ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2022/2094

z dnia 28 października 2022 r.

określające informacje techniczne dotyczące zbiorów danych, ustanawiające formaty techniczne stosowane do przekazywania informacji oraz określające szczegółowe uregulowania i treść raportów jakości dotyczących organizacji badania reprezentacyjnego w dziedzinie „spożycie” na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1700

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1700 z dnia 10 października 2019 r. ustanawiające wspólne ramy statystyk europejskich dotyczących osób i gospodarstw domowych, opartych na danych na poziomie indywidualnym zbieranych metodą doboru próby, zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 808/2004, (WE) nr 452/2008 i (WE) nr 1338/2008 oraz uchylające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1177/2003 i rozporządzenie Rady (WE) nr 577/98 (1), w szczególności jego art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 3 i art. 13 ust. 6,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Aby zapewnić prawidłowe wykonanie badania reprezentacyjnego w dziedzinie „spożycie”, zwanego badaniem budżetów gospodarstw domowych, Komisja powinna określić informacje techniczne dotyczące zbioru danych, formaty techniczne stosowane do przekazywania informacji oraz szczegółowe uregulowania dotyczące raportów jakości i ich treść.

(2) Badanie budżetów gospodarstw domowych jest kluczowym instrumentem stosowanym do zestawiania wag dla ważnych wskaźników makroekonomicznych, takich jak wskaźniki cen konsumpcyjnych oraz zharmonizowane wskaźniki cen konsumpcyjnych jako mierniki inflacji, a także do celów rachunków narodowych. Badania te zapewniają szczegółowe opisy łącznych wydatków na spożycie ponoszonych przez prywatne gospodarstwa domowe, wykorzystując takie cechy gospodarstw domowych jak dochód, mieszkanie i wiele innych cech demograficznych i społeczno-ekonomicznych. Dostarczają zatem informacji na temat gospodarczych i społecznych warunków życia gospodarstw domowych i osób indywidualnych w państwach członkowskich. Informacje pochodzące z badania budżetów gospodarstw domowych są też wykorzystywane na poziomie UE w kontekście polityki ochrony konsumentów.

(3) Europejski Zielony Ład wymaga zrównoważonej polityki konsumenckiej, która pomoże wzmocnić pozycję konsumentów, by podejmowali świadome wybory i odgrywali czynną rolę w transformacji ekologicznej (2). Celem Europejskiego Zielonego Ładu jest ponadto zapewnienie sprawiedliwych i inkluzywnych transformacji, przeprowadzanych przy należytym uwzględnieniu kwestii społecznych i rozkładu skutków. Strategia „Od pola do stołu” również ma na celu promowanie zrównoważonej konsumpcji żywności oraz ułatwienie przechodzenia na zdrowe, zrównoważone diety (3). Zdrową żywność promuje dodatkowo europejski plan walki z rakiem, aby zapobiegać ryzyku zachorowania na niektóre choroby nowotworowe (4).

(4) Międzynarodowa porównywalność krajowych statystyk dotyczących wydatków na spożycie wymaga stosowania klasyfikacji statystycznych w odniesieniu do jednostek terytorialnych, kształcenia, zawodów i sektorów gospodarki, zgodnych z klasyfikacjami NUTS (5), ISCED (6), ISCO (7) i NACE (8). Ponadto do klasyfikacji i analizy wydatków na spożycie indywidualne, ponoszonych przez gospodarstwa domowe, według ich celu należy stosować klasyfikację spożycia indywidualnego według celu (COICOP) (9).

(5) Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Komitetu ds. Europejskiego Systemu Statystycznego ustanowionego na mocy art. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 223/2009 (10),

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1 Przedmiot W niniejszym rozporządzeniu określono informacje techniczne dotyczące zbiorów danych, formaty techniczne stosowane do przekazywania informacji z państw członkowskich do Komisji (Eurostatu) oraz uregulowania dotyczące przekazywania i treści raportów jakości w dziedzinie „spożycie”.

Artykuł 2 Definicje Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje: 1) „okres odniesienia” oznacza okres, do którego odnosi się dana informacja; 2) „bieżący rok kalendarzowy” oznacza rok kalendarzowy, w którym przeprowadzono wywiad; 3) „osoba z próby” oznacza członka prywatnego gospodarstwa domowego, który ma co najmniej 16 lat w dniu 1 stycznia bieżącego roku kalendarzowego; 4) „gospodarstwo domowe z próby” oznacza prywatne gospodarstwo domowe złożone z co najmniej jednej osoby z próby; 5) „wiek” osoby oznacza wiek w ukończonych latach w dniu 1 stycznia bieżącego roku kalendarzowego; 6) „osoba odniesienia” oznacza członka gospodarstwa domowego w wieku co najmniej 16 lat, którego wkład w łączny dochód gospodarstwa domowego jest największy; 7) „jednostka badania” oznacza gospodarstwo domowe lub osobę o określonej charakterystyce, którego lub której dotyczą zbierane informacje; 8) „respondent gospodarstwa domowego” oznacza osobę z próby, od której pozyskuje się informacje na poziomie gospodarstwa domowego; 9) „dziennik” oznacza szablon (w formie elektronicznej lub papierowej), w którym gospodarstwo domowe lub członkowie gospodarstwa domowego zapisują wszystkie pozycje dziennego spożycia lub wydatków; 10) „okres rejestrowania” oznacza okres, dla którego gospodarstwo domowe lub osoba prowadzi dziennik.

Artykuł 3 Pojęcia statystyczne i opis zmiennych Państwa członkowskie stosują pojęcia statystyczne określone w załączniku I. Cechy techniczne zmiennych są określone w załączniku II i odnoszą się do: a) identyfikatora zmiennej; b) nazwy zmiennej; c) kafeterii odpowiedzi (oznaczenie i kod modalności); d) jednostki badania; e) okresu odniesienia.

Artykuł 4 Charakterystyka populacji statystycznych i jednostek objętych obserwacją oraz zasady dotyczące respondentów 1. Populacją docelową w dziedzinie „spożycie” są prywatne gospodarstwa domowe i wszystkie osoby należące do tych gospodarstw domowych na terytorium państwa członkowskiego. 2. Informacje na poziomie gospodarstwa domowego i na poziomie osoby są zbierane lub zestawiane w odniesieniu do wszystkich członków gospodarstwa domowego, jak określono w załączniku II. 3. Dopuszcza się wywiady w zastępstwie.

Artykuł 5 Okresy odniesienia 1. Okresem odniesienia jest jeden rok kalendarzowy. 2. Okresem odniesienia dla wydatków na spożycie jest bieżący rok kalendarzowy. Jeżeli informacje dotyczące wydatków na spożycie są zbierane retrospektywnie, tzn. częściowo w poprzednim roku, uznaje się to za dobry wskaźnik zastępczy dla bieżącego roku. 3. Okresem odniesienia dochodu jest bieżący rok kalendarzowy, z wyjątkiem bieżącego miesięcznego dochodu gospodarstwa domowego netto, w przypadku którego okresem odniesienia jest bieżący miesiąc. 4. Okresy odniesienia dla zmiennych, które nie odnoszą się do wydatków na spożycie i dochodu, określono w załączniku II.

Artykuł 6 Szczegółowa charakterystyka próby 1. Okres rejestrowania liczy co najmniej 7 dni. Maksymalnie wynosi jeden miesiąc, chyba że wykorzystano innowacyjne metody zbierania danych. W należycie uzasadnionych przypadkach i tylko na tyle, na ile jest to konieczne, dopuszcza się okres rejestrowania dłuższy niż jeden miesiąc. 2. Okresy rejestrowania przez gospodarstwa domowe z próby lub osoby z próby są rozłożone w okresie odniesienia tak, aby zrównoważyć efekt wahań sezonowych i innych zmian okresowych dla próby jako całości. Uzyskuje się to przez podzielenie próby na kilka podprób i rozkład tych podprób według okresu rejestrowania jednolicie w okresie odniesienia. 3. Podejmuje się co najmniej trzy próby kontaktu z gospodarstwem domowym z próby lub osobą z próby przed wyłączeniem ich z badania, chyba że mają miejsce następujące sytuacje: a) ustalenie adresu było niemożliwe; b) pod wskazanym adresem nie znajdował się lokal mieszkalny lub lokal był niezamieszkany; c) nie znaleziono gospodarstwa domowego lub osoby pod wskazanym adresem; d) gospodarstwo domowe lub osoba nie były w stanie odpowiedzieć na pytania (w tym ze względu na niesprawność); e) od gospodarstwa domowego lub osoby otrzymano jednoznaczną odmowę udziału w badaniu; f) okoliczności zagrażały bezpieczeństwu ankietera. 4. Dopuszcza się kontrolowane zastępowanie gospodarstw domowych z próby lub osób z próby, jeżeli występuje jedna z sytuacji wymienionych w ust. 3 lit. a)–f) lub jeżeli trzy próby kontaktu z gospodarstwem domowym lub osobą nie powiodły się. 5. Przestrzega się procedur, aby zapewnić kontrolę procesu zastępowania, na ile to możliwe. Do takich procedur należy stosowanie schematu zapewniającego, aby wybrane zastępcze gospodarstwa domowe lub osoby ściśle odpowiadały, pod względem istotnych cech, gospodarstwom domowym lub osobom, które zastępują. 6. Zbiór gospodarstw domowych z próby lub osób z próby do celów zastępowania określa się przed rozpoczęciem zbierania danych. Do celów zastępowania nie używa się gospodarstw domowych ani osób nienależących do tego zbioru. 7. Niewielkie części terytorium kraju obejmujące nie więcej niż dwa procent ludności krajowej mogą być wyłączone z badania budżetów gospodarstw domowych.

Artykuł 7 Okresy i metody zbierania danych 1. Najważniejszymi instrumentami badania służącymi do bezpośredniego zbierania danych od respondentów są: co najmniej jeden wywiad (z gospodarstwem domowym lub osobą) oraz dziennik(i) wydatków na spożycie prowadzony(-e) codziennie przez gospodarstwa domowe lub osoby. W przypadku nieregularnych wydatków na spożycie dane można też zbierać retrospektywnie w odniesieniu do okresu maksymalnie 12 miesięcy przed dniem wywiadu. Do celów zbierania danych można też wykorzystywać inteligentne narzędzia i źródła oraz rejestry lub inne metody. 2. Dane podawane bezpośrednio przez respondentów są zbierane z wykorzystaniem formularzy papierowych, za pomocą metod wspomaganych komputerowo, w tym wywiadów bezpośrednich wspomaganych komputerowo, wywiadów telefonicznych wspomaganych komputerowo, wywiadów z wykorzystaniem kwestionariuszy wypełnianych samodzielnie przy użyciu komputera, wywiadów internetowych wspomaganych komputerowo, w tym przy użyciu tabletów lub smartfonów, oraz za pomocą natywnych aplikacji na smartfony. 3. Termin przeprowadzania wywiadu jest możliwie najbliższy okresowi rejestrowania w dzienniku.

Artykuł 8 Wspólne standardy redagowania, imputacji, ważenia i estymacji danych 1. W stosownych przypadkach w odniesieniu do danych stosuje się imputację, modelowanie lub ważenie. 2. W przypadku gdy brak odpowiedzi dotyczących rocznych dochodów netto ogółem ze wszystkich źródeł, w tym niepieniężnych składników dochodów na poziomie gospodarstwa domowego lub osoby, skutkuje brakiem danych, stosuje się odpowiednie metody statystycznego ważenia lub imputacji. 3. W przypadku gdy brak odpowiedzi dotyczących zmiennych składników dochodów, w tym dochodów w naturze z działalności niezarobkowej na poziomie gospodarstwa domowego lub osoby, skutkuje brakiem danych, stosuje się odpowiednie metody statystycznej imputacji. 4. Do oszacowania czynszu imputowanego stosuje się dwie metody w zależności od wielkości i struktury krajowego rynku nieruchomości mieszkalnych na wynajem: metodę warstwowania albo samooceny. Preferowaną metodą jest warstwowanie oparte na czynszach rzeczywistych (przez bezpośrednią ekstrapolację lub regresję ekonometryczną). W sytuacji braku dostatecznie dużego rynku nieruchomości mieszkalnych na wynajem stosuje się metodę samooceny. 5. Zastosowana do danych procedura zachowuje zmienność wewnątrz zmiennych i korelację między nimi. Preferuje się metody, które uwzględniają „składniki błędu” w imputowanych wartościach, od metod, które tylko imputują wartość predykcyjną. 6. Preferuje się metody, które uwzględniają strukturę korelacji (lub inne cechy łącznego rozkładu zmiennych), od podejścia brzegowego lub jednowymiarowego.

Artykuł 9 Formaty przekazywania informacji 1. Państwa członkowskie przekazują Komisji (Eurostatowi) dane jednostkowe zgodne z charakterystyką zmiennych określoną w załączniku II, w postaci elektronicznej, zgodnie z art. 11 rozporządzenia (UE) 2019/1700 i załącznikiem V do tego rozporządzenia. Wydatki pieniężne na spożycie przekazuje się na poziomie 5-cyfrowym klasyfikacji COICOP; spożycie naturalne i transgraniczne wydatki na spożycie przekazuje się na poziomie 2-cyfrowym klasyfikacji COICOP. 2. Państwa członkowskie przekazują Komisji (Eurostatowi) wstępnie sprawdzone dane w postaci plików danych jednostkowych, zawierających odpowiednie wagi, przy użyciu standardów wymiany danych i metadanych statystycznych określonych przez Komisję (Eurostat) i pojedynczy punkt kontaktowy.

Artykuł 10 Raporty jakości 1. Oprócz wymogów określonych w art. 13 rozporządzenia (UE) 2019/1700 i w rozporządzeniu (UE) 2019/2180 określającym szczegółowe uregulowania w zakresie raportów jakości oraz ich treść (11) raporty jakości sporządzane przez państwa członkowskie spełniają wymogi wymienione w załączniku III do niniejszego rozporządzenia. 2. Państwa członkowskie przekazują Komisji (Eurostatowi) wymagane niniejszym rozporządzeniem metadane referencyjne dotyczące jakości przy zastosowaniu standardów wymiany danych i metadanych statystycznych. Państwa wysyłają metadane za pośrednictwem pojedynczego punktu kontaktowego, aby Komisja (Eurostat) mogła pozyskać dane drogą elektroniczną.

Artykuł 11 Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Sporządzono w Brukseli dnia 28 października 2022 r. W imieniu Komisji Przewodnicząca Ursula VON DER LEYEN

(1) Dz.U. L 261 I z 14.10.2019, s. 1.

(2) COM (2019) 640.

(3) COM (2020) 381.

(4) COM (2021) 44.

(5) Rozporządzenie (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. w sprawie ustalenia wspólnej klasyfikacji jednostek terytorialnych do celów statystycznych (NUTS) (Dz.U. L 154 z 21.6.2003, s. 1).

(6) Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia 2011, http://uis.unesco.org/sites/default/files/documents/international-standard-classification-of-education-isced-2011-en.pdf (dostępna w językach angielskim, francuskim i hiszpańskim).

(7) Zalecenie Komisji 2009/824/WE z dnia 29 października 2009 r. w sprawie stosowania Międzynarodowego Standardu Klasyfikacji Zawodów (ISCO-08) (Dz.U. L 292 z 10.11.2009, s. 31).

(8) Rozporządzenie (WE) nr 1893/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie statystycznej klasyfikacji działalności gospodarczej NACE Rev. 2 i zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3037/90 oraz niektóre rozporządzenia WE w sprawie określonych dziedzin statystycznych (Dz.U. L 393 z 30.12.2006, s. 1).

(9) Międzynarodowa klasyfikacja spożycia indywidualnego według celu opracowana przez ONZ (COICOP) 2018 https://unstats.un.org/unsd/classifications/business-trade/desc/COICOP_english/COICOP_2018_-_pre-edited_white_cover_version_-_2018-12-26.pdf (dostępna tylko w języku angielskim).

(10) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 223/2009 z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie statystyki europejskiej oraz uchylające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE, Euratom) nr 1101/2008 w sprawie przekazywania do Urzędu Statystycznego Wspólnot Europejskich danych statystycznych objętych zasadą poufności, rozporządzenie Rady (WE) nr 322/97 w sprawie statystyk Wspólnoty oraz decyzję Rady 89/382/EWG, Euratom w sprawie ustanowienia Komitetu ds. Programów Statystycznych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 87 z 31.3.2009, s. 164).

(11) Dz.U. L 330 z 20.12.2019, s. 8.