ZAŁĄCZNIK

Specyfikacje techniczne dotyczące wymienionych poniżej badań przesiewowych w kierunku raka, które spełniają wymogi zalecenia, zostaną doprecyzowane w europejskich wytycznych wraz z systemami zapewniania jakości. Państwa członkowskie są proszone o przeprowadzenie oceny swoich krajowych i regionalnych rozwiązań w zakresie zarządzania badaniami przesiewowymi w kierunku raka, aby umożliwić terminowe i skuteczne wdrożenie wszelkich nowych lub zaktualizowanych europejskich wytycznych.

W załączniku uwzględniono opinię naukową (1) Grupy Głównych Doradców Naukowych w sprawie poprawy badań przesiewowych w kierunku raka w całej UE. W tej opinii naukowej proponuje się rozszerzenie organizowanych programów badań przesiewowych o programy dotyczące raka płuc i raka gruczołu krokowego, a także raka żołądka w krajach o najwyższym współczynniku zachorowalności i umieralności na raka żołądka. Potrzebne są jednak dalsze dowody na rzeczywistą skuteczność, opłacalność i wykonalność poszczególnych strategii badań przesiewowych.

Państwa członkowskie są proszone o rozważenie wdrożenia następujących badań przesiewowych w kierunku raka, w oparciu o rozstrzygające dowody naukowe, przy jednoczesnej ocenie i podejmowaniu decyzji na szczeblu krajowym lub regionalnym w zależności od obciążenia chorobami i dostępnych zasobów w zakresie opieki zdrowotnej, zrównoważenia szkód i korzyści oraz opłacalności badań przesiewowych w kierunku raka, a także doświadczeń z badań naukowych i projektów pilotażowych. W przypadku osób o podwyższonym ryzyku wystąpienia określonego rodzaju raka państwa członkowskie powinny rozważyć specjalne programy obejmujące rozszerzone populacje docelowe i większą intensywność, z uwzględnieniem dowodów naukowych i kontekstu lokalnego.

Rak sutka:

Zważywszy na dowody przedstawione w europejskich wytycznych (2), zaleca się badania przesiewowe w kierunku raka sutka u kobiet w wieku 50–69 lat przeprowadzane za pomocą mammografii. Sugeruje się niższą dolną granicę wieku wynoszącą 45 lat i górną granicę wieku wynoszącą 74 lata. Sugeruje się stosowanie cyfrowej tomosyntezy piersi lub mammografii cyfrowej. Należy rozważyć stosowanie obrazowania metodą rezonansu magnetycznego (MRI), w przypadku gdy jest to medycznie uzasadnione.

Rak szyjki macicy:

Badanie na obecność wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) z wykorzystaniem wyłącznie testów zwalidowanych klinicznie jako preferowane badania przesiewowe u kobiet w wieku 30–65 lat w odstępie co najmniej pięciu lat. Należy rozważyć dostosowanie wieku i odstępów czasu do indywidualnego ryzyka w oparciu o historię szczepień przeciwko HPV poszczególnych osób, a także rozważyć możliwość oferowania zestawów umożliwiających kobietom samodzielne pobranie próbki, zwłaszcza w przypadku osób nieodpowiadających na zaproszenia na badania przesiewowe.

Rak jelita grubego:

Ilościowe badanie kału metodą immunochemiczną (FIT) uznaje się za preferowaną metodę badania przesiewowego, na podstawie którego kieruje się następnie osoby w wieku od 50 do 74 lat na kontrolną kolonoskopię. Informacje ilościowe z wyników FIT mogą być wykorzystane – w oparciu o dalsze badania – do wdrożenia strategii dopasowanych do ryzyka, wprowadzających progi określone według płci, wieku oraz wyników poprzednich badań. Endoskopię można przyjąć jako podstawowe narzędzie służące do wdrażania połączonych strategii.

Rak płuc:

Zważywszy na wstępne dowody dotyczące badań przesiewowych z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej oraz konieczność podejścia etapowego, państwa powinny zbadać wykonalność i skuteczność tego programu, na przykład poprzez wykorzystanie badań wdrożeniowych. Program powinien uwzględniać podejścia w zakresie profilaktyki pierwotnej i wtórnej, począwszy od osób należących do grupy wysokiego ryzyka. Należy zwrócić szczególną uwagę na identyfikację profili wysokiego ryzyka i dotarcie do tych osób, począwszy od nałogowych palaczy i byłych palaczy, którzy palili nałogowo, państwa członkowskie powinny zaś dalej analizować, w jaki sposób dotrzeć do grupy docelowej i zaprosić ją do udziału, ponieważ nie ma systematycznych danych (dokumentacji) dotyczących zachowań palaczy. Ponadto należy zwrócić uwagę na identyfikację innych profili wysokiego ryzyka i dotarcie do tych osób.

Rak gruczołu krokowego:

Biorąc pod uwagę wstępne dowody i znaczną liczbę prowadzonych obecnie oportunistycznych badań przesiewowych, państwa powinny rozważyć stopniowe podejście obejmujące pilotaż i dalsze badania w celu oceny wykonalności i skuteczności wdrożenia zorganizowanych programów (3) mających na celu zapewnienie odpowiedniego zarządzania i jakości na podstawie badania swoistego antygenu sterczowego (PSA) u mężczyzn, w połączeniu z dodatkowym obrazowaniem metodą rezonansu magnetycznego (MRI) jako badaniem kontrolnym.

Rak żołądka:

W krajach lub w poszczególnych regionach krajów o najwyższym współczynniku zachorowalności i umieralności na raka żołądka należy w odniesieniu do Helicobacter pylori rozważyć strategie dotyczące badań przesiewowych opartych na podejściu „wykryj i lecz”. Badania przesiewowe powinny również dotyczyć strategii identyfikacji pacjentów z przednowotworowymi zmianami patologicznymi żołądka niezwiązanymi z zakażeniem Helicobacter pylori oraz nadzoru nad tymi pacjentami.

(1) Scientific opinion of the Group of Chief Scientific Advisors on improving cancer screening across the EU [Opinia naukowa Grupy Głównych Doradców Naukowych w sprawie poprawy badań przesiewowych w kierunku raka w całej UE]: https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/519a9bf4-9f5b-11ec-83e1-01aa75ed71a1

(2) Europejskie wytyczne dotyczące badań przesiewowych i diagnostyki w kierunku raka sutka | ECIBC (europa.eu)

(3) cancer-screening-workshop-report-01.pdf (sapea.info)