32003R0358
28.2.2003 DZIENNIK URZĘDOWY UNII EUROPEJSKIEJ L 53/8
ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 358/2003
z dnia 27 lutego 2003 r.
w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do niektórych kategorii poroz umień, decyzji i praktyk
uzgodnionych w sektorze ubezpieczeniowym
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,
uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,
uwzględniając rozporządzenie Rady (EWG) nr 1534/91 z dnia
31 maja 1991 r. w sprawie stosowania art. 85 ust. 3 Traktatu doniektórych kategorii porozumień, decyzji i uzgodnionych prak-tykwsektorzeubezpieczeniowym (
1),wszczególnościjegoart.1
ust. 1 lit. a), b), c) i e),
po opublikowaniu projektu niniejszego rozporządzenia (2),
po konsultacji z Komitetem Doradczym ds. Porozumień Ograni-
czających Konkurencję i Pozycji Dominującej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1) Rozporządzenie (EWG) nr 1534/91 upoważnia Komisję
do stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu w drodze rozporzą-
dzenia do niektórych kategorii porozumień, decyzjii uzgodnionych praktyk w sektorze ubezpieczeniowym,które mają na celu współpracę w odniesieniu do:
— ustalania wspólnych podstaw taryf składek na podsta-
wie wspólnie opracowanych danych statystycznych
lub liczby zgłoszonych roszczeń,
— ustalania standardów ogólnych warunków umów
ubezpieczenia,
— wspólnego ubezpieczania od pewnych typów ryzyka,
— zaspokajania roszczeń,
— badania i zatwierdzania urządzeń zabezpieczających,— rejestrów i informacji o zwiększonym ryzyku.
(2) Zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 1534/91,
Komisjaprzyjęłarozporządzenie(EWG)nr3932/92zdnia
21 grudnia 1992 r. w sprawie stosowania art. 85 ust. 3Traktatu do niektórych kategorii porozumień, decyzjiipraktykuzgodnionychwsektorzeubezpieczeniowym(
3).
Rozporządzenie (EWG) nr 3932/92, zmienione AktemPrzystąpienia Austrii, Finlandii i Szwecji, wygasa w dniu31 marca 2003 r.
(3) Rozporządzenie (EWG) nr 3932/92 nie przyznaje wyłą-
czenia umowom dotyczącym zaspokojenia roszczeń orazrejestrom i informacjom o zwiększonym ryzyku. Komisjauznała, że brakuje jej wystarczającego doświadczeniaw załatwianiu pojedynczych spraw do wykorzystaniakompetencji przyznanych jej rozporządzeniem Rady(EWG)nr1534/91wtychdziedzinach.Sytuacjatanieule-gła zmianie.
(4) Wdniu12maja1999r.Komisjaprzyjęłasprawozdanie(
4)
dla Rady i Parlamentu Europejskiego w sprawie funkcjo-nowania rozporządzenia (EWG) nr 3932/92. W dniu15 grudnia 1999 r. Komitet Ekonomiczno-SpołecznyprzyjąłopinięwsprawiesprawozdaniaKomisji(
5).Wdniu
19 maja 2000 r. Parlament przyjął rezolucję w sprawiesprawozdania Komisji (
6). W dniu 28 czerwca 2000 r.
Komisjaodbyłaposiedzeniekonsultacyjnezzainteresowa-nymi stronami, w tym przedstawicielami sektora ubezpie-czeniowego i krajowymi organami odpowiedzialnymi zakonkurencję, w sprawie rozporządzenia. W dniu 9 lipca2002 r. Komisja opublikowała w Dzienniku Urzędowymprojekt niniejszego rozporządzenia, z zaproszeniemzainteresowanych stron do przekazywania komentarzynajpóźniej do dnia 30 września 2002 r.
(5) Nowe rozporządzenie powinno spełnić dwa wymogi:
zapewnienie skutecznej ochrony konkurencji i zapewnie-nie odpowiedniego bezpieczeństwa prawnego przedsię-biorstwom. Dążenie do tych celów powinno uwzględniaćpotrzebę możliwie dużego uproszczenia nadzoru admini-stracyjnego. Uwzględnić należy również doświadczenieKomisji w tej dziedzinie od 1992 r. i wyniki konsultacjiw sprawie sprawozdania z 1999 r. oraz konsultacje pro-wadzące do przyjęcia niniejszego rozporządzenia.
(6) Rozporządzenie (EWG) nr 1534/91 wymaga, aby rozpo-
rządzeniewyłączająceKomisjidefiniowałokategorieporo-zumień, decyzji i praktyk uzgodnionych, do których maono zastosowanie, aby wyszczególniało ograniczenia lubklauzule, które mogą lub nie mogą występować w tychporozumieniach, decyzjach i praktykach uzgodnionychoraz wyszczególniało klauzule, które muszą być zawartewporozumieniach,decyzjachipraktykachuzgodnionych,lub inne warunki, które muszą być spełnione.
(1) Dz.U. L 143 z 7.6.1991, str. 1.
(2) Dz.U. C 163 z 9.7.2002, str. 7.(3) Dz.U. L 398 z 31.12.1992, str. 7.
(4) COM(1999) 192 końc.
(5) CES 1139/99.
(6) PE A5–0104/00.230 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 08/t. 2
(7) Właściwe jest odchodzenie od podejścia polegającego na
wyliczaniu klauzul podlegających wyłączeniu i położenie
większego nacisku na definiowanie kategorii porozumień,które podlegają wyłączeniu do pewnego poziomu pozycjirynkowej oraz na wyszczególnieniu ograniczeń lub klau-zul, które nie mogą być zawierane w takich porozumie-niach. Jest to zgodne z podejściem gospodarczym, zgod-nie z którym ocenia się wpływ porozumień na właściwyrynek. Należy jednak uznać, że występujące w sektorzeubezpieczeniowym niektóre rodzaje współpracy obejmu-jącej wszystkie przedsiębiorstwa na właściwym rynkuubezpieczeniowym,możnauważaćzaprawidłowowypeł-niające warunki ustanowione w art. 81 ust. 3 Traktatu.
(8) Do stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu w drodze rozporzą-
dzenia, nie jest konieczne określanie tych porozumień,które mogą podlegać art. 81 ust. 1. Przy indywidualnejocenieporozumieńnamocyart.81ust.1należyuwzględ-nić kilka czynników, w szczególności strukturę właści-wego rynku.
(9) Przywilej wyłączenia grupowego powinien być ograni-
czony do tych porozumień, w przypadku których możnaz wystarczającą pewnością założyć, że spełniają onewarunki określone w art. 81 ust. 3 Traktatu.
(10) Współpracamiędzyzakładamiubezpieczeńlubwramach
związków przedsiębiorstw przy kalkulacji przeciętnegokosztu ubezpieczenia od określonego ryzyka w przeszło-ścilub,dlaubezpieczeńnażycie,wskaźnikówśmiertelno-ścilubczęstotliwościchorób,wypadkówikalectwa,umoż-liwiawzbogaceniewiedzyoryzykuiułatwiaoszacowanieryzyka dla poszczególnych zakładów. Może to ułatwiaćwejście na rynek i tym samym być korzystne dla konsu-mentów.Tosamostosujesiędowspólnychbadańprawdo-podobnego oddziaływania okoliczności zewnętrznych,które może mieć wpływ na częstotliwość lub skalę rosz-czeń lub rentowność różnego rodzaju inwestycji.Konieczne jest jednak zapewnienie wyłączenia takiejwspółpracyspodzakazutylkodotakiegostopnia,jakijestkoniecznydoosiągnięciatychcelów.Dlategowłaściwejestzapewnienie, że porozumienia dotyczące składek komer-cyjnych nie podlegają wyłączeniu; składki komercyjnemogą być w rzeczywistości niższe od kwot wskazanychprzez wyniki właściwych tabel kalkulacyjnych lub badań,gdyż ubezpieczyciele mogą korzystać z przychodu zeswych inwestycji w celu zmniejszenia swych składek.Ponadto, wspominane kalkulacje, tabele lub badaniapowinny być niewiążące i mieć jedynie charakter wska-zówki.
(11) Ponadto, im szersze są kategorie, według których grupo-
wane są statystyki kosztów pokrywających określoneryzykowprzeszłości,tymmniejsząswobodęmajązakładyubezpieczeńwkalkulowaniuskładekprzywęższejpodsta-wie. Dlatego właściwe jest wyłączenie kalkulacji kosztówryzyka w przeszłości, pod warunkiem że dostępne statys-tyki są szczegółowe i zróżnicowane w stopniu odpowied-nim dla kalkulacji ubezpieczeniowej.(12) Ponadto, ponieważ dostęp do takich kalkulacji, tabel
ibadańkoniecznyjestzarównodlazakładówubezpieczeńdziałających na danym rynku geograficznym lub rynkuproduktu jak i tych, które rozważają wejście na ten rynek,zakładomtakimpowinienbyćprzyznanydostępdotakichtabelkalkulacyjnychibadańnarozsądnychiniedyskrymi-nujących warunkach w porównaniu z zakładami ubezpie-czeńjużobecnyminatymrynku.Warunkitakiemogłyby,na przykład, zawierać zobowiązanie zakładu ubezpieczeńjeszcze nieobecnego na rynku do dostarczenia, w raziejegowejścianarynek,informacjistatystycznychwsprawieroszczeń. Mogłyby one także zawierać wymóg członko-stwa w stowarzyszeniu ubezpieczycieli odpowiedzialnychza kalkulacje, o ile dostęp do takiego członkostwa byłbyosiągalny dla zakładów ubezpieczeń jeszcze nieobecnychna rynku na rozsądnych i niedyskryminujących warun-kach. Jednakże wszelkie opłaty za dostęp do takich kalku-lacji lub powiązanych z nimi badań pobierane od zakła-dów ubezpieczeń, które nie uczestniczyły w ichopracowaniu, nie mogłyby być uznane za właściwe dotegocelu,jeśliichwysokośćstanowiłabybarieręuniemoż-liwiającą wejście na rynek.
(13) Wiarygodnośćwspólnychkalkulacji,tabelibadaństajesię
większa wraz ze wzrostem objętości danych statystycz-nych, na których się one opierają. Ubezpieczyciele posia-dający duże udziały w rynku mogą wewnętrznie tworzyćstatystyki umożliwiające im wykonywanie wiarygodnychkalkulacji, ale ci o małych udziałach w rynku, a tym bar-dziejnowiuczestnicy,niebędąwstanietegorobić.Zawar-cie w takich wspólnych kalkulacjach, tabelach i badaniachinformacjiodwszystkichubezpieczycielinarynku,wtymtych wielkich, sprzyja konkurencji, dzięki pomaganiumniejszym ubezpieczycielom, i ułatwia wejście na rynek.Jeśli uwzględni się specyfikę sektora ubezpieczeniowego,nie jest właściwe uzależnienie wyłączenia takich wspól-nych kalkulacji i tabel progowemu kryterium udziałuw rynku.
(14) Korzystanie ze standardowych warunków ubezpieczenia
lub standardowych klauzul indywidualne oraz standardo-wychwzorówilustrującychkorzyścizumowyubezpiecze-nia na życie mogą przynosić pozytywne efekty. Na przy-kład, mogą one skutkować dla ubezpieczycielipodwyższeniem skuteczności; mogą ułatwić wejście narynek małym lub niedoświadczonym ubezpieczycielom;mogą pomóc ubezpieczycielom w wypełnianiu zobowią-zań prawnych; mogą również być używane przez organi-zacje konsumenckie jako wzorzec do porównywaniaumów ubezpieczenia oferowanych przez różnych ubez-pieczycieli.
(15) Jednakże standardowe warunki ubezpieczenia nie mogą
prowadzić ani do standaryzacji produktów, ani do stwa-rzaniaznaczącejnierównowagiprawiobowiązkówwyni-kającej z umowy. Dlatego wyłączenie powinno stosowaćsię jedynie do standardowych warunków ubezpieczeniapod warunkiem że nie są one wiążące i wyraźnie wskazy-wać, że uczestniczące przedsiębiorstwa mają swobodęwoferowaniuklientominnychwarunkówubezpieczenia..Ponadto, standardowe warunki ubezpieczenia nie mogązawieraćżadnegosystematycznegowykluczeniaspecyficz-nych typów ryzyka bez wyraźnie wyrażonej możliwości08/t. 2
PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 231
pokrycia tego ryzyka w drodze umowy i nie mogą prze-
widywać podtrzymywania relacji umownych z ubezpie-czonymprzeznadmierniedługiokreslubichwykraczaniapozapierwotnycelubezpieczenia.Powyższepozostajebezuszczerbkudlaobowiązkówwynikającychzprawawspól-notowego lub krajowego objęcia niektórych rodzajówryzyka niektórymi ubezpieczeniami.
(16) Ponadto, należy przewidzieć ogólną dostępność wspól-
nych standardowych warunków ubezpieczenia dla każdejzainteresowanej osoby, w szczególności dla ubezpieczają-cego,abyzapewnićrzeczywistąprzejrzystośćizwiązaneztym pozytywne skutki dla klientów.
(17) Objęcie umową ubezpieczenia typów ryzyka, na które nie
jest równocześnie narażona znacząca liczba ubezpieczo-nych, może utrudniać innowacje, jeśli się uwzględni, żewiązanie ze sobą niespokrewnionych czynników ryzykamoże zniechęcać ubezpieczycieli do oferowania dla nichoddzielnego i szczególnego rodzaju ubezpieczenia. Dla-tego też klauzula narzucająca takie ogólne ubezpieczenieniepowinnabyćobjętawyłączeniemgrupowym.Wprzy-padku gdy w stosunku do ubezpieczycieli istnieje wymógprawny przewidzenia w umowach ubezpieczenia odtypówryzyka,naktóreniejestjednocześnienarażonazna-cząca liczba ubezpieczonych, umieszczenie standardowejklauzuli odzwierciedlającej taki wymóg prawny w niewią-żącym wzorcu umownym nie stanowi ograniczenia kon-kurencjiiniejestobjętezakresemstosowaniaart.81ust.1Traktatu.
(18) Grupy koasekurujące lub wspólnie reasekurujące (zwane
często kartelami) mogą pozwolić ubezpieczycielom i rea-sekutorom na zapewnienie ubezpieczenia lub reasekuracjiod typów ryzyka, od których mogliby oni zaoferowaćtylko niewystarczające ubezpieczenie przy braku kartelu.Mogą one także pomagać przedsiębiorstwom ubezpiecze-niowym i reasekuracyjnym w nabyciu doświadczenia ztypamiryzyka,zktóryminiesąonedobrzeobeznane.Jed-nakże istnienie takich grup może pociągać za sobą ogra-niczenia konkurencji, takie jak standaryzacja warunkówumówubezpieczenia,anawetkwotodszkodowaniaiskła-dek. Dlatego właściwe jest określenie okoliczności,w jakich takie grupy mogą korzystać z wyłączenia.
(19) Dlarzeczywiścienowychrodzajówryzykaniemożliwejest
przewidzenie z góry wysokości stawki koniecznej dlaubezpieczeniaodryzyka,anitegoczydwielubwięcejgrupmogłoby współistnieć w celu zapewnienia tego rodzajuubezpieczenia.Dlategoteżumowakartelowawcelukoase-kuracjilubwspólnejreasekuracjiwyłącznietakichnowychrodzajów ryzyka (a nie mieszanki nowych czynnikówryzykaiistniejącychczynnikówryzyka)możezostaćpod-legać wyłączeniu na czas ograniczony. Trzy lata powinnystanowićokreswystarczającydowyłonieniasięinformacjio roszczeniach zgłaszanych w przeszłości, wystarczają-cychdoocenykoniecznościlubbrakukoniecznościistnie-nia pojedynczego kartelu. Dlatego też niniejszerozporządzenie przyznaje wyłączenie na okres trzech latod chwili powstania każdej takiej grupie nowo utworzo-nej w celu pokrycia nowych typów ryzyka.
(20) Definicja „nowych rodzajów ryzyka” wyjaśnia, że tylko te
czynniki ryzyka, które nie istniały wcześniej, objęte są tądefinicją, wyłączając w ten sposób np. rodzaje ryzyka,które dotychczas istniały, ale nie były ubezpieczane.Ponadto, ryzyko, którego charakter znacząco się zmienia(na przykład poważne spotęgowanie działań terrorystycz-nych)niejestobjętezakresemdefinicji,gdyżryzykosamow sobie nie jest w tym przypadku nowe. Nowe ryzyko, zeswej natury, wymaga całkowicie nowego produktu ubez-pieczeniowegoiniemożebyćpokrywanewdrodzedodat-ków lub zmian w istniejącym produkcie ubezpieczenio-wym.
(21) Dla rodzajów ryzyka, które nie są nowe uznaje się, że ist-
nienie takich koasekurujących i wspólnie reasekurującychgrup, które wiąże się z ograniczeniem konkurencji, możerównież,wniektórychograniczonychprzypadkach,pocią-gać za sobą korzyści uzasadniające wyłączenie na mocyart. 81 ust. 3 Traktatu, nawet jeśli mogłyby one być zastą-pione przez dwie lub więcej jednostki ubezpieczeniowe.Mogąone,naprzykład,umożliwiaćswymczłonkomnaby-ciekoniecznegodoświadczeniawodpowiednichsektorachubezpieczeń,mogąpozwolićnazmniejszeniekosztówlubobniżkę składek dzięki wspólnej reasekuracji na korzyst-nychwarunkach.Jednakżewyłączeniedlatakiejgrupyniejestuzasadnione,jeżeliposiadaonaznaczącąsiłęrynkową,gdyż w tych okolicznościach ograniczenie konkurencjiwynikające z istnienia kartelu zwykle przewyższałobymożliwe korzyści.
(22) Dlatego też niniejsze rozporządzenie przyznaje wyłącze-
nie każdej takiej koasekurującej i wspólnie reasekurującejgrupie, która istniała przez okres dłuższy niż trzy lata lubktóraniejestutworzonawceluubezpieczaniaodnowychrodzajówryzyka,podwarunkiemżeproduktyubezpiecze-niowe zakontraktowane w obrębie grupy przez jej człon-kównieprzekraczająnastępującychprogów:25%właści-wego rynku w przypadku grup wspólnie reasekurującychi 20 % w przypadku grup koasekurujących. Próg dla grupkoasekurujących jest niższy, gdyż istnienie karteli koase-kurujących może pociągać za sobą ujednolicanie warunkiubezpieczeń i składek komercyjne. Wyłączenia te stosująsięjednaktylko,jeżelidanagrupaspełniakolejnewarunkiokreślone w niniejszym rozporządzeniu, służące zmniej-szeniu do minimum ograniczenia konkurencji międzyczłonkami grupy.
(23) Kartelenieobjętezakresemstosowanianiniejszegorozpo-
rządzenia mogą kwalifikować się do wyłączeń indywidu-alnych,wzależnościodbliższychdanychnatematsamegokarteluispecyficznychwarunkówdanegorynku.Zważyw-szy,żewielerynkówubezpieczeniowychnieustannieewo-luuje, może okazać się konieczne przeprowadzenie indy-widualnej analizy, w celu ustalenia, czy są czy nie sąspełnione warunki art. 81 ust. 3 Traktatu.232
PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 08/t. 2
(24) Przyjęcie przez stowarzyszenie lub stowarzyszenia przed-
siębiorstw ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych
specyfikacjitechnicznych,zasadlubkodeksówpostępowa-nia dotyczących urządzeń zabezpieczających oraz proce-durdlaocenianiazgodnościurządzeńzabezpieczającychztymi specyfikacjami technicznymi, zasadami lub kodek-samipostępowania,możebyćkorzystnedziękidostarcze-niuubezpieczycielomireasekuratoromelementuodniesie-niaprzyocenierozmiaruryzyka,odktóregoubezpieczająoniwkonkretnymprzypadku,zależnegoodjakościwypo-sażenia zabezpieczającego oraz jego instalacji i konserwa-cji.Jednakżewprzypadkugdyistniejąnapoziomiewspól-notowymspecyfikacjetechniczne,systemyklasyfikacyjne,zasady, procedury lub kodeksy postępowania zharmoni-zowane zgodnie z prawodawstwem wspólnotowym obej-mującym swobodny przepływ towarów, nie jest właściwewyłączanie przez rozporządzenie porozumień międzyubezpieczycielami dotyczących tego samego przedmiotu,gdyż celem takiej harmonizacji na poziomie wspólnoto-wym jest określenie gruntownych i odpowiednich pozio-mówbezpieczeństwadlaurządzeńzabezpieczających,sto-sujących się jednolicie w całej Wspólnocie. Każdeporozumienie między ubezpieczycielami w sprawieodmiennych wymogów dla urządzeń zabezpieczającychmogłoby zagrozić osiągnięciu tego celu.
(25) Wkwestiiinstalacjiikonserwacjiurządzeńzabezpieczają-
cych, o ile nie istnieje taka harmonizacja na poziomiewspólnotowym, porozumienia między ubezpieczycielamiustanawiające specyfikacje techniczne lub proceduryzatwierdzające stosowane w jednym lub więcej PaństwieCzłonkowskim mogą być wyłączone przez rozporządze-nie;jednakżewyłączeniepowinnozostaćpoddaneniektó-rymzastrzeżeniom,wszczególnościżekażdyzakładubez-pieczeń musi być gotowy do przyjęcia do ubezpieczenia,na dowolnych wysuniętych przez siebie warunkach, urzą-dzeń oraz przedsiębiorstw instalacyjnych i konserwator-skich nie zatwierdzonych wspólnie.
(26) Jeżeliindywidualneporozumieniawyłączoneprzezniniej-
szerozporządzeniemająjednakskutkiniezgodnezart.81ust. 3 Traktatu, jak interpretuje to praktyka administra-cyjnaKomisjiorazorzecznictwoTrybunałuSprawiedliwo-ści, Komisja może wycofać przywilej wyłączenia grupo-wego.Możesiętozdarzyć,wszczególności,wprzypadkugdy badania wpływu przyszłych wydarzeń opierają się nanieuzasadnionych hipotezach; lub w przypadku gdy zale-cane standardowe warunki ubezpieczenia zawierają klau-zulestwarzające,zeszkodądlaubezpieczającego,znaczącąnierównowagę praw i obowiązków wypływającą zumowy; lub w przypadku gdy grupy są wykorzystywanelubzarządzanewtakisposób,abydaćjednemulubwięcejzuczestniczącychprzedsiębiorstwśrodkidouzyskanialubwzmocnienia znaczącej pozycji rynkowej na właściwymrynku, lub jeśli istnienie tych grup prowadzi do łączeniaudziałów w rynku.
(27) W celu ułatwienia zawierania porozumień, z których nie-
które obejmować mogą doniosłe decyzje inwestycyjne,okres obowiązywania niniejszego rozporządzenia powi-nien zostać ustalony na siedem lat.
(28) Niniejsze rozporządzenie pozostaje bez uszczerbku dla
postanowień art. 82 Traktatu.(29) Zgodnie z zasadą nadrzędności prawa wspólnotowego,
żaden środek podjęty w zastosowaniu ustawodawstw kra-jowych dotyczących konkurencji nie powinien naruszaćjednolitego stosowania na całym obszarze wspólnegorynku wspólnotowych reguł konkurencji lub pełnegoskutku środków przyjętych w celu wprowadzenia w życietych reguł, włącznie z niniejszym rozporządzeniem,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
ROZDZIAŁ I
WYŁĄCZENIA I DEFINICJE
Artykuł 1
Wyłączenie
Napodstawieart.81ust.3Traktatuizzastrzeżeniemprzepisówniniejszego rozporządzenia, uznaje się, że art. 81 ust. 1 Traktatuniemazastosowaniadoporozumień,doktórychprzystąpiłydwalubwięcejprzedsiębiorstwsektoraubezpieczeniowego(zwanychdalej „stronami”), odnoszących się do:
a) wspólnego opracowywania i rozpowszechniania:
— kalkulacji przeciętnego kosztu ubezpieczenia od określo-
nych ryzyk w przeszłości (zwanych dalej „kalkulacjami”),
— wzwiązkuzubezpieczeniemobejmującymelementykapi-
talizacji, tabel śmiertelności oraz tabel pokazujących czę-
stotliwość chorób, wypadków i kalectwa (zwanych dalej„tabelami”);
b) wspólnego przeprowadzania badań dotyczących prawdopo-
dobnego wpływu ogólnych okoliczności, zewnętrznychw stosunku do zainteresowanych przedsiębiorstw, na często-tliwość lub skalę przyszłych roszczeń dla danego ryzyka lubkategorii ryzyka, albo na rentowność różnych rodzajówinwestycji(zwanychdalej„badaniami”)orazrozpowszechnia-nia wyników takich badań;
c) wspólnego opracowywania i rozpowszechniania niewiążą-
cych standardowych warunków ubezpieczenia dla ubezpie-czeń bezpośrednich (zwanych dalej „standardowymi warun-kami ubezpieczenia”);
d) wspólnego opracowywania i rozpowszechniania niewiążą-
cychwzorówilustrującychzyski,któremajązostaćosiągniętez umowy ubezpieczenia obejmującej elementy kapitalizacji(zwanych dalej „wzorami”);
e) tworzenia i działania grup zakładów ubezpieczeń lub zakła-
dów ubezpieczeń i towarzystw reasekuracji dla wspólnegopokrywania specyficznych kategorii ryzyka w formie koase-kuracji lub wspólnej reasekuracji; oraz08/t. 2
PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 233
f) opracowywania, uznawania i rozpowszechniania:
— specyfikacji technicznych, zasad i kodeksów praktyki
dotyczących tych rodzajów urządzeń zabezpieczających,
dla których nie istnieją specyfikacje techniczne na pozio-mie wspólnotowym, systemów klasyfikacji, zasad, proce-dur lub kodeksów postępowania zharmonizowanychzgodniezprawodawstwemwspólnotowymobejmującymswobodny przepływ towarów oraz procedur dla ocenyi zatwierdzania zgodności urządzeń zabezpieczających ztakimi specyfikacjami, zasadami lub kodeksami postępo-wania,
— specyfikacji technicznych, zasad i kodeksów praktyki dla
instalacji i konserwacji urządzeń zabezpieczających orazprocedur dla oceny i zatwierdzania zgodności przedsię-biorstw, które instalują lub konserwują urządzenia zabez-pieczające, z takimi specyfikacjami, zasadami lub kodek-sami postępowania.
Artykuł 2
Definicje
Dlacelówniniejszegorozporządzeniastosujesięnastępującedefi-nicje:
1) „porozumienie” oznacza porozumienie, decyzję związku
przedsiębiorstw lub praktykę uzgodnioną.
2) „przedsiębiorstwo uczestniczące” oznacza przedsiębiorstwa
będące stronami porozumienia i ich odpowiednie przedsię-
biorstwa powiązane.
3) „przedsiębiorstwo powiązane” oznacza:
a) przedsiębiorstwa, w których strona porozumienia bezpo-
średnio lub pośrednio:
i) jest uprawniona do korzystania z więcej niż połowy
głosów, lub
ii) ma prawo do powołania więcej niż połowy członków
rady nadzorczej, zarządu lub organów prawnie repre-
zentujących przedsiębiorstwo, lub
iii) ma prawo zarządzania sprawami przedsiębiorstwa;
b) przedsiębiorstwa,którebezpośredniolubpośrednioposia-
dają, wobec strony porozumienia, prawa lub uprawnieniawymienione w lit. a);
c) przedsiębiorstwa, w których przedsiębiorstwo określone
w lit. b) posiada, bezpośrednio lub pośrednio, prawa lubuprawnienia wymienione w lit. a);
d) przedsiębiorstwa, w których strona porozumienia wraz z
jednym lub więcej przedsiębiorstwami określonymiw lit. a), b) lub c) lub w których dwa lub więcej z tychostatnich przedsiębiorstw wspólnie posiadają prawa, lubuprawnienia wymienione w lit. a);
e) przedsiębiorstwa, w których prawa lub uprawnienia
wymienione w lit. a) są wspólnie posiadane przez:
i) strony porozumienia lub odpowiednio ich przedsię-
biorstwa powiązane określone w lit. a)-d), lubii) jednąlubwięcejzestronporozumieniaalbojednolub
więcej z ich przedsiębiorstw powiązanych, określo-
nych w lit. a)-d), oraz jedną lub więcej stron trzecich.
4) „standardowewarunkiubezpieczenia”odnosisiędowszelkich
klauzul zawartych we wzorze lub wzorcowej umowie ubez-pieczenia przygotowanej wspólnie przez ubezpieczycieli luborganizacje lub stowarzyszenia ubezpieczycieli;
5) „grupy koasekurujące” oznacza grupy utworzone przez
zakłady ubezpieczeń, które:
i) zgadzają się prowadzić w imieniu i na rachunek wszyst-
kich uczestników działalność w zakresie ubezpieczeń od
określonych kategorii ryzyka; lub
ii) powierzają prowadzenie działalności w zakresie ubezbie-
czenia i zarządzanie ubezpieczeniem określonych katego-rii ryzyka w ich imieniu i na ich rachunek jednemu lubwięcej zakładowi ubezpieczeń, wspólnemu pośrednikowiubezpieczeniowemu lub wspólnemu organowi utworzo-nemu w tym celu;
6) „grupy wspólnie reasekurujące” oznacza grupy utworzone
przez zakłady ubezpieczeń, o ile jest to możliwe, z pomocąjednego lub więcej towarzystw reasekuracji:
i) w celu wzajemnej reasekuracji wszystkich części lub
całościswoichzobowiązańzwiązanychzubezpieczeniem
od określonych kategorii ryzyka;
ii) pomocniczo, aby prowadzić w imieniu i na rachunek
wszystkich uczestników działalność w zakresie reasekura-cji tej samej kategorii ryzyka;
7) „nowe rodzaje ryzyka” oznacza rodzaje ryzyka, które wcześ-
niej nie istniały i od których ubezpieczenie wymaga całkowi-cie stworzenia nowego produktu ubezpieczeniowego, bezmożliwości rozszerzenia, ulepszenia lub zastąpienia istnieją-cego produktu ubezpieczeniowego.
8) „urządzeniazabezpieczające”oznaczaczęściskładoweiwypo-
sażenie zaprojektowane w celu zapobiegania szkodom i ichzmniejszania oraz systemy składające się z takich elementów.
9) „składkakomercyjna”oznaczacenęzapłaconąprzeznabywcę
polisy ubezpieczeniowej.
ROZDZIAŁ II
WSPÓLNE KALKULACJE, TABELE I BADANIA
Artykuł 3
Warunki wyłączenia
1. Wyłączenieprzewidzianewart.1lit.a)stosujesiępodwarun-kiem że kalkulacje lub tabele:
a) opierają się na zespole danych, zbieranych przez kilka lat
występowania ryzyka, wybranych jako okres obserwacji,
odnoszącychsiędoidentycznychlubporównywalnychczyn-nikówryzyka,wystarczającolicznychdostworzeniabazy,naktórej operować można metodami statystycznymi i któradostarczy danych liczbowych dotyczących (między innymi):
— liczby roszczeń zgłaszanych w ciągu tego okresu,234
PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 08/t. 2
— liczby indywidualnego ryzyka ubezpieczonego w każdym
rokuwystępowaniaryzykawwybranymokresieobserwa-
cji,
— całości kwot zapłaconych lub wymagalnych w odniesie-
niu do roszczeń powstałych w tym okresie,
— całkowitej kwoty ubezpieczonego kapitału dla każdego
roku występowania ryzyka podczas wybranego okresuobserwacji;
b) zawierajątakszczegółowerozbiciedostępnychstatystyk,jakie
jest potrzebne dla kalkulacji ubezpieczeniowej;
c) nie uwzględniają pod żadną postacią kosztów nadzwyczaj-
nych, dochodu wynikającego z rezerw, kosztów administra-cyjnych lub handlowych, danin o charakterze fiskalnym lubparafiskalnym, i nie biorą pod uwagę ani dochodów z inwes-tycji, ani przewidywanych zysków.
2. Wyłączenia przewidziane w art. 1 lit. a) i b) stosuje się podwarunkiem że kalkulacje, tabele lub wyniki badań:
a) nie identyfikują zakładów ubezpieczeń ani żadnej z ubezpie-
czonych stron;
b) poopracowaniuiprzyrozpowszechnianiuzawierająoświad-
czenie, że nie są wiążące;
c) sądostępnenarozsądnychiniedyskryminującychwarunkach
dla każdego zakładu ubezpieczeń, który wnioskuje o ich
egzemplarz, łącznie z zakładami ubezpieczeń, które nie sąaktywnenarynkugeograficznymlubrynkuproduktu,doktó-rych odnoszą się te kalkulacje, tabele lub badania.
Artykuł 4
Porozumienia nieobjęte wyłączeniem
Wyłączenie przewidziane w art. 1 nie ma zastosowaniaw przypadku gdy uczestniczące przedsiębiorstwa podejmująmiędzy sobą zobowiązanie lub zobowiązują inneprzedsiębiorstwa do nieużywania kalkulacji lub tabel różniącychsię od tych stworzonych na podstawie art. 1 lit. a) lub donieodchodzenia od wyników badań określonych w art. 1 lit. b).
ROZDZIAŁ III
STANDARDOWE WARUNKI UBEZPIECZENIA I WZORY
Artykuł 5
Warunki wyłączenia
1. Wyłączenieprzewidzianewart.1lit.c)stosujesiępodwarun-kiem że standardowe warunki ubezpieczenia:
a) są opracowywane i rozpowszechniane z wyraźnym oświad-
czeniem,żeniesąwiążąceiichużywaniewżadensposóbnie
jest zalecane;
b) wyraźnie wskazują, że uczestniczące przedsiębiorstwa mają
swobodę w oferowaniu swym klientom odmiennych warun-ków ubezpieczenia; orazc) sądostępnedlakażdejzainteresowanejosobyidostarczanena
zwykły wniosek.
2. Wyłączenieprzewidzianewart.1lit.d)stosujesiępodwarun-kiemżeniewiążącewzorysąopracowywaneirozpowszechnianewyłącznie w charakterze wskazówki.
Artykuł 6
Porozumienia nieobjęte wyłączeniem
1. Wyłączenie przewidziane w art. 1 lit. c) nie ma zastosowaniaw przypadku gdy standardowe warunki ubezpieczenia zawierająklauzule, które:
a) zawierająjakiekolwiekwskazaniepoziomuskładekkomercyj-
nych;
b) określają kwotę odszkodowania lub wysokość kwoty, którą
ubezpieczający jest obowiązany sam pokryć (udział własny);
c) narzucają objęcie zakresem ogólnego ubezpieczenia typów
ryzyka,naktóreistotnaliczbaubezpieczonychniejestjedno-
cześnie narażona
d) umożliwiająubezpieczycielowi,bezwyraźnejzgodyubezpie-
czającego,utrzymanieobowiązywaniaumowyubezpieczeniaw przypadku gdy ubezpieczyciel ogranicza zakres umowy,zwiększenie składki bez zmiany ryzyka lub zakresu umowy(bez uszczerbku dla klauzul indeksacyjnych) lub dokonanieinnej zmiany warunków ubezpieczenia;
e) pozwalają ubezpieczycielowi na zmianę warunków ubezpie-
czenia bez wyraźnej zgody ubezpieczającego;
f) w przypadku ubezpieczeń innych niż na życie, narzucają
ubezpieczającemuokresobowiązywaniaochronyubezpiecze-niowej przekraczający trzy lata;
g) narzucają, w przypadku automatycznego przedłużenia
umowy,okresprzedłużeniaprzekraczającyjedenrok,jeślinienastępuje wypowiedzenie po upływie danego okresu;
h) wymagająodubezpieczającegowyrażeniazgodynawznowie-
nie obowiązywania umowy ubezpieczenia, której obowiązy-wanie zostało zawieszone w związku z ustaniem ryzyka,w przypadku gdy ponownie zaistnieje ryzyko podobnegorodzaju;
i) wymagają od ubezpieczającego zawierania z tym samym
ubezpieczycielem ubezpieczeń od różnych typów ryzyka;
j) wymagają od ubezpieczającego, w wypadku zbycia rzeczy
ubezpieczonej, aby spowodował przeniesienie na nabywcępraw i obowiązków z tytułu umowy ubezpieczenia;
k) wykluczają lub ograniczają ubezpieczenie od ryzyka, jeżeli
ubezpieczający korzysta z urządzeń zabezpieczających lubusług przedsiębiorstw instalacyjnych lub konserwatorskich,któreniesązatwierdzonezgodniezodpowiednimispecyfika-cjami uzgodnionymi przez stowarzyszenie lub stowarzysze-nia ubezpieczycieli w jednym lub więcej Państw Członkow-skich lub na poziomie europejskim.08/t. 2
PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 235
2. Wyłączenia przewidziane w art. 1 lit. c) nie stosuje się do
przedsiębiorstw lub związków przedsiębiorstw, które wspólnieustalają lub zgadzają się zobowiązać inne przedsiębiorstwa doniestosowaniawarunkówinnychniżstandardowewarunkiubez-pieczenia opracowane w zastosowaniu porozumienia międzyuczestniczącymi przedsiębiorstwami.
3. Bez uszczerbku dla opracowywania szczególnych warunków
ubezpieczenia dla szczególnych kategorii społecznych lub popu-lacjizawodowych,wyłączenieprzewidzianewart.1lit.c)niemazastosowania do porozumień, decyzji i praktyk uzgodnionych,którewykluczająpokrycieniektórychkategoriiryzykazpowoducech właściwych dla ubezpieczającego.
4. Wyłączenie przewidziane w art. 1 lit. d) nie ma zastosowania
wprzypadkugdy,nienaruszajączobowiązańnałożonychzmocyprawa, wzory niewiążące zawierają jedynie określone stopy pro-centowelubzawierajądaneliczbowewskazującewysokośćkosz-tów administracyjnych.
5. Wyłączenie przewidziane w art. 1 lit. d) nie ma zastosowania
do przedsiębiorstw lub związków przedsiębiorstw, które uzgad-niają lub zobowiązują się między sobą lub zobowiązują inneprzedsiębiorstwa do niestosowania wzorów ilustrującychkorzyści z umowy ubezpieczeniowej innych niż te ustanowionewzastosowaniuporozumieniamiędzyuczestniczącymiprzedsię-biorstwami.
ROZDZIAŁ IV
WSPÓLNE UBEZPIECZENIE OD NIEKTÓRYCH TYPÓW RYZYKA
Artykuł 7
Zastosowanie wyłączenia i progi udziału w rynku
1. W odniesieniu do grup koasekurujących lub wspólnie rease-kurujących utworzonych po dacie wejścia w życie niniejszegorozporządzenie w wyłącznym celu ubezpieczenia od nowychrodzajów ryzyka, wyłączenie przewidziane w art. 1 lit. e) stosujesię przez okres trzech lat od daty pierwszego utworzenia grupy,niezależnie od udziału grupy w rynku.
2. W odniesieniu do grup koasekurujących lub wspólnie rease-
kurujących niewchodzących w zakres pierwszego ustępu (ponie-waż istnieją dłużej niż trzy lata lub zostały utworzone w celuinnym niż ubezpieczanie od nowych rodzajów ryzyka), wyłącze-nieprzewidzianewart.1lit.e)stosujesiętakdługo,jakniniejszerozporządzenie pozostaje w mocy, pod warunkiem że produktyubezpieczeniowe, zakontraktowane w ramach układu grupują-cego przez uczestniczące przedsiębiorstwa lub w ich imieniu, nażadnym z właściwych rynków nie stanowią:
a) w przypadku grup koasekurujących, więcej niż 20 % właści-
wego rynku;
b) wprzypadkugrupwspólniereasekurujących,więcejniż25%
właściwego rynku.3. Do celów stosowania progu udziału w rynku przewidzianego
ust. 2 stosuje się następujące zasady:
a) udział rynkowy oblicza się na podstawie zysku brutto ze
sprzedaży polis; jeżeli dane dotyczące zysku brutto ze sprze-
daży polis nie są dostępne, dla ustalenia udziału rynkowegoprzedsiębiorstw uczestniczących używa się szacunków opar-tych na innych wiarygodnych informacjach rynkowych, włą-czając zapewnione pokrycie ubezpieczeniowe lub wartośćubezpieczonego ryzyka;
b) udziałrynkowyobliczasięnapodstawiedanych,odnoszących
się do poprzedniego roku kalendarzowego;
c) udział rynkowy przedsiębiorstwa określony w art. 2 ust. 3
lit. e) jest zaliczany w częściach równych każdemu przedsię-biorstwudysponującemuprawamilubuprawnieniamiwymie-nionymi w art. 2 ust. 3 lit. a);
4. Jeżeli udział rynkowy, określony w lit. a), początkowo nieprzekracza 20 %, ale następnie rośnie ponad ten próg, nie prze-kraczającjednak22%,wyłączenieprzewidzianewart.1lit.e)maw dalszym ciągu zastosowanie przez okres dwóch kolejnych latkalendarzowych następujących po upływie roku, w którym próg20 % został przekroczony po raz pierwszy.
5. Jeżeli udział rynkowy, określony w lit. a), początkowo nie
przekracza 20 %, ale następnie rośnie do poziomu ponad 22 %,wyłączenie przewidziane w art. 1 lit. e) ma w dalszym ciąguzastosowanieprzezokresjednegorokukalendarzowegonastępu-jącego po upływie roku, w którym próg 22 % został przekro-czony po raz pierwszy.
6. Uprawnieniawynikającezust .4iust.5niemogąbyćłączone
w sposób pozwalający na przekroczenie okresu dwóch lat kalen-
darzowych.
7. Jeżeli udział rynkowy, określony w ust. 2 lit. b), początkowo
nie przekracza 25 %, ale następnie rośnie ponad ten próg, nieprzekraczając jednak 27 %, wyłączenie przewidziane w art. 1lit.e)mawdalszymciąguzastosowanieprzezokresdwóchkolej-nych lat kalendarzowych następujących po upływie roku,w którym próg 25 % został przekroczony po raz pierwszy;
8. Jeżeli udział rynkowy, określony w ust. 2 lit. b), początkowo
nie przekracza 25 %, ale następnie rośnie do poziomu ponad27%,wyłączenieprzewidzianewart.1lit.e)mawdalszymciąguzastosowanieprzezokresjednegorokukalendarzowegonastępu-jącego po upływie roku, w którym próg 27 % został przekro-czony po raz pierwszy;
9. Uprawnienia wynikające z ust .7i8n i e mogą być łączone
w sposób pozwalający na przekroczenie okresu dwóch lat kalen-
darzowych.
Artykuł 8
Warunki wyłączenia
Wyłączenie przewidziane w art. 1 lit. e) stosuje się pod warun-kiem, że:
a) każde uczestniczące przedsiębiorstwo ma prawo wycofania
się z grupy, z zachowaniem okresu wypowiedzenia nie dłuż-
szego niż jeden rok, bez narażenia się na jakiekolwiek sank-cje;236
PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 08/t. 2
b) zasady grupy nie zobowiązują żadnego z jej członków do
ubezpieczania lub reasekuracji za pośrednictwem grupy,
w całości lub w części, od danego typu ryzyka pokrywanegoprzez grupę;
c) zasadygrupynieograniczajądziałalnościgrupylubjejczłon-
ków w zakresie ubezpieczania lub reasekuracji od ryzykaumiejscowionego w jakiejkolwiek szczególnej części geogra-ficznej Unii Europejskiej;
d) porozumienie nie ogranicza produkcji lub sprzedaży;
e) porozumienie nie wyznacza rynków lub klientów;f) członkowiegrupywspólniereasekurującejnieporozumiewają
się w sprawie składek komercyjnych pobieranych w ubezpie-
czeniach bezpośrednich; oraz
g) żaden z członków grupy lub przedsiębiorstw wywierających
decydującywpływnapolitykęhandlowągrupyniejestjedno-cześnie członkiem lub nie wywiera decydującego wpływu napolitykęhandlowąinnejgrupydziałającejnatymsamymwła-ściwym rynku.
ROZDZIAŁ V
URZĄDZENIA ZABEZPIECZAJĄCE
Artykuł 9
Warunki wyłączenia
Wyłączenie przewidziane w art. 1 lit. f) stosuje się pod warun-kiem, że:
a) specyfikacje techniczne i procedury oceny zgodności są pre-
cyzyjne, technicznie uzasadnione i dostosowane do poziomu
wydajności, jaki ma być osiągnięty przez odpowiednie urzą-dzenia zabezpieczające;
b) zasadyocenyprzedsiębiorstwinstalacyjnychiprzedsiębiorstw
konserwatorskich są obiektywne, odnoszą się do ich kwalifi-kacji technicznych i są stosowane w niedyskryminujący spo-sób;
c) takie specyfikacje i zasady są opracowywane i rozpowszech-
nianie wraz z towarzyszącym im oświadczeniem, że zakładyubezpieczeń mogą przyjąć do ubezpieczenia, na dowolnychwysuniętych przez siebie warunkach, inne urządzenia zabez-pieczające lub przedsiębiorstwa instalacyjne i konserwator-skie, które nie spełniają tych specyfikacji technicznych lubzasad;
d) takie specyfikacje i zasady dostarczane każdej zainteresowa-
nej osobie na zwykły wniosek;
e) wykazy urządzeń zabezpieczających oraz przedsiębiorstw
instalacyjnych i konserwatorskich spełniających specyfikacjezawierają klasyfikację opartą na uzyskiwanym poziomiewydajności;
f) wniosekoocenęmożebyćprzedłożonywkażdejchwiliprzez
wnioskodawcę;g) ocena zgodności nie wiąże się z wnoszeniem przez wniosko-
dawcę opłat nieproporcjonalnych do kosztów proceduryzatwierdzającej;
h) urządzenia oraz przedsiębiorstwa instalacyjne i konserwator-
skie spełniające kryteria oceny uzyskują na niedyskryminują-cych zasadach świadectwo, w ciągu sześciu miesięcy od datyzłożenia wniosku, z wyjątkiem przypadków, gdy względytechniczne uzasadniają rozsądny dodatkowy okres;
i) fakt zgodności lub zatwierdzenia zostaje poświadczony na
piśmie;
j) uzasadnienie odmowy wystawienia świadectwa zgodności
wystawianejestnapiśmiepoprzezdołączeniekopiisprawoz-dań z przeprowadzonych testów i kontroli;
k) uzasadnienie odmowy wzięcia pod uwagę wniosku o ocenę
dostarczane jest na piśmie; oraz
l) specyfikacje i zasady stosowane są przez organy wyposażone
w uprawnienia wynikające z norm serii EN 45 000 i ENISO/IEC 17025.
ROZDZIAŁ VI
PRZEPISY RÓŻNE
Artykuł 10
Cofnięcie
Na mocy art. 7 rozporządzenia (EWG) nr 1534/91, Komisjamoże, z własnej inicjatywy lub na wniosek Państwa Członkow-skiego, bądź osoby fizycznej lub prawnej, posiadającej uzasad-nionyinteres,cofnąćuprawnienieprzyznaneprzezniniejszeroz-porządzenie, gdy w konkretnym przypadku stwierdzi, żeporozumienie, do którego stosuje się wyłączenie przewidzianew art. 1, wywołuje jednak skutki, które są niezgodne z warun-kami ustanowionymi w art. 81 ust. 3 Traktatu, w szczególnościgdy:
a) badania,doktórychstosujesięwyłączeniewart.1lit.b),opie-
rają się na nieuzasadnionych hipotezach;
b) standardowe warunki ubezpieczenia, do których stosuje się
wyłączenie w art. 1 lit. c) zawierają klauzule stwarzające, ze
szkodą dla ubezpieczającego, znaczącą nierównowagę prawi obowiązków wypływającą z umowy;
c) w odniesieniu do wspólnego ubezpieczania od niektórych
typówryzyka,doktórychstosujesięwyłączeniewart.1lit.e),utworzenie lub działalność grupy powoduje, poprzez zasadyregulująceprzystąpienie,definicjęryzyka,któremabyćubez-pieczone, porozumienia w sprawie retrocesji lub w dowolnyinny sposób, podział rynków określonych produktów ubez-pieczeniowych lub produktów pokrewnych.08/t. 2
PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 237
Artykuł 11
Okres przejściowy
Zakaz ustanowiony w art. 81 ust. 1 Traktatu nie ma zastosowania w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia
30czerwca2002r.wodniesieniudoporozumieńbędącychwmocywdniu31grud nia2000r.,któreniespełniają
warunków wyłączenia przewidzianego przez niniejsze rozporządzenie, al e które spełniają warunki wyłączenia
przewidziane w rozporządzeniu (EWG) nr 3932/92.
Artykuł 12
Okres ważności
Niniejszerozporządzeniewchodziwżyciezdniem1kwietnia2003r.Niniej szerozporządzeniewygasazdniem
31 marca 2010 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane w e wszystkich
Państwach Członkowskich.
Sporządzono w Brukseli, dnia 27 lutego 2003 r.
W imieniu Komisji
Mario MONTI
Członek Komisji238 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 08/t. 2