PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 187/1

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 651/2014

z dnia 17 czerwca 2014 r.

uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 994/98 z dnia 7 maja 1998 r. dotyczące stosowania art. 92 i 93 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa (1), w szczególności jego art. 1 ust. 1 lit. a) i b),

po konsultacji z Komitetem Doradczym ds. Pomocy Państwa,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) Finansowanie publiczne spełniające kryteria art. 107 ust. 1 Traktatu stanowi pomoc państwa i wymaga zgłoszenia do Komisji na mocy art. 108 ust. 3 Traktatu. Jednakże zgodnie z art. 109 Traktatu Rada może określić kategorie pomocy, które są zwolnione z obowiązku zgłoszenia. Zgodnie z art. 108 ust. 4 Traktatu Komisja może przyjąć rozporządzenia dotyczące takich kategorii pomocy państwa. Rozporządzenie Rady (WE) nr 994/98 upoważnia Komisję do uznania, zgodnie z art. 109 Traktatu, że następujące kategorie mogą, w określonych warunkach, być zwolnione z obowiązku zgłoszenia: pomoc dla małych i średnich przedsiębiorstw („MŚP”), pomoc na działalność badawczo-rozwojową, pomoc na ochronę środowiska, pomoc szkoleniowa i na zatrudnienie oraz pomoc zgodna z zatwierdzoną przez Komisję dla każdego państwa członkowskiego mapą pomocy regionalnej. Na tej podstawie Komisja przyjęła rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008 (2). Rozporządzenie (WE) nr 800/2008 obowiązywało pierwotnie do dnia 31 grudnia 2013 r., lecz okres jego obowiązywania został przedłużony rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1224/2013 z dnia 29 listopada 2013 r. zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 800/2008 w odniesieniu do okresu jego stosowania (3), a obecnie wygasa w dniu 30 czerwca 2014 r. Dnia 22 lipca 2013 r. rozporządzenie (WE) nr 994/98 zostało zmienione rozporządzeniem Rady (UE) nr 733/2013 z dnia 22 lipca 2013 r. zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 994/98 dotyczące stosowania art. 92 i 93 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa (4), aby upoważnić Komisję do rozszerzenia wyłączenia grupowego o nowe kategorie pomocy państwa, w odniesieniu do których można określić jasne warunki zgodności. Do takich nowych kategorii pomocy podlegającej grupowemu wyłączeniu należą: pomoc przeznaczona na naprawę szkód spowodowanych przez niektóre klęski żywiołowe, pomoc społeczną na transport dla mieszkańców regionów najbardziej oddalonych, pomoc na rzecz infrastruktury szerokopasmowej, pomoc na innowacje, pomoc na wspieranie kultury i zachowanie dziedzictwa kulturowego, pomoc na infrastrukturę sportową i wielofunkcyjną infrastrukturę rekreacyjną. Pod warunkiem zdobycia wystarczającego doświadczenia umożliwiającego opracowanie operacyjnych kryteriów wyłączeń zapewniających zgodność ex ante innych kategorii pomocy, Komisja zamierza dokonać przeglądu zakresu niniejszego rozporządzenia w celu objęcia nim niektórych kategorii pomocy w tych obszarach. Komisja planuje w szczególności opracowanie kryteriów dla infrastruktury portów i lotnisk do grudnia 2015 r.

(2) W komunikacie dotyczącym unowocześnienia unijnej polityki w dziedzinie pomocy państwa (5) Komisja zainicjowała szerszy przegląd zasad pomocy państwa. Główne cele tego unowocześnienia to: (i) trwały, inteligentny i sprzyjający włączeniu społecznemu wzrost gospodarczy na konkurencyjnym rynku wewnętrznym, przyczyniający się jednocześnie do postępu działań państw członkowskich na rzecz bardziej efektywnego wykorzystania finansów publicznych; (ii) skoncentrowanie przeprowadzanych przez Komisję kontroli ex ante środków pomocy na sprawach mających największy wpływ na rynek wewnętrzny, przy jednoczesnym wzmocnieniu współpracy państw członkowskich w zakresie egzekwowania reguł pomocy państwa; oraz (iii) optymalizacja reguł i umożliwienie szybszego podejmowania lepiej uzasadnionych i solidniejszych decyzji w oparciu o wyraźne przesłanki ekonomiczne, wspólne podejście i jasne obowiązki. Przegląd rozporządzenia (WE) nr 800/2008 stanowi zasadniczy element komunikatu w sprawie unowocześnienia.

(3) Niniejsze rozporządzenie powinno umożliwić lepsze określenie priorytetów w zakresie egzekwowania przepisów dotyczących pomocy państwa, dalsze ich uproszczenie, a także powinno poprawić przejrzystość, skuteczną ocenę i kontrolę zgodności z zasadami pomocy państwa na szczeblu krajowym i unijnym, przy jednoczesnym zachowaniu instytucjonalnego podziału kompetencji między Komisją i państwami członkowskimi. Zgodnie z zasadą proporcjonalności niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia podanych wyżej celów.

(4) Doświadczenie, jakie Komisja zdobyła przy stosowaniu rozporządzenia (WE) nr 800/2008, pozwoliło jej lepiej określić warunki, na jakich można uznać niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym, oraz rozszerzyć zakres wyłączeń grupowych. W trakcie stosowania rozporządzenia okazało się również, że konieczna jest poprawa przejrzystości, monitorowania i właściwej oceny bardzo dużych programów w świetle ich wpływu na konkurencję na rynku wewnętrznym.

(5) Ogólne warunki stosowania niniejszego rozporządzenia należy określić w oparciu o zestaw wspólnych zasad, które mają na celu zapewnienie, by pomoc służyła celowi leżącemu we wspólnym interesie, miała wyraźny efekt zachęty, była właściwa i proporcjonalna, została przyznana z zachowaniem pełnej przejrzystości oraz z uwzględnieniem mechanizmu kontroli i regularnej oceny oraz aby nie wpłynęła niekorzystnie na warunki wymiany handlowej w sposób sprzeczny ze wspólnym interesem.

(6) Pomoc, która spełnia wszystkie warunki — zarówno ogólne, jak i szczegółowe — ustanowione w niniejszym rozporządzeniu w odniesieniu do odpowiednich kategorii pomocy, powinna być wyłączona z obowiązku zgłoszenia ustanowionego w art. 108 ust. 3 Traktatu.

(7) Pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu, nieobjęta niniejszym rozporządzeniem, nadal podlega obowiązkowi zgłoszenia ustanowionemu w art. 108 ust. 3 Traktatu. Niniejsze rozporządzenie nie ogranicza możliwości zgłaszania przez państwa członkowskie pomocy, której cele odpowiadają celom w nim określonym.

(8) Z uwagi na większy potencjalny wpływ dużych programów na wymianę handlową i konkurencję, programy pomocy z rocznym średnim budżetem na pomoc państwa przekraczającym próg oparty na wartości absolutnej powinny, co do zasady, być poddane ewaluacji pomocy państwa. Ewaluacja powinna służyć weryfikacji, czy przyjęte założenia i warunki leżące u podstaw zgodności programu zostały osiągnięte, a także weryfikacji skuteczności środka pomocy w świetle jej ogólnych i szczegółowych celów oraz powinna wskazać wpływ programu na konkurencję i wymianę handlową. By zapewnić równe traktowanie, ewaluacja pomocy państwa powinna być przeprowadzana według planu ewaluacji zatwierdzonego przez Komisję. Wprawdzie taki plan należy zazwyczaj sporządzać w momencie opracowywania programu i zatwierdzać na czas, tak aby program mógł wejść w życie, to nie w każdym przypadku jest to możliwe. Dlatego aby nie opóźnić wejścia w życie, niniejsze rozporządzenie będzie miało zastosowanie do takich programów przez okres nie dłuższy niż sześć miesięcy. Komisja może zdecydować o przedłużeniu tego okresu po zatwierdzeniu planu ewaluacji. W tym celu plan ewaluacji należy zgłosić Komisji w terminie 20 dni roboczych od daty wejścia w życie programu. Komisja może również w drodze wyjątku uznać, że ocena nie jest konieczna zważywszy na specyfikę sprawy. Komisja powinna uzyskać od państwa członkowskiego niezbędne informacje, które umożliwią jej dokonanie oceny planu ewaluacji oraz wystąpić o dodatkowe informacje bez zbędnej zwłoki, umożliwiając państwu członkowskiemu uzupełnienie brakujących informacji, potrzebnych Komisji do podjęcia decyzji. Z uwagi na nowatorski charakter tego procesu, Komisja przekaże w odrębnym dokumencie szczegółowe wskazówki na temat procedury obowiązującej w ciągu sześciu miesięcy, podczas których następuje zatwierdzenie planu ewaluacji oraz odpowiedni formularz, za pomocą którego przedkładane będą plany ewaluacji. Zmiany w programach podlegających ocenie, inne niż modyfikacje, które nie mogą wpływać na zgodność programu pomocy na podstawie niniejszego rozporządzenia lub nie mogą w sposób istotny wpływać na treść zatwierdzonego planu oceny, należy oceniać z uwzględnieniem wyników takiej oceny oraz wyłączyć z zakresu niniejszego rozporządzenia. Zmian o charakterze czysto formalnym, zmian administracyjnych lub dokonanych w ramach środków współfinansowanych przez UE nie należy z zasady traktować jako zmian istotnie wpływających na treść zatwierdzonego planu oceny.

(9) Niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do pomocy uwarunkowanej pierwszeństwem użycia produktów krajowych w stosunku do produktów przywożonych ani do pomocy na działalność związaną z wywozem. Nie powinno mieć zwłaszcza zastosowania do pomocy na tworzenie i funkcjonowanie sieci dystrybucji w innych państwach. Pomoc na pokrycie kosztów uczestnictwa w targach handlowych bądź kosztów badań lub usług doradczych potrzebnych do wprowadzenia nowego lub już istniejącego produktu na nowy rynek w innym państwie członkowskim lub w kraju trzecim nie stanowi zazwyczaj pomocy na działalność związaną z wywozem.

(10) Zasadniczo niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie do większości sektorów gospodarki. W niektórych sektorach jednakże, takich jak sektor rybołówstwa i akwakultury oraz sektor podstawowej produkcji rolnej, zakres powinien być jednak ograniczony w świetle obowiązujących szczególnych przepisów.

(11) Niniejsze rozporządzenie powinno stosować się do przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych, z zastrzeżeniem spełnienia określonych warunków. Do celów niniejszego rozporządzenia, za przetwarzanie lub wprowadzanie do obrotu nie należy uznawać czynności wykonywanych w gospodarstwach, niezbędnych do przygotowania produktu do pierwszej sprzedaży, ani pierwszej sprzedaży przez producenta surowców na rzecz podmiotów zajmujących się odsprzedażą lub przetwórstwem, ani też czynności przygotowujących produkt do pierwszej sprzedaży.

(12) Niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do pomocy mającej na celu ułatwienie zamykania niekonkurencyjnych kopalń węgla, która to kwestia jest przedmiotem decyzji Rady z dnia 10 grudnia 2010 r. w sprawie pomocy państwa ułatwiającej zamykanie niekonkurencyjnych kopalń węgla (6). Niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie do innych rodzajów pomocy w sektorze węglowym z wyjątkiem pomocy regionalnej.

(13) Komisja powinna dopilnować, by zatwierdzona pomoc nie wpłynęła niekorzystnie na warunki wymiany handlowej w stopniu, który narusza wspólny interes. Pomoc na rzecz beneficjenta, na którym ciąży obowiązek zwrotu pomocy wynikający z wcześniejszej decyzji Komisji uznającej pomoc za niezgodną z prawem oraz z rynkiem wewnętrznym, należy więc wyłączyć z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia, z wyjątkiem programów pomocy mających na celu naprawienie szkód spowodowanych niektórymi klęskami żywiołowym.

(14) Pomoc przyznawaną przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji należy wyłączyć z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia, ponieważ taka pomoc powinna być oceniana na podstawie Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw z dnia 1 października 2004 r. (7), których okres ważności został przedłużony komunikatem Komisji dotyczącym przedłużenia okresu ważności Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw z dnia 1 października 2004 r. (8), lub ich kolejnej wersji, w celu uniknięcia przypadków obchodzenia wspomnianych wytycznych, z wyjątkiem programów pomocy na naprawę szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi. Aby zagwarantować pewność prawa, należy ustanowić jasne kryteria, które nie wymagają przeprowadzania oceny wszystkich szczegółowych aspektów sytuacji przedsiębiorstwa w celu określenia, czy dane przedsiębiorstwo należy uznać za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji do celów niniejszego rozporządzenia.

(15) Egzekwowanie przepisów dotyczących pomocy państwa zależy w dużym stopniu od współpracy z państwami członkowskimi. Państwa członkowskie powinny zatem podejmować wszelkie środki konieczne do zapewnienia zgodności z niniejszym rozporządzeniem, w tym zgodności indywidualnych środków pomocy przyznanych w ramach programów objętych wyłączeniem grupowym.

(16) Ze względu na wysokie ryzyko niekorzystnego wpływu na warunki wymiany handlowej, duże kwoty pomocy udzielonej indywidualnie lub łącznie powinny zostać ocenione przez Komisję w momencie dokonywania zgłoszenia. Dla każdej kategorii pomocy wchodzącej w zakres niniejszego rozporządzenia należy zatem określić progi na takim poziomie, który uwzględni daną kategorię pomocy i jej prawdopodobny wpływ na warunki wymiany handlowej. Każda pomoc przekraczająca takie progi powinna nadal podlegać obowiązkowi zgłoszenia ustanowionemu w art. 108 ust. 3 Traktatu. Nie należy omijać progów określonych w niniejszym rozporządzeniu poprzez sztuczne dzielenie programów pomocy lub projektów pomocy na kilka programów pomocy lub projektów o podobnych cechach, celach i beneficjentach.

(17) W trosce o przejrzystość, równe traktowanie i możliwość skutecznego monitorowania niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie jedynie do pomocy, w przypadku której można dokładnie obliczyć z wyprzedzeniem ekwiwalent dotacji brutto bez konieczności przeprowadzania oceny ryzyka („pomoc przejrzysta”). W przypadku niektórych szczególnych instrumentów pomocy, takich jak pożyczki, gwarancje, środki podatkowe, środki finansowania ryzyka oraz, w szczególności, zaliczki zwrotne, niniejsze rozporządzenie powinno określać warunki, na których można je uznać za przejrzyste. Nie należy traktować dokapitalizowania jako pomocy przejrzystej, bez uszczerbku dla szczególnych warunków dotyczących finansowania ryzyka oraz pomocy na rozpoczęcie działalności. Pomoc w formie gwarancji należy uznać za przejrzystą, jeżeli ekwiwalent dotacji brutto obliczono na podstawie „bezpiecznych stawek” określonych w odniesieniu do danego rodzaju przedsiębiorstwa. W przypadku małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w obwieszczeniu Komisji w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE do pomocy państwa w formie gwarancji (9) określono wysokość rocznych stawek, powyżej których gwarancje państwa zostaną uznane za niestanowiące pomocy.

(18) Aby mieć pewność, że pomoc jest niezbędna i zachęca do rozwoju dalszej działalności lub projektów, niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do pomocy na działalność, którą i tak beneficjent by prowadził, nawet w przypadku braku pomocy. Pomoc powinna być wyłączona z obowiązku zgłoszenia na mocy niniejszego rozporządzenia tylko wówczas, gdy prace dotyczące realizacji projektu lub działań objętych pomocą rozpoczęto po przedłożeniu przez beneficjenta pisemnego wniosku o pomoc.

(19) W przypadku jakiejkolwiek pomocy ad hoc objętej niniejszym rozporządzeniem, przyznanej beneficjentowi będącemu dużym przedsiębiorstwem, państwo członkowskie powinno dopilnować, by — oprócz spełnienia warunków dotyczących efektu zachęty, które obowiązują beneficjentów będących MŚP — beneficjent sporządził, w formie dokumentu wewnętrznego, analizę wykonalności projektu lub działań objętych pomocą przy założeniu otrzymania pomocy i jej braku. Państwo członkowskie powinno sprawdzić także, czy wspomniany dokument potwierdza istotne zwiększenie zakresu projektu lub działania, istotne zwiększenie całkowitej kwoty, jaką beneficjent przeznacza na projekt lub działanie objęte pomocą, lub też znaczące przyspieszenie realizacji projektu lub działania. Należy uznać, że pomoc regionalna ma efekt zachęty, gdyby w danym regionie objętym pomocą nie przeprowadzono danego projektu inwestycyjnego bez udziału pomocy.

(20) Automatyczne programy pomocy w formie korzyści podatkowych nadal powinny podlegać szczególnemu warunkowi dotyczącemu efektu zachęty z uwagi na fakt, iż ten rodzaj pomocy jest przyznawany w ramach innych procedur niż w przypadku pozostałych kategorii pomocy. Takie programy powinny być przyjęte jeszcze przed rozpoczęciem pracy nad projektem lub działaniami objętymi pomocą. Warunek ten nie ma jednak zastosowania w przypadku kolejnych wersji programu pomocy fiskalnej, pod warunkiem że dana działalność była już objęta poprzednimi programami pomocy fiskalnej w formie korzyści podatkowych. Zasadniczym momentem oceny efektu zachęty takich programów jest moment określenia środka podatkowego w ramach pierwszego programu, który jest następnie zastępowany kolejnymi wersjami programu.

(21) W odniesieniu do regionalnej pomocy operacyjnej, pomocy regionalnej na rzecz rozwoju obszarów miejskich, pomocy na dostęp do finansowania dla MŚP, pomocy na rekrutację pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji, pomocy na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych i pomocy stanowiącej rekompensatę dodatkowych kosztów związanych z zatrudnieniem pracowników niepełnosprawnych, pomocy w formie ulg w podatkach na ochronę środowiska, pomocy przeznaczonej na naprawienie szkód spowodowanych przez niektóre klęski żywiołowe, pomocy o charakterze społecznym w zakresie transportu na rzecz mieszkańców regionów najbardziej oddalonych oraz pomocy na wspieranie kultury i zachowanie dziedzictwa kulturowego, wymóg istnienia efektu zachęty nie ma zastosowania lub należy uznać za spełniony, jeśli wypełniono warunki szczególne określone dla tych kategorii pomocy w niniejszym rozporządzeniu.

(22) Aby pomoc była proporcjonalna i ograniczona do niezbędnej kwoty, należy w miarę możliwości określić maksymalne kwoty pomocy w postaci intensywności pomocy w stosunku do ogółu kosztów kwalifikowalnych. Aby zapewnić proporcjonalność środków pomocy, w przypadku kiedy nie można ustalić maksymalnej intensywności pomocy, ponieważ nie można wyodrębnić koszów kwalifikowalnych lub w celu udostępnienia prostszych instrumentów dla małych kwot, należy określić maksymalne kwoty pomocy wyrażone w wartościach nominalnych. Intensywność pomocy i maksymalne kwoty pomocy należy ustalić — w kontekście doświadczenia Komisji — na poziomie, który ogranicza do minimum zakłócenia konkurencji w sektorze objętym pomocą, a jednocześnie umożliwia właściwe wyeliminowanie danej niedoskonałości rynku lub rozwiązanie problemu spójności. W odniesieniu do regionalnej pomocy inwestycyjnej intensywność pomocy powinna odpowiadać poziomom intensywności dozwolonym w mapach pomocy regionalnej.

(23) Przy obliczaniu intensywności pomocy należy uwzględnić wyłącznie koszty kwalifikowalne. Rozporządzenie nie wyłącza pomocy, która przekracza odpowiednią intensywność pomocy w wyniku uwzględnienia kosztów niekwalifikowalnych. Wyodrębnienie kosztów kwalifikowalnych powinno być poparte jasną, szczegółową i aktualną dokumentacją. Wszystkie kwoty uwzględniane przy obliczaniu powinny być kwotami przed potrąceniem podatku lub innych opłat. Pomoc wypłacana w kilku ratach powinna być dyskontowana do wartości w momencie jej przyznania. Wartość kosztów kwalifikowalnych powinna także być dyskontowana do wartości na dzień przyznania pomocy. Jako stopę procentową stosowaną do dyskontowania i obliczania kwoty pomocy w przypadku pomocy udzielanej w innej formie niż dotacja należy stosować odpowiednio stopę dyskontową i stopę referencyjną obowiązujące w dniu przyznania pomocy, zgodnie z komunikatem Komisji w sprawie zmiany metody ustalania stóp referencyjnych i dyskontowych (10). W przypadku gdy pomoc przyznawana jest w postaci korzyści podatkowych, raty pomocy powinny być dyskontowane na podstawie stóp dyskontowych obowiązujących w dniach, w których poszczególne korzyści podatkowe stają się skuteczne. Należy propagować stosowanie pomocy w formie zaliczek zwrotnych, gdyż takie instrumenty podziału ryzyka sprzyjają zwiększeniu efektu zachęty. W związku z powyższym należy ustanowić, że w przypadku gdy pomoc przyznawana jest w formie zaliczek zwrotnych, możliwe jest zwiększenie odpowiednich progów intensywności pomocy określonych w niniejszym rozporządzeniu, z wyjątkiem pomocy regionalnej, która może być wyłączona tylko pod warunkiem, że jest zgodna z zatwierdzonymi mapami.

(24) W przypadku korzyści podatkowych dotyczących podatków należnych w przyszłości obowiązująca stopa dyskontowa oraz dokładna wysokość rat pomocy mogą nie być znane z wyprzedzeniem. W takich przypadkach państwa członkowskie powinny z góry określić pułap zdyskontowanej wartości pomocy, przestrzegając obowiązującego poziomu intensywności pomocy. Następnie, kiedy znana już jest kwota pomocy danej raty na dany dzień, można przeprowadzić dyskontowanie na podstawie stopy dyskontowej mającej wówczas zastosowanie. Ogólną kwotę ustalonego pułapu należy pomniejszyć o zdyskontowaną wartość każdej raty pomocy („kwota ograniczona pułapem”).

(25) Aby ustalić, czy określone w niniejszym rozporządzeniu progi pomocy powodujące obowiązek zgłoszenia oraz progi maksymalne intensywności pomocy są przestrzegane, należy uwzględnić całkowitą kwotę środków pomocy państwa dla projektu lub działań objętych pomocą. Niniejsze rozporządzenie powinno również określać, w jakich okolicznościach możliwe jest kumulowanie pomocy różnych kategorii. Pomoc wyłączoną na mocy niniejszego rozporządzenia oraz wszelką inną pomoc zgodną z rynkiem wewnętrznym wyłączoną na mocy innego rozporządzenia lub zatwierdzoną przez Komisję można kumulować, pod warunkiem że takie środki pomocy dotyczą różnych, możliwych do wyodrębnienia kosztów kwalifikowalnych. W przypadku gdy różne źródła pomocy dotyczą tych samych — pokrywających się częściowo lub w całości — możliwych do wyodrębnienia kosztów kwalifikowalnych, kumulacja powinna być dopuszczalna do wysokości najwyższej intensywności pomocy lub kwoty pomocy mającej zastosowanie w odniesieniu do tejże pomocy na mocy niniejszego rozporządzenia. Niniejsze rozporządzenie powinno określić także przepisy szczególne dotyczące kumulacji środków pomocy, w przypadku których można wyodrębnić koszty kwalifikowalne — lub nie można wyodrębnić kosztów kwalifikowalnych — celem kumulacji z pomocą de minimis oraz kumulacji z pomocą przeznaczoną na pracowników niepełnosprawnych. Pomoc de minimis nie jest zazwyczaj przyznawana na szczególne możliwe do wyodrębnienia koszty kwalifikowalne ani nie jest z takimi kosztami związana. W takim przypadku należy zapewnić możliwość swobodnej kumulacji pomocy de minimis z pomocą państwa wyłączoną na mocy niniejszego rozporządzenia. Natomiast w przypadkach, gdy pomoc de minimis przyznawana jest na te same możliwe do wyodrębnienia koszty kwalifikowane co pomoc państwa wyłączona na mocy niniejszego rozporządzenia, kumulacja powinna być dozwolona jedynie do maksymalnej intensywności pomocy, określonej w rozdziale III niniejszego rozporządzenia.

(26) Finansowanie unijne zarządzane centralnie przez instytucje, agencje, wspólne przedsiębiorstwa lub inne organy unijne, które nie jest bezpośrednio ani pośrednio kontrolowane przez państwa członkowskie, nie stanowi pomocy państwa. W przypadku gdy takie finansowanie unijne jest połączone z pomocą państwa, przy ustalaniu, czy przestrzegane są progi powodujące obowiązek zgłoszenia i maksymalne poziomy intensywności pomocy, należy uwzględniać jedynie pomoc państwa, pod warunkiem że całkowita kwota środków publicznych przyznanych w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikowalnych nie przekracza najbardziej korzystnej stopy finansowania określonej w stosownych przepisach prawa Unii.

(27) Zważywszy na fakt, że pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu jest w zasadzie zakazana, ważne jest, aby wszystkie strony miały możliwość sprawdzenia, czy pomoc została przyznana zgodnie z obowiązującymi przepisami. Przejrzystość pomocy państwa jest zatem niezbędna do właściwego stosowania postanowień Traktatu i prowadzi do większej zgodności z zasadami, odpowiedzialności, wzajemnej oceny i, ostatecznie, bardziej efektywnego wydatkowania finansów publicznych. Aby zapewnić przejrzystość, państwa członkowskie powinny być zobowiązane do utworzenia kompleksowych stron internetowych dotyczących pomocy państwa, na szczeblu regionalnym lub krajowym, zawierających informacje zbiorcze na temat każdego środka pomocy wyłączonego na mocy niniejszego rozporządzenia. Obowiązek ten powinien być warunkiem zgodności pomocy indywidualnej z rynkiem wewnętrznym. Zgodnie ze standardową praktyką w zakresie publikowania informacji w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/37/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. zmieniającej dyrektywę 2003/98/WE w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego (11), należy używać standardowego formatu, który pozwala na wyszukiwanie, pobieranie i łatwe publikowanie informacji w internecie. Linki do stron internetowych wszystkich państw członkowskich dotyczących pomocy państwa powinny być publikowane na stronie internetowej Komisji. Zgodnie z art. 3 rozporządzenia (WE) nr 994/98 zmienionego rozporządzeniem (UE) nr 733/2013 informacje zbiorcze na temat poszczególnych środków pomocy wyłączonych na mocy niniejszego rozporządzenia powinny być publikowane na stronie internetowej Komisji.

(28) W celu zapewnienia skutecznego monitorowania środków pomocy zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 994/98, zmienionego rozporządzeniem (UE) nr 733/2013, należy ustanowić wymogi dotyczące sprawozdawczości państw członkowskich na temat środków pomocy, które zostały zwolnione na mocy niniejszego rozporządzenia, i na temat stosowania niniejszego rozporządzenia. Należy ponadto ustalić zasady dotyczące dokumentacji pomocy wyłączonej na mocy niniejszego rozporządzenia, jaką powinny prowadzić państwa członkowskie, zgodnie z terminem przedawnienia określonym w art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (12).

(29) W celu zwiększenia skuteczności warunków zgodności określonych w niniejszym rozporządzeniu Komisja powinna mieć możliwość wycofania przywileju wyłączenia grupowego w stosunku do przyszłych środków pomocy w przypadku niespełnienia wspomnianych wymogów. Komisja powinna mieć możliwość wprowadzania ograniczeń dotyczących wycofania przywileju wyłączenia grupowego w odniesieniu do niektórych rodzajów pomocy, niektórych beneficjentów lub środków pomocy przyjmowanych przez niektóre organy, jeżeli nieprzestrzeganie niniejszego rozporządzenia dotyczy tylko ograniczonej grupy środków lub niektórych organów. Takie ukierunkowane wycofanie przywileju powinno stanowić proporcjonalny środek naprawczy bezpośrednio powiązany ze stwierdzonym przypadkiem nieprzestrzegania niniejszego rozporządzenia. W przypadku niespełnienia warunków zgodności określonych w rozdziale I i III przyznana pomoc nie podlega przepisom niniejszego rozporządzenia, w związku z czym stanowi pomoc niezgodną z prawem, którą Komisja zbada w ramach odpowiedniej procedury określonej w rozporządzeniu (WE) nr 659/1999. W przypadku niespełnienia warunków określonych w rozdziale II przywilej wyłączenia grupowego w odniesieniu do przyszłych środków pomocy zostaje wycofany bez względu na fakt, że w przeszłości środki te, spełniające warunki niniejszego rozporządzenia, były objęte wyłączeniem grupowym.

(30) Aby wyeliminować różnice, które mogłyby spowodować zakłócenie konkurencji, oraz aby ułatwić koordynację różnych krajowych i unijnych inicjatyw dotyczących MŚP, a także ze względu na przejrzystość administracyjną i pewność prawa, definicja MŚP stosowana na potrzeby niniejszego rozporządzenia powinna opierać się na definicji zawartej w zaleceniu Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczącym definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (13).

(31) Pomagając w likwidacji ograniczeń doznawanych przez regiony w niekorzystnym położeniu, pomoc regionalna sprzyja gospodarczej, społecznej i terytorialnej spójności państw członkowskich oraz Unii jako całości. Celem pomocy regionalnej jest pomoc w rozwoju obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania poprzez wspieranie inwestycji i tworzenie miejsc pracy w kontekście zrównoważonego rozwoju. W obszarach, które spełniają warunki art. 107 ust. 3 lit. a) Traktatu, pomoc regionalną można przyznać na tworzenie nowych zakładów oraz zwiększenie mocy produkcyjnych istniejących zakładów, dywersyfikację produkcji zakładu lub zasadniczą zmianę dotyczącą całościowego procesu produkcyjnego istniejącego zakładu. Mając na uwadze fakt, że duże przedsiębiorstwa w mniejszym stopniu niż MŚP są dotknięte ograniczeniami regionalnymi podczas inwestowania w obszarze spełniającym warunki określone w art. 107 ust. 3 lit. c) Traktatu, pomoc regionalna dla dużych przedsiębiorstw może zostać zwolniona z obowiązku zgłoszenia jedynie na inwestycje początkowe, które zapoczątkowują nową działalność gospodarczą w tych obszarach.

(32) W przypadkach gdy program pomocy regionalnej jest przeznaczony dla ograniczonej liczby sektorów gospodarki, cel i spodziewane skutki takiego programu są raczej sektorowe niż horyzontalne. Dlatego też programy sektorowe nie mogą zostać wyłączone z obowiązku zgłoszenia. Po otrzymaniu zgłoszenia Komisja może jednak na podstawie obowiązujących wytycznych, przepisów ramowych lub decyzji stwierdzić w swojej ocenie ich ewentualny pozytywny wpływ. Dzieje się tak zwłaszcza w przypadku programów pomocy dotyczących działalności gospodarczej w sektorze węglowym, budownictwa okrętowego oraz transportu. Ponadto ze względu na szczególne cechy sektora hutnictwa, żelaza i stali czy sektora włókien syntetycznych uważa się, iż nie można zrównoważyć negatywnego wpływu pomocy regionalnej w tych sektorach korzystnym wpływem w zakresie spójności; w związku z czym nie można przyznać pomocy regionalnej w tych sektorach. Sektory turystyki i łączności szerokopasmowej odgrywają ważną rolę w gospodarce krajowej poszczególnych państw i generalnie wywierają szczególnie pozytywny wpływ na rozwój regionalny. Programy pomocy regionalnej dotyczące turystyki i łączności szerokopasmowej powinny być więc wyłączone z obowiązku zgłoszenia. Przetwórstwo i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych są również silnie powiązane z gospodarkami lokalnymi i regionalnymi i powinny być objęte wyłączeniem grupowym.

(33) Wytwarzanie i dystrybucja energii oraz związana z tym infrastruktura podlegają sektorowym przepisom dotyczącym rynku wewnętrznego, co znajduje odzwierciedlenie w kryteriach, które mają zagwarantować, że pomoc w tych dziedzinach będzie zgodna z rynkiem wewnętrznym i spójna z unijną polityką ochrony środowiska i polityką energetyczną. Pomoc regionalna przyznawana na mocy sekcji 1 niniejszego rozporządzenia ma na celu rozwój gospodarczy i osiągnięcie celów spójności, a zatem podlega bardzo różnym warunkom zgodności. Przepisy niniejszego rozporządzenia dotyczące pomocy regionalnej nie powinny w związku z tym mieć zastosowania do środków dotyczących wytwarzania energii, jej dystrybucji i związanej z nią infrastruktury.

(34) Inwestycje umożliwiające przedsiębiorstwom zastosowanie norm surowszych niż normy unijne lub podniesienie poziomu ochrony środowiska w przypadku braku norm unijnych, inwestycje na wcześniejsze dostosowanie do przyszłych norm unijnych, inwestycje na rzecz środków w zakresie efektywności energetycznej, w tym projektów dotyczących efektywności energetycznej w budynkach, inwestycje w rekultywację zanieczyszczonych terenów oraz pomoc na badania środowiskowe nie mają bezpośredniego wpływu na funkcjonowanie rynków energii. Jednocześnie tego rodzaju inwestycje mogą przyczynić się do realizacji celów polityki regionalnej oraz celów w zakresie energii i ochrony środowiska, jakie wyznaczyła Unia Europejska. W takich przypadkach przepisy niniejszego rozporządzenia dotyczące zarówno pomocy regionalnej, jak i pomocy na ochronę środowiska mogą obowiązywać w zależności od głównego celu, jakiemu ma służyć dany środek.

(35) Aby nie sprzyjać inwestycjom kapitałowym bardziej niż inwestycjom w koszty pracy, powinna istnieć możliwość obliczania regionalnej pomocy inwestycyjnej na podstawie albo kosztów inwestycji, albo kosztów płacy związanych z miejscami pracy powstałymi bezpośrednio w wyniku realizacji projektu inwestycyjnego.

(36) Regionalna pomoc inwestycyjna nie powinna być zwolniona z obowiązku zgłoszenia, jeśli przyznaje się ją na rzecz beneficjenta, który zamknął taką samą lub podobną działalność na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego w ciągu dwóch lat poprzedzających jego wniosek o przyznanie regionalnej pomocy inwestycyjnej lub — w momencie składania wniosku o pomoc — ma konkretne plany zamknięcia takiej działalności w ciągu dwóch lat od zakończenia inwestycji początkowej, której dotyczy wniosek o pomoc, w danym obszarze.

(37) Komisja uzyskała wystarczające doświadczenie w stosowaniu art. 107 ust. 3 lit. a) i c) Traktatu w odniesieniu do regionalnej pomocy operacyjnej mającej na celu rekompensatę dodatkowych kosztów transportu towarów produkowanych w regionach najbardziej oddalonych lub na obszarach słabo zaludnionych oraz towarów dalej przetwarzanych na tych obszarach, a także dodatkowych kosztów produkcyjnych i operacyjnych (innych niż dodatkowe koszty transportu) ponoszonych przez beneficjentów mających siedziby w regionach najbardziej oddalonych. Jako że istnieje ryzyko nadmiernej rekompensaty kosztów transportu wynikające z dodatkowego wsparcia w ramach programów POSEI w sektorze rolnictwa i w związku z tym, że nie można wykluczyć, iż niektóre produkty rolne nie są produkowane w alternatywnej lokalizacji, sektor rolnictwa powinien być wyłączony z regionalnej pomocy operacyjnej w celu zrekompensowania dodatkowych kosztów transportu towarów produkowanych w regionach najbardziej oddalonych lub na obszarach słabo zaludnionych na mocy niniejszego rozporządzenia. Regionalna pomoc operacyjna na rekompensatę dodatkowych kosztów w regionach najbardziej oddalonych, innych niż dodatkowe koszty transportu, powinna zostać uznana za zgodną ze wspólnym rynkiem i zwolniona z obowiązku zgłoszenia przewidzianego w art. 108 ust. 3 Traktatu tylko wówczas, gdy poziom takiej pomocy jest ograniczony do albo 15 % wartości dodanej brutto wytwarzanej rocznie przez beneficjenta w danym regionie najbardziej oddalonym, albo 25 % rocznych kosztów pracy ponoszonych przez beneficjenta w danym regionie najbardziej oddalonym, albo 10 % rocznych obrotów beneficjenta w danym regionie najbardziej oddalonym. W przypadku gdy pomoc nie przekracza kwoty wynikającej z jednej z tych metod alternatywnych określania dodatkowych kosztów operacyjnych (innych niż koszty transportu), można ją uznać za uzasadnioną w kontekście przyczyniania się do rozwoju regionalnego i proporcjonalną do trudności, jakie przedsiębiorstwa napotykają w regionach najbardziej oddalonych.

(38) Poprzez ukierunkowanie na kwestię dużej koncentracji problemów gospodarczych, społecznych i związanych z ochroną środowiska w obszarach miejskich znajdujących się na obszarach objętych pomocą określonych w mapie pomocy regionalnej, pomoc na rozwój obszarów miejskich przyczynia się do spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej państw członkowskich oraz Unii jako całości. Niedoskonałości rynku, którym pomoc na rozwój obszarów miejskich ma zaradzić, odnoszą się do warunków finansowania rozwoju obszarów miejskich, braku zintegrowanego podejścia do rozwoju obszarów miejskich, deficytu środków finansowych oznaczającego konieczność większego wykorzystania efektu dźwigni w odniesieniu do skromnych zasobów publicznych oraz potrzeby bardziej komercyjnego podejścia do rewitalizacji obszarów miejskich. Pomoc na rzecz rozwoju obszarów miejskich w celu wspierania rozwoju demokratycznych, zintegrowanych i zrównoważonych strategii na rzecz przezwyciężania dodatkowych problemów występujących w obszarach objętych pomocą powinna być zatem objęta wyłączeniem grupowym.

(39) Inwestycje dotyczące priorytetów strategii „Europa 2020” (14) w zakresie zielonych technologii oraz przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, podejmowane na obszarach objętych pomocą określonych w odnośnej mapie pomocy regionalnej, powinny kwalifikować się do otrzymania wyższych kwot pomocy w formie premii regionalnej.

(40) Małe i średnie przedsiębiorstwa odgrywają decydującą rolę w tworzeniu miejsc pracy, a w znaczeniu bardziej ogólnym są również czynnikiem stabilności społecznej i rozwoju gospodarczego. Ich rozwój mogą jednak utrudniać niedoskonałości rynku, prowadząc do wystąpienia w MŚP opisanych poniżej typowych problemów. MŚP mają często trudności z uzyskaniem kapitału lub pożyczek z uwagi na niechęć niektórych rynków finansowych do podejmowania ryzyka oraz ograniczone zabezpieczenia, jakie MŚP mogą zaoferować. Ograniczone zasoby mogą im również ograniczyć dostęp do informacji dotyczącej w szczególności nowych technologii i potencjalnych rynków. Aby ułatwić rozwój działalności gospodarczej MŚP, niektóre kategorie pomocy, w przypadkach gdy są przyznawane na rzecz takich przedsiębiorstw, powinny zatem podlegać wyłączeniu na mocy niniejszego rozporządzenia. Kategorie te powinny obejmować w szczególności pomoc inwestycyjną dla MŚP oraz udział MŚP w targach.

(41) MŚP uczestniczące w projektach w ramach Europejskiej współpracy terytorialnej (EWT) objętych rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1299/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących wsparcia z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna” (15) mają często trudności w finansowaniu dodatkowych kosztów wynikających ze współpracy między partnerami znajdującymi się w różnych regionach oraz w różnych państwach członkowskich lub państwach trzecich. Biorąc pod uwagę znaczenie EWT dla polityki spójności zapewniającej ramy realizacji wspólnych działań i wymiany doświadczeń w zakresie polityki między podmiotami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi z różnych państw członkowskich lub państw trzecich, niniejsze rozporządzenie powinno odnosić się do pewnych trudności stojących przed projektami w ramach EWT w celu ułatwienia doprowadzenia do ich zgodności z zasadami dotyczącymi pomocy państwa. Konkretne kwestie związane z EWT, do których powinno odnieść się niniejsze rozporządzenie, dotyczą obowiązujących poziomów intensywności pomocy regionalnej dla projektów w ramach EWT, kosztów współpracy ponoszonych przez MŚP w związku z projektami w ramach EWT oraz obowiązków w zakresie publikacji i informacji, sprawozdawczości i prowadzenia ewidencji do celów monitorowania.

(42) Ze względu na szczególne ograniczenia i różnice między MŚP zastosowanie mogą mieć różne podstawowe progi intensywności pomocy i różne premie.

(43) Z doświadczenia zdobytego podczas stosowania Wytycznych wspólnotowych w sprawie pomocy państwa na wspieranie inwestycji kapitału podwyższonego ryzyka w małych i średnich przedsiębiorstwach (16) wynika, że w Unii występuje wiele szczególnych niedoskonałości rynku kapitału podwyższonego ryzyka w odniesieniu do niektórych rodzajów inwestycji na różnych etapach rozwoju przedsiębiorstw. Te niedoskonałości rynku wynikają z niedopasowania popytu i podaży kapitału podwyższonego ryzyka. Powoduje to nadmierne ograniczenie dostępnego na rynku kapitału podwyższonego ryzyka i brak funduszy dla przedsiębiorstw, niezależnie od ich ciekawego modelu działalności gospodarczej i szans na rozwój. Główna przyczyna nieprawidłowości w funkcjonowaniu rynku w odniesieniu do rynków kapitału podwyższonego ryzyka, która szczególnie wpływa na dostęp MŚP do kapitału i która może uzasadniać interwencję państwa, tkwi w niepełnych lub niesymetrycznych informacjach. Wpływa to nie tylko na dostarczanie kapitału podwyższonego ryzyka, ale także utrudnia niektórym MŚP dostęp do finansowania dłużnego. W związku z tym środki finansowania ryzyka, których celem jest przyciągnięcie kapitału prywatnego do nienotowanych na giełdzie MŚP dotkniętych problemem niedopasowania poziomu płynności i które zapewniają ekonomiczną motywację decyzji o finansowaniu i komercyjne zarządzanie pośrednikami finansowymi powinny być — pod pewnymi warunkami — wyłączone z obowiązku zgłoszenia.

(44) Pomoc na rozpoczęcie działalności dla małych przedsiębiorstw, pomoc dla wielostronnych platform obrotu specjalizujących się w MŚP oraz pomoc na koszty związane z rozpoznawaniem MŚP powinna być wyłączona z obowiązku zgłoszenia w określonych warunkach.

(45) Pomoc na działalność badawczą i rozwojową oraz pomoc na wspieranie innowacyjności może przyczynić się do zrównoważenia wzrostu gospodarczego, wzmocnienia konkurencyjności i zwiększenia zatrudnienia. Doświadczenie związane ze stosowaniem rozporządzenia (WE) nr 800/2008 oraz Wspólnotowych zasad ramowych dotyczących pomocy państwa na działalność badawczą, rozwojową i innowacyjną (17) pokazuje, że niedoskonałości rynku mogą uniemożliwiać osiągnięcie optymalnej produkcji na rynku i prowadzić do braku efektywności związanego z efektami zewnętrznymi, związkami między dobrem publicznym i transferem wiedzy, niepełnymi i niesymetrycznymi informacjami oraz problemami z koordynacją i funkcjonowaniem sieci.

(46) MŚP mogą doświadczać trudności z dostępem do nowych rozwiązań technologicznych, transferu wiedzy lub wysoko wykwalifikowanego personelu. Pomoc na projekty badawczo-rozwojowe, pomoc na studia wykonalności i pomoc dla MŚP na wspieranie innowacyjności, w tym na pokrycie kosztów praw własności przemysłowej, może zapobiec tym problemom i w związku z tym powinna, pod pewnymi warunkami, zostać wyłączona z obowiązku zgłoszenia.

(47) Jeśli chodzi o pomoc na projekty badawczo-rozwojowe, część projektu objęta pomocą powinna w pełni należeć do jednej z następujących kategorii: badania podstawowe, badania przemysłowe albo eksperymentalne prace rozwojowe. Jeżeli projekt składa się z różnych zadań, każde zadanie powinno zostać zaklasyfikowane do jednej z tych kategorii bądź też uznane za nienależące do żadnej z nich. Klasyfikacja ta nie musi być chronologiczna i nie musi przechodzić sekwencyjnie od badań podstawowych do działalności zbliżonej do rynku. Zatem zadanie realizowane na późniejszym etapie projektu można zakwalifikować do kategorii badań przemysłowych. Podobnie działalność realizowana na wcześniejszym etapie może kwalifikować się do kategorii eksperymentalnych prac rozwojowych. Część projektu objęta pomocą może również obejmować studium wykonalności o charakterze przygotowawczym w odniesieniu do prac badawczych.

(48) Przełomowe badania naukowe i innowacje coraz częściej wymagają wysokiej jakości infrastruktur naukowo-badawczych, gdyż przyciągają one utalentowanych naukowców z całego świata i mają zasadnicze znaczenie dla wspierania nowych technologii informacyjnych i komunikacyjnych oraz kluczowych technologii wspomagających. Publiczne infrastruktury badawcze powinny kontynuować partnerstwo w zakresie badań przemysłowych. Dostęp do infrastruktury badawczej finansowanej ze środków publicznych powinien być przyznawany na przejrzystych i niedyskryminacyjnych zasadach i na warunkach rynkowych. Jeśli warunki te nie są spełnione, środka pomocy nie należy wyłączać z obowiązku zgłoszenia. Wiele zainteresowanych stron może posiadać i eksploatować daną infrastrukturę badawczą oraz korzystać z niej, a podmioty publiczne i przedsiębiorstwa mogą korzystać z takiej infrastruktury na zasadzie współpracy.

(49) Infrastruktury badawcze mogą służyć do prowadzenia zarówno działalności gospodarczej, jak i niegospodarczej. W celu uniknięcia przyznawania pomocy państwa na działalność gospodarczą poprzez finansowanie działalności niegospodarczej ze środków publicznych, koszty i finansowanie działalności gospodarczej i niegospodarczej powinny być wyraźnie oddzielone. W przypadku gdy infrastrukturę wykorzystuje się do prowadzenia zarówno działalności gospodarczej, jak i niegospodarczej, finansowanie ze środków publicznych kosztów związanych z działalnością niegospodarczą tej infrastruktury nie stanowi pomocy państwa. Zasadami pomocy państwa obejmuje się tylko te środki publiczne, które powiązane są z działalnością gospodarczą. W celu zapewnienia zgodności z progami powodującymi obowiązek zgłoszenia i maksymalnymi poziomami intensywności pomocy należy uwzględniać jedynie działalność gospodarczą. Jeśli infrastruktura służy niemal wyłącznie do prowadzenia działalności niegospodarczej, jej finansowanie może w całości wykraczać poza zakres zasad pomocy państwa, pod warunkiem że jej gospodarcze wykorzystanie zachowa czysto pomocniczy charakter, tj. działalności o ograniczonym zakresie, bezpośrednio związanej z funkcjonowaniem infrastruktury i koniecznej do jej funkcjonowania lub nieodłącznie związanej z jej głównym przeznaczeniem niegospodarczym. Należy uznać, że taka sytuacja zachodzi, jeśli działalność gospodarcza pochłania takie same nakłady (takie jak materiały, sprzęt, siła robocza i majątek trwały) jak działalność niegospodarcza, a wydajność przewidziana corocznie na taką działalność gospodarczą nie przekracza 20 % całkowitej rocznej wydajności infrastruktury badawczej.

(50) Pomoc dla klastrów innowacyjnych ma na celu niwelowanie niedoskonałości rynku związanych z problemami koordynacyjnymi utrudniającymi rozwój klastrów lub ograniczającymi wzajemne kontakty i przepływ wiedzy w ramach klastrów. Pomoc państwa może służyć wspieraniu inwestycji w otwarte i współdzielone infrastruktury dla klastrów innowacyjnych albo wspieraniu funkcjonowania klastrów w celu poprawy współpracy, tworzenia sieci kontaktów i uczenia się. Pomoc operacyjna dla klastrów innowacyjnych powinna być jednak dozwolona tylko tymczasowo i na ograniczony okres nieprzekraczający 10 lat. Stosunek całkowitej kwoty przyznanej pomocy do kosztów kwalifikowalnych ogółem nie powinien przekraczać 50 % w okresie, na który przyznawana jest pomoc.

(51) Na innowacje organizacyjne lub procesowe mogą wpływać niedoskonałości rynku w postaci niepełnych informacji oraz pozytywne efekty zewnętrzne, czemu należy zaradzić za pomocą specjalnych środków. Pomoc na tego rodzaju innowacje jest ważna głównie dla MŚP, jako że mają one do czynienia z ograniczeniami, które mogą obniżyć ich potencjał ulepszania swoich metod produkcji lub dostaw lub znacznego usprawnienia swoich praktyk prowadzenia działalności, organizacji miejsca pracy i stosunków zewnętrznych. Aby zachęcić duże przedsiębiorstwa do współpracy z MŚP w działaniach dotyczących innowacji organizacyjnej lub procesowej, środki pomocy obejmujące koszty takich działań ponoszone przez duże przedsiębiorstwa również powinny być objęte, pod pewnymi warunkami, wyłączeniem grupowym.

(52) Wspieranie szkoleń oraz rekrutacji i zatrudnienia pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji i pracowników niepełnosprawnych to niezwykle istotne cele polityki gospodarczej i społecznej Unii i jej państw członkowskich.

(53) Pozytywne efekty zewnętrzne szkoleń przekładają się zwykle na korzyści dla całego społeczeństwa, ponieważ szkolenia zwiększają zasoby wykwalifikowanych pracowników, z których czerpać mogą również inne przedsiębiorstwa, podnoszą konkurencyjność unijnego przemysłu oraz odgrywają ważną rolę w unijnej strategii zatrudnienia. Pomoc na promowanie szkoleń powinna być więc, pod pewnymi warunkami, wyłączona z obowiązku zgłoszenia. W związku ze szczególnymi problemami dotyczącymi MŚP oraz relatywnie wyższymi kosztami, jakie, inwestując w szkolenia, muszą one ponosić należy podwyższyć progi intensywności pomocy dla MŚP, poniżej których jest ona wyłączona z obowiązku zgłoszenia na mocy niniejszego rozporządzenia. Ponadto intensywność pomocy wyłączonej na mocy niniejszego rozporządzenia powinna być większa w przypadku szkoleń dla pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji i pracowników niepełnosprawnych. Szczególny charakter szkoleń w sektorze transportu morskiego uzasadnia specjalne podejście w stosunku do tego sektora.

(54) Pewne kategorie pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub niepełnosprawnych wciąż mają trudności z wejściem na rynek pracy i pozostaniu na nim. W związku z tym organy publiczne mogą stosować środki mające na celu zachęcenie przedsiębiorstw do zwiększenia poziomów zatrudnienia tych kategorii pracowników, zwłaszcza osób młodych. Jako że koszty zatrudnienia stanowią część zwykłych kosztów operacyjnych każdego przedsiębiorstwa, pomoc na zatrudnienie pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub pracowników niepełnosprawnych powinna mieć pozytywny wpływ na poziomy zatrudnienia wspomnianych kategorii pracowników i nie powinna zaledwie umożliwiać przedsiębiorstwom ograniczenie kosztów, które musiałyby ponieść w przypadku nieotrzymania pomocy. Pomoc taka powinna być więc wyłączona z obowiązku zgłoszenia, jeśli istnieje prawdopodobieństwo, że przyczyni się ona do wejścia lub ponownego wejścia tych kategorii pracowników na rynek pracy i pozostania na nim. Zgodnie z Komunikatem Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Gospodarczego i Komitetu Regionów — Europejska strategia w sprawie niepełnosprawności 2010–2020: Odnowione zobowiązanie do budowania Europy bez barier (18), główne elementy strategii UE w sprawie niepełnosprawności łączą przeciwdziałanie dyskryminacji, promowanie równych szans i środków aktywnej integracji oraz odzwierciedlają Konwencję Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych, do której przystąpiła UE i większość państw członkowskich. Niniejsze rozporządzenie powinno odnosić się do pomocy dla pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu art. 1 Konwencji.

(55) Jak stwierdzono w komunikacie Komisji — „Europa 2020”: Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu (19), zrównoważony wzrost na rzecz zasobooszczędnej, bardziej ekologicznej i bardziej konkurencyjnej gospodarki stanowi jeden z głównych filarów celu strategii „Europa 2020” dotyczącego inteligentnego, trwałego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. Jednym z jego elementów jest wysoki poziom ochrony środowiska i poprawa jego jakości. W obszarze ochrony środowiska istnieją niedoskonałości rynku, które sprawiają, że w normalnych warunkach rynkowych przedsiębiorstwa mogą nie mieć zachęt do ograniczania powodowanych przez siebie zanieczyszczeń, ponieważ mogłoby to spowodować wzrost kosztów, nie przynosząc odpowiednich korzyści. Jeżeli przedsiębiorstwa nie mają obowiązku internalizować kosztów zanieczyszczeń, ponosi je całe społeczeństwo.

(56) Wprowadzenie obowiązkowych norm ochrony środowiska może naprawić takie niedoskonałości rynku. Wyższy poziom ochrony środowiska można osiągnąć dzięki inwestycjom, które wykraczają poza obowiązkowe normy unijne. Aby zachęcić przedsiębiorstwa do działań na rzecz poprawy poziomu ochrony środowiska wykraczających poza te obowiązkowe normy unijne, pomoc państwa w tej dziedzinie powinna być objęta wyłączeniem grupowym. Aby nie zniechęcać państw członkowskich do wprowadzania obowiązkowych norm krajowych, które byłyby bardziej rygorystyczne niż odpowiadające im normy unijne, taka pomoc państwa powinna być wyłączona niezależnie od istnienia obowiązkowych norm krajowych, które są bardziej rygorystyczne niż normy unijne.

(57) Zasadniczo pomocy nie należy przyznawać w przypadku, gdy w wyniku inwestycji przedsiębiorstwa będą spełniać już przyjęte, ale jeszcze nieobowiązujące normy unijne. Pomoc państwa może jednak przynieść poprawę działań podejmowanych przez przedsiębiorstwa w związku z ochroną środowiska, jeżeli taka pomoc państwa zachęca przedsiębiorstwa do wcześniejszego dostosowania się do przyszłych norm unijnych przed ich wejściem w życie, o ile takie normy nie mają zastosowania z mocą wsteczną. Pomoc dla przedsiębiorstw na dostosowanie do przyszłych norm unijnych może doprowadzić do wcześniejszego osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony środowiska, w związku z czym należy taką pomoc wyłączyć.

(58) W ramach strategii „Europa 2020” Unia postawiła sobie za cel osiągnięcie 20 % wzrostu efektywności energetycznej do 2020 r. oraz, w szczególności, przyjęła dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej, zmiany dyrektyw 2009/125/WE i 2010/30/UE oraz uchylenia dyrektyw 2004/8/WE i 2006/32/WE (20), która ustanawia wspólne ramy służące wspieraniu efektywności energetycznej w Unii służące osiągnięciu ogólnego celu, jakim jest zaoszczędzenie co najmniej 20 % unijnego zużycia energii pierwotnej. W celu ułatwienia osiągnięcia tych celów wyłączeniem grupowym należy objąć środki wspierające inwestycje w zakresie efektywności energetycznej, wysokosprawnej kogeneracji oraz efektywnych energetycznie systemów ciepłowniczych i chłodniczych.

(59) Środki zwiększające efektywność energetyczną budynków odpowiadają priorytetom strategii „Europa 2020” dotyczącym przejściu na gospodarkę niskoemisyjną. Ze względu na brak zintegrowanego podejścia na rzecz efektywności energetycznej w budynkach, takie inwestycje mogą często wiązać się z problemem deficytu środków finansowych, co wymaga zwiększenia udziału bardzo ograniczonych środków publicznych. W związku z tym państwa członkowskie powinny mieć możliwość wspierania inwestycji w zakresie efektywności energetycznej w budynkach poprzez przyznanie pomocy w formie bezpośrednich dotacji właścicielom budynków lub najemcom zgodne z ogólnymi przepisami w sprawie środków na rzecz efektywności energetycznej, ale również w formie pożyczek i gwarancji poprzez pośredników finansowych wybranych przy pomocy przejrzystego mechanizmu selekcji na podstawie szczegółowych przepisów dotyczących projektów w zakresie efektywności energetycznej w budynkach.

(60) By osiągnąć cele Unii w zakresie energii odnawialnej, wyznaczone w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniającej i w następstwie uchylającej dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (21) oraz w zakresie, w jakim niezbędne jest dodatkowe wsparcie oprócz ram regulacyjnych, takich jak unijny system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych na mocy dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniającej dyrektywę Rady 96/61/WE (22), pomoc przyznawana na inwestycje wspierające energię ze źródeł odnawialnych powinna być objęta wyłączeniem grupowym.

(61) Z uwagi na ograniczone zakłócenia wymiany handlowej i konkurencji wyłączenie grupowe powinno również objąć pomoc operacyjną dla instalacji działających na małą skalę produkujących energię odnawialną, z zastrzeżeniem ściśle określonych warunków. Pomoc operacyjna na rzecz instalacji działających na większą skalę powinna być objęta wyłączeniem grupowym w przypadku ograniczonych zakłóceń konkurencji. W związku z powyższym taka pomoc operacyjna może być objęta wyłączeniem grupowym, jeśli jest przyznawana na nowe i innowacyjne technologie, pod warunkiem że jest przyznawana na podstawie procedury przetargowej zgodnej z zasadami konkurencji i otwartej dla co najmniej jednej tego typu technologii, wykorzystującej mechanizm, który umożliwia objęcie producentów energii ze źródeł odnawialnych systemem cen rynkowych. Łącznej pomocy przyznawanej na tej podstawie nie można udzielać na więcej niż 5 % planowanych nowych mocy wytwórczych ze źródeł odnawialnej energii. Pomoc przyznawana w drodze procedur przetargowych otwartych dla wszystkich technologii opartych na energii ze źródeł odnawialnych powinna być całkowicie objęta wyłączeniem grupowym. Programy pomocy operacyjnej powinny być w zasadzie otwarte na inne kraje EOG i umawiające się strony Traktatu o Wspólnocie Energetycznej w celu ograniczenia ogólnego efektu zakłócającego. Zachęca się państwa członkowskie, aby rozważyły wprowadzenie mechanizmu współpracy, zanim zezwolą na wsparcie transgraniczne. W razie braku mechanizmu współpracy produkcja pochodząca z instalacji w innych krajach nie będzie zaliczana na poczet realizacji krajowego celu w zakresie energii odnawialnej. W związku z tymi ograniczeniami należy zapewnić państwom członkowskim wystarczająco dużo czasu na opracowanie odpowiednich systemów wsparcia, które są dostępne dla innych państw. W związku z powyższym takie otwarcie nie jest warunkiem wyłączenia z wymogu zgłoszenia w zakresie, w jakim nie jest ono wymagane na mocy Traktatu.

(62) Jeżeli chodzi o pomoc na produkcję energii wytwarzanej w elektrowniach wodnych, jej wpływ może być dwojaki. Z jednej strony wywiera ona pozytywny wpływ pod względem niskiej emisji gazów cieplarnianych, a z drugiej strony może mieć również negatywny wpływ na systemy wodne i bioróżnorodność. Dlatego przyznając pomoc na energię wytwarzaną w elektrowniach wodnych, państwa członkowskie powinny przestrzegać dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (23), w szczególności jej art. 4 ust. 7, w którym określono kryteria dotyczące nowych zmian części wód.

(63) Pomoc powinna być przyznawana wyłącznie na rzecz zrównoważonych form energii ze źródeł odnawialnych. Pomoc na biopaliwa powinna być objęta niniejszym rozporządzeniem tylko w takim zakresie, w jakim jest ona przyznawana na zrównoważone biopaliwa zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE. Pomoc na rzecz biopaliw produkowanych z roślin spożywczych powinna być jednak wyłączona z pomocy objętej niniejszym rozporządzeniem w celu zachęcenia do przechodzenia na produkcję bardziej zaawansowanych form biopaliw. Pomoc na biopaliwa, które podlegają obowiązkowi w zakresie dostaw lub wykorzystania w charakterze domieszki, powinna być wyłączona z zakresu stosowania wyłączenia grupowego, gdyż powyższy obowiązek prawny może stanowić wystarczającą zachętę do inwestowania w tego rodzaje energii odnawialnej.

(64) Pomoc w postaci ulg podatkowych na mocy dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (24), sprzyjająca ochronie środowiska objętej niniejszym rozporządzeniem może mieć pośredni korzystny wpływ na środowisko. Podatki na ochronę środowiska powinny jednak odzwierciedlać koszty społeczne emisji, podczas gdy ulgi podatkowe mogą mieć negatywny wpływ na ten cel. Wydaje się zatem stosowne, aby ograniczyć ich czas obowiązywania do okresu obowiązywania niniejszego rozporządzenia. Po upływie tego okresu państwa członkowskie powinny ponownie ocenić, czy dane ulgi podatkowe są właściwe. Aby zminimalizować zakłócenia konkurencji, pomoc powinna być przyznawana w ten sam sposób w odniesieniu do wszystkich konkurentów znajdujących się w podobnej sytuacji. W celu zapewnienia lepszej ochrony sygnału cenowego dla przedsiębiorstw, którą ma zapewnić podatek na ochronę środowiska, państwa członkowskie powinny mieć możliwość opracowania programu obniżki podatku w oparciu o mechanizm wypłaty stałej rocznej kwoty rekompensaty (zwrot podatku).

(65) W świetle zasady „zanieczyszczający płaci” koszty środków mających na celu likwidację zanieczyszczeń powinien ponosić sprawca zanieczyszczeń. Pomoc na rekultywację zanieczyszczonych terenów jest uzasadniona w przypadkach, gdy nie można zidentyfikować osoby odpowiedzialnej za skażenie na mocy obowiązującego prawa. Zastosowanie powinny mieć jednak warunki w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu w rozumieniu dyrektywy 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu (25), zmienionej dyrektywą 2006/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie gospodarowania odpadami pochodzącymi z przemysłu wydobywczego i zmieniającą dyrektywę 2004/35/WE (26), oraz dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/31/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie geologicznego składowania dwutlenku węgla oraz zmieniającą dyrektywę Rady 85/337/EWG, dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/60/WE, 2001/80/WE, 2004/35/WE, 2006/12/WE, 2008/1/WE i rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 (27). Dlatego też, aby ułatwić naprawę istniejących szkód wyrządzonych środowisku naturalnemu, ten rodzaj pomocy należy objąć — pod pewnymi warunkami — wyłączeniem grupowym.

(66) Zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami określoną w dyrektywie ramowej Unii Europejskiej w sprawie odpadów, w siódmym programie działań w zakresie środowiska naturalnego ponowne wykorzystanie i recykling odpadów uznaje się za kluczowe priorytety polityki Unii Europejskiej w zakresie ochrony środowiska. Pomoc państwa na takie działania może przyczynić się do ochrony środowiska, pod warunkiem że przestrzegany jest art. 4 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (28) (dyrektywa ramowa w sprawie odpadów). Ponadto taka pomoc nie powinna zwalniać zanieczyszczających pośrednio z odpowiedzialności spoczywającej na nich na mocy prawa unijnego ani z obciążeń, które należy uznać za normalne koszty prowadzenia działalności. W związku z tym pomoc wspierająca takie działania powinna być objęta wyłączeniem grupowym między innymi wtedy, gdy dotyczy odpadów innych przedsiębiorstw i gdy przetwarzane materiały zostałyby w przeciwnym razie usunięte lub przetworzone w sposób mniej przyjazny dla środowiska.

(67) Nowoczesna infrastruktura energetyczna ma istotne znaczenie zarówno dla zintegrowanego rynku energii, jak i dla umożliwienia Unii osiągnięcia jej celów w zakresie klimatu i energetyki. Szczególnie budowa i modernizacja infrastruktury w regionach objętych pomocą przyczynia się do gospodarczej, społecznej i terytorialnej spójności państw członkowskich oraz Unii Europejskiej jako całości poprzez wspieranie inwestycji i tworzenie miejsc pracy oraz funkcjonowania rynków energii na obszarach znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji. W celu ograniczenia ewentualnych nadmiernych zakłóceń takiej pomocy wyłączeniu grupowemu powinna podlegać jedynie pomoc na rzecz infrastruktury z zastrzeżeniem przepisów dotyczących wewnętrznego rynku energii i zgodnie z tymi przepisami.

(68) Badania środowiska mogą pomóc w określaniu inwestycji koniecznych do osiągnięcia wyższego poziomu ochrony środowiska. Pomoc państwa na wsparcie prowadzenia takich badań mających na celu wspieranie inwestycji w ochronę środowiska objętych niniejszym rozporządzeniem powinna zatem podlegać wyłączeniu grupowemu. Ponieważ audyty energetyczne są obowiązkowe w przypadku dużych przedsiębiorstw, nie powinny być one objęte pomocą państwa.

(69) Zgodnie z art. 107 ust. 2 lit. b) Traktatu pomoc służąca naprawieniu szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi jest zgodna ze wspólnym rynkiem. W celu zagwarantowania pewności prawa konieczne jest określenie rodzaju zdarzeń, które mogą stanowić klęskę żywiołową wyłączoną na mocy niniejszego rozporządzenia. Do celów niniejszego rozporządzenia za klęski żywiołowe należy uznać następujące zdarzenia: trzęsienia ziemi, osuwiska, powodzie, w szczególności powodzie wywołane przez wylewy rzek i jezior, lawiny, tornada, huragany, erupcje wulkaniczne i pożary naturalne. Szkody spowodowane w wyniku niekorzystnych warunków atmosferycznych, takich jak mróz, grad, lód, deszcz lub susza, które zdarzają się bardziej regularnie, nie powinny być uznawane za klęskę żywiołową w rozumieniu art. 107 ust. 2 lit. b) Traktatu. W celu zagwarantowania, że pomoc przyznana na naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi jest rzeczywiście objęta wyłączeniem, w niniejszym rozporządzeniu należy, zgodnie z ustalonymi praktykami, ustanowić warunki, których spełnienie gwarantowałoby, że programy pomocy mające na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi mogą zostać objęte wyłączeniem grupowym. Warunki te powinny odnosić się w szczególności do formalnego uznania przez właściwe organy państw członkowskich danego wydarzenia za klęskę żywiołową oraz do bezpośredniego związku przyczynowego między klęską żywiołową a szkodą poniesioną przez przedsiębiorstwo będące beneficjentem, które może być również przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji, a także powinny zapewniać uniknięcie nadmiernej rekompensaty. Rekompensata nie powinna przekraczać kwoty niezbędnej do umożliwienia beneficjentowi powrotu do stanu sprzed klęski żywiołowej.

(70) Pomoc ma charakter społeczny w przypadku lotniczego i morskiego transportu pasażerskiego, jeśli odnosi się do problemu ciągłości połączeń na rzecz mieszkańców regionów oddalonych przez zmniejszenie ponoszonych przez nich niektórych kosztów transportu. Może to dotyczyć regionów najbardziej oddalonych, Malty, Cypru, Ceuty i Melilli, innych wysp będących częścią terytorium państwa członkowskiego oraz obszarów słabo zaludnionych. Jeśli dany region oddalony jest połączony z Europejskim Obszarem Gospodarczym kilkoma trasami transportowymi, w tym pośrednimi, pomoc powinna być dostępna dla wszystkich tych tras oraz w zakresie usług transportowych świadczonych przez wszystkich przewoźników działających na tych trasach. Pomoc powinna być przyznawana bez względu na tożsamość przewoźnika czy też rodzaj usług i może obejmować usługi rejsowe, czarterowe i świadczone przez tanich przewoźników.

(71) Łączność szerokopasmowa ma strategiczne znaczenie dla osiągnięcia celu strategii „Europa 2020” polegającego na inteligentnym i trwałym wzroście gospodarczym sprzyjającym włączeniu społecznemu oraz dla spójności społecznej i terytorialnej (29). Pomoc inwestycyjna na infrastrukturę szerokopasmową ma na celu ułatwianie budowy/rozbudowy takiej infrastruktury i prowadzenia związanych z tym robót w zakresie inżynierii lądowej i wodnej w obszarach, gdzie infrastruktura tego rodzaju nie istnieje i najprawdopodobniej nie zostanie wybudowana przez działających na rynku operatorów w najbliższej przyszłości. W świetle doświadczeń Komisji taka pomoc inwestycyjna nie prowadzi do nadmiernego zakłócenia wymiany handlowej i konkurencji, jeżeli spełnione są określone warunki. Warunki takie powinny mieć na celu w szczególności ograniczenie zakłóceń konkurencji przez poddanie pomocy konkurencyjnej procedurze wyboru, neutralnej pod względem technologicznym, jak również poprzez zapewnienie hurtowego dostępu do dotowanej sieci, biorąc pod uwagę pomoc otrzymywaną przez operatora sieci. Mimo że w pewnych warunkach wirtualne uwolnienie pętli może być uznane za równoważne z fizycznym uwolnieniem pętli, do czasu nabrania większego doświadczenia należy każdorazowo ocenić, czy dany niefizyczny lub wirtualny dostęp hurtowy powinien być uznany za równoważny z uwolnieniem pętli lokalnej od sieci miedzianej lub światłowodowej. Z tego względu, do chwili gdy będzie można uwzględnić takie doświadczenia w zakresie pomocy państwa w indywidualnych przypadkach lub w kontekście regulacyjnym ex ante podczas przyszłego przeglądu, fizyczne uwolnienie pętli powinno być warunkiem objęcia niniejszym rozporządzeniem w sprawie wyłączeń grupowych. W przypadku niepewności co do przyszłych kosztów i dochodów oraz wyraźnej asymetrii informacji państwa członkowskie powinny także przyjąć modele finansowania, które obejmują monitorowanie i wycofanie pomocy, umożliwiające równomierny podział nieoczekiwanych zysków. W celu uniknięcia nieproporcjonalnego obciążenia małych, lokalnych projektów, modele takie powinny być stosowane jedynie w odniesieniu do projektów przekraczających minimalną wartość progową.

(72) W sektorze kultury i zachowania dziedzictwa kulturowego wiele środków stosowanych przez państwa członkowskie może nie stanowić pomocy, ponieważ nie spełniają kryteriów art. 107 ust. 1 Traktatu, np. dlatego, że działalność taka nie jest działalnością gospodarczą lub nie wywiera wpływu na wymianę handlową między państwami członkowskimi. W zakresie, w jakim środki takie są objęte art. 107 ust. 1 Traktatu, instytucje i projekty kulturalne zwykle nie powodują znaczącego zakłócenia konkurencji, a praktyka pokazała, że taka pomoc ma niewielki wpływ na wymianę handlową. Artykuł 167 Traktatu uznaje znaczenie, jakie dla Unii i państw członkowskich ma wspieranie kultury, oraz stanowi, że Unia powinna uwzględniać aspekty kulturalne w swoim działaniu na podstawie innych postanowień Traktatu, zwłaszcza w celu poszanowania i popierania różnorodności jej kultur. Jako że dziedzictwo naturalne ma często istotne znaczenie dla kształtowania dziedzictwa artystycznego i kulturowego, zachowanie dziedzictwa w rozumieniu niniejszego rozporządzenia należy rozumieć jako obejmujące również dziedzictwo naturalne powiązane z dziedzictwem kulturowym lub formalnie uznawane przez właściwe organy publiczne państwa członkowskiego. Z uwagi na dwojaki charakter kultury, która z jednej strony jest dobrem gospodarczym, które daje ważne możliwości zwiększania majątku i tworzenia miejsc pracy, a z drugiej — wyrazem tożsamości, wartości i znaczeń odzwierciedlających i kształtujących nasze społeczeństwa, zasady pomocy państwa powinny uwzględniać szczególny charakter kultury i związanych z nią działań gospodarczych. Należy utworzyć wykaz kwalifikowalnych celów i działań kulturalnych oraz określić koszty kwalifikowalne. Wyłączenie grupowe powinno obejmować zarówno pomoc inwestycyjną, jak i pomoc operacyjną poniżej określonych progów, pod warunkiem że nie występuje nadmierna rekompensata. Ogólnie rzecz biorąc, działania, które mimo iż mogą zawierać element kulturowy, mają głównie charakter komercyjny z uwagi na wyższe prawdopodobieństwo zakłócenia konkurencji, takie jak prasa i czasopisma (w formie drukowanej lub elektronicznej), nie powinny być objęte niniejszym rozporządzeniem. Ponadto wykaz kwalifikowalnych celów i działań kulturalnych nie powinien zawierać elementów działalności komercyjnej, takich jak moda, projektowanie czy gry wideo.

(73) Utwory audiowizualne odgrywają ważną rolę w kształtowaniu tożsamości europejskiej i odzwierciedlają różne tradycje państw członkowskich i regionów. Konkurencja między filmami wyprodukowanymi poza terytorium Unii jest silna, jednak obieg filmów europejskich poza granicami kraju pochodzenia jest ograniczony z powodu rozdrobnienia na rynki krajowe lub regionalne. Sektor charakteryzuje się wysokimi kosztami inwestycyjnymi i trudnościami z uzyskaniem dodatkowego finansowania prywatnego oraz postrzegany jest jako mało rentowny ze względu na ograniczony krąg odbiorców. Ze względu na te czynniki Komisja opracowała szczegółowe kryteria oceny konieczności, proporcjonalności oraz adekwatności pomocy na pisanie scenariuszy, opracowywanie, produkcję, dystrybucję i promocję utworów audiowizualnych. W komunikacie Komisji w sprawie pomocy państwa przeznaczonej na filmy i inne utwory audiowizualne (30) sformułowane zostały nowe kryteria, które powinny zostać uwzględnione w przepisach dotyczących wyłączenia grupowego dla programów pomocy na rzecz utworów audiowizualnych. Wyższe pułapy intensywności pomocy są uzasadnione w odniesieniu do produkcji i koprodukcji transgranicznych, w przypadku których istnieje większe prawdopodobieństwo dystrybucji w kilku państwach członkowskich.

(74) Środki pomocy inwestycyjnej na infrastrukturę sportową w zakresie, w jakim stanowią pomoc państwa, powinny być objęte wyłączeniem grupowym, jeśli spełniają warunki określone w niniejszym rozporządzeniu. W sektorze sportu wiele środków stosowanych przez państwa członkowskie może nie stanowić pomocy państwa, ponieważ beneficjent nie prowadzi działalności gospodarczej lub nie wywierają one wpływu na wymianę handlową między państwami członkowskimi. W pewnych okolicznościach do takich środków pomocy można zaliczyć środki o charakterze czysto lokalnym lub dotyczące sportu amatorskiego. Artykuł 165 Traktatu uznaje znaczenie wspierania europejskich przedsięwzięć w zakresie sportu, uwzględniając jego szczególny charakter, jego struktury oparte na zasadzie dobrowolności oraz uwzględniając jego funkcję społeczną i edukacyjną. Pomoc na infrastrukturę, która służy więcej niż jednemu celowi rekreacji, co czyni ją wielofunkcyjną, również powinna być objęta wyłączeniem grupowym. Jednak pomoc na wielofunkcyjną infrastrukturę turystyczną, taką jak parki rozrywki i obiekty hotelowe, powinna być objęta wyłączeniem jedynie wówczas, gdy stanowi część programu pomocy regionalnej w obszarze działań z zakresu turystyki w regionie objętym pomocą, wywierających szczególnie pozytywny wpływ na rozwój regionalny. Warunki zgodności dotyczące pomocy na rzecz sportu lub infrastruktury wielofunkcyjnej powinny w szczególności zapewniać otwarty i niedyskryminujący dostęp do infrastruktury i sprawiedliwy proces przydzielania koncesji osobom trzecim zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa Unii oraz orzecznictwa Unii na budowę i modernizację infrastruktury lub jej eksploatację. Jeżeli infrastruktura sportowa jest wykorzystywana przez zawodowe kluby sportowe, warunki cenowe korzystania przez nie z infrastruktury powinny być publicznie dostępne w celu zapewnienia przejrzystości i równego traktowania użytkowników. Należy zapewnić wykluczenie możliwości nadmiernej rekompensaty.

(75) Jak podkreślono w konkluzjach Rady Europejskiej z dnia 17 czerwca 2010 r., w których poparto strategię „Europa 2020” (31), należy dążyć do rozwiązania głównych problemów hamujących wzrost na szczeblu UE, w tym problemów związanych z funkcjonowaniem rynku wewnętrznego i infrastruktury. Dostępność lokalnej infrastruktury jest zasadniczym warunkiem rozwoju otoczenia biznesu i środowiska konsumenckiego oraz modernizacji i rozwoju bazy przemysłowej w celu zapewnienia kompleksowego funkcjonowania rynku wewnętrznego, o czym mowa w zaleceniach Rady w sprawie ogólnych wytycznych polityk gospodarczych państw członkowskich i Unii (32), które stanowią część zintegrowanych wytycznych strategii Europa 2020; takie infrastruktury, udostępnione zainteresowanym stronom w oparciu o otwarte, przejrzyste i niedyskryminujące zasady, umożliwiają stworzenie otoczenia sprzyjającego inwestycjom prywatnym i wzrostowi gospodarczemu, przyczyniając się tym samym do realizacji celów leżących we wspólnym interesie, a zwłaszcza priorytetów i celów strategii „Europa 2020” (33), i jednocześnie zapewniają ograniczone ryzyko zakłóceń. W odniesieniu do infrastruktury lokalnej pewne środki podjęte przez państwa członkowskie nie stanowią pomocy, ponieważ nie spełniają wszystkich kryteriów przewidzianych w art. 107 ust. 1 Traktatu, na przykład dlatego, że beneficjent nie prowadzi działalności gospodarczej, lub dlatego, że nie zachodzi oddziaływanie na wymianę handlową między państwami członkowskimi, lub dlatego, że dany środek jest rekompensatą za usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym, która spełnia wszystkie kryteria orzecznictwa w sprawie Altmark (34). Jeśli jednak finansowanie takiej lokalnej infrastruktury różnego rodzaju nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu, taka pomoc powinna być wyłączona z obowiązku zgłoszenia, gdy przyznawane są tylko niewielkie kwoty pomocy.

(76) Jako że pomoc na inne rodzaje infrastruktury może podlegać określonym i rzetelnie opracowanym kryteriom, które zapewniają jej zgodność z zasadami rynku wewnętrznego, przepisy niniejszego rozporządzenia dotyczące pomocy na lokalną infrastrukturę nie powinny mieć zastosowania do pomocy na następujące rodzaje infrastruktury: infrastruktura badawcza, klastery innowacyjne, efektywny energetycznie system ciepłowniczy i chłodniczy, infrastruktura energetyczna, recykling i ponowne wykorzystanie odpadów, infrastruktura szerokopasmowa, infrastruktura związana z kulturą i zachowaniem dziedzictwa kulturowego, infrastruktura sportowa i wielofunkcyjna infrastruktura rekreacyjna, porty lotnicze i porty.

(77) Z doświadczenia Komisji w tej dziedzinie wynika, że polityka pomocy państwa powinna być okresowo korygowana. Okres stosowania niniejszego rozporządzenia powinien zatem być ograniczony. Należy ustanowić przepisy przejściowe, w tym zasady mające zastosowanie do programów pomocy objętych wyłączeniem na koniec okresu stosowania niniejszego rozporządzenia. Zasady te powinny zapewnić państwom członkowskim czas na dostosowanie się do wszelkich przyszłych zasad. Okres dostosowawczy nie powinien mieć jednak zastosowania do programów pomocy regionalnej, w tym programów pomocy regionalnej na rzecz rozwoju obszarów miejskich, których wyłączenie musi wygasnąć w dniu wygaśnięcia zatwierdzonych map pomocy regionalnej, oraz do niektórych programów pomocy na finansowanie ryzyka,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

SPIS TREŚCI

ROZDZIAŁ I Przepisy wspólne 15

ROZDZIAŁ II Monitorowanie 36

ROZDZIAŁ III Przepisy szczegółowe dotyczące różnych kategorii pomocy 37

Sekcja 1 — Pomoc regionalna 37

Sekcja 2 — Pomoc dla MŚP 41

Sekcja 3 — Pomoc na dostęp MŚP do finansowania 43

Sekcja 4 — Pomoc na działalność badawczą, rozwojową i innowacyjną 47

Sekcja 5 — Pomoc szkoleniowa 51

Sekcja 6 — Pomoc przeznaczona na pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji oraz pracowników niepełnosprawnych 52

Sekcja 7 — Pomoc na ochronę środowiska 53

Sekcja 8 — Pomoc mająca na celu naprawienie szkód spowodowanych niektórymi klęskami żywiołowymi 62

Sekcja 9 — Pomoc o charakterze społecznym w zakresie transportu na rzecz mieszkańców regionów oddalonych 63

Sekcja 10 — Pomoc na infrastrukturę szerokopasmową 63

Sekcja 11 — Pomoc na kulturę i zachowanie dziedzictwa kulturowego 64

Sekcja 12 — Pomoc na infrastrukturę sportową i wielofunkcyjną infrastrukturę rekreacyjną 67

Sekcja 13 — Pomoc na infrastrukturę lokalną 68

ROZDZIAŁ IV Przepisy końcowe 68

ROZDZIAŁ I

PRZEPISY WSPÓLNE

Artykuł 1

Zakres stosowania

1. Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do następujących kategorii pomocy:

a) pomoc regionalna;

b) pomoc dla MŚP w formie pomocy inwestycyjnej, pomocy operacyjnej i dostępu MŚP do finansowania;

c) pomoc na ochronę środowiska naturalnego;

d) pomoc na badania, rozwój oraz innowacje;

e) pomoc szkoleniowa;

f) pomoc na rekrutację i zatrudnienie pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji i pracowników niepełnosprawnych;

g) pomoc mająca na celu naprawienie szkód spowodowanych niektórymi klęskami żywiołowymi;

h) pomoc o charakterze społecznym w zakresie transportu na rzecz mieszkańców regionów oddalonych;

i) pomoc na infrastrukturę szerokopasmową;

j) pomoc na kulturę i zachowanie dziedzictwa kulturowego;

k) pomoc na infrastrukturę sportową i wielofunkcyjną infrastrukturę rekreacyjną; oraz

l) pomoc na infrastrukturę lokalną różnego rodzaju.

2. Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do:

a) programów w ramach sekcji 1 (z wyjątkiem art. 15), 2, 3, 4, 7 (z wyjątkiem art. 44) i 10 rozdziału III niniejszego rozporządzenia, jeśli średni roczny budżet na pomoc państwa przekracza 150 mln EUR, po sześciu miesiącach od daty wejścia w życie takich programów. Komisja może postanowić, że niniejsze rozporządzenie ma nadal zastosowanie przez dłuższy okres do jakiegokolwiek z takich programów pomocy po dokonaniu oceny stosownego planu ewaluacji zgłoszonego Komisji przez państwo członkowskie, w terminie 20 dni roboczych od wejścia w życie danego programu;

b) wszelkie zmiany w programach, o których mowa w art. 1 ust. 2 lit. a), inne niż zmiany, które nie mogą wpływać na zgodność programu pomocy na podstawie niniejszego rozporządzenia lub nie mogą w istotny sposób rzutować na treść zatwierdzonego planu oceny;

c) pomocy przyznawanej na działalność związaną z wywozem do państw trzecich lub państw członkowskich, a mianowicie pomocy bezpośrednio związanej z ilością wywożonych produktów, tworzeniem i prowadzeniem sieci dystrybucyjnej lub innymi wydatkami bieżącymi związanymi z prowadzeniem działalności wywozowej;

d) pomocy uwarunkowanej pierwszeństwem użycia towarów produkcji krajowej w stosunku do towarów sprowadzanych z zagranicy.

3. Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do:

a) pomocy przyznawanej w sektorze rybołówstwa i akwakultury, objętej rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1379/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków produktów rybołówstwa i akwakultury, zmieniającym rozporządzenia Rady (WE) nr 1184/2006 i (WE) nr 1224/2009 oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 104/2000 (35), z wyjątkiem pomocy szkoleniowej, pomocy na dostęp do finansowania dla MŚP, pomocy w obszarze działalności badawczo-rozwojowej, pomocy dla MŚP na wspieranie innowacyjności oraz pomocy przeznaczonej na pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji i pracowników niepełnosprawnych;

b) pomocy przyznawanej w sektorze produkcji podstawowej produktów rolnych, z wyjątkiem rekompensaty z tytułu dodatkowych kosztów, innych niż koszty transportu, w regionach najbardziej oddalonych zgodnie z art. 15 ust. 2 lit. b), pomocy na usługi doradcze na rzecz MŚP, pomocy na finansowanie dla MŚP, pomocy na finansowanie ryzyka, pomocy na działalność badawczo-rozwojową, pomocy dla MŚP na wspieranie innowacyjności, pomocy na ochronę środowiska, pomocy szkoleniowej oraz pomocy przeznaczonej na pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji i pracowników niepełnosprawnych;

c) pomocy przyznawanej w sektorze przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych w następujących przypadkach: (i) kiedy wysokość pomocy ustalana jest na podstawie ceny lub ilości takich produktów nabytych od producentów surowców lub wprowadzonych na rynek przez przedsiębiorstwa objęte pomocą; lub (ii) kiedy przyznanie pomocy zależy od faktu przekazania jej w części lub w całości producentom surowców;

d) pomocy państwa ułatwiającej zamykanie niekonkurencyjnych kopalń węgla, objętej decyzją Rady nr 2010/787;

e) kategorii pomocy regionalnej wyłączonych w art. 13.

W przypadku przedsiębiorstwa prowadzącego działalność w sektorach nieobjętych zakresem niniejszego rozporządzenia, o których mowa w akapicie pierwszym lit. a), b) lub c), oraz w sektorach wchodzących w zakres niniejszego rozporządzenia, niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do pomocy przyznanej w związku z działalnością w sektorach wchodzących w zakres stosowania rozporządzenia, pod warunkiem że państwa członkowskie zapewnią za pomocą odpowiednich środków, takich jak rozdzielenie działalności lub wyodrębnienie kosztów, że działalność w wyłączonych sektorach nie odniesie korzyści z pomocy przyznanej zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

4. Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do:

a) programów pomocy, które nie wykluczają wyraźnie możliwości wypłacenia pomocy indywidualnej na rzecz przedsiębiorstwa, na którym ciąży obowiązek zwrotu pomocy wynikający z wcześniejszej decyzji Komisji uznającej pomoc za niezgodną z prawem i z rynkiem wewnętrznym, z wyjątkiem programów pomocy mających na celu naprawienie szkód spowodowanych niektórymi klęskami żywiołowymi;

b) pomocy ad hoc na rzecz przedsiębiorstwa, o którym mowa w lit. a);

c) pomocy dla przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji, z wyjątkiem programów pomocy mających na celu naprawienie szkód spowodowanych niektórymi klęskami żywiołowymi.

5. Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do środków pomocy państwa, które same w sobie — ze względu na warunki lub metody finansowania — nierozerwalnie wiążą się z naruszeniem prawa Unii, w szczególności do:

a) środków pomocy, w przypadku których przyznanie pomocy uwarunkowane jest obowiązkiem posiadania przez beneficjenta siedziby w danym państwie członkowskim lub prowadzeniem przez niego działalności w przeważającej mierze w danym państwie członkowskim. Dozwolony jest jednak wymóg posiadania w momencie wypłaty pomocy zakładu lub oddziału w państwie członkowskim przyznającym pomoc;

b) środków pomocy, w przypadku których przyznanie pomocy uwarunkowane jest obowiązkiem korzystania przez beneficjenta z towarów produkcji krajowej lub usług krajowych;

c) środków pomocy ograniczających możliwości beneficjentów w zakresie wykorzystania wyników działalności badawczej, rozwojowej i innowacyjnej w innych państwach członkowskich.

Artykuł 2

Definicje

Do celów niniejszego rozporządzenia przyjmuje się następujące definicje:

1) „pomoc” oznacza każdy środek spełniający wszystkie kryteria, o których mowa w art. 107 ust. 1 Traktatu;

2) „małe i średnie przedsiębiorstwa” lub „MŚP” oznaczają przedsiębiorstwa spełniające kryteria, o których mowa w załączniku I;

3) „pracownik niepełnosprawny” oznacza każdą osobę, która: a) jest uznana za osobę niepełnosprawną na mocy prawa krajowego; lub b) ma długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im pełne i skuteczne uczestnictwo w środowisku pracy na równych zasadach z innymi pracownikami;

4) „pracownik znajdujący się w szczególnie niekorzystnej sytuacji” oznacza każdą osobę, która: a) jest bez stałego zatrudnienia za wynagrodzeniem w okresie ostatnich 6 miesięcy; lub b) jest w wieku od 15 do 24 lat; lub c) nie posiada wykształcenia ponadgimnazjalnego lub zawodowego (Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Kształcenia 3) lub nie minęły więcej niż dwa lata od momentu ukończenia przez nią edukacji w pełnym wymiarze i która nie znalazła do tej pory pierwszego stałego zatrudnienia za wynagrodzeniem; lub d) jest w wieku ponad 50 lat; lub e) jest osobą dorosłą mieszkającą samotnie, mającą na utrzymaniu co najmniej jedną osobę; lub f) pracuje w sektorze lub zawodzie w państwie członkowskim, w którym dysproporcja kobiet i mężczyzn jest co najmniej o 25 % większa niż średnia dysproporcja we wszystkich sektorach gospodarki w tym państwie członkowskim i należy do grupy stanowiącej mniejszość; lub g) jest członkiem mniejszości etnicznej w państwie członkowskim, który w celu zwiększenia szans na uzyskanie dostępu do stałego zatrudnienia musi poprawić znajomość języka, uzupełnić szkolenia zawodowe lub zwiększyć doświadczenie zawodowe;

5) „transport” oznacza transport pasażerski powietrzny, morski, drogowy, kolejowy lub wodny śródlądowy albo towarowy transport zarobkowy;

6) „koszty transportu” oznaczają koszty transportu zarobkowego faktycznie zapłacone przez beneficjentów za przejazd, obejmujące: a) opłaty frachtowe, koszty przeładunku i koszty tymczasowego magazynowania w zakresie, w jakim koszty te odnoszą się do przejazdu; b) koszty ubezpieczenia zastosowane do ładunku; c) podatki, cła lub opłaty stosowane do ładunku i, w stosownym przypadku, do nośności, w miejscu pochodzenia i w miejscu przeznaczenia; oraz d) koszty kontroli bezpieczeństwa i ochrony, dopłaty za zwiększone koszty paliwa;

7) „regiony oddalone” oznaczają regiony najbardziej oddalone, Maltę, Cypr, miasta Ceuta i Melilla, wyspy będące częścią terytorium państwa członkowskiego oraz obszary słabo zaludnione;

8) „obrót produktem rolnym” oznacza przechowywanie lub wystawianie produktu w celu sprzedaży, oferowanie go na sprzedaż, dostawę lub każdy inny sposób wprowadzania produktu na rynek, z wyjątkiem jego pierwszej sprzedaży przez producenta surowców na rzecz podmiotów zajmujących się odsprzedażą lub przetwórstwem oraz czynności przygotowujących produkt do pierwszej sprzedaży; sprzedaż produktu przez producenta surowców konsumentowi końcowemu uznaje się za wprowadzanie do obrotu, jeśli następuje w odpowiednio wydzielonym do tego celu miejscu;

9) „produkcja podstawowa produktów rolnych” oznacza wytwarzanie płodów ziemi i produktów pochodzących z chowu zwierząt, wymienionych w załączniku I do Traktatu, bez poddawania ich jakiemukolwiek dalszemu przetwarzaniu zmieniającemu właściwości tych produktów;

10) „przetwarzanie produktów rolnych” oznacza czynności dokonywane na produkcie rolnym, w wyniku których powstaje produkt będący również produktem rolnym, z wyjątkiem czynności wykonywanych w gospodarstwach, niezbędnych do przygotowania produktów zwierzęcych lub roślinnych do pierwszej sprzedaży;

11) „produkty rolne” oznaczają produkty wymienione w załączniku I do Traktatu, z wyjątkiem produktów rybołówstwa i akwakultury wymienionych w załączniku I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1379/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r.;

12) „regiony najbardziej oddalone” oznaczają regiony określone w art. 349 Traktatu. Zgodnie z decyzją Rady Europejskiej 2010/718/UE z dnia 1 stycznia 2012 r., wyspa Saint-Barthélemy przestała być regionem najbardziej oddalonym. Zgodnie z decyzją Rady Europejskiej 2012/419/UE z dnia 1 stycznia 2014 r. Majotta uzyskała status regionu najbardziej oddalonego;

13) „węgiel” oznacza wysokiej, średniej i niskiej klasy węgiel kategorii A i B w rozumieniu międzynarodowej klasyfikacji ustanowionej przez Europejską Komisję Gospodarczą ONZ i sprecyzowanej w decyzji Rady z dnia 10 grudnia 2010 r. w sprawie pomocy państwa ułatwiającej zamykanie niekonkurencyjnych kopalń węgla (36);

14) „pomoc indywidualna” oznacza: (i) pomoc ad hoc; oraz (ii) pomoc przyznaną indywidualnym beneficjentom na podstawie programu pomocy;

15) „program pomocy” oznacza każdy akt prawny, na którego podstawie, bez dodatkowych środków wykonawczych, można przyznać pomoc indywidualną przedsiębiorstwom określonym w sposób ogólny i abstrakcyjny w tym akcie, oraz każdy akt prawny, na którego podstawie przedsiębiorstwu lub przedsiębiorstwom można przyznać pomoc niezwiązaną z konkretnym projektem na czas nieokreślony lub o nieokreślonej wysokości;

16) „plan ewaluacji” oznacza dokument zawierający co najmniej następujące minimalne elementy: cele programu pomocy, który będzie podlegał ewaluacji; pytania służące ewaluacji, wskaźniki rezultatów, przewidywaną metodykę przeprowadzania ewaluacji, wymogi w zakresie gromadzenia danych, proponowany harmonogram ewaluacji, w tym termin przedłożenia końcowego sprawozdania z ewaluacji, opis niezależnego podmiotu prowadzącego ewaluację lub opis kryteriów wyboru takiego podmiotu oraz procedury zapewniające promocję ewaluacji.

17) „pomoc ad hoc” oznacza pomoc nieprzyznaną na podstawie programu pomocy;

18) „przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji” oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności: a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu „spółka z ograniczoną odpowiedzialnością” odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE (37), a „kapitał zakładowy” obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne; b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu „spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie” odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE; c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym podstępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli; d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzację i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu; e) W przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.

19) „obowiązki terytorialnego wykorzystania środków” oznaczają obowiązki wydatkowania minimalnej kwoty lub zrealizowania minimalnego poziomu działalności produkcyjnej na danym terytorium, nałożone na beneficjentów przez organ przyznający pomoc;

20) „dostosowana kwota pomocy” oznacza maksymalną dopuszczalną kwotę pomocy na duże projekty inwestycyjne, obliczaną według następującego wzoru: maksymalna kwota pomocy = R × (A+ 0,50 × B + 0 × C) gdzie: R oznacza maksymalną intensywność pomocy mającą zastosowanie do danego obszaru, określoną w zatwierdzonej mapie pomocy regionalnej i obowiązującą w dniu przyznania pomocy, z wyłączeniem zwiększonej intensywności pomocy dla MŚP; A oznacza początkową kwotę 50 mln EUR kosztów kwalifikowalnych, B oznacza koszty kwalifikowalne między 50 mln EUR a 100 mln EUR oraz C oznacza część kosztów kwalifikowalnych powyżej 100 mln EUR;

21) „zaliczka zwrotna” oznacza pożyczkę na realizację projektu, wypłacaną w jednej lub kilku ratach, której warunki spłaty zależą od wyniku projektu;

22) „ekwiwalent dotacji brutto” oznacza kwotę pomocy, jeżeli została ona udzielona w formie dotacji beneficjentowi, przed potrąceniem podatku lub innych opłat;

23) „rozpoczęcie prac” oznacza rozpoczęcie robót budowlanych związanych z inwestycją lub pierwsze prawnie wiążące zobowiązanie do zamówienia urządzeń lub inne zobowiązanie, które sprawia, że inwestycja staje się nieodwracalna, zależnie od tego, co nastąpi najpierw. Zakupu gruntów ani prac przygotowawczych, takich jak uzyskanie zezwoleń i przeprowadzenie studiów wykonalności, nie uznaje się za rozpoczęcie prac. W odniesieniu do przejęć „rozpoczęcie prac” oznacza moment nabycia aktywów bezpośrednio związanych z nabytym zakładem;

24) „duże przedsiębiorstwa” oznaczają przedsiębiorstwa niespełniające kryteriów, o których mowa w załączniku I;

25) „kolejna wersja programu pomocy fiskalnej” oznacza program w formie korzyści podatkowych, który stanowi zmienioną wersję uprzednio istniejącego programu w formie korzyści podatkowych i który go zastępuje;

26) „intensywność pomocy” oznacza kwotę pomocy brutto wyrażoną jako odsetek kosztów kwalifikowalnych, przed potrąceniem podatku lub innych opłat;

27) „obszary objęte pomocą” oznaczają obszary określone w zatwierdzonej mapie pomocy regionalnej na okres od 1.7.2014 do 31.12.2020 w zastosowaniu art. 107 ust. 3 lit. a) i c) Traktatu;

28) „data przyznania pomocy” oznacza dzień, w którym beneficjent nabył prawo otrzymania pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym;

29) „rzeczowe aktywa trwałe” oznaczają aktywa obejmujące grunty, budynki, zakład, urządzenia i wyposażenie;

30) „wartości niematerialne i prawne” oznaczają aktywa nieposiadające postaci fizycznej ani finansowej, takie jak patenty, licencje, know-how lub inna własność intelektualna;

31) „koszty wynagrodzenia” oznaczają całkowite koszty, jakie beneficjent pomocy faktycznie ponosi z tytułu przedmiotowego zatrudnienia, na które składają się w pewnym określonym przedziale czasu wynagrodzenie brutto przed opodatkowaniem, obowiązkowe składki na ubezpieczenie społeczne oraz koszty opieki nad dziećmi i rodzicami;

32) „wzrost netto liczby pracowników” oznacza wzrost netto liczby pracowników w danym zakładzie w porównaniu ze średnią w danym okresie oraz oznacza, że odliczyć należy wszystkie miejsca pracy utracone w tym okresie, a liczbę osób zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu, w niepełnym wymiarze czasu oraz sezonowo należy wyrazić w postaci ułamkowych części rocznych jednostek pracy;

33) „infrastruktura dedykowana” oznacza infrastrukturę, który została zbudowana dla możliwych do ustalenia w trakcie oceny ex ante przedsiębiorstw i dostosowana do ich potrzeb;

34) „pośrednik finansowy” oznacza każdą instytucję finansową, bez względu na jej formę i strukturę własności, w tym fundusze funduszy, fundusze inwestycji private equity, fundusze inwestycji publicznych, banki, instytucje mikrofinansowe i towarzystwa gwarancyjne;

35) „przejazd” oznacza przewóz towarów z miejsca pochodzenia do miejsca przeznaczenia, obejmujący wszelkie odcinki lub etapy pośrednie w danym państwie członkowskim lub poza nim, dokonany przy wykorzystaniu jednego lub kilku środków transportu;

36) „godziwa stopa zwrotu” oznacza przewidywaną stopę zwrotu równoważną stopie dyskontowej skorygowanej o ryzyko, która odzwierciedla poziom ryzyka projektu oraz charakter i poziom kapitału, który inwestorzy prywatni planują zainwestować;

37) „całkowite finansowanie” oznacza całkowitą kwotę inwestycji w kwalifikujące się przedsiębiorstwo lub projekt zgodnie z sekcją 3 lub art. 16 lub 39 niniejszego rozporządzenia, z wyłączeniem całkowicie prywatnych inwestycji realizowanych na warunkach rynkowych i poza zakresem danego środka pomocy państwa;

38) „procedura przetargowa zgodna z zasadami konkurencji” oznacza niedyskryminującą procedurę przetargową, która przewiduje uczestnictwo wystarczającej liczby przedsiębiorstw oraz gdy pomoc została przyznana na podstawie wstępnej oferty przedstawionej przez oferenta lub ceny rozliczeniowej. Ponadto budżet lub wolumen związany z procedurą przetargową jest wiążącym ograniczeniem, które prowadzi do sytuacji, w której nie wszyscy oferenci mogą otrzymać pomoc;

39) „zysk operacyjny” oznacza różnicę między zdyskontowanymi dochodami a zdyskontowanymi kosztami operacyjnymi w danym cyklu życia inwestycji, gdy różnica ta jest wartością dodatnią. Koszty operacyjne obejmują koszty, takie jak koszty personelu, materiałów, zakontraktowanych usług, komunikacji, energii, konserwacji, czynszu, administracji, lecz nie uwzględniają, do celów niniejszego rozporządzenia, kosztów amortyzacji i kosztów finansowania, jeśli zostały one objęte zakresem pomocy inwestycyjnej.

Definicje mające zastosowanie do pomocy regionalnej

40) definicje mające zastosowanie do pomocy na rzecz infrastruktury szerokopasmowej (sekcja 10) mają zastosowanie do odnośnych przepisów dotyczących pomocy regionalnej;

41) „regionalna pomoc inwestycyjna” oznacza pomoc regionalną przyznawaną na inwestycję początkową lub inwestycję początkową na rzecz nowej działalności gospodarczej;

42) „regionalna pomoc operacyjna” oznacza pomoc na ograniczenie bieżących wydatków przedsiębiorstwa, które nie są związane z inwestycją początkową. Obejmuje to takie kategorie kosztów, jak koszty personelu, materiałów, zamówionych usług, komunikacji, energii, konserwacji, czynszu, administracji itp., ale z wyłączeniem kosztów amortyzacji i kosztów finansowania, jeśli były one uwzględnione w ramach kosztów kwalifikowanych przy przyznawaniu pomocy inwestycyjnej;

43) „sektor hutnictwa żelaza i stali” oznacza wszystkie działania związane z produkcją co najmniej jednego z poniższych produktów: a) surówka i stopy żelaza: surówka do produkcji stali, surówka odlewnicza i inna surówka, surówka zwierciadlista ora