Kategoria Opis najważniejszych cech

8. Gotówka w obiegu Kategoria pasywów „gotówka w obiegu” obejmuje banknoty i monety w obiegu emitowane lub autoryzowane przez instytucje monetarne. Kategoria ta obejmuje banknoty emitowane przez EBC i KBC. Monety w obiegu są częścią agregatów monetarnych i są także zaliczane do tej kategorii, nawet jeżeli zgodnie z prawem za monety odpowiedzialność ponoszą instytucje rządowe szczebla centralnego, a nie KBC. Jeżeli monety w obiegu są emitowane przez instytucje rządowe szczebla centralnego, KBC dokonuje zapisu przeciwstawnego do tego zobowiązania w pozycji „pozostałe aktywa” (zob. kategorię 7).

9. Depozyty Kwoty (udziały, depozyty lub inne), należne wierzycielom od podmiotów sprawozdających, których cechy zgodne są z cechami wskazanymi w załączniku I część 1, z wyłączeniem kwot wynikających z emisji zbywalnych papierów wartościowych lub udziałów/jednostek uczestnictwa w FRP. Na potrzeby sprawozdawczości kategoria ta podzielona została na depozyty bieżące, depozyty terminowe, depozyty z terminem wypowiedzenia oraz operacje z przyrzeczeniem odkupu a) depozyty oraz kredyty i pożyczki „Depozyty” obejmują również „kredyty i pożyczki” będące zobowiązaniami. Z metodologicznego punktu widzenia kredyty i pożyczki stanowią kwoty otrzymane przez podmioty sprawozdające, które nie mają formy „depozytów”. ESA 2010 rozróżnia „kredyty i pożyczki” i „depozyty” na podstawie identyfikacji inicjatora operacji, tj. jeżeli jest nim kredytobiorca, wówczas operacja jest kredytem, a jeżeli jest nim kredytodawca, wówczas operacja jest depozytem. W systemie sprawozdawczym niniejszego rozporządzenia „kredyty i pożyczki” nie są wykazywane jako odrębna kategoria pasywnej strony bilansu. Salda uznane za „kredyty i pożyczki” klasyfikowane są do pozycji „depozyty”, chyba że są one instrumentami zbywalnymi. Jest to zgodne z powyższą definicją „depozytów”. Kredyty i pożyczki udzielone podmiotom sprawozdającym i zaliczone do „depozytów” wykazuje się w podziale zgodnym z wymogami systemu sprawozdawczego, tj. według sektorów, instrumentów, walut oraz terminów. Kredyty konsorcjalne otrzymane przez podmioty sprawozdające są również zaliczane do niniejszej kategorii. b) niezbywalne instrumenty dłużne Niezbywalne instrumenty dłużne emitowane przez podmioty sprawozdające zazwyczaj klasyfikowane są jako „depozyty”. Niezbywalne instrumenty emitowane przez podmioty sprawozdające, które następnie stały się zbywalne i mogą być przedmiotem obrotu na rynkach wtórnych, należy przenieść do kategorii „dłużne papiery wartościowe”. c) depozyty zabezpieczające Depozyty zabezpieczające złożone w ramach kontraktów na instrumenty pochodne należy klasyfikować jako „depozyty”, jeżeli stanowią one zabezpieczenie gotówkowe złożone w podmiocie sprawozdającym oraz pozostają własnością deponenta i podlegają zwrotowi na rzecz deponenta po zamknięciu kontraktu. W zasadzie depozyty zabezpieczające otrzymane przez podmiot sprawozdający powinny być klasyfikowane jako „depozyty” jedynie w zakresie, w jakim podmiot sprawozdający otrzymuje środki, które są łatwo dostępne dla akcji kredytowej; jeżeli część depozytu zabezpieczającego otrzymanego przez podmiot sprawozdający musi zostać przekazana innemu uczestnikowi rynku instrumentów pochodnych (np. izbie rozliczeniowej), w kategorii „depozyty” należy w zasadzie wykazać jedynie część pozostałą do dyspozycji podmiotu sprawozdającego. Złożoność obecnej praktyki rynkowej może powodować trudności w identyfikacji depozytów zabezpieczających realnie podlegających zwrotowi, ponieważ różne rodzaje zabezpieczeń umieszcza się na tym samym rachunku bez ich identyfikacji, lub w identyfikacji tych depozytów zabezpieczających, które zapewniają podmiotowi sprawozdającemu środki do akcji kredytowej. W takich przypadkach dopuszcza się wykazywanie depozytów zabezpieczających w pozycji „pozostałe pasywa” lub „depozyty”. d) środki wydzielone Zgodnie z praktyką krajową „środki wydzielone” związane np. z umowami leasingowymi, zalicza się do depozytów i wykazuje w kategorii „depozyty terminowe” lub „depozyty z terminem wypowiedzenia” w zależności od terminów/postanowień określonych w umowie bazowej. e) akcje wyemitowane przez podmioty sprawozdające klasyfikowane jako depozyty Akcje wyemitowane przez podmioty sprawozdające klasyfikowane są jako depozyty, a nie jako kapitał i rezerwy, gdy: (i) zachodzi ekonomiczna zależność dłużnik-wierzyciel między emitentem a podmiotem posiadającym akcje, niezależnie od praw własności do tych akcji, oraz (ii) akcje mogą zostać zamienione na gotówkę lub umorzone bez znaczących ograniczeń lub kar. Wymóg uprzedniego wypowiedzenia nie jest uznawany za znaczące ograniczenie. Ponadto akcje takie powinny spełniać następujące warunki: — właściwe przepisy krajowe nie przyznają emitentowi bezwarunkowego prawa odmowy umorzenia jej akcji; — akcje mają „pewną wartość”, tj. w zwykłych okolicznościach zostaną one wykupione po wartości nominalnej w przypadku umorzenia; — w przypadku niewypłacalności emitenta posiadacze akcji nie mają prawnego obowiązku pokrycia zobowiązań przekraczających nominalną wartość akcji (tj. partycypacji udziałowców w kapitale zakładowym) ani też nie ponoszą żadnych innych dodatkowych obciążających zobowiązań. Podporządkowanie praw z akcji prawom wynikającym z jakiegokolwiek innego instrumentu wyemitowanego przez podmiot sprawozdający nie jest uznawane za dodatkowe obciążające zobowiązanie. Klasyfikacja akcji w ramach kategorii „depozyty” według terminów wypowiedzenia odbywa się na podstawie terminów wypowiedzenia związanych z zamianą akcji na gotówkę. Te terminy wypowiedzenia są również używane do określania stopy rezerwy obowiązkowej stosowanej zgodnie z art. 6 rozporządzenia (UE) 2021/378 (EBC/2021/1). Wszelkie akcje oznaczone, dotyczące kredytów i pożyczek udzielonych przez podmiot sprawozdający, powinny być klasyfikowane jako depozyty z takimi samymi terminami pierwotnymi jak kredyty i pożyczki, z którymi są powiązane, tj. jako „depozyty terminowe” lub „depozyty z terminem wypowiedzenia”, zgodnie z postanowieniami właściwej umowy kredytowej. Jeżeli podmiot sprawozdający posiada akcje klasyfikowane jako depozyty, które zostały wyemitowane przez inne podmioty sprawozdające, klasyfikuje się je po stronie aktywów w bilansie jako kredyty i pożyczki, a nie jako „akcje i pozostałe udziały kapitałowe”. f) zobowiązania z tytułu sekurytyzacji Zapis przeciwstawny dla płatności otrzymanych w zamian za kredyty i pożyczki lub inne aktywa zbyte w procesie sekurytyzacji, ale nadal wykazywanych w bilansie statystycznym. Poniższa pozycja nie jest uznawana za depozyt: Środki (depozyty) otrzymane na zasadzie powiernictwa nie są wykazywane w bilansie statystycznym (zob. „kredyty udzielone na zasadzie powiernictwa” w kategorii 2)

9.1. Depozyty bieżące Depozyty, która mogą być zamienione na gotówkę lub wykorzystane do regulowania płatności za pomocą czeku, polecenia przelewu, polecenia zapłaty lub w podobny sposób bez znaczącej zwłoki, ograniczeń czy kar. Kategoria ta obejmuje: a) salda (oprocentowane lub nieoprocentowane), które mogą być niezwłocznie zamienione na gotówkę, na żądanie lub do końca następnego dnia roboczego po zgłoszeniu żądania, bez znaczących kar lub ograniczeń, ale które nie są rozliczeniowe; b) salda (oprocentowane lub nieoprocentowane) będące kwotami przedpłaconymi w kontekście pieniądza elektronicznego, np. karty przedpłacone; c) kredyty i pożyczki, których termin spłaty przypada na koniec następnego dnia roboczego po ich udzieleniu; d) pozycje dotyczące wirtualnego cash poolingu, które stanowią depozyty bieżące utrzymywane w ramach wirtualnego cash poolingu przez uczestników cash poolingu.

9.1a. Depozyty bieżące rozliczeniowe Depozyty rozliczeniowe to te depozyty w kategorii „depozyty bieżące”, które są bezpośrednio wykorzystywane na żądanie do regulowania płatności na rzecz innych podmiotów gospodarczych za pomocą powszechnie stosowanych środków płatniczych, takich jak polecenie przelewu i polecenie zapłaty, również za pośrednictwem karty kredytowej lub debetowej, transakcji pieniądza elektronicznego, czeków lub podobnych środków, bez znaczącej zwłoki, ograniczeń lub kar. Depozyty rozliczeniowe nie obejmują depozytów, które służą wyłącznie do podejmowania gotówki lub środków, które mogą zostać wypłacone lub przeniesione za pośrednictwem innego rachunku tego samego posiadacza.

9.2. Depozyty terminowe Depozyty nierozliczeniowe, które nie mogą być zamienione na gotówkę przed upływem uzgodnionego terminu lub które mogą być zamienione na gotówkę przed upływem tego uzgodnionego terminu jedynie pod warunkiem że posiadacz zapłaci określoną karę. Pozycja ta zawiera także administracyjnie regulowane depozyty oszczędnościowe, w przypadku gdy kryterium terminu nie ma znaczenia; należy je klasyfikować w przedziale terminowym „powyżej dwóch lat”. Produkty finansowe z możliwością rolowania muszą być klasyfikowane zgodnie z najkrótszym terminem. Mimo że depozyty terminowe mogą być wycofane przed terminem po uprzednim powiadomieniu lub mogą być wypłacone na żądanie z zastrzeżeniem pewnych kar, nie uznaje się tych właściwości za istotne na potrzeby klasyfikacji.

9.2a/9.2b/9.2c Depozyty z terminem pierwotnym do jednego roku włącznie/powyżej jednego roku do dwóch lat włącznie/powyżej dwóch lat Pozycje te obejmują dla każdego przedziału terminowego: a) salda z terminem pierwotnym do jednego roku włącznie/powyżej jednego roku do dwóch lat włącznie/powyżej dwóch lat, które nie są rozliczeniowe i nie mogą zostać zamienione na gotówkę przed upływem tego terminu; b) Salda z terminem pierwotnym do jednego roku włącznie/powyżej jednego roku do dwóch lat włącznie/powyżej dwóch lat, które nie są rozliczeniowe, ale mogą być wycofane przed upływem tego terminu po uprzednim powiadomieniu; w przypadku wypowiedzenia salda takie należy klasyfikować odpowiednio do kategorii 9.3a lub 9.3b; c) salda z terminem pierwotnym do jednego roku włącznie/powyżej jednego roku do dwóch lat włącznie/powyżej dwóch lat, które nie są rozliczeniowe, ale mogą być wycofane na żądanie z zastrzeżeniem określonych kar; d) płatności zabezpieczające w ramach kontraktów na instrumenty pochodne, które zostaną zamknięte w terminie do jednego roku włącznie/powyżej jednego roku do dwóch lat włącznie/powyżej dwóch lat, stanowiące zabezpieczenie gotówkowe złożone dla zabezpieczenia przed ryzykiem kredytowym, lecz pozostające we własności deponenta i podlegające zwrotowi na rzecz deponenta po zamknięciu kontraktu; e) kredyty i pożyczki, potwierdzone dokumentami niezbywalnymi lub niepotwierdzone dokumentami, z terminem pierwotnym do jednego roku włącznie/powyżej jednego roku do dwóch lat włącznie/powyżej dwóch lat; f) niezbywalne dłużne papiery wartościowe wyemitowane z terminem pierwotnym do jednego roku włącznie/powyżej jednego roku do dwóch lat włącznie/powyżej dwóch lat; g) zadłużenie podporządkowane wyemitowane w formie depozytów lub kredytów i pożyczek z terminem pierwotnym do jednego roku włącznie/powyżej jednego roku do dwóch lat włącznie/powyżej dwóch lat; h) zobowiązania z tytułu sekurytyzacji; zapis przeciwstawny dla płatności otrzymanych w zamian za kredyty i pożyczki lub inne aktywa zbyte w procesie sekurytyzacji, ale nadal wykazywanych w bilansie statystycznym. Umownie zobowiązania te przypisywane są do przedziału terminowego „powyżej dwóch lat”. Dodatkowo do kategorii „depozyty z terminem pierwotnym powyżej dwóch lat” zalicza się: salda (bez względu na termin), których oprocentowanie lub warunki określane są w prawie krajowym i które są przeznaczone na cele specjalne, np. finansowanie nieruchomości mieszkaniowych, realizowane po upływie dwóch lat, nawet jeśli z technicznego punktu widzenia są one wypłacane na żądanie.

9.3. Depozyty z terminem wypowiedzenia Depozyty nierozliczeniowe bez uzgodnionego terminu, które nie mogą być zamienione na gotówkę bez uprzedniego wypowiedzenia, i przed upływem którego zamiana na gotówkę nie jest możliwa lub jest możliwa jedynie z zastrzeżeniem określonej kary. Obejmują one depozyty, które mimo że zgodnie z prawem mogą być wypłacone na żądanie, to podlegają karom i ograniczeniom zgodnie z praktyką krajową (klasyfikowane w przedziale terminowym „do trzech miesięcy włącznie”), oraz rachunki inwestycyjne bez okresu wypowiedzenia lub uzgodnionego terminu, z ograniczoną możliwością podejmowania środków (klasyfikowane w przedziale terminowym „powyżej trzech miesięcy”).

9.3a/9.3b Depozyty z terminem wypowiedzenia do trzech miesięcy włącznie/powyżej trzech miesięcy, w tym: powyżej dwóch lat Pozycje te obejmują: a) salda bez określonego terminu, które mogą być wycofane jedynie za uprzednim wypowiedzeniem z terminem do trzech miesięcy włącznie/powyżej trzech miesięcy, w tym: powyżej dwóch lat; jeżeli wycofanie jest możliwe przed upływem tego terminu wypowiedzenia (lub nawet na żądanie), wiąże się ono z koniecznością zapłaty kary; oraz b) salda z określonym terminem, które nie są rozliczeniowe, ale które mogą być wycofane przed upływem tego terminu za wypowiedzeniem złożonym z terminem do trzech miesięcy włącznie/powyżej trzech miesięcy, w tym: powyżej dwóch lat. Dodatkowo depozyty z terminem wypowiedzenia do trzech miesięcy włącznie obejmują nierozliczeniowe depozyty oszczędnościowe na żądanie oraz inne rodzaje depozytów detalicznych, które, mimo że zgodnie z prawem mogą być wypłacone na żądanie, to wypłata taka wiąże się ze znaczącymi karami. Dodatkowo depozyty z terminem wypowiedzenia powyżej trzech miesięcy, w tym: powyżej dwóch lat (tam gdzie to właściwe), obejmują rachunki inwestycyjne bez terminu wypowiedzenia lub bez ustalonego terminu, z ograniczoną możliwością podejmowania środków.

9.4. Operacje z przyrzeczeniem odkupu Zapis przeciwstawny do gotówki otrzymanej w zamian za papiery wartościowe sprzedane przez podmioty sprawozdające po określonej cenie przy zobowiązaniu do odkupu tych samych lub podobnych papierów wartościowych po określonej cenie i w wyznaczonym terminie w przyszłości. Kwoty otrzymane przez podmioty sprawozdające w zamian za papiery wartościowe przeniesione na stronę trzecią, tj. tymczasowego nabywcę, wykazywane są w pozycji „operacje z przyrzeczeniem odkupu”, jeżeli transakcja odwrotna została wyraźnie przyrzeczona, a nie jest tylko możliwą do zrealizowania opcją. Oznacza to, że podmioty sprawozdające ponoszą wszelkie ryzyka i zachowują wszelkie korzyści wynikające z posiadania papierów wartościowych stanowiących podstawę tej operacji. Do niniejszej kategorii zaliczane są poniższe warianty operacji z przyrzeczeniem odkupu: a) kwoty otrzymane w zamian za papiery wartościowe tymczasowo przeniesione na stronę trzecią w formie pożyczki papierów wartościowych pod zastaw gotówki; oraz b) kwoty otrzymane w zamian za papiery wartościowe tymczasowo przeniesione na stronę trzecią w formie operacji sale/buy-back. Papiery wartościowe będące podstawą operacji z przyrzeczeniem odkupu wykazywane są zgodnie z zasadami określonymi w kategorii 3 aktywów „dłużne papiery wartościowe”. Operacje wiążące się z tymczasowym przeniesieniem złota pod zastaw gotówki są również wykazywane w tej kategorii.

10. Udziały/jednostki uczestnictwa w FRP Udziały lub jednostki uczestnictwa wyemitowane przez FRP. Pozycja ta obejmuje całkowitą wartość zobowiązań wobec udziałowców FRP. W pozycji tej uwzględnia się również środki pochodzące z nierozdzielonych świadczeń oraz środków zarezerwowanych przez sprawozdające FRP na pokrycie prawdopodobnych przyszłych płatności i zobowiązań

11. Emisja dłużnych papierów wartościowych Papiery wartościowe, niebędące udziałami kapitałowymi, wyemitowane przez podmioty sprawozdające, zwykle zbywalne i będące przedmiotem obrotu na rynkach wtórnych lub rozliczane na rynku, które nie dają posiadaczowi praw własności w stosunku do instytucji emitującej. Kategoria ta obejmuje: a) papiery wartościowe dające posiadaczowi bezwarunkowe prawo do stałego lub umownie ustalonego dochodu w formie płatności kuponowych lub określonej stałej kwoty w określonym terminie (lub terminach) lub począwszy od daty wskazanej w momencie emisji; b) niezbywalne instrumenty wyemitowane przez podmioty sprawozdające, które następnie stały się zbywalne, należy przenieść do kategorii „dłużne papiery wartościowe” (zob. również kategoria 9); c) w statystyce monetarnej i finansowej wyemitowane zadłużenie podporządkowane traktowane jest tak samo jak inne zobowiązania. Dlatego zadłużenie podporządkowane wyemitowane w formie papierów wartościowych klasyfikuje się jako „emisję dłużnych papierów wartościowych”, podczas gdy zadłużenie podporządkowane wyemitowane w formie depozytów lub kredytów i pożyczek klasyfikuje się jako „depozyty”. W przypadku gdy całość wyemitowanego zadłużenia podporządkowanego jest wyrażona jedną kwotą, należy ją wykazać w pozycji „emisja dłużnych papierów wartościowych”, ponieważ zadłużenie podporządkowane przyjmuje głównie formę papierów wartościowych, rzadziej kredytów. Zadłużenia podporządkowanego nie należy klasyfikować w pozycji pasywów „kapitał i rezerwy” (d) Instrumenty hybrydowe. Instrumenty zbywalne będące kombinacją instrumentów dłużnych i pochodnych, w tym: (i) zbywalne instrumenty dłużne z wbudowanymi instrumentami pochodnymi; (ii) instrumenty zbywalne, dla których wartość umorzenia lub kupon są powiązane ze zmianami aktywa bazowego, ceny aktywa lub innych wskaźników referencyjnych w trakcie życia instrumentu

11a/11b/11c Emisja dłużnych papierów wartościowych z terminem pierwotnym do jednego roku włącznie/powyżej jednego roku do dwóch lat włącznie/powyżej dwóch lat Pozycje te obejmują dla każdego przedziału terminowego: a) Zbywalne dłużne papiery wartościowe wyemitowane z terminem pierwotnym do jednego roku włącznie/powyżej jednego roku do dwóch lat włącznie/powyżej dwóch lat; oraz b) Zadłużenie podporządkowane wyemitowane w formie dłużnych papierów wartościowych z terminem pierwotnym do jednego roku włącznie/powyżej jednego roku do dwóch lat włącznie/powyżej dwóch lat.

11d W tym: dłużne papiery wartościowe z terminem pierwotnym do dwóch lat włącznie i z gwarancją kapitału poniżej 100 % Instrumenty hybrydowe wyemitowane z terminem pierwotnym do dwóch lat włącznie, dla których określona w umowie wartość wykupu w terminie zapadalności wyrażona w walucie emisji może być niższa niż kwota pierwotnie zainwestowana z uwagi na to, że łączą one cechy instrumentu dłużnego i pochodnego.

12. Kapitał i rezerwy Na potrzeby systemu sprawozdawczego kategoria ta obejmuje środki pochodzące z emisji funduszy własnych przez podmioty sprawozdające na rzecz udziałowców lub innych właścicieli, nadające posiadaczom prawa własności w podmiocie sprawozdającym, a ogólnie dające im uprawnienie do udziału w jego zyskach i w funduszach własnych w przypadku likwidacji. Kategoria ta obejmuje: a) fundusze własne Obejmuje wszystkie środki wniesione przez właścicieli, od początkowego wkładu po wszelkie późniejsze emisje form własności, i odzwierciedla pełną kwotę pozyskanego kapitału, w tym premie emisyjne. (b) wynik roku bieżącego Obejmuje wszystkie zyski lub straty bieżącego okresu obrachunkowego ujęte w rachunku zysków i strat, które nie zostały jeszcze przeniesione do zysków zatrzymanych. (c) skumulowane inne całkowite dochody Obejmują równowartość aktualizacji wyceny aktywów i pasywów netto, które zgodnie z zasadami rachunkowości są ujęte bezpośrednio w kapitale własnym, a nie w rachunku zysków i strat. (d) fundusze rezerwowe Obejmują rezerwy i inne środki (np. zysk lub stratę powstałe po zakończeniu okresu obrachunkowego i przed podjęciem decyzji o wypłacie dywidend lub przeznaczeniu środków na rezerwy), które nie zostały wypłacone udziałowcom. (e) rezerwy celowe, odpisy z tytułu utraty wartości Rezerwy te powinny obejmować wszystkie odpisy z tytułu utraty wartości kredytów i pożyczek lub z tytułu kredytów i pożyczek straconych w zakresie, w jakim nie są one kompensowane z kategorii aktywów, do której odnoszą się w bilansie statystycznym.