmniej jednego roku (10); b) zagraniczne przedsiębiorstwo musi podlegać podatkowi podobnemu do podatku stosowanego w Hiszpanii. Powyższy warunek uznaje się za spełniony, jeżeli kraj, w którym spółka nabywana ma siedzibę, podpisał z Hiszpanią konwencję podatkową w celu uniknięcia podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania (11), zawierające klauzulę dotyczącą wymiany informacji; c) dochód zagranicznego przedsiębiorstwa musi pochodzić przede wszystkim z działalności handlowej prowadzonej za granicą lub stanowić dochód, który może być uznany za taki. Powyższy warunek zostaje spełniony, jeżeli co najmniej 85 % dochodu spółki nabywanej: (i) nie jest uwzględnione w podstawie opodatkowania na mocy hiszpańskich przepisów dotyczących międzynarodowej przejrzystości podatkowej i jest opodatkowane jako zyski osiągnięte w Hiszpanii (12). Uznaje się, że dochody spełniają te wymogi, w szczególności gdy pochodzą z następujących rodzajów działalności: — handlu hurtowego, gdy towary są udostępniane nabywcom w kraju lub na terytorium, gdzie spółka nabywana ma swoją siedzibę, bądź w dowolnym kraju lub na dowolnym terytorium poza Hiszpanią, — usług świadczonych na rzecz klientów, którzy nie mają rezydencji podatkowej w Hiszpanii, — usług finansowych świadczonych na rzecz klientów, którzy nie mają rezydencji podatkowej w Hiszpanii, — usług ubezpieczeniowych związanych z ryzykiem, które nie jest zlokalizowane w Hiszpanii; (ii) stanowi dochód z tytułu dywidend, o ile są spełnione warunki dotyczące charakteru dochodu z tytułu posiadania udziałów, o których mowa w art. 21 ust. 1 lit. a), oraz poziomu bezpośrednich i pośrednich udziałów hiszpańskiego przedsiębiorstwa [art. 21 ust. 1 lit. c) pkt 2 TRLIS] (13).

(31) Oprócz kwestionowanego środka warto przedstawić w skrócie następujące przepisy TRLIS, do których niniejsza decyzja będzie się odnosić: — w art. 11 ust. 4 TRLIS (14) (art. 11 jest zatytułowany „Korekty wartości: amortyzacja” i znajduje się w rozdziale IV TRLIS, który określa podstawę opodatkowania) przewidziano co najmniej 20-letni okres amortyzacji wartości firmy, wynikającej z nabycia aktywów, na następujących warunkach: (i) wartość firmy wynika z odpłatnego nabycia aktywów; (ii) sprzedający nie jest powiązany z przedsiębiorstwem nabywającym. Zmiany tego przepisu wprowadzone po decyzji w sprawie wszczęcia postępowania ustawą 16/2007 z dnia 4 lipca 2007 r. zawierały doprecyzowanie, że jeżeli warunek (ii) nie zostanie spełniony, zapłacona cena, którą wykorzystano do obliczenia wartości firmy, będzie ceną za nabyte udziały zapłaconą przez powiązane przedsiębiorstwo niepowiązanemu sprzedającemu, a ponadto wymóg, aby (iii) ograniczoną rezerwę ustalono na kwotę co najmniej równą kwocie odliczonej na mocy art. 12 ust. 5 TRLIS, — w artykule 12 ust. 3 TRLIS, który znajduje się w rozdziale IV TRLIS, zezwolono na częściowe odliczenie z tytułu amortyzacji udziałów krajowych i zagranicznych, które nie są notowane na rynku wtórnym, do wysokości różnicy między teoretyczną wartością księgową na początku i na końcu roku podatkowego. Kwestionowany środek może być stosowany w powiązaniu z powyższym artykułem TRLIS (15), — artykuł 89 ust. 3 TRLIS (art. 89 jest zatytułowany „Udziały w kapitale podmiotu przenoszącego i podmiotu nabywającego”) znajduje się w tytule VII rozdział VIII zatytułowanym „Specjalny system łączenia, podziału, przenoszenia aktywów i wymiany udziałów i przeniesienia siedziby spółki europejskiej lub spółdzielni europejskiej z jednego państwa członkowskiego Unii Europejskiej do innego”. W art. 89 ust. 3 TRLIS przewidziano amortyzację wartości firmy wynikającą z restrukturyzacji przedsiębiorstwa. Na mocy tego przepisu należy spełnić następujące warunki, aby art. 11 ust. 4 TRLIS miał zastosowanie do wartości firmy wynikającej z połączenia jednostek gospodarczych: (i) posiadanie co najmniej 5 % udziałów w spółce nabywanej przed połączeniem jednostek gospodarczych; (ii) należy dowieść, że wartość firmy została opodatkowana i naliczona sprzedającemu; (iii) sprzedający nie jest powiązany z nabywcą. Jeżeli warunek (iii) nie zostanie spełniony, kwota odliczenia musi odpowiadać nieodwracalnej amortyzacji wartości niematerialnych i prawnych, — artykuł art. 21 TRLIS zatytułowany „Zwolnienie w celu uniknięcia międzynarodowego podwójnego opodatkowania dywidend oraz dochodów z zagranicznych źródeł wynikających z przeniesienia papierów wartościowych stanowiących udział podmiotów, których siedziba nie mieści się w Hiszpanii” znajduje się w tytule IV TRLIS. W art. 21 określono warunki zwolnienia z podatku dywidend lub dochodu podmiotów, których siedziba nie znajduje się w Hiszpanii, w przypadku gdy uzyskuje je przedsiębiorstwo mające rezydencję podatkową w Hiszpanii, — artykuł 22 TRLIS zatytułowany „Zwolnienie określonych dochodów uzyskanych za granicą za pośrednictwem stałego zakładu” znajduje się w rozdziale IV TRLIS. W art. 22 TRLIS ustanowiono warunki, na podstawie których dochody generowane za granicą przez stały zakład poza Hiszpanią są zwolnione z podatku.

(32) Do celów niniejszej decyzji: — „przeniesienie aktywów” oznacza operację, za pomocą której przedsiębiorstwo, które nie zostało rozwiązane, przenosi wszystkie lub jedną bądź więcej gałęzi swojej działalności do innego przedsiębiorstwa, — „połączenie jednostek gospodarczych” oznacza operację, za pomocą której jedno lub więcej przedsiębiorstw, które zostały rozwiązane, ale nie zlikwidowane, przenosi wszystkie swoje aktywa i zobowiązania na inne istniejące przedsiębiorstwo lub na przedsiębiorstwo, które zostaje utworzone w zamian za przekazanie udziałowcom papierów wartościowych stanowiących kapitał tego drugiego przedsiębiorstwa, — „nabycie udziałów” oznacza operację, za pomocą której jedno przedsiębiorstwo nabywa udziały w kapitale innego przedsiębiorstwa bez uzyskania większości lub kontroli praw do głosowania w spółce nabywanej, — „spółka nabywana” oznacza spółkę nieposiadającą siedziby w Hiszpanii, której dochody spełniają warunki określone w pkt 30 lit. c) i w której przedsiębiorstwo mające siedzibę w Hiszpanii nabyło udziały, — „wewnątrzunijne nabycie udziałów” oznacza nabycie udziałów, które spełnia wszystkie odpowiednie warunki art. 12 ust. 5 TRLIS, w spółce nabywanej, utworzonej zgodnie z prawem państwa członkowskiego i posiadającej zarejestrowaną siedzibę, centralny zarząd lub główne miejsce prowadzenia działalności w Unii, — „pozaunijne nabycie udziałów” oznacza nabycie udziałów, które spełnia wszystkie odpowiednie warunki art. 12 ust. 5 TRLIS, w spółce nabywanej, która nie została utworzona zgodnie z prawem państwa członkowskiego ani nie ma zarejestrowanej siedziby, centralnego zarządu lub głównego miejsca prowadzenia działalności w Unii.

III. PODSTAWY WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA

(33) W decyzji w sprawie wszczęcia postępowania Komisja wszczęła w odniesieniu do kwestionowanego środka formalne postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 108 ust. 2 TFUE (dawnym art. 88 ust. 2 Traktatu WE), ponieważ wydawało się, że spełnia on wszystkie warunki uzasadniające uznanie go za pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Komisja ma również wątpliwości, czy kwestionowany środek można uznać za zgodny z rynkiem wewnętrznym, ponieważ wydaje się, że żaden z wyjątków przewidzianych w art. 107 ust. 2 i 3 nie ma zastosowania.

(34) Komisja uznała, że kwestionowany środek odbiega od zwyczajowego zakresu hiszpańskich przepisów w zakresie podatku od osób prawnych, które stanowią referencyjny system podatkowy. Komisja uważa również, że amortyzacja podatkowa finansowej wartości firmy w wyniku nabycia 5 % udziałów w zagranicznej spółce nabywanej wydaje się stanowić zachętę o wyjątkowym charakterze.

(35) Komisja zauważyła, że amortyzacja podatkowa ma zastosowanie jedynie do szczególnej kategorii przedsiębiorstw, to jest przedsiębiorstw, które nabywają udziały w wysokości co najmniej 5 % w kapitale zakładowym spółki nabywanej, i jedynie w odniesieniu do zagranicznych spółek nabywanych, pod warunkiem że spełniono kryteria, o których mowa w art. 21 ust. 1 TRLIS. Komisja podkreśliła również, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej obniżka podatków faworyzująca jedynie wywóz produktów krajowych stanowi pomoc państwa (16). Wydaje się zatem, że kwestionowany środek ma charakter selektywny.

(36) W tym kontekście Komisja uznała również, że selektywna korzyść nie wydaje się być uzasadniona wewnętrznym charakterem systemu podatkowego. Stwierdziła w szczególności, że rozróżnienie wprowadzone przez kwestionowany środek, które odbiega od ogólnych zasad hiszpańskiego systemu rachunkowości i systemu podatkowego, nie może być uzasadnione przyczynami związanymi z technicznymi aspektami systemu podatkowego. W istocie wartość firmy można odliczyć jedynie w przypadku połączenia jednostek gospodarczych lub przeniesienia aktywów, z wyjątkiem przypadków przewidzianych w przepisach regulujących kwestionowany środek. Komisja uznała również, że kwestionowany środek jest nieproporcjonalny w zakresie, w jakim powołuje się na dążenie do osiągnięcia celów neutralności przyświecających systemowi hiszpańskiemu, ponieważ ogranicza się wyłącznie do przypadków nabycia znacznych udziałów w zagranicznych przedsiębiorstwach.

(37) Ponadto Komisja uznała, że kwestionowany środek wiąże się z wykorzystaniem zasobów państwowych, ponieważ hiszpański skarb rezygnuje z dochodów podatkowych. Kwestionowany środek może także zakłócać konkurencję na europejskim rynku nabywania udziałów w przedsiębiorstwach, gdyż zapewnia selektywną korzyść ekonomiczną przedsiębiorstwom hiszpańskim nabywającym znaczne udziały w zagranicznych przedsiębiorstwach. Komisja nie znalazła również żadnych podstaw, aby uznać kwestionowany środek za zgodny z rynkiem wewnętrznym.

(38) Komisja stwierdziła zatem, że kwestionowany środek może stanowić niezgodną ze wspólnym rynkiem pomoc państwa. Gdyby tak było w rzeczywistości, należałoby odzyskać pomoc państwa zgodnie z art. 14 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu. Komisja wezwała zatem władze hiszpańskie i zainteresowane strony do zgłaszania uwag w sprawie możliwych uzasadnionych oczekiwań lub wszelkich innych ogólnych zasad prawa Unii, które umożliwiłyby Komisji wyjątkowo odstąpić od odzyskania pomocy zgodnie z art. 14 ust. 1 zdanie drugie wspomnianego wyżej rozporządzenia Rady.

IV. PIERWSZA CZĘŚCIOWA NEGATYWNA DECYZJA

(39) W poprzedniej decyzji Komisja stwierdziła, że art. 12 ust. 5 TRLIS stanowi program pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, jeżeli ma zastosowanie do wewnątrzunijnego nabycia udziałów.

(40) Komisja stwierdziła również, że ponieważ kwestionowany środek wdrożono z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE, stanowi on program pomocy niezgodny z prawem w zakresie, w jakim ma zastosowanie do wewnątrzunijnego nabycia udziałów.

(41) W świetle nowych informacji, które władze hiszpańskie przekazały w odniesieniu do przeszkód w pozaunijnych połączeniach transgranicznych, Komisja utrzymała postępowanie wszczęte decyzją w sprawie wszczęcia postępowania z dnia 10 października 2007 r. otwarte dla przypadków pozaunijnego nabycia udziałów.

V. UWAGI WŁADZ HISZPAŃSKICH I ZAINTERESOWANYCH STRON TRZECICH

(42) Komisja otrzymała uwagi od władz hiszpańskich (17) i od 32 zainteresowanych stron trzecich (18), z których osiem to stowarzyszenia.

(43) Podsumowując, władze hiszpańskie uważają, że art. 12 ust. 5 TRLIS stanowi środek ogólny a nie wyjątek od hiszpańskiego systemu podatkowego, ponieważ powyższy przepis umożliwia amortyzację wartości niematerialnych i prawnych mającą zastosowanie do wszystkich podatników, którzy nabyli znaczne udziały w zagranicznym przedsiębiorstwie. W świetle praktyki Komisji i odpowiedniego orzecznictwa władze hiszpańskie stwierdziły, że zakwestionowanych środków nie można uznać za pomoc państwa w rozumieniu art. 107 TFUE. Dodatkowo władze hiszpańskie uważają, że odmienny wniosek byłby sprzeczny z zasadą pewności prawa. Władze hiszpańskie kwestionują również kompetencje Komisji do podważenia przedmiotowego środka ogólnego, ponieważ w ich opinii Komisja nie może wykorzystywać zasad pomocy państwa jako podstawy do harmonizacji kwestii podatkowych.

(44) W ujęciu ogólnym 30 zainteresowanych stron trzecich (zwanych dalej „30 zainteresowanymi stronami”) popiera opinię władz hiszpańskich, natomiast dwie pozostałe strony trzecie (zwane dalej „dwoma stronami”) uważają, że art. 12 ust. 5 TRLIS stanowi niezgodny z prawem i z rynkiem wewnętrznym środek pomocy państwa. Z tego względu argumenty 30 zainteresowanych stron zostaną przedstawione wraz ze stanowiskiem władz hiszpańskich, natomiast argumenty dwóch stron zostaną opisane oddzielnie.

A. Uwagi władz hiszpańskich i 30 zainteresowanych stron

(45) Na wstępie władze hiszpańskie podkreśliły, że podatki bezpośrednie podlegają kompetencji państw członkowskich. Zatem działanie Komisji w tej dziedzinie powinno być zgodne z zasadą pomocniczości, o której mowa w art. 5 Traktatu WE (obecnie zasadniczo zastąpionym art. 5 TFUE). Ponadto władze hiszpańskie przypomniały, że art. 3 Traktatu WE (obecnie zasadniczo zastąpiony art. 3–6 TFUE) i art. 58 ust. 1 lit. a) Traktatu WE (obecnie zasadniczo zastąpiony art. 65 TFUE) umożliwiają państwom członkowskich wprowadzenie odmiennych systemów podatkowych według lokalizacji inwestycji lub rezydencji podatkowej podatnika, przy czym nie jest to uznawane za ograniczenie swobodnego przepływu kapitału.

(46) Trzydzieści zainteresowanych stron trzecich utrzymuje również, że negatywna decyzja Komisji będzie stanowić naruszenie ustanowionej w TFUE zasady krajowej autonomii podatkowej oraz art. 56 Traktatu WE (obecnie zastąpionego art. 63 TFUE), zawierającego zakaz ograniczania swobodnego przepływu kapitału.

A.1. Kwestionowany środek nie stanowi pomocy państwa

(47) Władze hiszpańskie i 30 zainteresowanych stron uważają, że kwestionowany środek nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, ponieważ: (i) nie przyznaje korzyści ekonomicznej; (ii) nie faworyzuje niektórych przedsiębiorstw i (iii) nie zakłóca konkurencji między państwami członkowskimi ani jej nie zagraża. Uważają oni, że zgodnie z logiką hiszpańskiego systemu podatkowego kwestionowany środek należy uznać za środek ogólny, mający zastosowanie w sposób niedyskryminujący do wszystkich rodzajów przedsiębiorstw i działalności.

A.1.1. Kwestionowany środek nie przyznaje korzyści ekonomicznej

(48) Wbrew stanowisku Komisji wyrażonemu w decyzji w sprawie wszczęcia postępowania art. 12 ust. 5 TRLIS nie stanowi wyjątku od hiszpańskiego systemu podatków od osób prawnych, ponieważ: (i) hiszpański system rachunkowości nie stanowi odpowiedniego punktu odniesienia, który byłby podstawą dla uzasadnienia występowania wyjątku od systemu podatkowego oraz (ii) nawet jeżeli tak by było, charakterystyka finansowej wartości firmy jako aktywów podlegających amortyzacji w czasie była – w ujęciu historycznym – ogólną właściwością hiszpańskiego systemu rachunkowości i podatków od osób prawnych.

(49) Po pierwsze, ze względu na brak harmonizacji zasad rachunkowości, wynik księgowy nie może służyć jako punkt odniesienia do stwierdzania wyjątkowego charakteru kwestionowanego środka. W Hiszpanii podstawę opodatkowania rzeczywiście oblicza się na podstawie wyniku księgowego skorygowanego zgodnie z zasadami podatkowymi. Zdaniem Hiszpanii w przedmiotowym przypadku uwagi dotyczące rachunkowości nie mogą zatem służyć jako punkt odniesienia dla środka podatkowego.

(50) Po drugie, za niesłuszną należy uznać opinię, zgodnie z którą amortyzacja wartości firmy nie jest zgodna z logiką hiszpańskiego systemu rachunkowości, ponieważ zarówno wartość firmy (19), jak i finansowa wartość firmy (20) mogą być amortyzowane przez okres do 20 lat. Te empiryczne zasady odzwierciedlają utratę wartości podstawowych aktywów, materialnych i niematerialnych. Zatem art. 12 ust. 5 TRLIS nie stanowiłby wyjątku, ponieważ nie odbiega od zasad dotyczących amortyzacji wartości firmy obowiązujących w hiszpańskim systemie rachunkowości i systemie podatkowym.

(51) Po trzecie władze hiszpańskie wskazują, że kwestionowany środek nie stanowi prawdziwej korzyści ekonomicznej, ponieważ w przypadku sprzedaży nabytych udziałów odliczona kwota jest zwracana w formie podatku od zysku kapitałowego, co stawia podatnika w takiej samej sytuacji jak ta, w której nie zastosowano art. 12 ust. 5 TRLIS.

(52) Po czwarte, Komisja niesłusznie powołała się na art. 11 ust. 4 i art. 89 ust. 3 TRLIS, aby stwierdzić istnienie korzyści. W decyzji w sprawie wszczęcia postępowania Komisja stwierdza, że w celu skorzystania z art. 12 ust. 5 TRLIS nie jest konieczne ani połączenie jednostek gospodarczych, ani przejęcie spółki nabywanej. Powyższe stwierdzenie odzwierciedla brak zrozumienia odnośnie do hiszpańskiego systemu podatkowego, ponieważ te dwa artykuły nie uniemożliwiają grupie przedsiębiorstw, które wspólnie przejmują kontrolę nad spółką nabywaną, odliczenia odpowiedniego ułamka wartości firmy wynikającego z tej operacji. Dlatego też stosowanie tych dwóch artykułów nie wiąże się z wymogiem indywidualnego kontrolowania spółki nabywanej w celu skorzystania z kwestionowanego środka. W tym kontekście za niestosowne należałoby uznać twierdzenie, że w odniesieniu do kontrolnej pozycji beneficjentów art. 12 ust. 5 TRLIS oferuje bardziej korzystne warunki niż art. 11 ust. 4 lub art. 89 ust. 3 TRLIS. Należy również zauważyć, że kryterium 5 % udziałów jest spójne z warunkami ustanowionymi w art. 89 ust. 3 TRLIS, a także wytycznymi i praktyką Komisji (21).

(53) Władze hiszpańskie wskazują, że Komisja niesłusznie powołała się również na art. 12 ust. 3 TRLIS w celu stwierdzenia domniemanej korzyści na mocy art. 12 ust. 5 TRLIS: art. 12 ust. 3 ma zastosowanie do sytuacji amortyzacji w przypadku obiektywnej straty odnotowanej przez spółkę nabywaną, natomiast art. 12 ust. 5 TRLIS uzupełnia ten przepis i odzwierciedla utratę wartości wynikającą z amortyzacji finansowej wartości firmy.

(54) Po piąte, w obwieszczeniu Komisji w sprawie stosowania reguł pomocy publicznej do środków związanych z bezpośrednim opodatkowaniem działalności gospodarczej (22) (zwanym dalej „obwieszczeniem Komisji”) wyraźnie stwierdzono, że zasady amortyzacji nie oznaczają pomocy państwa. Ponieważ obecny współczynnik amortyzacji finansowej wartości firmy w okresie co najmniej 20 lat jest taki sam jak współczynnik amortyzacji wartości firmy, powyższa zasada nie stanowi odstępstwa od ogólnego systemu podatkowego.

(55) Trzydzieści zainteresowanych stron uważa również, że jeżeli kwestionowany środek stanowiłby korzyść, końcowymi beneficjentami byliby udziałowcy spółki nabywanej, ponieważ otrzymaliby cenę zapłaconą przez przedsiębiorstwo nabywające korzystające z kwestionowanego środka.

A.1.2. Kwestionowany środek nie faworyzuje niektórych przedsiębiorstw ani produkcji niektórych towarów

(56) Po pierwsze, Hiszpania utrzymuje, że art. 12 ust. 5 TRLIS jest środkiem ogólnym, ponieważ jest on dostępny dla każdego przedsiębiorstwa hiszpańskiego bez względu na rodzaj działalności, sektor, wielkość, formę lub inne cechy. Jedynym warunkiem skorzystania z kwestionowanego środka jest posiadanie przez podatnika rezydencji podatkowej w Hiszpanii. Fakt, że nie wszyscy podatnicy korzystają z przedmiotowego środka, nie nadaje mu charakteru selektywnego. Artykuł 12 ust. 5 TRLIS nie jest zatem ani de facto, ani de iure selektywny w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. W związku z tym pismem z dnia 14 lipca 2008 r. (23) władze hiszpańskie dostarczyły dane pochodzące z hiszpańskich deklaracji podatkowych za 2006 r., z których wynika, że z kwestionowanego środka skorzystały wszystkie rodzaje przedsiębiorstw (MŚP i duże przedsiębiorstwa), a także przedsiębiorstwa prowadzące działalność w różnych sektorach gospodarczych. Władze hiszpańskie podkreślają również, że w niedawnym wyroku (24) Sąd stwierdził, iż ograniczona liczba beneficjentów sama w sobie nie stanowi dostatecznego argumentu pozwalającego stwierdzić selektywność środka, ponieważ grupa ta może rzeczywiście reprezentować wszystkie przedsiębiorstwa znajdujące się w podobnej sytuacji prawnej i faktycznej. Władze hiszpańskie zaznaczyły w szczególności, że kwestionowany środek jest podobny do niedawnego przypadku (25), który Komisja uznała za środek ogólny, i w związku z tym wnioskują o takie samo traktowanie.

(57) Po drugie, według władz hiszpańskich oraz 30 zainteresowanych stron, w decyzji w sprawie wszczęcia postępowania Komisja pomyliła pojęcie selektywności z obiektywnymi warunkami stosowania kwestionowanego środka, które odnoszą się jedynie do niektórych transakcji (tj. nabywania udziałów w zagranicznej spółce nabywanej). Komisja utrzymuje w istocie, że art. 12 ust. 5 TRLIS jest selektywny, ponieważ podobne inwestycje w hiszpańskie przedsiębiorstwa nie są traktowane w ten sam sposób. Komisja nie zauważyła jednak, że kryterium selektywności nie wynika z faktu, iż beneficjentem kwestionowanego środka jest grupa przedsiębiorstw lub międzynarodowe przedsiębiorstwo, które mają udziały w spółce nabywanej. Sam fakt, że środek przynosi korzyść jedynie przedsiębiorstwom, które spełniają obiektywne kryterium ustanowione w kwestionowanym środku, nie czyni go selektywnym. Kryterium selektywności określa, czy beneficjent kwestionowanego środka jest przedmiotem subiektywnych ograniczeń. Kryterium selektywności określone do celów tego postępowania nie jest spójne z wcześniejszą praktyką Komisji oraz zbyt nieprecyzyjne i szerokie. Rozwinięcie tego kryterium może prowadzić do błędnego wniosku, że większość wydatków podlegających odliczeniu od podatku wchodzi w zakres art. 107 ust. 1 TFUE.

(58) Władze hiszpańskie dodają, że fakt ograniczenia amortyzacji finansowej wartości firmy do amortyzacji wynikającej z nabycia znacznych udziałów w spółce nabywanej nie jest dostateczną przesłanką do odebrania kwestionowanemu środkowi ogólnego charakteru, ponieważ ma on w sposób niedyskryminujący zastosowanie do wszystkich przedsiębiorstw mających rezydencję podatkową w Hiszpanii bez dodatkowych wymogów. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości (26) środek, który bez wyjątku przynosi korzyść wszystkim przedsiębiorstwom na terytorium kraju, nie może zatem stanowić pomocy państwa.

(59) Po trzecie, próg 5 % nie wyznacza minimalnej kwoty, którą należy zainwestować, a zatem kwestionowany środek nie jest korzystny jedynie dla dużych przedsiębiorstw. Fakt, że sprzedający nie ma obowiązku uiszczania opłat z tytułu zysków kapitałowych, aby kwestionowany środek miał zastosowanie, władze hiszpańskie uznają za bez znaczenia, ponieważ kontrola dochodu uzyskanego za granicą przez sprzedającego, który nie ma obowiązku odprowadzania podatku w Hiszpanii, nie leży w zakresie ich kompetencji. Ograniczenie zakresu środka – z powodu technicznych kwestii podatkowych – do nabycia udziałów w spółkach nabywanych jest również spójne z sytuacją wynikającą z wdrożenia różnych dyrektyw wspólnotowych.

(60) Po czwarte, wprowadzenie kwestionowanego środka jest uzasadnione zasadą neutralności, na której opierają się wszystkie hiszpańskie przepisy dotyczące podatków. Wspomniana zasada oznacza, że traktowanie pod względem podatkowym inwestycji powinno być neutralne, niezależnie od stosowanych instrumentów, czy to przeniesienia aktywów, połączenia jednostek gospodarczych, czy też nabycia udziałów. Amortyzacja podatkowa inwestycji powinna być zatem identyczna niezależnie od instrumentu zastosowanego do przeprowadzenia określonego nabycia. W szerszej perspektywie ostatecznym celem kwestionowanego środka jest zapewnienie swobodnego przepływu kapitału, dzięki unikaniu dyskryminacji pod względem podatkowym transakcji dotyczących spółek nabywanych (zagranicznych) w stosunku do transakcji o charakterze krajowym. Ponieważ nabycie znacznych udziałów w przedsiębiorstwach z siedzibą w Hiszpanii może prowadzić do połączenia jednostek gospodarczych między przedsiębiorstwami nabywającymi a przedsiębiorstwami nabywanymi bez barier prawnych lub podatkowych, wartość firmy, która do celów podatkowych wynika z połączenia jednostek gospodarczych, może podlegać amortyzacji (27). Nie dotyczy to jednak wartości firmy wynikającej z operacji transgranicznych, ponieważ brak jest pełnej harmonizacji na szczeblu wspólnotowym lub – co gorsza – ponieważ nie ma harmonizacji poza Unią Europejską.

(61) Ponadto w trakcie postępowania władze hiszpańskie oraz niektóre z 30 zainteresowanych stron przedstawiły bardzo szczegółowy opis przeszkód prawnych występujących w przepisach 15 państw trzecich. Informacje techniczne zawarte w uwagach przedstawionych przez władze hiszpańskie oraz 30 zainteresowanych stron podsumowano w załącznikach II i III do niniejszej decyzji (zwanych dalej „sprawozdaniami”). Opisy te należy interpretować szerzej w kontekście następującego stwierdzenia władz hiszpańskich (28): „w związku z tym hiszpański system podatkowy przewiduje różne rozwiązania podatkowe, na przykład w przypadku nabycia udziałów w przedsiębiorstwach zagranicznych w porównaniu z nabyciem udziałów w przedsiębiorstwach hiszpańskich (brak możliwości przeprowadzenia operacji połączenia, podejmowane ryzyko itp.), mające na celu osiągnięcie neutralności podatkowej zgodnie z dążeniem wyrażonym w hiszpańskich przepisach krajowych i prawie UE, a także zapewnienie spójności i skuteczności hiszpańskiego systemu podatkowego”. Według tych władz oraz 30 zainteresowanych stron bariery opisane w sprawozdaniach uniemożliwiają połączenia jednostek gospodarczych z różnych państw członkowskich. Zatem celem kwestionowanego środka jest wyeliminowanie negatywnego wpływu powyższych barier, za których istnienie Hiszpania nie jest odpowiedzialna. W konsekwencji ograniczenie zakresu kwestionowanego środka do przypadków transgranicznego nabycia udziałów jest konieczne do wdrożenia zasady neutralności. W ten sposób – w opinii władz hiszpańskich – hiszpański system podatkowy traktuje odmiennie podatników, którzy znajdują się w odmiennej sytuacji (29), dzięki czemu hiszpański system jest neutralny zgodnie z wymogami samego hiszpańskiego systemu podatkowego, jak i TFUE.

(62) Podsumowując, kwestionowany środek ma na celu usunięcie barier podatkowych, generowanych przez hiszpański system podatkowy w odniesieniu do decyzji inwestycyjnych, które dyskryminują nabywanie udziałów w zagranicznych przedsiębiorstwach w stosunku do nabywania udziałów w krajowych przedsiębiorstwach. Kwestionowany środek gwarantuje, że w przypadku obu rodzajów nabycia (bezpośredniego nabycia aktywów i pośredniego nabycia poprzez zakup udziałów) pod względem podatkowym przedsiębiorstwo będzie traktowane tak samo: można zatem ustalić wartość firmy wynikającą z obydwu tych operacji (bezpośrednią wartość firmy i finansową wartość firmy) w celu wzmocnienia integracji różnych rynków do czasu faktycznego i prawnego zniesienia barier prawnych dla transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych. Władze hiszpańskie zapewniają w ten sposób podatnikom możliwość wyboru między inwestowaniem lokalnie lub za granicą bez doświadczania tych barier. Artykuł 12 ust. 5 TRLIS zasadniczo przywraca uczciwe warunki konkurencji poprzez wyeliminowanie szkodliwego wpływu barier.

A.1.3. Kwestionowany środek nie zakłóca konkurencji ani nie wpływa na handel unijny

(63) Władze hiszpańskie oświadczyły, że Komisja nie wykazała zgodnie z wymaganą normą prawną, że art. 12 ust. 5 TRLIS ogranicza konkurencję, ponieważ (i) domniemany „rynek nabywania udziałów w przedsiębiorstwach” nie stanowi odpowiedniego rynku w kontekście prawa konkurencji oraz (ii) nawet jeżeli tak by było, amortyzacja finansowej wartości firmy sama w sobie nie narusza konkurencyjnej pozycji hiszpańskich przedsiębiorstw.

(64) Po pierwsze, Komisja uznała kwestionowany środek za antykonkurencyjną korzyść, ponieważ art. 12 ust. 5 pozwala hiszpańskim podatnikom uzyskać premię za nabycie znacznych udziałów w spółce nabywanej. Komisja nie przeprowadziła jednak żadnej analizy porównawczej sytuacji ekonomicznej hiszpańskich i międzynarodowych przedsiębiorstw.

(65) Po drugie, ponieważ kwestionowany środek jest dostępny bez ograniczeń dla każdego hiszpańskiego przedsiębiorstwa, nie może zakłócać konkurencji. W rzeczywistości każde przedsiębiorstwo, znajdujące się w tej samej sytuacji co beneficjent kwestionowanego środka, może z niego skorzystać, obniżając w ten sposób obciążenie podatkowe, co znosi wszelkie konkurencyjne korzyści mogące z wynikać ze środka. Ponadto zasady pomocy państwa nie powinny obejmować kwestii takich jak niższa stawka opodatkowania w państwie członkowskim, która może zwiększać przewagę konkurencyjną lokalnych przedsiębiorstw, o ile ma ona ogólny charakter.

(66) Komisja przeprowadziła również w świetle rozporządzenia w sprawie kontroli łączenia przedsiębiorstw (30) analizę wielu hiszpańskich operacji transgranicznych, które mogły odnieść korzyść z kwestionowanego środka. Komisja nie wyraziła jednak żadnych wątpliwości co do potencjalnego zakłócania konkurencji w żadnej z tych spraw.

(67) Zarzuty Komisji nie tylko nie mają związku z rzeczywistością, ale nie uwzględniają również sytuacji inwestycyjnej przedsiębiorstw hiszpańskich. Kwestionowany środek ani nie zakłóca konkurencji, ani nie ma szkodliwego wpływu na warunki handlu wewnątrzunijnego w zakresie sprzecznym ze wspólnymi interesami.

(68) W warunkach niezharmonizowanego rynku, na skutek konkurencji między systemami podatkowymi identyczne operacje mają różny wpływ podatkowy w zależności od miejsca, w którym podmioty gospodarcze mają siedzibę. Taka sytuacja zakłóca konkurencję, nawet jeżeli uwzględniane środki krajowe są środkami ogólnymi. Innymi słowy, zakłócenie nie jest wynikiem pomocy państwa, lecz braku harmonizacji przepisów. Podążając dalej zgodnie ze swoim tokiem rozumowania, Komisja musiałaby wszcząć formalne postępowania w sprawie setek środków krajowych, co doprowadziłoby do sytuacji braku pewności prawnej, która zdecydowanie szkodzi inwestycjom zagranicznym.

A.2. Zgodność środka z rynkiem wewnętrznym

(69) Nawet jeżeli Komisja uważa, że art. 12 ust. 5 TRLIS stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, powyższy przepis jest zgodny z art. 107 ust. 3 TFUE, ponieważ przyczynia się do interesu Unii, jakim jest wzmacnianie integracji przedsiębiorstw międzynarodowych.

(70) Jak stwierdzono w planie działań w zakresie pomocy państwa (31), środek można uznać za zgodny, jeżeli jest on ukierunkowany na nieprawidłowość w funkcjonowaniu rynku, jeżeli przyświecają mu jasno określone cele stanowiące przedmiot wspólnego zainteresowania i jeżeli nie zakłóca on konkurencji wewnątrzunijnej oraz handlu w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem. W omawianej sprawie nieprawidłowość w funkcjonowaniu rynku polega na trudności (lub faktycznym braku możliwości) przeprowadzania transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych. Artykuł 12 ust. 5 TRLIS ułatwia tworzenie ogólnoeuropejskich przedsiębiorstw dzięki jednakowemu traktowaniu operacji nabycia udziałów w kraju i za granicą.

(71) Zdaniem władz hiszpańskich art. 12 ust. 5 TRLIS jest zatem zgodny z rynkiem wewnętrznym, ponieważ – wobec braku harmonizacji europejskich przepisów podatkowych – osiąga cel proporcjonalnego znoszenia barier w inwestycjach transgranicznych. Kwestionowany środek skutecznie zmierza do wyeliminowania szkodliwego wpływu przeszkód w transgranicznych połączeniach jednostek gospodarczych oraz do ujednolicenia traktowania pod względem podatkowym transgranicznych i lokalnych połączeń jednostek gospodarczych, aby zapewnić, że u podstaw decyzji podejmowanych w odniesieniu do takich operacji nie leżą względy podatkowe, lecz wyłącznie ekonomiczne.

A.3. Uzasadnione oczekiwanie i pewność prawa

(72) W przypadku, w którym Komisja stwierdzi, że art. 12 ust. 5 TRLIS stanowi pomoc państwa niezgodną z rynkiem wewnętrznym, Komisja musi uznać, że występują pewne okoliczności, które uzasadniają odstąpienie od odzyskania domniemanej pomocy państwa uzyskanej na mocy art. 12 ust. 5 TRLIS. Beneficjenci powinni mieć prawo do przeprowadzenia do końca wyjątkowej amortyzacji finansowej wartości firmy odpowiadającej udziałom nabytym przed datą publikacji ostatecznej decyzji.

(73) Po pierwsze, w decyzji w sprawie wszczęcia postępowania Komisja wydaje się uznawać, że prawdopodobnie występują uzasadnione oczekiwania. Zatem zgodnie z orzecznictwem Sądu (32) oświadczenie to stanowi wyraźną przesłankę występowania uzasadnionych oczekiwań. Ponieważ decyzja w sprawie wszczęcia postępowania nie przesądza o wyniku formalnego postępowania wyjaśniającego, należy uznać uzasadnione oczekiwania w odniesieniu do wszystkich operacji, które miały miejsce przed datą publikacji ostatecznej decyzji.

(74) Po drugie, w odpowiedziach na pisemne pytania posłów do Parlamentu Europejskiego (33) Komisja stwierdziła, że art. 12 ust. 5 TRLIS nie stanowi pomocy państwa. Oświadczenie to jest wyrazem jasnego stanowiska Komisji, które pozwala władzom hiszpańskim i beneficjentom kwestionowanego środka mieć uzasadnione oczekiwania.

(75) Po trzecie, zgodnie z wnioskami przyjętymi przez Komisję w podobnych sprawach (34), Komisja przedstawiła szereg pośrednich dowodów na to, że art. 12 ust. 5 TRLIS nie stanowi pomocy państwa. Biorąc pod uwagę powyższe decyzje, przezorne przedsiębiorstwo nie byłoby w stanie przewidzieć, że Komisja może przyjąć przeciwne stanowisko.

(76) Kwestionowany środek powinien ponadto być nadal stosowany do czasu zakończenia amortyzacji finansowej wartości firmy w odniesieniu do wszystkich operacji przeprowadzonych przed datą publikacji negatywnej decyzji. Kwestionowany środek odpowiada prawu do odliczenia określonej kwoty, ustalonej przy nabyciu, przy czym odliczenie to jest rozłożone na kolejnych 20 lat. Co więcej, ze względu na stanowisko przyjęte przez Komisję w podobnych sprawach (35), za usprawiedliwione należy uznać założenie, że uzasadnione oczekiwania obowiązują do czasu publikacji ostatecznej decyzji.

B. Uwagi dwóch stron

(77) Zdaniem dwóch stron art. 12 ust. 5 TRLIS stanowi pomoc państwa. Utrzymują one, że w przedmiotowej sprawie nie występują uzasadnione oczekiwania, i wzywają Komisję do nakazania odzyskania wszelkiej pomocy przyznanej niezgodnie z prawem. Ich argumenty podsumowano poniżej.

B.1. Kwestionowany środek stanowi pomoc państwa

B.1.1. Kwestionowany środek przyznaje korzyść ekonomiczną

(78) Według dwóch stron art. 12 ust. 5 TRLIS ma wyjątkowy charakter, ponieważ hiszpański system podatkowy z wyjątkiem powyższego przepisu nie dopuszcza amortyzacji finansowej wartości firmy, lecz jedynie odliczenie w przypadku testu sprawdzającego, czy nastąpiła trwała utrata wartości firmy. Do czasu wprowadzenia art. 12 ust. 5 TRLIS hiszpańskie przepisy dotyczące podatku od osób prawnych nie umożliwiały amortyzacji udziałów bez względu na to, czy rzeczywiście nastąpiła trwała utrata wartości firmy. Strony podkreślają, że art. 12 ust. 5 TRLIS jest prawdopodobnie jedynym takim zapisem w kontekście europejskim, ponieważ żadne inne państwo członkowskie nie stosuje podobnego rozwiązania w odniesieniu do transakcji transgranicznych, które nie obejmują nabycia kontrolnego pakietu udziałów.

(79) W ramach hiszpańskiego systemu podatkowego wartość firmy może podlegać amortyzacji tylko wtedy, gdy dochodzi do połączenia jednostek gospodarczych – jedynym wyjątkiem jest kwestionowany środek, który dopuszcza amortyzację w szczególnej sytuacji: w przypadku nabycia mniejszościowych udziałów w spółce nabywanej. Zapis ten odbiega od ogólnego systemu podatkowego, ponieważ dopuszcza amortyzację nie tylko w sytuacjach, gdy nie dochodzi do połączenia jednostek gospodarczych, lecz również w przypadkach, w których nabywca nie kupuje nawet kontrolnego pakietu zagranicznej spółki nabywanej. Artykuł 12 ust. 5 TRLIS przyznaje zatem korzyść niektórym hiszpańskim przedsiębiorstwom w stosunku do (i) innych hiszpańskich przedsiębiorstw prowadzących działalność wyłącznie na szczeblu krajowym i (ii) innych podmiotów unijnych, które konkurują z hiszpańskimi beneficjentami kwestionowanego środka na szczeblu międzynarodowym.

(80) Z gospodarczego punktu widzenia władze hiszpańskie nie tylko udzielają nieoprocentowanej pożyczki, która będzie obowiązywać przez dwadzieścia lat (nieoprocentowane odroczenie podatkowe), ale również skutecznie pozostawiają datę spłaty nieoprocentowanej pożyczki uznaniu pożyczkobiorcy – o ile pożyczka istotnie zostanie spłacona. Jeżeli inwestor nie przenosi znacznych udziałów, skutek jest taki sam, jak umorzenie długu przez władze hiszpańskie. W przedmiotowej sprawie środek przybiera formę stałego zwolnienia z podatku.

(81) Jedna z dwóch stron szacuje, że na skutek obowiązywania kwestionowanego środka hiszpańscy nabywcy, na przykład w sektorze bankowym, mogą zapłacić około 7 % więcej niż byliby w stanie zapłacić w przeciwnych okolicznościach. Przyznaje jednak również, że ponieważ oferowana cena jest wypadkową różnych dodatkowych elementów, kwestionowany środek nie jest jedynym, choć prawdopodobnie jednym z najbardziej istotnych, czynnikiem stojącym za agresywną taktyką potencjalnych hiszpańskich oferentów korzystających z kwestionowanego środka. Strona ta uważa również, że środek zapewnia wyraźną przewagę hiszpańskim oferentom w przetargach międzynarodowych.

B.1.2. Kwestionowany środek faworyzuje niektóre przedsiębiorstwa lub produkcję niektórych towarów

(82) Istnieje wyraźne podobieństwo między analizowaną sprawą a okolicznościami, które doprowadziły do wydania wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 15 lipca 2004 r. (36) Pomimo przedstawionych przez władze hiszpańskie argumentów, że kwestionowany w przytoczonej sprawie środek nie jest selektywny, ponieważ art. 37 TRLIS ma zastosowanie do wszystkich przedsiębiorstw hiszpańskich, które inwestują na szczeblu międzynarodowym, Trybunał stwierdził, że stanowi on pomoc państwa, ponieważ ogranicza się do jednej kategorii przedsiębiorstw, to jest przedsiębiorstw dokonujących określonych inwestycji zagranicznych. Takie samo rozumowanie można przyjąć w przypadku art. 12 ust. 5 TRLIS. Selektywność art. 12 ust. 5 TRLIS wynika zatem z faktu, że jedynie przedsiębiorstwa nabywające udziały w zagranicznych przedsiębiorstwach są objęte tym przepisem.

(83) Co więcej, z art. 12 ust. 5 TRLIS mogą korzystać jedynie przedsiębiorstwa o określonej wielkości i kondycji finansowej w odniesieniu do operacji międzynarodowych. Chociaż bilans przedsiębiorstwa przedstawia wartości księgowe aktywów, jest mało prawdopodobne, że odzwierciedla również domyślne wartości rynkowe aktywów. W praktyce jedynie podmioty mające kontrolne udziały w spółce nabywanej mają zatem dostateczny dostęp do rejestrów przedsiębiorstwa, aby sprawdzić domyślną wartość rynkową jego aktywów. W konsekwencji 5 % próg faworyzuje przedsiębiorstwa przeprowadzające operacje międzynarodowe.

(84) Ponadto tylko hiszpańskie podmioty prowadzące działalność w Hiszpanii rozliczają się według hiszpańskiej podstawy opodatkowania i mogą skorzystać z amortyzacji. Tylko przedsiębiorstwa mające siedzibę w Hiszpanii ze znaczną hiszpańską podstawą opodatkowania mogą zatem korzystać z tych zapisów, ponieważ potencjalna korzyść związana jest raczej z wielkością operacji w Hiszpanii, nie zaś z wielkością nabytych udziałów. Chociaż art. 12 ust. 5 TRLIS opracowano tak, aby miał zastosowanie do wszystkich podmiotów mających siedzibę w Hiszpanii, w praktyce ze stosowania środka w ujęciu rocznym może korzystać jedynie ograniczona i możliwa do zidentyfikowania liczba przedsiębiorstw z hiszpańską podstawą opodatkowania, która nabywa zagraniczne udziały w danym roku podatkowym i ma znaczną podstawę opodatkowania, od której można odliczyć finansową wartość firmy. W konsekwencji kwestionowany środek prowadzi faktycznie do odmiennego traktowania pod względem podatkowym nawet tych podmiotów hiszpańskich, które mają takie same możliwości nabycia udziałów za granicą.

(85) Dwie strony uważają, że nie były w stanie wskazać żadnego obiektywnego lub horyzontalnego kryterium bądź warunku, uzasadniającego kwestionowany środek. Przeciwnie, ich zdaniem podstawowym założeniem środka jest tworzenie korzyści na rzecz niektórych hiszpańskich podmiotów. Dodatkowo, jeżeli kwestionowany środek jest częścią hiszpańskiego systemu podatkowego, zagraniczne udziały nabyte przed datą jego wprowadzenia również powinny zostać nim objęte, a tak nie jest, ponieważ ulga podatkowa dotyczy tylko udziałów nabytych po dniu 1 stycznia 2002 r.

(86) Zatem w świetle polityki Komisji (37), kwestionowany środek należy uznać za selektywny.

B.1.3. Kwestionowany środek zakłóca konkurencję i wpływa na handel unijny

(87) Kwestionowany środek ma wyraźnie dyskryminujący charakter, ponieważ zapewnia hiszpańskim podmiotom korzyści podatkowe i pieniężne, które są niedostępne dla zagranicznych podmiotów. W sytuacji przetargu lub innej podobnej procedury związanej z nabyciem przedsiębiorstwa taka korzyść sprawia istotną różnicę.

(88) Oferty przejęcia zazwyczaj zakładają z góry wypłatę premii od ceny udziałów spółki nabywanej, co prawie zawsze przekłada się na finansową wartość firmy. Przy licznych okazjach prasa finansowa donosiła o znacznych nabyciach dokonywanych przez hiszpańskie przedsiębiorstwa i odpowiednich korzyściach podatkowych wynikających z hiszpańskich przepisów podatkowych dotyczących amortyzacji finansowej wartości firmy. W przypadku jednej z takich operacji nabycia przeprowadzonej przez bank inwestycyjny, korzyść podatkowa wynikająca z art. 12 ust. 5 TRLIS została oszacowana na 1,7 mld EUR, tj. 6,5 % oferowanej ceny. W kolejnej informacji wskazano, że hiszpański nabywca mógł przedstawić ofertę o około 15 % wyższą od konkurentów niehiszpańskich.

(89) Wydaje się również, że kwestionowany środek faworyzuje określone rodzaje działalności wywozowej (pomoc wywozowa w przypadku nabywania zagranicznych udziałów) przedsiębiorstw hiszpańskich, co jest sprzeczne z utrwaloną polityką Komisji (38) w tym obszarze.

B.1.4 Kwestionowany środek narusza zasoby państwowe

(90) Kwestionowany środek stanowi korzyść dla przedsiębiorstw, które spełniają określone wymogi, i umożliwia im obniżenie podstawy opodatkowania, a w konsekwencji kwotę podatku, która byłaby należna w danym roku, gdyby przedmiotowy przepis nie istniał. Beneficjent uzyskuje zatem korzyść finansową, której koszt obciąża bezpośrednio budżet danego państwa członkowskiego.

VI. REAKCJA HISZPANII NA UWAGI STRON TRZECICH

(91) Władze hiszpańskie wskazują, że zdecydowana większość uwag stron trzecich jest wyrazem poparcia dla ich punktu widzenia. Jedynie dwie strony uważają, że kwestionowany środek stanowi pomoc państwa, podczas gdy pozostałe strony stwierdziły, że art. 12 ust. 5 TRLIS nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. W przeciwnym wypadku swoje uwagi przedstawiłoby mniej podmiotów gospodarczych. Ponadto fakt, że zainteresowane strony trzecie to podmioty o szerokim zakresie działalności i różnej wielkości, wskazuje na ogólny charakter kwestionowanego środka.

(92) Władze hiszpańskie odrzucają kwalifikację kwestionowanego środka jako środka mającego charakter wyjątku, odwołując się do wspólnej charakterystyki amortyzacji wartości firmy oraz finansowej wartości firmy zgodnie z hiszpańskimi zasadami rachunkowości (39). Ponadto odliczenie amortyzacji wartości firmy stanowi ogólną zasadę w hiszpańskim systemie podatków od osób prawnych zgodnie z przepisami ustanowionymi w art. 11 ust. 4 oraz 89 ust. 3 TRLIS. Artykuł 12 ust. 5 TRLIS jest podporządkowany tej samej logice. Należy uznać za niesłuszne przedstawianie art. 12 ust. 3 TRLIS jako ogólnej zasady amortyzacji finansowej wartości firmy, ponieważ artykuł ten odnosi się do odliczania udziałów w podmiotach nienotowanych. Wymieniony przepis nie wiąże się z finansową wartością firmy, lecz z amortyzacją teoretycznej wartości księgowej. Artykuł 12 ust. 3 i art. 12 ust. 5 TRLIS są dwoma uzupełniającymi się ogólnymi zasadami: pierwszy przepis odnosi się do amortyzacji przypisywanej stratom generowanym przez spółkę nabywaną, drugi natomiast odnosi się wyłącznie do odliczenia części amortyzacji, przypisywanej amortyzacji finansowej wartości firmy. Fakt, że żadne inne państwo członkowskie nie ma środka podobnego do kwestionowanego środka, jest bez znaczenia, ponieważ systemy podatkowe w Unii Europejskiej nie są zharmonizowane.

(93) W odniesieniu do selektywnego charakteru kwestionowanego środka porównanie do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 15 lipca 2004 r. (40) jest nieprawidłowe, ponieważ w tamtej sprawie Komisja wyraźnie określiła profil beneficjenta, tymczasem w przedmiotowej sprawie określenie tego profilu nie było możliwe. W art. 12 ust. 5 TRLIS nie znajduje się wymóg jakiegokolwiek powiązania między nabyciem udziałów a wywozem towarów i usług. Zatem kwestionowany środek nie skutkuje zwiększeniem wywozu hiszpańskich towarów lub usług. Fakt, że ten pozbawiony selektywnego charakteru środek nie jest dostępny w przypadku operacji krajowych, nie wpływa na jego ogólny charakter. Ostateczny cel kwestionowanego środka jest taki sam, jak cel dyrektywy w sprawie podatków transgranicznych, i polega na zapewnieniu, że u podstaw decyzji inwestycyjnych leżeć będą nie względy podatkowe, lecz ekonomiczne. Ponieważ możliwe jest dokonywanie połączeń jednostek gospodarczych w drodze nabycia udziałów w kraju, lecz nie w drodze nabycia udziałów za granicą, odmienne traktowanie operacji krajowych i transgranicznych jest nie tylko prawnie uzasadnione, lecz również konieczne w celu zagwarantowania neutralności systemu podatkowego.

(94) W odniesieniu do domniemania, że charakterystyka kwestionowanego środka powoduje, że zakłóca on rynek, władze hiszpańskie wskazują, że każda ulga podatkowa, która obniża koszty prowadzenia działalności przedsiębiorstwa, zwiększa przewagę konkurencyjną beneficjenta. Oświadczenie to jest jednak bez znaczenia, ponieważ kwestionowany środek jest środkiem ogólnym. Różne stawki podatkowe stosowane w państwach członkowskich, które mają wpływ na konkurencyjność przedsiębiorstw mających tam siedzibę, nie podlegają przepisom o pomocy państwa. Nie wykazano również, aby kwestionowany środek wpływał na handel między państwami członkowskimi. Co więcej, konsekwencje amortyzacji finansowej wartości firmy nie muszą koniecznie prowadzić do zwiększenia ceny oferowanej przez konkurenta.

(95) Jeżeli chodzi o zgodność kwestionowanego środka z rynkiem wewnętrznym, władze hiszpańskie uważają, że art. 12 ust. 5 TRLIS jest odpowiednim i proporcjonalnym środkiem, by zaradzić nieprawidłowościom w funkcjonowaniu rynku, ponieważ wprowadza neutralny system podatkowy w stosunku do operacji krajowych i transgranicznych, wspierając rozwój przedsiębiorstw ogólnoeuropejskich.

VII. OCENA ŚRODKA

(96) Aby stwierdzić, czy kwestionowany środek stanowi pomoc, Komisja musi ocenić, czy spełnia on warunki określone w art. 107 ust. 1 TFUE. Zgodnie z wymienionym postanowieniem: „Z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi”. W świetle tego postanowienia Komisja oceni poniżej, czy kwestionowany środek stanowi pomoc państwa.

A. Selektywność i korzyść nierozerwalnie związane ze środkiem

(97) Aby dany środek można było uznać za pomoc państwa, musi on mieć szczególny lub selektywny charakter w tym sensie, że sprzyja jedynie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów.

(98) Obwieszczenie Komisji (41) stanowi, co następuje: „Główne kryterium w stosowaniu art. 92 ust. 1 [obecnie art. 107 ust. 1 TFUE] do środków podatkowych jest takie, że środek, faworyzując niektórych przedsiębiorców w państwie członkowskim, zapewnia wyjątek od zastosowania systemu podatkowego. Odpowiedni wspólny system powinien być zatem wcześniej określony. Dlatego należy zbadać, czy wyjątek od systemu albo zróżnicowanie w tym systemie są usprawiedliwiane »przez naturę albo ogólny układ« systemu podatkowego, to znaczy, czy pochodzą one bezpośrednio od podstawowych albo kierujących zasad systemu podatkowego w zainteresowanym państwie członkowskim”.

(99) Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości (42), „jeśli chodzi o ocenę warunku selektywności, który ma charakter konstytutywny dla pojęcia pomocy państwa, to zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, art. 87 ust. 1 WE [obecnie art. 107 ust. 1 TFUE] wymaga ustalenia, czy w ramach danego systemu prawnego przepis krajowy może sprzyjać »niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów« w porównaniu do innych, się znajdujących się, w świetle celu tego systemu, w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej” (43).

(100) Trybunał orzekł również wielokrotnie, że art. 107 ust. 1 TFUE nie wprowadza rozróżnienia między przyczynami lub celami wdrożonych przez państwo środków, lecz określa je pod kątem ich skutków (44). W szczególności środki podatkowe, które nie stanowią dostosowania ogólnego systemu do szczególnych cech właściwych niektórym przedsiębiorstwom, lecz zostały opracowane jako środki służące poprawie konkurencyjności tych przedsiębiorstw, wchodzą w zakres art. 107 ust. 1 TFUE (45).

(101) Pojęcie pomocy państwa nie ma jednak zastosowania do wdrożonych przez państwo środków wprowadzających rozróżnienie między przedsiębiorstwami, jeżeli rozróżnienie to wynika z charakteru lub ogólnej struktury systemu, którego są częścią. Jak wyjaśniono w obwieszczeniu Komisji (46), „niektóre warunki mogą być usprawiedliwiane przez obiektywne różnice pomiędzy podatnikami”.

(102) Zgodnie z przedstawionymi poniżej szczegółowymi wyjaśnieniami Komisja uważa, że kwestionowany środek jest selektywny, ponieważ faworyzuje jedynie pewne grupy przedsiębiorstw, które dokonują określonych inwestycji za granicą, oraz że ten szczególny charakter nie jest uzasadniony charakterem systemu. Komisja uważa, że kwestionowany środek powinien zostać oceniony w świetle ogólnych przepisów dotyczących podatku od osób prawnych, a dokładnie przepisów dotyczących traktowania pod względem podatkowym finansowej wartości firmy (zob. pkt 48–69).

(103) Komisja zbadała również, czy hipoteza dotycząca stanu faktycznego wykorzystana przez władze hiszpańskie jako podstawa jest właściwa oraz czy w przepisach państw trzecich istnieją bariery. Należy jednak wskazać, że powyższe działanie nie może oznaczać uznania, iż istnienie takich barier mogłoby uzasadniać odmienne traktowanie pod względem podatkowym w przedmiotowej sprawie. Ponadto celem niniejszej decyzji nie jest określenie warunków, dzięki którym zainteresowane państwa członkowskie mogłyby uniknąć uznania kwestionowanego środka za pomoc państwa.

(104) Komisja stwierdza, że nawet jeżeli by wybrano alternatywny system referencyjny inspirowany systemem proponowanym przez władze hiszpańskie, kwestionowany środek nadal stanowiłby selektywną korzyść, zasadniczo ze względu na brak odmiennych warunków faktycznych i prawnych wymaganych w przypadku różnych scenariuszy w celu skorzystania z przepisów dotyczących wartości firmy lub finansowej wartości firmy w związku z transakcjami zagranicznymi. Co ważniejsze, zgodnie z kwestionowanym środkiem finansowa wartość firmy może być uznawana oddzielnie i może też podlegać amortyzacji, jeżeli beneficjent nabywa udział mniejszościowy w wysokości 5 %. Poziom ten jest znacznie niższy od poziomu koniecznego do zastosowania ogólnych zasad dotyczących amortyzacji wartości firmy (47). Kwestionowany środek stanowi zatem wyjątek od systemu referencyjnego, bez względu na jego definicję.

(105) Ponadto Komisja zauważa inne różnice, jeżeli chodzi o warunki wdrażania mające zastosowanie do kwestionowanego środka oraz o przepisy systemu referencyjnego. Zgodnie z kwestionowanym środkiem do obliczania podstawy, która ma podlegać amortyzacji, faktycznie nie bierze się pod uwagę udziałów nabytych przed dniem 1 stycznia 2002 r. W ramach scenariusza połączenia jednostek gospodarczych taka data graniczna nie istnieje natomiast w odniesieniu do obliczania wartości firmy, a podatnik musi wykazać, że połączenia dokonuje się z ważnych względów gospodarczych, co ma zapobiec połączeniom mającym na celu wyłącznie osiągnięcie korzyści podatkowych (48), podczas gdy kwestionowany środek przynosi tylko korzyści podatkowe. Władze hiszpańskie nie były w stanie przedstawić przekonujących argumentów uzasadniających wystąpienie tych różnic, w związku z czym środka nie można uznać za uzasadniony logiką hiszpańskiego systemu podatkowego.

(106) Kwestionowany środek jest zatem zbyt nieprecyzyjny i niekontrolowany, ponieważ nie ustanawia żadnych warunków, takich jak występowanie szczególnych, prawnie określonych sytuacji, które uzasadniałyby odmienne traktowanie pod względem podatkowym. W związku z tym kwestionowany środek przynosi korzyści również w sytuacjach, w przypadku których nie wykazano, że są dostatecznie odmienne, aby uzasadniać selektywne odstępstwo od ogólnych zasad dotyczących wartości firmy. Komisja uważa zatem, że kwestionowany środek dotyczy ulgi podatkowej w odniesieniu do szczególnych rodzajów kosztów i obejmuje szeroką kategorię transakcji w sposób dyskryminujący, czego nie można uzasadnić obiektywnymi różnicami między podatnikami.

(107) Ponadto zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości (49) Komisja uważa, że w celu rozstrzygnięcia kwestii kwalifikowania systemu jako pomocy państwa nie jest konieczne wykazanie, że wszystkie przypadki pomocy indywidualnej przyznanej w ramach tego systemu kwalifikują się jako pomoc państwa w rozumienia art. 107 ust. 1 TFUE. Do tego celu wystarczy, że wdrożenie rozpatrywanego systemu doprowadzi do zaistnienia sytuacji kwalifikujących się jako pomoc państwa, aby możliwe było uznanie, iż system zawiera elementy pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. W związku z tym w kontekście niniejszej decyzji nie jest konieczne dokonanie przeglądu ustawodawstwa wszystkich możliwych państw nienależących do UE, w odniesieniu do których postępowanie wyjaśniające prowadzone przez Komisję jest nadal otwarte. Jak już wskazano w pkt 115 i następnych poprzedniej decyzji (50), Komisja sprawdziła zatem na podstawie metodyki objaśnionej szczegółowo poniżej, czy niektóre z indywidualnych przypadków stosowania kwestionowanego programu pomocy w transakcjach zawieranych poza UE dotyczą pomocy państwa. W przedmiotowej analizie skoncentrowano się na krajach nienależących do UE, z którymi Hiszpania utrzymuje bliskie stosunki gospodarcze i które w związku z tym zostały wybrane na podstawie ich znaczenia, jeżeli chodzi o bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ) w okresie od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 1 czerwca 2009 r. Komisja skoncentrowała swoją analizę na tych krajach spośród krajów nienależących do UE, w których liczba przypadków indywidualnego zastosowania kwestionowanego środka będzie prawdopodobnie większa: Stanach Zjednoczonych Ameryki (BIZ o wartości 35 mld EUR), Meksyku (BIZ o wartości 18 mld EUR), Argentynie (BIZ o wartości 15 mld EUR) i Brazylii (BIZ o wartości 13 mld EUR). Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez władze hiszpańskie w trakcie postępowania wydaje się, że z 15 krajów nienależących do UE, w odniesieniu do których władze hiszpańskie przedstawiły informacje, transakcje zawarto nie tylko w powyższych czterech państwach, ale także w Republice Kolumbii, Republice Peru i w Republice Ekwadoru. W związku z tym Komisja rozszerzyła badanie, obejmując nim również powyższe trzy kraje.

(108) Podsumowaną powyżej argumentację Komisji rozwinięto w punktach poniżej.

A.1. Traktowanie pod względem podatkowym finansowej wartości firmy w ramach hiszpańskiego systemu podatkowego w odniesieniu do pozaunijnego nabycia udziałów

A.1.1. System referencyjny

(109) W decyzji w sprawie wszczęcia postępowania oraz w poprzedniej decyzji Komisja uznała, że odpowiednim systemem referencyjnym jest hiszpański system podatków od osób prawnych, a dokładnie przepisy dotyczące traktowania pod względem podatkowym finansowej wartości firmy określone w hiszpańskim systemie podatkowym. Powyższe podejście jest zgodne z wcześniejszą praktyką Komisji oraz orzecznictwem sądów europejskich, gdzie za system referencyjny uznaje się zwykły system podatków od osób prawnych (51). W niniejszej decyzji utrzymano powyższe podejście.

(110) Władze hiszpańskie stwierdzają, że zasadniczo ograniczenia dotyczące transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych stawiają podatników nabywających udziały w przedsiębiorstwach krajowych w innej sytuacji prawnej i faktycznej niż sytuacja podatników, którzy nabywają udziały w przedsiębiorstwach z siedzibą poza Hiszpanią, w szczególności w przedsiębiorstwach zlokalizowanych w krajach nienależących do UE. Władze hiszpańskie wyjaśniły, że celem kwestionowanego środka jest uniknięcie różnicy w traktowaniu pod względem podatkowym z jednej strony nabycia, w wyniku którego dochodzi do odpłatnego połączenia jednostek gospodarczych, a z drugiej strony nabycia udziałów bez takiego połączenia. Na tej podstawie zakres kwestionowanego środka ogranicza się do przypadków nabycia znacznych udziałów w przedsiębiorstwach z siedzibą poza Hiszpanią, ponieważ istnieją bariery utrudniające transgraniczne połączenia jednostek gospodarczych w porównaniu z połączeniami lokalnymi (52). Konsekwencją występowania tych przeszkód jest fakt, że hiszpańscy podatnicy inwestujący za granicą znajdują się, z faktycznego i prawnego punktu widzenia, w sytuacji odmiennej od sytuacji podmiotów inwestujących w Hiszpanii. W tym względzie władze hiszpańskie stwierdzają, że (53): „Podsumowując, sam rozróżniający charakter niektórych środków podatkowych niekoniecznie oznacza, że stanowią one pomoc państwa: środki te należy również zbadać pod kątem tego, czy są konieczne lub funkcjonalne w odniesieniu do skuteczności systemu podatkowego, zgodnie z treścią obwieszczenia Komisji. Stąd hiszpański system podatkowy przewiduje różne rozwiązania podatkowe dla obiektywnie odmiennych sytuacji, takich jak przypadek nabycia udziałów w zagranicznych przedsiębiorstwach w porównaniu z nabyciem udziałów w przedsiębiorstwach hiszpańskich (brak możliwości przeprowadzenia operacji połączenia, zarządzanie ryzykiem itp.) w celu osiągnięcia neutralności podatkowej wymaganej wewnętrznymi przepisami hiszpańskimi i samym prawem wspólnotowym oraz zapewnienia spójności i skuteczności logiki hiszpańskiego systemu podatkowego.”.

(111) Według tych władz zapewnienie specjalnego traktowania pod względem podatkowym transgranicznego nabycia udziałów jest konieczne, aby zapewnić neutralność hiszpańskiego systemu podatkowego oraz uniknąć traktowania nabycia udziałów w hiszpańskich przedsiębiorstwach w sposób bardziej uprzywilejowany. W związku z tym władze hiszpańskie oraz 30 zainteresowanych stron uważają, że prawidłowe ramy referencyjne dla oceny kwestionowanego środka stanowią przepisy dotyczące traktowania pod względem podatkowym wartości firmy wynikającej z nabycia zagranicznych udziałów.

(112) W poprzedniej decyzji Komisja utrzymała postępowanie, aby umożliwić władzom hiszpańskim przedstawienie nowych informacji dotyczących występowania wyraźnych przeszkód prawnych w zakresie transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych w krajach nienależących do UE.

(113) W tym kontekście i zasadniczo na podstawie informacji zawartych w sprawozdaniach Komisja zbadała przepisy różnych krajów nienależących do UE po prostu w celu sprawdzenia zarzutów władz hiszpańskich odnośnie do występowania wyraźnych przeszkód prawnych w zakresie połączeń transgranicznych. Badanie to nie oznacza jednak uznania faktu, że takie przeszkody mogłyby uzasadniać stosowanie odmiennego systemu referencyjnego w przedmiotowym przypadku. W trakcie badania Komisja sprawdziła głównie, czy hiszpańska spółka dominująca ma zdolność prawną w zakresie połączenia się ze spółką zależną z siedzibą w kraju nienależącym do UE.

(114) Poniższe założenia stanowią podstawę postępowania, które ograniczono do zbadania prawdziwości zarzutów przedstawionych w argumentacji: — po pierwsze, Komisja sprawdziła, czy – jak stwierdzono w poprzedniej decyzji (54) – przedsiębiorstwa hiszpańskie napotykają wyraźną barierę prawną występującą w kraju nienależącym do UE, a nie w Hiszpanii (55) i uniemożliwiającą im przekształcenie spółki zależnej w oddział. Takie przepisy prawne mogą jednak stanowić barierę wyłącznie w przypadku, w którym zainteresowane przedsiębiorstwo byłoby w stanie wywierać skuteczny wpływ, w szczególności poprzez udział większościowy, na spółkę nabywaną w stopniu, który umożliwiałby mu narzucenie połączenia, gdyby przeszkody nie istniały. W związku z tym nie można uznać, że przepisy prawne w krajach nienależących do UE, które uniemożliwiają hiszpańskiemu podatnikowi przejęcie kontroli nad spółką nabywaną w danym kraju, stanowią istotną, wyraźną barierę prawną w takim sensie, w jakim zarzucają to władze hiszpańskie: w wyniku obowiązywania tych przepisów hiszpańskie przedsiębiorstwa/hiszpańscy podatnicy nigdy nie będą mogli spełnić warunku skutecznego wpływu, ponieważ zawsze będą udziałowcami mniejszościowymi spółki nabywanej. Nie mogą mieć zatem niezbędnej skutecznej zdolności do narzucenia połączenia jednostek gospodarczych. Komisja pragnie podkreślić, że warunek dotyczący kontroli oceniono na poziomie beneficjenta środka (a nie na poziomie grupy, do której może należeć) zgodnie z hiszpańskim systemem podatkowym. Zgodnie z tym rozumowaniem Komisja uważa też, że bezpośredni zakaz dotyczący bezpośredniego posiadania przez podmioty z siedzibą poza danym krajem szczególnych aktywów (na przykład nieruchomości zlokalizowanej na wybrzeżu) nie może stanowić wyraźnej bariery prawnej w kontekście tego działania. Zdaniem Komisji nie można uznać, że samo obciążenie administracyjne lub same formalności (56), których dopełnienia wymagają kraje nienależące do UE od przedsiębiorstw z siedzibą poza danym krajem, stanowią wyraźną barierę prawną tylko dlatego, że generują dodatkowe koszty – które można odliczyć od podatku w ramach hiszpańskiego systemu podatkowego – ale nie uniemożliwiają połączenia jednostek gospodarczych; — po drugie, zarzut, jakoby nieznane były przypadki transgranicznych połączeń przedsiębiorstw hiszpańskich z przedsiębiorstwami z niektórych krajów nienależących do UE, nie może stanowić wystarczającego dowodu ani wykazywać istnienia przeszkód. Informacje wzięte pod uwagę przez przedsiębiorstwa przy podejmowaniu decyzji o połączeniu jednostek gospodarczych są zróżnicowane i nie ograniczają się wyłącznie do zdolności zainteresowanych przedsiębiorstw do połączenia działalności gospodarczej. Wyraźnie świadczy o tym fakt, że niektóre z 30 zainteresowanych stron posiadają wiele w pełni kontrolowanych hiszpańskich spółek zależnych, chociaż nie połączyły uprzednio swoich hiszpańskich jednostek gospodarczych, a władze hiszpańskie przyznają, iż nie ma przeszkód w zakresie krajowych połączeń jednostek gospodarczych. W związku z tym Komisja uważa, że spośród argumentów zawartych w sprawozdaniach można przyjąć jedynie wyraźne zakazy transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych określone w przepisach krajów nienależących do UE. W istocie, jak wskazano już w pkt 93 poprzedniej decyzji, gdyby uwzględniano niepotwierdzone informacje o charakterze ogólnym, przedmiotowa analiza mogłaby stać się w znacznym stopniu arbitralna.

(115) Poniższe ustalenia oparto na informacjach przedstawionych przez władze hiszpańskie w sprawozdaniach, których prawdziwość i kompletność Komisja sprawdziła w świetle powyższych uwag metodycznych. Na tej podstawie Komisja uważa, że wbrew argumentom władz hiszpańskich nie można uznać, iż wszystkie przepisy krajów nienależących do UE wprowadzają wyraźne przeszkody prawne w zakresie transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych. W związku z tym, podobnie jak stwierdzono w poprzedniej decyzji w odniesieniu do transakcji wewnątrzunijnych (57), Komisja nie podziela opinii wyrażonej przez władze hiszpańskie i wspieranej argumentami 30 zainteresowanych stron, jeżeli chodzi o ogólne występowanie tych domniemanych przeszkód. Według Komisji nie można uznać, że poza państwami członkowskimi UE, a przynajmniej w następujących właściwych krajach spoza UE wystąpiły jakiekolwiek wyraźne przeszkody prawne, jak wskazano poniżej: — Stany Zjednoczone Ameryki: (i) po pierwsze, Komisja zauważa, że w sprawozdaniu przedstawionym przez władze hiszpańskie (58) przy ocenie, czy w przeszłości dokonywano transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych, autor stwierdza: „nie odnotowano, ale prawdopodobnie taki przypadek miał miejsce w Delaware”. Wbrew głównym argumentom władz hiszpańskich wydaje się, że zgodnie z wnioskiem zawartym w jednym ze sprawozdań (59) dotyczących tego kraju nie ma ogólnego wyraźnego zakazu transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych; (ii) po drugie, zgodnie z ogólnymi przepisami prawa spółek (60) i prawa podatkowego (61) nie ma wyraźnego zakazu połączeń jednostek gospodarczych z podmiotami zagranicznymi; (iii) po trzecie, do krajowych połączeń jednostek gospodarczych mają zastosowanie szczególne przepisy prawa spółek (62). Według posiadanych przez Komisję informacji nie ma żadnego wyraźnego zakazu stosowania tych przepisów do transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych, mimo że mające zastosowanie formalności administracyjne mogą być różne. Komisja wskazuje, że przynajmniej w stanie Delaware wyraźnie umożliwia się dokonywanie transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych (63), pod warunkiem że przepisy kraju, w którym przedsiębiorstwo zagraniczne ma swoją siedzibę pozwalają na transakcję odwrotnego rodzaju. W związku z tym, jeżeli takiej transakcji nie można dokonać między przedsiębiorstwami zlokalizowanymi odpowiednio w Delaware i w Hiszpanii, Komisja uważa, że stawianie przeszkód można przypisać Hiszpanii, i w związku z tym nie kwalifikują się one do niniejszej oceny. Ustalenie to należy rozpatrywać w kontekście znaczenia stanu Delaware dla lokalizacji/zakładania przedsiębiorstw w USA (64); (iv) po czwarte, do krajowych połączeń jednostek gospodarczych mają zastosowanie szczególne przepisy podatkowe, aby uniknąć niekorzystnego opodatkowania przy prowadzaniu działań restrukturyzacyjnych. Według posiadanych przez Komisję informacji nie ma żadnego wyraźnego zakazu stosowania tych przepisów do transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych, mimo że mające zastosowanie formalności administracyjne mogą być różne; (v) ponadto Komisja nie dotarła do żadnego orzecznictwa właściwych sądów amerykańskich, które podważałoby jej wniosek dotyczący braku wyraźnych przeszkód prawnych w zakresie transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych z przedsiębiorstwem mającym siedzibę w Stanach Zjednoczonych. — Meksyk: (i) po pierwsze, Komisja zauważa, że art. 8 ust. 3 nadal obowiązującej konwencji podatkowej (65), podpisanej przez Hiszpanię i Meksyk dnia 6 października 1994 r. wyraźnie przewiduje transgraniczne transakcje połączenia jednostek gospodarczych. W wyniku obowiązywania powyższego przepisu w przypadku tego rodzaju transakcji dochodzi do korzyści w postaci przeniesienia płatności podatku, ponieważ niezrealizowane zyski kapitałowe nie podlegają opodatkowaniu. Według Komisji celem tego międzynarodowej konwencji podatkowej jest zniesienie możliwości wyłączenia (66) transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych z korzyści płynących ze szczególnych przepisów podatkowych mających zastosowanie do krajowych połączeń jednostek gospodarczych; (ii) po drugie, zgodnie z meksykańskimi przepisami (prawa spółek i prawa podatkowego) oraz biorąc pod uwagę powyższą konwencję podatkową, nie ma jakiegokolwiek wyraźnego prawnego zakazu połączeń jednostek gospodarczych z podmiotami hiszpańskimi; (iii) ponadto Komisja nie dotarła do żadnego orzecznictwa właściwych sądów meksykańskich, które w jasny sposób podważałoby jej wniosek dotyczący braku wyraźnych przeszkód prawnych w zakresie transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych z przedsiębiorstwem mającym siedzibę w Meksyku. — Brazylia: (i) po pierwsze, Komisja zauważa, że władze hiszpańskie odnotowały zaistniały w przeszłości przypadek transgranicznego połączenia jednostek gospodarczych (nie z Hiszpanią) (67); (ii) po drugie, zgodnie z ogólnymi przepisami prawa spółek i prawa podatkowego (68) nie ma wyraźnego zakazu połączeń jednostek gospodarczych z podmiotami zagranicznymi, chociaż formalności administracyjne mogą być różne (69); (iii) po trzecie, niektóre wyraźne ograniczenia prawne mają zastosowanie do prowadzenia działalności gospodarczej w określonych sektorach (70) przez podmioty podlegające kontroli przedsiębiorstw zagranicznych. Jak stwierdzono powyżej (zob. pkt 114), nie można jednak uznać, że przepisy prawne w krajach nienależących do UE, które uniemożliwiają hiszpańskiemu podatnikowi przejęcie kontroli nad spółką nabywaną w danym kraju, stanowią istotną, wyraźną barierę prawną w takim sensie, w jakim zarzucają to władze hiszpańskie: w wyniku obowiązywania tego przepisu hiszpańskie przedsiębiorstwa/hiszpańscy podatnicy nigdy nie będą mogli spełnić warunku skutecznego wpływu, ponieważ zawsze będą udziałowcami mniejszościowymi spółki nabywanej. Według Komisji z brazylijskich przepisów, o których mowa w dwóch sprawozdaniach, wynika, że w tym przypadku mamy do czynienia z taką właśnie sytuacją; (iv) ponadto Komisja nie dotarła do żadnego orzecznictwa, które podważałoby jej wniosek dotyczący braku wyraźnych przeszkód prawnych w zakresie transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych z przedsiębiorstwem mającym siedzibę w Brazylii. — Argentyna: (i) po pierwsze, Komisja zauważa, że art. 5 nadal obowiązującej konwencji podatkowej (71), podpisanej przez Hiszpanię i Argentynę dnia 26 sierpnia 1994 r. wyraźnie przewiduje transgraniczne połączenia jednostek gospodarczych. W wyniku obowiązywania tego przepisu transgraniczne działania restrukturyzacyjne nie mogą prowadzić do niekorzystnego opodatkowania; (ii) po drugie, zgodnie z ogólnymi przepisami prawa spółek (72) i prawa podatkowego (73) nie ma wyraźnego zakazu połączeń jednostek gospodarczych z podmiotami zagranicznymi, mimo że formalności administracyjne mogą być różne; (iii) po trzecie, Komisja nie dotarła do żadnego orzecznictwa, które podważałoby jej wniosek dotyczący braku wyraźnych przeszkód prawnych w zakresie transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych z przedsiębiorstwem mającym siedzibę w Argentynie. Ponadto Komisja nie zgadza się z przedstawioną w dwóch sprawozdaniach interpretacją orzeczeń (74) wydanych przez organy administracji podatkowej w odniesieniu do określonych planowanych transakcji transgranicznych. W orzeczeniach tych wyjaśniono po prostu warunki dotyczące ustaleń w zakresie przenoszenia płatności podatku w Argentynie. Nie wspomniano w nich o istnieniu ogólnego i wyraźnego zakazu dotyczącego stosowania tych ustaleń do transgranicznych działań restrukturyzacyjnych. Ponadto przedstawiona w sprawozdaniach interpretacja tych szczególnych orzeczeń stoi w sprzeczności z ogólnym przepisem zawartym we wspomnianej konwencji podatkowej (75) zawartej między Królestwem Hiszpanii i Republiką Argentyńską. — Ekwador: (i) po pierwsze, Komisja zauważa, że zgodnie z ogólnymi przepisami prawa spółek i prawa podatkowego nie ma wyraźnego zakazu połączeń jednostek gospodarczych z podmiotami zagranicznymi (76); (ii) po drugie, Komisja zauważa, że w sprawozdaniu przedstawionym przez władze hiszpańskie (77) przyznano, iż transgraniczne połączenie jednostek gospodarczych jest możliwe, pod warunkiem że nabywca hiszpański założy wcześniej w Ekwadorze oddział. — Peru: (i) po pierwsze, Komisja zauważa, że zgodnie z ogólnymi przepisami prawa spółek i prawa podatkowego nie ma według posiadanych przez Komisję informacji żadnego wyraźnego zakazu połączeń jednostek gospodarczych z podmiotami zagranicznymi (78); (ii) po drugie, Komisja zauważa, że art. 2074 peruwiańskiego kodeksu cywilnego zawiera przepisy mające zastosowanie do transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych, a ogólne prawo spółek dopuszcza połączenia jednostek gospodarczych, w których biorą udział oddział podmiotu zagranicznego oraz przedsiębiorstwo mające siedzibę w Peru (79); (iii) po trzecie, ustawa o podatku dochodowym zapewnia neutralne traktowanie połączeń jednostek gospodarczych, w których biorą udział oddział podmiotu zagranicznego i przedsiębiorstwo mające siedzibę w Peru (80); (iv) w związku z tym Komisja uważa, że transgraniczne połączenie jednostek gospodarczych jest w każdym przypadku możliwe do przeprowadzenia, pod warunkiem że nabywca hiszpański założył wcześniej w Peru oddział. — Kolumbia: (i) po pierwsze, Komisja zauważa, że Superintendencia de Sociedades (81) wyraźnie potwierdza, iż zgodnie z ustawodawstwem kolumbijskim dokonanie transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych jest możliwe (82); (ii) po drugie, zgodnie z ogólnymi przepisami prawa spółek i prawa podatkowego (83) nie ma wyraźnego zakazu dokonywania połączeń jednostek gospodarczych z podmiotami zagranicznymi, mimo że mające zastosowanie formalności administracyjne mogą być różne; (iii) po trzecie, Komisja zauważa, że w sprawozdaniu przedstawionym przez władze hiszpańskie (84) przyznano, iż transgraniczne połączenia jednostek gospodarczych są możliwe, pod warunkiem że nabywca hiszpański założył wcześniej w Kolumbii oddział.

(116) Władze hiszpańskie przedstawiły informacje dotyczące przepisów ośmiu innych krajów spoza UE. Jak stwierdzono w pkt 107 Komisja uważa, iż powyższe ustalenia są wystarczające, aby potwierdzić, że w każdym razie nawet w przypadku uznania występowania znaczących przeszkód prawnych w zakresie transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych, system referencyjny stanowią przepisy dotyczące traktowania pod względem podatkowym finansowej wartości firmy w systemie hiszpańskim. Zastosowawszy te same kryteria i metodykę, co opisane w pkt 114 i następnych, Komisja stwierdza jednak na podstawie dostępnych informacji, że w przepisach obowiązujących w Chile, Wenezueli, Algierii, Kanadzie, Australii, Japonii i Maroko nie ma żadnych wyraźnych przeszkód prawnych o charakterze ogólnym w zakresie transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych.

(117) W związku z tym na podstawie powyższych ustaleń Komisja nie może zgodzić się z władzami hiszpańskimi co do tego, że każdy indywidualny potencjalny beneficjent kwestionowanego środka napotyka, nawet tylko w praktyce, niemożliwe do pokonania przeszkody w zakresie transgranicznych połączeń jednostek gospodarczych.

(118) W świetle powyższych uwag Komisja uważa, że nie ma powodu, aby w decyzji w sprawie wszczęcia postępowania oraz w poprzedniej decyzji odstąpić od systemu referencyjnego: na potrzeby oceny kwestionowanego środka odpowiednie ramy odniesienia stanowi ogólny hiszpański system podatku od osób prawnych, a dokładnie przepisy dotyczące traktowania pod względem podatkowym finansowej wartości firmy, zawarte w tym systemie podatkowym. Na ten wniosek nie może wpłynąć fakt, że Komisja wykryła istnienie wyraźnych przeszkód prawnych w dwóch krajach spoza UE (w Indiach i Chinach). Jak stwierdzono w pkt 107, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości (85) Komisja uważa, że w celu rozstrzygnięcia kwestii kwalifikacji programu jako pomocy państwa nie jest konieczne wykazanie, że wszystkie przypadki pomocy indywidualnej przyznanej w ramach tego programu kwalifikują się jako pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.

(119) Ściślej rzecz biorąc, jeżeli chodzi o Chiny, w prawie spółek z 2005 r. mającym zastosowanie do połączeń, w których biorą udział tylko spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjne założone w Chinach, oraz w art. 2 i 55 rozporządzenia zatytułowanego „Przepisy dotyczące nabycia przedsiębiorstw krajowych przez inwestorów zagranicznych”, wydanego przez chińskie Ministerstwo Handlu dnia 22 czerwca 2009 r., z zakresu stosowania zasad dotyczących połączenia jednostek gospodarczych wyraźnie wyłączono przedsiębiorstwa niemające siedziby w Chinach, w związku z czym przedsiębiorstwo hiszpańskie nie miałoby możliwości połączenia swojej działalności ze spółką zależną podlegającą kontroli Chin.

(120) Jeżeli chodzi o przepisy obowiązujące w Indiach, w art. 391–394 indyjskiego prawa spółek z 1956 r. z zakresu stosowania zasad dotyczących połączenia jednostek gospodarczych wyraźnie wyłączono spółki niemające siedziby w Indiach, w związku z czym przedsiębiorstwo hiszpańskie nie miałoby możliwości połączenia swojej działalności ze spółką zależną podlegającą kontroli Indii.

A.1.2. Istnienie odstępstwa od systemu referencyjnego

(121) Zgodnie z hiszpańskim systemem podatkowym podstawę opodatkowania oblicza się na podstawie wyniku księgowego, w którym następnie wprowadza się korekty poprzez zastosowanie specjalnych przepisów podatkowych. Tytułem wstępu i uzupełnienia Komisja zauważa, że kwestionowany środek stanowi odstępstwo od hiszpańskiego systemu rachunkowości. Wystąpienie finansowej wartości firmy można obliczyć jedynie abstrakcyjnie poprzez konsolidację rachunków spółki nabywanej z rachunkami przedsiębiorstwa nabywającego. W hiszpańskim systemie rachunkowości konsolidacja rachunków jest jednak wymagana w przypadku „kontroli” (86) i jest przeprowadzana zarówno w odniesieniu do krajowych, jak i zagranicznych zrzeszonych przedsiębiorstw, w celu przedstawienia globalnej sytuacji grupy przedsiębiorstw podlegających jednolitej kontroli. Uznaje się, że taka sytuacja ma miejsce (87) na przykład w przypadku, w którym spółka dominująca posiada większość praw do głosowania w spółce zależnej. Kwestionowany środek nie wymaga jednak żadnej tego rodzaju kontroli i jest stosowany od poziomu 5 % udziałów. Komisja zauważa również, że od dnia 1 stycznia 2005 r. (88), zgodnie z zasadami rachunkowości, większość hiszpańskich przedsiębiorstw nie może amortyzować finansowej wartości firmy. W rezultacie w tym względzie 30 zainteresowanych stron odnosi się do przepisów (89), które zgodnie z obecnym hiszpańskim systemem rachunkowości już nie obowiązują. W wyniku ustawy nr 16/2007 z dnia 4 lipca 2007 r., reformującej i dostosowującej prawo handlowe w dziedzinie rachunkowości do celów międzynarodowej harmonizacji standardów rachunkowości zgodnie z prawodawstwem UE, oraz dekretu królewskiego 1514/2007 z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie generalnego planu rachunkowości z rachunkowego punktu widzenia amortyzacja wartości firmy ani amortyzacja finansowej wartości firmy nie są już dopuszczalne. Powyższe poprawki, wprowadzone w hiszpańskim prawie rachunkowym, są zgodne z rozporządzeniem (WE) nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 lipca 2002 r. w sprawie stosowania międzynarodowych standardów rachunkowości (90). W świetle powyższych uwag kwestionowany środek stanowi zatem wyjątek od zwykłych zasad rachunkowości mających zastosowanie w Hiszpanii.

(122) Ze względu na podatkowy charakter kwestionowanego środka, istnienie wyjątku należy ocenić nie tylko w odniesieniu do rachunkowości, ale również w porównaniu do referencyjnego systemu podatkowego. W tym kontekście Komisja zauważa, że hiszpański system podatkowy nigdy nie dopuszczał amortyzacji finansowej wartości firmy, a art. 12 ust. 5 TRLIS jest tu wyjątkiem. W szczególności taka amortyzacja nie jest możliwa w przypadku transakcji krajowych. Wynika to wyraźnie z następujących faktów:

(123) Do celów hiszpańskiego systemu podatkowego wartość firmy może być księgowana oddzielnie jedynie w następstwie połączenia jednostek gospodarczych (91) w wyniku nabycia lub wniesienia aktywów stanowiących niezależną działalność, bądź w następstwie prawnego połączenia jednostek gospodarczych. W takich przypadkach wartość firmy jest różnicą księgową między kosztami nabycia udziałów a wartością rynkową aktywów, które stanowią działalność nabytą lub posiadaną przez przedsiębiorstwo biorące udział w połączeniu. Jeśli nabycie działalności przedsiębiorstwa odbywa się w drodze nabycia jego udziałów, tak jak w przypadku kwestionowanego środka, wartość firmy powstaje tylko wtedy, gdy przedsiębiorstwo nabywające łączy się następnie z przedsiębiorstwem nabywanym, nad którym od tego momentu będzie sprawować kontrolę.

(124) Zgodnie z kwestionowanym środkiem ani kontrola ani połączenie dwóch jednostek gospodarczych nie są jednak konieczne. Wystarczy samo nabycie co najmniej 5 % udziałów w zagranicznym przedsiębiorstwie. Pozwalając zatem, aby finansowa wartość firmy, tj. wartość firmy, która zostałaby zaksięgowana w przypadku połączenia jednostek gospodarczych, była ujmowana oddzielnie – nawet w przypadku braku połączenia jednostek gospodarczych – kwestionowany środek stanowi wyjątek od systemu referencyjnego. Należy podkreślić, że wyjątek nie wynika z długości okresu, w ciągu którego finansowa wartość firmy jest amortyzowana, w porównaniu z okresem, który ma zastosowanie do tradycyjnej wartości firmy (92), ale raczej z odmiennego traktowania krajowych i transgranicznych transakcji. Kwestionowanego środka nie można uznać za nową, samodzielną ogólną zasadę rachunkowości, ponieważ amortyzacja finansowej wartości firmy wynikającej z nabycia udziałów krajowych nie jest dopuszczana.

(125) Mając na względzie wszystkie powyższe uwagi, Komisja stwierdza, że kwestionowany środek stanowi odstępstwo od systemu referencyjnego. Zgodnie z argumentacją, która zostanie przedstawiona w pkt 153–163, Komisja uważa, że ani władze hiszpańskie ani 30 zainteresowanych stron nie przedstawiły dostatecznie spójnych argumentów, aby zmienić ten wniosek.

A.1.3. Istnienie korzyści

(126) Na mocy art. 12 ust. 5 TRLIS część finansowej wartości firmy wynikającej z nabycia udziałów w zagranicznych przedsiębiorstwach może zostać odliczona od podstawy opodatkowania w drodze odstępstwa od systemu referencyjnego. Zatem zmniejszając obciążenie podatkowe beneficjenta, art. 12 ust. 5 TRLIS zapewnia mu korzyść ekonomiczną. Korzyść ta przybiera formę obniżki podatku, którym w przeciwnym wypadku korzystające ze środka przedsiębiorstwa byłyby objęte. Obniżka jest proporcjonalna do różnicy między zapłaconą ceną nabycia a wartością rynkową podstawowych zaksięgowanych aktywów związanych z nabytymi udziałami.

(127) Dokładna kwota korzyści w odniesieniu do zapłaconej ceny nabycia odpowiada zaktualizowanej wartości netto obniżki obciążenia podatkowego uzyskanej dzięki amortyzacji, którą można odliczyć w trakcie okresu amortyzacji po nabyciu. Jest ona zatem zależna od stawki podatku od osób prawnych w odpowiednich latach oraz mającej zastosowanie stopy dyskontowej.

(128) W przypadku ponownej sprzedaży nabytych udziałów, część tej korzyści zostanie zwrócona w ramach podatku od zysków kapitałowych. Ze względu na umożliwienie amortyzacji finansowej wartości firmy, w przypadku sprzedaży zagranicznych udziałów, odliczona kwota doprowadzi do zwiększenia zysku kapitałowego opodatkowanego w momencie sprzedaży. W przypadku takich niepewnych okoliczności korzyść nie zniknęłaby jednak całkowicie, ponieważ opodatkowanie na późniejszym etapie nie uwzględnia kosztów płynności. Jak słusznie zauważyły dwie strony, z ekonomicznego punktu widzenia kwota korzyści jest co najmniej porównywalna do kwoty nieoprocentowanej linii kredytowej, która pozwala maksymalnie dwadzieścia razy podjąć rocznie dwudziestą część finansowej wartości firmy, dopóki nabyte udziały są ujmowane w księgach podatnika.

(129) W teoretycznym przykładzie, o którym Komisja wspomniała już w decyzji w sprawie wszczęcia postępowania, udziały nabyte w 2002 r. przyniosłyby korzyść odpowiadającą 20,6 % kwoty finansowej wartości firmy, przy założeniu stopy dyskontowej na poziomie 5 % (93) i przyjęciu istniejącej struktury stawek podatku od osób prawnych do 2022 r.; obowiązujące obecnie stawki ustalone zostały w ustawie 35/2006 (94). Strony trzecie nie zakwestionowały tych danych. W przypadku, w którym nabyte udziały zostałyby odsprzedane, korzyść odpowiadałaby odsetkom, które zostałyby nałożone na podatnika za linię kredytową o cechach opisanych w poprzednim punkcie.

(130) Komisja nie może także podzielić opinii władz hiszpańskich i 30 zainteresowanych stron, że końcowym beneficjentem kwestionowanego środka byłby jedynie sprzedający zagraniczne udziały, ponieważ otrzymałby wyższą cenę. Po dokonaniu oceny skutku kwestionowanego środka w jego obecnej postaci Komisja odrzuca ten argument. Po pierwsze, nie ma mechanizmu gwarantującego, że korzyść zostanie przeniesiona w pełni lub częściowo na sprzedającego. Po drugie, cena nabycia wynika z szeregu różnych elementów, nie tylko z kwestionowanego środka. Po trzecie, nawet gdyby spełniono powyższe dwa warunki, hiszpańskiego podatnika korzystającego z kwestionowanego środka nadal należy uznawać za beneficjenta tego środka. Nawet gdyby korzyść ekonomiczną przeniesiono na sprzedającego, kwestionowany środek nadal dawałby nabywającemu większe możliwości zaoferowania wyższej ceny nabycia, co ma ogromne znaczenie w przypadku konkurencyjnej transakcji nabycia.

(131) Komisja stwierdza zatem, że w każdym przypadku kwestionowany środek stwarza korzyść w sytuacji nabycia zagranicznych udziałów.

A.1.4. Uzasadnienie środka logiką hiszpańskiego systemu podatkowego

(132) Komisja uważa, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości (95), że środki wprowadzające rozróżnienie między przedsiębiorstwami nie stanowią pomocy państwa, jeżeli rozróżnienie wynika z charakteru i ogólnej struktury systemu podatkowego, w który się wpisują. Powyższe uzasadnienie opierające się na charakterze lub ogólnej strukturze systemu podatkowego odzwierciedla spójność szczególnego środka podatkowego z wewnętrzną logiką systemu podatkowego w ujęciu ogólnym.

(133) Komisja uważa po pierwsze, że władze hiszpańskie nie dowiodły, iż przedmiotowy środek będzie skutkował wyeliminowaniem podwójnego opodatkowania. System nie ustanawia faktycznie żadnych warunków dla wykazania, że na sprzedającego rzeczywiście nałożono podatek od zysku wynikającego z przeniesienia udziałów, mimo że taki warunek obowiązuje w przypadku amortyzacji wartości firmy wynikającej z połączenia jednostek gospodarczych (96). Należy podkreślić, że chociaż władze hiszpańskie twierdzą, iż nie są właściwe do sprawowania kontroli nad zagranicznym sprzedającym, który przeprowadza operacje za granicą, Komisja zauważa, że warunek ten jest wymagany w celu stosowania innych hiszpańskich przepisów podatkowych (97), ale nie w przypadku kwestionowanego środka.

(134) Po drugie, kwestionowany środek nie stanowi mechanizmu służącego unikaniu podwójnego opodatkowania przyszłych dywidend, które byłyby opodatkowane przy realizacji przyszłych zysków i które nie powinny podlegać dwukrotnemu opodatkowaniu w przypadku przekazania ich spółce posiadającej znaczne udziały, za których nabycie zapłacono finansową wartość firmy. W kwestionowanym środku nie powiązano kwestii otrzymanych dywidend z kwestią odliczeń stosowanych w wyniku środka. Przeciwnie, dywidendy otrzymane z tytułu znacznych udziałów w przedsiębiorstwie zagranicznym są już objęte zwolnieniem przewidzianym w art. 21 TRLIS oraz bezpośrednią neutralnością podatkową, o której mowa w art. 32 TRLIS, w celu uniknięcia międzynarodowego podwójnego opodatkowania. W związku z tym amortyzacja finansowej wartości firmy prowadzi do dodatkowej korzyści w odniesieniu do nabycia znacznych udziałów w zagranicznych przedsiębiorstwach.

(135) Po trzecie, władze hiszpańskie nie wykazały, że kwestionowany środek stanowi rozszerzenie przepisów dotyczących trwałej utraty wartości, które zakładają istnienie obiektywnych dowodów powstania strat, opierających się na szczegółowych i obiektywnych wyliczeniach, których kwestionowany środek nie wymaga. Przeciwnie, art. 12 ust. 3 TRLIS umożliwia częściowe odliczenia z tytułu amortyzacji udziałów kapitałowych w odniesieniu do krajowych i zagranicznych udziałów, które nie są przedmiotem obrotu na rynku wtórnym, w przypadku trwałej utraty wartości zaistniałej w okresie od początku do końca roku podatkowego. Kwestionowany środek, który w przypadku beneficjentów jest zgodny z art. 12 ust. 3 TRLIS (98), zapewnia dodatkowe odliczenia, oprócz zmniejszenia teoretycznej wartości księg