9)

w rozdziale 1 tytułu V części pierwszej sekcje 1, 2 i 3 otrzymują brzmienie: „Sekcja 1 Zakres i zasady udzielania Artykuł 121 Zakres i definicje (Artykuł 101 ust. 2 rozporządzenia finansowego) 1. Zamówienia dotyczące nieruchomości obejmują kupno, długoterminową dzierżawę, prawo użytkowania, leasing, najem lub kupno na raty gruntu, istniejących budynków lub innych nieruchomości, z opcją zakupu lub bez takiej opcji. 2. Zamówienia na dostawy obejmują kupno, leasing, najem lub kupno na raty produktów, z opcją zakupu lub bez takiej opcji. Zamówienie na dostawę może obejmować dodatkowo rozmieszczenie i instalację. 3. Zamówienia na roboty budowlane obejmują wykonanie lub zarówno wykonanie, jak i zaprojektowanie robót budowlanych lub obiektu budowlanego, związanych z jednym z rodzajów działalności, o których mowa w załączniku II do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE (6), lub wykonanie, za pomocą dowolnych środków, obiektu budowlanego odpowiadającego wymogom określonym przez instytucję zamawiającą mającą decydujący wpływ na rodzaj lub projekt obiektu. »Obiekt budowlany« oznacza wynik całości robót budowlanych w zakresie budownictwa lub inżynierii lądowej i wodnej, który może samodzielnie spełniać funkcję gospodarczą lub techniczną. 4. Zamówienia na usługi obejmują wszystkie usługi intelektualne i nieintelektualne, inne niż te objęte zamówieniami na dostawy, zamówieniami na roboty budowlane oraz zamówieniami dotyczącymi nieruchomości. 5. W przypadku zamówień mieszanych składających się z dostaw i usług główny przedmiot zamówienia określa się przez porównanie wartości odnośnych dostaw lub usług. W przypadku zamówień (roboty budowlane, dostawy lub usługi) i koncesji (roboty budowlane lub usługi), które obejmują jeden rodzaj zamówienia lub koncesji, udziela się ich zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie do danego zamówienia publicznego. 6. Wszelkie odniesienia do nomenklatur w kontekście zamówień publicznych są dokonywane z wykorzystaniem Wspólnego Słownika Zamówień (CPV) zawartego w rozporządzeniu (WE) nr 2195/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady (7). 7. Instytucja zamawiająca nie może uzależniać możliwości złożenia oferty lub wniosku o dopuszczenie do udziału przez grupę podmiotów gospodarczych od posiadania przez nią określonej formy prawnej, ale może zażądać, aby wybrana grupa przyjęła określoną formę prawną po udzieleniu jej zamówienia, jeżeli zmiana ta jest niezbędna do należytego wykonania zamówienia. 8. Wszelka wymiana informacji z wykonawcami, w tym zawieranie umów oraz wprowadzanie do nich zmian, może odbywać się z wykorzystaniem elektronicznych systemów wymiany informacji stworzonych przez instytucję zamawiającą. 9. Elektroniczne systemy wymiany informacji muszą spełniać następujące wymogi: a) jedynie osoby upoważnione mogą mieć dostęp do systemu oraz dokumentów przekazywanych za jego pośrednictwem; b) jedynie osoby upoważnione mogą podpisać dokument elektronicznie lub przekazać go za pomocą systemu; c) osoby upoważnione muszą zostać zidentyfikowane przez system w ustalony sposób; d) czas i data transakcji elektronicznej muszą być ściśle określone; e) musi zostać zachowana integralność dokumentów; f) musi zostać utrzymana dostępność dokumentów; g) w stosownych przypadkach musi zostać zachowana poufność dokumentów; h) musi być zapewniona ochrona danych osobowych zgodnie z wymogami rozporządzenia (WE) nr 45/2001. 10. Dane przesyłane lub otrzymywane za pośrednictwem takiego systemu korzystają z prawnego domniemania integralności oraz dokładności dnia i godziny ich wysłania lub otrzymania wskazanych w systemie. Dokumenty przesłane lub zgłoszone za pośrednictwem takiego systemu uznaje się za równoważne wersji papierowej, dopuszcza się jako dowody w postępowaniu sądowym, uznaje za oryginały, przyjmując prawne domniemanie ich autentyczności i integralności, o ile nie zawierają one żadnych elementów dynamicznych, które mogą automatycznie je zmieniać. Podpisy elektroniczne, o których mowa w ust. 9 lit. b), są równoważne pod względem skutków prawnych podpisom własnoręcznym. Artykuł 122 Umowy ramowe i umowy szczegółowe (Artykuł 101 ust. 2 rozporządzenia finansowego) 1. Okres obowiązywania umowy ramowej nie może przekroczyć czterech lat, z zastrzeżeniem wyjątkowych przypadków, należycie uzasadnionych, w szczególności przedmiotem umowy ramowej. Umowy szczegółowe oparte na umowach ramowych zawierane są zgodnie z warunkami umowy ramowej. Zawierając umowy szczegółowe, strony nie mogą dokonywać znaczących zmian umowy ramowej. 2. Gdy umowa ramowa jest zawierana tylko z jednym podmiotem gospodarczym, umowy szczegółowe zawierane są w granicach wyznaczonych warunkami określonymi w umowie ramowej. W należycie uzasadnionych okolicznościach instytucja zamawiająca może pisemnie skonsultować się z wykonawcą, zwracając się do niego w razie potrzeby o uzupełnienie oferty. 3. Gdy umowa ramowa ma zostać zawarta z kilkoma podmiotami gospodarczymi (»umowa ramowa z wieloma podmiotami gospodarczymi«), może ona mieć formę oddzielnych umów podpisanych na identycznych warunkach z poszczególnymi wykonawcami. Umowy szczegółowe oparte na umowach ramowych zawartych z kilkoma podmiotami gospodarczymi wykonywane są w jeden z następujących sposobów: a) zgodnie z warunkami określonymi w umowie ramowej: bez ponownego poddawania zamówienia procedurze konkurencyjnej, jeżeli w umowie takiej określono wszystkie warunki realizacji danych robót budowlanych lub dostaw bądź świadczenia danych usług oraz obiektywne warunki ustalania, którzy wykonawcy mają je wykonać; b) jeżeli nie wszystkie warunki realizacji danych robót budowlanych lub dostaw bądź świadczenia danych usług zostały określone w umowie ramowej: poprzez ponowne poddanie zamówienia procedurze konkurencyjnej pomiędzy wykonawcami, zgodnie z ust. 4 oraz: (i) na podstawie tych samych, a w razie potrzeby, bardziej precyzyjnie określonych warunków; albo (ii) w stosownych przypadkach na podstawie innych warunków wskazanych w dokumentach zamówienia dotyczących umowy ramowej; c) częściowo bez ponownego poddawania zamówienia procedurze konkurencyjnej zgodnie z lit. a) i częściowo z ponownym poddaniem zamówienia procedurze konkurencyjnej pomiędzy wykonawcami zgodnie z lit. b), o ile instytucja zamawiająca przewidziała taką możliwość w dokumentach zamówienia dotyczących umowy ramowej. Dokumenty zamówienia, o których mowa w akapicie drugim lit. c), określają też, które warunki mogą być przedmiotem ponownego poddania zamówienia procedurze konkurencyjnej. 4. Umowę ramową z wieloma podmiotami gospodarczymi z ponownym poddaniem zamówienia procedurze konkurencyjnej zawiera się z przynajmniej trzema podmiotami gospodarczymi, o ile liczba dopuszczalnych ofert jest wystarczająca, jak określono w art. 158 ust. 4. Przy zawieraniu umowy szczegółowej przez ponowne poddanie zamówienia procedurze konkurencyjnej pomiędzy wykonawcami instytucja zamawiająca konsultuje się z nimi pisemnie i ustala wystarczająco długi termin na złożenie szczegółowych ofert. Szczegółowe oferty składa się na piśmie. Instytucja zamawiająca zawiera każdą umowę szczegółową z oferentem, który przedstawił najkorzystniejszą ekonomicznie ofertę szczegółową w oparciu o kryteria udzielenia zamówienia określone w dokumentach zamówienia dotyczących umowy ramowej. 5. W sektorach, dla których charakterystyczne są szybki rozwój technologiczny i gwałtowne zmiany cen, umowy ramowe bez ponownego poddawania zamówienia procedurze konkurencyjnej zawierają klauzulę dotyczącą przeglądu śródokresowego lub systemu analizy porównawczej. Jeśli po przeprowadzeniu przeglądu śródokresowego okaże się, że ustalone początkowo warunki nie odpowiadają już zmianom cen bądź rozwojowi technologicznemu, instytucja zamawiająca nie może korzystać z odnośnej umowy ramowej i podejmuje odpowiednie środki, aby ją rozwiązać. 6. Umowy szczegółowe oparte na umowach ramowych poprzedzone są zobowiązaniem budżetowym. Sekcja 2 Publikacja Artykuł 123 Ogłaszanie procedur o wartości równej progom, o których mowa w art. 118 ust. 1 rozporządzenia finansowego, lub wyższej bądź zamówień objętych zakresem dyrektywy 2014/24/UE (Artykuł 103 ust. 1 rozporządzenia finansowego) 1. Ogłoszenia do publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej obejmują wszystkie informacje określone w odpowiednich standardowych formularzach, o których mowa w dyrektywie 2014/24/UE, w celu zapewniania przejrzystości procedury. 2. Instytucja zamawiająca może poinformować o swoich zamiarach odnośnie do planowanych zamówień na dany rok budżetowy poprzez publikację wstępnego ogłoszenia informacyjnego. Obejmuje ono okres 12 miesięcy od daty przesłania ogłoszenia do Urzędu Publikacji lub krótszy. Instytucja zamawiająca może opublikować wstępne ogłoszenie informacyjne w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej albo na swoim profilu nabywcy. W tym ostatnim przypadku ogłoszenie o publikacji na profilu nabywcy publikowane jest w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. 3. Ogłoszenie o zamówieniu wykorzystuje się do rozpoczęcia procedury o szacunkowej wartości równej progom określonym w art. 118 ust. 1 rozporządzenia finansowego lub wyższej, z wyjątkiem procedury, o której mowa w art. 134 niniejszego rozporządzenia. 4. Instytucja zamawiająca przesyła do Urzędu Publikacji ogłoszenie o udzieleniu zamówienia dotyczące wyniku procedury nie później niż w terminie 30 dni od dnia podpisania umowy lub umowy ramowej o wartości równej progom określonym w art. 118 ust. 1 rozporządzenia finansowego lub wyższej. Ogłoszenia o zamówieniach opartych na dynamicznym systemie zakupów mogą być jednak grupowane kwartalnie. W takim przypadku instytucja zamawiająca przesyła ogłoszenie nie później niż w terminie 30 dni po zakończeniu każdego kwartału. Ogłoszeń o udzieleniu zamówienia nie publikuje się w przypadku umów szczegółowych opartych na umowach ramowych. 5. Instytucja zamawiająca publikuje ogłoszenie o udzieleniu zamówienia: a) przed podpisaniem umowy lub umowy ramowej o wartości równej progom określonym w art. 118 ust. 1 rozporządzenia finansowego lub wyższej, zawartej w drodze procedury na mocy art. 134 ust. 1 lit. b) niniejszego rozporządzenia; b) po podpisaniu umowy lub umowy ramowej o wartości równej progom określonym w art. 118 ust. 1 rozporządzenia finansowego lub wyższej, w tym zawartej w drodze procedur na mocy art. 134 ust. 1 lit. a) i c)–f) niniejszego rozporządzenia. 6. Instytucja zamawiająca publikuje w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ogłoszenie o zmianie umowy w okresie jej obowiązywania w przypadkach określonych w art. 114a ust. 3 lit. a) i b) rozporządzenia finansowego, o ile wartość zmian jest równa progom określonym w art. 118 ust. 1 rozporządzenia finansowego lub wyższa. 7. W przypadku procedury międzyinstytucjonalnej instytucja zamawiająca, która jest odpowiedzialna za procedurę, odpowiada za środki upubliczniania. Artykuł 124 Ogłaszanie procedur o wartości poniżej progów, o których mowa w art. 118 ust. 1 rozporządzenia finansowego, lub wykraczających poza zakres dyrektywy 2014/24/UE (Artykuł 103 ust. 2 rozporządzenia finansowego) 1. Procedury o szacowanej wartości poniżej progów określonych w art. 118 ust. 1 rozporządzenia finansowego są ogłaszane przy użyciu odpowiednich środków. Takie ogłaszanie obejmuje odpowiednie środki upubliczniania ex ante w internecie lub ogłoszenie o zamówieniu lub też, w przypadku zamówień udzielanych zgodnie z procedurą określoną w art. 136 niniejszego rozporządzenia, publikację ogłoszenia o zaproszeniu do wyrażenia zainteresowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Obowiązek ten nie ma zastosowania do procedury określonej w art. 134 niniejszego rozporządzenia oraz procedury negocjacyjnej w przypadku zamówień o bardzo niskiej wartości na mocy art. 137 ust. 2 niniejszego rozporządzenia. 2. W przypadku zamówień udzielanych zgodnie z art. 134 lit. g) oraz i) niniejszego rozporządzenia instytucja zamawiająca przesyła Parlamentowi Europejskiemu i Radzie listę zamówień nie później niż dnia 30 czerwca następnego roku budżetowego. W przypadku Komisji zostaje ona załączona do podsumowania sprawozdań rocznych z działalności, o którym mowa w art. 66 ust. 9 rozporządzenia finansowego. 3. Informacje o udzieleniu zamówienia obejmują imię i nazwisko lub nazwę wykonawcy, przyznaną kwotę, przedmiot zamówienia oraz, w przypadku umów bezpośrednich i szczegółowych, spełniają wymogi określone w art. 21 ust. 3. Instytucja zamawiająca publikuje listę zamówień na swojej stronie internetowej nie później niż dnia 30 czerwca następnego roku budżetowego dotyczącą: a) zamówień o wartości poniżej progów określonych w art. 118 ust. 1 rozporządzenia finansowego; b) zamówień udzielonych zgodnie z art. 134 lit. h) oraz j)–m) niniejszego rozporządzenia; c) zmian umów określonych w art. 114a ust. 3 lit. c) rozporządzenia finansowego; d) zmian umów określonych w art. 114a ust. 3 lit. a) i b) rozporządzenia finansowego, w przypadku gdy wartość zmian jest niższa od progów określonych w art. 118 ust. 1 rozporządzenia finansowego; e) umów szczegółowych opartych na umowach ramowych. Na użytek lit. e) w akapicie drugim publikowane informacje mogą być zagregowane z podziałem na wykonawców dla tego samego przedmiotu. 4. W przypadku międzyinstytucjonalnych umów ramowych każda instytucja zamawiająca jest odpowiedzialna za ogłaszanie informacji o swoich zamówieniach szczegółowych oraz ich zmianach na warunkach określonych w ust. 3. Artykuł 125 Publikacja ogłoszeń (Artykuł 103 ust. 1 rozporządzenia finansowego) 1. Instytucja zamawiająca sporządza i przesyła ogłoszenia, o których mowa w art. 123 i 124, Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej drogą elektroniczną. 2. Urząd Publikacji publikuje ogłoszenia, o których mowa w art. 123 i 124, w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nie później niż w ciągu: a) siedmiu dni po ich wysłaniu, jeżeli instytucja zamawiająca korzysta z elektronicznego systemu wypełniania standardowych formularzy, o których mowa w art. 123 ust. 1, i ogranicza tekst dowolny do 500 słów; b) 12 dni po ich wysłaniu we wszystkich pozostałych przypadkach. 3. Instytucja zamawiająca musi być w stanie udokumentować datę wysłania. Artykuł 126 Inne formy ogłaszania (Artykuł 103 ust. 2 rozporządzenia finansowego) Oprócz form ogłaszania określonych w art. 123 i 124 postępowania o udzielenie zamówienia można ogłaszać w każdy inny sposób, w szczególności w formie elektronicznej. Wszelkie takie formy ogłaszania zawierają odniesienie do ogłoszenia opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jeżeli taka publikacja miała miejsce, i nie mogą poprzedzać publikacji tego ogłoszenia, które jako jedyne jest ogłoszeniem autentycznym. Takie formy ogłaszania nie mogą wprowadzać żadnej dyskryminacji między kandydatami lub oferentami ani nie mogą zawierać szczegółów innych niż zawarte w ogłoszeniu o zamówieniu, jeżeli zostało ono opublikowane. Sekcja 3 Procedury udzielania zamówień Artykuł 128 Minimalna liczba kandydatów oraz zasady negocjacji (Artykuł 104 ust. 4 rozporządzenia finansowego) 1. W procedurze ograniczonej oraz w procedurach, o których mowa w art. 136 ust. 1 lit. a) i b) oraz art. 136a, minimalna liczba kandydatów oznacza pięciu kandydatów. 2. W procedurze konkurencyjnej z negocjacjami, dialogu konkurencyjnym, partnerstwie innowacyjnym, badaniu rynku lokalnego na mocy art. 134 ust. 1 lit. g) oraz procedurze negocjacyjnej w przypadku zamówień o niskiej wartości na mocy art. 137 ust. 1 minimalna liczba kandydatów oznacza trzech kandydatów. 3. Ust. 1 i 2 niniejszego artykułu nie mają zastosowania w następujących przypadkach: a) procedur negocjacyjnych w odniesieniu do zamówień o bardzo niskiej wartości na mocy art. 137 ust. 2; b) procedur negocjacyjnych bez uprzedniej publikacji na mocy art. 134 z wyjątkiem konkursów na mocy art. 134 ust. 1 lit. d) oraz badania rynku lokalnego na mocy art. 134 ust. 1 lit. g). 4. Jeżeli liczba kandydatów spełniających kryteria wyboru jest niższa od liczby minimalnej określonej w ust. 1 i 2, instytucja zamawiająca może kontynuować procedurę, zapraszając kandydatów z wymaganym zdolnościami. Instytucja zamawiająca nie może uwzględniać innych podmiotów gospodarczych, które pierwotnie nie złożyły wniosku o dopuszczenie do udziału ani których pierwotnie nie zaprosiła. 5. Podczas negocjacji instytucja zamawiająca zapewnia równe traktowanie wszystkich oferentów. Negocjacje mogą zostać podzielone na kolejne etapy w celu ograniczenia liczby ofert będących przedmiotem negocjacji poprzez zastosowanie kryteriów udzielania zamówień wskazanych w dokumentach zamówienia. Instytucja zamawiająca wskazuje w dokumentach zamówienia, czy skorzysta z takiego rozwiązania. 6. W przypadku procedur określonych w art. 134 ust. 1 lit. d) i g) oraz art. 136a i 137 instytucja zamawiająca zaprasza przynajmniej wszystkie podmioty gospodarcze, które wyraziły zainteresowanie w następstwie upublicznienia ex ante, jak określono w art. 124 ust. 1, badania rynku lokalnego lub konkursu. Artykuł 129 Partnerstwo innowacyjne (Artykuł 104 ust. 1 rozporządzenia finansowego) 1. Celem partnerstwa innowacyjnego jest opracowanie innowacyjnego produktu lub usługi lub innowacyjnych robót budowlanych oraz późniejszy zakup robót budowlanych, dostaw lub usług będących wynikiem tych prac, pod warunkiem że odpowiadają one poziomom wydajności i maksymalnym kosztom uzgodnionym między instytucjami zamawiającymi a partnerami. Organizacja partnerstwa innowacyjnego obejmuje kolejne etapy zgodnie z kolejnością kroków w procesie badawczo-innowacyjnym, które mogą obejmować ukończenie robót budowlanych, wytworzenie produktów lub świadczenie usług. W ramach partnerstwa innowacyjnego ustala się cele pośrednie, które mają osiągnąć partnerzy. W oparciu o te cele pośrednie instytucja zamawiająca może po każdym etapie postanowić zakończyć partnerstwo innowacyjne lub w przypadku partnerstwa innowacyjnego z kilkoma partnerami, zmniejszyć liczbę partnerów poprzez rozwiązanie poszczególnych umów, pod warunkiem że instytucja zamawiająca wskazała w dokumentach zamówienia takie możliwości i warunki skorzystania z nich. 2. Przed rozpoczęciem partnerstwa innowacyjnego instytucja zamawiająca przeprowadza wstępne konsultacje rynkowe, jak określono w art. 137a, aby stwierdzić, czy roboty budowlane, dostawy lub usługi nie występują na rynku lub jako działalność rozwojowa bliska rynkowi. Należy przestrzegać zasad negocjacji określonych w art. 104 ust. 4 rozporządzenia finansowego oraz w art. 128 ust. 5 niniejszego rozporządzenia. W dokumentach zamówienia instytucja zamawiająca określa zapotrzebowanie na innowacyjne roboty budowlane, dostawy lub usługi, którego nie można zaspokoić poprzez zakup robót budowlanych, dostaw i usług już dostępnych na rynku. Wskazuje ona, które elementy tego opisu definiują minimalne wymagania. Przedstawione informacje muszą być wystarczająco precyzyjne, aby umożliwić podmiotom gospodarczym ustalenie charakteru i zakresu wymaganego rozwiązania oraz podjęcie decyzji co do złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w procedurze. Instytucja zamawiająca może podjąć decyzję o ustanowieniu partnerstwa innowacyjnego z jednym partnerem lub z kilkoma partnerami prowadzącymi odrębne działania badawczo-rozwojowe. Zamówienia udziela się wyłącznie na podstawie najlepszej relacji jakości do ceny, jak określono w art. 110 ust. 4 rozporządzenia finansowego. 3. W dokumentach zamówienia instytucja zamawiająca określa rozwiązania mające zastosowanie do praw własności intelektualnej. W ramach partnerstwa innowacyjnego instytucja zamawiająca nie ujawnia pozostałym partnerom rozwiązań proponowanych ani innych informacji poufnych udzielanych przez jednego z partnerów, bez jego zgody. Instytucja zamawiająca zapewnia, by struktura partnerstwa oraz w szczególności czas trwania i wartość poszczególnych etapów odzwierciedlały stopień innowacyjności proponowanego rozwiązania i kolejność działań badawczo-innowacyjnych niezbędnych do opracowania innowacyjnego rozwiązania niedostępnego jeszcze na rynku. Szacowana wartość robót budowlanych, dostaw i usług jest proporcjonalna do wielkości inwestycji niezbędnej do ich opracowania. Artykuł 130 Konkursy (Artykuł 104 ust. 1 rozporządzenia finansowego) 1. Konkursy podlegają zasadom ogłaszania określonym w art. 123 i mogą obejmować przyznanie nagród. Jeżeli konkursy ograniczone są do określonej liczby kandydatów, instytucja zamawiająca określa jasne i niedyskryminacyjne kryteria wyboru. Liczba kandydatów zaproszonych do wzięcia udziału w konkursie musi być wystarczająca do zapewnienia rzeczywistej konkurencji. 2. Sąd konkursowy jest wyznaczany przez właściwego urzędnika zatwierdzającego. Sąd konkursowy składa się wyłącznie z osób fizycznych niepowiązanych z kandydatami biorącymi udział w konkursie. Jeżeli od kandydatów biorących udział w konkursie konkursu wymagane są szczególne kwalifikacje zawodowe, co najmniej jedna trzecia członków sądu konkursowego musi posiadać te same lub równoważne kwalifikacje. Sąd konkursowy jest niezależny w swych opiniach. Sąd konkursowy przyjmuje opinie na podstawie projektów przedłożonych mu przez kandydatów anonimowo i wyłącznie w świetle kryteriów określonych w ogłoszeniu o konkursie. 3. Propozycje sądu konkursowego, oparte na wartości merytorycznej każdego projektu, oraz jego ranking i uwagi rejestrowane są w protokole podpisywanym przez jego członków. Kandydaci pozostają anonimowi do czasu wydania przez sąd konkursowy opinii. Kandydaci mogą zostać zaproszeni przez sąd konkursowy do udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte w protokole, w celu objaśnienia projektu. Następnie sporządzany jest pełny protokół przeprowadzonego dialogu. 4. Instytucja zamawiająca podejmuje następnie decyzję o udzieleniu zamówienia, w której określa się imię i nazwisko lub nazwę wybranego kandydata, jego adres oraz uzasadnienie wyboru przez odniesienie do kryteriów wskazanych w ogłoszeniu o konkursie, w szczególności jeżeli wybór ten różni się od propozycji zawartych w opinii sądu konkursowego. Artykuł 131 Dynamiczny system zakupów (Artykuł 104 ust. 6 rozporządzenia finansowego) 1. Dynamiczny system zakupów jest w pełni elektronicznym procesem dokonywania bieżących zakupów, otwartym przez cały czas jego trwania dla każdego podmiotu gospodarczego, który spełnia kryteria wyboru. System ten może być podzielony na kategorie robót budowlanych, dostaw lub usług, które są obiektywnie zdefiniowane na podstawie cech zamówień, które będą udzielane w ramach danej kategorii. W takim przypadku kryteria wyboru muszą zostać określone dla każdej kategorii. 2. Instytucja zamawiająca wskazuje w dokumentach zamówienia charakter i szacowaną ilość przewidzianych zakupów, jak również wszelkie niezbędne informacje dotyczące dynamicznego systemu zakupów, wykorzystywanego sprzętu elektronicznego oraz zasad i specyfikacji technicznych dotyczących połączenia. 3. Instytucja zamawiająca zapewnia każdemu podmiotowi gospodarczemu, w trakcie całego okresu ważności dynamicznego systemu zakupów, możliwość złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w systemie. Dokonuje ona oceny tych wniosków w terminie 10 dni roboczych od ich otrzymania. Termin ten może zostać przedłużony do 15 dni roboczych w uzasadnionych przypadkach. Instytucja zamawiająca może wydłużyć okres oceny, pod warunkiem że w tym czasie nie zostanie wystosowane żadne zaproszenie do składania ofert. Instytucja zamawiająca informuje kandydata w najwcześniejszym możliwym terminie o dopuszczeniu lub niedopuszczeniu go do dynamicznego systemu zakupów. 4. Instytucja zamawiająca zaprasza wszystkich dopuszczonych kandydatów do udziału w systemie w ramach odpowiedniej kategorii do składania ofert w odpowiednim czasie. Instytucja zamawiająca zawiera umowę z oferentem, który przedstawił najkorzystniejszą ekonomicznie ofertę na podstawie kryteriów udzielenia zamówienia określonych w ogłoszeniu o zamówieniu. Kryteria te mogą, w stosownych przypadkach, zostać sformułowane bardziej precyzyjnie w zaproszeniu do składania ofert. 5. Instytucja zamawiająca wskazuje okres ważności dynamicznego systemu zakupów w ogłoszeniu o zamówieniu. Dynamiczny system zakupów nie może obowiązywać dłużej niż cztery lata, z wyjątkiem szczególnych i należycie uzasadnionych przypadków. Instytucja zamawiająca nie może korzystać z tego systemu w celu uniemożliwiania, ograniczania lub naruszania konkurencji. Artykuł 132 Dialog konkurencyjny (Artykuł 104 ust. 1 rozporządzenia finansowego) 1. Instytucja zamawiająca określa swoje potrzeby i wymagania, kryteria udzielenia zamówienia oraz orientacyjny harmonogram w ogłoszeniu o zamówieniu lub w dokumencie opisowym. Udziela zamówienia oferentowi, który przedstawił ofertę najbardziej korzystną ekonomicznie. 2. Instytucja zamawiająca podejmuje dialog z kandydatami, którzy spełniają kryteria wyboru, w celu identyfikacji i określenia najwłaściwszych środków do zaspokojenia swoich potrzeb. W ramach tego dialogu może ona omawiać wszystkie aspekty zamówienia z wybranymi kandydatami, ale nie może zmienić swoich potrzeb i wymogów ani kryteriów udzielenia zamówienia, jak przewidziano w ust. 1. Instytucja zamawiająca zapewnia równe traktowanie wszystkich oferentów podczas prowadzenia dialogu i nie ujawnia rozwiązań proponowanych ani innych informacji poufnych udzielanych przez jednego z oferentów bez jego zgody na zrzeczenie się z prawa do poufności. Dialog konkurencyjny może zostać podzielony na kolejne etapy w celu ograniczenia liczby rozwiązań, które mają zostać omówione, poprzez zastosowanie zapowiedzianych kryteriów udzielenia zamówienia, jeżeli taką możliwość przewidziano w ogłoszeniu o zamówieniu lub w dokumencie opisowym. 3. Instytucja zamawiająca prowadzi dialog do momentu, gdy jest w stanie określić rozwiązanie lub rozwiązania, które mogą zaspokoić jej potrzeby. Po poinformowaniu pozostałych oferentów o tym, że dialog dobiegł końca, instytucja zamawiająca zaprasza każdego z uczestników do złożenia ostatecznej oferty opierającej się na rozwiązaniu lub rozwiązaniach przedstawionych i określonych podczas dialogu. Oferty te zawierają wszystkie elementy wymagane i niezbędne do realizacji przedsięwzięcia. Na wniosek instytucji zamawiającej te ostateczne oferty można wyjaśnić, uszczegółowić i zoptymalizować, o ile nie powoduje to znacznych zmian w ofercie lub dokumentach zamówienia. Instytucja zamawiająca może negocjować z oferentem, który złożył ofertę zapewniającą najlepszą relację jakości do ceny, aby potwierdzić zobowiązania zawarte w ofercie, pod warunkiem że nie skutkuje to modyfikacją istotnych aspektów oferty ani nie stwarza ryzyka zakłócenia konkurencji bądź spowodowania dyskryminacji. 4. Instytucja zamawiająca może przewidzieć płatności dla uczestników dialogu. Artykuł 133 Procedury międzyinstytucjonalne (Artykuł 104a ust. 1 rozporządzenia finansowego) W przypadku procedury międzyinstytucjonalnej jedna instytucja zamawiająca zarządza procedurą i późniejszą umową bezpośrednią lub umową ramową, działając w imieniu własnym oraz w imieniu pozostałych odnośnych instytucji zamawiających. W ogłoszeniu o zamówieniu wskazuje się instytucje zamawiające, o których mowa w art. 104a ust. 1 rozporządzenia finansowego, zaangażowane w procedurę udzielania zamówień, instytucję odpowiedzialną za procedurę oraz całkowitą wielkość zamówień dla wszystkich instytucji zamawiających. Artykuł 134 Zastosowanie procedury negocjacyjnej bez uprzedniej publikacji ogłoszenia o zamówieniu (Artykuł 104 ust. 5 rozporządzenia finansowego) 1. Kiedy instytucja zamawiająca stosuje procedurę negocjacyjną bez uprzedniej publikacji ogłoszenia o zamówieniu, przestrzega zasad negocjacji określonych w art. 104 ust. 4 rozporządzenia finansowego oraz w art. 128 ust. 5 niniejszego rozporządzenia. Instytucja zamawiająca może korzystać z procedury negocjacyjnej niezależnie od wartości szacunkowej zamówienia, w następujących przypadkach: a) jeżeli w następstwie zastosowania procedury otwartej lub ograniczonej, po zakończeniu tej procedury, nie złożono żadnej oferty bądź żadnej odpowiedniej oferty lub żadnego wniosku o dopuszczenie do udziału bądź żadnego odpowiedniego wniosku o dopuszczenie do udziału, jak przewidziano w ust. 2, pod warunkiem że pierwotne dokumenty zamówienia nie ulegają zasadniczym zmianom; b) jeżeli roboty budowlane, dostawy lub usługi mogą zostać zrealizowane na warunkach określonych w ust. 3 wyłącznie przez jeden podmiot gospodarczy z jednego z następujących powodów: (i) celem zamówienia jest stworzenie lub nabycie niepowtarzalnego dzieła sztuki lub wykonania artystycznego; (ii) brak konkurencji ze względów technicznych; (iii) konieczność zapewnienia ochrony praw wyłącznych, w tym praw własności intelektualnej; c) w zakresie, w jakim jest to absolutnie niezbędne, jeżeli – ze względu na wystąpienie wyjątkowo pilnej konieczności spowodowanej wydarzeniami niemożliwymi do przewidzenia – terminy przewidziane w art. 152, 154 i 275 nie mogą być dotrzymane i gdy uzasadnienia takiej wyjątkowo pilnej konieczności nie można przypisać instytucji zamawiającej; d) w przypadkach gdy zamówienie na usługi następuje po przeprowadzeniu konkursu i ma zostać udzielone zwycięzcy lub jednemu ze zwycięzców; w tym ostatnim przypadku wszyscy zwycięzcy muszą zostać zaproszeni do udziału w negocjacjach; e) w odniesieniu do nowych usług lub robót budowlanych polegających na powtórzeniu podobnych usług lub robót budowlanych powierzonych podmiotowi gospodarczemu, któremu ta sama instytucja zamawiająca udzieliła pierwotnego zamówienia, pod warunkiem że takie usługi lub roboty budowlane pozostają w zgodności z podstawowym projektem, na który udzielono pierwotnego zamówienia po opublikowaniu ogłoszenia o zamówieniu, z zastrzeżeniem warunków określonych w ust. 4; f) w przypadku zamówień na dostawy: (i) w odniesieniu do dodatkowych dostaw, których celem jest częściowa wymiana dostarczonych produktów lub instalacji, bądź zwiększenie bieżących dostaw lub rozbudowa istniejących instalacji, jeżeli zmiana dostawcy zobowiązywałaby instytucję zamawiającą do nabywania dostaw o innych właściwościach technicznych, co powodowałoby niekompatybilność lub nieproporcjonalnie duże trudności techniczne w użytkowaniu i utrzymaniu; kiedy instytucje udzielają zamówień na własny rachunek, okres obowiązywania takich umów w sprawie zamówienia nie może przekraczać trzech lat; (ii) jeżeli produkty wytwarzane są jedynie do celów badawczych, doświadczalnych, naukowych lub rozwojowych; takie zamówienia nie obejmują jednak produkcji masowej służącej osiągnięciu rentowności ekonomicznej lub pokryciu kosztów badań i rozwoju; (iii) w odniesieniu do towarów notowanych i kupowanych na rynku towarowym; (iv) w odniesieniu do zakupów dostaw na szczególnie korzystnych warunkach od podmiotu gospodarczego definitywnie likwidującego swoją działalność lub od likwidatorów w postępowaniu upadłościowym, w wyniku układu z wierzycielami lub podobnej procedury na mocy prawa krajowego; g) w przypadku zamówień dotyczących nieruchomości po zbadaniu rynku lokalnego; h) w przypadku zamówień na dowolne z następujących usług: (i) zastępstwa prawnego, wykonywanego przez prawnika w rozumieniu art. 1 dyrektywy Rady 77/249/EWG3 (8) w postępowaniu pojednawczym lub sądowym; (ii) porad prawnych udzielanych w ramach przygotowywania dowolnego z postępowań, o których mowa powyżej, lub w przypadku gdy istnieją konkretne przesłanki i duże prawdopodobieństwo, że sprawa, której dotyczą porady, stanie się przedmiotem takich postępowań, pod warunkiem że porad tych udziela prawnik w rozumieniu art. 1 dyrektywy 77/249/EWG; (iii) usług arbitrażowych i pojednawczych; (iv) usług poświadczania i uwierzytelniania dokumentów, które to usługi muszą świadczyć notariusze; i) w przypadku zamówień określonych jako tajne lub zamówień, których wykonaniu muszą towarzyszyć szczególne środki bezpieczeństwa, zgodnie z obowiązującymi przepisami administracyjnymi, lub wówczas, gdy wymaga tego ochrona podstawowych interesów Unii, pod warunkiem że odnośnych podstawowych interesów nie można zabezpieczyć za pomocą innych środków; środki te mogą obejmować wymogi mające na celu ochronę poufnego charakteru informacji, które instytucja zamawiająca udostępnia w toku postępowania o udzielenie zamówienia; j) w przypadku usług finansowych związanych z emisją, sprzedażą, zakupem lub zbyciem papierów wartościowych lub innych instrumentów finansowych w rozumieniu dyrektywy 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (9), usług banku centralnego oraz operacji przeprowadzanych z Europejskim Instrumentem Stabilności Finansowej i Europejskim Mechanizmem Stabilności; k) w przypadku pożyczek, bez względu na to, czy wiążą się one z emisją, sprzedażą, zakupem lub zbyciem papierów wartościowych lub innych instrumentów finansowych; l) w przypadku zakupu publicznych sieci łączności oraz usług łączności elektronicznej w rozumieniu dyrektywy 2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (10); m) w przypadku usług świadczonych przez organizację międzynarodową w sytuacji, kiedy nie może ona zgodnie ze swoim statutem lub aktem założycielskim uczestniczyć w procedurach konkurencyjnych. 2. Ofertę uznaje się za nieodpowiednią, jeżeli nie odnosi się ona do przedmiotu zamówienia, natomiast wniosek o dopuszczenie do udziału uznaje się za nieodpowiedni, jeżeli dany podmiot gospodarczy znajduje się w jednej z sytuacji skutkujących wykluczeniem na podstawie art. 106 ust. 1 rozporządzenia finansowego lub nie spełnia kryteriów wyboru. 3. Wyjątki wymienione w ust. 1 lit. b) ppkt (ii) i (iii) mają zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy nie istnieje rozsądne rozwiązanie alternatywne lub zastępcze, a brak konkurencji nie jest wynikiem sztucznego zawężenia parametrów zamówienia przy jego określaniu. 4. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 lit. e), podstawowy projekt musi wskazywać zakres ewentualnych nowych usług lub robót budowlanych oraz warunki, na jakich zostaną one udzielone. Możliwość zastosowania procedury negocjacyjnej musi być wskazana już w chwili ogłoszenia podstawowego projektu, a całkowita szacunkowa wartość dalszych usług lub robót budowlanych musi zostać uwzględniona przy stosowaniu progów, o których mowa w art. 118 ust. 1 rozporządzenia finansowego lub art. 265 ust. 1 lit. a), art. 267 ust. 1 lit. a) lub art. 269 ust. 1 lit. a) niniejszego rozporządzenia, w dziedzinie działań zewnętrznych. Kiedy instytucje udzielają zamówień na własny rachunek, z procedury tej można skorzystać jedynie w okresie wykonywania pierwotnego zamówienia i nie później niż trzy lata po podpisaniu pierwotnej umowy. Artykuł 135 Wykorzystanie procedury konkurencyjnej z negocjacjami lub dialogu konkurencyjnego (Artykuł 104 ust. 5 rozporządzenia finansowego) 1. Kiedy instytucja zamawiająca stosuje procedurę konkurencyjną z negocjacjami lub dialog konkurencyjny, przestrzega zasad negocjacji określonych w art. 104 ust. 4 rozporządzenia finansowego oraz w art. 128 ust. 5 niniejszego rozporządzenia. Instytucja zamawiająca może korzystać z tych procedur niezależnie od wartości szacunkowej zamówienia, w następujących przypadkach: a) jeżeli w następstwie zastosowania procedury otwartej lub ograniczonej, po zakończeniu tej procedury złożono tylko oferty nieprawidłowe lub niedopuszczalne, zgodnie z definicją w ust. 2 i 3, pod warunkiem że pierwotne dokumenty zamówienia nie ulegają zasadniczym zmianom; od publikacji ogłoszenia o zamówieniu można odstąpić na warunkach określonych w ust. 4; b) w odniesieniu do robót budowlanych, dostaw lub usług spełniających co najmniej jedno z następujących kryteriów: (i) jeżeli potrzeby instytucji zamawiającej nie mogą zostać spełnione bez dostosowania łatwo dostępnego rozwiązania; (ii) roboty budowlane, dostawy lub usługi obejmują rozwiązania projektowe lub innowacyjne; (iii) zamówienie nie może zostać udzielone bez wcześniejszych negocjacji z uwagi na szczególne okoliczności dotyczące charakteru, stopnia złożoności lub struktury prawnej i finansowej zamówienia albo z uwagi na ryzyko związane z przedmiotem zamówienia; (iv) jeżeli instytucja zamawiająca nie może ustalić specyfikacji technicznych w wystarczająco precyzyjny sposób poprzez odniesienie do określonej normy, jak określono w art. 139 ust. 3; c) w przypadku koncesji; d) w przypadku zamówień na usługi, o których mowa w załączniku XIV do dyrektywy 2014/24/UE; e) w przypadku usług badawczych i rozwojowych innych niż te, które są objęte kodami CPV 73000000-2 do 73120000-9, 73300000-5, 73420000-2 i 73430000-5, chyba że korzyści z tych usług przypadają wyłącznie instytucji zamawiającej na potrzeby jej własnej działalności albo że całość wynagrodzenia za świadczoną usługę wypłaca instytucja zamawiająca; f) w przypadku zamówień na usługi dotyczących nabycia, opracowania, produkcji lub koprodukcji materiałów do audycji przeznaczonych na potrzeby audiowizualnych lub radiowych usług medialnych zgodnie z definicją zawartą w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/13/UE (11) lub zamówień na czas antenowy lub dostarczanie audycji. 2. Ofertę uznaje się za nieprawidłową w każdym z następujących przypadków: a) kiedy nie spełnia ona minimalnych wymagań określonych w dokumentach zamówienia; b) kiedy nie spełnia ona wymagań dotyczących składania określonych w art. 111 ust. 4 rozporządzenia finansowego; c) kiedy oferta zostaje odrzucona na podstawie art. 107 ust. 1 lit. b) lub c) rozporządzenia finansowego; d) kiedy instytucja zamawiająca uznała ofertę za rażąco niską. 3. Ofertę uznaje się za niedopuszczalną w każdym z następujących przypadków: a) jeżeli cena przekracza maksymalny budżet instytucji zamawiającej, ustalony i udokumentowany przed rozpoczęciem postępowania o udzielenie zamówienia; b) jeżeli oferta nie spełnia minimalnych poziomów jakościowych na użytek kryteriów udzielenia zamówienia. 4. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 lit. a), instytucja zamawiająca nie jest zobowiązana do publikowania ogłoszenia o zamówieniu, jeżeli w procedurze konkurencyjnej z negocjacjami wezmą udział wszyscy oferenci, w przypadku których nie zachodzą przesłanki wykluczenia i którzy spełniają kryteria wyboru, z wyjątkiem tych, którzy złożyli ofertę uznaną za rażąco niską. Artykuł 136 Procedura obejmująca zaproszenie do wyrażenia zainteresowania (Artykuł 104 ust. 5 rozporządzenia finansowego) 1. W przypadku zamówień o wartości poniżej progów, o których mowa w art. 118 ust. 1 rozporządzenia finansowego lub w art. 265 ust. 1 lit. b) niniejszego rozporządzenia, i nie naruszając przepisów art. 134 i 135 niniejszego rozporządzenia, instytucja zamawiająca może skorzystać z zaproszenia do wyrażenia zainteresowania, aby: a) dokonać wstępnego wyboru kandydatów, którzy mają zostać zaproszeni do składania ofert w odpowiedzi na przyszłe ograniczone zaproszenia do składania ofert; albo b) stworzyć listę potencjalnych oferentów, którzy mają zostać zaproszeni do składania wniosków o dopuszczenie do udziału lub ofert. 2. Lista sporządzona w następstwie zaproszenia do wyrażenia zainteresowania jest ważna nie więcej niż cztery lata od dnia, w którym ogłoszenie, o którym mowa w art. 124 ust. 1, zostaje opublikowane. Lista, o której mowa w akapicie pierwszym, może zawierać podlisty. Każdy zainteresowany podmiot gospodarczy może wyrazić zainteresowanie w dowolnym momencie w okresie ważności listy, poza trzema ostatnimi miesiącami tego okresu. 3. W przypadkach gdy udzielone ma zostać zamówienie, instytucja zamawiająca zaprasza wszystkich kandydatów lub potencjalnych oferentów z odpowiedniej listy lub podlisty do: a) złożenia oferty w przypadku, o którym mowa w ust. 1 lit. a); albo b) w przypadku listy, o której mowa w ust. 1 lit. b), złożenia: (i) ofert obejmujących dokumenty dotyczące kryteriów wykluczenia i wyboru; albo (ii) dokumentów dotyczących kryteriów wykluczenia i wyboru oraz – na drugim etapie – ofert od tych, w przypadku których nie zachodzą przesłanki wykluczenia i którzy spełniają kryteria wyboru. Artykuł 136a Zamówienia o średniej wartości (Artykuł 104 ust. 1 rozporządzenia finansowego) Zamówienie o średniej wartości, niższej od pułapów, o których mowa w art. 118 ust. 1 rozporządzenia finansowego, może zostać udzielone w wyniku procedury negocjacyjnej przy przestrzeganiu zasad negocjacji określonych w art. 104 ust. 4 rozporządzenia finansowego oraz w art. 128 ust. 5 niniejszego rozporządzenia. Do takich procedur zastosowanie mają art. 124 ust. 1 oraz art. 128 ust. 1 i 4 niniejszego rozporządzenia. Tylko kandydaci zaproszeni równocześnie i w formie pisemnej przez instytucję zamawiającą mogą składać wstępne oferty. Artykuł 137 Zamówienia o niskiej wartości (Artykuł 104 ust. 1 rozporządzenia finansowego) 1. Zamówienie o niskiej wartości, nieprzekraczającej 60 000 EUR, może zostać udzielone w wyniku procedury negocjacyjnej przy przestrzeganiu zasad negocjacji określonych w art. 104 ust. 4 rozporządzenia finansowego oraz w art. 128 ust. 5 niniejszego rozporządzenia. Do takich procedur zastosowanie mają art. 124 ust. 1 oraz art. 128 ust. 2 i 4 niniejszego rozporządzenia. Tylko kandydaci zaproszeni równocześnie i w formie pisemnej przez instytucję zamawiającą mogą składać wstępne oferty. 2. Zamówienie o bardzo niskiej wartości, nieprzekraczającej 15 000 EUR, może zostać udzielone w wyniku procedury negocjacyjnej przy przestrzeganiu zasad negocjacji określonych w art. 104 ust. 4 rozporządzenia finansowego oraz w art. 128 ust. 5 niniejszego rozporządzenia. Do takich procedur zastosowanie ma art. 128 ust. 3 niniejszego rozporządzenia. Tylko kandydaci zaproszeni równocześnie i w formie pisemnej przez instytucję zamawiającą mogą składać wstępne oferty. 3. Płatności kwot nieprzekraczających 1 000 EUR na pokrycie poszczególnych wydatków mogą być realizowane bezpośrednio na podstawie faktur, bez uprzedniej akceptacji oferty. Artykuł 137a Wstępne konsultacje rynkowe (Artykuł 105 ust. 1 rozporządzenia finansowego) 1. W celu przeprowadzenia wstępnych konsultacji rynkowych instytucja zamawiająca może, np. szukać lub korzystać z doradztwa niezależnych ekspertów lub władz albo podmiotów gospodarczych. Doradztwo to może być wykorzystane przy planowaniu i przeprowadzaniu postępowania o udzielenie zamówienia, pod warunkiem że tego rodzaju doradztwo nie powoduje zakłócenia konkurencji ani naruszenia zasad niedyskryminacji i przejrzystości. 2. Jeżeli podmiot gospodarczy doradza instytucji zamawiającej lub w inny sposób jest zaangażowany w przygotowanie postępowania o udzielenie zamówienia, instytucja zamawiająca podejmuje odpowiednie środki określone w art. 142 w celu zagwarantowania, że udział danego podmiotu gospodarczego nie będzie zakłócał konkurencji. Artykuł 138 Dokumenty zamówienia (Artykuł 105 ust. 2 rozporządzenia finansowego) 1. Dokumenty zamówienia zawierają co najmniej następujące informacje: a) w stosownych przypadkach ogłoszenie o zamówieniu lub innych środkach ogłaszania przewidzianych w art. 123–126; b) zaproszenie do składania ofert; c) specyfikację istotnych warunków zamówienia lub dokument opisowy w przypadku dialogu konkurencyjnego; zawierają one specyfikacje techniczne oraz odpowiednie kryteria; d) projekt umowy oparty na wzorze umowy. Przepis zawarty w akapicie pierwszym lit. d) nie ma zastosowania do przypadków, gdy z uwagi na wyjątkowe i należycie uzasadnione okoliczności nie można skorzystać z wzoru umowy. 2. Zaproszenie do składania ofert zawiera: a) reguły dotyczące składania ofert, w tym w szczególności warunki zachowania ich poufności do momentu otwarcia, datę i godzinę zakończenia przyjmowania ofert oraz adres, na który muszą one zostać wysłane lub pod który muszą zostać doręczone, lub adres internetowy w przypadku składania ofert drogą elektroniczną; b) informację, że złożenie oferty oznacza przyjęcie warunków określonych w dokumentach zamówienia oraz że złożenie oferty wiąże wykonawcę, któremu zamówienie zostaje udzielone, na czas wykonania zamówienia; c) informację o okresie, przez który oferta pozostaje ważna i nie może być zmieniona pod żadnym względem; d) zakaz wszelkich kontaktów między instytucją zamawiającą a oferentem w trakcie trwania procedury, poza wyjątkowymi przypadkami na warunkach określonych w art. 160, a w przypadku gdy przewiduje się wizytę na miejscu, określa się dokładne zasady dotyczące takiej wizyty; e) informację o sposobach udokumentowania przestrzegania terminu składania ofert; f) informację, że złożenie oferty oznacza zgodę na otrzymanie powiadomienia o wyniku procedury drogą elektroniczną. 3. Specyfikacja istotnych warunków zamówienia zawiera: a) kryteria wykluczenia i wyboru; b) kryteria udzielenia zamówienia i ich względne znaczenie lub, jeżeli przypisanie względnego znaczenia nie jest możliwe z przyczyn obiektywnych, kryteria w kolejności od najważniejszego do najmniej ważnego, co ma także zastosowanie do ofert wariantowych, jeżeli dopuszczono je w ogłoszeniu o zamówieniu; c) specyfikację techniczną, o której mowa w art. 139; d) jeżeli dopuszcza się oferty wariantowe – minimalne wymagania, jakie muszą one spełnić; e) informację, czy zastosowanie ma Protokół w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej lub, w stosownych przypadkach, konwencje wiedeńskie o stosunkach dyplomatycznych lub o stosunkach konsularnych; f) informację o dowodach związanych z dostępem do zamówień, jak określono w art. 172 i 263; g) w przypadku dynamicznych systemów zakupów lub katalogów elektronicznych – informacje dotyczące wykorzystywanego sprzętu elektronicznego oraz technicznych rozwiązań i specyfikacji dotyczących połączenia. 4. Projekt umowy zawiera zapisy, które: a) określają kary umowne za niezastosowanie się do jej klauzul; b) określają szczegóły, które muszą być zawarte w fakturach lub w odpowiednich dokumentach potwierdzających, zgodnie z art. 102; c) stanowią, że w przypadku gdy instytucje udzielają zamówień na własny rachunek, do zamówienia ma zastosowanie prawo unijne, uzupełnione, w razie potrzeby, przepisami krajowymi lub, w razie potrzeby w przypadku zamówień, o których mowa w art. 121 ust. 1, wyłącznie przepisy krajowe; d) określają sąd właściwy do rozstrzygania sporów; e) stanowią, że wykonawca ma obowiązek przestrzegać mających zastosowanie obowiązków w dziedzinie prawa ochrony środowiska, prawa socjalnego i prawa pracy, ustanowionych w przepisach unijnych, krajowych, układach zbiorowych bądź w przepisach międzynarodowego prawa ochrony środowiska, międzynarodowego prawa socjalnego i międzynarodowego prawa pracy wymienionych w załączniku X do dyrektywy 2014/24/UE; f) określają, czy konieczne będzie przeniesienie praw własności intelektualnej; g) stanowią, że podana cena jest wiążąca i nie podlega korekcie lub wskazują warunki lub wzory korekty cen w okresie obowiązywania umowy. Na użytek akapitu pierwszego lit. g), jeżeli korekta cen jest zapisana w umowie, instytucja zamawiająca bierze pod uwagę w szczególności: (i) przedmiot zamówienia oraz sytuację gospodarczą, w jakiej ma ono miejsce; (ii) rodzaj zamówienia i zadań oraz czas ich trwania; (iii) swój interes finansowy. W przypadku umów podpisanych zgodnie z art. 134 ust. 1 lit. m) można odstąpić od przepisów zawartych w akapicie pierwszym lit. c) i d). Artykuł 139 Specyfikacja techniczna (Artykuł 105 ust. 2 rozporządzenia finansowego) 1. Specyfikacja techniczna zapewnia równy dostęp podmiotów gospodarczych do postępowań o udzielenie zamówienia i nie tworzy nieuzasadnionych przeszkód dla otwarcia zamówień na konkurencję. Specyfikacja techniczna obejmuje cechy charakterystyczne wymagane w przypadku robót budowlanych, dostaw lub usług, w tym minimalne wymagania, odpowiadające przeznaczeniu zamierzonemu przez instytucję zamawiającą. 2. Cechy charakterystyczne, o których mowa w ust. 1, mogą obejmować odpowiednio: a) poziomy jakości; b) efektywność środowiskową i oddziaływanie na klimat; c) w odniesieniu do zakupów, które przeznaczone są do użytku osób fizycznych – kryteria dostępności dla osób niepełnosprawnych lub dostosowanie do potrzeb wszystkich użytkowników, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków; d) poziomy i procedury oceny zgodności; e) efektywność lub wykorzystanie dostawy; f) bezpieczeństwo lub wymiary, w tym, w przypadku dostaw – nazwę handlową i instrukcje obsługi, a dla wszystkich zamówień – terminologię, oznakowanie, testy i metody testowania, opakowanie, znakowanie i etykietowanie, procedury i metody produkcji; g) w odniesieniu do zamówień na roboty budowlane – procedury odnoszące się do zapewnienia jakości i zasady odnoszące się do sporządzania projektu i kosztorysu, warunki testowania, kontroli i odbioru obiektów budowlanych oraz metody lub techniki budowy oraz wszystkie inne warunki techniczne, które instytucja zamawiająca może określić na podstawie ogólnych i szczegółowych regulacji w odniesieniu do ukończonych obiektów budowlanych i materiałów lub części, z których są one wykonane. 3. Specyfikacje techniczne są sformułowane w jeden z następujących sposobów: a) w kolejności preferencji poprzez odniesienie do norm europejskich, europejskich ocen technicznych, wspólnych specyfikacji technicznych, norm międzynarodowych, innych systemów referencji technicznych opracowanych przez europejskie organy normalizacyjne lub, w przypadku ich braku, do ich krajowych odpowiedników; każdemu odniesieniu towarzyszą słowa »lub równoważne«; b) w kategoriach efektywności lub wymagań w zakresie funkcjonalności, w tym oddziaływania na środowisko, pod warunkiem że parametry są dostatecznie precyzyjne, aby umożliwić oferentom ustalenie przedmiotu zamówienia, a instytucji zamawiającej udzielenie zamówienia; c) poprzez połączenie tych dwóch metod określonych w lit. a) i b). 4. W przypadku gdy instytucja zamawiająca korzysta z możliwości zastosowania odniesienia do specyfikacji technicznych, o których mowa w ust. 3 lit. a), nie może ona odrzucić oferty na podstawie faktu, iż nie jest ona zgodna ze specyfikacją, jeżeli oferent udowodni za pomocą dowolnych odpowiednich środków, że proponowane rozwiązanie w równoważnym stopniu spełnia wymagania określone w specyfikacjach technicznych. 5. W przypadku gdy instytucja zamawiająca korzysta z możliwości przewidzianej w ust. 3 lit. b) w zakresie sformułowania specyfikacji technicznych w kategoriach wymagań wydajnościowych lub funkcjonalnych, nie może ona odrzucić oferty zgodnej z normą krajową przenoszącą normę europejską, z europejską aprobatą techniczną, ze wspólną specyfikacją techniczną, z normą międzynarodową lub z systemami referencji technicznych ustanowionymi przez europejski organ normalizacyjny, jeżeli powyższe specyfikacje dotyczą wymagań wydajnościowych lub funkcjonalnych określonych przez tę instytucję zamawiającą. Oferent musi udowodnić za pomocą dowolnych stosownych środków, że obiekt budowlany, dostawa lub usługa, które są zgodne z normą, spełniają wymagania wydajnościowe lub funkcjonalne określone przez instytucję zamawiającą. 6. W przypadku gdy instytucja zamawiająca zamierza dokonać zakupu robót budowlanych, dostaw lub usług o szczególnych cechach środowiskowych, społecznych lub innych, może ona wymagać określonej etykiety lub sformułować określone wymagania względem etykiety, pod warunkiem że spełnione są wszystkie następujące warunki: a) wymogi dotyczące etykiety dotyczą wyłącznie kryteriów, które są związane z przedmiotem zamówienia, i są odpowiednie dla określenia cech zakupu; b) wymogi dotyczące etykiety są oparte na kryteriach obiektywnie możliwych do sprawdzenia i niedyskryminacyjnych; c) etykiety są przyjmowane w drodze otwartej i przejrzystej procedury, w której mogą uczestniczyć wszystkie odpowiednie podmioty; d) etykiety są dostępne dla wszystkich zainteresowanych stron; e) wymogi dotyczące etykiety są określane przez podmiot trzeci, na który podmiot gospodarczy ubiegający się o etykietę nie może wywierać decydującego wpływu. Instytucja zamawiająca może wymagać od podmiotów gospodarczych przedstawienia, jako dowodu zgodności z dokumentami zamówienia, raportu z testów lub zaświadczenia wystawionego przez jednostkę oceniającą zgodność, akredytowaną zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 (12), lub równoważną jednostkę oceniającą zgodność. 7. Instytucja zamawiająca akceptuje wszelkie odpowiednie dowody inne niż te, o których mowa w ust. 6, takie jak dokumentacja techniczna producenta, w przypadku gdy dany podmiot gospodarczy nie ma dostępu do zaświadczeń ani raportów z testów lub nie ma możliwości ich uzyskania ani też możliwości uzyskania określonej etykiety w odpowiednim terminie, z przyczyn, których nie można przypisać temu podmiotowi gospodarczemu, oraz pod warunkiem że dany podmiot gospodarczy dowiedzie, że wykonywane przez niego roboty budowlane, dostawy lub usługi spełniają wymogi określonej etykiety lub określone wymogi wskazane przez instytucję zamawiającą. 8. Jeżeli nie uzasadnia tego przedmiot zamówienia, specyfikacje techniczne nie zawierają odniesienia do konkretnej marki lub źródła, ani do szczególnego procesu, który charakteryzuje produkty lub usługi dostarczane przez konkretny podmiot gospodarczy, ani do znaku towarowego, patentu, typu bądź konkretnego pochodzenia lub produkcji, które to odniesienie mogłoby prowadzić do uprzywilejowania lub wyeliminowania pewnych produktów lub podmiotów gospodarczych. W wyjątkowych przypadkach dopuszcza się stosowanie takich odniesień, jeżeli niemożliwe jest opisanie przedmiotu zamówienia w wystarczająco szczegółowy i zrozumiały sposób. Takim odniesieniom towarzyszą słowa »lub równoważne«. Artykuł 141 Oświadczenie i dowód braku przesłanek do wykluczenia (Artykuł 106 i 107 rozporządzenia finansowego) 1. Na użytek art. 106 ust. 10 rozporządzenia finansowego instytucja zamawiająca przyjmuje jednolity europejski dokument zamówienia, o którym mowa w dyrektywie 2014/24/UE lub – w przypadku jego braku – podpisane i opatrzone datą oświadczenie, w którym podmiot gospodarczy stwierdza, że nie znajduje się w żadnej z sytuacji, o których mowa w art. 106 ust. 1 i 4 oraz w art. 107 rozporządzenia finansowego, lub że dotyczy go jedna z sytuacji, o których mowa art. 106 ust. 7 lit. a) rozporządzenia finansowego. Podmiot gospodarczy może ponownie wykorzystać jednolity europejski dokument zamówienia, który został już użyty we wcześniejszej procedurze, pod warunkiem że podmiot gospodarczy potwierdzi, iż informacje w nim zawarte są nadal prawidłowe. W przypadku gdy instytucja zamawiająca ogranicza liczbę kandydatów na mocy art. 104 ust. 3 rozporządzenia finansowego, wszyscy kandydaci zobowiązani są dostarczyć dowody, o których mowa w ust. 3 niniejszego artykułu. Opierając się na dokonanej przez siebie ocenie ryzyka, instytucja zamawiająca może zrezygnować z żądania jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia lub oświadczenia w przypadku: a) procedur w odniesieniu do zamówień o bardzo niskiej wartości na mocy art. 137 ust. 2; albo b) procedur dotyczących zamówień w dziedzinie działań zewnętrznych o wartości nieprzekraczającej 20 000 EUR, na mocy art. 265 ust. 1, art. 267 ust. 1 lub art. 269 ust. 1. 2. Zwycięski oferent musi w terminie wyznaczonym przez instytucję zamawiającą i przed podpisaniem umowy dostarczyć dowody, o których mowa w ust. 3, potwierdzające jednolity europejski dokument zamówienia lub oświadczenie, w przypadku: a) zamówień udzielanych przez instytucje na własny rachunek, o wartości równej progom, o których mowa w art. 118 ust. 1 rozporządzenia finansowego, lub wyższej; b) zamówień w dziedzinie działań zewnętrznych, o wartości równej progom określonym w art. 265 ust. 1 lit. a), art. 267 ust. 1 lit a) lub art. 269 ust. 1 lit a), lub wyższa. 3. Za wystarczający dowód potwierdzający, że podmiot gospodarczy, któremu ma zostać udzielone zamówienie, nie znajduje się w żadnej z sytuacji opisanych w art. 106 ust. 1 lit. a), c), d) lub f) rozporządzenia finansowego, instytucja zamawiająca uznaje aktualny wyciąg z rejestru sądowego lub – w razie jego braku – aktualny równoważny dokument, wystawiony przez organ sądowy lub administracyjny państwa siedziby, wskazujący, że wymogi te są spełnione. Za wystarczający dowód potwierdzający, że podmiot gospodarczy nie znajduje się w żadnej z sytuacji opisanych w art. 106 ust. 1 lit. a) lub b) rozporządzenia finansowego, instytucja zamawiająca uznaje aktualne zaświadczenie wydane przez właściwy organ danego państwa. Jeżeli zaświadczenie nie jest wydawane w danym państwie, podmiot gospodarczy może przedstawić oświadczenie złożone pod przysięgą przed organem sądowym lub notariuszem lub, jeżeli to niemożliwe, uroczyste oświadczenie, złożone przed organem administracyjnym lub właściwą organizacją zawodową w kraju siedziby. 4. Instytucja zamawiająca zwalnia podmiot gospodarczy z obowiązku przedstawienia dowodów, o których mowa w ust. 3, w przypadku organizacji międzynarodowych, jeżeli dowody te są dostępne w krajowej bazie danych nieodpłatnie lub zostały jej już wcześniej złożone w trakcie innego postępowania i pod warunkiem że od dnia wystawienia stosownych dokumentów nie upłynął więcej niż jeden rok oraz że dokumenty te są nadal ważne. W takim przypadku podmiot gospodarczy składa oświadczenie, że wymagane dokumenty dowodowe zostały już przedłożone w ramach wcześniejszego postępowania, i potwierdza, że w jego sytuacji nie zaszły żadne zmiany. Artykuł 142 Środki służące unikaniu zakłóceń konkurencji (Artykuł 107 ust. 1 rozporządzenia finansowego) Środki, o których mowa w art. 107 ust. 1 lit. c) rozporządzenia finansowego, obejmują przekazywanie pozostałym kandydatom lub oferentom istotnych informacji wymienianych w ramach lub w wyniku zaangażowania kandydata lub oferenta w przygotowanie postępowania o udzielenie zamówienia oraz wyznaczanie odpowiednich terminów składania ofert. Danego kandydata lub oferenta wyklucza się z udziału w procedurze wyłącznie w przypadku, gdy nie ma innego sposobu zapewnienia przestrzegania zasady równego traktowania. Przed każdym takim wykluczeniem kandydaci lub oferenci muszą mieć możliwość udowodnienia, że ich zaangażowanie w przygotowanie postępowania o udzielenie zamówienia nie jest w stanie zakłócić konkurencji. Artykuł 143 Funkcjonowanie bazy danych na potrzeby systemu wczesnego wykrywania i wykluczenia (Artykuł 108 ust. 1, 2, 3, 4 i 12 rozporządzenia finansowego) W celu zapewnienia funkcjonowania bazy danych, o której mowa w art. 108 ust. 1 rozporządzenia finansowego, instytucje, urzędy, organy, agencje i podmioty, o których mowa w art. 108 ust. 2 lit. c), d) i e) rozporządzenia finansowego, wyznaczają upoważnione osoby. W stosownych przypadkach te osoby upoważnione dostarczają informacje, o których mowa w art. 108 ust. 3 rozporządzenia finansowego. Osobom tym zapewnia się dostęp zgodnie z art. 108 ust. 4 i 12 rozporządzenia finansowego. Osoby upoważnione już wyznaczone przez podmioty, o których mowa w art. 108 ust. 2 lit. d) rozporządzenia finansowego, mogą zgodnie z przepisami sektorowymi pełnić funkcję na użytek art. 108 ust. 12 rozporządzenia finansowego. Informacje, jakich żąda się do podmiotów, o których mowa w art. 108 ust. 2 lit. d) rozporządzenia finansowego, są przekazywane wyłącznie przy pomocy systemu zarządzania nieprawidłowościami, który jest zautomatyzowanym systemem informacji stworzonym przez Komisję, wykorzystywanym obecnie do zgłaszania nadużyć finansowych i nieprawidłowości, zgodnie z przepisami sektorowymi. Na użytek art. 108 ust. 4 rozporządzenia finansowego informacje przekazane za pomocą tego zautomatyzowanego systemu informacji udostępnia się Komisji w bazie danych, o której mowa w art. 108 ust. 1 rozporządzenia finansowego. Artykuł 144 Panel (Artykuł 108 ust. 6 rozporządzenia finansowego) 1. Przewodniczącego panelu wyznacza Komisja. Osoba ta jest wybierana spośród byłych członków Trybunału Obrachunkowego, Trybunału Sprawiedliwości lub byłych urzędników, którzy osiągnęli rangę przynajmniej dyrektora generalnego w instytucji unijnej innej niż Komisja. Osoba ta jest wybierana na podstawie kwalifikacji osobistych i zawodowych, szerokiego doświadczenia w zakresie kwestii prawnych i finansowych oraz udokumentowanych kompetencji, niezależności i uczciwości. Kadencja trwa pięć lat i nie ulega odnowieniu. Przewodniczący zostaje powołany w charakterze specjalnego doradcy w rozumieniu art. 5 warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej. Przewodniczący panelu przewodniczy wszystkim jego posiedzeniom. Osoba ta jest niezależna w wykonywaniu swoich obowiązków. Nie może ona znajdować się w sytuacji konfliktu interesów między obowiązkami, które pełni jako przewodniczący panelu, a innymi oficjalnymi obowiązkami. 2. Dwóch stałych członków wyznacza Komisja. Jeden dodatkowy członek reprezentuje instytucję zamawiającą, która zwróciła się z wnioskiem, i jest powoływany zgodnie z jej własnymi wewnętrznymi zasadami organizacji. 3. Stały sekretariat panelu zapewnia: a) przygotowanie analizy informacji przedłożonych panelowi na mocy art. 108 ust. 8 lit. a) rozporządzenia finansowego; b) kontakty z podmiotami gospodarczymi i innymi urzędnikami zatwierdzającymi na użytek art. 108 ust. 8 lit. b), c) i f) rozporządzenia finansowego; c) prowadzenie repozytorium zaleceń przyjętych przez panel zgodnie z art. 108 ust. 5 rozporządzenia finansowego oraz decyzji podjętych przez instytucję zamawiającą zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia finansowego; d) scentralizowaną publikację zgodnie z art. 106 ust. 16 rozporządzenia finansowego. 4. Każdy członek panelu rozpatruje każdy zgłoszony przypadek zgodnie z zasadami i procedurami określonymi w niniejszym rozporządzeniu, rozporządzeniu finansowym oraz wszelkich innych obowiązujących zasadach ustanowionych przez Komisję. Przed powołaniem oraz w czasie pełnienia swojej funkcji każdy z członków panelu ma obowiązek niezwłocznie ujawnić wszelkie działania mogące stanowić konflikt interesów w rozumieniu art. 57 rozporządzenia finansowego i art. 32 niniejszego rozporządzenia. Członkowie panelu nie biorą udziału w rozpatrywaniu przypadku, w którym zachodzi faktyczny konflikt interesów. 5. Regulamin wewnętrzny panelu przyjmuje Komisja. Artykuł 146 Kryteria wyboru (Artykuł 110 ust. 2 rozporządzenia finansowego) 1. Instytucja zamawiająca wskazuje w dokumentach zamówienia kryteria wyboru, minimalne poziomy zdolności oraz dokumenty wymagane do udowodnienia tej zdolności. Wszystkie wymagania muszą być związane z przedmiotem zamówienia i proporcjonalne do tego przedmiotu. Instytucja zamawiająca określa w dokumentach zamówienia, w jaki sposób grupy podmiotów gospodarczych mają spełnić kryteria wyboru z uwzględnieniem ust. 6. Jeżeli zamówienie jest podzielone na części, instytucja zamawiająca może określić minimalne poziomy zdolności dla każdej części. Może wyznaczyć dodatkowe minimalne poziomy zdolności w przypadku udzielenia kilku części zamówienia temu samemu wykonawcy. 2. W odniesieniu do zdolności do prowadzenia danej działalności zawodowej instytucja zamawiająca może wymagać, aby podmiot gospodarczy wypełniał przynajmniej jeden z poniższych warunków: a) figurował w odpowiednim rejestrze zawodowym lub handlowym, przy czym nie dotyczy to organizacji międzynarodowych; b) w przypadku zamówień na usługi – posiadał określone zezwolenie potwierdzające, że jest upoważniony do wykonania zamówienia w kraju swojej siedziby, lub aby był członkiem określonej organizacji zawodowej. 3. Przy otrzymywaniu wniosków o dopuszczenie do udziału lub ofert instytucja zamawiająca przyjmuje jednolity europejski dokument zamówienia lub – w przypadku jego braku – oświadczenie, w którym kandydat lub oferent stwierdza, że spełnia kryteria wyboru. Instytucja zamawiająca może na dowolnym etapie postępowania zwrócić się do oferentów i kandydatów o przedłożenie uaktualnionego oświadczenia lub wszystkich bądź niektórych dokumentów potwierdzających, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia odpowiedniego przebiegu procedury. Instytucja zamawiająca wymaga od kandydatów lub zwycięskich oferentów przedłożenia aktualnych dokumentów potwierdzających, chyba że już je otrzymała do celów innej procedury i pod warunkiem że dokumenty te są nadal aktualne, lub chyba że można uzyskać do nich nieodpłatnie dostęp w krajowej bazie danych. 4. Instytucja zamawiająca może na podstawie przeprowadzonej przez siebie oceny ryzyka zrezygnować z żądania dowodu potwierdzającego zdolności prawne, regulacyjne, finansowe, ekonomiczne, techniczne i zawodowe podmiotów gospodarczych w następujących przypadkach: a) procedur dotyczących zamówień o średniej lub niskiej wartości, nieprzekraczającej wartości, o której mowa w art. 118 ust. 1 rozporządzenia finansowego, udzielanych przez instytucje na własny rachunek; b) procedur dotyczących zamówień udzielanych w dziedzinie działań zewnętrznych, o wartości nieprzekraczającej progów, o których mowa w art. 265 ust. 1 lit. a), art. 267 ust. 1 lit a) lub art. 269 ust. 1 lit a). Jeżeli instytucja zamawiająca rezygnuje z żądania udokumentowania zdolności prawnych, regulacyjnych, finansowych, ekonomicznych, technicznych i zawodowych podmiotów gospodarczych, zaliczki nie są wypłacane. 5. Podmiot gospodarczy może w stosownych przypadkach oraz w odniesieniu do konkretnego zamówienia polegać na zdolnościach innych podmiotów, niezależnie od charakteru prawnego łączących go z nimi powiązań. Musi on w takim przypadku udowodnić instytucji zamawiającej, że będzie dysponował zasobami niezbędnymi do wykonania zamówienia, przedstawiając stosowne zobowiązanie takich podmiotów. W odniesieniu do kryteriów technicznych i zawodowych podmiot gospodarczy może polegać na zdolności innych podmiotów tylko wtedy, gdy te ostatnie zrealizują roboty budowlane lub usługi, w przypadku których takie zdolności są niezbędne. Jeżeli podmiot gospodarczy polega na zdolności innych podmiotów w odniesieniu do kryteriów dotyczących zdolności ekonomicznej i finansowej, instytucja zamawiająca może wymagać od podmiotu gospodarczego i tych podmiotów solidarnej odpowiedzialności za wykonanie zamówienia. Instytucja zamawiająca może zażądać informacji od oferenta na temat wszelkich części zamówienia, których wykonanie oferent ma zamiar zlecić w ramach podwykonawstwa, oraz informacji dotyczących tożsamości podwykonawców. W przypadku robót budowlanych lub usług wykonywanych na obiekcie będącym pod bezpośrednim nadzorem instytucji zamawiającej instytucja zamawiająca wymaga od wykonawcy, by wskazał nazwę/imię i nazwisko, dane kontaktowe i upoważnionych przedstawicieli prawnych podwykonawców zaangażowanych w wykonanie zamówienia oraz powiadomił o wszelkich zmianach podwykonawców. 6. Instytucja zamawiająca sprawdza, czy podmioty, na których zdolności podmiot gospodarczy zamierza polegać, oraz przewidywani wykonawcy w sytuacji, gdy podwykonawcom powierzana jest znacząca część zamówienia, spełniają odpowiednie kryteria wyboru. Instytucja zamawiająca wymaga, by podmiot gospodarczy zastąpił podmiot lub podwykonawcę, który nie spełnia stosownego kryterium wyboru. 7. W przypadku zamówień na roboty budowlane, zamówień na usługi oraz prac związanych z rozmieszczeniem lub instalacją w ramach zamówienia na dostawy instytucja zamawiająca może wymagać, aby określone kluczowe zadania były wykonywane bezpośrednio przez samego oferenta lub, w przypadku oferty złożonej przez grupę podmiotów gospodarczych, przez uczestnika tej grupy. Artykuł 147 Zdolność ekonomiczna i finansowa (Artykuł 110 ust. 2 rozporządzenia finansowego) 1. Aby zapewnić posiadanie przez podmioty gospodarcze zdolności ekonomicznej i finansowej niezbędnej do wykonania zamówienia, instytucja zamawiająca może w szczególności wymagać, aby: a) podmioty gospodarcze miały określony minimalny roczny obrót, w tym określony minimalny obrót w obszarze objętym zamówieniem; b) podmioty gospodarcze przedstawiły informacje na temat swoich rocznych sprawozdań finansowych wykazujących stosunek aktywów do zobowiązań; c) podmioty gospodarcze posiadały odpowiednie ubezpieczenie z tytułu ryzyka zawodowego. Na użytek akapitu pierwszego lit. a) minimalny roczny obrót nie przekracza dwukrotności szacunkowej rocznej wartości zamówienia, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków związanych z charakterem zakupu, które instytucja zamawiająca wyjaśnia w dokumentach zamówienia. Na użytek akapitu pierwszego lit. b) instytucja zamawiająca wyjaśnia metody i kryteria związane z takim stosunkiem w dokumentach zamówienia. 2. W przypadku dynamicznych systemów zakupów maksymalny roczny obrót wyliczany jest na podstawie przewidywanej maksymalnej wielkości określonych zamówień, które mają zostać udzielone w ramach tego systemu. 3. Instytucja zamawiająca określa w dokumentach zamówienia dowody, jakie ma przedstawić podmiot gospodarczy, aby wykazać swoją zdolność ekonomiczną i finansową. Może w szczególności zażądać jednego z następujących dokumentów lub kilku z nich: a) odpowiednich oświadczeń banków lub, w stosownych przypadkach, dowodów posiadania odpowiedniego ubezpieczenia z tytułu ryzyka zawodowego; b) sprawozdań finansowych za okres trzech lat lub krótszy, w odniesieniu do których rachunki zostały zamknięte, lub wyciągów z takich sprawozdań; c) oświadczenia o całkowitym obrocie podmiotu gospodarczego oraz, w stosownych przypadkach, obrocie w obszarze objętym zamówieniem za okres nie dłuższy niż ostatnie trzy lata obrotowe. Jeżeli z jakiegokolwiek uzasadnionego powodu wykonawca nie może przedstawić dokumentów wymaganych przez instytucję zamawiającą, może udowodnić swoją zdolność ekonomiczną i finansową za pomocą dowolnego innego dokumentu, który instytucja zamawiająca uzna za odpowiedni. Artykuł 148 Zdolność techniczna i zawodowa (Artykuł 110 ust. 2 rozporządzenia finansowego) 1. Instytucja zamawiająca sprawdza, czy kandydaci lub oferenci spełniają minimalne kryteria wyboru dotyczące zdolności technicznej i zawodowej zgodnie z ust. 2–5. 2. Instytucja zamawiająca określa w dokumentach zamówienia dowody, jakie ma przedstawić podmiot gospodarczy, aby wykazać swoją zdolność techniczną i zawodową. Może zażądać jednego z następujących dokumentów lub kilku z nich: a) w przypadku robót budowlanych, dostaw, które wymagają wykonania prac dotyczących rozmieszczenia lub instalacji, lub usług – dokumentów poświadczających wykształcenie i kwalifikacje zawodowe, umiejętności, doświadczenie i wiedzę fachową osób odpowiedzialnych za wykonanie; b) wykazu: (i) głównych usług świadczonych w ciągu ostatnich trzech lat oraz dostaw zrealizowanych w tym okresie, z podaniem kwot, dat oraz klientów, publicznych lub prywatnych, z załączonymi, na żądanie, oświadczeniami złożonymi przez klientów; (ii) robót budowlanych wykonanych w ciągu ostatnich pięciu lat, wraz z zaświadczeniami zadowalającego wykonania najważniejszych robót budowlanych; c) oświadczenia na temat wyposażenia technicznego, narzędzi lub urządzeń dostępnych podmiotowi gospodarczemu na potrzeby wykonania zamówienia na usługi lub na roboty budowlane; d) opisu urządzeń technicznych oraz środków dostępnych podmiotowi gospodarczemu na potrzeby zapewnienia jakości oraz opisu dostępnego zaplecza naukowo-badawczego; e) odniesienia do pracowników technicznych lub służb technicznych dostępnych podmiotowi gospodarczemu, w szczególności tych odpowiedzialnych za kontrolę jakości, niezależnie od tego, czy pracownicy ci zatrudnieni są bezpośrednio w tym podmiocie lub czy służby te stanowią jego bezpośrednią część; f) w odniesieniu do dostaw: próbek, opisów lub autentycznych fotografii lub zaświadczeń sporządzonych przez oficjalne instytuty lub agencje kontroli jakości o uznanych kompetencjach, wyraźnie potwierdzających zgodność produktów przez odniesienie do specyfikacji technicznych lub norm; g) w odniesieniu do robót budowlanych lub usług: oświadczenia o średniej liczbie osób zatrudnionych w skali rocznej przez podmiot gospodarczy w ciągu ostatnich trzech lat oraz o liczbie osób zajmujących kierownicze w tym okresie; h) wskazania systemów zarządzania łańcuchem dostaw i śledzenia łańcucha dostaw, które to systemy podmiot gospodarczy będzie mógł zastosować podczas wykonywania zamówienia; i) wskazania środków zarządzania środowiskiem, które wykonawca będzie mógł zastosować podczas wykonywania zamówienia. Na użytek akapitu pierwszego lit. b) ppkt (i) w razie potrzeby, w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu konkurencji, instytucja zamawiająca może zaznaczyć, iż dowody dotyczące odpowiednich dostaw lub usług zrealizowanych bądź wykonanych ponad trzy lata wcześniej zostaną uwzględnione. Na użytek akapitu pierwszego lit. b) ppkt (ii) w razie potrzeby, w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu konkurencji, instytucja zamawiająca może zaznaczyć, iż dowody dotyczące odpowiednich robót budowlanych zrealizowanych bądź wykonanych ponad pięć lat wcześniej zostaną uwzględnione. 3. W przypadku gdy dostawy lub usługi mają złożony charakter lub, wyjątkowo, mają szczególne przeznaczenie, dowody potwierdzające zdolności techniczne i zawodowe mogą być zapewnione poprzez kontrolę przeprowadzoną przez instytucję zamawiającą lub w jej imieniu przez właściwy organ urzędowy kraju, w którym podmiot gospodarczy ma siedzibę, z zastrzeżeniem zgody tego organu. Takie kontrole dotyczą zdolności technicznych i produkcyjnych dostawcy oraz, w razie potrzeby, jego zaplecza naukowo-badawczego i środków kontroli jakości. 4. Zwracając się o przedstawienie zaświadczeń sporządzonych przez niezależne organy, poświadczających, że podmiot gospodarczy spełnia określone normy w zakresie zapewniania jakości, w tym w zakresie dostępności dla osób niepełnosprawnych, instytucja zamawiająca odnosi się do systemów zapewniania jakości opartych na odpowiedniej serii norm europejskich, poświadczonych przez akredytowane jednostki. Przyjmuje ona także inne dowody dotyczące równoważnych środków z zakresu zapewniania jakości przedstawione przez podmiot gospodarczy, który w sposób oczywisty nie ma dostępu do takich zaświadczeń ani możliwości ich uzyskania w odpowiednim terminie z przyczyn, których nie można temu temu podmiotowi gospodarczemu przypisać, pod warunkiem że dowiedzie on, że proponowane środki z zakresu zapewnienia jakości są zgodne z wymaganymi normami zapewniania jakości. 5. Zwracając się o przedstawienie zaświadczeń sporządzonych przez niezależne organy, poświadczających, że podmiot gospodarczy spełnia wymogi określonych systemów lub norm zarządzania środowiskowego, instytucja zamawiająca odnosi się do unijnego systemu ekozarządzania i audytu lub do innych systemów zarządzania środowiskowego uznanych zgodnie z art. 45 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 (13) lub innych norm zarządzania środowiskowego opartych na odpowiednich normach europejskich lub międzynarodowych opracowanych przez akredytowane jednostki. W przypadku gdy dany podmiot gospodarczy w sposób oczywisty nie ma dostępu do takich zaświadczeń ani możliwości ich uzyskania w odpowiednim terminie z przyczyn, których nie można temu podmiotowi gospodarczemu przypisać, instytucja zamawiająca akceptuje także inne dowody dotyczące środków zarządzania środowiskowego, pod warunkiem że podmiot gospodarczy dowiedzie, że środki te są równoważne środkom wymaganym na mocy mającego zastosowanie systemu zarządzania środowiskowego lub obowiązującej normy. 6. Instytucja zamawiająca może uznać, że dany podmiot gospodarczy nie ma wymaganej zdolności zawodowej umożliwiającej wykonanie zamówienia na odpowiednim poziomie jakości, jeżeli ustaliła, że podmiot gospodarczy ma sprzeczne interesy, które mogą mieć negatywny wpływ na jego działanie. Artykuł 149 Kryteria udzielenia zamówienia (Artykuł 110 ust. 3 rozporządzenia finansowego) 1. Kryteria jakościowe mogą obejmować takie elementy, jak: wartość techniczna, właściwości estetyczne i funkcjonalne, dostępność, projektowanie z przeznaczeniem dla wszystkich użytkowników, cechy społeczne, środowiskowe i innowacyjne, proces produkcji, dostarczenia i sprzedaży oraz każdy inny konkretny proces na późniejszym etapie cyklu życia, organizacja personelu wyznaczonego do wykonania danego zamówienia, serwis posprzedażny, pomoc techniczna lub warunki dostawy takie, jak: termin dostawy, sposób dostawy oraz czas dostawy lub okres realizacji. 2. Instytucja zamawiająca określa w dokumentach zamówienia względne znaczenie, jakie przypisuje każdemu z kryteriów wybranych do celów ustalenia oferty najkorzystniejszej ekonomicznie, z wyjątkiem sytuacji, gdy stosuje metodę najniższej ceny. Znaczenie to może być wyrażone za pomocą przedziału z odpowiednią rozpiętością maksymalną. Znaczenie przypisane kryterium ceny lub kosztu w stosunku do innych kryteriów nie może neutralizować kryterium ceny lub kosztu. Jeżeli przypisanie znaczenia nie jest możliwe z przyczyn obiektywnych, instytucja zamawiająca wskazuje kryteria w porządku od najbardziej do najmniej istotnego. 3. Instytucja zamawiająca może określić minimalne poziomy jakości. Oferty poniżej tych poziomów jakości są odrzucane. 4. Rachunek kosztów cyklu życia obejmuje w odpowiednim zakresie niektóre lub wszystkie poniższe koszty ponoszone w czasie cyklu życia produktu, usługi lub robót budowlanych: a) koszty poniesione przez instytucję zamawiającą lub innych użytkowników, takie jak: (i) koszty związane z nabyciem; (ii) koszty użytkowania, takie jak zużycie energii i innych zasobów; (iii) koszty utrzymania; (iv) koszty związane z wycofaniem z eksploatacji, takie jak koszty zbiórki i recyklingu; b) koszty przypisywane ekologicznym efektom zewnętrznym związane z robotami budowlanymi, dostawami lub usługami na przestrzeni ich cyklu życia, o ile ich wartość pieniężną można określić i zweryfikować. 5. W przypadku gdy instytucja zamawiająca szacuje koszty przy pomocy podejścia opartego na rachunku kosztów cyklu życia, określa w dokumentach zamówienia dane, które powinni przedstawić oferenci, oraz metodę, którą zastosuje do określenia kosztów cyklu życia na podstawie tych danych. Metoda zastosowana do oszacowania kosztów przypisywanych ekologicznym efektom zewnętrznym musi spełniać następujące warunki: a) jest oparta na kryteriach obiektywnie możliwych do zweryfikowania i niedyskryminacyjnych; b) jest dostępna dla wszystkich zainteresowanych stron; c) podmioty gospodarcze mogą dostarczyć wymagane dane uzasadnionym nakładem sił. W stosownych przypadkach instytucja zamawiająca stosuje obowiązkowe wspólne metody kalkulacji kosztów cyklu życia przewidziane w załączniku XIII do dyrektywy 2014/24/UE. Artykuł 150 Stosowanie aukcji elektronicznych (Artykuł 110 ust. 5 rozporządzenia finansowego) 1. Instytucja zamawiająca może stosować aukcje elektroniczne, w których przedstawiane są nowe, obniżane ceny lub nowe wartości dotyczące niektórych elementów ofert. Instytucja zamawiająca organizuje aukcje elektroniczne w formie powtarzalnego procesu elektronicznego realizowanego po przeprowadzeniu wstępnej pełnej oceny ofert i umożliwiającego ich klasyfikację za pomocą metod automatycznej oceny. 2. W procedurach otwartych, ograniczonych lub konkurencyjnych z negocjacjami instytucja zamawiająca może postanowić, że udzielenie zamówienia publicznego zostanie poprzedzone aukcją elektroniczną, jeżeli można w sposób precyzyjny określić dokumenty zamówienia. Aukcja elektroniczna może zostać przeprowadzona w przypadku ponownego poddania zamówienia procedurze konkurencyjnej z udziałem stron umowy ramowej, jak określono w art. 122 ust. 3 lit. b), oraz w przypadku otwarcia na konkurencję zamówień udzielanych w ramach dynamicznego systemu zakupów, o którym mowa w art. 131. Aukcja elektroniczna oparta jest na jednej z metod udzielania zamówień określonych w art. 110 ust. 4 rozporządzenia finansowego. 3. Instytucja zamawiająca, która postanawia przeprowadzić aukcję elektroniczną, podaje tę informację w ogłoszeniu o zamówieniu. Dokumenty zamówienia zawierają następujące informacje: a) wartości aspektów, które będą przedmiotem aukcji elektronicznej, pod warunkiem że aspekty te są wymierne i można je przedstawić w postaci liczb lub wartości procentowych; b) wszelkie ograniczenia co do wartości, które można zgłaszać, wynikające ze specyfikacji dotyczącej przedmiotu zamówienia; c) informacje, które zostaną udostępnione oferentom podczas aukcji elektronicznej, a także w stosownych przypadkach termin ich udostępnienia; d) odpowiednie informacje dotyczące przebiegu aukcji elektronicznej, w tym informację, czy aukcja elektroniczna zostanie podzielona na etapy i w jaki sposób zostanie zamknięta, jak określono w ust. 7; e) warunki, na jakich oferenci będą mogli składać oferty, oraz, w szczególności, minimalne wysokości postąpień, które, w stosownych przypadkach, będą wymagane podczas składania oferty; f) odpowiednie informacje na temat stosowanego sprzętu elektronicznego oraz zasad i specyfikacji technicznych dotyczących połączenia. 4. Wszyscy oferenci, którzy złożyli dopuszczalne oferty, zostają zaproszeni jednocześnie drogą elektroniczną do udziału w aukcji elektronicznej przy użyciu połączeń zgodnie z instrukcjami. W zaproszeniu określa się datę i godzinę rozpoczęcia aukcji elektronicznej. Aukcja elektroniczna może odbywać się w kilku kolejnych etapach. Aukcja elektroniczna może rozpocząć się najwcześniej dwa dni robocze po dacie przesłania zaproszeń. 5. Do zaproszenia dołącza się również wynik pełnej oceny danej oferty. Zaproszenie zawiera również wzór matematyczny, który stosowany jest podczas aukcji elektronicznej w celu automatycznego tworzenia kolejnych klasyfikacji na podstawie nowych podawanych cen lub wartości. Wzór uwzględnia znaczenie wszystkich kryteriów ustalonych w celu określenia oferty najbardziej korzystnej ekonomicznie, zgodnie z ogłoszeniem o zamówieniu. W związku z tym wszelkie przedziały sprowadza się jednak uprzednio do określonej wartości. W przypadku dopuszczenia składania ofert wariantowych dla każdego wariantu podaje się odrębny wzór. 6. Na każdym etapie aukcji elektronicznej instytucja zamawiająca bezzwłocznie przekazuje wszystkim oferentom co najmniej te informacje, które pozwolą im ocenić w dowolnym momencie swoją pozycję w klasyfikacji. Może ona także, o ile wskazano wcześniej taką możliwość, przekazywać inne informacje dotyczące innych podawanych cen lub wartości, a także podać liczbę uczestników danego etapu aukcji. Na żadnym etapie aukcji elektronicznej nie może ona jednak ujawniać tożsamości oferentów. 7. Instytucja zamawiająca zamyka aukcję elektroniczną na jeden lub kilka z poniższych sposobów: a) zgodnie z wcześniej określoną datą i godziną; b) gdy przestaje otrzymywać nowe ceny lub nowe wartości odpowiadające wymogom dotyczącym minimalnych wartości postąpienia, pod warunkiem że określiła wcześniej dopuszczalny czas, jaki musi upłynąć od otrzymania ostatniego postąpienia do zamknięcia aukcji elektronicznej; c) gdy osiągnięta zostanie wcześniej określona liczba etapów aukcji. 8. Po zamknięciu aukcji elektronicznej instytucja zamawiająca udziela zamówienia na podstawie wyników aukcji elektronicznej. Artykuł 151 Rażąco niskie oferty (Artykuł 110 ust. 5 rozporządzenia finansowego) 1. Jeżeli w przypadku konkretnego zamówienia cena lub koszt podane w ofercie wydają się rażąco niskie, instytucja zamawiająca zobowiązana jest zwrócić się na piśmie do oferenta o podanie szczegółów dotyczących tych elementów ceny lub kosztu, które uważa za istotne, oraz umożliwić oferentowi przedstawienie swoich uwag. Instytucja zamawiająca może w szczególności uwzględnić uwagi dotyczące: a) ekonomiki procesu produkcyjnego, świadczenia usług lub metody budowy; b) wybranych rozwiązań technicznych lub szczególnie korzystnych warunków dostępnych dla oferenta; c) oryginalności oferty; d) przestrzegania przez oferenta mających zastosowanie obowiązków w dziedzinie prawa ochrony środowiska, prawa socjalnego i prawa pracy; e) przestrzegania przez podwykonawców mających zastosowanie obowiązków w dziedzinie prawa ochrony środowiska, prawa socjalnego i prawa pracy; f) możliwości uzyskania przez oferenta pomocy państwa zgodnie z obowiązującymi przepisami. 2. Instytucja zamawiająca może odrzucić ofertę wyłącznie w przypadku, gdy dostarczone dowody nie uzasadniają w zadowalającym stopniu niskiego poziomu proponowanej ceny lub proponowanych kosztów. Instytucja zamawiająca odrzuca ofertę, jeżeli stwierdza, że jest ona rażąco niska, ponieważ jest niezgodna z mającymi zastosowanie obowiązkami w dziedzinie prawa ochrony środowiska, prawa socjalnego i prawa pracy. 3. Jeżeli instytucja zamawiająca stwierdzi, że oferta jest rażąco niska ze względu na fakt otrzymania przez oferenta pomocy państwa, może odrzucić taką ofertę tylko na tej podstawie jedynie wówczas, gdy oferent nie jest w stanie udowodnić w odpowiednim czasie wyznaczonym przez instytucję zamawiającą, że pomoc ta była zgodna z zasadami rynku wewnętrznego w rozumieniu art. 107 TFUE. Artykuł 152 Terminy składania ofert i wniosków o dopuszczenie do udziału (Artykuł 111 ust. 1 rozporządzenia finansowego) 1. Instytucja zamawiająca określa terminy składania ofert i wniosków o dopuszczenie do udziału. Podczas wyznaczania terminów instytucja zamawiająca uwzględnia złożoność zamówienia oraz czas potrzebny na sporządzenie ofert. W przypadku gdy oferty mogą zostać złożone jedynie po odbyciu wizyty na miejscu lub po zapoznaniu się na miejscu z dokumentami potwierdzającymi dokumenty zamówienia, terminy muszą być dłuższe niż terminy minimalne określone w niniejszym artykule. Terminy przedłuża się o pięć dni w każdym z następujących przypadków: a) instytucja zamawiająca nie oferuje bezpośredniego i bezpłatnego dostępu do dokumentów zamówienia drogą elektroniczną; b) ogłoszenie o zamówieniu jest publikowane zgodnie z art. 125 ust. 2 lit. b). 2. W przypadku procedur otwartych termin składania ofert nie może być krótszy niż 37 dni od daty wysłania ogłoszenia o zamówieniu. 3. W przypadku procedur ograniczonych, dialogu konkurencyjnego, procedur konkurencyjnych z negocjacjami, dynamicznych systemów zakupów oraz partnerstw innowacyjnych termin składania ofert nie może być krótszy niż 32 dni od daty wysłania ogłoszenia o zamówieniu. 4. W przypadku procedur ograniczonych i procedur konkurencyjnych z negocjacjami termin składania ofert nie może być krótszy niż 30 dni od daty wysłania zaproszenia do składania ofert. 5. W przypadku dynamicznego systemu zakupów termin składania ofert nie może być krótszy niż 10 dni od daty wysłania zaproszenia do składania ofert. 6. W procedurach po zaproszeniu do wyrażenia zainteresowania, o których mowa w art. 136 ust. 1, terminy przedstawiają się następująco: a) termin składania ofert wynosi nie mniej niż 10 dni od daty wysłania zaproszenia do składania ofert w przypadku procedury, o której mowa w art. 136 ust. 1 lit. a) i art. 136 ust. 3 lit. b) ppkt (i); b) termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału wynosi nie mniej niż 10 dni, a termin składania ofert – nie mniej niż 10 dni w przypadku procedury dwuetapowej, o której mowa w art. 136 ust. 3 lit. b) ppkt (ii). 7. Instytucja zamawiająca może skrócić o pięć dni termin składania ofert w przypadku procedury otwartej lub ograniczonej, jeżeli akceptuje składanie ofert drogą elektroniczną. Artykuł 153 Dostęp do dokumentów zamówienia oraz termin dostarczenia dodatkowych informacji (Artykuł 111 ust. 1 rozporządzenia finansowego) 1. Instytucja zamawiająca zapewnia bezpośredni i bezpłatny dostęp do dokumentów zamówienia drogą elektroniczną od daty publikacji ogłoszenia lub, w przypadku procedur bez ogłoszenia o zamówieniu lub na mocy art. 136, od daty wysłania zaproszenia do składania ofert. W uzasadnionych przypadkach instytucja zamawiająca może przekazać dokumenty zamówienia przy pomocy innych określonych przez siebie środków, jeżeli bezpośredni dostęp drogą elektroniczną nie jest możliwy ze względów technicznych lub jeżeli dokumenty zamówienia zawierają informacje o charakterze poufnym. W takich sytuacjach zastosowanie ma art. 152 ust. 1 akapit trzeci, z wyjątkiem przypadków pilnych, jak przewidziano w art. 154 ust. 1. Instytucja zamawiająca może nakładać na wykonawców wymogi mające na celu ochronę poufnego charakteru informacji zawartych w dokumentach zamówienia. Informuje ona o tych wymogach, a także o sposobach uzyskania dostępu do dokumentów zamówienia. 2. Instytucja zamawiająca jak najszybciej dostarcza dodatkowe informacje związane z dokumentami zamówienia równocześnie i w formie pisemnej wszystkim zainteresowanym podmiotom gospodarczym. Instytucja zamawiająca nie jest zobowiązana do odpowiedzi na wnioski o przekazanie dodatkowych informacji złożone później niż sześć dni roboczych przed upływem terminu składania ofert. 3. Instytucja zamawiająca przedłuża termin składania ofert w następujących przypadkach: a) gdy nie dostarczyła dodatkowych informacji najpóźniej sześć dni przed upływem terminu przewidzianego na składanie ofert, mimo że podmiot gospodarczy wystąpił o nie w odpowiednim terminie; b) gdy w dokumentach zamówienia wprowadziła istotne zmiany. Artykuł 154 Terminy mające zastosowanie w przypadkach pilnych (Artykuł 111 ust. 1 rozporządzenia finansowego) 1. Jeżeli ze względu na należycie uzasadnioną pilną potrzebę nie mogą być zachowane minimalne terminy ustanowione w art. 152 ust. 2 i art. 152 ust. 3 w odniesieniu do procedur otwartych lub ograniczonych, instytucja zamawiająca może ustalić następujące terminy: a) termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału lub ofert w procedurach otwartych, wynoszący nie mniej niż 15 dni od daty wysłania ogłoszenia o zamówieniu; b) termin składania ofert w procedurach ograniczonych, wynoszący nie mniej niż 10 dni od daty wysłania zaproszenia do składania ofert. 2. W przypadkach pilnych termin określony w art. 153 ust. 2 akapit pierwszy i w art. 153 ust. 3 lit. a) wynosi cztery dni. Artykuł 155 Zasady składania ofert (Artykuł 111 ust. 1 i 2 rozporządzenia finansowego) 1. Zasady składania ofert lub wniosków o dopuszczenie do udziału są określane przez instytucję zamawiającą, która może wybrać wyłączny sposób składania ofert lub wniosków. Wybrane środki komunikacji gwarantują spełnienie następujących warunków: a) każda złożona oferta i każdy złożony wniosek zawiera wszelkie informacje niezbędne do jej lub jego oceny; b) integralność danych zostaje zachowana; c) poufność ofert i wniosków o dopuszczenie do udziału zostaje zachowana, a instytucja zamawiająca zapoznaje się z tymi ofertami i wnioskami o dopuszczenie do udziału dopiero po upływie terminu przewidzianego na ich składanie; d) zapewniona jest ochrona danych osobowych zgodnie z wymogami rozporządzenia (WE) nr 45/2001. 2. Z wyjątkiem zamówień o wartości poniżej progów określonych w art. 118 ust. 1 rozporządzenia finansowego, urządzenia do elektronicznego przyjmowania ofert i wniosków o dopuszczenie do udziału gwarantują, poprzez środki techniczne i odpowiednie procedury, że: a) tożsamość podmiotu gospodarczego może być potwierdzona w sposób pewny; b) możliwe jest precyzyjne określenie dokładnego czasu i dnia otrzymania ofert i wniosków o dopuszczenie do udziału; c) możliwe jest w praktyce dopilnowanie, aby przed upływem określonych terminów nikt nie uzyskał dostępu do danych przesyłanych zgodnie z tymi wymaganiami; d) jedynie osoby uprawnione mogą ustalać lub zmieniać daty otwarcia przesłanych danych; e) podczas poszczególnych etapów procedury udzielania zamówień dostęp do wszystkich przedłożonych danych mogą mieć jedynie osoby uprawnione i tylko te osoby mogą udzielać dostępu do danych potrzebnych do przeprowadzenia procedury; f) możliwe jest w praktyce zapewnienie wykrycia wszelkich prób naruszenia warunków określonych w lit. a)–e). 3. W przypadku gdy instytucja zamawiająca zezwala na składanie ofert i wniosków o dopuszczenie do udziału drogą elektroniczną, przyjmuje się, że dokumenty elektroniczne przedłożone za pośrednictwem tego systemu są oryginałami. 4. W przypadku gdy składanie ofert lub wniosków odbywa się w formie listownej, oferenci lub kandydaci mogą składać oferty lub wnioski o dopuszczenie do udziału: a) albo za pośrednictwem poczty lub firmy kurierskiej; w takim przypadku dowodem jest stempel pocztowy lub data na potwierdzeniu nadania; b) albo dostarczają je do siedziby instytucji zamawiającej osobiście lub przez pośrednika; w takim przypadku dowodem jest potwierdzenie odbioru. 5. Przy składaniu ofert lub wniosków o dopuszczenie do udziału kandydaci lub oferenci wyrażają zgodę na otrzymywanie powiadomień o wyniku procedury drogą elektroniczną. Artykuł 155a Katalogi elektroniczne (Artykuł 111 ust. 7 rozporządzenia finansowego) 1. W przypadku gdy wymagane jest stosowanie elektronicznych środków komunikacji, instytucja zamawiająca może wymagać przedstawienia ofert w formie katalogu elektronicznego lub dołączenia katalogu elektronicznego do oferty. 2. W przypadku gdy przedstawienie ofert w formie katalogów elektronicznych jest akceptowane lub wymagane, instytucja zamawiająca: a) stwierdza to w ogłoszeniu o zamówieniu; b) wskazuje w dokumentach zamówienia wszelkie niezbędne informacje dotyczące formatu, wykorzystywanego sprzętu elektronicznego oraz technicznych warunków i specyfikacji połączenia dotyczących katalogu. 3. W przypadku gdy po złożeniu ofert w postaci katalogów elektronicznych zawarto umowę ramową z wieloma podmiotami gospodarczymi, instytucja zamawiająca może postanowić, że ponowne poddanie konkretnych zamówień procedurze konkurencyjnej odbywa się w oparciu o zaktualizowane katalogi z wykorzystaniem jednej z następujących metod: a) instytucja zamawiająca zaprasza wykonawców do ponownego złożenia katalogów elektronicznych, dostosowanych do wymagań danego zamówienia; b) instytucja zamawiająca powiadamia wykonawców, że z katalogów elektronicznych, które zostały już złożone, zamierza pobrać informacje potrzebne do sporządzenia ofert dostosowanych do wymagań danego zamówienia, pod warunkiem że o stosowaniu tej metody poinformowano w dokumentach zamówienia dotyczących umowy ramowej. 4. W przypadku gdy instytucja zamawiająca stosuje metodę określoną w ust. 3 lit. b), powiadamia ona wykonawców o dacie i godzinie, kiedy zamierza pobrać informacje potrzebne do sporządzenia ofert dostosowanych do wymagań konkretnego zamówienia oraz zapewnia wykonawcom możliwość odmówienia zgody na takie pobranie informacji. Instytucja zamawiająca zapewnia wystarczający czas między powiadomieniem a faktycznym pobraniem informacji. Przed udzieleniem danego zamówienia instytucja zamawiająca przedstawia danemu wykonawcy pobrane informacje, aby dać mu możliwość zakwestionowania lub potwierdzenia, że tak sporządzona oferta nie zawiera żadnych istotnych błędów. Artykuł 156 Wadium (Artykuł 111 ust. 3 rozporządzenia finansowego) 1. Instytucja zamawiająca może zażądać wadium, które wnosi się zgodnie z art. 163, stanowiącego 1–2 % całkowitej wartości zamówienia. 2. Instytucja zamawiająca zatrzymuje wadium, jeżeli oferta zostaje wycofana przed podpisaniem umowy. Instytucja zamawiająca zwalnia wadium: a) w przypadku oferentów odrzuconych ze względów, o których mowa w art. 159 ust. 2 lit. b), oraz ofert odrzuconych ze względów, o których mowa w art. 159 ust. 2 lit. c), po informacji o wyniku procedury; b) w przypadku ofert sklasyfikowanych w sposób, o którym mowa w art. 159 ust. 2 lit. e), przy podpisaniu umowy. Artykuł 157 Otwarcie ofert i wniosków o dopuszczenie do udziału (Artykuł 111 ust. 4 rozporządzenia finansowego) 1. W procedurach otwartych upoważnieni przedstawiciele oferentów mogą uczestniczyć w sesji otwarcia ofert. 2. W przypadku gdy wartość zamówienia jest równa progom określonym w art. 118 ust. 1 rozporządzenia finansowego lub wyższa, właściwy urzędnik zatwierdzający powołuje komisję do otwierania ofert. Urzędnik zatwierdzający może odstąpić od tego obowiązku na podstawie analizy ryzyka przy ponownym poddaniu zamówienia procedurze konkurencyjnej pomiędzy stronami umowy ramowej oraz w przypadkach określonych w art. 134 ust. 1 niniejszego rozporządzenia, z wyjątkiem tych, o których mowa w lit. d) i g) tego artykułu. Komisja otwierająca składa się z co najmniej dwóch osób, reprezentujących co najmniej dwie jednostki organizacyjne zainteresowanej instytucji, niemających między sobą żadnych powiązań hierarchicznych. W celu uniknięcia wszelkich konfliktów interesów osoby te podlegają obowiązkom ustanowionym w art. 57 rozporządzenia finansowego. W przypadku przedstawicielstw i jednostek lokalnych, o których mowa w art. 72 niniejszego rozporządzenia, lub pojedynczych jednostek w państwie członkowskim, w których nie ma odrębnych struktur, wymóg dotyczący jednostek organizacyjnych bez powiązań hierarchicznych nie ma zastosowania. 3. W przypadku międzyinstytucjonalnej procedury udzielania zamówień komisję otwierającą powołuje właściwy urzędnik zatwierdzający z instytucji odpowiedzialnej za daną procedurę udzielania zamówień. 4. Instytucja zamawiająca weryfikuje i zapewnia wszelkimi odpowiednimi metodami integralność oryginalnej oferty, w tym oferty finansowej oraz dowodów potwierdzających datę i godzinę jej otrzymania, jak przewidziano w art. 155 ust. 2 i 4. 5. W procedurach otwartych, kiedy zamówienie jest udzielane przy zastosowaniu metody najniższej ceny lub najniższego kosztu zgodnie z art. 110 ust. 4 rozporządzenia finansowego, ceny podane w ofertach spełniających wymogi są ogłaszane. 6. Pisemny protokół otwarcia otrzymanych ofert jest podpisywany przez osobę lub osoby odpowiedzialne za otwieranie lub przez członków komisji otwierającej. Wymienia się w nim oferty, które spełniają wymogi art. 155 oraz oferty które ich nie spełniają, oraz podaje podstawy odrzucenia ofert, jak określono w art. 111 ust. 4 rozporządzenia finansowego. Protokół można podpisać w systemie elektronicznym, umożliwiającym odpowiednią identyfikację osoby składającej podpis. Artykuł 158 Ocena ofert i wniosków o dopuszczenie do udziału (Artykuł 111 ust. 5 rozporządzenia finansowego) 1. Właściwy urzędnik zatwierdzający powołuje komisję oceniającą, aby wydawała ona opinie doradcze w sprawie zamówień o wartości równej progom, o których mowa w art. 118 ust. 1 rozporządzenia finansowego, lub wyższej. Urzędnik zatwierdzający może odstąpić od tego obowiązku na podstawie analizy ryzyka przy ponownym poddaniu zamówienia procedurze konkurencyjnej pomiędzy stronami umowy ramowej oraz w przypadkach określonych w art. 134 ust.1 lit. c), lit. e), lit. f) ppkt (i), lit. f) ppkt (iii) i lit. h). Właściwy urzędnik zatwierdzający może jednak zdecydować, że komisja oceniająca będzie oceniać i klasyfikować oferty jedynie według kryteriów udzielania zamówień, a ocena ofert pod kątem kryteriów wykluczenia i wyboru zostanie dokonana przy użyciu innych właściwych środków gwarantujących brak konfliktu interesów. 2. Komisja oceniająca składa się z co najmniej trzech osób, reprezentujących co najmniej dwie jednostki organizacyjne instytucji lub organów, o których mowa w art. 208 rozporządzenia finansowego, niemających między sobą żadnych powiązań hierarchicznych, z których co najmniej jedna nie podlega właściwemu urzędnikowi zatwierdzającemu. W przypadku przedstawicielstw i jednostek lokalnych, o których mowa w art. 72, lub pojedynczych jednostek w państwie członkowskim, w których nie ma odrębnych struktur, wymóg dotyczący jednostek organizacyjnych bez powiązań hierarchicznych nie ma zastosowania. Decyzją właściwego urzędnika zatwierdzającego komisję mogą wspierać eksperci zewnętrzni. Właściwy urzędnik zatwierdzający zapewnia wywiązywanie się osób zaangażowanych w ocenę, w tym ekspertów zewnętrznych, z obowiązków określonych w art. 57 rozporządzenia finansowego. 3. W przypadku międzyinstytucjonalnej procedury udzielania zamówień komisję oceniającą powołuje właściwy urzędnik zatwierdzający z instytucji odpowiedzialnej za daną procedurę udzielania zamówień. Skład komisji oceniającej w miarę możliwości odzwierciedla międzyinstytucjonalny charakter danej procedury udzielania zamówień. 4. Wnioski o dopuszczenie do udziału i oferty, które są odpowiednie zgodnie z 134 ust. 2 oraz nie są nieprawidłowe i niedopuszczalne na podstawie art. 135 ust. 2 i 3, uznaje się za dopuszczalne. Artykuł 159 Wyniki oceny i decyzja o udzieleniu zamówienia (Artykuł 113 ust. 1 rozporządzenia finansowego) 1. Wynikiem oceny jest sprawozdanie z oceny zawierające propozycję udzielenia zamówienia. Sprawozdanie z oceny jest opatrzone datą i podpisane przez osobę lub osoby, które przeprowadziły ocenę, lub przez członków komisji oceniającej. Sprawozdanie można podpisać w systemie elektronicznym, umożliwiającym odpowiednią identyfikację osoby składającej podpis. W przypadku gdy komisji oceniającej nie upoważniono do weryfikacji ofert pod kąt