DECYZJA KOMISJI (UE) 2022/639

z dnia 27 sierpnia 2021 r.

w sprawie programu pomocy SA.54915 – 2020/C (ex 2019/N) Belgia – Mechanizm zdolności wytwórczych

(notyfikowana jako dokument nr C(2021) 6431)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(Jedynie tekst w języku angielskim jest autentyczny)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,

uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),

po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanymi powyżej artykułami (1) i uwzględniając otrzymane odpowiedzi,

a także mając na uwadze, co następuje:

1. PROCEDURA

(1) Po przeprowadzeniu procedury przedzgłoszeniowej, pismem z dnia 19 grudnia 2019 r., Królestwo Belgii zgłosiło Komisji, zgodnie z art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej („TFUE”), ogólnorynkowy mechanizm zdolności wytwórczych („środek pomocy” lub „mechanizm zdolności wytwórczych”).

(2) Pismem z dnia 21 września 2020 r. Komisja poinformowała Belgię o swojej decyzji w sprawie wszczęcia postępowania określonego w art. 108 ust. 2 TFUE w odniesieniu do przedmiotowego środka.

(3) Decyzję Komisji o wszczęciu postępowania („decyzja o wszczęciu postępowania”) opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (2). Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia uwag.

(4) Pismem z dnia 22 października 2020 r. Belgia przedstawiła swoje uwagi na temat decyzji o wszczęciu postępowania. Komisja otrzymała ponadto uwagi od 15 zainteresowanych stron. Przekazała te uwagi Belgii, aby państwo to mogło się do nich odnieść. Uwagi Belgii otrzymano pismem z dnia 24 grudnia 2020 r.

(5) W dniu 9 lipca 2021 r. Belgia wyjątkowo zgodziła się zrzec się swoich praw wynikających z art. 342 TFUE w związku z art. 3 rozporządzenia 1/1958 (3) oraz zgodziła się na przyjęcie i notyfikowanie niniejszej decyzji w języku angielskim.

2. SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚRODKA POMOCY

2.1. Opis skrócony środka pomocy

(6) Belgia szacuje, że od 2025 r. będzie borykać się z problemem z wystarczalnością mocy wytwórczych energii elektrycznej, co wynika głównie z podjętej decyzji o stopniowym wycofywaniu wszystkich elektrowni jądrowych w latach 2022–2025 oraz z likwidacji cieplnych zdolności wytwórczych w Belgii i krajach sąsiadujących.

(7) Celem środka pomocy jest zatem zapewnienie wystarczającej zdolności wytwórczej energii elektrycznej oraz zagwarantowanie, że produkcja ta zaspokoi przewidywane zapotrzebowanie na energię elektryczną.

(8) W ramach mechanizmu zdolności wytwórczych beneficjenci byliby wybierani w drodze procedury przetargowej zgodnej z zasadami konkurencji i otrzymywaliby wynagrodzenie za swoją dostępność. Wsparcie przyjęłoby formę płatności z tytułu zdolności wytwórczych w okresie obowiązywania umowy dotyczącej zdolności wytwórczych. W zamian za to zwycięscy oferenci zobowiązaliby się do zaspokojenia zapotrzebowania operatora systemu przesyłowego („OSP”) w okresach przeciążenia systemu, które mogą wystąpić.

(9) Belgia określiła krajowe cele w zakresie obniżenia emisyjności w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu (4). Zgodnie z tym planem udział odnawialnych źródeł energii w belgijskim zużyciu energii elektrycznej ma wzrosnąć z 17 % w 2017 r. do co najmniej 40,4 % w 2030 r. Do osiągnięcia tych celów konieczne będzie zintegrowanie znaczących odnawialnych źródeł energii („OZE”), takich jak wiatr i słońce, których nieciągły charakter może stanowić wyzwanie dla wystarczalności i bezpieczeństwa dostaw.

(10) Chociaż rozwój OZE nie jest głównym celem mechanizmu zdolności wytwórczych, projekt tego mechanizmu uwzględnia ambitne cele polegające na dalszym wprowadzaniu OZE do belgijskiego koszyka energetycznego i działa jako uzupełnienie dalszego rozwoju nowych nieciągłych OZE.

2.2. Podstawa prawna i ustalenia na szczeblu rządowym

(11) Podstawę prawną środka pomocy stanowi ustawa o energii elektrycznej z dnia 29 kwietnia 1999 r. w sprawie organizacji belgijskiego rynku energii elektrycznej („ustawa o energii elektrycznej”), zmieniona ustawami (5) opublikowanymi w dniach 16 maja 2019 r. i 19 marca 2021 r. w belgijskim dzienniku ustaw.

(12) Ponadto opracowano dekrety królewskie (6) i przepisy dotyczące funkcjonowania belgijskiego mechanizmu zdolności wytwórczych (7) w celu doprecyzowania warunków działania mechanizmu zdolności wytwórczych: 1) dekret królewski z dnia 28 kwietnia 2021 r. określający metodę obliczania zdolności wytwórczych i parametrów aukcji w kontekście mechanizmu zdolności wytwórczych (8); 2) dekret królewski z dnia 21 maja 2021 r. w sprawie kryteriów kwalifikowalności związanych z łącznym wsparciem i minimalnym progiem udziału (9); 3) dekret królewski z dnia 4 czerwca 2021 r. w sprawie progów inwestycyjnych i kosztów kwalifikowalnych (10); 4) projekt dekretu królewskiego w sprawie określenia warunków, na których posiadacze zagranicznych zdolności wytwórczych mogą uczestniczyć w mechanizmie zdolności wytwórczych (11) oraz 5) dekret królewski z dnia 30 maja 2021 r. w sprawie warunków kontroli (12).

(13) W sierpniu 2020 r. spółka Elia, belgijski OSP, przeprowadziła konsultacje publiczne na temat przepisów dotyczących funkcjonowania belgijskiego mechanizmu zdolności wytwórczych (13).

2.3. Wystarczalność mocy wytwórczych w Belgii

2.3.1. Norma niezawodności

(14) Podstawowym celem zaproponowanego mechanizmu zdolności wytwórczych jest zapewnienie bezpieczeństwa dostaw zgodnie z definicją zawartą w normie niezawodności.

(15) Jak zgłoszono w 2019 r., kryteria niezawodności w Belgii określono za pomocą dwuczęściowego kryterium oczekiwanego czasu braku dostaw energii elektrycznej („LOLE”): przewidywana liczba godzin, przez które nie będzie możliwe pokrycie obciążenia i zapotrzebowania na rezerwy operacyjne przez wszystkie zasoby wytwórcze dostępne dla belgijskiej sieci elektroenergetycznej, przy uwzględnieniu również odpowiedzi odbioru, magazynowania i połączeń wzajemnych, nie może przekraczać 3 godzin dla statystycznie typowego roku. Drugim kryterium jest utrzymanie oczekiwanego czasu braku dostaw energii elektrycznej na poziomie poniżej 20 godzin dla statystycznie nietypowego roku („LOLE95”) (14). Wartości te zapisano również w ustawie o energii elektrycznej.

(16) Norma niezawodności stanowi odzwierciedlenie szacunkowej wartości, jaką konsumenci przypisują uniknięciu przerw w dostawie energii elektrycznej („VOLL” – wartość niedostarczonej energii), oraz oczekiwanego kosztu kapitałowego nowej jednostki w Belgii („CONE”).

(17) W art. 23 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej (15) („rozporządzenie w sprawie energii elektrycznej”) przewidziano ustanowienie unijnej metody obliczania wartości niedostarczonej energii („VOLL”), kosztu kapitałowego nowej jednostki („CONE”) i normy niezawodności.

(18) W dniu 2 października 2020 r. Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki („ACER”) zatwierdziła metody obliczania wartości niedostarczonej energii („metoda VOLL”), kosztu kapitałowego nowej jednostki („metoda CONE”) oraz normy niezawodności („metoda RS”). Te trzy metody wspólnie określa się jako „metodę VOLL/CONE/RS” (16).

(19) W dniu 7 czerwca 2021 r. Belgia przedstawiła obliczenia nowych wartości niedostarczonej energii, kosztu kapitałowego nowej jednostki oraz normy niezawodności zgodnie z metodą VOLL/CONE/RS.

(20) W dniu 28 maja 2021 r. belgijski organ regulacyjny ds. energii („CREG”) przesłał ministrowi energii swoją propozycję normy niezawodności dla Belgii. Norma niezawodności zaproponowana przez CREG wynosiła 2 godziny i 43 minuty.

(21) Dyrekcja Generalna ds. Energii Federalnego Urzędu Gospodarczego zaleciła, w opinii z dnia 2 czerwca 2021 r., zaokrąglenie normy niezawodności do 3 godzin w celu zapewnienia spójności z wcześniejszymi badaniami dotyczącymi wystarczalności zasobów krajowych i europejskich, umożliwienia zgodności z praktyką wyrażania norm niezawodności w zaokrąglonych godzinach, tak jak ma to miejsce w krajach sąsiadujących, oraz uwzględnienia faktu, że deficyt niemarginalny zidentyfikowany dla Belgii zostanie pokryty za pomocą koszyka energetycznego, a nie jednej technologii referencyjnej.

(22) Zgodnie z projektem dekretu królewskiego w sprawie określenia normy niezawodności i zatwierdzenia wartości dotyczących kosztu VOLL i CONE, nową normę niezawodności ustalono na 3 godziny.

(23) W projekcie dekretu królewskiego zatwierdzono również jednolity szacunek kosztu VOLL na podstawie wartości ustalonej przez Dyrekcję Generalną ds. Energii Federalnego Urzędu Gospodarczego i Urząd Planowania oraz CONE na podstawie technologii odpowiedzi odbioru (17).

(24) Wartość VOLL zostanie ustalona na poziomie 16 033 EUR/MWh, a CONE – na poziomie 45 EUR/kW/rok.

(25) VOLL obliczono przy użyciu metody triangulacji, w której uwzględniono funkcję produkcji oraz badanie dotyczące gotowości do płacenia przeprowadzone przez CREG. Według władz belgijskich badanie przeprowadzone przez CREG nie było rzetelne ze względu, między innymi, na brak reprezentatywności jedynego zaproponowanego scenariusza (przy temperaturze poniżej +5 °C) dla większości scenariuszy niedoboru mocy. W związku z tym waga przypisana wynikom badania do celów oszacowania VOLL była ograniczona.

(26) Zgodnie z ustawą o energii elektrycznej obliczenia istotne dla mechanizmu zdolności wytwórczych będą przeprowadzane na podstawie normy niezawodności obowiązującej w dniu 15 września roku poprzedzającego aukcję.

(27) W związku z napiętym harmonogramem Belgia obliczyła wolumen, który należy zakupić na aukcjach R-4 i R-1, zaplanowanych odpowiednio na październik 2021 r. i 2024 r., na podstawie starej normy niezawodności, z zastrzeżeniem zobowiązania do dostosowania wolumenów, w razie potrzeby, jeżeli nowa norma niezawodności i ocena wystarczalności wykażą znacznie niższe zapotrzebowanie na zdolności wytwórcze.

(28) Belgia zobowiązała się również do aktualizacji VOLL na podstawie nowego badania dotyczącego gotowości do płacenia, zgodnie z metodą CONE/VOLL/RS oraz, w razie potrzeby, do ustalenia nowej normy niezawodności do września 2022 r. w celu wykorzystania nowej normy niezawodności do określenia wolumenu, który należy zakupić, najpóźniej na potrzeby aukcji zaplanowanej na 2023 r.

2.3.2. Ocena wystarczalności

(29) Według władz belgijskich od 2025 r. Belgia stanie w obliczu problemu z wystarczalnością, wynikającego głównie ze stopniowego wycofywania się z energetyki jądrowej planowanego na lata 2022–2025, spotęgowanego przez likwidację cieplnych zdolności wytwórczych w krajach sąsiadujących. Problem z wystarczalnością ustalono w drodze badania wystarczalności zasobów na poziomie krajowym przy założeniu kilku scenariuszy.

(30) W krajowym badaniu wystarczalności obejmującym lata 2020–2030, opublikowanym przez belgijskiego operatora systemu przesyłowego, spółkę Elia, w czerwcu 2019 r. („badanie wystarczalności i elastyczności z 2019 r.”) (18), stwierdzono systematyczne zapotrzebowanie na nowe zdolności wytwórcze rzędu co najmniej 3,9 GW scenariuszu EU-HiLo (duże oddziaływanie – niskie prawdopodobieństwo) do zimy w latach 2025–2026. W scenariuszu tym uwzględniono importowaną energię elektryczną i założono, że kilka francuskich bloków jądrowych może być niedostępnych (oprócz „normalnej” niedostępności). Ten sam scenariusz wykorzystano w ramach oceny wielkości rezerw strategicznych (19). W scenariuszu podstawowym dla UE (20) założono niedobór rzędu 2,4 GW, jeżeli utrzymane zostaną istniejące cieplne zdolności wytwórcze w systemie (zob. rys. 4-18 w badaniu wystarczalności i elastyczności z 2019 r.).

(31) Wyniki badania wystarczalności i elastyczności z 2019 r. pokazują, w przypadku scenariusza EU-HiLo, że bez interwencji oczekiwany czas braku dostaw energii elektrycznej („LOLE”) wynosiłby aż 10,5 godziny w 2025 r., a tym samym znacznie przekroczyłby krajową normę niezawodności pod względem bezpieczeństwa dostaw. Wskaźnik LOLE95 wzrósłby nawet do 84 godzin. W poniższej tabeli przedstawiono wyniki dotyczące LOLE zawarte w krajowym badaniu wystarczalności dla scenariusza EU-HiLo i scenariusza podstawowego dla UE: Tabela 1 Wyniki dotyczące LOLE dla Belgii wynikające z badania wystarczalności i elastyczności 2025 2028 2030 EU-BASE EU-HiLo EU-BASE EU-HiLo EU-BASE EU-HiLo LOLE na pozostałym rynku (godziny) 9,4 10,5 6 6,9 6 6,2 LOLE95 na pozostałym rynku (godziny) 89 84 63 76 43 51 Źródło: Badanie wystarczalności i elastyczności z 2019 r.

(32) Dnia 11 lipca 2019 r. CREG opublikował analizę badania wystarczalności i elastyczności z 2019 r. (21) W analizie tej między innymi CREG zakwestionował wykorzystanie scenariusza EU-HiLo jako głównego scenariusza. Zdaniem CREG należy ulepszyć metodę oceny opłacalności istniejących i nowych zdolności wytwórczych oraz uwzględnić wszystkie dostępne rezerwy bilansowe w Belgii i za granicą.

(33) W listopadzie 2019 r. europejska sieć operatorów systemów przesyłowych energii elektrycznej („ENTSO-E”) opublikowała Średniookresową prognozę wystarczalności z 2019 r. („MAF 2019”) (22), w której przedstawiono następujące wyniki dla Belgii na 2025 r.: Tabela 2 Poziomy LOLE dla Belgii określone w MAF 2019 Scenariusz podstawowy – 2025 r. Wrażliwość na niską emisję dwutlenku węgla (23) – 2025 r. Średni LOLE 1,09 godz. 1,61 godz. LOLE95 3,15 godz. – Źródło: „Średniookresowa prognoza wystarczalności z 2019 r.” opracowana przez ENTSO-E.

(34) Zdaniem Belgii w MAF 2019 opracowanej przez ENTSO-E nie przedstawiono jednak wyników dotyczących LOLE dla Belgii wystarczająco dokładnie, ponieważ założono dostępność dodatkowych 2,5 GW (24), które w praktyce nie są zagwarantowane.

(35) W raporcie końcowym z kwietnia 2020 r. (25), pięciostronne forum energetyczne (26) przedstawiło następujące wyniki dla Belgii w 2025 r.: Tabela 3 Poziomy LOLE dla Belgii przedstawione w ogólnej ocenie wystarczalności z 2020 r. opracowanej przez pięciostronne forum energetyczne Scenariusz podstawowy – 2025 r. (27) Niska wrażliwość na gaz – 2025 r. (28) Niska wrażliwość jądrowa/wrażliwość na zdolność przesyłową netto Szwajcarii w 2025 r. (29) Średni LOLE 3,3 godz. 8,1 godz. 4,6 godz. Źródło: Pięciostronne forum energetyczne „Ocena wystarczalności mocy wytwórczych – kwiecień 2020 r. – Raport końcowy”.

(36) W listopadzie 2020 r. ENTSO-E opublikowała MAF 2020. W odniesieniu do scenariusza podstawowego na 2025 r. wyniki MAF 2020 wskazują na średni LOLE wynoszący 0,4 godziny, a zatem spełnia on prawne kryterium wystarczalności dla Belgii, według którego LOLE wynosi 3 godziny.

(37) W uwagach krajów załączonych do MAF 2020 Belgia wskazała jednak, że: „W MAF 2020 założono znaczną ilość nowych zdolności wytwórczych rozłożonych na dużą grupę krajów. Warto zauważyć, że zasadniczo nie ma pewności, że zdolności takie ostatecznie zmaterializują się w 2025 r., dlatego też założenia te i ich wyniki przedstawione w MAF 2020 należy interpretować ostrożnie. Ponadto Belgia jest od kilku lat częścią regionu, w którym wprowadzono już mechanizm łączenia rynków na podstawie podejścia FBA. Model symulacyjny na podstawie podejścia FBA został opracowany i wdrożony przez spółkę Elia, np. w badaniu z 2019 r., a także wykorzystany w ocenie wystarczalności mocy wytwórczych przeprowadzonej przez pięciostronne forum ekonomiczne w 2020 r.; niemniej takie podejście nie zostało jeszcze zastosowane w obecnym badaniu MAF 2020”.

(38) W swoim zgłoszeniu władze belgijskie wskazały, że metoda i dane są ujednolicone na poziomie europejskim, tak aby badanie wystarczalności i elastyczności z 2019 r. było zgodne z MAF 2019.

(39) Zgodnie z art. 23 ust. 3 rozporządzenia w sprawie energii elektrycznej ENTSO-E powinna opracować metodę, którą należy stosować do celów oceny wystarczalności zasobów na poziomie europejskim („ERRA”) i każdej oceny wystarczalności zasobów na poziomie krajowym („NRAA”) (zob. art. 24 rozporządzenia w sprawie energii elektrycznej). Metoda ta powinna zostać zatwierdzona przez ACER.

(40) W dniu 2 października 2020 r. ACER zatwierdziła metodę oceny wystarczalności zasobów na poziomie europejskim („metoda ERAA”) (30).

(41) W dniu 30 czerwca 2021 r. Elia opublikowała nowe badanie wystarczalności i elastyczności na lata 2022–2032 („badanie wystarczalności i elastyczności z 2021 r.”).

(42) Zgodnie z metodą ERAA Elia zintegrowała elementy metody ERAA przedstawione poniżej w ramach badania wystarczalności i elastyczności z 2021 r.: a) lata klimatyczne: Elia zdecydowała się na wdrożenie pierwszej opcji przedstawionej w metodzie ERAA, tj. oparcie się na najlepszej prognozie przyszłych projekcji klimatu; b) ocenę efektywności ekonomicznej: Elia opracowała metodę obliczania efektywności ekonomicznej poszczególnych aktywów w systemie elektroenergetycznym, zgodnie z metodą ERAA; c) podejście FBA: ramy modelowania stosowane przez spółkę Elia integrują wszystkie znane i planowane wprowadzenia struktury rynku do metody obliczania zdolności wytwórczych na podstawie podejścia FBA, takie jak rozszerzenie regionu do regionu zasadniczego (ang. Core), „zaawansowane łączenie hybrydowe” lub zasady dotyczące minimalnego poziomu pozostałej dostępnej („minRAM”) wprowadzone w rozporządzeniu w sprawie energii elektrycznej; d) elastyczność: badanie obejmuje zarówno obliczenie zapotrzebowania na elastyczność i środków elastyczności w całym systemie, jak i ocenę określania wielkości rezerw utrzymania częstotliwości i rezerw odbudowy częstotliwości dla każdego roku docelowego w celu odzwierciedlenia zapotrzebowania w zakresie rezerw, które pokryją niezbilansowanie zgodnie z wymogami prawnymi, które są modelowane w symulacjach wystarczalności. Ponadto doprecyzowano charakterystykę elastyczności morskiej energii wiatrowej, a technologie power-to-x uwzględniono jako nowe technologie. Wreszcie szczególny nacisk kładzie się na wpływ integracji drugiej fali zdolności wytwórczych na morzu oraz transgranicznych platform rynku bilansującego; e) integrację sektorową: dotyczącą łączenia sektorów: punkty styku między systemem elektroenergetycznym a różnymi sektorami, takimi jak sektory transportu, ogrzewania i gazu, bierze się pod uwagę, uwzględniając założenia dotyczące odpowiednio pojazdów elektrycznych, pomp ciepła i zdolności wytwórczych jednostek wytwarzania gazu do produkcji energii cieplnej. W celu uchwycenia skutków wykorzystania energii elektrycznej do produkcji wodoru w modelowaniu zastosowanym w niniejszym badaniu dodano elektrolizery jako (elastyczne) źródło zużycia energii elektrycznej w Belgii i za granicą. Ponadto szczególną uwagę zwrócono na cyfryzację dodatkowego zużycia energii elektrycznej z transportu i ciepła; f) horyzont dziesięcioletni: badanie opiera się na horyzoncie dziesięcioletnim (2022–2032). Aby ograniczyć liczbę symulacji i obliczeń, nie wszystkie poziomy wrażliwości i scenariusze były symulowane dla wszystkich lat: niektóre kluczowe lata przeanalizowano bardziej szczegółowo. Przebadano wiele poziomów wrażliwości w odniesieniu do Belgii i zagranicy w celu uchwycenia i zrozumienia skutków zmiany niektórych założeń. Dla porównania – ERAA z 2021 r. ma symulować jedynie lata 2025 i 2030; g) warianty z mechanizmami zdolności wytwórczych i bez nich: zgodnie z rozporządzeniem w sprawie energii elektrycznej i z metodą ERAA Elia uwzględniła scenariusze zakładające zarówno istnienie ogólnorynkowych mechanizmów zdolności wytwórczych, jak i brak takich mechanizmów w Europie.

(43) Władze belgijskie stwierdziły, że w badaniu tym uwzględniono główne wymogi metodologiczne określone w metodzie ERAA.

(44) Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie energii elektrycznej ocena wystarczalności zasobów na poziomie krajowym musi zawierać centralne scenariusze referencyjne. Scenariusze te obejmują między innymi ocenę efektywności ekonomicznej aktywów wytwórczych. Metoda ERAA określa ponadto, że należy zdefiniować dwa centralne scenariusze referencyjne: jeden z mechanizmami zdolności wytwórczych w całej Europie, a drugi bez takich mechanizmów.

(45) W związku z tym w badaniu wystarczalności i elastyczności z 2021 r. przeanalizowano dwa scenariusze centralne: a) „EU-BASE”: odzwierciedla scenariusz, który uwzględnia już zatwierdzone ogólnorynkowe mechanizmy zdolności wytwórczych we Francji, Wielkiej Brytanii, Polsce, Włoszech i Irlandii oraz zakłada, że będą one obowiązywać do końca okresu objętego tym badaniem; b) „EU-noCRM”: odzwierciedla scenariusz, który nie uwzględnia przychodów z ogólnorynkowych mechanizmów zdolności wytwórczych, a więc zakłada, że w Europie nie istnieją żadne ogólnorynkowe mechanizmy zdolności wytwórczych.

(46) W badaniu wystarczalności i elastyczności z 2021 r. uwzględnia się wkład wszystkich zasobów, w tym istniejące i przyszłe możliwości wytwarzania, magazynowania energii, integracji sektorowej, odpowiedzi odbioru oraz importu i eksportu, a także ich wkład w elastyczne funkcjonowanie systemu.

(47) Władze belgijskie stwierdziły, że modelowanie maksymalnych cen rozliczeniowych przeprowadzone w badaniu wystarczalności i elastyczności z 2021 r. uwzględnia wszystkie dostępne przepisy prawne, takie jak obecnie obowiązujący maksymalny limit cenowy, zasadę 60 % (31) określoną w rozporządzeniu Komisji (UE) 2015/1222 z dnia 24 lipca 2015 r. ustanawiającym wytyczne dotyczące alokacji zdolności przesyłowych i zarządzania ograniczeniami przesyłowymi (32) oraz decyzję nr 04/2017 ACER z dnia 14 listopada 2017 r.

(48) W badaniu wystarczalności i elastyczności z 2021 r. modeluje się automatyczny wzrost maksymalnej ceny rozliczeniowej począwszy od 2025 r. Według władz belgijskich oczekiwany czas braku dostaw energii elektrycznej (LOLE) najprawdopodobniej nie wystąpi przed 2025 r., dlatego też nie modeluje się maksymalnego wzrostu ceny rozliczeniowej przed 2025 r. Jednak nawet gdyby doszło do wzrostu pułapu cenowego, zdaniem władz belgijskich modelowanie pokazuje, że wyniki oceny efektywności ekonomicznej dla 2025 r. nie uległyby zmianie (zob. rysunek 3-72 w badaniu wystarczalności i elastyczności z 2021 r.). Belgia zobowiązała się do dopilnowania, aby w nowym badaniu wystarczalności, które ma zostać opublikowane do czerwca 2023 r., w pełni uwzględniono metodę dynamicznego wzrostu cen od początku okresu symulacji.

(49) Zgodnie z badaniem wystarczalności i elastyczności z 2021 r. od 2025 r., po zakończeniu wycofywania się z energetyki jądrowej, Belgia stanie w obliczu strukturalnego zapotrzebowania na nowe zdolności wytwórcze. Zapotrzebowanie to wynosi 2 GW w 2025 r. w centralnym scenariuszu „EU-BASE” i stopniowo wzrasta do 3,9 GW do 2032 r. Zwiększone zapotrzebowanie związane jest z oczekiwanym wzrostem zużycia energii elektrycznej i zmniejszeniem importu w okresach niedoboru mocy w Belgii.

(50) W badaniu wystarczalności i elastyczności z 2021 r. przewidziano, że do 2025 r. jedynie nieznaczną część nowych zdolności wytwórczych będzie można pozyskać na jednotowarowym rynku energii.

(51) W związku z tym władze belgijskie uważają, że w przypadku niepodjęcia działań w Belgii wystąpi problem z wystarczalnością zasobów począwszy od 2025 r.

(52) Badanie wystarczalności i elastyczności z 2021 r. stanowi najnowszy i najlepszy obraz zapotrzebowania na mechanizm zdolności wytwórczych.

2.3.3. Niedoskonałości rynku

(53) Belgia określiła szereg niedoskonałości rynku, które utrudniają prawidłowe funkcjonowanie bezpiecznego, przystępnego cenowo i stabilnego rynku energii elektrycznej.

(54) Pierwsza niedoskonałość rynku wynika z różnych czynników, które uniemożliwiają wysyłanie skutecznych sygnałów cenowych, a także z faktu, że ceny energii nie mogą wzrosnąć do poziomu VOLL, oraz innych niedoskonałości struktury rynku.

(55) Połączenie tych niedoskonałości rynku i związanych z nimi działań regulacyjnych może prowadzić do zakłócenia sygnałów cenowych na rynkach energii elektrycznej, wskutek czego ceny nie wzrastają do „efektywnego” poziomu w okresach niedoboru mocy. Prowadzi to do chronicznego niedoboru przychodów operatorów elektrowni i operatorów odpowiedzialnych za odpowiedź odbioru, co wpływa na możliwość odzyskania ich kosztów stałych i zmiennych, zwykle określanych jako „brakujące przychody”, i uniemożliwia mechanizmom rynkowym osiągnięcie wymaganego poziomu wystarczalności.

(56) Teoretycznie problem braku możliwości wybrania pożądanego poziomu niezawodności przez konsumentów można byłoby rozwiązać na jednotowarowym rynku energii poprzez umożliwienie wzrostu cen do poziomu regulacyjnego odzwierciedlającego cenę, po której konsumenci nie byliby już skłonni płacić za energię, oraz umożliwić wytwórcom otrzymywanie opłat za niedobór mocy (ang. scarcity rents). W związku z niedostateczną odpowiedzią odbioru trudno jest jednak uchwycić faktyczną VOLL, a wzrosty cen napotykają na problemy związane z akceptacją polityczną.

(57) Według władz belgijskich druga niedoskonałość rynku wynika z niechęci inwestorów do ryzyka w kontekście zwiększonej zmienności i dużej niepewności regulacyjnej. Rosnąca penetracja nieciągłych odnawialnych źródeł energii powoduje, że ceny stają się bardziej zmienne, i zwiększa niepewność co do możliwości odzyskania przez technologie konwencjonalne swoich kosztów stałych na rynku energii elektrycznej. Według Belgii niewielkie zmiany warunków związanych z poziomem wprowadzenia OZE, np. celów dotyczących energii słonecznej, lądowej i morskiej energii wiatrowej, mogą mieć znaczący wpływ na przychody uzyskiwane z konwencjonalnych technologii wytwarzania energii. Problem „brakujących przychodów” staje się coraz poważniejszy w miarę wzrostu zdolności wytwórczych w zakresie nieciągłych źródeł energii. W rezultacie, według władz belgijskich, zwiększa to ryzyko gospodarcze związane z inwestycjami w elastyczne konwencjonalne technologie wytwarzania energii. Ponadto, zdaniem Belgii, ceny energii zazwyczaj nie przewidują ponad trzyletniego horyzontu czasowego dla terminowych zabezpieczeń, co jest zbyt krótkim okresem, aby inwestorzy mogli znaleźć uzasadnienie dla inwestycji. Poza tym, według władz belgijskich, nawet jeśli rynki terminowe mogłyby odpowiedzieć na stopniowe zmiany podaży i popytu, nie byłyby w stanie zapewnić zabezpieczenia w przypadku poważnego wstrząsu strukturalnego, takiego jak planowane wycofanie się z energetyki jądrowej w Belgii.

(58) Po trzecie niezawodność systemów elektroenergetycznych wykazuje pewne cechy dobra publicznego. Wynika to z faktu, że inwestycje na rzecz wyższego poziomu bezpieczeństwa dostaw przynoszą korzyści wszystkim, podczas gdy – jak wyjaśniono wcześniej – niemożliwe jest selektywne odłączanie większości indywidualnych konsumentów końcowych przez operatora systemu na podstawie ich gotowości do płacenia. W związku z tym wytwórcy będą prawdopodobnie mieli nieoptymalne bodźce do inwestowania w zdolności wytwórcze, co ostatecznie doprowadziłoby do nieoptymalnych poziomów niezawodności systemu.

(59) Według władz belgijskich kwestie te przybierają w Belgii szczególną formę, ponieważ jest to stosunkowo mały i ściśle połączony rynek, na który wpływa również zagrożenie dostaw z sąsiadujących rynków energii elektrycznej. W związku z tym zdaniem władz belgijskich sytuacja na sąsiadujących rynkach energii elektrycznej ma duży wpływ na wystarczalność Belgii.

(60) W 2018 r. Komisja zatwierdziła rezerwę strategiczną dla Belgii do dnia 31 marca 2022 r. (33) Celem rezerwy strategicznej jest zaspokojenie zapotrzebowania szczytowego w okresach zimowych, kiedy rynek nie jest w stanie tego zrobić, poprzez utrzymywanie poza rynkiem części istniejących zdolności wytwórczych i zdolności w zakresie odpowiedzi odbioru jako rezerwowych, aktywowanych dopiero po wyczerpaniu zasobów bilansujących.

2.3.4. Reformy rynku

(61) W dniu 25 listopada 2019 r. do Komisji wpłynął plan wdrożenia (34) od belgijskiego Ministerstwa Energii, przygotowany zgodnie z art. 20 ust. 3 rozporządzenia w sprawie energii elektrycznej, w którym to artykule wymaga się od państw członkowskich zmagających się z problemami z wystarczalnością określenia środków w planie wdrażania w celu wyeliminowania zakłóceń regulacyjnych lub niedoskonałości rynku na rynkach krajowych. Po przeprowadzeniu konsultacji publicznych dnia 30 kwietnia 2020 r. Komisja przyjęła opinię w sprawie planu wdrażania Belgii, zgodnie z art. 20 ust. 5 rozporządzenia w sprawie energii elektrycznej (35). Belgia przyjęła i przedłożyła Komisji ostateczną wersję swojego planu wdrażania (36).

(62) Jeżeli chodzi o rynki bilansujące, Belgia wprowadziła w krajowym mechanizmie ustalania ceny niezbilansowanej tzw. „komponent alfa”. Stanowi on dodatkowy komponent ceny niezbilansowania nałożony na podmioty odpowiedzialne za bilansowanie w celu wzmocnienia sygnału cenowego w czasie rzeczywistym, gdy niezbilansowanie systemu belgijskiej strefy kontroli wzrasta. Komisja w swojej opinii wezwała Belgię do rozważenia, czy funkcja mechanizmu ustalania cen w sposób odzwierciedlający niedobory mocy powinna mieć zastosowanie nie tylko do podmiotów odpowiedzialnych za bilansowanie, ale także do dostawców usług bilansujących. Może to sprzyjać bezpieczeństwu dostaw poprzez zapewnienie, aby podmioty odpowiedzialne za bilansowanie i dostawcy usług bilansujących stosowały tę samą cenę za wyprodukowaną/zużytą energię, ponieważ zróżnicowanie cen może skutkować niewydajnym arbitrażem ze strony uczestników rynku. Komisja uważa również, że funkcja mechanizmu ustalania cen w sposób odzwierciedlający niedobory mocy powinna być uruchamiana w przypadku niedoboru rezerw w systemie i powinna być tak skalibrowana, aby zwiększyć ceny energii bilansującej do VOLL, gdy wyczerpią się rezerwy w systemie. Komisja wezwała Belgię do rozważenia odpowiedniej zmiany belgijskiego mechanizmu ustalania cen w sposób odzwierciedlający niedobory mocy nie później niż do dnia 1 stycznia 2022 r. Ponadto Belgia wdraża kompensowanie niezbilansowań, a także przygotowuje się do przystąpienia do unijnych platform rynków bilansujących dla automatycznych rezerw odbudowy częstotliwości (aFRR) oraz manualnych rezerw odbudowy częstotliwości (mFRR), które mają zostać aktywowane odpowiednio do końca 2021 i 2022 r. Co więcej, w odniesieniu do zamawiania usług bilansujących i systemowych Belgia zobowiązała się, że: a) nie później niż do lipca 2020 r. FCR (rezerwy utrzymania częstotliwości) będą codziennie przedmiotem przetargu i będą zamawiane wyłącznie na poziomie regionalnym; b) nie później niż do lipca 2020 r. aFRR będą codziennie przedmiotem przetargu, a rynek będzie otwarty dla wszystkich technologii, wszystkich uczestników i wszystkich poziomów napięcia. Za aktywowaną energię bilansującą płaci się w cenach krańcowych, jak tylko pojawi się wystarczająca płynność; c) od lutego 2020 r. mFRR jest wymierzana i określana ilościowo codziennie, a za aktywowaną energię bilansującą płaci się w cenach krańcowych.

(63) W sprawozdaniu rocznym przedłożonym przez Belgię w lipcu 2021 r. potwierdzono, że działania te zostały już podjęte.

(64) W Belgii odpowiedź odbioru kwalifikuje się do uczestnictwa w hurtowych rynkach energii elektrycznej (w tym w rynku dnia następnego i dnia bieżącego) i w rynku bilansującym oraz jest traktowana w podobny sposób jak inni uczestnicy rynku i dostawcy usług bilansujących. Odpowiedź odbioru może być reprezentowana indywidualnie lub przez agregatorów. Aby jeszcze bardziej ułatwić odpowiedź odbioru, Belgia zobowiązała się w krajowym planie wdrażania (przedłożonym w 2019 r.) do wprowadzenia inteligentnych liczników, które będą różne dla każdego z regionów: a) Flandria (37): 1) najpóźniej do 2023 r. 33 % klientów będzie miało inteligentne liczniki; 2) najpóźniej do 2028 r. 66 % klientów we Flandrii będzie miało inteligentne liczniki; 3) najpóźniej do 2034 r. 100 % klientów we Flandrii będzie miało inteligentne liczniki; b) Walonia: 1) najpóźniej do dnia 1 stycznia 2023 r. nastąpi systematyczne wprowadzenie inteligentnych liczników (i) dla konsumentów prywatnych zalegających z płatnością, (ii) gdy konieczna jest wymiana licznika, (iii) dla nowych połączeń z siecią, (iv) gdy wniesie o to konsument. 2) najpóźniej do dnia 31 grudnia 2029 r. będzie zainstalowanych 80 % inteligentnych liczników dla (i) konsumentów o zużyciu wynoszącym co najmniej 6 000 kWh, (ii) prosumentów, w przypadku gdy możliwa do wytworzenia energia elektryczna netto wynosi co najmniej 5 kWe; (iii) dla ogólnodostępnych punktów ładowania. c) Region Brukseli: inteligentne liczniki będą wprowadzane (i) w przypadku konieczności wymiany liczników lub (ii) dla nowych połączeń z siecią.

(65) W 2020 r. Belgia osiągnęła wskaźnik elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych w wysokości 21 %. Dzięki już zaplanowanym projektom (zob. federalny plan rozwoju na lata 2020–2030 (38))belgijski wskaźnik elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych osiągnie około 30 % do 2030 r. (39) Następujące wzmocnienia belgijskiej sieci zostały niedawno wdrożone lub zostaną wdrożone w najbliższych latach: a) ALEGrO: będący przedmiotem wspólnego zainteresowania projekt ALEGrO, dotyczący połączenia międzysystemowego między Belgią i Niemcami o mocy 1 GW, został oddany do użytku w 2020 r. (40) b) NEMO: będący przedmiotem wspólnego zainteresowania projekt NEMO, dotyczący połączenia międzysystemowego między Belgią i Zjednoczonym Królestwem o mocy 1 GW, jest realizowany od 2019 r.; c) BRABO: będący przedmiotem wspólnego zainteresowania projekt BRABO dotyczy modernizacji belgijskiej sieci elektroenergetycznej w celu między innymi zwiększenia zdolności importowej z Niderlandów.

2.4. Beneficjenci

2.4.1. Kwalifikowalność

(66) Mechanizm zdolności wytwórczych będzie otwarty dla wszystkich zdolności wytwórczych, które mogą przyczynić się do wystarczalności zasobów, tj. zarówno istniejących, jak i nowych zdolności wytwórczych, magazynów oraz odpowiedzi odbioru. Dozwolona będzie agregacja zdolności wytwórczych, w tym tych wynikających z różnych technologii.

(67) Dozwolony będzie również udział zagranicznych zdolności wytwórczych. Zasady te zostały szerzej opisane w sekcji 2.10.

(68) Beneficjentami mechanizmu zdolności wytwórczych będą dostawcy zdolności wytwórczych wybrani w drodze procedury przetargowej zgodnej z zasadami konkurencji.

2.4.2. Minimalny próg uczestnictwa

(69) Minimalny próg udziału ustalono na poziomie 1 MW, głównie z następujących powodów: a) dostosowania do rynku bilansującego; b) wartość ta jest wynikiem ciągłego dialogu z uczestnikami rynku, w tym kilku formalnych konsultacji publicznych; c) zejście poniżej limitu 1 MW oznacza, że wiele podmiotów dysponujących małymi zdolnościami wytwórczymi musi rozpocząć obowiązkowy proces kwalifikacji wstępnej w ramach mechanizmu zdolności wytwórczych i ponieść związane z tym koszty, nawet jeśli nie mają żadnego zamiaru uczestniczyć w aukcji w ramach tego mechanizmu; d) zejście poniżej progu 1 MW również znacząco zwiększa obciążenie administracyjne.

(70) Dekret królewski w sprawie kryteriów kwalifikowalności związanych z łącznym wsparciem i minimalnym progiem udziału przewiduje ocenę poziomu minimalnego progu udziału podczas obowiązywania mechanizmu zdolności wytwórczych co najmniej raz na pięć lat.

(71) Zasady agregacji umożliwiają udział mniejszym dostawcom zdolności wytwórczych, którzy nie spełniają minimalnego progu udziału.

2.4.3. Agregacja

(72) Kilku dostawców zdolności wytwórczych może zdecydować się na połączenie w pojedynczą jednostkę rynku zdolności wytwórczych o minimalnej mocy 1 MW bez ograniczonej maksymalnej wielkości. Jedynym ograniczeniem jest fakt, że punkty dostawy, do których mają zastosowanie programy dzienne na rynkach energii (zazwyczaj obecnie punkty dostawy o wielkości powyżej 25 MW), nie mogą być częścią zagregowanego portfela. Agregacja jest dozwolona dla wszystkich technologii. Ponadto realokacja komponentów w ramach zagregowanej jednostki rynku zdolności wytwórczych („CMU”) jest dozwolona, aby zwiększyć elastyczność wobec agregatorów i zachęcić ich do udziału w procesie aukcyjnym.

(73) Zasady agregacji będą okresowo weryfikowane i modyfikowane, jeżeli władze belgijskie uznają to za konieczne, w celu zapewnienia, aby zasady agregacji nie stanowiły przeszkody dla udziału w aukcji.

2.4.4. Niepotwierdzone zdolności wytwórcze

(74) W mechanizmie przewidziano szczególną kategorię „niepotwierdzonych zdolności wytwórczych”. Definiuje się je jako zdolności wytwórcze, które na początku procesu kwalifikacji wstępnej do aukcji R-4 nie mogą być powiązane z punktem dostaw, w związku z czym nie mogą spełniać wymogów kwalifikacji wstępnej punktu dostawy. Kategoria ta jest otwarta dla wszystkich technologii i ma na celu wspieranie udziału zdolności wytwórczych, które mogą mieć większe trudności z osiągnięciem standardowego wymaganego poziomu zaawansowania na etapie aukcji R-4. Niepotwierdzone zdolności wytwórcze reprezentują mniej zaawansowane projekty, np. gdy punkt dostawy nie jest jeszcze znany, nie jest dostępny plan realizacji projektu, a sam projekt staje się bardziej zaawansowany dopiero w okresie poprzedzającym dostawę. Władze belgijskie wyjaśniły, że koncepcję „niepotwierdzonych zdolności wytwórczych” wprowadzono na żądanie rynku i że może ona być użyteczna zwłaszcza dla agregatorów/dostawców odpowiedzi odbioru, którzy uważają, że są w stanie znaleźć taką zdolność wytwórczą w okresie poprzedzającym dostawę, ale np. muszą jeszcze sfinalizować umowy z jednostkami odbioru lub rozważają wiele możliwości. Niepotwierdzone zdolności wytwórcze mogą być oferowane tylko podczas aukcji R-4. Tej kategorii może zostać przypisana wyłącznie kategoria standardowych zdolności wytwórczych w ramach umowy jednorocznej (zob. motywy 138 i 145).

(75) Aby ograniczyć ryzyko dla bezpieczeństwa systemu wynikające z opierania się na mniej zaawansowanych projektach, ogólna zdolność wytwórcza akceptowana w tej kategorii jest ograniczona do 200 MW w przypadku pierwszej aukcji. Ustawa o energii elektrycznej przewiduje, że decyzja w sprawie tej maksymalnej całkowitej zdolności wytwórczej jest podejmowana w odniesieniu do każdej aukcji z osobna. Próg ten mógłby z czasem ulegać dalszym zmianom na podstawie zdobytego pozytywnego doświadczenia.

2.4.5. Korygowanie dyspozycyjności

2.4.5.1. Zasady ogólne

(76) Mechanizm zdolności wytwórczych jest otwarty dla wszystkich posiadaczy zdolności wytwórczych w zależności od ich wskaźnika dostępności i ich wkładu w osiągnięcie celu wystarczalności zasobów. CMU nie muszą być dostępne przez 100 % czasu przy 100 % mocy referencyjnej ze względu na np. warunki pogodowe, cykle konserwacyjne, uszkodzenia.

(77) Z tego powodu dla każdej technologii oblicza się korekcyjny współczynnik dyspozycyjności, aby ocenić jej niezawodność i wkład w bezpieczeństwo dostaw w momentach szczególnie istotnych z punktu widzenia wystarczalności (tzw. „symulowane godziny niedoboru mocy”). Posiadacze zdolności wytwórczych mogą zatem uczestniczyć w aukcji i kwalifikują się do zawierania umów dotyczących zdolności wytwórczych wyłącznie do wysokości skorygowanej wartości zdolności wytwórczych (41).

(78) Metoda obliczania tych korekcyjnych parametrów dyspozycyjności różni się w zależności od technologii i została doprecyzowana w dekrecie królewskim, w którym określono metodę obliczania zdolności wytwórczych oraz parametry aukcji. Będzie ona zależała od kategorii zdolności wytwórczych: a) korekcyjne współczynniki dyspozycyjności dla technologii cieplnych z harmonogramem dobowym wyznacza się na podstawie analizy statystycznej danych historycznych przez obniżenie wskaźnika przymusowych wyłączeń z uwagi na fakt, że parametr ten jest uznawany za niezależny od warunków klimatycznych; b) korekcyjne współczynniki dyspozycyjności dla technologii cieplnych bez harmonogramu dobowego wyznacza się przez pomiary. Jeżeli pomiary są niewystarczające, symuluje się je, dzieląc oczekiwany średni wkład tych technologii podczas symulowanych godzin niedoboru mocy przez zagregowaną nominalną moc referencyjną technologii; c) korekcyjne współczynniki dyspozycyjności dla technologii zależnych od pogody z harmonogramem dobowym i dla technologii zależnych od pogody bez harmonogramu dobowego, w przypadku których nie wybrano umowy o gwarantowanym poziomie usług (zob. lit. e) poniżej), zostaną określone poprzez podzielenie powiązanego średniego wkładu tych technologii podczas symulowanych godzin niedoboru mocy przez zagregowaną nominalną moc referencyjną odpowiedniej technologii; d) korekcyjne współczynniki dyspozycyjności dla technologii z harmonogramem dobowym, które mają ograniczone możliwości energetyczne, zostaną określone poprzez podzielenie oczekiwanego średniego wkładu tych technologii podczas symulowanych godzin niedoboru mocy przez zagregowaną nominalną moc referencyjną; e) umowa o gwarantowanym poziomie usług („SLA”) (zazwyczaj odpowiedź odbioru lub magazynowanie na niewielką skalę, ale jest również dostępna dla wszystkich technologii bez harmonogramu dobowego, w tym dla odnawialnych źródeł energii): korekcyjny współczynnik dyspozycyjności jest przypisany do każdej SLA wybranej przez CMU podczas procesu kwalifikacji wstępnej (i jak ustalono w umowie dotyczącej zdolności) w zależności od wybranych ograniczeń energetycznych. Dzięki temu w przypadku technologii bez harmonogramu dobowego możliwy jest wybór SLA najlepiej odpowiadającej ich ograniczeniom technicznym zamiast przypisywania ich do wstępnie określonej SLA. Ponadto agregator może wybrać SLA, która najlepiej pasuje do jego portfela.

(79) Dnia 4 maja 2021 r. Belgia dostarczyła uaktualnione korekcyjne współczynniki dyspozycyjności przedstawione w tabeli poniżej: Tabela 4 Korekcyjne współczynniki dyspozycyjności Umowa o gwarantowanym poziomie usług (SLA) Dostępność/Czas trwania [godz.] SLA Magazynowanie na dużą skalę 1 godz. 11 % 11 % 2 godz. 19 % 19 % 3 godz. 28 % 28 % 4 godz. 36 % 36 % 6 godz. 52 % 52 % 8 godz. 65 % 65 % Technologie cieplne z harmonogramem dobowym Podkategoria Korekcyjny współczynnik dyspozycyjności Turbina gazowa w cyklu kombinowanym 91 % Turbina gazowa w obiegu otwartym 90 % Silniki turboodrzutowe 96 % Silniki gazowe 95 % Silniki wysokoprężne 93 % Kogeneracja (CHP) 93 % Biomasa 93 % Odpady 93 % Energia jądrowa 96 % Węgiel kamienny 90 % Technologie o ograniczonych możliwościach energetycznych z harmonogramem dobowym Dostępność/Czas trwania [godz.] Korekcyjny współczynnik dyspozycyjności 1 11 % 2 19 % 3 28 % 4 36 % 5 –6 52 % 7 –8 65 % Technologie zależne od pogody Podkategoria Korekcyjny współczynnik dyspozycyjności Morska energia wiatrowa 15 % Lądowa energia wiatrowa 6 % Energia słoneczna 4 % Wodna elektrownia przepływowa 34 % Technologie cieplne bez harmonogramu dobowego Podkategoria Korekcyjny współczynnik dyspozycyjności Zagregowane technologie cieplne 62 % Źródło: Zgłoszenie (42)

(80) Zasady korygowania dyspozycyjności mogą być poddawane przeglądowi co roku, a w razie potrzeby modyfikowane. W szczególności OSP będzie konsultował listę aktualnych technologii istniejących na rynku. Jeżeli otrzyma informacje zwrotne, że na liście brakuje nowego rodzaju technologii, można to uwzględnić podczas corocznej kalibracji korekcyjnych współczynników dyspozycyjności. A zatem, w razie potrzeby, korekcyjne współczynniki dyspozycyjności i technologie będą corocznie aktualizowane i poddawane przeglądowi.

2.4.6. Zasady mające zastosowanie do transgranicznego udziału

(81) Zgodnie z art. 26 rozporządzenia w sprawie energii elektrycznej w przypadku transgranicznego udziału maksymalne wejściowe zdolności wytwórcze dostępne do celów udziału pośrednich zagranicznych zdolności wytwórczych w strefie kontroli są definiowane przez operatora systemu dla każdego obszaru rynkowego bezpośrednio połączonego za pomocą sieci elektrycznej z belgijskim obszarem kontrolnym.

(82) W oczekiwaniu na przyjęcie odpowiednich strategii, wniosków lub decyzji wdrażających art. 26 rozporządzenia w sprawie energii elektrycznej wkład każdego obszaru rynkowego bezpośrednio połączonego z Belgią określa się na podstawie wkładu tych obszarów podczas symulowanych godzin niedoboru mocy, jak określono w sekcji 2.10.1.

2.4.7. Zasady mające zastosowanie do niepotwierdzonych zdolności wytwórczych

(83) Aby zagwarantować równe szanse z innymi zakontraktowanymi zdolnościami w aukcji R-4, spółka Elia zastosuje korekcyjne współczynniki dyspozycyjności znane w chwili przeprowadzania aukcji R-4 jako parametr wejściowy do standardowego procesu kwalifikacji wstępnej niepotwierdzonych zdolności wytwórczych (ponieważ standardowy proces kwalifikacji wstępnej dotyczący tych zdolności można zorganizować w okresie do 24 miesięcy po aukcji R-4).

2.5. Proces aukcyjny i zasady ustalania cen

2.5.1. Częstotliwość aukcji

(84) Zgodnie ze zgłoszeniem OSP będzie organizował aukcje w ramach mechanizmu zdolności wytwórczych w zależności od poziomu zasobów wytwórczych, które są niezbędne do zagwarantowania odpowiedniego poziomu wystarczalności zasobów do spełnienia normy niezawodności.

(85) Każdego roku odbywa się aukcja zdolności na dostawy za cztery lata w ramach „aukcji R-4”. Kolejna aukcja z rocznym wyprzedzeniem odbywa się w roku bezpośrednio poprzedzającym rok dostawy w aukcji głównej („aukcja R-1”). Planuje się, że pierwsza aukcja R-4 zostanie zorganizowana w 2021 r., a pierwsza aukcja R-1 odbędzie się w 2024 r.

2.5.2. Ustalenie wolumenu, który ma być oferowany w aukcji

(86) We wcześniejszej wersji ustawy o energii elektrycznej art. 7 undecies § 2 stanowił, że metodę ustalania parametrów określających ilość mocy, którą należy zakupić, proponuje OSP. Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie energii elektrycznej, które ma zastosowanie od dnia 1 stycznia 2020 r., państwo członkowskie zatwierdza wolumen, który należy zakupić na aukcji, na podstawie propozycji organu regulacyjnego CREG. Komitet ds. mechanizmu zdolności wytwórczych (Federalny Urząd Gospodarczy, CREG, Elia oraz kancelaria Ministra Energii) już w 2019 r. podjął zatem decyzję, że CREG opracuje projekt metody ustalania parametrów określających wolumen, który należy zakupić na aukcjach. W poniższych motywach przedstawiono więcej szczegółów dotyczących chronologii wydarzeń.

(87) Dnia 22 listopada 2019 r. spółka Elia opracowała projekt dekretu królewskiego w sprawie ustalenia metody określania parametrów aukcji (takich jak korekcyjne współczynniki dyspozycyjności, kurs wykonania i cena referencyjna, pułap cen pośrednich), w tym proces ustalenia scenariusza w celu określenia zapotrzebowania na zdolności wytwórcze (43). Dnia 6 grudnia 2019 r. CREG przyjął opinię (44) na temat projektu spółki Elia, w której wyjaśnia w szczególności, że zastosowanie scenariusza EU-HiLo w celu określenia zdolności wytwórczych, które należy zakupić, jest nieodpowiednie (45) i niezgodne z art. 24 ust. 1 rozporządzenia w sprawie energii elektrycznej.

(88) Dnia 18 marca 2020 r. CREG wysłał belgijskiemu ministrowi energii projekt wniosku 2064 dotyczącego określenia wolumenu zdolności wytwórczych, który należy zakupić. Projekt wniosku był w dużej mierze inspirowany notą (Z) 2024, którą CREG wysłał ministrowi dnia 20 grudnia 2019 r. po konsultacjach publicznych (46). Dnia 24 marca 2020 r. CREG przyjął ostateczną wersję wniosku (47). We wniosku: a) określono ograniczenie budżetowe, w którym koszt mechanizmu zdolności wytwórczych musi być niższy niż koszt dla konsumenta z powodu oczekiwanej ilości niedostarczonej energii (EENS) (48), której uniknięto ze względu na mechanizm zdolności wytwórczych. Koszt mechanizmu zdolności wytwórczych jest kosztem zdolności wytwórczych wymaganych do spełnienia normy niezawodności. Oczekiwany koszt brakującej energii to EENS pomnożona przez gotowość do płacenia klientów, którzy w sposób niezamierzony nie otrzymają tej energii (wartość niedostarczonej energii, VOLL). W przypadku ryzyka związanego z bezpieczeństwem dostaw VOLL reprezentuje koszt braku dostaw ogłoszonego z wyprzedzeniem. Stosując wartości VOLL wskazane przez urząd planowania (49) oraz w badaniu przeprowadzonym przez ACER (50), CREG określa następujące ograniczenie budżetowe: Źródło: Wniosek CREG pt. „Proposition (E)2064 – 24 mars 2020” b) określono następującą krzywą popytu, gdzie docelowy wolumen, który ma być oferowany w aukcji, to C-Q (51): Źródło: Wniosek CREG pt. „Proposition (E)2064 – 24 mars 2020”

(89) Uwzględniając wyniki konsultacji publicznych w sprawie sporządzonej przez CREG noty 2024, belgijskie Ministerstwo Energii stwierdziło, że metoda zaproponowana przez CREG (zwłaszcza ograniczenie budżetowe) nie daje wystarczających gwarancji, że cel mechanizmu zdolności wytwórczych, jakim jest „zapewnienie wymaganego poziomu bezpieczeństwa dostaw”, zostanie osiągnięty zgodnie z kryteriami prawnymi.

(90) W związku z tym belgijskie Ministerstwo Energii opracowało alternatywną metodę ustalania parametrów określających ilość zdolności wytwórczych nabywanych w ramach mechanizmu zdolności wytwórczych, uwzględniając opracowany przez spółkę Elia wniosek w sprawie dekretu królewskiego, o którym mowa w motywie 87, oraz wniosek CREG, o którym mowa w motywie 88. Konsultacje publiczne dotyczące tej dostosowanej metody przeprowadzono w dniach 23–27 marca 2020 r. Zgodnie ze zmienioną ustawą o mechanizmie zdolności wytwórczych zmieniony art. 7 undecies § 2 ustawy o energii elektrycznej stanowi, że parametry określające wolumen, który należy zakupić, ustala się w dekrecie królewskim na podstawie wniosku organu regulacyjnego. Ostateczną wersję dekretu królewskiego opublikowano w belgijskim dzienniku ustaw dnia 30 kwietnia 2021 r. po zatwierdzeniu zmienionej ustawy o mechanizmie zdolności wytwórczych (52). W motywach 91–99 opisano proces przewidziany w tej ostatecznej wersji dekretu królewskiego.

(91) Co roku ilość zdolności wytwórczych wymaganych do spełnienia normy niezawodności w danym przyszłym roku dostaw (tj. wolumen docelowy) będzie określana na podstawie wniosku organu regulacyjnego. Organ regulacyjny przedstawia taki wniosek, uwzględniając dane dostarczone przez OSP. Ponadto dane te są obliczane przez OSP na podstawie scenariusza i wartości pośrednich zaproponowanych przez organ regulacyjny i określonych przez ministra. Wolumen docelowy określa się na podstawie normy niezawodności przewidzianej w przepisach prawa, która odpowiada określonej wartości LOLE. Scenariusz jest kalibrowany, aby zapewnić spełnienie tego kryterium. Po skalibrowaniu scenariusza przeprowadza się symulację rynku, która prowadzi do identyfikacji symulowanych godzin niedoboru mocy. Wolumen docelowy jest następnie obliczany jako suma średniego obciążenia podczas symulowanych godzin niedoboru mocy i zapotrzebowania bilansującego, od której odejmuje się średnią oczekiwaną ilość niedostarczonej energii (EENS) podczas symulowanych godzin niedoboru mocy.

(92) Scenariusz, o którym mowa w motywie 91, będzie jednym z centralnych scenariuszy referencyjnych wykorzystywanych do określenia problemu z wystarczalnością zasobów z najnowszej ERAA (53) lub najnowszej NRAA (54) i będzie aktualizowany na podstawie najnowszych dostępnych informacji (55). Proces ustalania ostatecznej ilości zdolności wytwórczych, które należy zamówić, musi również być zgodny z odpowiednimi częściami rozporządzenia w sprawie energii elektrycznej.

(93) Dekret królewski przewiduje następujący proces ustalania scenariusza referencyjnego. Po konsultacjach publicznych z uczestnikami rynku na temat danych i założeń belgijski OSP opublikuje zalecenie do wykorzystania przez ministra energii przy podejmowaniu decyzji. Następnie organ regulacyjny przedłoży wniosek dotyczący scenariusza referencyjnego, uwzględniając metodę przewidzianą w dekrecie królewskim. Wreszcie Federalny Urząd Gospodarczy opublikuje opinię na temat tego wniosku. Ostateczna decyzja w sprawie wyboru scenariusza należy do ministra energii.

(94) Globalny pułap cenowy aukcji określa maksymalne wynagrodzenie, jakie można otrzymać za ofertę na aukcji w ramach mechanizmu zdolności wytwórczych, i ma zastosowanie do wszystkich kategorii zdolności wytwórczych. Ograniczając maksymalne wynagrodzenie, jakie można otrzymać, globalny pułap cenowy aukcji ogranicza możliwości nadużywania pozycji rynkowej przez składanie niewłaściwych ofert. Globalny pułap cenowy aukcji oblicza się, mnożąc wartość CONE-netto (56) przez współczynnik X. Wartość współczynnika korygującego X uwzględnia niepewności związane z szacowaniem wartości CONE-netto zarówno na poziomie zmienności kosztów brutto nowej instalacji związanych z różnymi technologiami, jak i przy określaniu rocznych opłat inframarginalnych na rynku energii oraz przychodów netto na rynku pomocniczych usług bilansujących. Globalny pułap cenowy dla pierwszej aukcji wynosi 75 EUR/kW/rok, co jest równe CONE-netto pomnożonemu przez współczynnik korygujący wynoszący 1,50 (57).

(95) Krzywa popytu dla aukcji R-4 została zaprojektowana na podstawie 3 punktów, jak pokazano na poniższym wykresie:

(96) Krzywa popytu dla aukcji R-1 zaprojektowano na podstawie tych samych punktów B i C co dla aukcji R-4, ale wolumen docelowy dostosowano, uwzględniając zdolności wytwórcze zakontraktowane w aukcji R-4 odnoszącej się do tego samego okresu dostaw. Punkt A odpowiada, na osi rzędnych, globalnemu pułapowi cenowemu aukcji, a na osi odciętych – wolumenowi docelowemu.

(97) Władze belgijskie uważają, że struktura krzywych popytu jest zgodna z dwiema zasadami: a) zapewnienie bezpieczeństwa dostaw: oznacza to, że po zakończeniu aukcji R-4 i R-1 norma niezawodności powinna być spełniona, w przeciwnym razie mechanizm zdolności wytwórczych nie spełniłby swojego celu. Ze względu na to, że punkt B odpowiada wolumenowi wymaganemu do spełnienia normy niezawodności, należy dopilnować, aby co najmniej ten wolumen został zakontraktowany. Ponieważ po aukcji R-4 nadal istnieje możliwość zakontraktowania kolejnych zdolności wytwórczych w aukcji R-1, możliwa jest krzywa wykazująca tendencję spadkową między punktem A i B w aukcji R-4, pozwalająca na zakontraktowanie mniejszej ilości niż ilość skalibrowana dla punktu B w aukcji R-4. Jednak zakontraktowanie mniejszej ilości niż wolumen przypisany do punktu B w aukcji R-1 nie gwarantowałby spełnienia normy niezawodności. Wyjaśnia to pionowy odcinek w aukcji R-1 między punktem A i punktem B; oraz b) zapewnienie proporcjonalnego mechanizmu związanego z najmniejszymi kosztami: oznacza to, że całkowita ilość wolumenu, który należy zakupić, nie powinna przekraczać wolumenu wymaganego do spełnienia normy niezawodności, ponieważ w przeciwnym wypadku spowodowałoby to wzrost całkowitego kosztu mechanizmu. Wyjaśnia to, dlaczego krzywa popytu między punktem B a przecięciem z osią X zarówno w aukcji R-4, jak i w aukcji R-1 jest pionowa.

(98) Zgodnie z ustawą o energii elektrycznej minimalny wolumen zdolności wytwórczych musi być zarezerwowany dla aukcji R-1 oraz odliczony od wolumenu docelowego dla aukcji R-4. Ten zarezerwowany wolumen powinien być co najmniej równy zdolnościom wytwórczym wymaganym średnio do pokrycia całkowitych zdolności wytwórczych w okresach szczytowego zapotrzebowania przez mniej niż 200 godzin pracy rocznie. Zgodnie z dekretem królewskim określającym metodę obliczania zdolności wytwórczych i parametrów aukcji w kontekście mechanizmu zdolności wytwórczych zdolność niezbędną do pokrycia całkowitych zdolności wytwórczych w okresach szczytowego zapotrzebowania średnio przez mniej niż 200 godzin określa się, dla każdego bloku 100 MW, za pomocą średniej liczby godzin wymaganych do spełnienia kryterium bezpieczeństwa dostaw na podstawie krzywej czasu trwania obciążenia. Są to godziny konieczne do zaspokojenia przez określone zdolności wytwórcze maksymalnego zużycia energii elektrycznej. W wyniku oszacowanej krzywej popytu zarezerwowano około 2,5 GW na potrzeby aukcji R-1 przewidzianej na rok 2024. Według Belgii decyzja o zarezerwowaniu części wolumenu, który należy zakupić, dla aukcji R-1, odzwierciedla chęć podkreślenia przez tej kraj neutralności technicznej i otwartości technicznej mechanizmu. Środek ten zachęca do udziału dostawców odpowiedzi odbioru, ponieważ planowanie dostępności tych zdolności z dużym wyprzedzeniem mogłoby być trudniejsze, co mogłoby utrudnić ich udział w aukcji R-4. Niezależnie od tego przesunięcia wolumenu zdolności wytwórczych na aukcję R-1, wszyscy posiadacze zdolności wytwórczych mogą uczestniczyć zarówno w aukcji R-4, jak i w aukcji R-1 w odniesieniu do określonego okresu dostawy.

(99) W oczekiwaniu na wdrożenie ostatecznego projektu dekretu królewskiego: a) Spółka Elia rozpoczęła konsultacje publiczne dotyczące scenariuszy, poziomów wrażliwości i danych do obliczenia parametrów mechanizmu zdolności wytwórczych na potrzeby aukcji R-4 na okres dostaw 2025–2026. Konsultacje publiczne odbyły się w dniach 5 maja 2020 r. – 5 czerwca 2020 r. (59) Elia poddała pod konsultacje dane z MAF 2019 opracowanej przez ENTSO-E, zaktualizowane o najnowsze dostępne informacje ze źródeł publicznych, oraz poziomy wrażliwości, które należy uwzględnić w scenariuszu referencyjnym i które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo dostaw w Belgii zgodnie z dekretem królewskim (zob. motyw 93). Po konsultacjach publicznych Elia zaleciła uwzględnienie w scenariuszu referencyjnym poziomu wrażliwości związanego z „niskim popytem” oraz poziomu wrażliwości odpowiadającego scenariuszowi EU-HiLo (60) (zob. motyw 30). Następnie w dniu 10 lipca 2020 r. CREG przyjął propozycję scenariusza referencyjnego (61), w której w szczególności ponowił krytykę zalecenia spółki Elia, aby uwzględnić poziom wrażliwości dotyczący zmniejszenia dostępności francuskich elektrowni jądrowych o 4 jednostki (zob. motyw 87), wskazując również na istniejący we Francji mechanizm zdolności wytwórczych zapewniający wystarczalność oraz na ryzyko wzrostu ilości zdolności wytwórczych, które należy zakupić. Niedługo potem Dyrekcja Generalna ds. Energii Federalnego Urzędu Gospodarczego przyjęła jednak opinię dla ministra energii (62), w której zaleciła uwzględnienie w scenariuszu referencyjnym modyfikacji oczekiwanego popytu, ponieważ spadł on wskutek pandemii COVID-19. Założyła ona także brak dostępności dodatkowych elektrowni jądrowych we Francji. Tym samym Dyrekcja Generalna ds. Energii Federalnego Urzędu Gospodarczego odrzuciła większość krytycznych uwag CREG-u, ale jednocześnie zwróciła się do spółki Elia o dokonanie przeglądu jej analizy w świetle ustaleń pięciostronnego forum ekonomicznego (zob. motyw 35). b) W dniach od 1 lipca 2020 r. do 13 lipca 2020 r. CREG zorganizował konsultacje publiczne na temat wniosku dotyczącego wartości CONE-brutto, średnioważonego kosztu kapitału (WACC) oraz współczynnika korygującego X (63). Minister energii co roku przyjmuje decyzję na podstawie wniosku CREG, ale może od niego odstąpić.

(100) Krzywa popytu dla aukcji R-4 zaplanowanej na październik 2021 r. opiera się na scenariuszu centralnym określonym w MAF 2019, z uwzględnieniem zaktualizowanych danych i korekt na podstawie „Oceny wystarczalności mocy wytwórczych” przeprowadzonej przez pięciostronne forum ekonomiczne i opublikowanej w kwietniu 2020 r. (zob. także motywy 287–289).

(101) W badaniu wystarczalności i elastyczności z 2021 r. wykorzystano scenariusz centralny z MAF 2020, uzupełniony o najnowszy zbiór danych dostępny dla każdego państwa i zebrany w ramach ENTSO-E oraz informacje publiczne lub zaktualizowane badania krajowe dla innych państw. Według Belgii wykorzystanie tego samego źródła (MAF) jako zbioru danych zarówno do oceny wystarczalności zasobów, jak i kalibracji krzywej popytu zapewnia spójność.

(102) Belgia wyjaśniła, że poziom wrażliwości wykorzystany do obliczeń krzywej popytu dla pierwszej aukcji, dotyczący niedostępności zdolności wytwórczych energii jądrowej we Francji (zgodnie z „Oceną wystarczalności mocy wytwórczych” przeprowadzoną przez pięciostronne forum ekonomiczne), uwzględniono również w modelu w badaniu wystarczalności i elastyczności z 2021 r.

(103) Szacowany wolumen, który należy zakupić na pierwszych aukcjach R-4 i R-1, wynosi około 9,5 GW. Łączny wolumen definiuje się osobno dla każdej aukcji i jest on oparty na metodzie opisanej w sekcji 2.5.2. W krzywej popytu dla aukcji R-4 władze belgijskie odłożyły znaczny wolumen na aukcję R-1, zapewniając, aby nowa kalibracja krzywej popytu odbyła się w terminie bardziej zbliżonym do roku dostawy, w celu uniknięcia sytuacji, w której zbyt wiele zdolności wytwórczych zostałoby zaoferowanych podczas pierwszej aukcji R-4. Tak duża rezerwa przeznaczona na aukcję R-1 umożliwia władzom belgijskim radzenie sobie z niewielkimi odchyleniami wynikającymi z nowych danych wejściowych i ulepszeń metodycznych, ale także oferuje szerokie możliwości udziału nowych i innowacyjnych technologii, zapewniając w ten sposób w praktyce neutralność technologiczną środka pomocy.

(104) W sumie około 54 % średniego zużycia szczytowego w momentach niedoboru mocy zostanie zakontraktowane na aukcji R-4 w 2021 r., co ogranicza wolumen docelowy do niezbędnego minimum.

(105) Belgia zobowiązała się do przeprowadzenia kontroli krzyżowych i, w stosownych przypadkach, do dostosowania wolumenów, które należy zakupić na aukcji T-4 w 2023 r. i aukcji T-1 w 2026 r., do wyników NRAA 2023.

2.5.3. Faza kwalifikacji wstępnej

(106) Obowiązkowa procedura kwalifikacji wstępnej ma zastosowanie do wszystkich posiadaczy zdolności wytwórczych powyżej 1 MW. Nie wymaga się jednak, aby wstępnie zakwalifikowane zdolności uczestniczyły w procesie przetargowym (tryb „opt-out”). W celu ułatwienia obowiązkowej kwalifikacji wstępnej przewidziano przyspieszony proces kwalifikacji wstępnej, aby umożliwić posiadaczom zdolności wytwórczych spełnienie obowiązku kwalifikacji wstępnej przy minimalnym nakładzie pracy (wymagane są tylko niezbędne informacje, takie jak numer identyfikacyjny, rodzaj punktu dostawy oraz całkowita moc zainstalowana): w przypadku skorzystania przez posiadaczy zdolności wytwórczych z przyspieszonego procesu kwalifikacji wstępnej zdolności wytwórcze są automatycznie traktowane jako objęte trybem „opt-out”.

(107) Wymogi kwalifikacji wstępnej obejmują limit emisji: dostawcy zdolności wytwórczych, którzy przekroczą podany niżej limit emisji, nie mogą uczestniczyć w aukcji zdolności wytwórczych: a) dla zdolności wytwórczych, które rozpoczęły produkcję dnia 4 lipca 2019 r. lub po tym dniu, obowiązuje limit emisji wynoszący 550 gr CO2 pochodzącego z paliw kopalnych na kWh energii elektrycznej; b) zdolności wytwórcze, które rozpoczęły produkcję przed 4 lipca 2019 r., nie mogą emitować więcej niż 550 gr CO2 pochodzącego z paliw kopalnych na kWh energii elektrycznej ani więcej niż 350 kg CO2 pochodzącego z paliw kopalnych średnio w skali roku na kWe mocy zainstalowanej.

(108) Ponadto w ramach procesu kwalifikacji wstępnej kandydaci muszą wnieść tymczasowe zabezpieczenie finansowe, aby móc wziąć udział w aukcji. To tymczasowe zabezpieczenie finansowe zaczyna obowiązywać, gdy CMU zostanie wybrana w drodze aukcji. Jeżeli dostawca zdolności wytwórczych po wybraniu w drodze aukcji nie wywiąże się ze swoich zobowiązań umownych lub nie będzie chciał podpisać umowy dotyczącej zdolności wytwórczych, w ramach procesu kontroli przed dostawą nałożone zostaną kary finansowe. Kontrahent ma prawo dochodzić zaspokojenia z zabezpieczenia finansowego w razie nieuiszczenia tych kar. W momencie kwalifikacji wstępnej wysokość tymczasowego zabezpieczenia finansowego wyniesie 20 000 EUR/MW w przypadku wirtualnych i dodatkowych CMU oraz 10 000 EUR/MW w przypadku istniejących CMU, w zależności od kwalifikowalnego wolumenu jednostki (uwzględniając, że zakontraktowana zdolność nie jest jeszcze znana, oraz pod warunkiem że bezpieczeństwo finansowe jest zapewnione proporcjonalne do wielkości projektu i wynikającego z tego ryzyka dla systemu w przypadku niedostarczenia mocy). Jeśli końcowa zakontraktowana zdolność CMU jest mniejsza niż jej kwalifikowalny wolumen, kwotę zabezpieczenia finansowego obniża się o kwotę dodatniej różnicy pomiędzy kwalifikowalnym wolumenem a zakontraktowaną zdolnością, pomnożoną przez 20 000 EUR (w przypadku wirtualnych i dodatkowych CMU) lub 10 000 EUR (w przypadku istniejących CMU).

(109) Ponadto strony chcące ubiegać się o kwalifikację wstępną dla nowych instalacji (na 15-letnią umowę dotyczącą zdolności wytwórczych) zasilanych paliwami kopalnymi muszą przyjąć do wiadomości, że zawarcie umowy dotyczącej zdolności wytwórczych nie zwalnia ich z obecnych i przyszłych przepisów i celów ustanowionych przez Unię Europejską lub Belgię w zakresie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Muszą także przyjąć do wiadomości, że zawarcie umowy dotyczącej zdolności wytwórczych zobowiązuje je do udziału w przygotowaniu przepisów umożliwiających osiągniecie tych celów. W tym celu muszą dołączyć pisemne oświadczenie, w którym zobowiązują się do: a) zbadania do dnia 31 grudnia 2026 r. technicznej i ekonomicznej wykonalności ograniczenia emisji gazów cieplarnianych z przedmiotowej instalacji, zgodnie z odpowiednimi przepisami i celami europejskimi i belgijskimi; b) opracowania do dnia 31 grudnia 2027 r. planu ograniczenia emisji wskazującego, w jaki sposób dana jednostka wytwórcza przyczyni się do transformacji w kierunku neutralności klimatycznej w 2050 r., wraz z celami okresowymi na lata 2035 i 2045; oraz c) osiągnięcia zerowych lub ujemnych emisji do roku 2050. Strony zaangażowane w opracowywanie planu ograniczenia emisji mogą podjąć decyzję o wspólnym przeprowadzeniu tego badania.

(110) Przestrzeganie zobowiązań określonych w motywie 109 należy wykazać przed Dyrekcją Generalną ds. Energii Federalnego Urzędu Gospodarczego.

2.5.4. Specyficzne cechy struktury aukcji

2.5.4.1. Zasada ustalania ceny

(111) Mechanizm aukcji zgodnych z zasadami konkurencji wykorzystuje format aukcji utajnionej (ang. sealed-bid), w którym oferenci składają oferty anonimowo, a rynek jest następnie rozliczany w jednej rundzie. Według władz belgijskich przez niedostarczanie informacji rynkowi podczas rozliczania rynku i niepozwalanie oferentom na aktualizowanie złożonych ofert format aukcji utajnionej ogranicza możliwość nadużycia pozycji rynkowej. Władze wskazują także na fakt, że podczas aukcji utajnionej, w przeciwieństwie do aukcji holenderskiej, oferenci nie są związani przez (zwykle) 2–3 dni, w ciągu których muszą być stale dostępni, aby móc reagować na informacje udostępniane w trakcie procesu aukcyjnego. Prostszy i mniej czasochłonny proces aukcyjny mógłby jeszcze bardziej obniżyć barierę wejścia, co jest szczególnie istotne w przypadku nowych i małych uczestników oraz stron odpowiedzi odbioru, których podstawowa działalność nie jest związana z rynkiem energii.

(112) Wszyscy zwycięscy oferenci otrzymają wynagrodzenie za zdolność wytwórczą zgodnie z zasadą płatności na podstawie oferowanej ceny („pay-as-bid”) obowiązującą dla wszystkich aukcji związanych z co najmniej dwoma początkowymi okresami dostaw (aukcje R-4 i R-1 dla okresów dostaw rozpoczynających się w listopadzie 2025 r. i listopadzie 2026 r.). Innymi słowy, zwycięscy dostawcy zdolności wytwórczych otrzymają kwotę równą cenie złożonej przez nich oferty jako wynagrodzenie za zdolność wytwórczą.

(113) Po przedstawieniu parlamentowi sprawozdania oceniającego do aukcji związanych z kolejnymi okresami dostaw zastosowanie może mieć zasada jednolitej ceny („pay-as-cleared”). Zgodnie z zasadą „pay-as-cleared” wynagrodzenie za zdolność wytwórczą jest równe cenie najdroższej wybranej oferty (ograniczonej pułapem cen pośrednich, zob. sekcja 2.5.4.2).

(114) Zdaniem władz belgijskich sytuacja w zakresie wystarczalności w Belgii około 2025 r. będzie wymagała nowych zdolności wytwórczych (zob. motyw 29). Z tego względu posiadacze zdolności wytwórczych, którzy wykazują bardzo niejednorodną strukturę kosztów, będą prawdopodobnie konkurować we wstępnych aukcjach w ramach mechanizmu zdolności wytwórczych. W związku z tym władze belgijskie obawiają się, że niektórzy dostawcy zdolności wytwórczych mogliby skorzystać z wysokich opłat inframarginalnych w ramach mechanizmu zdolności wytwórczych, a co za tym idzie osiągnąć nieoczekiwane zyski, gdyby zastosowano zasadę „pay-as-cleared”. Według Belgii teoretycznie w sytuacji „doskonałej informacji”, gdy uczestnicy rynku mogą przewidzieć potencjalną rynkową cenę rozliczeniową przy zastosowaniu zasady „pay-as-cleared”, zastosowanie zasady „pay-as-bid” skutkowałoby takim samym rezultatem, ponieważ oferenci mieliby zachętę do złożenia oferty z tą samą przewidywaną ceną rozliczeniową. W praktyce jednak z pierwszymi aukcjami w ramach mechanizmu zdolności wytwórczych nieuchronnie wiążą się pewna niepewność i nieprzewidywalność, jeżeli chodzi o potencjalną cenę rynkową wynikającą z zastosowania zasady „pay-as-cleared”. Dlatego też zgodnie z zasadą „pay-as-bid” uczestnicy rynku mogą działać ostrożniej, aby uniknąć ryzyka niewybrania, a zatem stosowanie zasady „pay-as-bid” może prowadzić do mniej kosztownego rezultatu.

(115) Belgia uważa jednak, że korzyść wynikająca z oszczędności kosztowej aukcji typu „pay-as-bid” prawdopodobnie maleje z czasem, nie tylko dlatego, że może zniknąć zapotrzebowanie na nowe zdolności wytwórcze, ale także dlatego, że cykliczne aukcje typu „pay-as-bid” pozwalają uczestnikom rynku lepiej przewidywać referencyjną cenę rozliczeniową na rynku, co skutkuje „płaską” krzywą oferty. Poza tym, gdyby w perspektywie średnio- lub długoterminowej zniknął problem „brakujących przychodów”, stosowanie zasady „pay-as-bid” mogłoby zapobiec spadkowi ceny do zera, ponieważ dostawcy zdolności wytwórczych nie mieliby motywacji do składania ofert na poziomie zerowym w ramach aukcji „pay-as-bid”.

(116) Belgia uważa, że po kolejnych aukcjach stosowanie zasady „pay-as-cleared” może stać się lepszym wyborem pozwalającym na stymulowanie konkurencji, zapewnienie przejrzystego sygnału cenowego oraz dopuszczenie, aby wynagrodzenie za zdolność wytwórczą zbliżało się do zera, gdy oczekuje się, że poziom dostarczonych zdolności wytwórczych będzie odpowiedni, aby osiągnąć poziom wymaganych zdolności wytwórczych. Ważną cechą zasady „pay-as-cleared” jest to, że racjonalnym zachowaniem jest składanie ofert odpowiadających rzeczywistym kosztom. Mając na uwadze również fakt, że zasada „pay-as-cleared” zapewnia przejrzysty sygnał cenowy dla rynku, informacje te mogą być szczególnie cenne dla małych jednostek i nowych uczestników rynku, ponieważ mogą im dać lepsze wyobrażenie o obecnych i przyszłych oczekiwanych warunkach rynkowych, tym samym zachęcając ich z biegiem czasu do udziału. Ponadto zasada „pay-as-cleared” ułatwia dokonywanie ustaleń umownych, zwłaszcza dotyczących agregacji. W związku z tym Belgia opracuje procedurę umożliwiającą przejście na zasadę „pay-as-cleared”, gdy okaże się, że byłoby to korzystne.

2.5.4.2. Pułap cen pośrednich

(117) Jak opisano szczegółowo w sekcji 2.6, CMU wymagająca znacznych inwestycji może ubiegać się o wieloletnią umowę dotyczącą zdolności wytwórczych. Obecnie zasada ta nie ma zastosowania do pośredniego udziału zagranicznego, który może otrzymać jedynie umowę jednoroczną (zob. motywy 143 i 144). Według władz belgijskich CMU objęte kategorią umów jednorocznych nie podlegają żadnym wymogom lub podlegają niewielkim wymogom dotyczącym kosztów inwestycyjnych, które należy uwzględnić (w przeciwnym razie kwalifikowałyby się do umowy wieloletniej). W związku z tym, aby uniknąć powstawania nieoczekiwanych zysków, przewiduje się zastosowanie pułapu cen pośrednich w odniesieniu do CMU objętych kategorią umów jednorocznych. Zasada ta będzie miała także zastosowanie do umów przypisanych do pośrednich zagranicznych zdolności wytwórczych (zob. szczegóły w sekcji 2.10.1).

(118) W przypadku CMU objętych kategorią umów jednorocznych nie będzie dozwolone składanie ofert po cenie wyższej niż pułap cen pośrednich. Ponadto nawet przy zastosowaniu zasady „pay-as-cleared” (zob. motyw 113) takie CMU nie otrzymałyby płatności z tytułu zdolności wytwórczych wyższych niż pułap cen pośrednich.

(119) Według władz belgijskich pułap cen pośrednich uniemożliwi również podmiotom rynkowym o znaczącej pozycji rynkowej podejmowanie strategicznych decyzji o czasowym wycofaniu lub zamknięciu istniejących zdolności wytwórczych, a tym samym wycofanie zdolności wytwórczych z rynku, co z kolei miałoby wpływ na rynkową cenę rozliczeniową. Ograniczając maksymalne wynagrodzenie za zdolność wytwórczą w kategorii umów jednorocznych na zdolności wytwórcze (w tym istniejące aktywa), pułap cen pośrednich ograniczyłby możliwość powstania nadmiernych opłat inframarginalnych.

(120) Władze belgijskie wskazują, że pułap cen pośrednich z jednej strony powinien być wystarczająco niski, aby uniknąć nieoczekiwanych zysków, ale z drugiej strony nie powinien być zbyt niski, co uniemożliwiłoby inwestorom czerpanie normalnych zysków lub nawet uniemożliwiłoby CMU udział w aukcjach w ramach mechanizmu zdolności wytwórczych i wysłałoby niechciany sygnał do wyjścia.

(121) W metodzie opisanej w dekrecie królewskim określającym metodę obliczania parametrów aukcji w ramach mechanizmu zdolności wytwórczych ustalono, że pułap cen pośrednich powinno się kalibrować do oczekiwanego poziomu „brakujących przychodów” najsłabiej działającej technologii aktualnie dostępnej na rynku, uwzględniając zarówno koszty, jak i przychody.

(122) Uwzględnia się następujące koszty: a) roczne stałe koszty obsługi i utrzymania; b) wieloletnie koszty utrzymania wyrażone w stosunku rocznym (z wyłączeniem kosztów związanych ze zwiększeniem zdolności wytwórczych lub wydłużeniem okresu użytkowania instalacji); c) koszty uruchomienia na potrzeby testu dostępności.

(123) Te składniki kosztów dzieli się przez mające zastosowanie korekcyjne współczynniki dyspozycyjności, ponieważ w aukcji, w której ceny są wyrażone dla wartości skorygowanej MW, obowiązuje pułap cen pośrednich. Władze belgijskie dostarczyły dane przedstawione w tabeli 5 poniżej (64). Tabela 5 Łączne koszty roczne dla krótkiej listy istniejących technologii (65) Roczne koszty obsługi i utrzymania [EUR/kW/rok] Koszty uruchomienia na potrzeby testu dostępności [EUR/kW/rok] Korekcyjny współczynnik dyspozycyjności (66) NISKIE ŚREDNIE WYSOKIE Turbina gazowa w cyklu kombinowanym 29 30 41 0 91 % Turbina gazowa w obiegu otwartym 19 19 40 0 90 % Silnik turboodrzutowy 23 29 29 0 96 % Odpowiedź rynkowa 5 10 15 0,18 36 % Źródło: Zgłoszenie.

(124) Uwzględnia się następujące przychody roczne: a) roczne opłaty inframarginalne uzyskane na rynku energii elektrycznej; b) roczne przychody netto ze świadczenia usług bilansujących związanych z częstotliwością.

(125) Władze belgijskie dostarczyły dane przedstawione w tabeli 6 poniżej: Tabela 6 Łączne przychody roczne dla krótkiej listy istniejących technologii (67) Łączne przychody roczne [EUR/kW/rok] (68) NISKIE ŚREDNIE WYSOKIE Turbina gazowa w cyklu kombinowanym 5 11 20 Turbina gazowa w obiegu otwartym 10,2 12,6 15,5 Silnik turboodrzutowy 19,3 23,2 27 Odpowiedź rynkowa 14,3 17,1 20 Źródło: Zgłoszenie

(126) Ponadto „brakujące przychody” oblicza się przez odjęcie przychodów rocznych od wartości kosztów rocznych. Do uzyskanej liczby dodaje się margines niepewności wynoszący 5 %, aby uwzględnić ogólne niepewności związane z oszacowaniem „brakujących przychodów”, zwłaszcza ze względu na fakt, że kalibracja pułapu cen pośrednich wymaga uogólnienia danych dotyczących kosztów i dochodów dla każdej technologii oraz że oszacowanie to przeprowadza się do kilku lat przed odpowiednim okresem dostawy.

(127) Władze belgijskie dostarczyły dane przedstawione w tabeli 7. Poszczególne „poziomy” wartości „brakujących przychodów” reprezentują następującą klasyfikację: poziom 1 odzwierciedla niskie koszty i wysokie przychody; poziom 2 odzwierciedla niskie koszty i średnie przychody; poziom 3 odzwierciedla niskie koszty i niskie przychody; poziom 4 odzwierciedla średnie koszty i wysokie przychody; poziom 5 odzwierciedla średnie koszty i średnie przychody; poziom 6 odzwierciedla średnie koszty i niskie przychody. Tabela 7 Wartości „brakujących przychodów” uzyskane dla krótkiej listy istniejących technologii (69) „Brakujące przychody” [EUR/wartość skorygowana kW/rok] Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Poziom 4 Poziom 5 Poziom 6 Turbina gazowa w cyklu kombinowanym 10,4 20,8 27,7 11,5 21,9 28,8 Turbina gazowa w obiegu otwartym 4,1 7,5 10,3 4,1 7,5 10,3 Silnik turboodrzutowy 0 0 4 2,2 6,4 10,6 Odpowiedź rynkowa 0 0 0 0 0 0 Źródło: Zgłoszenie

(128) Na podstawie informacji i danych dostarczonych przez spółkę Elia oraz opinii organu regulacyjnego na temat tych danych władze belgijskie ustaliły pułap cen pośrednich dla pierwszej aukcji, tj. aukcji R-4 z okresem dostaw od listopada 2025 r. do października 2026 r., na poziomie 20 EUR/wartość skorygowana kW/rok.

(129) W trakcie formalnego postępowania wyjaśniającego Belgia wprowadziła mechanizm umożliwiający indywidualne odstępstwo od pułapu cen pośrednich (70).

(130) Mechanizm odstępstw wprowadzono w dekrecie królewskim określającym metodę obliczania zdolności wytwórczych i parametrów aukcji w kontekście mechanizmu zdolności wytwórczych. Mechanizm odstępstw ma zastosowanie zarówno do krajowych, jak i pośrednich transgranicznych zdolności wytwórczych.

(131) Zgodnie z dekretem królewskim w przypadku pierwszej aukcji, ze względu na ograniczony czas między opracowaniem mechanizmu odstępstw a przygotowaniem pierwszej aukcji, odstępstwo zostanie przyznane ex post, tj. po zamknięciu aukcji. Belgia wyjaśniła, że potencjalni beneficjenci będą ubiegać się o odstępstwo oraz przedkładać wszystkie istotne informacje przed aukcjami. Wszystkie kryteria i zasady dotyczące odstępstwa zostaną w przejrzysty sposób określone przed aukcjami. Odstępstwo nie będzie uzależnione od ofert złożonych przez któregokolwiek z uczestników aukcji. Ponadto, jeżeli ex post zostanie stwierdzone, że niektóre jednostki nie kwalifikują się do odstępstwa, i ich płatności zostaną zmniejszone, nie będzie to miało wpływu na rezultat (umowę, płatność i przyznaną ilość) dla innych jednostek, które uczestniczyły w aukcji.

2.5.4.3. Zasady rozliczeń

(132) Aukcja dotycząca zdolności wytwórczych powinna zostać rozliczona przez wybór kombinacji ofert, które maksymalizują dobrobyt społeczny, z uwzględnieniem krzywej popytu (wyznaczonej w sposób administracyjny) i krzywej ofert (wyznaczonej poprzez agregację poszczególnych ofert posiadaczy zdolności wytwórczych) oraz wolumenu i ceny zaproponowanych w poszczególnych ofertach. Dobrobyt społeczny w tym kontekście oblicza się jako sumę nadwyżki konsumenta (nadwyżka dla społeczeństwa wynikająca z zaspokojenia popytu na bezpieczeństwo dostaw po cenie niższej niż gotowość do płacenia za zdolność wytwórczą określoną krzywą popytu) i nadwyżki producenta (nadwyżka dla dostawców zdolności wytwórczych wynikająca z wyboru ich ofert po cenie wyższej niż cena oferty).

(133) Jeżeli wiele rozwiązań rozliczeniowych (tj. kombinacja ofert) jest równoważnych pod względem maksymalizacji nadwyżki ekonomicznej, wybiera się rozwiązanie o najniższej emisji CO2. Jeżeli dwa rozwiązania są równoważne zarówno pod względem maksymalizacji nadwyżki ekonomicznej, jak i średniej ważonej emisji CO2, wybiera się rozwiązanie o najniższym średnioważonym okresie obowiązywania umowy w celu ograniczenia uzależnienia od jednej technologii (ang. lock-in) na kilka lat (71).

(134) Algorytm aukcji będzie również uwzględniał ograniczenia sieciowe w taki sposób, że odrzuci pewne kombinacje ofert, które w połączeniu nie są wykonalne dla sieci. Zestaw ograniczeń sieciowych odnoszących się do sieci OSP, które będą miały zastosowanie podczas rozliczenia aukcji, zostanie określony przed rozpoczęciem rozliczenia aukcji i będzie wynikał albo ze względów bezpieczeństwa systemu, albo z fizycznych ograniczeń związanych z odległością.

2.6. Okres obowiązywania umowy

(135) Według władz belgijskich dłuższy okres obowiązywania umowy dotyczącej zdolności wytwórczych pozwala dostawcy zdolności wytwórczych zabezpieczyć długoterminowe finansowanie w celu rozłożenia kosztów inwestycji na dłuższy okres. Mogłoby to zmniejszyć wymagane roczne wynagrodzenie za zdolność wytwórczą i pomóc w zapewnieniu konkurencyjności nowego projektu w stosunku do istniejących projektów na rynku. Możliwość wejścia na rynek nowych podmiotów po konkurencyjnej cenie ma również ogromne znaczenie dla kontrolowania pozycji rynkowej istniejących dostawców zdolności wytwórczych.

(136) Dłuższy okres obowiązywania umowy dotyczącej zdolności wytwórczych może jednak również spowodować uzależnienie od jednej technologii na rynku energii na dłuższy okres. W związku z tym państwo belgijskie zdecydowało się na różne kategorie zdolności (1 rok, do 3, 8 i 15 lat). W rezultacie nowe inwestycje nie otrzymują od razu umowy dotyczącej zdolności wytwórczych na maksymalny (15-letni) okres, co pozwala uniknąć sytuacji, w której przyszły rynek energii byłby zamknięty dla nowych (i potencjalnie bardziej przyjaznych dla środowiska) technologii.

(137) W dekrecie królewskim z dnia 12 grudnia 2019 r. (72) zaproponowanym przez CREG koszty kwalifikowalne określono jako: „początkowe i jednorazowe wydatki inwestycyjne, które powstają w dniu opublikowania wyników aukcji, w której oferta na te zdolności wytwórcze została wybrana, i są ponoszone najpóźniej w dniu poprzedzającym pierwszy dzień okresu udostępniania zdolności, niezbędne do budowy lub udostępnienia zasadniczych fizycznych elementów technicznych zdolności oraz w celu zaoferowania na rynku belgijskim dodatkowych zdolności począwszy od okresu pierwszej dostawy objętego umową dotyczącą zdolności wytwórczych”. W przypadku istniejących zdolności wytwórczych wydatkami, które skutkują zaoferowaniem dodatkowych zdolności wytwórczych, są: (i) wydatki niezbędne do tego, aby zdolności wytwórcze spełniały normy środowiskowe, a tym samym do utrzymania ich na rynku; (ii) wydatki niezbędne do zwiększenia mocy zainstalowanej lub wydłużenia okresu trwałości technicznej instalacji oraz (iii) w przypadku bezpośrednich zagranicznych zdolności wytwórczych – wydatki niezbędne do podłączenia jednostki do sieci na belgijskim obszarze kontrolnym (zob. sekcja 2.10.2).

(138) W proponowanym dekrecie królewskim przewiduje się progi przedstawione w tabeli 8. Progi inwestycyjne obliczono w sposób pozwalający zapewnić, aby średnie szacowane koszty inwestycyjne w ujęciu rocznym były równe dla poszczególnych kategorii zdolności wytwórczych związanych z maksymalnym okresem obowiązywania umowy dotyczącej zdolności wytwórczych wynoszącym 15 lat, 8 lat i 3 lata. CREG będzie proponować aktualizację progów inwestycyjnych, gdy będzie to konieczne, lecz nie rzadziej niż co trzy lata (73). Progi uwzględniają moc zainstalowaną zamiast skorygowanej wartości zdolności wytwórczych. Zdaniem Belgii jeżeli do celów obliczenia progów inwestycyjnych zamiast mocy zainstalowanej uwzględniono by skorygowaną wartość zdolności wytwórczych oferowanych przez CMU, zdolności wytwórcze o wysokim korekcyjnym współczynniku dyspozycyjności łatwiej osiągnęłyby progi inwestycyjne wyznaczone dla umów wieloletnich, co byłoby sprzeczne z celem CRM. Tabela 8 Progi inwestycyjne w przypadku długoterminowych umów dotyczących zdolności wytwórczych Okres obowiązywania umowy Progi proponowane przez CREG Nowy wniosek rządu belgijskiego Lata EUR/kW EUR/kW 15 600 360 8 400 239 3 177 106 Źródło: SPF Economie.

(139) CREG będzie monitorował koszty inwestycji, aby zapewnić, zarówno przed przedstawieniem informacji przez jednostkę, jak i po nim, że kategoria zdolności wytwórczych przypisana każdemu dostawcy zdolności wytwórczych jest właściwa. W szczególności dostawca zdolności wytwórczych musi przedstawić dokumentację inwestycyjną ex post, którą organ regulacyjny może wykorzystać do swojej oceny ex post przypisanej kategorii zdolności wytwórczych. Jeżeli analiza ex post wykaże, że kryteria kosztów nie zostały spełnione (w tym ograniczony zakres tolerancji w celu uwzględnienia niewielkich niepewności), postanowienia umowne mogą zostać zmienione (np. przeklasyfikowanie CMU do odpowiedniej kategorii umowy). Ponadto w przypadku niedostarczenia pliku inwestycyjnego ex post (na czas) możliwe jest również przeklasyfikowanie CMU do kategorii jednorocznych zdolności wytwórczych przez organ regulacyjny.

(140) Zgodnie z pierwotnym wnioskiem kategorię umowy przypisuje się również ofertom objętym agregacją. Jeżeli oferta objęta agregacją składa się ze zdolności odpowiadających różnym kategoriom umów, takiej ofercie przypisuje się kategorię umowy odpowiadającą zdolności objętej kategorią najkrótszej umowy.

(141) Wniosek ten został zmieniony po przeprowadzeniu formalnego postępowania wyjaśniającego. Na podstawie dekretu królewskiego określającego progi inwestycyjne, kryteria kwalifikowalności kosztów inwestycji oraz procedurę ustalania rankingu każda zdolność wytwórcza będąca częścią oferty objętej agregacją jest klasyfikowana do jednej kategorii zdolności wytwórczych. Na podstawie klasyfikacji zdolności wytwórczych w stosownych przypadkach CREG określa różne kombinacje klasyfikacji i łączy każdą kombinację z maksymalną nominalną mocą referencyjną odpowiadającą sumie nominalnych mocy referencyjnych zdolności wytwórczych w ramach oferty objętej agregacją, które są sklasyfikowane w kategorii zdolności równej lub wyższej niż określona kategoria zdolności wytwórczych. Na tej podstawie zarządzający ofertą objętą agregacją wybiera kategorię zdolności wytwórczych, która ma zastosowanie do tej oferty.

(142) W wyniku formalnego postępowania wyjaśniającego Belgia zmieniła również przepisy dekretu królewskiego dotyczące kosztów kwalifikowalnych inwestycji. Zmieniony dekret królewski stanowi, że jedynie koszty dostosowania do przyszłych norm unijnych będą kwalifikowalne w ramach mechanizmu zdolności wytwórczych.

(143) Według władz belgijskich nie można przewidzieć możliwości zawierania umów wieloletnich na zagraniczne zdolności wytwórcze, ponieważ w perspektywie długoterminowej nie zawsze można zagwarantować wystarczające wejściowe zdolności wytwórcze. Zależy to nie tylko od poziomu połączeń międzysystemowych i ich dostępności, ale także od ryzyka jednoczesnego przeciążenia systemu w krajach sąsiadujących. Ryzyko to może znacznie zmieniać się w czasie w zależności od wystarczalności zdolności wytwórczych i sytuacji rynkowej w innych krajach.

(144) Władze belgijskie zobowiązały się jednak do dokonania przeglądu możliwości dostępu zagranicznych zdolności wytwórczych do umów wieloletnich. Pierwszy przegląd zostanie przeprowadzony dnia 15 stycznia 2023 r., a następnie co dwa lata. Jeżeli przegląd wykaże, że ryzyko związane z poziomem i dostępnością połączenia wzajemnego oraz ryzyko przeciążenia systemu równoległego są odpowiednio ograniczone, tak aby umowy na okres dłuższy niż jeden rok na pośrednie zagraniczne zdolności wytwórcze nie stwarzały nieuzasadnionego ryzyka dla wystarczalności, możliwe jest zawarcie wieloletnich umów na zagraniczne zdolności wytwórcze.

(145) Ponadto niepotwierdzone zdolności wytwórcze mogą kwalifikować się jedynie do jednorocznej umowy dotyczącej zdolności wytwórczych, ponieważ trudno jest uzasadnić dokładne dane dotyczące kosztów, które pozwoliłyby zakwalifikować ją do jednej z kategorii umów wieloletnich (zob. sekcja 1.4.4).

2.7. Obowiązki

2.7.1. Opcje niezawodności

(146) Belgijski mechanizm zdolności wytwórczych jest skonstruowany w taki sposób, że kontrahent kupuje zdolności wytwórcze od dostawców zdolności wytwórczych w formie opcji niezawodności. Dostawcy zdolności wytwórczych wybrani w ramach aukcji sprzedają opcje niezawodności centralnemu nabywcy, otrzymując w zamian stałe wynagrodzenie za zdolność wytwórczą. Za każdym razem, gdy cena referencyjna przekracza określony wstępnie poziom, tzw. kurs wykonania, dostawca zdolności wytwórczych musi zwrócić centralnemu nabywcy różnicę między ceną referencyjną a kursem wykonania, obliczoną na podstawie wolumenów zakontraktowanej zdolności.

(147) W rezultacie przychody dostawcy zdolności wytwórczych na rynku jednotowarowym są ograniczone do kursu wykonania, ale dostawcy zdolności wytwórczych otrzymują w zamian stałe i pewne wynagrodzenie za zdolność wytwórczą. Innymi słowy, dostawcy zdolności wytwórczych rezygnują z części swoich niepewnych opłat za niedobór mocy, aby otrzymać w zamian określone wynagrodzenie za zdolność wytwórczą, co znacznie zmniejsza ryzyko zmiennych przychodów, a tym samym ryzyko związane z inwestycją, która ma zostać dokonana. Cel opcji niezawodności jest dwojaki. Po pierwsze obowiązek zwrotu różnicy w cenie energii ogranicza możliwość uzyskania nieoczekiwanych zysków, a po drugie zachęca CMU do dostępności w momentach istotnych dla bezpieczeństwa dostaw.

2.7.2. Cena referencyjna

(148) Belgia wybrała cenę rynku dnia następnego (RDN) jako cenę referencyjną. Według Belgii główne zalety tego rynku są następujące: a) rynek dnia następnego stanowi najistotniejszy sygnał rynkowy związany z kwestiami wystarczalności, ponieważ większość czynników wpływających na pozycję uczestników rynku jest uwzględniona w planowaniu i prognozach produkcji; b) rynek dnia następnego pełni silną funkcję sygnalizacyjną i stanowi najsilniejszy, najbardziej płynny rynek kasowy ze względu na jego szczegółowość i wysoką dokładność założeń, co znajduje odzwierciedlenie w wolumenach będących przedmiotem wymiany; c) po połączeniu rynków dnia następnego w systemie belgijskim wszystkie podmioty odpowiedzialne za bilansowanie muszą zostać zbilansowane (nominacja dnia następnego o godz. 15:00) i w tym wyjątkowym momencie rynek jest rozliczany. W ten sposób rynek dnia następnego jest ostatnią okazją na osi czasu produktu, jakim jest energia elektryczna, na dopasowanie całego pozostałego popytu i wszystkich ofert po uwzględnieniu rynku terminowego, a przed uwzględnieniem potrzeb w zakresie elastyczności rynku dnia bieżącego i bilansowania; d) ze względu na swoją pozycję czasową na rynkach kasowych powinien umożliwiać reakcję wszystkich technologii (np. również o niskich zdolnościach wytwórczych).

(149) Belgia wyjaśniła, że metoda ceny referencyjnej może zostać poddana przeglądowi w przyszłości, aby upewnić się, że wysyła ona najbardziej adekwatny sygnał cenowy, gdy dojrzałość innych rynków kasowych wzrośnie do poziomu zbliżonego do rynku dnia następnego. W szczególności ceny na rynku dnia bieżącego mogą być ponownie brane pod uwagę, gdy płynność jest wystarczająca i ciągła.

(150) Belgia wybrała jeden kurs wykonania z pewnymi korektami, aby zapewnić otwartość technologiczną systemu i ograniczenie nieoczekiwanych zysków w kalibracji. Według władz belgijskich korekty te są niezbędne, aby ograniczyć ryzyko związane z jednym kursem wykonania w przypadku udziału niektórych technologii w mechanizmie zdolności wytwórczych. W szczególności bez tych korekt utrudniony może być udział technologii o krótkoterminowych kosztach krańcowych powyżej kursu wykonania.

(151) Jak przewidziano w art. 7 undecies § 2 ustawy o energii elektrycznej, parametr kursu wykonania będzie kalibrowany corocznie na mocy dekretu ministerialnego nie później niż do 31 marca tego roku (zarówno w przypadku aukcji R-4, jak i R-1) oraz na podstawie metody określonej w dekrecie królewskim dla parametrów aukcji.

(152) Będzie ona oparta na analizie krzywych zagregowanych gromadzących elastyczną część wolumenu reakcji ze strony rynku obserwowanej na rynku dnia następnego, ważoną w okresie 3 lat dla odpowiednich okresów w ciągu tych 3 lat (zimowe dni powszednie). Metoda wskazuje, że skalibrowany kurs wykonania powinien być wybierany z odpowiedniego przedziału [75 %; 85 %] elastycznego cenowo wolumenu reakcji ze strony rynku reagującego na niego i z uwzględnieniem szereg zasad przewodnich: a) pierwsze kryterium: krótkoterminowe koszty krańcowe technologii z harmonogramem dobowym powinny być pokryte przez wybrany kurs wykonania; b) drugie kryterium: kalibracja kursu wykonania uwzględnia kształt krzywej kalibracyjnej; c) trzecie kryterium: kalibracja kursu wykonania uwzględnia ewolucję rynku energii; d) czwarte kryterium: stabilność kursu wykonania w czasie; oraz e) piąte kryterium: rozsądna szansa na osiągnięcie kursu wykonania przez cenę referencyjną.

(153) W przypadku oceny pierwszego kryterium rozpatruje się je w świetle wyników i hipotez wykorzystanych w badaniu wystarczalności i elastyczności z 2019 r., zwłaszcza w sekcjach 2.9.3 i 2.9.4. Obliczenie tych krótkoterminowych kosztów krańcowych opiera się na kilku założeniach: oszacowaniu cen paliwa, oszacowaniu potencjalnej zmiany ceny CO2, oszacowaniu wydajności („efektywności”) poszczególnych technologii uwzględnionych w badaniu wystarczalności i elastyczności z 2019 r. (w tym przypadku turbiny gazowej w cyklu kombinowanym, turbiny gazowej w obiegu otwartym i zespołu prądnicowego z silnikiem wysokoprężnym).

(154) Belgia zaproponowała zawężenie orientacyjnego skalibrowanego przedziału kursu wykonania na podstawie trzech ostatnich okresów zimowych (zima 2016/2017 – zima 2018/2019) do [320; 500] EUR/MWh.

(155) Oznacza to, że kurs wykonania może ewoluować w czasie (ale pozostaje stały przez okres obowiązywania umowy dotyczącej zdolności wytwórczych CMU), zgodnie ze zmianami na rynku energii, oraz że umowy dotyczące zdolności wytwórczych zawarte w wyniku jednej aukcji niekoniecznie zawierają taki sam kurs wykonania jak umowy dotyczące zdolności wytwórczych związane z inną aukcją. W każdym przypadku dostawcy zdolności wytwórczych zostaną poinformowani o mającym zastosowanie kursie wykonania przed każdą aukcją, co umożliwi im uwzględnienie tych informacji w składanej ofercie.

(156) Ponadto Belgia zdecydowała się zaoferować CMU nieobjętym jednostkowym obowiązkiem harmonogramowania (dostawcy odpowiedzi odbioru i agregatorzy zwykle należą do tej kategorii) możliwość zastąpienia obowiązującego jednego kursu wykonania ich zadeklarowaną ceną rynkową (tj. ich krótkoterminowym kosztem krańcowym) na potrzeby wypełnienia obowiązku zwrotu różnicy w cenie energii, gdyby była ona wyższa niż wspomniany jeden kurs wykonania. Innymi słowy, te CMU nieobjęte jednostkowym obowiązkiem harmonogramowania (a tym samym dostawcy odpowiedzi odbioru) podlegają obowiązkowi zwrotu różnicy w cenie energii tylko w przypadku, gdy cena referencyjna przekracza ich zadeklarowaną cenę rynkową, reprezentującą cenę, powyżej której dostawcy zdolności wytwórczych zadeklarowali dostawę energii na rynku energii. Inaczej mówiąc, gdyby kalibracja jednego kursu wykonania skutkowała ceną niższą od ich kosztu uruchomienia, te CMU nie byłyby zobowiązane do zwrotu przychodów, których nie otrzymano na rynku energii (gdyby cena referencyjna przekroczyła kurs wykonania, ale była niższa od zadeklarowanej ceny rynkowej). Środek ten został wprowadzony po przeprowadzeniu konsultacji publicznych w celu złagodzenia obaw dostawców odpowiedzi odbioru i innych stron, że w przeciwnym razie mieliby większe trudności z udziałem, ponieważ potencjalnie musieliby podlegać obowiązkowi zwrotu różnicy w cenie bez uprzedniego dysponowania aktywami i uzyskania przychodów. Według Belgii zapewnia to również otwartość technologiczną przy jednoczesnym ograniczeniu nieoczekiwanych zysków. W szczególności, zdaniem władz, ten element struktury mechanizmu powinien wyraźnie ułatwiać udział odpowiedzi odbioru w mechanizmie zdolności wytwórczych i każdej innej technologii o wyższych krótkoterminowych kosztach krańcowych.

(157) Ponadto CMU nieobjęte jednostkowym obowiązkiem harmonogramowania mogą zdecydować się na zadeklarowanie kilku cen dnia następnego jako zadeklarowanej ceny rynkowej. Jest to szczególnie istotne w przypadku agregatorów, których portfel może składać się z CMU o różnych cenach krańcowych i odzwierciedlać ich rzeczywistą krzywą kosztów. Ma to na celu uniknięcie stosowania obowiązku zwrotu różnicy w cenie energii, która nie została sprzedana na rynku i z której nie uzyskano przychodów.

2.7.3. Zwroty różnicy w cenie

2.7.3.1. Opis

(158) Za każdym razem, gdy cena energii elektrycznej na hurtowym rynku dnia następnego przekracza kurs wykonania, dostawca zdolności wytwórczych musi zapłacić spółce Elia różnicę między ceną referencyjną a kursem wykonania, obliczoną na podstawie wolumenów zakontraktowanej zdolności. W rezultacie przychody dostawcy zdolności wytwórczych na rynku jednotowarowym są ograniczone do kursu wykonania, ale dostawcy zdolności wytwórczych otrzymują w zamian stałe i pewne wynagrodzenie za zdolność wytwórczą.

(159) Dostawca zdolności wytwórczych będzie podlegać obowiązkowi zwrotu różnicy w cenie energii, niezależnie od tego, czy w danym okresie rozliczeniowym sprzedawał energię elektryczną po wysokich cenach.

(160) Należy dodać, że opcja niezawodności została zaprojektowana w taki sposób, aby planowane i nieplanowane przestoje w eksploatacji aktywów należycie zgłoszonych z wyprzedzeniem były zwolnione z tego obowiązku zwrotu różnicy w cenie energii w zakresie, w jakim są niedostępne. Obowiązek zwrotu różnicy w cenie energii ma bowiem na celu uniknięcie nieoczekiwanych zysków poprzez zwrot nieoczekiwanych przychodów z rynku energii. Jednak w przypadku przestojów (zarówno planowanych, jak i nieplanowanych) energia nie jest dostarczana. W rezultacie, w przypadku (należycie zgłoszonych) przestojów, dostawca zdolności wytwórczych nie jest w stanie uzyskać wyższych przychodów z energii wynikających z dużych wzrostów cen, dlatego w takich okolicznościach nie powinien mieć zastosowania obowiązek zwrotu różnicy w cenie energii.

(161) Jednostki odpowiedzi odbioru i inne zdolności wytwórcze nieobjęte obowiązkiem harmonogramowania dobowego podlegają obowiązkowi zwrotu różnicy w cenie energii, w przypadku gdy cena referencyjna przekracza ich zadeklarowaną cenę rynkową (zob. motyw 156).

(162) Władze belgijskie zobowiązały się do przeprowadzenia analizy technicznej i ekonomicznej, która obejmie oferty i wyniki aukcji, ze szczególnym uwzględnieniem skutków obowiązku zwrotu różnicy w cenie energii. Analiza będzie przeprowadzana co dwa lata, począwszy od pierwszej aukcji, która odbędzie się wiosną 2022 r. Wyniki analizy zostaną przekazane do konsultacji publicznych.

2.7.3.2. Mechanizmy limitu straty

(163) Belgia wdroży również mechanizm limitu straty zarówno w odniesieniu do obowiązku zwrotu różnicy w cenie energii (związanego z opcjami niezawodności), jak i kar za niedostępność, które są stosowane łącznie (zob. sekcja 2.8.4).

(164) Taki mechanizm limitu straty oznacza, że dostawca zdolności wytwórczych w ramach mechanizmu zdolności wytwórczych nie będzie musiał zwrócić kwoty przekraczającej wartość jego rocznego wynagrodzenia za zdolność wytwórczą. Innymi słowy, w przypadku obniżenia wartości umowy do zera nie ma obowiązku płatności (ani za opcje niezawodności, ani za dostępność). Zasada ta oznacza użyteczne ograniczenie ryzyka dla dostawcy zdolności wytwórczych, pozwalając na składanie ofert zerowych w przypadku, gdy „brakujące przychody” na rynku energii zostaną zredukowane do zera. Wręcz przeciwnie, bez takiego mechanizmu limitu straty dostawca zdolności wytwórczych byłby narażony na obowiązek zwrotu różnicy w cenie energii lub karę, nawet jeśli nie miałby brakujących przychodów, a wartość umowy dotyczącej zdolności wytwórczych wynosiłaby 0 EUR. Aby pokryć to ryzyko, dostawca zdolności wytwórczych nigdy nie składałby oferty na poziomie 0 EUR/MW/rok (nawet gdyby nie miał brakujących przychodów) bez wdrożenia tego mechanizmu limitu straty.

2.8. Monitorowanie dostępności, testy i kary

2.8.1. Kontrola przed dostawą

(165) W okresie poprzedzającym dostawę (tj. w okresie po wyborze CMU w aukcji, ale przed rozpoczęciem okresu dostawy) wybrani dostawcy zdolności wytwórczych podlegają szeregowi wymogów mających zagwarantować, że ich zakontraktowana zdolność będzie dostępna na początku okresu dostawy, i przyczynić się do bezpieczeństwa dostaw. Mają one w szczególności na celu złagodzenie ryzyka manipulacji i pokrycie niepewności związanej z nowymi inwestycjami (np. opóźnienia w pracach budowlanych).

(166) Warunkowe zabezpieczenie finansowe jest wymagane w celu zapewnienia wymaganego i terminowego wypełnienia wszystkich zobowiązań w zakresie kontroli przed dostawą wynikających z umowy dotyczącej zdolności wytwórczych lub przepisów dotyczących funkcjonowania mechanizmu zdolności wytwórczyc