ZAŁĄCZNIK

WKŁAD UNIJNY W PROJEKT SEESAC DOTYCZĄCY KONTROLI DZIAŁAŃ ZWIĄZANYCH Z BSIL NA BAŁKANACH ZACHODNICH W RAMACH REALIZACJI PLANU DZIAŁANIA NA RZECZ TRWAŁEGO ROZWIĄZANIA KWESTII NIELEGALNEGO POSIADANIA I NIEWŁAŚCIWEGO WYKORZYSTYWANIA BSIL I BRONI PALNEJ ORAZ AMUNICJI DO NICH, A TAKŻE NIELEGALNEGO HANDLU TAKĄ BRONIĄ I AMUNICJĄ NA BAŁKANACH ZACHODNICH

1. Wprowadzenie i cele

Europa Południowo-Wschodnia pozostaje obszarem, który budzi obawy, a także ważnym wyzwaniem w strategii UE w zakresie zwalczania nielegalnego gromadzenia BSiL i amunicji do tych rodzajów broni oraz handlu nimi (zwanej dalej „strategią UE dotycząca BSiL”). Pomimo znaczących postępów poczynionych w ostatnich latach, gromadzenie broni strzeleckiej i lekkiej (zwanej dalej „BSiL”) oraz amunicji, nieodpowiednie warunki przechowywania, nielegalne posiadanie, a także kształtowanie i wdrażanie polityki w zakresie braków w zdolnościach, połączone ze słabością systemów politycznych, nadal ograniczają skuteczność wysiłków w zakresie kontroli BSiL. Z tego względu, aby zapewnić dalsze postępy, zagwarantować korzyści i utorować drogę do długofalowego trwałego rozwiązania obejmującego pełną harmonizację z unijnymi ramami ustawodawczymi i regulacyjnymi oraz przestrzeganie standardów międzynarodowych, dalsze udzielanie wsparcia na rzecz zwalczania zagrożeń związanych z rozprzestrzenianiem i nielegalnym handlem BSiL w Europie Południowo-Wschodniej oraz z jej obszaru stanowi istotną część wysiłków Unii zmierzających do osiągnięcia celów strategii UE dotyczącej BSiL.

W celu rozwiązania pozostałych problemów w zakresie kontroli BSiL oraz wzmocnienia zaangażowania Bałkanów Zachodnich w zwalczanie nielegalnego handlu i niewłaściwego wykorzystywania broni palnej, po przeprowadzeniu konsultacji z właściwymi instytucjami i organizacjami międzynarodowymi, komisje ds. BSiL dla Bałkanów Zachodnich opracowały w dniu 29 maja 2018 r. w Tiranie plan działania na rzecz trwałego rozwiązania kwestii nielegalnego posiadania i niewłaściwego wykorzystywania BSiL i broni palnej oraz amunicji do nich, a także nielegalnego handlu taką bronią i amunicją na Bałkanach Zachodnich do roku 2024 (zwany dalej „planem działania”).,Plan działania został zatwierdzony podczas szczytu Bałkanów Zachodnich w dniu 9 lipca 2018 r. w Londynie. Plan działania zakłada, że Bałkany Zachodnie będą regionem bezpieczniejszym oraz eksporterem bezpieczeństwa, w którym zostaną wprowadzone kompleksowe i trwałe mechanizmy nadzoru i kontroli, w pełni zharmonizowane ze standardami unijnymi i innymi standardami międzynarodowymi, mające na celu rozpoznawanie przypadków nielegalnego posiadania i niewłaściwego wykorzystywania broni palnej, amunicji i materiałów wybuchowych oraz handlu nimi, a także zapobieganiu takim zjawiskom, ich ściganie i kontrolę. Plan działania został opracowany jako dokument zawierający wytyczne i jako taki zakłada uzgodnione poziomy efektywności oraz określa zobowiązania beneficjentów wymagane na poziomie strategicznym, politycznym i operacyjnym, w oparciu o polityczne zaangażowanie władz Bałkanów Zachodnich w realizację wytycznych i dokumentów strategicznych ONZ i Unii dotyczących kontroli broni.

Centrum Kontroli Broni Strzeleckiej i Lekkiej dla Europy Wschodniej i Południowo-Wschodniej (SEESAC), jako agencja wykonawcza regionalnego planu wdrożeniowego dotyczącego zwalczania rozprzestrzeniania broni strzeleckiej i broni lekkiej, wspierało przygotowanie planu działania oraz będzie koordynować i wspierać jego realizację. Niniejsze działanie będzie zatem zwiększać zakres pomocy w zakresie kontroli BSiL na mocy decyzji 2010/179/WPZiB, 2013/730/WPZiB oraz (WPZiB) 2016/2356. Będzie stymulowało dalszy rozwój procesów i środków niezbędnych do osiągnięcia trwałej kontroli BSiL na Bałkanach Zachodnich.

Niniejsze działanie: a) będzie wspierać koordynację realizacji planu działania; b) zapewni wsparcie na rzecz harmonizacji ram ustawodawczych i regulacyjnych dotyczących BSiL i broni palnej z ramami unijnymi; oraz c) umożliwi lepsze zrozumienie obecnych luk i potrzeb w celu dalszej poprawy transgranicznych zdolności wykrywania nielegalnego handlu bronią palną poprzez tworzenie punktów kontaktowych ds. broni palnej w Europie Południowo-Wschodniej. Zapewni również lepszy ogląd obecnej sytuacji oraz określi obszary, w których należy zapewnić wsparcie zdolności w zakresie zapobiegania nielegalnemu rozprzestrzenianiu BSiL i broni palnej oraz nielegalnemu handlowi taką bronią na Ukrainie i Białorusi, z wykorzystaniem pomocy zapewnianej na mocy decyzji (WPZiB) 2016/2356 we wspieraniu ograniczenia zagrożenia związanego z nielegalnym gromadzeniem BSiL i handlu nią w Europie Południowo-Wschodniej (SEESAC IV). Jako taka, realizacja niniejszego działania będzie uzupełniać działania w ramach decyzji (WPZiB) 2016/2356, umożliwiając zwiększenie ich wpływu na zwalczanie nielegalnego handlu bronią palną. Zapewni koordynację innych działań i inicjatyw w regionie dotyczących walki z handlem bronią palną, aby wykorzystać efekt synergii, zwiększyć interoperacyjność i zapobiegać powielaniu wysiłków (1).

Ogólnym celem projektu jest przyczynianie się do europejskiego i międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa poprzez zwalczanie zagrożeń, jakie niesie ze sobą gromadzenie BSiL oraz amunicji do tych rodzajów broni, a także nielegalny handel nimi w Europie Południowo-Wschodniej i z jej obszaru. Jednocześnie zwiększy stabilność w regionie poprzez współpracę w ramach Rady Współpracy Regionalnej oraz partnerstwo z innymi odpowiednimi międzynarodowymi partnerami i inicjatywami.

Projekt bezpośrednio przyczyni się do realizacji strategii bezpieczeństwa UE, strategii UE dotyczącej BSiL, strategii UE dotyczącej broni palnej, planu działania w sprawie nielegalnego handlu bronią palną między UE a regionem Europy Południowo-Wschodniej na okres 2015–2019 (zwanego dalej „planem działania na lata 2015-2019), cyklu polityki UE w zakresie zorganizowanej i poważnej przestępczości międzynarodowej, w tym europejskiej multidyscyplinarnej platformy przeciwko zagrożeniom przestępstwami (EMPACT) broń palna, Traktatu o handlu bronią, planu działania ONZ na rzecz zapobiegania nielegalnemu handlowi BSiL, zwalczania i eliminowania go we wszystkich aspektach, międzynarodowego instrumentu umożliwiającego śledzenie, protokołu ONZ dotyczącego broni palnej i rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1325(2000) oraz w szczególności zwiększy regionalną współpracę na rzecz zwalczania zagrożeń związanych z rozprzestrzenianiem BSiL i amunicji do tych rodzajów broni. Wyniki projektu bezpośrednio przyczynią się także do realizacji celu zrównoważonego rozwoju nr 16 dotyczącego pokoju i sprawiedliwych społeczeństw, w szczególności celu nr 16.1 (znaczące ograniczenie wszelkich form przemocy i odsetka zgonów na całym świecie) i celu nr 16.4 (znaczące ograniczenie nielegalnych przepływów broni). Ponadto projekt będzie uzupełniał realizację planu działania Komisji dotyczącego nielegalnego handlu bronią palną i materiałami wybuchowymi w Unii.

Projekt umożliwi w szczególności:

— koordynowanie i monitorowanie realizacji planu działania na rzecz trwałego rozwiązania kwestii nielegalnego posiadania i niewłaściwego wykorzystywania BSiL i broni palnej oraz amunicji do nich, a także nielegalnego handlu taką bronią i amunicją na Bałkanach Zachodnich,

— wspieranie władz na Bałkanach Zachodnich w pełnej harmonizacji ich prawodawstwa dotyczącego kontroli broni z unijnymi ramami regulacyjnymi i innymi powiązanymi zobowiązaniami międzynarodowymi, oraz

— zapewnienie wsparcia w zakresie przeciwdziałania nielegalnemu handlowi bronią na Bałkanach Zachodnich, w Republice Mołdawii, na Ukrainie i Białorusi poprzez ocenę zdolności i pomoc techniczną dla organów ścigania i straży granicznej.

W oparciu o skuteczne wdrażanie decyzji 2013/730/WPZiB, a także decyzji (WPZiB) 2016/2356, oraz zgodnie ze strategią UE dotyczącą BSiL, projekt zakładający kontynuację działań zmierza do dalszego wzmocnienia systemów kontroli partnerów oraz dalszego wspierania wielostronności poprzez wzmocnienie ugruntowanych regionalnych mechanizmów przeciwdziałania dostawom i destabilizującemu rozprzestrzenianiu BSiL i amunicji do tych rodzajów broni. Ponadto, w celu zapewnienia, aby zdolności wypracowane przez instytucje Europy Południowo-Wschodniej zostały wykorzystane także w przypadku innych problematycznych obszarów, projekt będzie dążyć do bardziej kompleksowego wymiaru regionalnego poprzez ukierunkowane działania w zakresie transferu wiedzy.

2. Wybór agencji wykonawczej oraz koordynacja działań z innymi właściwymi inicjatywami dotyczącymi finansowania

SEESAC jest wspólną inicjatywą Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) i Rady Współpracy Regionalnej (RCC) i jako taka jest centralnym punktem w zakresie działań związanych z BSiL w Europie Południowo-Wschodniej. Jako agencja wykonawcza regionalnego planu wdrożeniowego dotyczącego zwalczania rozprzestrzeniania BSiL, SEESAC współpracuje od 2002 r. z krajowymi i międzynarodowymi zainteresowanymi stronami w Europie Południowo-Wschodniej nad wdrożeniem całościowego podejścia do kontroli BSiL poprzez realizację szerokiego zakresu działań obejmujących: ułatwianie strategicznej i operacyjnej współpracy regionalnej, wspieranie kształtowania polityki oraz zwiększanie zdolności instytucji, kampanie informacyjne i kampanie zbierania BSiL, zarządzanie zapasami, zmniejszanie nadwyżek oraz zwiększanie zdolności w zakresie znakowania i śledzenia, a także poprawa kontroli eksportu broni. W ten sposób SEESAC zdobył jedyne w swoim rodzaju zdolności i doświadczenie w prowadzeniu na poziomie regionalnym działań obejmujących wiele zainteresowanych stron, z wykorzystaniem wspólnego zaplecza politycznego i gospodarczego partnerów w regionie, zapewniając odpowiedzialność podmiotów na poziomie krajowym i regionalnym oraz długoterminową trwałość działań, a także stał się podstawowym organem w regionie w zakresie kontroli BSiL.

SEESAC nadal utrzymuje dwustronne i wielostronne kanały komunikacji ze wszystkimi właściwymi podmiotami i organizacjami. W tym celu SEESAC nadal prowadzi Sekretariat Regionalnej Grupy Sterującej ds. BSiL (RSG). Ponadto SEESAC prowadzi Sekretariat Inicjatywy Regionalnego Podejścia do Zmniejszania Zapasów (RASR). SEESAC bierze również udział w spotkaniach koordynacyjnych w zakresie BSiL i rozminowywania, nieformalnego mechanizmu koordynacji działań obejmujących NATO, Unię, Organizację Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) i SEESAC w zakresie kontroli BSiL. SEESAC regularnie uczestniczy w posiedzeniach wszystkich właściwych forów regionalnych. SEESAC utrzymuje nadal szeroką sieć formalnych i nieformalnych partnerstw z organizacjami takimi jak Centrum Współpracy w zakresie Bezpieczeństwa Regionalnego Centrum Wspierania Weryfikacji i Wdrażania Kontroli Zbrojeń (RACVIAC) oraz Forum OBWE ds. Współpracy w zakresie Bezpieczeństwa (FSC). Regularne spotkania koordynacyjne, a także wymiana informacji i danych z innymi agendami ONZ, takimi jak m.in. UNODC i UNODA, odbywają się między innymi poprzez działania koordynacyjne ONZ w zakresie broni strzeleckiej (CASA). SEESAC działa zatem jako regionalny ośrodek koordynujący i punkt kontaktowy dla szerokiego spektrum kwestii związanych z reformą sektora bezpieczeństwa, koncentrujący się szczególnie na kontroli BSiL oraz zarządzaniu zapasami. SEESAC utrzymuje ścisłe kontakty z właściwymi instytucjami Unii, głównie DG ds. Migracji i Spraw Wewnętrznych Komisji i Europolem, a także inicjatywami realizowanymi pod przewodnictwem Unii, takimi jak EMPACT broń palna i Grupą Roboczą Europejskich Ekspertów ds. Broni Palnej (EFE), oraz pomaga im skuteczniej dotrzeć do partnerów z Europy Południowo-Wschodniej.

SEESAC z siedzibą w Belgradzie działa obecnie w całej Europie Południowo-Wschodniej: prowadzi działalność w Albanii, Bośni i Hercegowinie, Kosowie, Czarnogórze, Serbii, byłej jugosłowiańskiej republice Macedonii i Republice Mołdawii, a także zapewnia ograniczone wsparcie Ukrainie i Białorusi. W przeszłości SEESAC prowadził także działalność w Bułgarii, Chorwacji i Rumunii. Odpowiedzialność regionu za działania zapewnia Rada Współpracy Regionalnej oraz Regionalna Grupa Sterująca ds. BSiL, w ramach których wszyscy partnerzy z Europy Południowo-Wschodniej przedstawiają wytyczne strategiczne, inicjatywy i wnioski o działania SEESAC.

SEESAC jako pierwszy zastosował podejście oparte na radzeniu sobie ze wspólnymi problemami dzięki inicjatywom regionalnym, co dało w Europie Południowo-Wschodniej znakomite rezultaty nie tylko z powodu wynikłego z tego dzielenia się kluczowymi informacjami i propagowania zdrowego współzawodnictwa regionalnego, ale także z uwagi na fakt, że pomaga osiągać na poziomie krajowym i regionalnym stałe i dające się łatwo zmierzyć rezultaty dzięki całościowej realizacji. Organizacja dorocznych spotkań Regionalnej Grupy Sterującej ds. BSL oraz udział SEESAC we wszystkich właściwych procesach i inicjatywach zapewnia terminową i uczciwą wymianę informacji, dobrą orientację sytuacyjną i perspektywę niezbędne, aby umożliwić realizację działań bez ich powielania, zgodnie z obecnymi potrzebami rządów i regionów oraz ze zmieniającymi się tendencjami.

SEESAC opiera wszystkie swoje działania na potrzebach wyrażonych przez partnerów i na zgromadzonych danych podstawowych oraz gwarantuje zatwierdzanie działań i polityczne poparcie przez krajowe zainteresowane strony jako warunek wstępny działań. Ponadto wszystkie wysiłki są podejmowane w ramach wsparcia procesów prowadzonych przez UE oraz z myślą o osiąganiu unijnych standardów i kryteriów. SEESAC realizowało bardzo skutecznie poprzednie projekty finansowane przez Unię, zapewniając trwałe wyniki dzięki rozwijaniu odpowiedzialności partnerów za projekty i działania oraz zachęcaniu do niej, a także propagowaniu koordynacji regionalnej, wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk oraz badań regionalnych. Jego wiedza na temat BSiL oraz pogłębiona znajomość kwestii regionalnych i właściwych zainteresowanych stron czyni z SEESAC najlepszego partnera w realizacji tego konkretnego działania.

Projekt uzupełnia również działania krajowe i regionalne, dążąc do osiągnięcia jak największego efektu synergii. SEESAC będzie łączyć swoje działania z następującymi międzynarodowymi działaniami pomocowymi:

— w Bośni i Hercegowinie: — projekt unijny dotyczący zarządzania zapasami, wsparcia technicznego oraz zmniejszenia nadwyżki amunicji (EU STAR), finansowany z krótkoterminowego komponentu unijnego Instrument na rzecz Przyczyniania się do Stabilności i Pokoju i realizowany przez biuro UNDP w Sarajewie; projekt EU STAR opiera się na wynikach i wnioskach wyciągniętych z projektu EXPLODE, finansowanego przez Unię i realizowanego przez UNDP w okresie od kwietnia 2013 r. do listopada 2016 r., z myślą o dalszym wspieraniu tworzenia trwałego systemu zarządzania zapasami w Bośni i Hercegowinie, — projekt finansowany przez Federalne Ministerstwo Spraw Zagranicznych Niemiec koncentrujący się na przeciwdziałaniu nielegalnemu handlowi bronią (CIAT), wspierający budowanie zdolności policji granicznej Bośni i Hercegowiny oraz Ministerstwa Bezpieczeństwa Bośni i Hercegowiny w zakresie rozpoznawania nielegalnego handlu bronią palną, amunicją i materiałami wybuchowymi, z i poprzez terytorium Bośni i Hercegowiny, zapobiegania tym zjawiskom oraz przeciwdziałania im, — mechanizm koordynacji ustanowiony przez Ministerstwo Obrony Bośni i Hercegowiny oraz podmioty międzynarodowe w ramach koordynacji EUFOR Althea, aby stale uzupełniać działania prowadzone obecnie przez społeczność międzynarodową w kwestii nadwyżek zapasów amunicji do broni konwencjonalnej utrzymywanych przez Ministerstwo Obrony Bośni i Hercegowiny oraz z myślą o wszelkich ewentualnych przyszłych planach kampanii na rzecz zbierania nielegalnej broni konwencjonalnej w Bośni i Hercegowinie. Dotychczas osiągnięto znaczące korzyści dzięki ścisłej współpracy i koordynacji z tymi trzema projektami, co zaowocowało większą skutecznością;

— w Serbii – projekt dotyczący zarządzania zapasami amunicji do broni konwencjonalnej (CASM), finansowany przez Departament Stanu USA, UNDP i OBWE, ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa i ochrony w uprzednio wskazanych składach amunicji do broni konwencjonalnej oraz unieszkodliwienie zgłoszonych nadwyżek amunicji,

— w Czarnogórze – projekt demilitaryzacji (MONDEM), zarządzany przez UNDP we współpracy z OBWE, zmierzający do zmniejszania ryzyka proliferacji dzięki rozwijaniu bezpiecznej i zapewniającej ochronę infrastruktury związanej ze składowaniem amunicji do broni konwencjonalnej i systemów zarządzania, zmniejszania ryzyka wybuchów, jakie zagraża ludności, poprzez demilitaryzację mało szkodliwą dla środowiska, zniszczenia toksycznych odpadów niebezpiecznych (ciekłe paliwo rakietowe) oraz wspierania reformy sektora obrony poprzez zniszczenie ograniczonej liczby systemów broni ciężkiej wskazanych przez Ministerstwo Obrony Czarnogóry,

— w byłej jugosłowiańskiej republice Macedonii – projekt w zakresie zmniejszania ryzyka rozprzestrzeniania broni i amunicji, który ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa istniejących zapasów broni strzeleckiej i amunicji, zarządzany przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i realizowany przez misję OBWE w Skopje,

— w Kosowie – projekt w zakresie ograniczania ryzyka związanego z bronią palną i materiałami wybuchowymi (FERM, dawny projekt KOSSAC), który miał pierwotnie na celu zmniejszenie przemocy zbrojnej w Kosowie oraz zwiększenie bezpieczeństwa ludności, i który służy wsparciu zainteresowanych stron w Kosowie w kontrolowaniu powszechnego nielegalnego posiadania i rozprowadzania BSiL oraz – poprzez zarządzanie oparte na analizie ryzyka i stosowanie podejścia opartego na dowodach – zminimalizowanie zagrożenia, jakie stwarza taka broń i materiały wybuchowe,

— na poziomie regionalnym – regionalna platforma reformy sektora bezpieczeństwa (RSSRP), ugruntowane zasoby, które zapewniają szybkie, skuteczne i oparte na zapotrzebowaniu odpowiedzi na potrzeby w zakresie praworządności na poziomie technicznym na całym świecie; dysponując mechanizmem szybkiego wdrażania opartym na jedynej w swoim rodzaju sieci ekspertów ds. bezpieczeństwa z doświadczeniem w dziedzinie reformy sektora bezpieczeństwa SEESAC, regionalna platforma reformy sektora bezpieczeństwa zapewnia zindywidualizowane wsparcie ze szczególnym uwzględnieniem kontroli BSiL oraz uwzględniania problematyki płci w polityce bezpieczeństwa.

SEESAC współpracuje regularnie z OBWE, NATO, Europolem, EMPACT i Interpolem, a także z innymi właściwymi podmiotami, aby zagwarantować komplementarność działań, terminowość prac i efektywne kosztowo wykorzystanie zasobów.

3. Opis projektu

Nowy etap projektu SEESAC będzie wykorzystywać postępy poczynione w ramach decyzji 2013/730/WPZiB i w uzupełnieniu decyzji (WPZiB) 2016/2356.

Skoncentruje się na trzech głównych obszarach, przy utrzymaniu całościowego podejścia do radzenia sobie z zagrożeniem, jakie w regionie stwarza BSiL. Te trzy obszary dotyczą poziomu strategicznego/politycznego, a także aspektów operacyjnych, zatem bezpośrednio wspierają wszystkie poziomy kontroli BSiL, koncentrując się na: ścisłym koordynowaniu regionalnego podejścia do realizacji planu działania; zwiększeniu zdolności w zakresie harmonizacji prawodawstwa dotyczącego kontroli broni; oraz przyczyniając się do lepszego zrozumienia zdolności w zakresie przeciwdziałania nielegalnemu handlowi na Ukrainie i Białorusi.

Wyniki projektu to w szczególności:

— skoordynowana realizacja planu działania na rzecz trwałego rozwiązania kwestii nielegalnego posiadania i niewłaściwego wykorzystywania BSiL i broni palnej oraz amunicji do nich, a także nielegalnego handlu taką bronią i amunicją na Bałkanach Zachodnich,

— wsparcie zapewnione pełnej harmonizacji prawodawstwa władz Bałkanów Zachodnich dotyczącego kontroli broni z unijnymi ramami regulacyjnymi i innymi powiązanymi zobowiązaniami międzynarodowymi oraz standaryzacja w całym regionie,

— przeciwdziałanie nielegalnemu handlowi bronią na Bałkanach Zachodnich, w Republice Mołdawii, na Ukrainie i Białorusi poprzez ocenę zdolności i pomoc techniczną dla organów ścigania i straży granicznej.

Strategia projektu opiera się na jedynym w swoim rodzaju podejściu SEESAC polegającym na wspieraniu zaufania i współpracy w regionie, co jest wstępnym warunkiem osiągnięcia konkretnych i wymiernych zmian. W szczególności, na poziomie regionalnym, różne procesy współpracy ułatwiane przez SEESAC, angażujące zarówno decydentów politycznych, jak i praktyków działających na poziomie operacyjnym, okazały się istotnym czynnikiem zapewniającym otoczenie konkurencyjne i sprzyjające przekazywaniu wiedzy, wymianie wiedzy specjalistycznej i wymianie informacji. Umożliwiło to nie tylko zwiększenie zdolności w tym regionie, ale, co ważniejsze, budowanie zaufania i tworzenie bezpośredniej współpracy między instytucjami a niezależnymi ekspertami, co – prócz innych czynników – pozwoliło przygotować plan działania. Z kolei atmosfera zawodowego zaufania stwarza możliwość czynienia na poziomie krajowym postępów w kwestiach, których dotyczy plan działania. Ponadto podejście oparte na współpracy regionalnej sprawiło, że region stał się bardziej przejrzysty i skuteczniejszy w wysiłkach na rzecz kontroli handlu bronią, co powoduje, że partnerzy z Europy Południowo-Wschodniej znajdują się – w wymiarze globalnym – wśród najbardziej przejrzystych państw pod względem sprawozdawczości dotyczącej transferu broni. Dlatego też projekt będzie w dalszym ciągu wspierać współpracę regionalną będącą istotnym czynnikiem umożliwiającym osiąganie wymiernych rezultatów.

Zakres geograficzny projektu obejmuje Bałkany Zachodnie, a jego bezpośredni beneficjenci to Albania, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Kosowo, Serbia i była jugosłowiańska republika Macedonii. Ponadto, w ramach projektu będzie się dążyć do dalszego wsparcia dla państw Europy Wschodniej, które borykają się z podobnymi wyzwaniami dotyczącymi kontroli BSiL, takich jak Republika Mołdawii, Ukraina i Białoruś, poprzez transfer wiedzy, doświadczeń zdobytych i najlepszych praktyk opracowanych na Bałkanach Zachodnich od 2001 r.

3.1. Koordynacja realizacji planu działania na rzecz trwałego rozwiązania kwestii nielegalnego posiadania i niewłaściwego wykorzystywania BSiL i broni palnej oraz amunicji do nich, a także nielegalnego handlu taką bronią i amunicją na Bałkanach Zachodnich

Cel

Zapewnienie skutecznej koordynacji wdrażania planu działania przez sześciu beneficjentów oraz towarzyszące im sześć harmonogramów opracowanych w konkretnych celach i mierzonych za pomocą kluczowych wskaźników efektywności. Postępy będą mierzone za pomocą mechanizmu monitorowania, oceny i sprawozdawczości w zakresie wyników osiągniętych w realizacji planu działania i harmonogramów partnerów dotyczących jego realizacji.

Opis

Partnerzy z Bałkanów Zachodnich potwierdzili na szczycie poświęconym Bałkanom Zachodnim, który odbył się w dniu 9 lipca 2018 r. w Londynie, wspólną determinację i wzmocnione zaangażowanie w położenie kresu nielegalnemu posiadaniu i niewłaściwemu wykorzystywaniu broni palnej oraz handlowi nią, zatwierdzając plan działania. Regionalny plan działania opracowany w ramach gruntownego procesu konsultacyjnego i przy wsparciu SEESAC uzupełnia istniejące działania Unii, aby przeciwdziałać temu zagrożeniu, zwłaszcza plan działania na lata 2015–2019, wspólny komunikat Komisji i Wysokiego Przedstawiciela w sprawie elementów strategii UE na rzecz zwalczania nielegalnej broni palnej, broni strzeleckiej i lekkiej oraz amunicji do niej, a także prace związane z EMPACT Europol w regionie. Plan działania jest wynikiem konsensusu osiągniętego przez wszystkie zainteresowane strony w regionie w zakresie aktualnych wyzwań, celów ogólnych, które należy osiągnąć, oraz harmonogramu działań, jakie należy podjąć. Plan działania zapewnia ogólną platformę dla osiągnięcia wspólnie uzgodnionych kluczowych wskaźników efektywności na poziomie strategicznym, politycznym i operacyjnym. W związku z tym praca w ramach tego komponentu oznacza: skuteczną koordynację realizacji planu działania na poziomie regionalnym; zindywidualizowane wsparcie dla komisji ds. BSiL oraz właściwych organów we wdrażaniu ich harmonogramów dotyczących planu działania; okresowe monitorowanie i ocenę postępów w odniesieniu do wspólnie uzgodnionych kluczowych wskaźników wykonania; a także lepsze zrozumienie zdolności beneficjentów do realizacji działań w ramach obszarów funkcjonalnych planu działania.

W szczególności w projekcie przewiduje się koordynację realizacji planu działania poprzez:

— formalne regionalne spotkania koordynacyjne dotyczące planu działania skupiające się na postępach i wymianie informacji,

— zapewnienie usług ekspertów i wsparcia technicznego podczas lokalnych spotkań koordynacyjnych dotyczących planu działania monitorujących realizację harmonogramów partnerów,

— opracowywanie półrocznych sprawozdań z monitorowania i oceny dokumentujących postępy, wyzwania i potrzeby w zakresie realizacji planu działania, w oparciu o wspólnie uzgodnione kluczowe wskaźniki wykonania,

— śródokresową ocenę realizacji harmonogramów dotyczących planu działania obejmujących ocenę zdolności sześciu beneficjentów w zakresie kontroli BSiL,

— działania informacyjne i promocyjne dotyczące planu działania (w tym stworzenie platformy internetowej, zaangażowanie zainteresowanych stron i podnoszenie świadomości).

Wyniki projektu/wskaźniki realizacji:

— zorganizowanie do sześciu regionalnych spotkań koordynacyjnych dotyczących planu działania,

— umożliwienie podsumowywania postępów, wymiany informacji, przekazywania wiedzy i standaryzacji,

— organizowanie lokalnych posiedzeń koordynacyjnych (do 36 łącznie),

— opracowywanie półrocznych sprawozdań z monitorowania i oceny (do sześciu),

— śródokresową ocenę obejmującą ocenę zdolności przygotowaną dla sześciu beneficjentów planu działania,

— utworzenie platformy internetowej, aby zapewnić odpowiednie działania informacyjne i promocyjne dotyczące planu działania.

3.2. Wspieranie władz na Bałkanach Zachodnich w pełnej harmonizacji ich prawodawstwa dotyczącego kontroli broni z unijnymi ramami regulacyjnymi i innymi powiązanymi zobowiązaniami międzynarodowymi oraz standardy w całym regionie

Cel

Komponent ten zapewni kompleksowe wsparcie techniczne przy opracowywaniu i wdrażaniu silnych ram prawnych kontroli BSiL w pełni zharmonizowanych oraz zgodnych z unijnymi ramami regulacyjnymi i innymi umowami i standardami międzynarodowymi.

Opis

Cel 1 planu działania ma na celu zapewnienie, aby na Bałkanach Zachodnich, do 2023 r., wprowadzono przepisy w zakresie kontroli broni, w pełni zharmonizowane z unijnymi ramami regulacyjnymi i innymi powiązanymi zobowiązaniami międzynarodowymi. Istnieje wyraźna i pilna potrzeba przyjęcia na Bałkanach Zachodnich takich ram ustawodawczych i regulacyjnych dotyczących kontroli BSiL i broni, w celu skutecznego regulowania kontroli broni oraz ułatwienia reakcji na odnośne zagrożenia. Umożliwi to w konsekwencji zgodność prawodawstwa i procedur kontroli broni na Bałkanach Zachodnich oraz standaryzację procedur i praktyk w zakresie kontroli BSiL i broni palnej. Taka standaryzacja umożliwiłaby usunięcie przeszkód, które uniemożliwiają organom ścigania i sądownictwu podejmowanie bezpośredniej współpracy, wymianę informacji i prowadzenie wspólnych lub równoległych dochodzeń. Umożliwiłoby to również lepsze i skuteczniejsze reagowanie na zagrożenia związane z bronią palną na poziomie krajowym, regionalnym i europejskim. Ponadto, jako że problematyka płci często nie jest ani uwzględniana, ani odpowiednio ujmowana w ramach ustawodawczych i politycznych regulujących kontrolę BSiL w Europie Południowo-Wschodniej, co sprawia, że wysiłki na rzecz kontroli broni są mniej skuteczne w zapewnianiu bezpieczeństwa wszystkich obywateli – kobiet, mężczyzn, dziewcząt i chłopców – projekt przyczyni się do uwzględniania problematyki płci w prawodawstwie dotyczącym kontroli broni.

Wykorzystując wsparcie, jakie eksperci zapewniają władzom w regionie w ramach wdrażania decyzji 2013/730/WPZiB, komponent ten będzie wspierać władze w regionie w celu: zapewnienia lepszego zrozumienia obecnej wersji podstawowej i luk w ramach prawnych w odniesieniu do sześciu beneficjentów; zapewnienia wsparcia technicznego na rzecz pełnej harmonizacji z unijnymi ramami regulacyjnymi i innymi umowami i standardami międzynarodowymi; opracowania zindywidualizowanych krajowych i regionalnych warsztatów tematycznych; uaktualnienia regionalnego kompendium przepisów dotyczących broni; dokonania przeglądu ram prawnych beneficjentów projektu pod kątem uwzględniania problematyki płci w celu zapewnienia, aby polityki regulujące kontrolę broni uwzględniały kwestię powiązań między BSiL a problematyką płci; oraz zapewnienia kontynuowania programu szkoleń w zakresie problematyki płci. Działania będą również wspierać zwiększenie zdolności komisji ds. BSiL w zakresie informowania i promocji poprzez szkolenia dotyczące przygotowywania strategii medialnych.

Cele te będą realizowane poprzez:

— opracowanie oceny i analizy luk w ramach prawnych partnerów w zakresie kontroli BSiL oraz poziomu harmonizacji z ustawodawstwem unijnym i międzynarodowym, a także poziomu standaryzacji procedur w regionie,

— zapewnienia wsparcia dla standaryzacji i harmonizacji prawodawstwa poprzez ciągłe wsparcie doradcze i wsparcie udzielane na żądanie, a także organizowanie warsztatów tematycznych w zakresie przepisów dotyczących broni i kodeksów karnych zarówno na poziomie regionalnym, jak i krajowym,

— aktualizację regionalnego kompendium przepisów dotyczących broni, jako łatwego w korzystaniu przewodnika w zakresie prawodawstwa dotyczącego kontroli BSiL i broni palnej w regionie,

— dokonywanie przeglądu ram prawnych pod kątem uwzględniania problematyki płci, kontynuowanie programu szkoleń w zakresie problematyki płci,

— szkolenia dotyczące przygotowywania strategii medialnych.

Wyniki projektu/wskaźniki realizacji:

— ocena i analiza luk w (sześciu) sprawozdaniach dotyczących ram prawnych w przypadku każdego beneficjenta,

— do trzech warsztatów regionalnych i sześciu warsztatów tematycznych dla beneficjentów,

— zapewnianie, na żądanie, specjalistycznej wiedzy na temat aktualnego prawodawstwa i polityki,

— zaktualizowane kompendium przepisów dotyczących broni, przetłumaczone na wszystkie odpowiednie języki regionu,

— sprawozdania dotyczące uwzględniania aspektu płci w ramach prawnych dotyczących broni (sześć sprawozdań),

— program szkoleń w zakresie problematyki płci z udziałem dwóch szefów komisji ds. BSiL,

— przygotowanie strategii medialnej i szkolenia w tym zakresie.

3.3. Przeciwdziałanie nielegalnemu handlowi bronią na Bałkanach Zachodnich, w Republice Mołdawii, na Ukrainie i Białorusi poprzez ocenę zdolności i pomoc techniczną dla organów ścigania i straży granicznej

Cel

Zmniejszenie zagrożenia związanego z nielegalnym handlem bronią palną poprzez zwiększanie zdolności organów ścigania i policji granicznej w zakresie dalszego gromadzenia, analizowania i wymiany informacji.

Opis

Komponent ten będzie służył ocenie zdolności władz regionalnych do prowadzenia zarówno działań prewencyjnych, jak i represyjnych niezbędnych do skutecznego rozpoznawania, uniemożliwiania i przeciwdziałania nielegalnemu handlowi bronią palną, amunicją i materiałami wybuchowymi, z obszaru ich jurysdykcji i w jej ramach. Pomoc ta będzie koncentrowała się na dogłębnej ocenie potrzeb organów granicznych i policji kryminalnej w zakresie zasobów ludzkich i sprzętu niezbędnych do odpowiedniego i skutecznego funkcjonowania. Realizowany będzie projekt pilotażowy z myślą o ustanowieniu sieci informacyjnej w zakresie broni balistycznej w Europie Południowo-Wschodniej – efektywnej kosztowo struktury operacyjnej wymiany informacji balistycznych związanej bezpośrednio z Europolem oraz mającej na celu zautomatyzowanie gromadzenia i wymiany konkretnych informacji balistycznych o istniejącej przestępczości transgranicznej związanej z bronią palną, zapobieganie przestępczości oraz poprawę strategicznego obrazu charakteru i struktury przestępczości z użyciem broni palnej.

Proponowane działania będą uzupełniały działania wspierane przez Unię prowadzone w Europie Południowo-Wschodniej i będą z nimi ściśle koordynowane, w szczególności cykl polityki UE w zakresie zorganizowanej i poważnej przestępczości międzynarodowej, zwłaszcza operacyjnego planu działania EMPACT broń palna, a także działalność Europolu, Fronteksu i Interpolu. Ponadto działania w ramach tego komponentu przyczynią się do realizacji planu działania na lata 2015–2019.

Dodatkowo, w oparciu o udane podejście włączające władze Republiki Mołdawii, Ukrainy i Białorusi w trwające procesy współpracy regionalnej w Europie Południowo-Wschodniej, wskazano już wiele potrzeb w zakresie kontroli BSiL. Z myślą o zwiększeniu zdolności organów kontroli BSiL w Republice Mołdawii, na Ukrainie i Białorusi w zakresie zwalczania przestępczości ogólnie, oraz rozprzestrzeniania BSiL i broni palnej oraz handlu taką bronią w szczególności, w ramach tego komponentu ocenione zostaną krytyczne obszary kontroli BSiL w tych jurysdykcjach, co utoruje drogę ukierunkowanym działaniom w odpowiedzi na zagrożenia, jakie stanowi nielegalny handel BSiL.

Główne planowane działania:

— ocena potrzeb służb policji granicznej i policji kryminalnej Bałkanów Zachodnich w zakresie przeciwdziałania nielegalnemu handlowi bronią,

— opieranie się na aktualnych pracach związanych z ustanowieniem krajowych punktów kontaktowych ds. broni palnej, poprzez udzielanie praktycznego wsparcia w zakresie zdolności wymiany informacji, w szczególności dotyczących dowodów balistycznych, a także nabywanie wyspecjalizowanego sprzętu służącego wsparciu punktów kontaktowych ds. broni palnej,

— ocena zdolności Republiki Mołdawii, Ukrainy i Białorusi w odniesieniu do wybranych aspektów związanych z kontrolą BSiL, amunicji i materiałów wybuchowych, a także zwalczaniem nielegalnego handlu bronią palną, koncentrująca się między innymi na ramach prawnych i politycznych, zdolności w zakresie bezpieczeństwa fizycznego i zarządzania zapasami, kontroli granicznej, policji kryminalnej i działań sądowych w reakcji na handel ludźmi i niewłaściwe wykorzystywanie broni palnej. Szczegółowa ocena pozwoli wskazać możliwości, zagrożenia i wyzwania wraz z zaleceniami dotyczącymi ewentualnych ukierunkowanych działań w odpowiedzi na zagrożenia, jakie stanowi nielegalny handel BSiL.

Wyniki projektu/wskaźniki realizacji:

— ocena potrzeb służb policji granicznej i policji kryminalnej Bałkanów Zachodnich w zakresie przeciwdziałania nielegalnemu handlowi bronią,

— zwiększenie zdolności ekspertów i śledczych ds. balistyki w zakresie rozwiązywania problemów związanych z transgraniczną przestępczością z użyciem broni palnej,

— wdrożona struktura pilotażowa operacyjnej wymiany informacji balistycznych,

— ocena zdolności Republiki Mołdawii, Ukrainy i Białorusi w odniesieniu do wybranych aspektów związanych z kontrolą BSiL z wykorzystaniem wskazanych ukierunkowanych interwencji.

4. Beneficjenci

Bezpośrednimi beneficjentami projektu będą instytucje odpowiedzialne za kontrolę BSiL na Bałkanach Zachodnich. Organy odpowiedzialne za sprawy wewnętrzne, policja, straż graniczna i organy celne Republiki Albanii, Bośni i Hercegowiny, Kosowa, Czarnogóry, Serbii, byłej jugosłowiańskiej republiki Macedonii i Republiki Mołdawii odniosą korzyści ze zwiększonych zdolności, wiedzy, ulepszonych procedur oraz efektywnego kosztowo specjalistycznego sprzętu niezbędnego dla kształtowania polityki, działań operacyjnych i technicznych w dziedzinie kontroli BSiL. Ponadto komisje ds. BSiL i inne instytucje odpowiedzialne za kontrolę BSiL w Europie Południowo-Wschodniej skorzystają ze szkoleń i wymiany informacji oraz ze współpracy regionalnej. Ponadto kluczowe instytucje odpowiedzialne za kontrolę BSiL w Republice Mołdawii, na Ukrainie i Białorusi odniosą korzyści z lepszego zrozumienia zagrożenia związanego z nielegalnym handlem bronią palną i ukierunkowanego przekazywania wiedzy.

Proponowane działania są w pełni zgodne z planem działania, a także z priorytetami partnerów w zakresie kontroli BSiL i zostały wsparte przez właściwe organy kontroli BSiL, które wyraziły swoje poparcie i zaangażowanie w osiąganie celów projektu.

Ludność krajów Bałkanów Zachodnich, Europy Wschodniej oraz Unii, zagrożona rozprzestrzenianiem BSiL na szeroką skalę, odniesie korzyści z projektu wraz ze zmniejszaniem się ryzyka.

5. Wyeksponowanie wkładu Unii

SEESAC podejmuje wszystkie odpowiednie środki niezbędne do upublicznienia faktu, że działanie zostało sfinansowane przez Unię. Takie środki będą prowadzone zgodnie z komunikatem Komisji oraz Podręcznikiem dotyczącym komunikacji i widoczności w ramach działań zewnętrznych Unii Europejskiej. SEESAC zapewni zatem wyeksponowanie wkładu Unii przez stosowne logo i działania promocyjne, podkreślanie roli odgrywanej przez Unię, zapewnianie przejrzystości swoich działań i podnoszenie świadomości co do przyczyn przyjęcia niniejszej decyzji oraz powodów wspierania tej decyzji przez Unię, a także rezultatów tego wsparcia. Na materiałach wyprodukowanych w ramach tego projektu w widocznym miejscu zostanie umieszczona flaga Unii zgodnie z unijnymi wytycznymi dotyczącymi prawidłowego wykorzystywania i reprodukcji flagi.

Z uwagi na fakt, że planowane działania znacznie różnią się zakresem i charakterem, zastosowany zostanie zestaw narzędzi promocyjnych obejmujących: tradycyjne media; strony internetowe; media społecznościowe; oraz materiały informacyjne i promocyjne, w tym infografiki, ulotki, biuletyny, komunikaty prasowe i – w stosownych przypadkach – inne materiały. Odpowiednio oznaczone zostaną publikacje, wydarzenia w przestrzeni publicznej, kampanie, wyposażenie i obiekty budowlane nabywane w ramach projektu. Aby jeszcze bardziej zwiększyć wpływ projektu poprzez podnoszenie świadomości wśród różnych rządów krajowych i społeczeństwa, społeczności międzynarodowej oraz mediów lokalnych i międzynarodowych, każda z grup, do której projekt ma dotrzeć, będzie informowana we właściwym języku. Szczególny nacisk położony zostanie na nowe media i obecność w internecie.

6. Okres obowiązywania

W oparciu o doświadczenia z wdrażania decyzji 2010/179/WPZiB i 2013/730/WPZiB oraz mając na uwadze regionalny zakresu projektu, liczbę beneficjentów oraz liczbę i stopień skomplikowania planowanych działań, czas realizacji wynosi 36 miesięcy.

7. Warunki ogólne

Techniczną realizację niniejszego działania powierzono UNDP, działającemu w imieniu SEESAC, regionalnej inicjatywie funkcjonującej na mocy mandatu UNDP i Rady Współpracy Regionalnej. Jako agencja wykonawczą regionalnego planu wdrożeniowego dotyczącego zwalczania rozprzestrzeniania BSiL SEESAC jest centralnym punktem w zakresie kwestii związanych z BSiL w Europie Południowo-Wschodniej, w tym w zakresie ułatwiania koordynacji realizacji regionalnego planu działania.

UNDP, działając w imieniu SEESAC, będzie ogólnie odpowiedzialny za realizowanie działań projektu i za jego realizację. Czas trwania projektu wynosi trzy lata (36 miesięcy).

8. Partnerzy

SEESAC będzie bezpośrednio realizował działanie w ścisłej współpracy z komisjami ds. BSiL, a także władzami odpowiedzialnymi za sprawy wewnętrzne Albanii, Bośni i Hercegowiny, byłej jugosłowiańskiej republiki Macedonii, Czarnogóry, Kosowa, Serbii i Republiki Mołdawii, a także odpowiednimi instytucjami na Ukrainie i Białorusi. Inne instytucje będą ściśle zaangażowane, zgodnie z ustalonym całościowym, obejmującym wiele zainteresowanych stron podejściem do kontroli BSiL.

9. Sprawozdawczość

Sprawozdania, opisowe i finansowe, będą obejmować całość działania opisanego w odpowiedniej umowie dotyczącej konkretnego wkładu oraz w dołączonym do niej budżecie, niezależnie do tego, czy to działanie jest w całości finansowane przez Komisję, czy też jest przez nią współfinansowane.

Co kwartał przedstawiane będą opisowe sprawozdania z postępów prac, aby rejestrować i monitorować postępy w osiąganiu kluczowych wyników.

10. Szacowany budżet

Całkowity szacunkowy koszt projektu finansowanego przez Unię wynosi 4 002 587,52 EUR.

(1) Plan działania w sprawie nielegalnego handlu bronią palną między UE a regionem Europy Południowo-Wschodniej na okres 2015–2019; konkluzje Rady w sprawie realizacji cyklu polityki unijnej na lata 2018–2021 dotyczącej poważnej i zorganizowanej przestępczości międzynarodowej – EMPACT broń palna.