(3)

Przeprowadzona przez ERRS ocena podatności na zagrożenia ujawniła następujące obszary w odniesieniu do Niderlandów. a) Gospodarstwa domowe w Niderlandach są mocno zadłużone – ich poziom zadłużenia w relacji do dochodów, choć w ostatnich latach nieco się obniżył, jest jednym z najwyższych w całej Unii. b) Ponadto wartość kredytów hipotecznych udzielanych w Niderlandach w relacji do wartości zabezpieczenia jest jedną z najwyższych w Europie. W przybliżeniu jedna czwarta wszystkich dłużników hipotecznych, oraz połowa poniżej 40. roku życia, ma całkowite zadłużenie przekraczające wartość posiadanej nieruchomości mieszkalnej. Ten obszar podatności na zagrożenia pozostanie prawdopodobnie na podwyższonym poziomie – po pierwsze dlatego, że nowe kredyty hipoteczne mają raczej dużą wartość w porównaniu z wartością nabywanej nieruchomości, a po drugie z uwagi na niskie średnie stawki amortyzacji. Jednak w przypadku nowych kredytów hipotecznych stawki amortyzacji są wyższe, ponieważ tylko w przypadku amortyzowanych kredytów możliwe jest zaliczenie odsetek do kosztów uzyskania przychodów, co stanowi zachętę do amortyzowania kredytów przez gospodarstwa domowe. c) Obecnie na rynku nieruchomości mieszkalnych w Niderlandach nie ma oznak przeszacowania, a ceny – w perspektywie historycznej – wydają się być niskie w porównaniu z przychodami. Jest tak pomimo znacznego wzrostu cen nieruchomości mieszkalnych w ostatnich latach, który nastąpił po gwałtownym spadku wywołanym globalnym kryzysem finansowym. W głównych miastach – choć nie w całym kraju – ceny powracają do poziomów sprzed kryzysu. d) Wysoki poziom zadłużenia gospodarstw domowych w połączeniu ze stosunkowo niską kolateralizacją kredytów hipotecznych może doprowadzić do znaczących negatywnych skutków dla stabilności makroekonomicznej i finansowej o charakterze bezpośrednim i pośrednim. Na przykład w przypadku wystąpienia wstrząsów ekonomicznych lub finansowych – takich jak wzrost bezrobocia lub spadek tempa wzrostu dochodów – wysoko zadłużone gospodarstwa domowe mogą napotkać szczególne trudności w obsłudze swojego zadłużenia, przez co zwiększeniu może ulec liczba niespłacanych kredytów hipotecznych, co doprowadzi do bezpośrednich strat kredytowych w bankach, w szczególności w przypadku spadku cen nieruchomości mieszkalnych. Ponadto, jeżeli zrealizuje się niekorzystny scenariusz dla gospodarki, powiązane negatywne konsekwencje dla dochodów i bogactwa gospodarstw domowych mogą wzmocnić początkowe wstrząsy, dodatkowo zwiększając negatywne bezpośrednie i pośrednie konsekwencje dla stabilności finansowej (np. w sytuacji, gdy obsługiwanie kredytów hipotecznych zmusza gospodarstwa domowe do ograniczenia konsumpcji). e) Ogólnie rzecz biorąc, niderlandzki system bankowy jest dobrze dokapitalizowany, a władze w Niderlandach wprowadziły szereg buforów kapitałowych, które będą stopniowo wprowadzane w najbliższych latach. Testy warunków skrajnych wskazują również, że banki niderlandzkie dysponują wystarczającym kapitałem, umożliwiającym przetrwanie niekorzystnych zjawisk na rynku nieruchomości mieszkalnych. Z tych powodów uważa się, że system bankowy jest odporny na wystąpienie bezpośrednich wstrząsów w sektorze nieruchomości mieszkalnych. Ważne jest także, aby odnotować rosnące znaczenie sektora pozabankowego w udzielaniu kredytów mieszkaniowych. Obecnie około połowy nowych kredytów mieszkaniowych jest udzielanych przez instytucje niebędące bankami, takie jak np. towarzystwa ubezpieczeniowe. Do kredytów udzielanych przez instytucje niebędące bankami mają także zastosowanie niektóre środki makroostrożnościowe dotyczące kredytów mieszkaniowych (takie jak np. limit wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia). Nie istnieje jednak wystarczająca liczba analiz potencjalnego ryzyka dla stabilności finansowej wynikającego z udzielania kredytów hipotecznych przez instytucje niebędące bankami. f) Wspomnianym powyżej obszarom podatności na zagrożenia przeciwdziałają jednak niektóre czynniki strukturalne, które ograniczają bezpośrednie ryzyko kredytowe wynikające z udzielania kredytów hipotecznych, takie jak skuteczne mechanizmy kompensacyjne dla kredytodawców oraz restrykcyjne zasady dotyczące upadłości konsumenckiej. g) ERRS odnotowała rozwiązania wprowadzone w Niderlandach w odniesieniu do sektora nieruchomości mieszkalnych. Rozwiązania te obejmują limity dotyczące współczynnika kosztów obsługi zadłużenia do dochodu i współczynnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia w odniesieniu do nowo udzielanych kredytów hipotecznych, które są zaostrzane z biegiem czasu, oraz ograniczenie możliwości zaliczania odsetek od kredytów hipotecznych do kosztów uzyskania przychodów. Wprowadzane rozwiązania są właściwe, biorąc pod uwagę charakter występującej w niderlandzkim sektorze nieruchomości mieszkalnych podatności na zagrożenia, mogą one być jednak niewystarczające, ponieważ większość z nich jest wprowadzana stopniowo, a ich parametry nie będą bardzo restrykcyjne nawet po ich pełnej implementacji,