Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1702/2003

z dnia 24 września 2003 r.

ustanawiające zasady wykonawcze dla certyfikacji statków powietrznych i związanych z nimi wyrobów, części i wyposażenia w zakresie zdatności do lotu i ochrony środowiska oraz dla certyfikacji organizacji projektujących i produkujących

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 1592/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lipca 2002 r. w sprawie wspólnych zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego [1], (zwane dalej "rozporządzeniem podstawowym"), dostosowane rozporządzeniem (WE) nr 1701/2003 [2], w szczególności jego art. 5 i 6,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Rozporządzenie podstawowe ustala wspólne podstawowe wymagania celem zapewnienia jednolitego wysokiego poziomu bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego i ochrony środowiska. Nakazuje ono Komisji przyjęcie przepisów wykonawczych niezbędnych dla zapewnienia ich jednolitego stosowania. Ustanawia "Europejską Agencję Bezpieczeństwa Lotniczego" (zwaną dalej "Agencją") z zadaniem wspierania Komisji w opracowywaniu powyższych przepisów wykonawczych.

(2) Obowiązujące wymagania lotnicze w zakresie zdatności do lotu, określone w załączniku II do rozporządzenia Rady (EWG) nr 3922/91 [3], ostatnio zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 2871/2000( [4], tracą moc z dniem 28 września 2003 r.

(3) Konieczne jest przyjęcie ujednoliconych wymagań technicznych i procedur administracyjnych w celu zapewnienia zgodności wyrobów lotniczych, części i wyposażenia z wymogami zdatności do lotu i ochrony środowiska, objętych rozporządzeniem podstawowym. Wymagania te i procedury winny wyszczególniać warunki wydawania, utrzymywania w mocy, wprowadzania zmian, zawieszania lub uchylania odpowiednich świadectw i certyfikatów.

(4) Organizacje zaangażowane w projektowanie i produkcję wyrobów, części i wyposażenia powinny spełniać określone wymagania techniczne celem wykazania dysponowania zdolnościami i środkami niezbędnymi dla realizacji obowiązków i korzystania z uprawnień. Komisja jest zobowiązana do uchwalenia przepisów precyzujących warunki wydawania, utrzymywania w mocy, wprowadzania zmian, zawieszania lub uchylania certyfikatów poświadczających spełnianie powyższych wymagań.

(5) W procesie wdrażania wspólnych wymagań podstawowych w zakresie zdatności do lotu Komisja powinna dołożyć starań, by odzwierciedlały one aktualny stan wiedzy i najlepsze zasady praktyki oraz uwzględniały ogólnoświatowe doświadczenia w lotnictwie i postęp naukowo-techniczny, a także zapewniały możliwość natychmiastowego reagowania w odniesieniu do ustalonych przyczyn wypadków i poważnych incydentów lotniczych.

(6) Konieczność zapewnienia jednolitego stosowania wspólnych wymagań w zakresie zdatności do lotu i ochrony środowiska w odniesieniu do wyrobów lotniczych, części i wyposażenia wymaga, aby właściwe organy Państw Członkowskich i, gdzie jest stosowne, Agencja stosowały wspólne procedury w celu oceny zgodności z tymi wymaganiami. Agencja winna opracować specyfikacje certyfikacyjne i wytyczne ułatwiające niezbędną unifikację prawną.

(7) Dla tego celu konieczne jest płynne przejście Agencji do nowego systemu przepisów zapewniające utrzymanie wysokiego i ujednoliconego poziomu bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego we Wspólnocie. Niezbędne jest zapewnienie dostatecznej ilości czasu dla przemysłu lotniczego i administracji Państw Członkowskich, by przystosowały się do nowego systemu i uznały ciągłą ważność świadectw wydanych przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia, zgodnie z art. 57 rozporządzenia podstawowego.

(8) Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są oparte na opinii wydanej przez Agencję [5] zgodnie z art. 12 ust. 2 lit. b) i art. 14 ust. 1 podstawowego rozporządzenia.

(9) Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Komitetu Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego utworzonego na podstawie art. 54 ust. 3 rozporządzenia podstawowego,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Artykuł 1

Zakres tematyczny i definicje

1. Niniejsze rozporządzenie ustanawia, zgodnie z art. 5 ust. 4) i art. 6 ust. 3) rozporządzenia podstawowego, wspólne techniczne wymagania i administracyjne procedury certyfikacji w zakresie zdatności do lotu i ochrony środowiska wyrobów, części i wyposażenia, a w szczególności:

a) wydawanie certyfikatów typu, ograniczonych certyfikatów typu, uzupełniających certyfikatów typu oraz dokonywanie zmian w tych certyfikatach;

b) wydawanie świadectw zdatności do lotu, ograniczonych świadectw zdatności do lotu, zezwoleń na loty i autoryzowanych poświadczeń produkcji/obsługi;

c) wydawanie zatwierdzeń projektów napraw;

d) wykazywanie zgodności z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska;

e) wydawanie świadectw zdatności w zakresie hałasu;

f) znakowanie wyrobów, części i wyposażenia;

g) certyfikacja niektórych części i wyposażenia;

h) certyfikacja organizacji projektujących i produkujących;

i) wydawanie dyrektyw zdatności.

2. Dla celów niniejszego rozporządzenia następujące definicje będą miały zastosowanie:

a) "JAA" oznacza Wspólne Władze Lotnicze;

b) "JAR" oznacza Wspólne Wymagania Lotnicze;

c) "część 21", załączona do niniejszego rozporządzenia, oznacza wymagania i procedury dla certyfikacji statków powietrznych i związanych z nimi wyrobów, części i wyposażenia oraz organizacji projektujących i produkujących;

d) "część M" oznacza mające zastosowanie wymagania w zakresie ciągłej zdatności do lotu uchwalone na mocy rozporządzenia podstawowego.

Artykuł 2

Certyfikacja wyrobów, części i wyposażenia

1. Na wyroby, części i wyposażenie wydawane są certyfikaty wyszczególnione w części 21.

2. W drodze odstępstwa od ust. 1 statek powietrzny, w tym każdy zamontowany wyrób, część i wyposażenie, niezarejestrowane w Państwie Członkowskim, nie podlega przepisom części 21 podczęści H i I.

3. W odniesieniu do wyrobów posiadających certyfikat typu wydany przez Państwo Członkowskie przed dniem 28 września 2003 r. stosuje się następujące przepisy:

a) wyrób taki będzie uważany za posiadający certyfikat typu wydany zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, jeżeli:

i) podstawą jego certyfikacji typu jest:

- podstawa certyfikacji typu JAA dla wyrobów, które były certyfikowane według procedur JAA określonych w ich arkuszu danych, lub

- dla innych wyrobów — podstawa certyfikacji typu określona w arkuszu danych certyfikatu typu państwa projektu, jeżeli państwem projektu jest:

- Państwo Członkowskie — chyba że, biorąc pod uwagę w szczególności zbiory stosowanych przepisów zdatności do lotu i doświadczenie serwisowe, Agencja ustali, że taka podstawa certyfikacji typu nie zapewnia bezpieczeństwa na poziomie wymaganym przez rozporządzenie podstawowe i niniejsze rozporządzenie, lub

- państwo, z którym Państwo Członkowskie zawarło umowę dwustronną lub podobną w sprawie zdatności do lotu, zgodnie z którą wyroby te zostały poświadczone na podstawie zbiorów przepisów zdatności do lotu państwa projektu, chyba że Agencja ustali, iż takie przepisy zdatności do lotu, doświadczenie serwisowe lub system bezpieczeństwa państwa projektu nie zapewniają bezpieczeństwa na poziomie wymaganym przez rozporządzenie podstawowe i niniejsze rozporządzenie,

- Agencja dokona pierwszej oceny skutków powyższych dwóch postanowień w celu przedłożenia opinii Komisji, wraz z ewentualnymi zmianami aktualnego rozporządzenia;

ii) właściwymi wymogami w zakresie ochrony środowiska naturalnego są wymogi ustanowione w załączniku 16 do Konwencji chicagowskiej, mające zastosowanie dla danego wyrobu;

iii) właściwymi dyrektywami zdatności są dyrektywy państwa projektu;

b) projekt indywidualnego statku powietrznego, pozostającego w rejestrze Państwa Członkowskiego przed dniem 28 września 2003 r., jest uznawany za zatwierdzony zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, jeżeli:

i) jego podstawowy projekt typu jest częścią certyfikatu typu, o którym mowa w lit. a);

ii) wszystkie zmiany w tym podstawowym projekcie typu, które nie są objęte odpowiedzialnością posiadacza certyfikatu typu, zostały zatwierdzone; oraz

iii) spełniane są dyrektywy zdatności wydane lub przyjęte przez rejestrujące Państwo Członkowskie przed dniem 28 września 2003 r., w tym wszelkie zmiany dyrektyw zdatności państwa projektu uznane przez rejestrujące Państwo Członkowskie.

c) Agencja ustali certyfikat typu dla wyrobów niespełniających litery a) przed dniem 28 marca 2007;

d) Agencja ustali arkusz danych certyfikatu typu w zakresie hałasu dla wszystkich wyrobów objętych przed dniem 28 marca 2007 r. literą a). Do chwili dokonania tego ustalenia Państwa Członkowskie mogą kontynuować wydawanie świadectw zdatności w zakresie hałasu zgodnie właściwymi przepisami krajowymi.

4. Dla wyrobów, które w dniu 28 września 2003 r. są w trakcie procesu certyfikacji typu w JAA lub w Państwie Członkowskim:

a) jeśli wyrób jest w trakcie certyfikacji w kilku Państwach Członkowskich, najbardziej zaawansowany proces posłuży jako punkt odniesienia;

b) części 21 pkt 21A.15 lit. a), b) i c) nie stosuje się;

c) w drodze odstępstwa od części 21 pkt 21A.17 lit. a) podstawą certyfikacji typu jest podstawa ustanowiona przez JAA lub, tam gdzie ma to zastosowanie, przez Państwo Członkowskie w dniu wnioskowania o zatwierdzenie;

d) ustalenia kontroli zgodności dokonane według procedur JAA lub Państwa Członkowskiego są uznawane za dokonane przez Agencję w rozumieniu zastosowywania się do części 21 pkt 21A.20 lit. a) i b).

5. W odniesieniu do wyrobów posiadających krajowe certyfikaty typu, lub równoważne, dla których nie zakończono procesu zatwierdzania zmiany przez Państwo Członkowskie w chwili ustalania certyfikatu typu zgodnie z niniejszym rozporządzeniem:

a) jeśli proces zatwierdzania jest realizowany przez kilka Państw Członkowskich, najbardziej zaawansowany proces posłuży jako punkt odniesienia;

b) części 21 pkt 21A.93 nie stosuje się;

c) właściwą podstawą certyfikacji typu jest podstawa ustanowiona przez JAA lub, tam gdzie ma to zastosowanie, przez Państwo Członkowskie w dniu wnioskowania o zatwierdzenie zmiany;

d) ustalenia kontroli zgodności dokonane według procedur JAA lub Państwa Członkowskiego są uznawane za dokonane przez Agencję w rozumieniu zastosowywania się do części 21 pkt 21A.103 lit. a) ppkt 2 i lit. b).

6. W odniesieniu do uzupełniających certyfikatów typu, w przypadku których prowadzone jest postępowanie certyfikacyjne przez Państwo Członkowskie w dniu 28 września 2003 r. według mających zastosowanie procedur JAA dotyczących uzupełniającego certyfikatu typu oraz w odniesieniu do zmian poważnych w wyrobach proponowanych przez osoby inne niż posiadacz certyfikatu typu wyrobu, w przypadku których prowadzone jest postępowanie certyfikacyjne przez Państwo Członkowskie w dniu 28 września 2003 r. według mających zastosowanie procedur krajowych:

a) jeśli proces certyfikacji jest realizowany przez kilka Państw Członkowskich, najbardziej zaawansowany proces posłuży jako punkt odniesienia;

b) części 21 pkt 21A.113 lit. a) i b) nie stosuje się;

c) właściwą podstawą certyfikacji typu jest podstawa ustanowiona przez JAA lub, tam gdzie ma to zastosowanie, przez Państwo Członkowskie w dniu wnioskowania o uzupełniający certyfikat typu lub zatwierdzenie zmiany poważnej;

d) ustalenia kontroli zgodności dokonane według procedur JAA lub Państwa Członkowskiego są uznawane za dokonane przez Agencję w rozumieniu zastosowywania się do części 21 pkt 21A.115 lit. a).

7. W odniesieniu do wyrobów posiadających krajowe certyfikaty typu, lub równoważne, w stosunku do których nie zakończono postępowania zatwierdzającego projektu poważnej naprawy przez Państwo Członkowskie w chwili określenia certyfikatu typu według niniejszego rozporządzenia, ustalenia kontroli zgodności dokonanej według procedur JAA lub Państwa Członkowskiego, będą uznawane za dokonane przez Agencję w rozumieniu zastosowywania się do części 21 pkt 21A.433 lit. a).

8. W odniesieniu do części i wyposażenia, które przechodzą proces zatwierdzania lub autoryzacji przez Państwo Członkowskie w dniu 28 września 2003 r.:

a) jeśli proces autoryzacji jest realizowany przez kilka Państw Członkowskich, najbardziej zaawansowany proces posłuży jako punkt odniesienia;

b) części 21 pkt 21A.603 nie stosuje się;

c) właściwymi wymaganiami danych według części 21 pkt 21A.605 są wymagania ustanowione przez właściwe Państwo Członkowskie w dniu wnioskowania o zatwierdzenie lub autoryzację;

d) ustalenia kontroli zgodności dokonane przez właściwe Państwo Członkowskie są uznawane za dokonane przez Agencję w rozumieniu zastosowywania się do części 21 pkt 21A.606 lit. b).

9. Świadectwo zdatności do lotu wydane przez Państwo Członkowskie poświadczające zgodność z certyfikatem typu określonym według ust. 3 jest uznawane za zgodne z niniejszym rozporządzeniem.

10. Do czasu dokonania przez Agencję ustalenia na mocy ust. 3 lit. c), typy statków powietrznych dopuszczone do lotu przez Państwo Członkowskie przed dniem 28 września 2003 r. a niekwalifikujące się do certyfikatu typu zgodnie z ustępem 3 pozostają w kompetencji rejestrującego Państwa Członkowskiego i podlegają stosownym przepisom krajowym.

11. Do dnia 28 marca 2007 r. Państwa Członkowskie dokonają ustaleń, czy statek powietrzny, przy odpowiednich ograniczeniach kompensujących odstąpienie od wymagań podstawowych, jest w stanie bezpiecznie wykonać lot podstawowy. W takim przypadku zezwolenia na loty będą zawierać ograniczenia użytkowania w przestrzeni powietrznej Państwa Członkowskiego, którego właściwy organ wydaje zezwolenie. Loty poza tą przestrzenią powietrzną będą wymagały uznania zezwolenia przez właściwe organy państw, których to dotyczy.

Do dnia 28 marca 2007 r. statek powietrzny dopuszczony do lotów przez Państwo Członkowskie przed dniem 28 września 2003 r. bez świadectwa zdatności do lotu może pozostać w kompetencji Państwa Członkowskiego i podlegać stosownym przepisom krajowym. Taki statek powietrzny będzie wykonywał loty tylko w obrębie przestrzeni powietrznej właściwego Państwa Członkowskiego. Loty poza tą przestrzenią powietrzną będą wymagały pozwolenia właściwego organu Państwa, którego to dotyczy.

12. W postanowieniach części 21, gdzie występuje nawiązanie do stosowania i/lub spełniania postanowień części M, przed jej wejściem w życie, mają zastosowanie właściwe przepisy krajowe.

13. Zatwierdzenia części i wyrobów wydane przez Państwo Członkowskie i ważne w dniu 28 września 2003 r. są uznawane za wydane zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

14. W odniesieniu do uzupełniających certyfikatów typu wydanych przez Państwo Członkowskie według procedur JAA lub stosownych procedur krajowych i w odniesieniu do zmian w wyrobach, proponowanych przez osoby inne niż posiadacz certyfikatu typu wyrobu, zatwierdzonych przez Państwo Członkowskie według stosownych procedur krajowych, gdzie uzupełniający certyfikat typu lub zmiana są ważne w dniu 28 września 2003 r., uzupełniający certyfikat typu lub zmiana będą uznane za wydane na mocy niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 3

Organizacje projektujące

1. Organizacja odpowiedzialna za projektowanie wyrobów, części i wyposażenia lub za zmiany i naprawy powyższych wykaże swoją zdolność zgodnie z częścią 21.

2. W drodze odstępstwa od ust. 1 organizacja, której głównym miejscem działalności gospodarczej jest państwo trzecie, może wykazać swoją zdolność w drodze posiadania certyfikatu wydanego przez to państwo na wyrób, część i wyposażenie, pod warunkiem że:

a) to państwo jest państwem projektu; oraz

b) Agencja ustaliła, że system tego państwa obejmuje taki sam niezależny poziom sprawdzania zgodności, jak przewidują przepisy niniejszego rozporządzenia, bądź poprzez równoważny system zatwierdzania organizacji, bądź poprzez bezpośrednie zaangażowanie właściwego organu tego państwa.

3. Zatwierdzenia organizacji projektującej wydane lub uznane przez Państwo Członkowskie zgodnie ze stosownymi wymaganiami i procedurami JAA i ważne przed dniem 28 września 2003 r. są uznawane za zgodne z niniejszym rozporządzeniem. W takim przypadku termin na usunięcie niezgodności poziomu drugiego, o którym mowa w części 21 podczęść J, nie przekroczy jednego roku, jeżeli niezgodności te są związane z różnicami w stosunku do tych przepisów JAR, które uprzednio miały zastosowanie.

4. Posiadacz certyfikatu typu nieposiadający w dniu 28 września 2003 r. odpowiedniego zatwierdzenia organizacji projektującej, wydanego według stosownych procedur JAA, do dnia 28 września 2005 r. wykaże swoją zdolność zgodnie z warunkami ustanowionymi w części 21 pkt 21A.14.

5. Organizacja wnioskująca o uzupełniający certyfikat typu, zatwierdzenie projektu naprawy poważnej lub zatwierdzenie projektu pomocniczego źródła zasilania, która nie posiada w dniu 28 września 2003 r. odpowiedniego zatwierdzenia organizacji projektującej wydanego przez Państwo Członkowskie według stosownych procedur JAA, wykaże swoją zdolność przed dniem 28 września 2005 r. zgodnie z częścią 21 pkt 21A.112 i 21A.432B, albo pkt 21A.602B — w przypadku pomocniczego źródła zasilania.

6. W odniesieniu do organizacji, które przechodzą proces zatwierdzania organizacji projektującej w Państwie Członkowskim w dniu 28 września 2003 r., zgodnie ze stosownymi procedurami JAA:

1. części 21 pkt 21A.234 nie stosuje się;

2. ustalenia kontroli zgodności dokonane według procedur JAA są uznawane za dokonane przez Agencję w celu zastosowywania się do części 21 pkt 21A.245.

Artykuł 4

Organizacje produkujące

1. Organizacja odpowiedzialna za wytwarzanie wyrobów, części i wyposażenia wykazuje swoją zdolność zgodnie z postanowieniami części 21.

2. W drodze odstępstwa od ust. 1 producent, którego głównym miejscem działalności gospodarczej jest państwo trzecie, może wykazać swoją zdolność w drodze posiadania certyfikatu wydanego przez to państwo na wyrób, część i wyposażenie, pod warunkiem że:

a) to państwo jest państwem produkcji; oraz

b) Agencja ustaliła, że system tego państwa obejmuje taki sam niezależny poziom sprawdzania zgodności, jak przewidziany niniejszym rozporządzeniem, bądź poprzez równoważny system zatwierdzania organizacji, bądź poprzez bezpośrednie zaangażowanie właściwego organu tego państwa.

3. Zatwierdzenia organizacji produkującej wydane lub uznane przez Państwo Członkowskie zgodnie ze stosownymi wymaganiami i procedurami JAA i ważne przed dniem 28 września 2003 r. są uznawane za zgodne z niniejszym rozporządzeniem. W takim przypadku termin na usunięcie niezgodności poziomu drugiego, o którym mowa w części 21 podczęść G, nie przekroczy jednego roku, jeżeli niezgodności te są związane z różnicami w stosunku do tych przepisów JAR, które uprzednio miały zastosowanie.

4. Organizacja wykaże swoją zdolność zgodnie z niniejszym rozporządzeniem do dnia 28 września 2005 r.

5. Dopóki organizacja produkująca nie wykaże swojej zdolności według części 21 podczęści F i G, dopóty oświadczenia o zgodności i autoryzowane poświadczenia produkcji/obsługi wydane przez tę organizację według stosownych krajowych przepisów będą uznawane za wydane według niniejszego rozporządzenia.

6. W odniesieniu do organizacji, które przechodzą proces zatwierdzania organizacji produkującej w Państwie Członkowskim w dniu 28 września 2003 r., zgodnie ze stosownymi procedurami JAA:

1. części 21 pkt 21A.134 nie stosuje się;

2. ustalenia kontroli zgodności dokonane według procedur JAA są uznawane za dokonane przez Agencję w rozumieniu zastosowywania się do części 21 pkt 21A.145.

Artykuł 5

Wejście w życie

1. Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 28 września 2003 r., z wyjątkiem części 21 pkt 21A.804 lit. a) ppkt 3, który wchodzi w życie w dniu 28 marca 2004 r., oraz podczęści H części 21, która wchodzi w życie w dniu 28 września 2004 r.

2. W drodze odstępstwa od części 21 pkt 21A.159 Państwa Członkowskie mogą wydawać zatwierdzenia o ograniczonym terminie ważności do dnia 28 września 2005 r.

3. W drodze odstępstwa od części 21 pkt 21A.181 Państwa Członkowskie mogą wydawać świadectwa o ograniczonym terminie ważności do dnia 28 września 2008 r.

4. Jeśli Państwo Członkowskie korzysta z przepisów ustępu 2 lub 3, fakt ten notyfikuje Komisji i Agencji.

5. Agencja dokona, w stosownym czasie, oceny implikacji przepisów niniejszego rozporządzenia dla terminów ważności zatwierdzeń pod kątem przygotowania opinii dla Komisji, z uwzględnieniem ewentualnych propozycji zmian do rozporządzenia.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.

Sporządzono w Brukseli, dnia 24 września 2003 r.

W imieniu Komisji

Loyola De Palacio

Wiceprzewodniczący

[1] Dz.U. L 240 z 7.9.2002, str. 1.

[2] Dz.U. L 243 z 27.9.2003, str. 5.

[3] Dz.U. L 373 z 31.12.1991, str. 4.

[4] Dz.U. L 333 z 29.12.2000, str. 47.

[5] 1.9.2003.

--------------------------------------------------

ZAŁĄCZNIK

CZĘŚĆ 21

Spis treści (szczegółowy wykaz)

21.1 Postanowienia ogólne

Do celów niniejszej części za "właściwy organ" uważa się:

a) organ wyznaczony przez Państwo Członkowskie — dla organizacji, których głównym ośrodkiem działalności jest to Państwo Członkowskie, lub Agencję — jeżeli takie jest życzenie tego Państwa Członkowskiego; lub

b) Agencję — dla organizacji, których głównym ośrodkiem działalności jest państwo trzecie.

SEKCJA A

WYMAGANIA WOBEC WNIOSKUJĄCYCH ORAZ NABYWANE PRAWA I OBOWIĄZKI

PODCZĘŚĆ A — POSTANOWIENIA OGÓLNE

21A.1 Zakres

Niniejsza sekcja zawiera postanowienia ogólne dotyczące praw i obowiązków wnioskodawcy i posiadacza każdego certyfikatu wydanego lub który ma być wydany zgodnie z niniejszą sekcją.

21A.2 Podejmowanie czynności przez osobę inną niż wnioskującylub posiadacz certyfikatu

Czynności i zobowiązania, które powinny być podjęte przez posiadacza lub wnioskującego o wydanie certyfikatu na produkt, część lub wyposażenie, zgodnie z niniejszą sekcją, mogą być podjęte w jego lub jej imieniu przez każdą inną osobę prawną lub fizyczną, pod warunkiem że posiadacz lub wnioskujący o wydanie certyfikatu może wykazać, iż zawarł stosowane porozumienie z tą osobą, które gwarantuje, że obowiązki posiadacza są i będą prawidłowo realizowane.

21A.3 Awarie, niesprawności i wady

a) System gromadzenia, badania i analizowania danych. Posiadacz certyfikatu typu, ograniczonego certyfikatu typu, uzupełniającego certyfikatu typu, autoryzacji Europejskiej Normy Technicznej (ETSO), zatwierdzenia projektu naprawy poważnej lub każdego innego stosownego zatwierdzenia, uznanego za wydane na mocy niniejszego rozporządzenia, powinien posiadać system umożliwiający gromadzenie, badanie i analizowanie sprawozdań i informacji dotyczących awarii, niesprawności, wad i innych zdarzeń, które mogą wpływać lub wpływają negatywnie na ciągłą zdatność wyrobu, części lub wyposażenia objętego certyfikatem typu, ograniczonym certyfikatem typu, uzupełniającym certyfikatem typu, autoryzacją ETSO, zatwierdzeniem projektu naprawy poważnej lub każdym innym stosownym zatwierdzeniem, uznanym za wydane na mocy niniejszego rozporządzenia. Informacja o tym systemie powinna być udostępniona wszystkim znanym użytkownikom wyrobu, części lub wyposażenia oraz na żądanie każdej osobie upoważnionej na mocy innych pochodnych rozporządzeń wykonawczych.

b) Zgłaszanie do Agencji.

1. Posiadacz certyfikatu typu, ograniczonego certyfikatu typu, uzupełniającego certyfikatu typu, autoryzacji ETSO, zatwierdzenia projektu naprawy poważnej lub każdego innego stosownego zatwierdzenia, uznanego za wydane na mocy niniejszego rozporządzenia, zgłasza do Agencji każdą awarię, niesprawność, wadę i każde inne zdarzenie, którego jest świadom i które jest związane z wyrobem, częścią lub wyposażeniem objętym certyfikatem typu, ograniczonym certyfikatem typu, uzupełniającym certyfikatem typu, autoryzacją ETSO, zatwierdzeniem projektu naprawy poważnej lub każdym innym stosownym zatwierdzeniem, uznanym za wydane na mocy niniejszego rozporządzenia i które skutkuje lub może skutkować powstaniem stanu niebezpiecznego.

2. Zgłoszenia dokonuje się w postaci i na zasadach ustanowionych przez Agencję, w możliwie najszybszym trybie, w żadnym przypadku nie później niż 72 godziny po zidentyfikowaniu możliwego stanu niebezpiecznego, chyba że wyjątkowe okoliczności to uniemożliwią.

c) Badanie zgłoszonych zdarzeń.

1. Jeżeli zdarzenie zgłoszone zgodnie z lit. b) lub zgodnie z pkt 21A.129 lit. f) ppkt 2 lub pkt 21A.165 lit. f) ppkt 2 wynika z wadliwości projektu lub produkcji, to posiadacz certyfikatu typu, ograniczonego certyfikatu typu, uzupełniającego certyfikatu typu, zatwierdzenia projektu naprawy poważnej, autoryzacji ETSO lub każdego innego stosownego zatwierdzenia, uznanego za wydane na mocy niniejszego rozporządzenia lub, stosownie do przypadku, producent zbada przyczyny wadliwości i przekaże wyniki tych badań do Agencji wraz z informacją o podjętych lub proponowanych działaniach ją eliminujących.

2. Jeżeli Agencja stwierdzi, że konieczne jest podjęcie działania dla wyeliminowania wadliwości, to posiadacz certyfikatu typu, ograniczonego certyfikatu typu, uzupełniającego certyfikatu typu, zatwierdzenia projektu naprawy poważnej, autoryzacji ETSO lub każdego innego stosownego zatwierdzenia, uznanego za wydane na mocy niniejszego rozporządzenia lub, stosownie do przypadku, producent przedstawi Agencji odpowiednie dane.

21A.3B Dyrektywy zdatności

a) Dyrektywa zdatności oznacza dokument wydany lub przyjęty przez Agencję, który nakłada obowiązek wykonania czynności na statku powietrznym w celu przywrócenia dopuszczalnego poziomu bezpieczeństwa w sytuacji, gdy dowody wskazują, że poziom bezpieczeństwa statku powietrznego może być zagrożony.

b) Agencja wydaje dyrektywę zdatności, gdy:

1. Agencja stwierdzi powstanie na statku powietrznym stanu niebezpiecznego będącego skutkiem wadliwości statku powietrznego, silnika, śmigła, części lub wyposażenia zamontowanego na statku powietrznym; oraz

2. taki stan może istnieć lub powstać na innych statkach powietrznych.

c) Jeżeli Agencja musi wydać dyrektywę zdatności dla usunięcia stanu niebezpiecznego, o którym mowa w lit. b), lub dla wykonania inspekcji, to posiadacz certyfikatu typu, ograniczonego certyfikatu typu, uzupełniającego certyfikatu typu, zatwierdzenia projektu naprawy poważnej, autoryzacji ETSO lub każdego innego stosownego zatwierdzenia, uznanego za wydane na mocy niniejszego rozporządzenia:

1. proponuje odpowiednie działania naprawcze i/lub niezbędne inspekcje, lub jedno i drugie, oraz przedstawia szczegóły swoich propozycji do zatwierdzenia przez Agencję;

2. po zatwierdzeniu przez Agencję propozycji, o których mowa w pkt 1, udostępnia odpowiednie dane opisowe i instrukcje wykonania wszystkim znanym użytkownikom lub właścicielom wyrobu, części lub wyposażenia oraz, na żądanie, każdej osobie, od której wymagane jest przestrzeganie dyrektywy zdatności.

d) Dyrektywa zdatności zawiera przynajmniej następujące informacje:

1. identyfikację stanu niebezpiecznego;

2. identyfikację statku powietrznego, którego to dotyczy;

3. wymagane działania;

4. czas wykonania wymaganych czynności;

5. datę wejścia w życie.

21A.4 Koordynacja projektu i produkcji

Każdy posiadacz certyfikatu typu, ograniczonego certyfikatu typu, uzupełniającego certyfikatu typu, autoryzacji ETSO, zatwierdzenia zmiany w projekcie typu lub zatwierdzenia projektu naprawy współpracuje z organizacją produkującą w zakresie niezbędnym dla zapewnienia:

a) należytej koordynacji projektu i produkcji, wymaganej odpowiednio przez pkt 21A.122, 21A.133 lub 21A.165 lit. c) ppkt 2; oraz

b) odpowiedniego wspierania ciągłej zdatność wyrobu, części lub urządzenia.

PODCZĘŚĆ B — CERTYFIKATY TYPU I OGRANICZONE CERTYFIKATY TYPU

21A.11 Zakres

Niniejsza podczęść ustanawia procedury dla wydawania certyfikatów typu dla wyrobów i ograniczonych certyfikatów typu dla statków powietrznych oraz ustanawia prawa i obowiązki wnioskujących o wydanie i posiadaczy tych certyfikatów.

21A.13 Kwalifikowalność

Każda osoba fizyczna lub prawna, która wykazała lub jest w trakcie wykazywania swojej zdolności zgodnie z pkt 21A.14, kwalifikuje się jako wnioskujący o certyfikat typu lub o ograniczony certyfikat typu na mocy warunków ustanowionych w niniejszej podczęści.

21A.14 Wykazanie zdolności

a) Każda organizacja wnioskująca o certyfikat typu lub o ograniczony certyfikat typu wykazuje swoją zdolność poprzez posiadanie zatwierdzenia organizacji projektującej, wydanego przez Agencję na podstawie podczęści J.

b) W drodze odstępstwa od lit. a), w drodze alternatywnej procedury wykazywania swoich zdolności, wnioskujący może starać się o zgodę Agencji na stosowanie procedur, które określają konkretne praktyki projektowe, zasoby i ciąg czynności niezbędne dla spełnienia wymagań niniejszej części, jeżeli wyrób jest jednym z następujących:

1. bardzo lekkim samolotem lub wiropłatem, szybowcem lub motoszybowcem, balonem, sterowcem na ogrzane powietrze; lub

2. małym samolotem spełniającym wszystkie poniższe kryteria:

i) pojedynczy silnik tłokowy, wolnossący o maksymalnej mocy startowej (MTOP) nieprzekraczającej 250 KM;

ii) konwencjonalny układ;

iii) konwencjonalny materiał i konstrukcja;

iv) loty według VFR, poza warunkami oblodzeniowymi;

v) maksymalnie cztery miejsca, włącznie z pilotem, i maksymalna masa startowa ograniczona do 3000 funtów (1361 kg);

vi) niehermetyzowana kabina;

vii) układ sterowania bez wspomagania;

viii) podstawowe loty akrobacyjne ograniczone do + 6/-3g; lub

3. silnikiem tłokowym; lub

4. silnikiem lub śmigłem posiadającym certyfikat typu wydany zgodnie ze zbiorem mających zastosowanie przepisów zdatności do lotu dla motoszybowców; lub

5. śmigłem o stałym lub zmiennym skoku.

21A.15 Wniosek

a) Wniosek o certyfikat typu lub o ograniczony certyfikat typu składany jest w postaci i na zasadach ustanowionych przez Agencję.

b) Do wniosku o certyfikat typu lub o ograniczony certyfikat typu statku powietrznego należy dołączyć rysunek statku powietrznego w trzech rzutach oraz wstępne dane podstawowe, łącznie z proponowanymi charakterystykami eksploatacyjnymi i ograniczeniami.

c) Do wniosku o certyfikat typu dla silnika lub śmigła należy dołączyć rysunek złożeniowy, opis cech konstrukcyjnych, charakterystyki eksploatacyjne i proponowane ograniczenia użytkowe silnika lub śmigła.

21A.16A Przepisy zdatności do lotu

Agencja wyda, zgodnie z art. 14 rozporządzenia podstawowego, przepisy zdatności do lotu jako standardowy sposób wykazania spełnienia przez wyroby, części i wyposażenie podstawowych wymagań określonych w załączniku I do rozporządzenia podstawowego. Przepisy takie będą dostatecznie szczegółowe i konkretne, aby wskazać wnioskującemu warunki, które należy spełnić dla uzyskania certyfikatu.

21A.16B Warunki specjalne

a) Agencja ustanowi dla danego wyrobu specjalne, szczegółowe przepisy techniczne, nazwane warunkami specjalnymi, jeżeli dany przepis zdatności do lotu nie zawiera norm bezpieczeństwa adekwatnych lub właściwych dla tego wyrobu, w następujących przypadkach:

1. wyrób wykazuje nowatorskie cechy konstrukcyjne lub nietypowe dla praktyk projektowych, w oparciu o które opracowano stosowny zbiór przepisów zdatności do lotu; lub

2. zamierzone użytkowanie wyrobu jest nietypowe; lub

3. doświadczenie wynikające z użytkowania podobnych wyrobów lub wyrobów posiadających podobne cechy konstrukcyjne wskazuje, że mogą powstać stany niebezpieczne.

b) Warunki specjalne zawierają takie normy bezpieczeństwa, jakie Agencja uzna za niezbędne dla osiągnięcia poziomu bezpieczeństwa równoważnego poziomowi określonemu we właściwym zbiorze przepisów zdatności do lotu.

21A.17 Podstawa certyfikacji typu

a) Zgłaszana podstawa certyfikacji typu dla wydania certyfikatu typu lub ograniczonego certyfikatu powinna zawierać:

1. mający zastosowanie przepis zdatności do lotu ustanowiony przez Agencję, który obowiązuje w dniu złożenia wniosku o certyfikat, chyba że:

i) Agencja ustanowiła inaczej; lub

ii) zachowanie zgodności ze zmianami, które wchodzą w życie w terminie późniejszym, jest wybrane przez wnioskującego lub jest wymagane na mocy lit. c) i d).

2. wszelkie warunki specjalne określone zgodnie z pkt 21A.16B lit. a).

b) Wniosek o certyfikację typu samolotów dużych i wiropłatów dużych jest ważny przez pięć lat, a wniosek o każdy inny certyfikat typu jest ważny przez trzy lata, chyba że wnioskujący wykaże w chwili składania wniosku, że jego wyrób wymaga dłuższego okresu na opracowanie projektu, prace badawczo-rozwojowe i wykonanie prób, a Agencja zatwierdzi dłuższy okres.

c) W przypadku gdy certyfikat typu nie został wydany lub oczywistym jest, że nie zostanie wydany w okresie czasu przewidzianym na mocy lit. b), wnioskujący może:

1. złożyć nowy wniosek o certyfikat typu i spełnić wszystkie postanowienia lit. a) mające zastosowanie do pierwotnego wniosku; lub

2. złożyć wniosek o przedłużenie pierwotnego wniosku i spełnić postanowienia mających zastosowanie przepisów zdatności do lotu, obowiązujących w dniu wskazanym przez składającego wniosek, jednakże nie wcześniejszym niż data poprzedzająca dzień wystawienia certyfikatu typu według limitu czasowego ustanowionego dla pierwotnego wniosku na mocy lit. b).

d) Jeżeli składający wniosek zdecyduje się spełnić wymagania wynikające ze zmiany przepisów zdatności do lotu obowiązującej po złożeniu wniosku o certyfikat typu, to powinien on również spełnić wymagania wynikające z każdej innej zmiany, którą Agencja uzna za bezpośrednio związaną z jego wnioskiem.

21A.18 Określenie mających zastosowanie wymogów ochrony środowiska i specyfikacji certyfikacyjnych

a) Mające zastosowanie wymagania w zakresie hałasu dla wystawienia certyfikatu typu dla statku powietrznego są ustanowione zgodnie z postanowieniami załącznika 16 tom I część II rozdział 1 do Konwencji chicagowskiej i:

1. dla poddźwiękowych samolotów odrzutowych — z postanowieniami tomu I część II rozdziały 2, 3 i 4, stosownie do przypadku;

2. dla samolotów napędzanych śmigłem — z postanowieniami tomu I część II rozdziały 3, 4, 5, 6 i 10, stosownie do przypadku;

3. dla śmigłowców — z postanowieniami tomu I część II rozdziały 8 i 11, stosownie do przypadku; oraz

4. dla samolotów naddźwiękowych — z postanowieniami tomu I część II rozdział 12, stosownie do przypadku.

b) Mające zastosowanie wymagania w zakresie emisji dla wydania certyfikatu typu dla statku powietrznego i silnika są wyszczególnione w załączniku 16 do Konwencji chicagowskiej:

1. dla zapobiegania celowemu upustowi paliwa — tom II część II rozdział 2;

2. dla emisji z silników turboodrzutowych i dwuprzepływowych silników turbinowych przewidzianych do napędzania tylko przy prędkościach poddźwiękowych — tom II część III rozdział 2; oraz

3. dla emisji z silników turboodrzutowych i dwuprzepływowych silników turbinowych przewidzianych do napędzania tylko przy prędkościach naddźwiękowych — tom II część III rozdział 3.

c) Agencja wyda, zgodnie z art. 14 rozporządzenia podstawowego, specyfikacje certyfikacyjne uwzględniające akceptowalne sposoby wykazania zgodności z wymaganiami w zakresie hałasu i emisji, określonymi odpowiednio w lit. a) i b).

21A.19 Zmiany powodujące konieczność uzyskania nowego certyfikatu typu

Każda osoba fizyczna lub prawna proponująca zmianę wyrobu występuje o nowy certyfikat typu, jeżeli Agencja uzna, że zmiana projektu, mocy, siły ciągu lub masy jest tak znaczna, że konieczne jest przeprowadzenie w znacznym stopniu wyczerpujących badań zgodności z właściwą podstawą certyfikacji typu.

21A.20 Zgodność z podstawą certyfikacji typu i wymogami ochrony środowiska naturalnego

a) Wnioskujący o certyfikat typu lub o ograniczony certyfikat typu wykazuje zgodność z właściwą podstawą certyfikacji typu i wymogami ochrony środowiska naturalnego oraz udostępnia Agencji środki wykorzystane do wykazania tej zgodności.

b) Wnioskujący oświadcza, że wykazał zgodność z całością mającej zastosowanie podstawy certyfikacji typu i wymogami ochrony środowiska.

c) W przypadku gdy wnioskujący posiada odpowiednie zatwierdzenie organizacji projektującej, oświadczenie wymagane według lit. b) składa się zgodnie z postanowieniami podczęści J.

21A.21 Wydanie certyfikatu typu

Wnioskujący nabywa prawa otrzymania dla wyrobu certyfikatu typu, wydanego przez Agencję, po:

a) wykazaniu swojej zdolności zgodnie z pkt 21A.14;

b) złożeniu oświadczenia, o którym mowa w pkt 21A.20 lit. b); oraz

c) wykazaniu, że:

1. wyrób, który ma być certyfikowany, spełnia odpowiednią podstawę certyfikacji typu i wymogi ochrony środowiska naturalnego określone zgodnie z pkt 21A.17 i 21A.18;

2. niespełnione wymagania zdatności do lotu są równoważone przez czynniki, które zapewniają równoważny poziom bezpieczeństwa;

3. żadna cecha lub charakterystyka nie czyni wyrobu niebezpiecznym w użytkowaniu, do którego ma być certyfikowany; lub

4. wnioskujący o certyfikat typu jednoznacznie stwierdził, że jest przygotowany do spełnienia postanowień pkt 21A.44.

d) W przypadku certyfikatu typu statku powietrznego, jeżeli silnik lub śmigło, lub jedno i drugie, są zamontowane na statku powietrznym, to mają certyfikat typu wydany lub ustalony zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

21A.23 Wydanie ograniczonego certyfikatu typu

a) Dla statku powietrznego niespełniającego postanowień pkt 21A.21 lit. c) wnioskujący nabywa prawa otrzymania ograniczonego certyfikatu typu, wydanego przez Agencję, po:

1. spełnieniu wymagań odpowiedniej podstawy certyfikacji typu ustanowionej przez Agencję i zapewniającej odpowiednie bezpieczeństwo w odniesieniu do przewidzianego użytkowania statku powietrznego oraz mających zastosowanie wymogów ochrony środowiska;

2. jednoznacznym oświadczeniu, że jest przygotowany do spełnienia postanowień pkt 21A.44.

b) Silnik lub śmigło, lub jedno i drugie, zamontowane na statku powietrznym:

1. mają certyfikat typu wydany lub określony zgodnie z niniejszym rozporządzeniem; lub

2. wykazano ich zgodność ze specyfikacjami certyfikacyjnymi niezbędnymi dla zapewnienia bezpiecznego lotu statku powietrznego.

21A.31 Projekt typu

a) Projekt typu składa się z:

1. rysunków i specyfikacji oraz wykazu tych rysunków i specyfikacji, niezbędnych dla zdefiniowania układu i cech konstrukcyjnych wyrobu, dla którego wykazano zgodność z właściwą podstawą certyfikacji typu i wymogami ochrony środowiska naturalnego;

2. informacji o materiałach, procesach i metodach produkcji oraz montażu wyrobu, koniecznych dla zapewnienia zgodności wyrobu;

3. zatwierdzonej sekcji ograniczeń zdatności do lotu w instrukcjach zapewnienia ciągłej zdatności do lotu zgodnie z definicją we właściwych przepisach zdatności do lotu; oraz

4. wszelkich innych danych niezbędnych dla umożliwienia, przez porównanie, ustalenia zdatności do lotu, charakterystyk hałasowych, upustu paliwa i emisji spalin (w przypadku gdy ma to zastosowanie) późniejszych wyrobów tego samego typu.

b) Każdy projekt typu musi być odpowiednio zdefiniowany.

21A.33 Kontrole i próby

a) Wnioskujący wykona wszystkie inspekcje i próby niezbędne dla wykazania zgodności z właściwą podstawą certyfikacji typu i wymogami ochrony środowiska.

b) Przed wykonaniem każdej z prób wymaganych w lit. a) wnioskujący musi ustalić, że:

1. dla prototypu:

i) materiały i procesy są zgodne ze specyfikacjami dla proponowanego projektu typu;

ii) części wyrobu są zgodne z rysunkami w proponowanym projekcie typu;

iii) proces produkcji, budowy i montażu jest zgodny ze specyfikacją w proponowanym projekcie typu; oraz

2. sprzęt do prowadzenia prób i pomiarów jest odpowiedni dla prowadzonych prób i prawidłowo wyskalowany.

c) Wnioskujący umożliwi Agencji przeprowadzenie wszelkich inspekcji niezbędnych dla sprawdzenia zgodności z lit. b).

d) Wnioskujący umożliwi Agencji dokonanie przeglądu wszelkich protokołów oraz przeprowadzenie inspekcji, a także wykonanie lub udział w próbach w locie niezbędnych dla sprawdzenia prawdziwości oświadczenia o zgodności, przedłożonego przez wnioskującego zgodnie z pkt 21A.20 lit. b), oraz dla potwierdzenia, że żadna cecha lub charakterystyka nie czyni wyrobu niebezpiecznym dla zastosowań przewidzianych we wniosku o certyfikację.

e) Dla prób wykonywanych przez Agencję lub w których uczestniczy Agencja, zgodnie z lit. d):

1. Wnioskujący przedstawi Agencji oświadczenie o spełnianiu wymogów lit. b); oraz

2. Żadna zmiana odnosząca się do próby, która mogłaby mieć wpływ na oświadczenie o spełnianiu wymogów, nie może być wprowadzona w wyrobie, części lub wyposażeniu pomiędzy chwilą wykazania zgodności z lit. b) a chwilą udostępnienia ich Agencji celem wykonania próby.

21A.35 Próby w locie

a) Próby w locie do celu uzyskania certyfikatu typu wykonywane są zgodnie z warunkami określonymi dla takich prób przez Agencję.

b) Wnioskujący wykonuje wszelkie próby w locie, jakie Agencja uzna za niezbędne:

1. dla ustalenia zgodności z mającą zastosowanie podstawą certyfikacji typu i wymogami ochrony środowiska; oraz

2. dla statków powietrznych certyfikowanych na mocy niniejszej sekcji, z wyłączeniem szybowców i motoszybowców oraz samolotów o maksymalnej masie startowej (MTOM) nie większej niż 2722 kg, celem ustalenia, czy istnieje wystarczająca pewność, że statek powietrzny, jego część lub wyposażenie są niezawodne i prawidłowo funkcjonują.

c) (Zarezerwowane)

d) (Zarezerwowane)

e) (Zarezerwowane)

f) Próby w locie określone w lit. b) ppkt 2 obejmują:

1. dla statków powietrznych z silnikami turbinowymi typu wcześniej niestosowanego na statkach powietrznych posiadających certyfikat typu, co najmniej 300 godzin pracy przy pełnej kompletacji silników, odpowiadających wymaganiom certyfikatu typu; oraz

2. dla wszystkich innych statków powietrznych, co najmniej 150 godzin pracy.

21A.41 Certyfikat typu

Certyfikat typu i ograniczony certyfikat typu są uważane za zawierające projekt typu, ograniczenia użytkowe, arkusz danych do certyfikatu typu w zakresie zdatności do lotu i emisji, mającą zastosowanie podstawę certyfikacji typu i wymogi ochrony środowiska, zgodność z którymi odnotowuje Agencja, oraz wszelkie inne warunki lub ograniczenia określone dla wyrobu we właściwych specyfikacjach certyfikacyjnych i wymaganiach ochrony środowiska. Certyfikat typu statku powietrznego i ograniczony certyfikat typu obejmują, ponadto, arkusz danych do certyfikatu typu w zakresie hałasu. Arkusz danych do certyfikatu typu dla silnika zawiera zapisy dotyczące zgodności w zakresie emisji.

21A.44 Obowiązki posiadacza

Każdy posiadacz certyfikatu typu lub ograniczonego certyfikatu typu:

a) podejmuje zobowiązania ustanowione w pkt 21A.3, 21A.3B, 21A.4, 21A.55, 21A.57 oraz 21A.61; i,w tym celu, utrzymuje zgodność z wymaganiami warunkującymi możliwość ubiegania się o certyfikat na mocy pkt 21A.14; oraz

b) precyzuje sposób oznakowania zgodnie z podczęścią Q.

21A.47 Zbywalność

Certyfikat typu lub ograniczony certyfikat typu może być przeniesiony tylko na osobę prawną lub fizyczną będącą w stanie podjąć się zobowiązań zgodnie z pkt 21A.44 i która, w tym celu, wykazała zdolność do zakwalifikowania się według kryteriów z pkt 21A.14.

21A.51 Termin i ciągłość ważności

a) Certyfikat typu i ograniczony certyfikat typu są wydawane na czas nieokreślony. Pozostają ważne pod warunkiem, że:

1. posiadacz stale przestrzega wymogów niniejszej części; oraz

2. certyfikat nie podlega zwrotowi bądź wycofaniu w drodze odpowiednich procedur administracyjnych ustanowionych przez Agencję.

b) Po zwrocie lub wycofaniu certyfikat typu i ograniczony certyfikat typu należy przekazać Agencji.

21A.55 Przechowywanie dokumentacji

Wszelkie związane informacje projektowe, rysunki i sprawozdania z prób, w tym zapisy inspekcyjne dotyczące wyrobu poddawanego próbom, pozostają w posiadaniu posiadacza certyfikatu typu lub ograniczonego certyfikatu typu do dyspozycji Agencji i są przechowywane celem zapewnienia dostępu do informacji niezbędnych dla utrzymania ciągłej zdatności do lotu oraz zgodności z mającymi zastosowanie dla wyrobu wymogami ochrony środowiska.

21A.57 Podręczniki

Posiadacz certyfikatu typu lub ograniczonego certyfikat typu opracowuje, utrzymuje i aktualizuje egzemplarze wzorcowe wszystkich podręczników wymaganych dla danego wyrobu przez właściwą podstawę certyfikacji typu i wymogi ochrony środowiska i, na żądanie Agencji, udostępnia ich kopie.

21A.61 Instrukcje zapewnienia ciągłej zdatności do lotu

a) Posiadacz certyfikatu typu lub ograniczonego certyfikatu typu dostarcza co najmniej jeden zestaw kompletnych instrukcji zapewnienia ciągłej zdatności do lotu zawierających dane opisowe i instrukcje wykonania, opracowane zgodnie z właściwą podstawą certyfikacji typu, każdemu znanemu właścicielowi jednego lub większej liczby statków powietrznych, silników lub śmigieł w chwili ich dostawy lub, zależnie od tego, co będzie miało miejsce później, w chwili wydania pierwszego certyfikatu zdatności do lotu dla statku powietrznego, którego to dotyczy, a następnie udostępnia te instrukcje na żądanie każdej innej osoby, od której wymagane jest przestrzeganie któregokolwiek warunku podanego w tych instrukcjach. Dostępność podręcznika lub części instrukcji zapewnienia ciągłej zdatności do lotu, odnoszącej się do naprawy głównej lub innej formy obsługi technicznej o poważnym zakresie, może być opóźniona do chwili po wprowadzeniu wyrobu do użytkowania, ale zanim którykolwiek wyrób osiągnie odpowiedni wiek lub nalot/liczbę cykli.

b) Ponadto zmiany do instrukcji zapewnienia ciągłej zdatności do lotu będą udostępnione wszystkim znanym użytkownikom wyrobu oraz na żądanie każdej innej osoby, od której wymagane jest przestrzeganie którejkolwiek z tych instrukcji. Program przedstawiający, w jaki sposób są rozprowadzane zmiany do instrukcji zapewnienia ciągłej zdatności do lotu, musi być przedłożony Agencji.

(PODCZĘŚĆ C — NIE STOSUJE SIĘ)

PODCZĘŚĆ D — ZMIANY W CERTYFIKATACH TYPU I OGRANICZONYCH CERTYFIKATACH TYPU

21A.90 Zakres

Niniejsza podczęść ustanawia procedury dla zatwierdzania zmian w projektach typu i certyfikatach oraz ustanawia prawa i obowiązki wnioskujących o wydanie i posiadaczy tych zatwierdzeń. W niniejszej podczęści odniesienia do certyfikatów typu powinny być rozumiane jako odniesienia do certyfikatu typu i ograniczonego certyfikatu typu.

21A.91 Klasyfikacja zmian w projekcie typu

Zmiany w projekcie typu klasyfikowane są jako drobne i jako poważne. "Drobna zmiana" to taka, która nie ma znaczącego wpływu na masę, wyważenie, wytrzymałość konstrukcji, niezawodność, charakterystyki eksploatacyjne, hałas, upust paliwa, emisję spalin lub inne właściwości mające wpływ na zdatność wyrobu do lotu. Bez uszczerbku dla pkt 21A.19 wszelkie inne zmiany są "zmianami poważnymi" zgodnie z niniejszą podczęścią. Zmiany poważne i drobne zatwierdzane są zgodnie z pkt 21A.95 i 21A.97, stosownie do przypadku, i muszą być odpowiednio zidentyfikowane.

21A.92 Kwalifikowalność

a) Na mocy niniejszej podczęści jedynie posiadacz certyfikatu typu może wnioskować o zatwierdzenie poważnej zmiany w projekcie typu; pozostali wnioskujący o poważną zmianę w projekcie typu składają wnioski na mocy podczęści E.

b) Każda osoba fizyczna lub prawna może wnioskować o zatwierdzenie drobnej zmiany w projekcie typu na mocy niniejszej podczęści.

21A.93 Wniosek

Wniosek o zatwierdzenie zmiany w projekcie typu składany jest w postaci i na zasadach ustanowionych przez Agencję i zawiera:

a) opis zmiany wskazujący

1. wszystkie części projektu typu i zatwierdzonych podręczników, na które zmiana ma wpływ; oraz

2. specyfikacje certyfikacyjne i wymogi ochrony środowiska, w oparciu o które zmiana została zaprojektowana, aby spełniać wymagania pkt 21A.101.

b) wskazanie każdej powtórnej kontroli niezbędnej dla wykazania zgodności zmienionego wyrobu z właściwymi specyfikacjami certyfikacyjnymi i wymogami ochrony środowiska naturalnego.

21A.95 Zmiany drobne

Zmiany drobne w projekcie typu klasyfikowane są i zatwierdzane:

a) przez Agencję; lub

b) przez odpowiednio zatwierdzoną organizację projektującą zgodnie z procedurą uzgodnioną z Agencją.

21A.97 Zmiany poważne

a) Wnioskujący o zatwierdzenie poważnej zmiany:

1. przedkłada Agencji dane uzasadniające wraz ze wszelkimi niezbędnymi danymi opisowymi do włączenia do projektu typu;

2. wykazuje, że zmieniony wyrób spełnia mające zastosowanie specyfikacje certyfikacyjne i wymogi ochrony środowiska, zgodnie z wyszczególnieniem w pkt 21A.101;

3. składa oświadczenie, że wykazał zgodność z mającą zastosowanie podstawą certyfikacji typu i wymogami ochrony środowiska i przedstawia Agencji podstawę, w oparciu o którą składa to oświadczenie;

4. w przypadku gdy wnioskujący posiada odpowiednie zatwierdzenie organizacji projektującej, składa on oświadczenie, o którym mowa w lit. a) ppkt 3, w oparciu o postanowienia podczęści J.

5. spełnia postanowienia pkt 21A.33 i, w przypadku gdy jest to stosowne, pkt 21A.35.

b) Zatwierdzenie poważnej zmiany w projekcie typu ogranicza się do tej lub tych konkretnych konfiguracji w projekcie typu, wobec których dokonywana jest zmiana.

21A.101 Określenie mających zastosowanie specyfikacji certyfikacyjnych i wymogów ochrony środowiska naturalnego

a) Wnioskujący o zmianę w certyfikacie typu wykazuje, że zmieniony wyrób spełnia wymagania zbioru przepisów zdatności do lotu, które mają zastosowanie do zmienionego wyrobu i obowiązują w dniu złożenia wniosku o zmianę, oraz z mającymi zastosowanie wymogami ochrony środowiska naturalnego określonymi w pkt 21A.18.

b) W drodze odstępstwa od lit. a) wnioskujący może wykazać, że zmieniony wyrób spełnia wymagania wcześniejszej zmiany do przepisów zdatności do lotu, określonych w lit. a), oraz wszelkich innych specyfikacji certyfikacyjnych, które Agencja uzna za za bezpośrednio związane ze zmianą. Jednakże wcześniej zmieniony przepis zdatności do lotu nie może poprzedzać odnośnego przepisu zdatności do lotu, włączonego poprzez odniesienie w certyfikacie typu. Wnioskujący może wykazać zgodność z wcześniejszą zmianą do przepisu zdatności do lotu dla każdego z następujących:

1. zmiany uznanej przez Agencję za nieznaczącą. Celem stwierdzenia, czy dana zmiana jest znacząca, Agencja analizuje ją w kontekście wszelkich wcześniejszych istotnych zmian projektu i wszelkich związanych nowelizacji właściwych specyfikacji certyfikacyjnych uwzględnionych w certyfikacie typu dla wyrobu. Zmiany spełniające którekolwiek z poniższych kryteriów są automatycznie uznawane za znaczące:

i) Nie są zachowane ogólny układ lub zasady budowy.

ii) Założenia przyjęte do certyfikacji wyrobu, który ma być zmieniony, nie pozostają w mocy.

2. każdego obszaru, systemu, części lub wyposażenia, które Agencja uzna za nieobjęte skutkami wprowadzanej zmiany.

3. każdego obszaru, systemu, części lub wyposażenia pozostających pod wpływem wprowadzanej zmiany, wobec których Agencja uznaje, że spełnienie wymagań przepisów zdatności do lotu opisanych w lit. a) nie wpłynie w sposób istotny na poziom bezpieczeństwa zmienionego wyrobu lub byłoby niepraktyczne.

c) Wnioskujący o zmianę na statku powietrznym (innym niż wiropłat) o ciężarze maksymalnym nie większym niż 2722 kg (6000 funtów) lub na nieturbinowym wiropłacie o ciężarze maksymalnym nie większym niż 1361 kg (3000 funtów) może wykazać, że zmieniony wyrób spełnia wymagania podstawy certyfikacji typu uwzględnione poprzez odniesienie w certyfikacie typu. Jednakże jeżeli Agencja uzna zmianę za znaczącą w danym obszarze, to może ona nakazać spełnienie wymagań określonych w zmianie do podstawy certyfikacji typu uwzględnionej poprzez odniesienie w certyfikacie typu, a będącej w mocy w dniu złożenia wniosku, i każdej specyfikacji certyfikacyjnej uznanej przez Agencję za bezpośrednio związaną ze zmianą, chyba że Agencja równocześnie uzna, iż zgodność ze zmianą lub specyfikacją certyfikacyjną nie wpłynie w sposób istotny na poziom bezpieczeństwa zmienionego wyrobu lub byłaby niepraktyczna.

d) Jeżeli Agencja uzna, że zbiór przepisów zdatności do lotu, będący w mocy w dniu złożenia wniosku o zmianę, nie zapewnia odpowiednich norm w odniesieniu do proponowanej zmiany, to wnioskujący musi również spełnić wszelkie warunki specjalne i zmiany do nich, nakazane na mocy postanowień pkt 21A.16B, dla zapewnienia poziomu bezpieczeństwa równoważnego ustanowionemu w zbiorze przepisów zdatności do lotu będących w mocy w dniu złożenia wniosku o zmianę.

e) Wniosek o zmianę w certyfikacie typu dla samolotów dużych i dużych wiropłatów jest ważny przez pięć lat, a wniosek o zmianę w każdym innym certyfikacie typu jest ważny przez trzy lata. W przypadku gdy zmiana nie została zatwierdzona lub oczywistym jest, że nie zostanie zatwierdzona w okresie czasu przewidzianym w niniejszej literze, wnioskujący może:

1. złożyć nowy wniosek o zmianę w certyfikacie typu i spełnić wszystkie postanowienia lit. a) mające zastosowanie do pierwotnego wniosku o zmianę; lub

2. wystąpić o przedłużenie ważności pierwotnego wniosku i spełnić postanowienia lit. a) dla daty wejścia w życie wniosku, którą określa wnioskujący, nie wcześniejszej niż data poprzedzająca dzień zatwierdzenia zmiany według okresu ustanowionego na mocy niniejszej litery dla pierwotnego wniosku o zmianę.

21A.103 Wydanie zatwierdzenia

a) Wnioskujący nabywa prawa do zatwierdzenia przez Agencję poważnej zmiany w projekcie typu, po:

1. złożeniu oświadczenia, o którym mowa w pkt 21A.97 lit. a) ppkt 3; oraz

2. wykazaniu, że:

i) zmieniony wyrób spełnia mające zastosowanie specyfikacje certyfikacyjne i wymogi ochrony środowiska, zgodnie z wyszczególnieniem w pkt 21A.101;

ii) niespełnione wymagania zdatności do lotu są równoważone przez czynniki, które zapewniają równoważny poziom bezpieczeństwa; oraz

iii) żadna cecha lub charakterystyka nie czyni wyrobu niebezpiecznym w użytkowaniu, do którego ma być certyfikowany.

b) Drobna zmiana w projekcie typu zostanie zatwierdzona zgodnie z pkt 21A.95 jedynie, jeżeli zostanie wykazane, że zmieniony wyrób spełnia wymagania właściwych specyfikacji certyfikacyjnych, jak określono w pkt 21A.101.

21A.105 Przechowywanie dokumentacji

Dla każdej zmiany wszelkie związane informacje projektowe, rysunki i sprawozdania z prób, w tym zapisy inspekcyjne dotyczące zmienionego wyrobu poddawanego próbom, pozostają w posiadaniu wnioskującego do dyspozycji Agencji i są przechowywane celem zapewnienia dostępu do informacji niezbędnych dla utrzymania ciągłej zdatności do lotu oraz zgodności z mającymi zastosowanie dla zmienionego wyrobu wymogami ochrony środowiska.

21A.107 Instrukcje zapewnienia ciągłej zdatności do lotu

a) Posiadacz zatwierdzenia drobnej zmiany w projekcie typu dostarcza co najmniej jeden zestaw związanych z tym zmian, jeżeli takie istnieją, do instrukcji zapewnienia ciągłej zdatności do lotu dla wyrobu, na którym drobna zmiana ma być wprowadzona, opracowanych zgodnie z właściwą podstawą certyfikacji typu, każdemu znanemu właścicielowi jednego lub większej liczby statków powietrznych, silników lub śmigieł, których zmiana dotyczy, w chwili ich dostawy lub, zależnie od tego, co będzie miało miejsce później, w chwili wydania pierwszego certyfikatu zdatności do lotu dla statku powietrznego, którego to dotyczy, a następnie udostępnia te zmiany do instrukcji na żądanie każdej innej osoby, od której wymagane jest przestrzeganie któregokolwiek warunku podanego w tych instrukcjach.

b) Ponadto modyfikacje tych zmian do instrukcji zapewnienia ciągłej zdatności do lotu powinny być udostępnione wszystkim znanym użytkownikom wyrobu, którego drobna zmiana dotyczy, oraz na żądanie każdej innej osoby, od której wymagane jest przestrzeganie którejkolwiek z tych instrukcji.

21A.109 Obowiązki i znakowanie EPA

Posiadacz zatwierdzenia drobnej zmiany w projekcie typu:

a) podejmuje zobowiązania ustanowione w pkt 21A.4, 21A.105 i 21A.107; oraz

b) wyszczególnia oznakowanie z uwzględnieniem liter EPA (dalej "Europejskie Zatwierdzanie Części"), zgodnie z pkt 21A.804 lit a).

PODCZĘŚĆ E — UZUPEŁNIAJĄCE CERTYFIKATY TYPU

21A.111 Zakres

Niniejsza podczęść ustanawia procedury zatwierdzania zmian poważnych w projektach typu według procedur dla uzupełniających certyfikatów typu oraz ustanawia prawa i obowiązki wnioskujących o wydanie i posiadaczy tych certyfikatów.

21A.112 Kwalifikowalność

Każda osoba fizyczna lub prawna ("organizacja"), która wykazała lub jest w trakcie wykazywania swojej zdolności zgodnie z pkt 21A.112B, kwalifikuje się jako wnioskujący o uzupełniający certyfikat typu na mocy warunków ustanowionych w niniejszej podczęści.

21A.112B Wykazanie zdolności

a) Każda organizacja wnioskująca o ograniczony certyfikat typu wykazuje swoją zdolność poprzez posiadanie zatwierdzenia organizacji projektującej, wydanego przez Agencję na podstawie podczęści J.

b) W drodze odstępstwa od lit. a), w drodze alternatywnej procedury wykazania swojej zdolności, wnioskujący może starać się o zgodę Agencji na zastosowanie procedur podejmujących szczególne praktyki projektowe, zasoby i ciąg czynności niezbędnych do spełnienia wymagań niniejszej podczęści.

21A.113 Wniosek o uzupełniający certyfikat typu

a) Wniosek o uzupełniający certyfikat typu składany jest w postaci i na zasadach ustanowionych przez Agencję.

b) Wniosek o uzupełniający certyfikat typu zawiera opisy i wskazania wymagane przez pkt 21A.93. Ponadto wniosek powinien zawierać uzasadnienie wykazujące, że informacje stanowiące podstawę tych wskazań są wystarczające bądź z własnych zasobów wnioskującego, bądź poprzez porozumienie z posiadaczem certyfikatu typu.

21A.114 Wykazywanie zgodności

Każdy wnioskujący o uzupełniający certyfikat typu musi spełniać wymagania pkt 21A.97.

21A.115 Wydanie uzupełniającego certyfikatu typu

Wnioskujący nabywa prawa do otrzymania uzupełniającego certyfikatu typu, wydanego przez Agencję, po:

a) spełnieniu wymagań pkt 21A.103 lit. a);

b) wykazaniu swojej zdolności zgodnie z pkt 21A.112B;

c) wówczas, gdy na mocy pkt 21A.113 lit. b) wnioskujący zawarł porozumienie z posiadaczem certyfikatu typu,

1. Posiadacz certyfikatu typu poinformował, że nie ma zastrzeżeń natury technicznej do informacji przedłożonych na mocy pkt 21A.93; oraz

2. Posiadacz certyfikatu typu zgodził się na współpracę z posiadaczem uzupełniającego certyfikatu typu celem zapewnienia należytego wykonywania obowiązków w zakresie ciągłej zdatności do lotu zmienionego wyrobu poprzez spełnienie wymagań pkt 21A.44 i 21A.118A.

21A.116 Zbywalność

Uzupełniający certyfikat typu może być przeniesiony tylko na osobę prawną lub fizyczną będącą w stanie podjąć się zobowiązań zgodnie z pkt 21A.118A, i która, w tym celu, wykazała zdolność do zakwalifikowania się według kryteriów z pkt 21A.112B.

21A.117 Zmiany w stosunku do części wyrobu objętej uzupełniającym certyfikatem typu

a) Zmiany drobne w stosunku do części wyrobu objętej uzupełniającym certyfikatem typu są klasyfikowane i zatwierdzane zgodnie z podczęścią D.

b) Każda zmiana poważna w stosunku do części wyrobu objętej uzupełniającym certyfikatem typu podlega zatwierdzeniu jako oddzielny uzupełniający certyfikat typu zgodnie z niniejszą podczęścią.

c) W drodze odstępstwa od lit. b) zmiana poważna w stosunku do części wyrobu objętej uzupełniającym certyfikatem typu przedłożonego przez jego posiadacza może być zatwierdzona jako zmiana w istniejącym uzupełniającym certyfikacie typu.

21A.118A Obowiązki i znakowanie EPA

Każdy posiadacz uzupełniającego certyfikatu typu:

a) podejmuje zobowiązania:

1. ustanowione w pkt 21A.3, 21A.3B, 21A.4, 21A.105, 21A.119 i 21A.120;

2. warunkowane współpracą z posiadaczem certyfikatu typu na mocy pkt 21A.115 lit. c) ppkt 2;

i w tym celu utrzymuje zgodność z kryteriami pkt 21A.112B;

b) wyszczególnia oznakowanie włącznie z literami EPA zgodnie z pkt 21A.804 lit a).

21A.118B Termin i ciągłość ważności

a) Uzupełniający certyfikat typu wydawany jest na czas nieokreślony. Pozostaje ważny, pod warunkiem że:

1. posiadacz stale przestrzega wymogów niniejszej części; oraz

2. certyfikat nie podlega zwrotowi bądź wycofaniu w drodze odpowiednich procedur administracyjnych ustanowionych przez Agencję.

b) Po zwrocie lub wycofaniu certyfikat typu i ograniczony certyfikat typu należy przekazać Agencji.

21A.119 Podręczniki

Posiadacz uzupełniającego certyfikatu typu opracowuje, utrzymuje i aktualizuje egzemplarze wzorcowe wszystkich, niezbędnych dla uwzględnienia zmian wprowadzonych zgodnie z uzupełniającym certyfikatem typu, nowelizacji podręczników wymaganych dla danego wyrobu przez właściwą podstawę certyfikacji typu i wymogi ochrony środowiska naturalnego i, na żądanie Agencji, udostępnia ich kopie.

21A.120 Instrukcje zapewnienia ciągłej zdatności do lotu

a) Posiadacz uzupełniającego certyfikatu typu dla danego statku powietrznego, silnika lub śmigła dostarcza co najmniej jeden zestaw odpowiednich nowelizacji instrukcji zapewnienia ciągłej zdatności do lotu, opracowanych zgodnie z właściwą podstawą certyfikacji typu, każdemu znanemu właścicielowi jednego lub większej liczby statków powietrznych, silników lub śmigieł, których dotyczy zmiana objęta uzupełniającym certyfikatem typu, w chwili ich dostawy lub, zależnie od tego, co będzie miało miejsce później, w chwili wydania pierwszego certyfikatu zdatności do lotu dla statku powietrznego, którego to dotyczy, a następnie udostępnia te nowelizacje instrukcji na żądanie każdej innej osoby, od której wymagane jest przestrzeganie któregokolwiek warunku podanego w tych instrukcjach. Dostępność podręcznika lub części nowelizacji instrukcji zapewnienia ciągłej zdatności do lotu, odnoszącej się do naprawy głównej lub innej formy obsługi technicznej o poważnym zakresie, może być opóźniona do chwili po wprowadzeniu wyrobu do użytkowania, ale zanim którykolwiek wyrób osiągnie odpowiedni wiek lub nalot/liczbę cykli.

b) Ponadto modyfikacje tych nowelizacji instrukcji zapewnienia ciągłej zdatności do lotu powinny być udostępnione wszystkim znanym użytkownikom wyrobu, którego uzupełniający certyfikat typu dotyczy, oraz na żądanie każdej innej osoby, od której wymagane jest przestrzeganie którejkolwiek z tych instrukcji. Program przedstawiający, w jaki sposób są rozprowadzane modyfikacje nowelizacji instrukcji zapewnienia ciągłej zdatności do lotu, musi być przedłożony Agencji.

PODCZĘŚĆ F — PRODUKCJA BEZ POSIADANIA ZATWIERDZENIA ORGANIZACJI PRODUKUJĄCEJ

21A.121 Zakres

a) Niniejsza podczęść ustala procedurę wykazywania zgodności z właściwymi danymi projektowymi wyrobu, części i wyposażenia, które mają być wytwarzane bez posiadania zatwierdzenia organizacji produkującej według podczęści G.

b) Niniejsza podczęść ustanawia zasady regulujące obowiązki producenta wyrobu, części lub wyposażenia wytwarzanych według niniejszej podczęści.

21A.122 Kwalifikowalność

Każda osoba fizyczna lub prawna może złożyć wniosek o wykazanie zgodności poszczególnych wyrobów, części lub wyposażenia na mocy niniejszej podczęści, jeżeli:

a) posiada ona lub wystąpiła o zatwierdzenie obejmujące projekt tego wyrobu, części lub wyposażenia; lub

b) zapewniła należytą koordynację prac pomiędzy wytwarzaniem a projektem, w drodze odpowiedniego porozumienia z wnioskującym o lub posiadaczem zatwierdzenia takiego projektu.

21A.124 Wniosek

a) Wniosek o zgodę na wykazanie zgodności poszczególnych wyrobów, części i wyposażenia, na mocy niniejszej podczęści, składany jest w postaci i na zasadach ustanowionych przez właściwy organ.

b) Taki wniosek powinien zawierać:

1. dowód potwierdzający, w przypadkach gdy jest to stosowne, że:

i) wydanie zatwierdzenia organizacji produkującej na mocy podczęści G byłoby nieodpowiednie; lub

ii) certyfikacja lub zatwierdzenie wyrobu, części lub wyposażenia na mocy niniejszej podczęści jest potrzebne przed wydaniem zatwierdzenia organizacji produkującej na mocy podczęści G.

2. zarys informacji wymaganych przez pkt 21A.125 lit. b).

21A.125 Wydanie zezwolenia

Wnioskujący nabywa prawa otrzymania zezwolenia, wydanego przez właściwy organ, na wykazywanie zgodności poszczególnych wyrobów, części i wyposażenia na mocy niniejszej podczęści, po:

a) ustanowieniu systemu inspekcji produkcji zapewniającego, że każdy wyrób, część lub wyposażenie odpowiada wymaganiom właściwych danych projektowych i jest w stanie zapewniającym bezpieczną eksploatację.

b) opracowaniu podręcznika zawierającego:

1. opis systemu inspekcji produkcji wymaganego na mocy lit. a),

2. opis środków dokonywania ustaleń w ramach systemu inspekcji produkcji,

3. opis prób zgodnych z pkt 21A.127 i pkt 21A.128 oraz nazwiska osób upoważnionych dla celów pkt 21A.130 lit. a).

c) wykazaniu, że jest w stanie udzielać pomocy zgodnie z pkt 21A.3 i 21A.129 lit. d).

21A.125B Niezgodności

a) W przypadku stwierdzenia dowodów wskazujących na niespełnianie przez posiadacza zezwolenia mających zastosowanie wymagań niniejszej części, niezgodności te są klasyfikowane następująco:

1. Niezgodność poziomu pierwszego to każda niezgodność z niniejszą częścią, która może prowadzić do niekontrolowanej niezgodności z mającymi zastosowanie danymi projektowymi i która mogłaby mieć negatywny wpływ na bezpieczeństwo statku powietrznego.

2. Niezgodność poziomu drugiego to każda niezgodność z niniejszą częścią, która nie została sklasyfikowana jako niezgodność poziomu pierwszego.

b) Niezgodność poziomu trzeciego to każdy stwierdzony, w postaci obiektywnych dowodów, przypadek istnienia potencjalnego problemu mogącego prowadzić do niezgodności według lit. a).

c) Po otrzymaniu zawiadomienia o niezgodnościach zgodnie z pkt 21B.143:

1. W przypadku niezgodności poziomu pierwszego posiadacz zezwolenia wykazuje się działaniami naprawczymi spełniającymi oczekiwania właściwego organu w ciągu okresu nie dłuższego niż 21 dni roboczych po otrzymaniu pisemnego potwierdzenia niezgodności;

2. W przypadku niezgodności poziomu drugiego, okres na działania naprawcze przyznany przez właściwy organ będzie odpowiedni do charakteru niezgodności. W żadnym wypadku jednak pierwszy termin nie może być dłuższy niż sześć miesięcy. W szczególnych okolicznościach i w zależności od charakteru niezgodności właściwy organ może przedłużyć sześciomiesięczny termin pod warunkiem otrzymania przez właściwy organ spełniającego oczekiwania planu działań naprawczych.

3. Niezgodność poziomu trzeciego nie wymaga natychmiastowych działań ze strony posiadacza zezwolenia.

d) W przypadku niezgodności poziomu pierwszego i poziomu drugiego zezwolenie może podlegać częściowemu lub pełnemu ograniczeniu, zawieszeniu lub uchyleniu na mocy pkt 21B.145. Posiadacz zezwolenia potwierdza odbiór decyzji o ograniczeniu, zawieszeniu lub uchyleniu zezwolenia w stosownym terminie.

21A.125C Termin i ciągłość ważności

a) Zezwolenie wydawane jest na czas określony, nie dłuższy niż jeden rok. Pozostaje ważne, chyba że:

1. posiadacz zezwolenia nie zdoła wykazać zgodności z mającymi zastosowanie wymaganiami niniejszej podczęści; lub

2. istnieją dowody, że producent nie jest w stanie utrzymać zadowalającego poziomu kontroli produkcji wyrobów, części lub wyposażenia; lub

3. producent przestał spełniać wymagania pkt 21B.122; lub

4. zezwolenie zostało zwrócone lub cofnięte na mocy pkt 21B.145 bądź wygasła jego ważność.

b) W chwili zwrócenia, cofnięcia lub wygaśnięcia ważności zezwolenie podlega przekazaniu do właściwego organu.

21A.126 System inspekcji produkcji

a) System inspekcji produkcji wymagany na mocy pkt 21A.125 powinien zapewniać możliwości ustalenia, czy:

1. przyjmowane materiały oraz zakupione lub zamówione części stosowane w gotowym wyrobie są zgodne ze specyfikacjami mających zastosowanie danych projektowych;

2. przyjmowane materiały oraz zakupione lub zamówione części są prawidłowo oznakowane;

3. procesy, techniki produkcji i sposoby montażu, mające wpływ na jakość i bezpieczeństwo gotowego wyrobu, są wykonywane zgodnie ze specyfikacjami zaakceptowanymi przez właściwy organ;

4. zmiany projektu, w tym materiały zastępcze, zostały zatwierdzone na mocy podczęści D lub E i zostały sprawdzone przed ich wprowadzeniem do gotowego wyrobu.

b) System inspekcji produkcji wymagany pkt 21A.125 lit. a) powinien tak funkcjonować, aby zapewnić, że:

1. części używane w procesach są badane na zgodność z odnośnymi danymi projektowymi w tych miejscach produkcji, gdzie można przeprowadzić dokładne badania;

2. materiały, które mogą ulec zniszczeniu lub utracić swoje właściwości, są odpowiednio magazynowane i zabezpieczone;

3. aktualne rysunki projektowe są łatwo dostępne dla pracowników produkcji i kontroli i są wykorzystywane, kiedy istnieje taka potrzeba;

4. odrzucane materiały i części są segregowane i znakowane w taki sposób, który uniemożliwia ich zamontowanie na gotowym wyrobie;

5. materiały i części, które zostały cofnięte ze względu na odstępstwa od danych projektowych lub specyfikacji, a których zamontowanie na gotowym wyrobie jest rozważane, są poddawane zatwierdzonej procedurze analizy technicznej i produkcyjnej. Materiały i części uznane jako zdatne do użytkowania w wyniku zastosowania powyższej procedury są odpowiednio znakowane i ponownie sprawdzane, jeżeli konieczne jest ich przerobienie lub naprawa. Materiały i części odrzucone w wyniku zastosowania powyższej procedury są znakowane i brakowane, aby zapobiec ich zabudowie na gotowym wyrobie;

6. dokumenty powstałe w ramach systemu inspekcji produkcji są zachowywane, tam gdzie możliwe identyfikowane z gotowym wyrobem lub częścią oraz są przechowywane przez producenta celem zapewnienia dostępu do informacji niezbędnych dla utrzymania ciągłej zdatności wyrobu.

21A.127 Próby: statek powietrzny

a) Każdy producent statku powietrznego wyprodukowanego zgodnie z niniejszą podczęścią ustanawia zatwierdzoną procedurę prób produkcyjnych na ziemi i w locie oraz formularze kontrolne i według tych formularzy sprawdza każdy wyprodukowany statek powietrzny. W ten sposób bada zgodność z pkt 21A.125 lit. a).

b) Każda procedura prób produkcyjnych obejmuje przynajmniej:

1. sprawdzenie właściwości w locie;

2. sprawdzenie osiągów (z wykorzystaniem normalnego oprzyrządowania statku powietrznego);

3. sprawdzenie prawidłowego działania wszystkich układów/systemów i wyposażenia statku powietrznego;

4. ustalenie, czy wszystkie przyrządy są prawidłowo oznakowane i czy wszystkie tabliczki i wymagane instrukcje użytkowania w locie są prawidłowo przytwierdzone po próbie w locie;

5. sprawdzenie właściwości użytkowych statku powietrznego na ziemi;

6. sprawdzenie wszelkich innych elementów właściwych dla badanego statku powietrznego.

21A.128 Próby: silniki i śmigła

Każdy producent silników lub śmigieł wyprodukowanych zgodnie z niniejszą podczęścią poddaje każdy silnik lub śmigło o zmiennym kącie ustawienia łopaty akceptowalnej próbie funkcjonalnej, zgodnie ze specyfikacją w dokumentacji technicznej posiadacza certyfikatu typu, celem stwierdzenia, czy działa prawidłowo w pełnym zakresie użytkowania, dla jakiego prowadzony jest proces certyfikacji typu. W ten sposób bada zgodność z pkt 21A.125 lit. a).

21A.129 Obowiązki producenta

Każdy producent wyrobu, części lub wyposażenia wytwarzanego według niniejszej podczęści:

a) udostępnia każdy wyrób, część lub wyposażenie do przeglądu przez właściwy organ;

b) zachowuje w miejscu wytwarzania dane techniczne i rysunki niezbędne dla określenia, czy wyrób odpowiada wymaganiom właściwych danych projektowych;

c) utrzymuje system inspekcji produkcji zapewniający, że każdy wyrób odpowiada wymaganiom właściwych danych projektowych i jest w stanie zapewniającym bezpieczną eksploatację;

d) udziela pomocy posiadaczowi certyfikatu typu, ograniczonego certyfikatu typu lub zatwierdzenia projektu przy każdej czynności zapewnienia ciągłej zdatność związanej z wyprodukowanymi wyrobami, częściami lub wyposażeniem;

e) dla zapewnienia bezpieczeństwa ustanawia i utrzymuje wewnętrzny system zgłaszania zdarzeń umożliwiający gromadzenie i ocenę tych zgłoszeń pod kątem rozpoznawania niekorzystnych tendencji lub eliminowania wadliwości oraz selekcjonowania zdarzeń podlegających zgłaszaniu. System powinien obejmować analizowanie istotnych informacji dotyczących zdarzeń i sposób ich rozpowszechniania;

f) 1. zgłasza posiadaczowi certyfikatu typu, ograniczonego certyfikatu typu lub zatwierdzenia projektu wszystkie przypadki dopuszczenia przez producenta do użytkowania wyrobów części lub wyposażenia, w których później stwierdzono istnienie odstępstw od mających zastosowanie danych projektowych, i wraz z nim przeprowadza dochodzenie celem rozpoznania tych odstępstw, które mogłyby doprowadzić do powstania stanu niebezpiecznego;

2. zgłasza Agencji i właściwemu organowi Państwa Członkowskiego te odstępstwa, które mogłyby doprowadzić do powstania stanu niebezpiecznego, rozpoznane zgodnie z ppkt 1. Zgłoszenia dokonuje się w postaci i na zasadach ustanowionych przez Agencję na mocy pkt 21A.3 lit. b) ppkt 2 lub zaakceptowanych przez właściwy organ Państwa Członkowskiego;

3. tam, gdzie producent występuje jako dostawca do innej organizacji produkującej, zgłasza on również do tej organizacji wszystkie przypadki przekazania do niej wyrobów części lub wyposażenia, w których później stwierdzono możliwość istnienia odstępstw od mających zastosowanie danych projektowych.

21A.130 Oświadczenie o zgodności

a) Każdy producent wyrobu, części lub wyposażenia wytwarzanych według niniejszej podczęści sporządza oświadczenie o zgodności na formularzu 52 EASA dla kompletnych statków powietrznych lub na formularzu 1 EASA dla innych wyrobów, części lub wyposażenia (patrz dodatki). Oświadczenie to podpisywane jest przez upoważnioną osobę zajmującą odpowiedzialne stanowisko w organizacji produkującej.

b) Oświadczenie o zgodności zawiera:

1. dla każdego wyrobu, części lub wyposażenia — oświadczenie, że spełniają one wymagania zatwierdzonych danych projektowych i są w stanie zapewniającym bezpieczną eksploatację;

2. dla każdego statku powietrznego — oświadczenie, że statek powietrzny został sprawdzony na ziemi i w locie zgodnie z pkt 21A.127 lit. a); oraz

3. dla każdego silnika lub śmigła przestawialnego — oświadczenie, że silnik lub śmigło zostały poddane przez producenta końcowej próbie funkcjonalnej, zgodnie z pkt 21A.128, oraz dodatkowo w przypadku silników — stwierdzenie, w oparciu o dane dostarczone przez posiadacza certyfikatu typu silnika, że każdy kompletny silnik spełnia mające zastosowanie wymagania w zakresie emisji, obowiązujące w dniu wyprodukowania silnika.

c) Każdy producent takiego wyrobu, części lub wyposażenia:

1. w chwili pierwszego przekazania prawa własności wyrobu, części lub wyposażenia; lub

2. w chwili złożenia wniosku o wydanie po raz pierwszy świadectwa zdatności do lotu statku powietrznego; lub

3. w chwili złożenia wniosku o wydanie po raz pierwszy dokumentu poświadczającego zdatność silnika, śmigła, części lub wyposażenia,

przedstawia aktualne oświadczenie o zgodności do potwierdzenia przez właściwy organ.

d) Właściwy organ potwierdza przez kontrasygnatę oświadczenie o zgodności, jeżeli stwierdzi po dokonaniu przeglądu, że wyrób, część lub wyposażenie odpowiada wymaganiom mających zastosowanie danych projektowych i jest w stanie zapewniającym bezpieczną eksploatację.

PODCZĘŚĆ G — ZATWIERDZANIE ORGANIZACJI PRODUKUJĄCYCH

21A.131 Zakres

Niniejsza podczęść ustanawia:

a) procedurę wydawania zatwierdzenia organizacji produkującej dla organizacji produkującej wykazującej zgodność wyrobów, części i wyposażenia z mającymi zastosowanie danymi projektowymi;

b) zasady dotyczące praw i obowiązków wnioskodawcy i posiadaczy takich zatwierdzeń.

21A.133 Kwalifikowalność

Każda osoba fizyczna lub prawna ("organizacja") kwalifikuje się jako wnioskujący o zatwierdzenie na mocy niniejszej podczęści. Wnioskujący:

a) uzasadnia, że dla określonego zakresu prac zatwierdzenie na mocy niniejszej podczęści jest odpowiednie dla wykazania zgodności z konkretnym projektem; lub

b) posiada lub wystąpił o zatwierdzenie tego konkretnego projektu; lub

c) zapewnił należytą koordynację prac pomiędzy wytwarzaniem a projektem, w drodze odpowiedniego porozumienia z wnioskującym o lub posiadaczem zatwierdzenia tego konkretnego projektu.

21A.134 Wniosek

Wniosek o zatwierdzenie organizacji produkującej składany jest do właściwego organu w postaci i na zasadach ustanowionych przez ten organ. Wniosek powinien zawierać zarys informacji wymaganych przez pkt 21A.143 oraz warunki zatwierdzenia, których wydanie jest wymagane przez pkt 21A.151.

21A.135 Wydanie zatwierdzenia organizacji produkującej

Organizacja nabywa prawa otrzymania zatwierdzenia organizacji produkującej wydanego przez właściwy organ po wykazaniu zgodności z wymaganiami mającymi zastosowanie na mocy niniejszej podczęści.

21A.139 System jakości

a) Organizacja produkująca wykazuje, że ustanowiła i jest w stanie utrzymać system jakości. System jakości powinien być udokumentowany. System jakości powinien umożliwiać organizacji zapewnienie, że każdy wyrób, część lub wyposażenie wyprodukowane przez tę organizację lub jej partnerów, bądź dostarczone lub zamówione przez strony trzecie, odpowiada wymaganiom właściwych danych projektowych i jest w stanie zapewniającym bezpieczną eksploatację, a w konsekwencji umożliwia organizacji korzystanie z uprawnień wyszczególnionych w pkt 21A.163.

b) System jakości powinien obejmować:

1. stosownie do zakresu zatwierdzenia procedury kontrolne dla:

i) wydawania, zatwierdzania lub zmieniania dokumentów,

ii) audytów oceniających oraz kontroli sprzedawców i poddostawców,

iii) sprawdzania, by przyjmowane wyroby, części, materiały i wyposażenie, w tym pozycje dostarczane jako nowe lub używane przez nabywających wyroby, były zgodne ze specyfikacjami mających zastosowanie danych projektowych,

iv) znakowania i możliwości prześledzenia pochodzenia,

v) procesów produkcyjnych,

vi) przeglądów i wykonywania prób, w tym produkcyjnych prób w locie,

vii) kontroli metrologicznej narzędzi, szablonów i aparatury kontrolno-pomiarowej,

viii) kontroli nad niezgodnymi elementami,

ix) koordynacji w zakresie zdatności z wnioskującym o lub posiadaczem zatwierdzenia projektu,

x) uzupełniania i przechowywania dokumentacji,

xi) fachowości i kwalifikacji personelu,

xii) wydawania dokumentów poświadczających zdatność,

xiii) przeładunku, magazynowania i pakowania,

xiv) wewnętrznych audytów jakości i wynikających z nich działań korygujących,

xv) prac w ramach warunków zatwierdzenia prowadzonych w miejscu innym niż w zatwierdzonych obiektach,

xvi) prac realizowanych po ukończeniu produkcji, ale przed dostawą, celem utrzymania statku powietrznego w stanie zapewniającym bezpieczną eksploatację.

Procedury kontrolne powinny uwzględniać szczególne warunki dla części krytycznych.

2. niezależną funkcję zapewniania jakości w drodze monitorowania zgodności z udokumentowanymi procedurami systemu jakości oraz ich odpowiedniości. Monitorowanie to powinno uwzględniać system przekazywania informacji do osoby lub grupy osób, o których mowa w pkt 21A.145 lit. c) ppkt 2, a następnie do kierownika, o którym mowa w pkt 21A.145 lit. c) ppkt 1, celem zapewniania, w razie konieczności, podjęcia odpowiednich działań naprawczych.

21A.143 Charakterystyka

a) Organizacja przedkłada właściwemu organowi charakterystykę organizacji produkującej zawierającą następujące informacje:

1. Oświadczenie podpisane przez kierownika odpowiedzialnego potwierdzające, że będą zawsze przestrzegane charakterystyka organizacji produkującej oraz wszystkie związane z nią podręczniki, które definiują zgodność zatwierdzonej organizacji produkującej z niniejszą podczęścią.

2. Tytuły i nazwiska kierowników zaakceptowanych przez właściwy organ zgodnie z pkt 21A.145 lit. c) ppkt 2.

3. Obowiązki i zakres odpowiedzialności kierowników zgodnie z wymaganiami pkt 21A.145 lit. c) ppkt 2 z uwzględnieniem zagadnień, w sprawie których mogą się bezpośrednio konsultować z właściwym organem w imieniu organizacji.

4. Schemat organizacyjny przedstawiający podział odpowiedzialności między kierownikami zgodnie z wymaganiami pkt 21A.145 lit. c) ppkt 1 i 2.

5. Wykaz personelu poświadczającego, o którym mowa w pkt 21A.145 lit. d).

6. Ogólny opis zasobów ludzkich.

7. Ogólny opis zaplecza technicznego we wszystkich miejscach, których adresy wyszczególnione są w zatwierdzeniu organizacji produkującej.

8. Ogólny opis zakresu działalności organizacji produkującej, zgodnie z warunkami zatwierdzenia.

9. Procedurę powiadamiania właściwego organu o zmianach organizacyjnych.

10. Procedurę wprowadzania zmian do charakterystyki organizacji produkującej.

11. Opis systemu jakości i procedur zgodnie z wymaganiami pkt 21A.139 lit. b) ppkt 1.

12. Wykaz "stron trzecich", o których mowa w pkt 21A.139 lit. a).

b) Do charakterystyki organizacji produkującej są w miarę potrzeb wprowadzane stosowne zmiany celem zachowania aktualności opisu organizacji. Kopie tych zmian przekazywane są do właściwego organu.

21A.145 Wymagania dla uzyskania zatwierdzenia

Organizacja produkująca wykazuje na podstawie informacji przedłożonych zgodnie z pkt 21A.143, że:

a) w odniesieniu do ogólnych wymagań dla uzyskania zatwierdzenia: infrastruktura, warunki pracy, wyposażenie i narzędzia, procesy i związane z nimi materiały, liczebność i fachowość personelu oraz ogólna organizacja podmiotu są odpowiednie dla należytego wykonywania obowiązków zgodnie z pkt 21A.165;

b) w odniesieniu do wszelkich niezbędnych danych w zakresie zdatności do lotu, hałasu, upustu paliwa i emisji spalin:

1. organizacja produkująca otrzymuje takie dane z Agencji i od posiadacza lub wnioskującego o certyfikat typu, ograniczony certyfikat typu lub zatwierdzenie projektu celem ustalenia zgodności z mającymi zastosowanie danymi projektowymi;

2. organizacja produkująca ustanowiła procedurę zapewniającą, że dane w zakresie zdatności do lotu, hałasu, upustu paliwa i emisji spalin są prawidłowo wprowadzone do danych produkcyjnych;

3. dane te są aktualizowane i dostępne dla wszystkich członków personelu, dla których jest to niezbędne dla prawidłowego wykonywania obowiązków;

c) w odniesieniu do zarządzających i personelu:

1. organizacja produkująca mianowała kierownika odpowiedzialnego wobec właściwego organu. Kierownik ten jest odpowiedzialny w organizacji za zapewnienie, by produkcja była realizowana zgodnie z wymaganymi normami i za utrzymanie ciągłej zgodności organizacji produkującej z danymi i procedurami zdefiniowanymi w charakterystyce, o której mowa w pkt 21A.143;

2. organizacja produkująca wyznaczyła osobę lub grupę osób odpowiedzialnych za utrzymanie zgodności organizacji z wymaganiami niniejszej części. Osoby te powinny być wskazane imiennie wraz z przydzielonym zakresem kompetencyjnym. Działają one pod bezpośrednim nadzorem kierownika odpowiedzialnego, o którym mowa w ppkt 1. Wyznaczone osoby powinny legitymować się wiedzą, praktyką i doświadczeniem zawodowym odpowiednimi do powierzonego zakresu odpowiedzialności;

3. personel wszystkich szczebli uzyskał pełnomocnictwa odpowiednie dla należytego wykonywania powierzonych obowiązków i jest zapewniona pełna i skuteczna koordynacja wewnątrz organizacji produkującej w zakresie spraw dotyczących danych zdatności do lotu, hałasu, upustu paliwa i emisji spalin;

d) w odniesieniu do personelu poświadczającego, upoważnionego przez organizację produkującą do podpisywania dokumentów wydawanych na mocy pkt 21A.163 według zakresu lub warunków zatwierdzenia:

1. wiedza, praktyka zawodowa (w tym inne funkcje pełnione w organizacji) i doświadczenie zawodowe personelu poświadczającego są odpowiednie do powierzonego zakresu odpowiedzialności;

2. organizacja produkująca prowadzi ewidencję personelu poświadczającego, z uwzględnieniem szczegółowego zakresu ich pełnomocnictw;

3. personel poświadczający dysponuje świadectwem potwierdzającym zakres posiadanych pełnomocnictw.

21A.147 Zmiany w zatwierdzonej organizacji produkującej

a) Po wydaniu zatwierdzenia organizacji produkującej każda zmiana w tej zatwierdzonej organizacji produkującej, która jest istotna dla wykazania zgodności lub dla zdatności i charakterystyk hałasowych, upustu paliwa i emisji spalin wyrobu, części lub wyposażenia, podlega zatwierdzeniu przez właściwy organ. Dotyczy to szczególnie zmian w systemie jakości. Wniosek o zatwierdzenie przedkładany jest właściwemu organowi w formie pisemnej. Przed wprowadzeniem zmiany organizacja wykazuje wobec właściwego organu, że nadal będzie spełniać wymagania niniejszej podczęści.

b) Właściwy organ określa warunki, zgodnie z którymi organizacja produkująca zatwierdzona na mocy niniejszej podczęści może działać w czasie wprowadzania takich zmian, chyba że właściwy organ uzna, że odnośne zatwierdzenie należy zawiesić.

21A.148 Zmiany lokalizacji

Zmiana lokalizacji zaplecza produkcyjnego zatwierdzonej organizacji produkującej jest uznawana za zmianę istotną i dlatego musi być zgodna z pkt 21A.147.

21A.149 Zbywalność

Zatwierdzenie organizacji produkującej jest niezbywalne, z wyjątkiem przypadku jego przeniesienia wskutek zmiany własnościowej, uznawanej za znaczącą w świetle pkt 21A.147.

21A.151 Warunki zatwierdzenia

Warunki zatwierdzenia określają zakres prac, wyroby lub kategorie części i wyposażenia, lub jedno i drugie, w stosunku do których posiadacz jest uprawniony do korzystania z uprawnień na mocy pkt 21A.163.

Warunki te wydawane są jako część zatwierdzenia organizacji produkującej.

21A.153 Zmiany w warunkach zatwierdzenia

Każda zmiana w warunkach zatwierdzenia podlega zatwierdzeniu przez właściwy organ. Wniosek o zmianę w warunkach zatwierdzenia składany jest w postaci i na zasadach ustanowionych przez właściwy organ. Wnioskujący musi spełniać mające zastosowanie wymagania niniejszej podczęści.

21A.157 Kontrole

Organizacja produkująca zapewnia warunki umożliwiające właściwemu organowi przeprowadzanie kontroli, obejmujących również partnerów i podwykonawców, niezbędnych dla ustalenia zgodności i ciągłej zgodności z mającymi zastosowanie wymaganiami niniejszej podczęści.

21A.158 Niezgodności

a) W przypadku stwierdzenia dowodów wskazujących na niespełnianie przez posiadacza zatwierdzenia organizacji produkującej mających zastosowanie wymagań niniejszej części, niezgodności te są klasyfikowane następująco:

1. Niezgodność poziomu pierwszego to każda niezgodność z niniejszą częścią, która może prowadzić do niekontrolowanej niezgodności z mającymi zastosowanie danymi projektowymi i która mogłaby mieć negatywny wpływ na bezpieczeństwo statku powietrznego.

2. Niezgodność poziomu drugiego to każda niezgodność z niniejszą częścią, która nie została sklasyfikowana jako niezgodność poziomu pierwszego.

b) Niezgodność poziomu trzeciego to każdy stwierdzony, w postaci obiektywnych dowodów, przypadek istnienia potencjalnego problemu mogącego prowadzić do niezgodności według lit. a).

c) Po otrzymaniu zawiadomienia o niezgodnościach zgodnie z pkt 21B.225:

1. W przypadku niezgodności poziomu pierwszego posiadacz zatwierdzenia organizacji produkującej wykazuje się działaniami naprawczymi spełniającymi oczekiwania właściwego organu w ciągu okresu nie dłuższego niż 21 dni roboczych po otrzymaniu pisemnego potwierdzenia niezgodności,

2. W przypadku niezgodności poziomu drugiego, okres na działania naprawcze przyznany przez właściwy organ będzie odpowiedni do charakteru niezgodności. W żadnym wypadku jednak pierwszy termin nie może być dłuższy niż sześć miesięcy. W szczególnych okolicznościach i w zależności od charakteru niezgodności właściwy organ może przedłużyć sześciomiesięczny termin pod warunkiem uznania przez właściwy organ spełniającego oczekiwania planu działań naprawczych.

3. Niezgodność poziomu trzeciego nie wymaga natychmiastowych działań ze strony posiadacza zatwierdzenia organizacji produkującej.

d) W przypadku niezgodności poziomu pierwszego i poziomu drugiego, zatwierdzenie organizacji produkującej może podlegać częściowemu lub pełnemu ograniczeniu, zawieszeniu lub uchyleniu na mocy pkt 21B.245. Posiadacz zatwierdzenia organizacji produkującej potwierdza odbiór decyzji o ograniczeniu, zawieszeniu lub uchyleniu zatwierdzenia organizacji produkującej w stosownym terminie.

21A.159 Termin i ciągłość ważności

a) Zatwierdzenie organizacji produkującej wydawane jest na czas nieokreślony. Pozostaje ważne, chyba że:

1. organizacja produkująca nie zdoła wykazać zgodności z mającymi zastosowanie wymaganiami niniejszej podczęści; lub

2. posiadacz lub którykolwiek z jego partnerów lub podwykonawców uniemożliwia właściwemu organowi przeprowadzenie kontroli zgodnie z pkt 21A.157; lub

3. istnieją dowody, że organizacja produkująca nie jest w stanie utrzymać zadowalającego poziomu kontroli produkcji wyrobów, części lub wyposażenia zgodnie z zatwierdzeniem; lub

4. organizacja produkująca przestała spełniać wymagania pkt 21B.133; lub

5. certyfikat został zwrócony lub cofnięty na mocy pkt 21B.245.

b) W chwili zwrócenia lub cofnięcia certyfikat podlega przekazaniu do właściwego organu.

21A.163 Uprawnienia

Na mocy warunków zatwierdzenia wydanych według pkt 21A.135 posiadacz zatwierdzenia organizacji produkującej może:

a) prowadzić działalność produkcyjną według niniejszej części;

b) w przypadku kompletnego statku powietrznego: po przedłożeniu oświadczenia o zgodności (formularz 52 EASA) na mocy pkt 21A.174 otrzymać świadectwo zdatności do lotu statku powietrznego i świadectwo zdatności w zakresie hałasu, bez podejmowania dalszych czynności wykazujących zgodność;

c) w przypadku innych wyrobów, części lub wyposażenia: wydawać autoryzowane poświadczenia produkcji (formularz 1 EASA) na mocy pkt 21A.307 bez podejmowania dalszych czynności wykazujących zgodność;

d) wykonać obsługę techniczną nowego statku powietrznego własnej produkcji i wydać poświadczenie obsługi (formularz EASA 53) dotyczące tej obsługi technicznej.

21A.165 Obowiązki posiadacza

Posiadacz zatwierdzenia organizacji produkującej:

a) Zapewnia, że charakterystyka organizacji produkującej przedstawiona zgodnie z pkt 21A.143 i dokumenty do których ona nawiązuje, są stosowane jako podstawowe dokumenty robocze w organizacji.

b) Utrzymuje zgodność organizacji produkującej z danymi i procedurami zatwierdzonymi w ramach zatwierdzenia organizacji produkującej.

c) 1. Ustala, czy każdy wykonany statek powietrzny odpowiada wymaganiom projektu typu i czy jest w stanie zapewniającym bezpieczną eksploatację, przed przedłożeniem właściwemu organowi oświadczeń o zgodności; lub

2. Ustala, czy inne wyroby, części lub wyposażenie są kompletne i czy odpowiadają wymaganiom zatwierdzonych danych projektowych i są w stanie zapewniającym bezpieczną eksploatację, przed wystawieniem formularza 1 EASA dla poświadczenia zdatności. W przypadku silników ustala dodatkowo, zgodnie z danymi dostarczonymi przez posiadacza certyfikatu typu silnika, czy każdy wykonany silnik spełnia mające zastosowanie wymagania w zakresie emisji, o których mowa w pkt 21A.18 lit. b), obowiązujących w dniu wyprodukowania silnika, celem poświadczenia zgodności w zakresie emisji; lub

3. Ustala, czy inne wyroby, części lub wyposażenie odpowiadają wymaganiom mających zastosowanie danych, przed wystawieniem formularza 1 EASA jako świadectwa zgodności.

d) Dokumentuje wszelkie szczegóły wykonanych prac.

e) Dla zapewnienia bezpieczeństwa ustanawia i utrzymuje wewnętrzny system zgłaszania zdarzeń umożliwiający gromadzenie i ocenę tych zgłoszeń pod kątem rozpoznawania niekorzystnych tendencji lub eliminowania wadliwości oraz selekcjonowania zdarzeń podlegających zgłaszaniu. System powinien obejmować analizowanie istotnych informacji dotyczących zdarzeń i sposób ich rozpowszechniania.

f) 1. Zgłasza posiadaczowi certyfikatu typu lub zatwierdzenia projektu wszystkie przypadki dopuszczenia przez organizację produkującą do użytkowania wyrobów części lub wyposażenia, w których później stwierdzono możliwość istnienia odstępstw od mających zastosowanie danych projektowych, i wraz z nim przeprowadza dochodzenie celem rozpoznania tych odstępstw, które mogłyby doprowadzić do powstania stanu niebezpiecznego.

2. Zgłasza Agencji i właściwemu organowi Państwa Członkowskiego te odstępstwa, które mogłyby doprowadzić do powstania stanu niebezpiecznego, rozpoznane zgodnie z ppkt 1. Zgłoszenia dokonuje się w postaci i na zasadach ustanowionych przez Agencję na mocy pkt 21A.3 lit. b) ppkt 2 lub zaakceptowanych przez właściwy organ Państwa Członkowskiego.

3. Tam, gdzie posiadacz zatwierdzenia organizacji produkującej występuje jako dostawca do innej organizacji produkującej, zgłasza on również do tej organizacji wszystkie przypadki przekazania do niej wyrobów części lub wyposażenia, w których później stwierdzono możliwość istnienia odstępstw od mających zastosowanie danych projektowych.

g) Udziela pomocy posiadaczowi certyfikatu typu lub zatwierdzenia projektu przy każdej czynności zapewnienia ciągłej zdatności związanej z wyprodukowanymi wyrobami, częściami lub wyposażeniem.

h) Ustanawia system archiwizowania uwzględniający wymagania narzucone swoim partnerom, dostawcom i podwykonawcom i zapewniający zachowanie danych wykorzystanych do uzasadnienia zgodności wyrobów, części lub wyposażenia. Takie dane pozostają do dyspozycji właściwego organu i są przechowywane celem zapewnienia dostępu do informacji niezbędnych dla utrzymania ciągłej zdatności wyrobów, części lub wyposażenia.

i) Tam, gdzie posiadacz wydaje poświadczenie obsługi na mocy swoich warunków zatwierdzenia, ustala on przed wydaniem certyfikatu, czy każdy wykonany statek powietrzny został poddany niezbędnej obsłudze technicznej i jest w stanie zapewniającym bezpieczną eksploatację.

PODCZĘŚĆ H — ŚWIADECTWA ZDATNOŚCI DO LOTU

21A.171 Zakres

Niniejsza podczęść ustanawia procedurę dla wydawania świadectw zdatności do lotu.

21A.172 Kwalifikowalność

Każda osoba fizyczna lub prawna, na której nazwisko/nazwę statek powietrzny jest lub będzie zarejestrowany w Państwie Członkowskim ("Państwo Członkowskie Rejestru"), lub jej przedstawiciel, kwalifikuje się jako wnioskujący o Świadectwo zdatności do lotu na ten statek powietrzny na mocy niniejszej podczęści.

21A.173 Klasyfikacja

Świadectwa zdatności do lotu klasyfikowane są następująco:

a) Świadectwa zdatności wydawane są dla statków powietrznych, które są zgodne z certyfikatem typu wydanym według niniejszej części.

b) Ograniczone świadectwa zdatności są wydawane dla statków powietrznych:

1. które są zgodne z ograniczonym certyfikatem typu wydanym według niniejszej części; lub

2. których zgodność z konkretnymi specyfikacjami certyfikacyjnymi, zapewniającymi odpowiedni poziom bezpieczeństwa, została wykazana wobec Agencji.

c) Zezwolenia na lot są wydawane dla statków powietrznych, które nie spełniają lub nie wykazano że spełniają mające zastosowanie specyfikacje certyfikacyjne, ale są zdolne wykonać bezpieczny lot w określonych warunkach.

21A.174 Wniosek

a) Na mocy pkt 21A.172 wniosek o świadectwo zdatności składany jest w postaci i na zasadach ustanowionych przez właściwy organ Państwa Członkowskiego Rejestru.

b) Każdy wniosek o świadectwo zdatności do lotu lub ograniczone świadectwo zdatności do lotu powinien zawierać:

1. klasę wnioskowanego świadectwa zdatności do lotu;

2. w odniesieniu do nowych statków powietrznych:

i) Oświadczenie o zgodności

- wydane na mocy pkt 21A.163 lit. b), lub

- wydane na mocy pkt 21A.130 i potwierdzone przez właściwy organ,

- lub, dla importowanego statku powietrznego — oświadczenie, podpisane przez nadzór eksportera, że statek powietrzny odpowiada wymaganiom projektu zatwierdzonego przez Agencję.

ii) Sprawozdanie z ważenia i wyważenia wraz z planem załadowania,

iii) Instrukcję użytkowania w locie, jeżeli jest wymagana przez mający zastosowanie zbiór przepisów zdatności do lotu dla konkretnego statku powietrznego;

3. w odniesieniu do używanych statków powietrznych:

i) pochodzących z Państwa Członkowskiego — poświadczenie przeglądu zdatności do lotu wydane zgodnie z częścią M.

ii) pochodzących z państwa trzeciego:

- oświadczenie właściwego organu państwa, w którym statek powietrzny jest lub był zarejestrowany, odzwierciedlające stan zdatności statku powietrznego w chwili transferu pozostającego w rejestrze tego państwa.

- sprawozdanie z ważenia i wyważenia wraz z planem załadowania.

- instrukcję użytkowania w locie, jeżeli tego rodzaju materiał jest wymagany przez mający zastosowanie zbiór przepisów zdatności do lotu dla konkretnego statku powietrznego.

- dokumentację historyczną ustanawiającą standardy produkcji, modyfikacji oraz obsługi technicznej statku powietrznego, w tym wszelkie ograniczenia związane z ograniczonym świadectwem zdatności według pkt 21A.184 lit. c).

- zalecenie wydania świadectwa zdatności do lotu lub ograniczonego świadectwa zdatności do lotu oraz poświadczenie przeglądu zdatności do lotu po dokonaniu przeglądu zdatności według części M.

c) Oświadczenia, o których mowa w lit. b) ppkt 2 pppkt i) i lit. b) ppkt 3 pppkt ii) są wydawane nie wcześniej niż na 60 dni przed prezentacją statku powietrznego właściwemu organowi Państwa Członkowskiego Rejestru, chyba że uzgodniono inaczej.

d) Wniosek o zezwolenie na lot powinien zawierać:

1. Cel lotu(-ów),

2. Trasy lub/i przestrzeń powietrzną wykorzystywane do lotu,

3. Minimalny skład załogi latającej i jej kwalifikacje, wymagane do użytkowania statku powietrznego;

4. Ograniczenia dotyczące przewozu osób innych niż załoga latająca;

5. Zakres niespełniania przez statek powietrzny stosownych specyfikacji certyfikacyjnych;

6. Wszelkie ograniczenia uznawane za niezbędne dla bezpiecznej eksploatacji statku powietrznego;

7. Wszelkie inne informacje uznawane za niezbędne dla nałożenia ograniczeń eksploatacyjnych.

21A.175 Język

Podręczniki, tabliczki, wykazy, oznakowanie przyrządów oraz inne niezbędne informacje wymagane przez mające zastosowanie specyfikacje certyfikacyjne powinny być prezentowane w jednym lub kilku oficjalnych językach Wspólnoty Europejskiej, akceptowalnych dla właściwego organu Państwa Członkowskiego Rejestru.

21A.177 Zmiany lub modyfikacje

Świadectwo zdatności do lotu może być zmieniane lub modyfikowane jedynie przez właściwy organ Państwa Członkowskiego Rejestru.

21A.179 Zbywalność i wydanie powtórne w obrębie Państw Członkowskich

a) W przypadku zmiany własności statku powietrznego:

1. pozostającego w tym samym rejestrze — świadectwo zdatności do lotu lub ograniczone świadectwo zdatności do lotu, odpowiadające wymaganiom jedynie ograniczonego certyfikatu typu, zostaje przeniesione razem ze statkiem powietrznym;

2. zarejestrowanego w innym Państwie Członkowskim — świadectwo zdatności do lotu, lub ograniczone świadectwo zdatności do lotu, odpowiadające wymaganiom jedynie ograniczonego certyfikatu typu, jest wydawane:

i) po przedstawieniu poprzedniego świadectwa zdatności do lotu i ważnego poświadczenia przeglądu zdatności do lotu, wydanego według części M, oraz

ii) po spełnieniu pkt 21A.175.

b) W przypadku zmiany własności statku powietrznego, a statek powietrzny ma:

1. ograniczone świadectwo zdatności do lotu nieodpowiadające wymaganiom ograniczonego certyfikatu typu; lub

2. zezwolenie na lot,

takie świadectwa zdatności do lotu winny zostać przeniesione wraz ze statkiem powietrznym, o ile statek powietrzny pozostaje w tym samym rejestrze, lub wydane jedynie za formalną zgodą właściwego organu Państwa Członkowskiego Rejestru, do którego statek jest przenoszony.

21A.180 Przeglądy

Na żądanie właściwego organu Państwa Członkowskiego Rejestru posiadacz świadectwa zdatności do lotu zapewnia dostęp do statku powietrznego, dla którego to świadectwo zdatności do lotu zostało wydane.

21A.181 Termin i ciągłość ważności

a) Świadectwo zdatności do lotu wydawane jest na czas nieokreślony. Pozostaje ważne, pod warunkiem że:

1. będzie utrzymywana zgodność z mającymi zastosowanie wymaganiami projektu typu i ciągłej zdatności do lotu; oraz

2. statek powietrzny pozostanie w tym samym rejestrze; oraz

3. certyfikat typu lub ograniczony certyfikat typu, zgodnie z którym jest wydane, nie został uprzednio unieważniony na mocy pkt 21A.51;

4. świadectwo nie zostało zwrócone lub cofnięt