PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 327/20

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2017/2226

z dnia 30 listopada 2017 r.

ustanawiające system wjazdu/wyjazdu (EES) w celu rejestrowania danych dotyczących wjazdu i wyjazdu obywateli państw trzecich przekraczających granice zewnętrzne państw członkowskich i danych dotyczących odmowy wjazdu w odniesieniu do takich obywateli oraz określające warunki dostępu do EES na potrzeby ochrony porządku publicznego i zmieniające konwencję wykonawczą do układu z Schengen i rozporządzenia (WE) nr 767/2008 i (UE) nr 1077/2011

PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 77 ust. 2 lit. b) i d) oraz art. 87 ust. 2 lit. a),

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (1),

po konsultacji z Komitetem Regionów,

stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (2),

a także mając na uwadze, co następuje:

(1) W swoim komunikacie z dnia 13 lutego 2008 r. zatytułowanym „Przygotowanie kolejnych etapów rozwoju zarządzania granicami w Unii Europejskiej” Komisja zarysowała potrzebę utworzenia – w ramach unijnej strategii zintegrowanego zarządzania granicami – systemu wjazdu/wyjazdu (EES) rejestrującego drogą elektroniczną czas i miejsce wjazdu i wyjazdu obywateli państw trzecich dopuszczonych do pobytu krótkoterminowego na terytorium państw członkowskich oraz obliczającego okres dozwolonego pobytu tych obywateli.

(2) Na posiedzeniu w dniach 19 i 20 czerwca 2008 r. Rada Europejska podkreśliła znaczenie prowadzenia dalszych prac nad unijną strategią zintegrowanego zarządzania granicami, w tym na rzecz lepszego wykorzystania nowoczesnych technologii do usprawnienia zarządzania granicami zewnętrznymi.

(3) W swoim komunikacie z dnia 10 czerwca 2009 r. zatytułowanym „Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w służbie obywateli” Komisja opowiedziała się za utworzeniem elektronicznego systemu rejestrowania na granicach zewnętrznych wjazdu na terytorium państw członkowskich i wyjazdu z tego terytorium, co zapewniłoby skuteczniejsze zarządzanie dostępem do tego terytorium.

(4) Na posiedzeniu w dniach 23 i 24 czerwca 2011 r. Rada Europejska wezwała do przyspieszenia prac nad „inteligentnymi granicami”. W dniu 25 października 2011 r. Komisja opublikowała komunikat zatytułowany „Inteligentne granice – możliwe warianty i kierunki”.

(5) W swoich wytycznych strategicznych przyjętych w czerwcu 2014 r., Rada Europejska podkreśliła, że strefa Schengen, umożliwiająca ludziom podróżowanie bez kontroli na granicach wewnętrznych, oraz coraz większa liczba osób przybywających do Unii wymagają efektywnego zarządzania wspólnymi granicami zewnętrznymi Unii w celu zapewnienia skutecznej ochrony. Ponadto podkreśliła, że Unia musi uruchomić wszystkie narzędzia, którymi dysponuje, by wesprzeć państwa członkowskie w realizacji ich zadania i że w tym celu należy zmodernizować zintegrowane zarządzanie granicami zewnętrznymi w sposób racjonalny pod względem kosztów, tak aby zapewnić inteligentne zarządzanie granicami z wykorzystaniem m.in. systemu wjazdu/wyjazdu i przy wsparciu nowej agencji ds. wielkoskalowych systemów informatycznych (eu-LISA).

(6) W swoim komunikacie z dnia 13 maja 2015 r. zatytułowanym „Europejski program w zakresie migracji” Komisja stwierdziła, że nowy etap byłby związany z inicjatywą „inteligentnych granic”, której celem jest zwiększenie skuteczności przejść granicznych, co ułatwiłoby przekraczanie granic większości osób z państw trzecich podróżujących w dobrej wierze, a jednocześnie wzmocnienie walki z migracją nieuregulowaną poprzez utworzenie rejestru wszystkich przypadków przekroczenia granicy przez obywateli państw trzecich, z pełnym poszanowaniem proporcjonalności.

(7) Z myślą o skuteczniejszym zarządzaniu granicami zewnętrznymi oraz, w szczególności, w celu weryfikacji przestrzegania przepisów dotyczących dozwolonego okresu pobytu na terytorium państw członkowskich, należy ustanowić system EES, rejestrujący elektronicznie czas i miejsce wjazdu i wyjazdu obywateli państw trzecich dopuszczonych do pobytu krótkoterminowego na terytorium państw członkowskich oraz obliczający okres ich dozwolonego pobytu. Powinien on zastąpić system obowiązkowego stemplowania paszportów obywateli państw trzecich, który stosują wszystkie państwa członkowskie.

(8) Niezbędne jest dokładne określenie celów EES, kategorii danych, które będą wprowadzane do EES, celów, do jakich dane będą wykorzystywane, kryteriów ich wprowadzania, organów uprawnionych do dostępu do danych, dalszych zasad przetwarzania danych i ochrony danych osobowych, a także architektury technicznej EES, zasad dotyczących jego funkcjonowania i użytkowania oraz interoperacyjności z innymi systemami informacyjnymi. Niezbędne jest również określenie zakresów odpowiedzialności za EES.

(9) EES powinien mieć zastosowanie do obywateli państw trzecich dopuszczonych do pobytu krótkoterminowego na terytorium państw członkowskich. System ten powinien również mieć zastosowanie do obywateli państw trzecich, którym odmówiono wjazdu na pobyt krótkoterminowy.

(10) Systemem EES należy posługiwać się na granicach zewnętrznych państw członkowskich, które w pełni stosują dorobek Schengen. Wskazane jest, aby państwa członkowskie niestosujące jeszcze w pełni dorobku Schengen rozpoczęły jego pełne stosowanie, zanim uruchomiony zostanie EES. Jednak w przypadku gdy zniesienie kontroli na granicach wewnętrznych nie będzie możliwe przed uruchomieniem EES, niezbędne jest dokładne określenie zarówno warunków posługiwania się EES przez te państwa członkowskie, które nie stosują w pełni dorobku Schengen i ustanowienie przepisów regulujących funkcjonowanie i użytkowanie EES na granicach wewnętrznych, na których kontrole nie zostały jeszcze zniesione. Jeśli chodzi o warunki funkcjonowania, EES powinien działać na granicach zewnętrznych państw członkowskich, które nie stosują jeszcze w pełni dorobku Schengen, ale w przypadku których z pozytywnym wynikiem zakończono już weryfikację przeprowadzaną zgodnie z mającą zastosowanie procedurą oceny Schengen, a którym udzielono biernego dostępu do Wizowego Systemu Informacyjnego (VIS), ustanowionego decyzją Rady 2004/512/WE (3) do celów posługiwania się EES i w odniesieniu do których wprowadzono w życie, zgodnie z odpowiednim aktem przystąpienia, przepisy dorobku Schengen dotyczące Systemu Informacyjnego Schengen (SIS), ustanowionego rozporządzeniem (WE) nr 1987/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady (4). Jeśli chodzi o przepisy regulujące funkcjonowanie i użytkowanie EES przez państwa członkowskie spełniające takie warunki, systemem EES należy się posługiwać na wszystkich granicach wewnętrznych tych państw członkowskich, na których kontrole nie zostały jeszcze zniesione. Niemniej jednak, w celu zminimalizowania wpływu procedur odpraw na takich granicach, w odniesieniu do funkcjonowania i użytkowania EES na takich granicach zastosowanie powinny mieć przepisy szczególne, które nie będą wpływać na poziom bezpieczeństwa ani na prawidłowe funkcjonowanie EES i pozostaną bez uszczerbku dla pozostałych obowiązków w zakresie kontroli granicznej wynikających z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 (5).

(11) Do celów niniejszego rozporządzenia okres dozwolonego pobytu obywateli państw trzecich na terytorium państw członkowskich wynika z mającego zastosowanie dorobku Schengen.

(12) W skład EES powinien wejść automatyczny kalkulator. Ten automatyczny kalkulator powinien uwzględniać pobyty na terytorium państw członkowskich, które posługują się EES do celów obliczania całkowitego limitu wynoszącego 90 dni w każdym okresie 180-dniowym. Każde przedłużenie dozwolonego pobytu powinno być uwzględniane do celów obliczania tego całkowitego limitu przy kolejnym wjeździe obywatela państwa trzeciego na terytorium państw członkowskich. Pobyty na terytorium państw członkowskich, które nie posługują się jeszcze EES, powinny być obliczane odrębnie na podstawie stempli zamieszczonych w dokumentach podróży obywateli państw trzecich.

(13) Automatyczny kalkulator powinien uwzględniać pobyty na terytorium państw członkowskich, które nie stosują jeszcze w pełni dorobku Schengen, ale posługują się EES, wyłącznie do celów weryfikacji zgodności z całkowitym limitem wynoszącym 90 dni w każdym okresie 180-dniowym i do celów weryfikacji okresu ważności wizy krótkoterminowej Schengen. Automatyczny kalkulator nie powinien obliczać okresu pobytu, do jakiego uprawnia krajowa wiza krótkoterminowa wydana przez państwo członkowskie, które nie stosuje jeszcze w pełni dorobku Schengen, ale które posługuje się EES. Przy obliczaniu okresu pobytu, do jakiego uprawnia wiza krótkoterminowa Schengen, automatyczny kalkulator nie powinien uwzględniać pobytów na terytorium państw członkowskich, które nie stosują jeszcze w pełni dorobku Schengen, ale które posługują się EES.

(14) Należy określić precyzyjne zasady dotyczące zakresu odpowiedzialności za rozwój i funkcjonowanie EES oraz zakresu odpowiedzialności państw członkowskich za ich podłączenie do EES. Za rozwój scentralizowanego EES i zarządzanie operacyjne tym systemem zgodnie z niniejszym rozporządzeniem powinna odpowiadać Europejska Agencja ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości, ustanowiona rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1077/2011 (6). Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (UE) nr 1077/2011.

(15) Celami EES powinny być poprawa zarządzania granicami zewnętrznymi, przeciwdziałanie imigracji nieuregulowanej oraz usprawnienie zarządzania przepływami migracyjnymi. EES powinien w szczególności i w stosownych przypadkach ułatwiać identyfikację wszystkich osób, które nie spełniają warunków związanych z okresem dozwolonego pobytu na terytorium państw członkowskich lub które przestały spełniać te warunki. Ponadto EES powinien pomagać zapobiegać przestępstwom terrorystycznym i innym poważnym przestępstwom oraz pomagać wykrywać takie przestępstwa i prowadzić w ich sprawie postępowania przygotowawcze.

(16) EES powinien składać się z systemu centralnego (zwanego dalej „systemem centralnym EES”), który obsługuje skomputeryzowaną centralną bazę danych biometrycznych i alfanumerycznych, z jednolitego interfejsu krajowego w każdym z państw członkowskich, bezpiecznego kanału komunikacyjnego między systemem centralnym EES i centralnym Wizowym Systemem Informacyjnym (zwanym dalej „systemem centralnym VIS”), oraz z bezpiecznej i zaszyfrowanej infrastruktury łączności między systemem centralnym EES i jednolitymi interfejsami krajowymi. Każde państwo członkowskie powinno podłączyć w bezpieczny sposób elementy swojej krajowej infrastruktury granicznej do jednolitego interfejsu krajowego. Na potrzeby sporządzania statystyk i sprawozdań należy utworzyć na szczeblu centralnym repozytorium danych. Aby obywatele państw trzecich mogli w dowolnym momencie zweryfikować długość pozostałego dozwolonego pobytu, należy opracować usługę sieciową. Usługa sieciowa powinna także umożliwić przewoźnikom weryfikację, czy obywatele państw trzecich posiadający krótkoterminową wizę Schengen wydaną na potrzeby jednokrotnego lub dwukrotnego wjazdu wykorzystali już liczbę wjazdów dozwoloną na podstawie ich wizy. Na etapie opracowywania usługi sieciowej należy przeprowadzić konsultacje z odpowiednimi zainteresowanymi stronami. Określając specyfikacje techniczne dotyczące dostępu przewoźników do usługi sieciowej, należy jak najbardziej ograniczyć wpływ, jaki może to wywrzeć na podróże pasażerów i na przewoźników. W tym celu należy rozważyć odpowiednią integrację ze stosownymi systemami.

(17) Należy zapewnić interoperacyjność EES i VIS poprzez utworzenie bezpośredniego kanału komunikacyjnego pomiędzy systemem centralnym VIS i systemem centralnym EES, tak aby służby graniczne, które korzystają z EES, mogły przeglądać VIS w celu pobierania danych wizowych na potrzeby tworzenia lub aktualizowania wpisów dotyczących wjazdu/wyjazdu lub wpisów dotyczących odmowy wjazdu, aby służby graniczne mogły weryfikować na granicach, na których działa EES, ważność wizy i tożsamość posiadacza wizy poprzez bezpośrednie porównane jego odcisków palców z danymi przechowywanymi w VIS oraz aby służby graniczne mogły weryfikować tożsamość obywateli państw trzecich zwolnionych z obowiązku wizowego poprzez porównanie ich odcisków palców z danymi przechowywanymi w VIS. Interoperacyjność powinna również umożliwić służbom granicznym i organom wizowym, które korzystają z VIS, bezpośrednie przeglądanie EES z poziomu VIS do celów rozpatrywania wniosków wizowych i podejmowania decyzji dotyczących tych wniosków oraz umożliwienia organom wizowym aktualizowania w EES danych wizowych w przypadku unieważnienia, cofnięcia lub przedłużenia wizy. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 767/2008 (7) powinno zatem zostać odpowiednio zmienione. Pobieranie danych wizowych z VIS, ich importowanie do EES i aktualizowanie danych z VIS w EES powinno być procesem zautomatyzowanym po rozpoczęciu danej operacji przez zainteresowany organ. Zapewniając interoperacyjność między EES i VIS, należy przestrzegać zasady celowości.

(18) W niniejszym rozporządzeniu należy wskazać organy państw członkowskich, które mogą zostać upoważnione do dostępu do EES, po to aby móc wprowadzać, zmieniać, usuwać lub przeglądać dane w konkretnych celach związanych z EES i w zakresie koniecznym do wykonywania powierzonych im zadań.

(19) Wszelkie przetwarzanie danych EES powinno być proporcjonalne do wyznaczonych celów i niezbędne do wykonywania przez właściwe organy powierzonych im zadań. Korzystając z EES, właściwe organy powinny zapewnić poszanowanie godności ludzkiej i integralności osoby, od której pozyskiwane są dane, i nie powinny dyskryminować osób ze względu na płeć, rasę, kolor skóry, pochodzenie etniczne lub społeczne, cechy genetyczne, język, religię lub przekonania, poglądy polityczne lub wszelkie inne poglądy, przynależność do mniejszości narodowej, majątek, urodzenie, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.

(20) W ramach EES należy rejestrować i przetwarzać dane alfanumeryczne i dane biometryczne przede wszystkim do celów lepszego zarządzania granicami zewnętrznymi, przeciwdziałania imigracji nieuregulowanej oraz usprawnienia zarządzania przepływami migracyjnymi. Ponadto dostęp do danych osobowych z EES powinien być możliwy także w celu przyczynienia się do zapobiegania przestępstwom terrorystycznym i innym poważnym przestępstwom, wykrywania takich przestępstw lub prowadzenia w ich sprawie postępowań przygotowawczych, wyłącznie na warunkach określonych w niniejszym rozporządzeniu. Korzystanie z danych biometrycznych – pomimo jego wpływu na prywatność podróżnych – należy uznać za uzasadnione z dwóch powodów. Po pierwsze, dane biometryczne zapewniają wiarygodną metodę identyfikacji obywateli państw trzecich przebywających na terytorium państw członkowskich, którzy nie posiadają dokumentów podróży ani innych dokumentów tożsamości, co stanowi typową sytuację w przypadku migrantów o nieuregulowanym statusie. Po drugie, dane biometryczne pozwalają skuteczniej skojarzyć dane dotyczące wjazdu i wyjazdu osób podróżujących w dobrej wierze. Jednoczesne wykorzystywanie wizerunków twarzy i danych daktyloskopijnych umożliwia ograniczenie liczby rejestrowanych odcisków palców, zapewniając przy tym takie same rezultaty, jeżeli chodzi o dokładność identyfikacji.

(21) Jeżeli jest to fizycznie wykonalne, w EES należy zarejestrować odciski czterech palców obywatela państwa trzeciego zwolnionego z obowiązku wizowego, aby umożliwić precyzyjną weryfikację i identyfikację, zapewniając tym samym, że dany obywatel państwa trzeciego nie został już zarejestrowany pod inną tożsamością lub na podstawie innego dokumentu podróży oraz aby w każdych okolicznościach zagwarantować dostępność wystarczającej ilości danych pozwalającej osiągać cele systemu EES. Odciski palców obywateli państw trzecich, którzy posiadają wizę, powinny być sprawdzane w VIS. W EES należy zarejestrować wizerunek twarzy zarówno obywateli państw trzecich, którzy są zwolnieni z obowiązku wizowego, jak i obywateli państw trzecich, którzy posiadają wizę. Odciski palców lub wizerunek twarzy powinny być wykorzystywane jako identyfikator biometryczny przy weryfikacji tożsamości obywateli państw trzecich, którzy zostali wcześniej zarejestrowani w EES, dopóki rejestry indywidualne dotyczące tych obywateli nie zostaną usunięte. Aby uwzględnić uwarunkowania każdego przejścia granicznego oraz różne rodzaje granic, organy krajowe powinny określić dla każdego przejścia granicznego, czy odciski palców, czy też wizerunek twarzy mają być wykorzystywane jako główny identyfikator biometryczny do przeprowadzania wymaganej weryfikacji.

(22) Przy zwalczaniu przestępstw terrorystycznych i innych poważnych przestępstw niezbędne jest zadbanie o to, by wyznaczone organy miały dostęp do najbardziej aktualnych informacji, tak by mogły wykonywać powierzone im zadania. Użyteczność dostępu do danych przechowywanych w VIS na potrzeby ochrony porządku publicznego została już dowiedziona w zakresie identyfikowania osób, które zmarły gwałtowną śmiercią, lub umożliwiania śledczym poczynienia istotnych postępów w sprawach dotyczących handlu ludźmi, terroryzmu lub nielegalnego obrotu środkami odurzającymi. Dostęp do danych EES jest konieczny do zapobiegania przestępstwom terrorystycznym, ich wykrywania i prowadzenia w ich sprawie postępowań przygotowawczych, zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/541 (8) lub do zapobiegania innym poważnym przestępstwom, ich wykrywania i prowadzenia w ich sprawie postępowań przygotowawczych, zgodnie z decyzją ramową Rady 2002/584/WSiSW (9). Powinna istnieć możliwość wykorzystywania danych EES jako narzędzia weryfikacji tożsamości zarówno w przypadku zniszczenia przez obywatela państwa trzeciego jego dokumentów, jak i w przypadku, gdy w ramach postępowania przygotowawczego w sprawie przestępstwa wyznaczone organy chcą ustalić tożsamość danej osoby na podstawie odcisków palców lub wizerunku twarzy. Powinna również istnieć możliwość posługiwania się tymi danymi jako narzędziem wykorzystywanym do gromadzenia dowodów poprzez śledzenie tras podróży osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa lub osoby będącej ofiarą przestępstwa. W związku z tym dane EES powinny być dostępne dla wyznaczonych organów państw członkowskich i Agencji Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europolu) ustanowionej rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/794 (10), z zastrzeżeniem warunków i ograniczeń określonych w niniejszym rozporządzeniu. Należy zapewnić takie warunki dostępu do EES do celów zapobiegania przestępstwom terrorystycznym lub innym poważnym przestępstwom, ich wykrywania lub prowadzenia w ich sprawie postępowań przygotowawczych, aby wyznaczone organy państw członkowskich miały możliwość reagowania na przypadki posługiwania się przez podejrzanych wieloma tożsamościami. Do tego celu nie powinno się uniemożliwiać dostępu do EES, kiedy system potwierdzi istnienie wpisu podczas przeglądania odpowiedniej bazy danych przed przeszukaniem EES. Do celów związanych z ochroną porządku publicznego i z myślą o zapobieganiu przestępstwom terrorystycznym lub innym poważnym przestępstwom, ich wykrywaniu lub prowadzeniu w ich sprawie postępowań przygotowawczych, przeszukiwanie bazy danych EES należy uznać za proporcjonalne, gdy występują nadrzędne względy bezpieczeństwa publicznego. Wszelkie przypadki przeszukiwania muszą być należycie uzasadnione i proporcjonalne w świetle przywołanego interesu.

(23) Do przeglądania danych EES powinny być uprawnione jedynie wyznaczone organy, które są odpowiedzialne za zapobieganie przestępstwom terrorystycznym lub innym poważnym przestępstwom, ich wykrywanie lub prowadzenie w ich sprawie postępowań przygotowawczych, w odniesieniu do których to organów państwa członkowskie mogą zagwarantować stosowanie wszystkich przepisów niniejszego rozporządzenia i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680 (11) oraz w przypadku których prawidłowe stosowanie tych przepisów może zostać zweryfikowane przez właściwe organy, w tym przez organ nadzorczy ustanowiony zgodnie z dyrektywą (UE) 2016/680.

(24) Europol, wspierając ogólnounijne działania na rzecz zapobiegania przestępstwom, ich analizowania i prowadzenia w ich sprawie postępowań przygotowawczych, odgrywa kluczową rolę we współpracy między organami państw członkowskich w postępowaniach przygotowawczych dotyczących przestępczości transgranicznej. W związku z tym również Europol powinien mieć dostęp do EES w ramach wykonywania powierzonych mu zadań i zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2016/794. Europejski Inspektor Ochrony Danych powinien monitorować przetwarzanie danych przez Europol oraz zapewniać pełną zgodność tego przetwarzania z mającymi zastosowanie przepisami o ochronie danych.

(25) Dostęp do EES do celów zapobiegania przestępstwom terrorystycznym lub innym poważnym przestępstwom, ich wykrywania lub prowadzenia w ich sprawie postępowań przygotowawczych stanowi ingerencję w prawa podstawowe, które przewidują poszanowanie życia prywatnego oraz ochronę danych osobowych osób, których dane są przetwarzane w EES. Wszelka ingerencja tego rodzaju musi być zgodna z prawem, które musi zostać sformułowane na tyle precyzyjnie, aby zainteresowane osoby miały możliwość dostosowania swojego zachowania, oraz musi zapewnić tym osobom ochronę przed arbitralnością, a także dostatecznie jasno określić zakres przysługującej właściwym organom swobody uznania i sposób, w jaki mają one korzystać z tej swobody. Ponadto, w społeczeństwie demokratycznym wszelka ingerencja w te podstawowe prawa musi być ograniczona do tego co jest konieczne, aby chronić uzasadnione i proporcjonalne interesy i musi być proporcjonalna do zgodnego z prawem celu, do którego osiągnięcia ma się przyczynić.

(26) Porównywanie danych na podstawie śladów daktyloskopijnych, które można znaleźć na miejscu przestępstwa (zwanych dalej „niewidocznymi śladami linii papilarnych”), ma zasadnicze znaczenie w kontekście współpracy policyjnej. Zapewnienie możliwości porównania niewidocznych śladów linii papilarnych z danymi daktyloskopijnymi przechowywanymi w EES w przypadkach, gdy istnieją uzasadnione podstawy, by przypuszczać, że sprawca lub ofiara mogą być zarejestrowani w EES, jest niezbędne do tego, aby wyznaczone organy państw członkowskich mogły zapobiegać przestępstwom terrorystycznym lub innym poważnym przestępstwom, wykrywać takie przestępstwa lub prowadzić w ich sprawie postępowania przygotowawcze, na przykład w sytuacji, gdy niewidoczne ślady linii papilarnych stanowią jedyny dowód znaleziony na miejscu przestępstwa.

(27) Niezbędne jest wyznaczenie właściwych organów państw członkowskich oraz centralnego punktu dostępu, za pośrednictwem którego można będzie składać wnioski o uzyskanie dostępu do danych EES, a także prowadzenie wykazu jednostek operacyjnych, które działają w strukturach wyznaczonych organów i które są uprawnione do występowania z wnioskami o uzyskanie takiego dostępu do konkretnych celów zapobiegania przestępstwom terrorystycznym lub innym poważnym przestępstwom, ich wykrywania lub prowadzenia w ich sprawie postępowań przygotowawczych.

(28) Wnioski o uzyskanie dostępu do danych EES powinny być przekazywane przez jednostki operacyjne, działające w strukturach wyznaczonych organów, do centralnego punktu dostępu, oraz powinny być należycie uzasadnione. Jednostki operacyjne, które działają w strukturach wyznaczonych organów i które są uprawnione do występowania z wnioskami o uzyskanie dostępu do danych EES, nie powinny pełnić funkcji organu weryfikującego. Centralnym punktem dostępu powinien być organ lub pomiot, któremu prawo krajowe powierza sprawowanie władzy publicznej i który powinien być w stanie, z uwagi na kwalifikacje i liczbę pracowników, skutecznie weryfikować, czy w każdym konkretnym przypadku spełniane są warunki dotyczące uzyskania dostępu do EES. Centralne punkty dostępu powinny działać niezależnie od wyznaczonych organów i powinny odpowiadać za zapewnienie, w sposób niezależny, ścisłego przestrzegania warunków dostępu określonych w niniejszym rozporządzeniu. W pilnym przypadku, gdy zapewnienie szybkiego dostępu jest niezbędne w celu zareagowania na konkretne i realne zagrożenie związane z przestępstwami terrorystycznymi lub innymi poważnymi przestępstwami, centralny punkt dostępu powinien mieć możliwość natychmiastowej realizacji wniosku i dokonania weryfikacji tego wniosku po jego przetworzeniu.

(29) Aby zapewnić ochronę danych osobowych i wykluczyć możliwość systematycznego przeszukiwania systemu, przetwarzanie danych EES powinno odbywać się wyłącznie w określonych przypadkach i jeżeli jest to niezbędne do celów zapobiegania przestępstwom terrorystycznym lub innym poważnym przestępstwom, ich wykrywania lub prowadzenia w ich sprawie postępowań przygotowawczych. Wyznaczone organy i Europol powinny zwracać się z wnioskiem o uzyskanie dostępu do EES tylko wówczas, gdy istnieją uzasadnione podstawy, aby przypuszczać, że dzięki takiemu dostępowi zdobędą informacje, które w istotny sposób ułatwią im zapobieganie przestępstwom terrorystycznym lub innym poważnym przestępstwom, ich wykrywanie lub prowadzenie w ich sprawie postępowań przygotowawczych.

(30) Ponadto uzyskanie dostępu do EES do celów identyfikacji nieznanych osób podejrzanych o popełnienie przestępstw terrorystycznych lub innych poważnych przestępstw, ich sprawców lub ofiar powinno być możliwe wyłącznie pod warunkiem że wcześniej przeprowadzono wyszukiwanie w krajowych bazach danych danego państwa członkowskiego i przeprowadzono pełne wyszukiwanie przy użyciu zautomatyzowanych systemów identyfikacji daktyloskopijnej wszystkich pozostałych państw członkowskich zgodnie z decyzją Rady 2008/615/WSiSW (12) lub nie przeprowadzono pełnego wyszukiwania w terminie dwóch dni od jego rozpoczęcia.

(31) W celu skutecznego porównywania i wymiany danych osobowych państwa członkowskie powinny w pełni wdrożyć i wykorzystywać istniejące umowy międzynarodowe, a także obowiązujące już prawo Unii dotyczące wymiany danych osobowych, w szczególności decyzję 2008/615/WSiSW.

(32) Dane osobowe należy przechowywać w EES nie dłużej niż jest to bezwzględnie niezbędne do celów, w jakich są one przetwarzane. Do celów zarządzania granicami dane dotyczące obywateli państw trzecich, którzy nie przekroczyli okresu dozwolonego pobytu, wystarczy przechowywać w EES przez okres trzech lat – dzięki temu uniknie się konieczności ponownego rejestrowania obywateli państw trzecich w EES przed upływem tego okresu. Ustanowienie tego trzyletniego okresu zatrzymywania danych spowoduje ograniczenie potrzeby częstych ponownych rejestracji i będzie z korzyścią dla wszystkich podróżnych, ponieważ przyczyni się do skrócenia zarówno średniego czasu przekraczania granicy, jak i czasu oczekiwania na przejściach granicznych. Nawet w przypadku jednorazowego wjazdu danego podróżnego na terytorium państw członkowskich, fakt, że pozostali podróżni już zarejestrowani w EES nie będą musieli przed upływem tego trzyletniego okresu zatrzymywania danych zostać ponownie zarejestrowani, pozwoli skrócić czas oczekiwania na przejściu granicznym. Ustanowienie takiego trzyletniego okresu zatrzymywania danych jest również niezbędne, aby ułatwić i przyspieszyć proces przekraczania granic, w tym dzięki wykorzystaniu systemów zautomatyzowanych i systemów samoobsługi. Należy również ustanowić trzyletni okres zatrzymywania danych w odniesieniu do obywateli państw trzecich, którym odmówiono wjazdu na pobyt krótkoterminowy. W przypadku obywateli państw trzecich będących członkami rodziny obywatela Unii, do którego ma zastosowanie dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (13), lub członkami rodziny obywatela państwa trzeciego korzystającego z prawa do swobodnego przemieszczania się na mocy prawa Unii, i którzy nie posiadają karty pobytowej przewidzianej w dyrektywie 2004/38/WE, każdy powiązany wpis dotyczący wjazdu/wyjazdu należy przechowywać maksymalnie przez okres jednego roku po wyjeździe z terytorium państw członkowskich związanym z tym wpisem. Po upływie odnośnego okresu zatrzymywania danych, takie dane należy automatycznie usunąć.

(33) W celu ułatwienia procesu identyfikacji i powrotu niezbędne jest przechowywanie danych dotyczących obywateli państw trzecich, którzy nie opuścili terytorium państw członkowskich przed upływem dozwolonego okresu pobytu przez okres pięciu lat. Dane te należy automatycznie usuwać po upływie pięciu lat, chyba że istnieją podstawy do ich wcześniejszego usunięcia.

(34) Przechowywanie przez okres trzech lat danych osobowych obywateli państw trzecich, którzy nie przekroczyli okresu dozwolonego pobytu, i obywateli państw trzecich, którym odmówiono wjazdu na pobyt krótkoterminowy, oraz przechowywanie przez okres pięciu lat danych osobowych obywateli państw trzecich, którzy nie opuścili terytorium państw członkowskich przed upływem dozwolonego okresu pobytu, jest niezbędne, aby funkcjonariusze straży granicznej mogli przeprowadzać, zgodnie z wymogami ustanowionymi w rozporządzeniu (UE) 2016/399 niezbędną analizę ryzyka przed zezwoleniem danemu podróżnemu na wjazd na terytorium państw członkowskich. Przetwarzanie wniosków wizowych w urzędach konsularnych wiąże się również z koniecznością prześledzenia historii podróży wnioskodawcy, aby ocenić, w jaki sposób korzystał on z wcześniej wydanych wiz oraz czy przestrzegał warunków pobytu. Zniesienie procedury stemplowania paszportów ma zostać zrekompensowane poprzez przeglądanie danych zawartych w EES. W związku z tym historia podróży przechowywana w EES powinna obejmować okres, który będzie dostatecznie długi do celów wydawania wiz. Przeprowadzając na granicy analizę ryzyka oraz przetwarzając wniosek wizowy należy sprawdzić historię podróży obywateli państw trzecich, aby ustalić, czy w przeszłości przekroczyli oni maksymalny okres dozwolonego pobytu. Niezbędne jest zatem przechowywanie danych osobowych obywateli państw trzecich, którzy nie opuścili terytorium państw członkowskich przed upływem dozwolonego okresu pobytu, przez okres pięciu lat czyli okres dłuższy w porównaniu z okresem zatrzymywania danych osobowych obywateli państw trzecich, którzy nie przekroczyli okresu dozwolonego pobytu, i obywateli państw trzecich, którym odmówiono wjazdu na pobyt krótkoterminowy.

(35) Należy określić zasady odpowiedzialności państw członkowskich z tytułu szkód wynikających z wszelkich przypadków naruszenia niniejszego rozporządzenia.

(36) Bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu, które regulują przetwarzanie danych osobowych, do przetwarzania danych osobowych przez państwa członkowskie w ramach stosowania niniejszego rozporządzenia zastosowanie powinno mieć rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (14) z wyjątkiem sytuacji, gdy takiego przetwarzania dokonują wyznaczone organy lub centralne punkty dostępu państw członkowskich w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym lub innym poważnym przestępstwom, prowadzenia w ich sprawie postępowań przygotowawczych lub ich wykrywania.

(37) Bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu, które regulują przetwarzanie danych osobowych, do przetwarzania zgodnie z niniejszym rozporządzeniem danych osobowych przez właściwe organy państw członkowskich do celów zapobiegania przestępstwom terrorystycznym lub innym poważnym przestępstwom, prowadzenia w ich sprawie postępowań przygotowawczych lub ich wykrywania zastosowanie powinny mieć krajowe przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne przyjęte na mocy dyrektywy (UE) 2016/680.

(38) Do działań instytucji lub organów Unii wykonujących swoje zadania z zakresu zarządzania operacyjnego systemem EES zastosowanie powinno mieć rozporządzenie (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady (15).

(39) Dane osobowe uzyskane przez państwo członkowskie na podstawie niniejszego rozporządzenia nie powinny być przekazywane ani udostępniane żadnemu państwu trzeciemu, organizacji międzynarodowej ani podmiotowi prywatnemu mającemu siedzibę w Unii lub poza nią. Na zasadzie wyjątku od tej zasady, powinno być możliwe jednak przekazanie takich danych osobowych państwu trzeciemu lub organizacji międzynarodowej, jeżeli takie przekazanie podlega rygorystycznym warunkom i jest niezbędne w poszczególnych przypadkach w celu ułatwienia identyfikacji obywatela państwa trzeciego w związku z jego powrotem. W przypadku braku decyzji podjętej w drodze aktu wykonawczego zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2016/679, stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony, lub braku odpowiednich zabezpieczeń, którym podlega przekazanie danych, zgodnie z tym rozporządzeniem, wyjątkowo powinno być możliwe przekazanie danych EES państwu trzeciemu lub organizacji międzynarodowej do celów związanych z powrotem, wyłącznie jeżeli jest to konieczne z uwagi na ważne względy interesu publicznego, jak określono w tym rozporządzeniu.

(40) Państwa członkowskie, które uzyskały dane osobowe na podstawie niniejszego rozporządzenia powinny mieć również możliwość przekazania tych danych państwu trzeciemu –w wyjątkowo pilnym przypadku, jeżeli występuje bezpośrednie zagrożenie związane z przestępstwem terrorystycznym lub jeżeli występuje bezpośrednie zagrożenie dla życia ludzkiego związane z poważnym przestępstwem. Bezpośrednie zagrożenie dla życia ludzkiego należy rozumieć jako zagrożenie związane z poważnym przestępstwem wymierzonym w daną osobę, takim jak poważne uszkodzenie ciała, nielegalny handel organami i tkankami ludzkimi, uprowadzenie, bezprawne pozbawienie wolności i wzięcie zakładnika, wykorzystywanie seksualne dzieci i pornografia dziecięca, oraz zgwałcenie. Dane takie powinny być przekazywane państwu trzeciemu wyłącznie wówczas, gdy zagwarantowano, że na zasadzie wzajemności państwo trzecie występujące z wnioskiem przekazuje państwom członkowskim, które posługują się EES, wszelkie posiadane przez siebie informacje na temat wpisów dotyczących wjazdu/wyjazdu. Właściwe organy państw członkowskich, których wyznaczone organy zgodnie z niniejszym rozporządzeniem mają dostęp do EES, powinny mieć możliwość przekazywania danych EES państwom członkowskim, które nie posługują się EES, i państwom członkowskim, do których niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania. Takie przekazywanie informacji powinno być uzależnione od otrzymania należycie uzasadnionego wniosku i powinno ograniczać się do sytuacji, w których jest niezbędne do zapobieżenia przestępstwu terrorystycznemu lub innemu poważnemu przestępstwu, do jego wykrycia lub do prowadzenia w jego sprawie postępowania przygotowawczego. Państwo członkowskie, które posługuje się EES, powinno mieć możliwość przekazania takich informacji wyłącznie wówczas, gdy zagwarantowano, że na zasadzie wzajemności państwo członkowskie występujące z wnioskiem przekazuje państwom członkowskim, które posługują się EES, wszelkie posiadane przez siebie informacje na temat wpisów dotyczących wjazdu/wyjazdu. Do wszelkich kolejnych przypadków postępowania z danymi uzyskanymi z EES stosuje się dyrektywę (UE) 2016/80.

(41) W każdym państwie członkowskim organ nadzorczy ustanowiony zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2016/679 powinien monitorować zgodność z prawem przetwarzania danych osobowych przez państwa członkowskie, natomiast Europejski Inspektor Ochrony Danych powinien monitorować działalność instytucji i organów Unii w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych. Europejski Inspektor Ochrony Danych i organy nadzorcze powinny współpracować ze sobą w zakresie monitorowania EES.

(42) W każdym państwie członkowskim organ nadzorczy ustanowiony zgodnie z dyrektywą (UE) 2016/680 powinien monitorować zgodność z prawem przetwarzania danych osobowych przez państwa członkowskie na potrzeby ochrony porządku publicznego.

(43) W uzupełnieniu przepisów dotyczących informacji, których należy udzielać zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2016/679, obywatelom państw trzecich, których dane mają zostać zarejestrowane w EES, należy udzielić odpowiednich informacji w związku z zarejestrowaniem tych danych. Informacji takich powinny udzielać – w formie pisemnej i przy użyciu odpowiednich środków, takich jak na przykład ulotka, plakat lub wszelkie inne odpowiednie środki elektroniczne – państwa członkowskie.

(44) W celu skutecznego monitorowania stosowania niniejszego rozporządzenia, niniejsze rozporządzenie powinno podlegać regularnym ocenom.

(45) Państwa członkowskie powinny ustanowić przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów niniejszego rozporządzenia oraz zapewnić ich wykonanie.

(46) W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszego rozporządzenia należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (16).

(47) Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia, mianowicie stworzenie EES i wprowadzenie wspólnych obowiązków, warunków i procedur dotyczących wykorzystywania danych nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na skalę i skutki działań możliwe jest ich lepsze osiągniecie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej (TEU). Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.

(48) W związku z uruchomieniem EES należy zmienić Konwencję wykonawczą do układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (17) (zwaną dalej „konwencją wykonawczą do układu z Schengen”) w odniesieniu do umów dwustronnych zawartych przez państwa członkowskie oraz długości dozwolonego pobytu obywateli państw trzecich, którzy są zwolnieni z wymogu posiadania wizy, przekraczającego 90 dni w każdym okresie180-dniowym. W swojej ogólnej ocenie dotyczącej EES Komisja powinna uwzględnić również sposób wykorzystywania umów dwustronnych zawartych przez państwa członkowskie. Komisja powinna mieć możliwość włączenia do pierwszego sprawozdania z oceny rozwiązań przewidujących stopniowe wycofywanie takich umów dwustronnych i zastąpienie ich instrumentem unijnym.

(49) Przewidywane koszty EES są niższe niż budżet przeznaczony w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 515/2014 (18) na inteligentne granice. W związku z powyższym po przyjęciu niniejszego rozporządzenia, Komisja powinna, w drodze aktu delegowanego, zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 515/2014, ponownie przydzielić kwotę przypisaną obecnie na rozwijanie systemów informatycznych wspomagających zarządzanie przepływami migracyjnymi przez granice zewnętrzne.

(50) Niniejsze rozporządzenie pozostaje bez uszczerbku dla stosowania dyrektywy 2004/38/WE.

(51) Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 22 w sprawie stanowiska Danii, załączonego do TUE i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszego rozporządzenia i nie jest nim związana ani go nie stosuje. Ponieważ niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, zgodnie z art. 4 tego protokołu Dania – w terminie sześciu miesięcy po przyjęciu przez Radę niniejszego rozporządzenia – podejmie decyzję, czy dokona jego transpozycji do prawa krajowego.

(52) Niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, które nie mają zastosowania do Zjednoczonego Królestwa zgodnie z decyzją Rady 2000/365/WE (19); Zjednoczone Królestwo nie uczestniczy w związku z tym w jego przyjęciu i nie jest nim związane, ani go nie stosuje.

(53) Niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, które nie mają zastosowania do Irlandii zgodnie z decyzją Rady 2002/192/WE (20); Irlandia nie uczestniczy w związku z tym w jego przyjęciu i nie jest nim związana, ani go nie stosuje.

(54) W odniesieniu do Islandii i Norwegii niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Umowy zawartej przez Radę Unii Europejskiej i Republikę Islandii oraz Królestwo Norwegii dotyczącej włączenia tych dwóch państw we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen (21), które wchodzą w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 lit. A decyzji Rady 1999/437/WE (22).

(55) W odniesieniu do Szwajcarii niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Umowy między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską w sprawie włączenia Konfederacji Szwajcarskiej we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen (23), które wchodzą w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 pkt A decyzji 1999/437/WE w związku z art. 3 decyzji Rady 2008/146/WE (24) i art. 3 decyzji Rady 2008/149/WSiSW (25).

(56) W odniesieniu do Liechtensteinu niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Protokołu między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską, Konfederacją Szwajcarską i Księstwem Liechtensteinu w sprawie przystąpienia Księstwa Liechtensteinu do Umowy między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską i Konfederacją Szwajcarską dotyczącej włączenia Konfederacji Szwajcarskiej we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen (26), które wchodzą w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 lit. A decyzji 1999/437/WE w związku z art. 3 decyzji Rady 2011/350/UE (27) i art. 3 decyzji Rady 2011/349/UE (28).

(57) W odniesieniu do Cypru, Bułgarii, Rumunii i Chorwacji przepisy niniejszego rozporządzenia dotyczące SIS i VIS stanowią przepisy oparte na dorobku Schengen lub w inny sposób z nim związane w rozumieniu – odpowiednio – art. 3 ust. 2 Aktu przystąpienia z 2003 r., art. 4 ust. 2 Aktu przystąpienia z 2005 r. i art. 4 ust. 2 Aktu przystąpienia z 2011 r. w związku z decyzjami Rady 2010/365/UE (29), (UE) 2017/733 (30) i (UE) 2017/1908 (31). Ponadto, aby zapewnić działanie EES, konieczne jest udzielenie biernego dostępu do VIS i wprowadzenie w życie zgodnie z odpowiednimi decyzjami Rady wszystkich przepisów dorobku Schengen dotyczących SIS. Warunki te mogą zostać spełnione wyłącznie po zakończeniu z pozytywnym wynikiem weryfikacji przeprowadzanej zgodnie z mającą zastosowanie procedurą oceny Schengen. Oznacza to, że EES powinny posługiwać się tylko te państwa członkowskie, które spełnią te warunki przed uruchomieniem EES. Państwa członkowskie, które nie posługują się EES od chwili jego uruchomienia, powinny zostać podłączone do EES zgodnie z procedurą określoną w niniejszym rozporządzeniu, jak tylko spełnione zostaną wszystkie te warunki.

(58) Zgodnie z art. 28 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 45/2001 przeprowadzono konsultacje z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych, który wydał opinię w dniu 21 września 2016.

(59) W niniejszym rozporządzeniu ustanowiono rygorystyczne zasady dostępu do EES jak również niezbędne zabezpieczenia takiego dostępu. Określono w nim również prawa osób fizycznych do dostępu, sprostowania, uzupełniania i usunięcia oraz środki prawne, w szczególności prawo do skorzystania ze środka ochrony prawnej przed sądem i nadzorowanie operacji przetwarzania przez niezależne organy publiczne. Niniejsze rozporządzenie nie narusza zatem praw podstawowych i przestrzega zasad uznanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności prawa do godności człowieka, zakazu niewolnictwa i pracy przymusowej, prawa do wolności i bezpieczeństwa osobistego, poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, ochrony danych osobowych, prawa do niedyskryminacji, praw dziecka, praw osób w podeszłym wieku, integracji osób niepełnosprawnych oraz prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu.

(60) Niniejsze rozporządzenie pozostaje bez uszczerbku dla obowiązków wynikających z Konwencji genewskiej z dnia 28 lipca 1951 r. dotyczącej statusu uchodźców, uzupełnionej Protokołem nowojorskim z dnia 31 stycznia 1967 r.,

PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

ROZDZIAŁ I

PRZEPISY OGÓLNE

Artykuł 1

Przedmiot

1. Niniejsze rozporządzenie ustanawia „system wjazdu/wyjazdu” (EES) do:

a) rejestrowania i przechowywania daty, godziny i miejsca wjazdu i wyjazdu obywateli państw trzecich przekraczających granice państw członkowskich, na których działa EES;

b) obliczania okresu dozwolonego pobytu takich obywateli państw trzecich;

c) generowania wpisów informujących państwa członkowskie o upływie okresu dozwolonego pobytu; oraz

d) rejestrowania i przechowywania daty, godziny i miejsca odmowy wjazdu udzielonej obywatelom państw trzecich, którym odmówiono wjazdu na pobyt krótkoterminowy, oraz do rejestrowania organu państwa członkowskiego, który odmówił wjazdu, i przyczyn odmowy.

2. W celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym lub innym poważnym przestępstwom, ich wykrywania i prowadzenia w ich sprawie postępowań przygotowawczych, niniejsze rozporządzenie określa również warunki, zgodnie z którymi wyznaczone organy państw członkowskich i Europol mogą uzyskać dostęp do przeglądania danych EES.

Artykuł 2

Zakres stosowania

1. Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do:

a) obywateli państw trzecich dopuszczonych do pobytu krótkoterminowego na terytorium państw członkowskich i podlegających odprawie granicznej zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2016/399 podczas przekraczania granic, na których działa EES; oraz

b) obywateli państw trzecich, przy wjeździe na terytorium państw członkowskich i wyjeździe z niego, którzy: (i) są członkami rodziny obywatela Unii, do którego ma zastosowanie dyrektywa 2004/38/WE, lub członkami rodziny obywatela państwa trzeciego korzystającego – na mocy umowy między Unią i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a państwem trzecim, z drugiej strony – z prawa do swobodnego przemieszczania się równoważnego prawu przysługującemu obywatelom Unii; oraz (ii) nie posiadają karty pobytowej przewidzianej w dyrektywie 2004/38/WE ani dokumentu pobytowego przewidzianego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1030/2002 (32).

2. Niniejsze rozporządzenie ma również zastosowanie do obywateli państw trzecich, którym odmówiono wjazdu na pobyt krótkoterminowy na terytorium państw członkowskich zgodnie z art. 14 rozporządzenia (UE) 2016/399.

3. Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do:

a) obywateli państw trzecich będących członkami rodziny obywatela Unii, do którego ma zastosowanie dyrektywa 2004/38/WE, i którzy posiadają kartę pobytową przewidzianą w tej dyrektywie; niezależnie od tego czy towarzyszą, czy dołączają do tego obywatela Unii;

b) obywateli państw trzecich, którzy są członkami rodziny obywatela państwa trzeciego niezależnie od tego czy towarzyszą czy dołączają do tego obywatela państwa trzeciego, jeżeli: (i) ten obywatel państwa trzeciego korzysta – na mocy umowy między Unią i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a państwem trzecim, z drugiej strony – z prawa do swobodnego przemieszczania się równoważnego prawu przysługującemu obywatelom Unii; i (ii) ci obywatele państwa trzeciego posiadają kartę pobytową przewidzianą w dyrektywie 2004/38/WE lub dokument pobytowy przewidziany w rozporządzeniu (WE) nr 1030/2002;

c) posiadaczy dokumentów pobytowych, o których mowa w art. 2 pkt 16 rozporządzenia (UE) 2016/399, innych niż ci, którzy są objęci lit. a) i b) niniejszego ustępu;

d) obywateli państw trzecich korzystających ze swojego prawa do mobilności zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/66/UE (33) lub dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/801 (34);

e) posiadaczy wiz długoterminowych;

f) obywateli Andory, Monako i San Marino, i posiadaczy paszportów wydanych przez Państwo Watykańskie;

g) osób lub kategorii osób zwolnionych z odprawy granicznej lub korzystających ze szczególnych zasad w stosunku do odprawy granicznej, o których mowa w art. 6a ust. 3 lit. g) rozporządzenia (UE) 2016/399;

h) osób lub kategorii osób, o których mowa w art. 6a ust. 3 lit. h), i), j) i k) rozporządzenia (UE) 2016/399.

4. Przepisy niniejszego rozporządzenia dotyczące obliczania okresu dozwolonego pobytu i generowania wpisów informujących państwa członkowskie o upływie okresu dozwolonego pobytu nie mają zastosowania do obywateli państw trzecich, którzy:

a) są członkami rodziny obywatela Unii, do którego ma zastosowanie dyrektywa 2004/38/WE, lub członkami rodziny obywatela państwa trzeciego korzystającego – na mocy umowy między Unią i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a państwem trzecim, z drugiej strony – z prawa do swobodnego przemieszczania się równoważnego prawu przysługującemu obywatelom Unii; oraz

b) nie posiadają karty pobytowej przewidzianej w dyrektywie 2004/38/WE ani dokumentu pobytowego przewidzianego w rozporządzeniu (WE) nr 1030/2002.

Artykuł 3

Definicje

1. Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:

1) „granice zewnętrzne” oznaczają granice zewnętrzne zdefiniowane w art. 2 pkt 2 rozporządzenia (UE) 2016/399;

2) „granice wewnętrzne” oznaczają granice wewnętrzne zdefiniowane w art. 2 pkt 1 rozporządzenia (UE) 2016/399;

3) „służba graniczna” oznacza straż graniczną wyznaczoną zgodnie z prawem krajowym do dokonywania odpraw granicznych zdefiniowanych w art. 2 pkt 11 rozporządzenia (UE) 2016/399;

4) „organ imigracyjny” oznacza właściwy organ odpowiedzialny, zgodnie z prawem krajowym, za co najmniej jedno z następujących: a) sprawdzanie na terytorium państw członkowskich, czy zostały spełnione warunki wjazdu lub pobytu na terytorium państw członkowskich; b) badanie warunków i podejmowanie decyzji dotyczących zamieszkania obywateli państw trzecich na terytorium państw członkowskich, o ile organ ten nie jest „organem rozstrzygającym” zdefiniowanym w art. 2 lit. f) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE (35), oraz w stosownych przypadkach wydawanie opinii zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) 377/2004 (36); c) powroty obywateli państw trzecich do państwa trzeciego będącego państwem pochodzenia lub tranzytu;

5) „organ wizowy” oznacza organ wizowy zdefiniowany w art. 4 pkt 3 rozporządzenia (WE) nr 767/2008;

6) „obywatel państwa trzeciego” oznacza każdą osobę niebędącą obywatelem Unii w rozumieniu art. 20 ust. 1 TFUE, z wyjątkiem osób, które – na mocy umów między Unią i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a państwami trzecimi, z drugiej strony – korzystają z prawa do swobodnego przemieszczania się równoważnego prawu przysługującemu obywatelom Unii;

7) „dokument podróży” oznacza paszport lub inny równoważny dokument, który upoważnia jego posiadacza do przekraczania granic zewnętrznych i w którym może być umieszczona wiza;

8) „pobyt krótkoterminowy” oznacza pobyt na terytorium państw członkowskich, który nie przekracza 90 dni w każdym okresie 180-dniowym i o którym mowa w art. 6 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2016/399;

9) „wiza krótkoterminowa” oznacza wizę zdefiniowaną w art. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 810/2009 (37);

10) „krajowa wiza krótkoterminowa” oznacza zezwolenie wydawane przez państwo członkowskie, które nie stosuje w pełni dorobku Schengen, z zamiarem umożliwienia planowanego pobytu na terytorium tego państwa członkowskiego, który nie będzie przekraczał 90 dni w każdym okresie 180-dniowym;

11) „dozwolony pobyt” oznacza dokładną liczbę dni, w czasie których obywatel państwa trzeciego może legalnie przebywać na terytorium państw członkowskich, liczoną od dnia wjazdu zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami;

12) „odpowiedzialne państwo członkowskie” oznacza państwo członkowskie, które wprowadziło dane do EES;

13) „weryfikacja” oznacza proces porównywania zestawów danych w celu ustalenia autentyczności podawanej tożsamości (kontrola jeden do jednego);

14) „identyfikacja” oznacza proces ustalania tożsamości osoby poprzez przeszukiwanie bazy danych w oparciu o różne zestawy danych (kontrola jeden do wielu);

15) „dane alfanumeryczne” oznaczają dane wyrażone literami, cyframi, znakami specjalnymi, odstępami i znakami przestankowymi;

16) „dane daktyloskopijne” oznaczają dane dotyczące odcisków czterech palców ręki prawej: wskazującego, środkowego, serdecznego i małego, o ile występują, a w przeciwnym razie ręki lewej;

17) „wizerunek twarzy” oznacza cyfrowe wizerunki twarzy;

18) „dane biometryczne” oznaczają dane daktyloskopijne i wizerunek twarzy;

19) „osoba przekraczająca okres dozwolonego pobytu” oznacza obywatela państwa trzeciego, który nie spełnia warunków dotyczących okresu swojego dozwolonego pobytu krótkoterminowego na terytorium państw członkowskich lub przestał je spełniać;

20) „eu-LISA” oznacza Europejską Agencję ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości ustanowioną rozporządzeniem (UE) nr 1077/2011;

21) „organy nadzorcze” oznaczają organ nadzorczy ustanowiony zgodnie z art. 51 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2016/679 oraz organ nadzorczy ustanowiony zgodnie z art. 41 ust. 1 dyrektywy (UE) 2016/680;

22) „dane EES” oznaczają wszystkie dane przechowywane w systemie centralnym EES zgodnie z art. 14 i art. 16–20;

23) „ochrona porządku publicznego ” oznacza zapobieganie przestępstwom terrorystycznym lub innym poważnym przestępstwom, ich wykrywanie lub prowadzenie w ich sprawie postępowań przygotowawczych;

24) „przestępstwo terrorystyczne” oznacza określone w prawie krajowym przestępstwo odpowiadające lub równoważne jednemu z przestępstw, o których mowa w dyrektywie (UE) 2017/541;

25) „poważne przestępstwo” oznacza przestępstwo odpowiadające lub równoważne jednemu z przestępstw, o których mowa w art. 2 ust. 2 decyzji ramowej 2002/584/WSiSW, jeżeli zgodnie z prawem krajowym podlega karze pozbawienia wolności lub środkowi zabezpieczającemu polegającemu na pozbawieniu wolności o maksymalnym wymiarze co najmniej trzech lat;

26) „wyznaczony organ” oznacza organ, wyznaczony przez państwo członkowskie zgodnie z art. 29 jako odpowiedzialny za zapobieganie przestępstwom terrorystycznym lub innym poważnym przestępstwom, za ich wykrywanie lub prowadzenie w ich sprawie postępowań przygotowawczych;

27) „system samoobsługi” oznacza system samoobsługi zdefiniowany w art. 2 pkt 23 rozporządzenia (UE) 2016/399;

28) „bramka elektroniczna” oznacza bramkę elektroniczną zdefiniowaną w art. 2 pkt 24 rozporządzenia (UE) 2016/399;

29) „współczynnik niepowodzenia rejestracji” (FTER) oznacza odsetek rejestracji, w przypadku których zapisy biometryczne nie mają dostatecznie dobrej jakości;

30) „współczynnik fałszywego dopasowania” (FPIR) oznacza odsetek uzyskanych skojarzeń w trakcie przeszukiwania biometrycznego, które nie należą do podróżnego poddawanego odprawie;

31) „współczynnik fałszywego niedopasowania” (FNIR) oznacza odsetek skojarzeń nieuzyskanych w trakcie przeszukiwania biometrycznego pomimo tego, że do zarejestrowania podróżnego wykorzystano dane biometryczne.

2. Terminy zdefiniowane w art. 4 rozporządzenia (UE) 2016/679 mają takie samo znaczenie w niniejszym rozporządzeniu w zakresie, w jakim dane osobowe przetwarzane są przez organy państw członkowskich w celach określonych w art. 6 ust. 1 niniejszego rozporządzenia.

3. Terminy zdefiniowane w art. 3 dyrektywy (UE) 2016/680 mają takie samo znaczenie w niniejszym rozporządzeniu w zakresie, w jakim dane osobowe przetwarzane są przez organy państw członkowskich w celach określonych w art. 6 ust. 2 niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 4

Granice, na których stosowany jest EES, i korzystanie z EES na tych granicach

1. EES jest stosowany na granicach zewnętrznych.

2. Państwa członkowskie, które stosują w pełni dorobek Schengen, wprowadzają EES na swoich granicach wewnętrznych z państwami członkowskimi, które nie stosują jeszcze w pełni dorobku Schengen, ale posługują się EES.

3. Państwa członkowskie, które stosują w pełni dorobek Schengen, i państwa członkowskie, które nie stosują jeszcze w pełni dorobku Schengen, ale posługują się EES, wprowadzają EES na swoich granicach wewnętrznych z państwami członkowskimi, które nie stosują jeszcze w pełni dorobku Schengen i nie posługują się EES.

4. Państwa członkowskie, które nie stosują jeszcze w pełni dorobku Schengen, ale posługują się EES, wprowadzają EES na swoich granicach wewnętrznych zdefiniowanych w art. 2 pkt 1 lit. b) i c) rozporządzenia (UE) 2016/399.

5. Na zasadzie odstępstwa od art. 23 ust. 2 akapit trzeci i czwarty, a także na zasadzie odstępstwa od art. 27państwo członkowskie, które nie stosuje jeszcze w pełni dorobku Schengen, ale posługuje się EES, wprowadza EES bez funkcji biometrycznych na swoich wewnętrznych granicach lądowych z państwem członkowskim, które nie stosuje jeszcze w pełni dorobku Schengen, ale posługuje się EES. W przypadku gdy na tych granicach wewnętrznych, obywatel państwa trzeciego nie jest jeszcze zarejestrowany w EES, tworzy się dla tego obywatela państwa trzeciego rejestr indywidualny bez wprowadzania danych biometrycznych. Dane biometryczne dodaje się na następnym przejściu granicznym, na którym działa EES wyposażony w funkcje biometryczne.

Artykuł 5

Utworzenie EES

eu-LISA opracowuje EES, w tym funkcje techniczne służące przetwarzaniu danych biometrycznych, o których mowa w art. 16 ust. 1 lit. d) i art. 17 ust. 1 lit. b) i c), a także odpowiednie zabezpieczenia EES, i zapewnia zarządzanie operacyjne tym systemem.

Artykuł 6

Cele systemu EES

1. Poprzez rejestrowanie i przechowywanie danych w EES oraz zapewnianie dostępu do takich danych państwom członkowskim, celami EES są:

a) zwiększanie efektywności odpraw granicznych dzięki obliczaniu i monitorowaniu okresu dozwolonego pobytu w momencie wjazdu i wyjazdu obywateli państw trzecich dopuszczonych do pobytu krótkoterminowego;

b) pomaganie w identyfikacji obywateli państw trzecich, którzy nie spełniają warunków wjazdu lub pobytu krótkoterminowego na terytorium państw członkowskich lub też przestali spełniać te warunki;

c) umożliwianie identyfikowania i wykrywania osób przekraczających okres dozwolonego pobytu oraz umożliwianie właściwym organom krajowym państw członkowskich podejmowania odpowiednich działań;

d) umożliwianie elektronicznego sprawdzania odmów wjazdu w EES;

e) umożliwianie zautomatyzowania odpraw granicznych dotyczących obywateli państw trzecich;

f) umożliwianie organom wizowym dostępu do informacji dotyczących korzystania zgodnie z prawem z wcześniejszych wiz;

g) przekazywanie informacji obywatelom państw trzecich o okresie ich dozwolonego pobytu;

h) zbieranie danych statystycznych dotyczących wjazdów i wyjazdów, odmów wjazdu i przekraczania okresu dozwolonego pobytu w przypadku obywateli państw trzecich w celu udoskonalenia oceny ryzyka przekraczania okresu dozwolonego pobytu oraz w celu wspierania kształtowania unijnej polityki migracyjnej w oparciu o dowody;

i) zwalczanie oszustw dotyczących tożsamości oraz nieuprawnionego użycia dokumentów podróży.

2. Poprzez przyznanie – na warunkach określonych w niniejszym rozporządzeniu – dostępu wyznaczonym organom, celami EES są:

a) przyczynianie się do zapobiegania przestępstwom terrorystycznym lub innym poważnym przestępstwom, ich wykrywania i prowadzenia w ich sprawie postępowań przygotowawczych;

b) umożliwianie generowania informacji na potrzeby postępowań przygotowawczych dotyczących przestępstw terrorystycznych lub innych poważnych przestępstw, w tym identyfikacji sprawców tych przestępstw, osób podejrzanych o ich popełnienie oraz ich ofiar, którzy przekroczyli granice zewnętrzne.

3. W stosownych przypadkach EES pomaga państwom członkowskim w stosowaniu ich krajowych programów ułatwień ustanowionych zgodnie z art. 8d rozporządzenia (UE) 2016/399, ułatwiając w ten sposób przekraczanie granic obywatelom państw trzecich, poprzez:

a) umożliwianie właściwym organom krajowym, o których mowa w art. 8d rozporządzenia (UE) 2016/399, dostępu do informacji dotyczących poprzednich pobytów krótkoterminowych lub odmów wjazdu w celu rozpatrywania wniosków o dostęp do krajowych programów ułatwień i wydawania decyzji, o których mowa w art. 25 niniejszego rozporządzenia;

b) powiadamianie służb granicznych o udzieleniu dostępu do krajowego programu ułatwień.

Artykuł 7

Architektura techniczna EES

1. EES składa się z:

a) systemu centralnego (zwanego dalej „systemem centralnym EES”);

b) jednolitego interfejsu krajowego w każdym państwie członkowskim, opartego na wspólnych specyfikacjach technicznych i identycznego dla wszystkich państw członkowskich, który umożliwia podłączenie w bezpieczny sposób systemu centralnego EES do krajowej infrastruktury granicznej w państwach członkowskich;

c) bezpiecznego kanału komunikacyjnego między systemem centralnym EES i systemem centralnym VIS;

d) bezpiecznej i zaszyfrowanej infrastruktury łączności między systemem centralnym EES i jednolitymi interfejsami krajowymi;

e) usługi sieciowej, o której mowa w art. 13;

f) repozytorium danych, ustanowionego na szczeblu centralnym, o którym mowa w art. 63 ust. 2.

2. System centralny EES jest prowadzony przez eu-LISA w jej obiektach technicznych. Zapewnia on funkcje techniczne określone w niniejszym rozporządzeniu zgodnie z warunkami dostępności, jakości i szybkości określonymi w art. 37 ust. 3.

3. Bez uszczerbku dla decyzji Komisji 2008/602/WE (38) niektóre sprzęty i oprogramowanie komputerowe infrastruktury łączności EES są wspólne z infrastrukturą komunikacyjną VIS, o której mowa w art. 1 ust. 2 decyzji 2004/512/WE. Zapewnia się logiczne rozdzielenie danych VIS i danych EES.

Artykuł 8

Interoperacyjność z VIS

1. eu-LISA ustanawia bezpieczny kanał komunikacyjny między systemem centralnym EES i systemem centralnym VIS w celu umożliwienia interoperacyjności między EES a VIS. Bezpośrednie przeglądanie danych pomiędzy systemami EES i VIS jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy zostało przewidziane zarówno w niniejszym rozporządzeniu, jak i w rozporządzeniu (WE) nr 767/2008. Pobieranie danych wizowych z VIS, ich importowanie do EES i aktualizowanie danych z VIS w EES jest procesem zautomatyzowanym po rozpoczęciu danej operacji przez zainteresowany organ.

2. Interoperacyjność umożliwia służbom granicznym korzystającym z EES przeglądanie VIS z poziomu EES w celu:

a) pobierania danych wizowych bezpośrednio z VIS i ich importowania do EES w celu utworzenia lub zaktualizowania w EES wpisu dotyczącego wjazdu/wyjazdu lub wpisu dotyczącego odmowy wjazdu w odniesieniu do posiadacza wizy zgodnie z art. 14, 16 i 18 niniejszego rozporządzenia i art. 18a rozporządzenia (WE) nr 767/2008;

b) pobierania danych wizowych bezpośrednio z VIS i ich importowania do EES w celu zaktualizowania wpisu dotyczącego wjazdu/wyjazdu w przypadku unieważnienia, cofnięcia lub przedłużenia wizy zgodnie z art. 19 niniejszego rozporządzenia i art. 13, 14 i 18a rozporządzenia (WE) nr 767/2008;

c) weryfikacji, zgodnie z art. 23 niniejszego rozporządzenia i art. 18 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 767/2008, autentyczności i ważności odpowiedniej wizy lub weryfikacji, czy warunki wjazdu na terytorium państw członkowskich ustanowione w art. 6 rozporządzenia (UE) 2016/399 zostały spełnione;

d) weryfikacji na granicach, na których działa EES, czy obywatel państwa trzeciego zwolniony z obowiązku wizowego był wcześniej zarejestrowany w VIS zgodnie z art. 23 niniejszego rozporządzenia i art. 19a rozporządzenia (WE) nr 767/2008; oraz

e) w przypadku gdy tożsamość posiadacza wizy jest weryfikowana na podstawie odcisków palców – weryfikacji na granicach, na których działa EES, tożsamości posiadacza wizy poprzez porównanie odcisków palców posiadacza wizy z odciskami palców zarejestrowanymi w VIS zgodnie z art. 23 niniejszego rozporządzenia i art. 18 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 767/2008.

3. Interoperacyjność umożliwia organom wizowym korzystającym z VIS przeglądanie EES z poziomu VIS w celu:

a) rozpatrywania wniosków wizowych i podejmowania decyzji dotyczących tych wniosków zgodnie z art. 24 niniejszego rozporządzenia i art. 15 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 767/2008;

b) rozpatrywania, w przypadku państw członkowskich, które nie stosują jeszcze w pełni dorobku Schengen, ale posługują się EES, wniosków o wydanie krajowej wizy krótkoterminowej i podejmowania decyzji dotyczących tych wniosków;

c) aktualizowania danych wizowych we wpisie dotyczącym wjazdu/wyjazdu w przypadku unieważnienia, cofnięcia lub przedłużenia wizy zgodnie z art. 19 niniejszego rozporządzenia i art. 13 i 14 rozporządzenia (WE) nr 767/2008.

4. Do celów działania usługi sieciowej EES, o której mowa w art. 13, oddzielna baza danych przeznaczona wyłącznie do odczytu, o której mowa w art. 13 ust. 5, jest codziennie aktualizowana przez VIS poprzez jednokierunkowe pobieranie minimalnego niezbędnego podzbioru danych VIS.

Artykuł 9

Dostęp do EES w celu wprowadzania, zmieniania, usuwania i przeglądania danych

1. Dostęp do EES w celu wprowadzania, zmieniania, usuwania i przeglądania danych, o których mowa w art. 14 i w art. 16–20, jest zarezerwowany wyłącznie dla odpowiednio upoważnionego personelu organów krajowych każdego państwa członkowskiego, które są właściwe do realizowania celów określonych w art. 23–35. Dostęp taki jest ograniczony w zakresie, w jakim jest to niezbędne do wykonywania zadań tych organów krajowych zgodnie z tymi celami, i proporcjonalny do wyznaczonych celów.

2. Do celów niniejszego rozporządzenia każde państwo członkowskie wyznacza właściwe organy krajowe, którymi są służby graniczne, organy wizowe i organy imigracyjne. Odpowiednio upoważniony personel właściwych organów krajowych ma dostęp do EES na potrzeby wprowadzania, zmieniania, usuwania lub przeglądania danych. Każde państwo członkowskie niezwłocznie przekazuje eu-LISA wykaz tych właściwych organów krajowych. W wykazie określa się, do jakich celów każdy z tych organów ma mieć dostęp do danych przechowywanych w EES.

3. Organy upoważnione do przeglądania danych EES lub do dostępu do takich danych w celu zapobiegania przestępstwom terrorystycznym lub innym poważnym przestępstwom, ich wykrywania i prowadzenia w ich sprawie postępowań przygotowawczych, wyznacza się zgodnie z rozdziałem IV.

Artykuł 10

Zasady ogólne

1. Każdy właściwy organ uprawniony do dostępu do EES zapewnia, aby system ten był wykorzystywany w niezbędnym, odpowiednim i proporcjonalnym zakresie.

2. Każdy właściwy organ zapewnia, aby wykorzystywanie EES, w tym pobieranie danych biometrycznych, było zgodne z zabezpieczeniami określonymi w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej i w Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Organizację Narodów Zjednoczonych. W szczególności w przypadku pobierania danych dziecka kwestią nadrzędną jest dobro dziecka.

Artykuł 11

Automatyczny kalkulator i obowiązek informowania obywateli państw trzecich o pozostającym do wykorzystania dozwolonym pobycie

1. W skład EES wchodzi automatyczny kalkulator, który wskazuje maksymalny okres dozwolonego pobytu w odniesieniu do obywateli państw trzecich zarejestrowanych w EES.

Automatycznego kalkulatora nie stosuje się do obywateli państw trzecich:

a) którzy są członkami rodziny obywatela Unii, do którego ma zastosowanie dyrektywa 2004/38/WE, lub członkami rodziny obywatela państwa trzeciego korzystającego – na mocy umowy między Unią i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a państwem trzecim, z drugiej strony – z prawa do swobodnego przemieszczania się równoważnego prawu przysługującemu obywatelom Unii; oraz

b) którzy nie posiadają karty pobytowej przewidzianej w dyrektywie 2004/38/WE ani dokumentu pobytowego przewidzianego w rozporządzeniu (WE) nr 1030/2002.

2. Automatyczny kalkulator informuje właściwe organy:

a) przy wjeździe – o maksymalnym okresie dozwolonego pobytu obywateli państw trzecich oraz o wcześniejszym wykorzystaniu liczby dozwolonych wjazdów na podstawie wizy krótkoterminowej wydanej na potrzeby jednokrotnego lub dwukrotnego wjazdu;

b) w trakcie odpraw lub weryfikacji przeprowadzanych na terytorium państw członkowskich – o pozostającym do wykorzystania dozwolonym pobycie obywateli państw trzecich lub o okresie o jaki przekroczyli oni okres dozwolonego pobytu;

c) przy wyjeździe – o przekroczeniu okresu dozwolonego pobytu przez obywateli państw trzecich;

d) przy rozpatrywaniu wniosków o wydanie wiz krótkoterminowych i podejmowaniu decyzji w ich sprawie – o maksymalnym pozostającym do wykorzystania okresie dozwolonego pobytu na podstawie dat planowanego wjazdu.

3. Służby graniczne informują obywatela państwa trzeciego o maksymalnym okresie dozwolonego pobytu, z uwzględnieniem liczby wjazdów i długości pobytu dozwolonych na podstawie wizy, zgodnie z art. 8 ust. 9 rozporządzenia (UE) 2016/399. Informacje takie zostają udzielone przez funkcjonariusza straży granicznej w momencie dokonywania odpraw granicznych albo za pośrednictwem zainstalowanego na przejściu granicznym sprzętu umożliwiającego obywatelowi państwa trzeciego skorzystanie z usługi sieciowej, o której mowa w art. 13 ust. 1 i 2 niniejszego rozporządzenia.

4. Dla obywateli państw trzecich podlegających obowiązkowi wizowemu, którzy przebywają na podstawie wizy krótkoterminowej lub krajowej wizy krótkoterminowej w państwie członkowskim, które nie stosuje jeszcze w pełni dorobku Schengen, ale posługuje się EES, automatyczny kalkulator nie podaje dozwolonego pobytu na podstawie wizy krótkoterminowej lub krajowej wizy krótkoterminowej.

W przypadku, o którym mowa w akapicie pierwszym, automatyczny kalkulator sprawdza jedynie:

a) czy nie przekroczono całkowitego limitu wynoszącego 90 dni w każdym okresie 180-dniowym; oraz

b) w przypadku wiz krótkoterminowych – czy nie upłynął okres ważności takich wiz.

5. W celu zweryfikowania, czy obywatele państw trzecich, którzy posiadają wizę krótkoterminową wydaną na potrzeby jednokrotnego lub dwukrotnego wjazdu, wykorzystali już liczbę wjazdów dozwoloną na podstawie ich wizy krótkoterminowej, automatyczny kalkulator uwzględnia wyłącznie wjazdy na terytorium państw członkowskich, które w pełni stosują dorobek Schengen. Weryfikacji takiej nie przeprowadza się jednakże przy wjeździe na terytorium państw członkowskich, które nie stosują jeszcze w pełni dorobku Schengen, ale posługują się EES.

6. Automatyczny kalkulator ma zastosowanie również do pobytów krótkoterminowych, do których uprawnia wiza krótkoterminowa o ograniczonej ważności terytorialnej wydana zgodnie z art. 25 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 810/2009. W takim przypadku automatyczny kalkulator uwzględnia dozwolony pobyt określony w takiej wizie, niezależnie od tego, czy łączny pobyt danego obywatela państwa trzeciego przekracza 90 dni w każdym okresie 180-dniowym.

Artykuł 12

Mechanizm informacyjny

1. W skład EES wchodzi mechanizm, który automatycznie identyfikuje wpisy dotyczące wjazdu/wyjazdu niezawierające, niezwłocznie po upływie dozwolonego pobytu, danych o wyjeździe oraz automatycznie identyfikuje wpisy, w przypadku których przekroczono maksymalny okres dozwolonego pobytu.

2. W przypadku obywateli państw trzecich, którzy przekraczają granicę na podstawie ważnego uproszczonego dokumentu tranzytowego wydanego zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 693/2003 (39) (FTD), w skład EES wchodzi mechanizm, który automatycznie identyfikuje wpisy dotyczące wjazdu/wyjazdu niezawierające, niezwłocznie po upływie dozwolonego pobytu, danych o wyjeździe i automatycznie identyfikuje wpisy, w przypadku których przekroczono maksymalny okres dozwolonego pobytu.

3. Do generowanego przez EES wykazu zawierającego dane, o których mowa w art. 16 i 17 i które dotyczą wszystkich osób zidentyfikowanych jako osoby przekraczające okres dozwolonego pobytu, mają dostęp wyznaczone zgodnie z art. 9 ust. 2 właściwe organy krajowe, tak aby mogły one podejmować odpowiednie środki.

Artykuł 13

Usługa sieciowa

1. Aby obywatele państw trzecich mieli w dowolnym momencie możliwość zweryfikowania pozostającego do wykorzystania dozwolonego pobytu, bezpieczny dostęp internetowy do usługi sieciowej świadczonej przez eu-LISA w jej obiektach technicznych umożliwia obywatelom państw trzecich podanie danych wymaganych na podstawie art. 16 ust. 1 lit. b) oraz planowanej daty wjazdu lub wyjazdu. Na tej podstawie w ramach usługi sieciowej obywatele państw trzecich uzyskują odpowiedź „OK/NOT OK” oraz informację na temat pozostającego do wykorzystania dozwolonego pobytu.

2. Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 w przypadku planowanego pobytu w państwie członkowskim, które nie stosuje jeszcze w pełni dorobku Schengen, ale posługuje się EES, w ramach usługi sieciowej nie udziela się żadnych informacji na temat dozwolonego pobytu na podstawie wizy krótkoterminowej lub krajowej wizy krótkoterminowej.

W sytuacjach, o których mowa w akapicie pierwszym, w ramach usługi sieciowej obywatele państw trzecich mogą zweryfikować, czy nie przekroczyli całkowitego limitu wynoszącego 90 dni w każdym okresie 180-dniowym, i mogą uzyskać informacje o pozostałym do wykorzystania dozwolonym pobycie w ramach tego limitu. Informacji takich udziela się w odniesieniu do pobytów, które miały miejsce w okresie 180-dniowym poprzedzającym skorzystanie z usługi sieciowej lub ich planowaną datę wjazdu lub wyjazdu.

3. W celu wypełnienia zobowiązań wynikających z art. 26 ust. 1 lit. b) konwencji wykonawczej do układu z Schengen, przewoźnicy korzystają z usługi sieciowej, aby zweryfikować, czy obywatele państw trzecich posiadający wizę krótkoterminową wydaną na potrzeby jednokrotnego lub dwukrotnego wjazdu wykorzystali już liczbę wjazdów dozwoloną na podstawie ich wizy. Przewoźnicy podają informacje wymienione w art. 16 ust. 1 lit. a), b) i c) niniejszego rozporządzenia. Na tej podstawie w ramach usługi sieciowej przewoźnicy uzyskują odpowiedź „OK/NOT OK”. Przewoźnicy mogą – zgodnie z mającym zastosowaniem prawem – przechowywać przesłane informacje i otrzymane odpowiedzi. Przewoźnicy opracowują system uwierzytelniający zapewniający dostęp do usługi sieciowej jedynie upoważnionemu personelowi. Odpowiedź „OK/NOT OK” nie może być uznawana za decyzję o zezwoleniu na wjazd lub o odmowie wjazdu wydawaną zgodnie rozporządzeniem (UE) 2016/399.

4. Do celów wdrożenia art. 26 ust. 2 konwencji wykonawczej do układu z Schengen lub do celów rozstrzygania ewentualnych sporów związanych ze stosowaniem art. 26 konwencji wykonawczej do układu z Schengen, eu-LISA prowadzi rejestr wszystkich operacji przetwarzania danych przeprowadzonych przez przewoźników w ramach usługi sieciowej. Zapisy w tym rejestrze wskazują datę i godzinę każdej operacji, dane wykorzystywane do przeprowadzania wyszukiwania, dane przekazane w ramach usługi sieciowej i nazwę danego przewoźnika.

Zapisy w rejestrze przechowuje się przez okres dwóch lat. Zapisy w rejestrze są chronione przed nieupoważnionym dostępem przez stosowanie odpowiednich środków.

5. W ramach usługi sieciowej wykorzystywana jest oddzielna baza danych przeznaczona wyłącznie do odczytu, która jest codziennie aktualizowana poprzez jednokierunkowe pobieranie minimalnego niezbędnego podzbioru danych EES i danych VIS. Eu-LISA jest odpowiedzialna za bezpieczeństwo usługi sieciowej, za bezpieczeństwo przechowywanych w niej danych osobowych i za proces pobierania danych osobowych do oddzielnej bazy danych przeznaczonej wyłącznie do odczytu.

6. W ramach usługi sieciowej przewoźnicy nie mogą weryfikować, czy obywatele państw trzecich posiadający krajową wizę krótkoterminową wydaną na potrzeby jednokrotnego lub dwukrotnego wjazdu wykorzystali już liczbę wjazdów dozwoloną na podstawie tej wizy.

7. Komisja przyjmuje akty wykonawcze dotyczące szczegółowych przepisów dotyczących warunków działania usługi sieciowej oraz przepisów dotyczących ochrony i bezpieczeństwa danych mające zastosowanie do usługi sieciowej. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 68 ust. 2.

ROZDZIAŁ II

WPROWADZANIE ORAZ WYKORZYSTYWANIE DANYCH PRZEZ WŁAŚCIWE ORGANY

Artykuł 14

Procedury wprowadzania danych do EES

1. Zgodnie z art. 23 służby graniczne weryfikują, czy w EES utworzony został wcześniej rejestr indywidualny dotyczący danego obywatela państwa trzeciego, a także weryfikują jego tożsamość. Jeżeli obywatel państwa trzeciego korzysta z systemu samoobsługi w celu wstępnego zarejestrowania danych lub dokonania odprawy granicznej, weryfikację prowadzi się za pośrednictwem systemu samoobsługi.

2. Jeżeli rejestr indywidualny został już utworzony dla obywatela państwa trzeciego, służba graniczna w razie potrzeby:

a) aktualizuje dany rejestr indywidualny, mianowicie te dane, o których mowa – odpowiednio – w art. 16, 17 i 18; oraz

b) wprowadza wpis dotyczący wjazdu w odniesieniu do każdego wjazdu i wpis dotyczący wyjazdu w odniesieniu do każdego wyjazdu zgodnie z art. 16 i 17 lub, w stosownych przypadkach, wprowadza wpis dotyczący odmowy wjazdu zgodnie z art. 18.

Wpis, o którym mowa w akapicie pierwszym lit. b) niniejszego ustępu, zostaje powiązany z rejestrem indywidualnym danego obywatela państwa trzeciego.

W stosownych przypadkach dane, o których mowa w art. 19 ust. 1, 2, 4 i 5, dodaje się do wpisu dotyczącego wjazdu/wyjazdu danego obywatela państwa trzeciego. Do rejestru indywidualnego dotyczącego obywatela państwa trzeciego dodaje się dokumenty podróży i tożsamości wykorzystywane zgodnie z prawem przez tego obywatela państwa trzeciego.

Jeżeli rejestr indywidualny został już utworzony, a obywatel państwa trzeciego przedstawia ważny dokument podróży różniący się od dokumentu wcześniej zarejestrowanego, aktualizuje się również – zgodnie z art. 15 – dane, o których mowa w art. 16 ust. 1 lit. d) i art. 17 ust. 1 lit. b).

3. Jeżeli konieczne jest wprowadzenie lub zaktualizowanie danych posiadacza wizy we wpisie dotyczącym wjazdu/wyjazdu, służby graniczne mogą pobrać z VIS i zaimportować do EES dane, o których mowa w art. 16 ust. 2 lit. c)–f) niniejszego rozporządzenia, zgodnie z art. 8 niniejszego rozporządzenia i art. 18a rozporządzenia (WE) nr 767/2008.

4. W przypadku braku wcześniejszej rejestracji obywatela państwa trzeciego w EES służba graniczna tworzy rejestr indywidualny dotyczący tego obywatela państwa trzeciego, wprowadzając dane, o których mowa, odpowiednio, w art. 16 ust. 1 i 6, art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1.

5. Jeżeli obywatel państwa trzeciego korzysta z systemu samoobsługi w celu wstępnego zarejestrowania danych, stosuje się art. 8a rozporządzenia (UE) 2016/399. W takim przypadku obywatel państwa trzeciego może wstępnie zarejestrować dane w rejestrze indywidualnym lub, w stosownych przypadkach, wymagające aktualizacji dane we wpisie dotyczącym wjazdu/wyjazdu. Służby graniczne potwierdzają te dane, gdy wydana zostanie decyzja o zezwoleniu na wjazd lub o odmowie wjazdu zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2016/399. Dane wymienione w art. 16 ust. 2 lit. c)–f) niniejszego rozporządzenia można pobrać z VIS i zaimportować do EES.

6. Jeżeli obywatel państwa trzeciego korzysta z systemu samoobsługi w celu poddania się odprawie granicznej, stosuje się art. 8b rozporządzenia (UE) 2016/399. W takim przypadku weryfikację, o której mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, prowadzi się za pomocą systemu samoobsługi.

7. Jeżeli obywatel państwa trzeciego korzysta z bramki elektronicznej w celu przekroczenia granic zewnętrznych lub granic wewnętrznych, na których kontrole nie zostały jeszcze zniesione, stosuje się art. 8b rozporządzenia (UE) 2016/399. W takim przypadku bramka elektroniczna odpowiednio rejestruje wpis dotyczący wjazdu/wyjazdu i przypisuje go do rejestru indywidualnego danej osoby.

8. Bez uszczerbku dla art. 20 niniejszego rozporządzenia i art. 12 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2016/399, jeżeli pobyt krótkoterminowy obywatela państwa trzeciego, który przebywa na terytorium państwa członkowskiego, rozpoczyna się bezpośrednio po pobycie na podstawie dokumentu pobytowego lub wizy długoterminowej i nie utworzono wcześniej rejestru indywidualnego, ten obywatel państwa trzeciego może zwrócić się do właściwych organów, o których mowa w art. 9 ust. 2 niniejszego rozporządzenia, o utworzenie rejestru indywidualnego i wpisu dotyczącego wjazdu/wyjazdu poprzez wprowadzenie danych, o których mowa w art. 16 ust. 1, 2 i 6 oraz art. 17 ust. 1 niniejszego rozporządzenia. Zamiast danych, o których mowa w art. 16 ust. 2 lit. a) niniejszego rozporządzenia, te właściwe organy wprowadzają datę rozpoczęcia pobytu krótkoterminowy, a zamiast danych, o których mowa w art. 16 ust. 2 lit. b) niniejszego rozporządzenia, wprowadzają nazwę organu, który wprowadził te dane.

Artykuł 15

Wizerunek twarzy obywateli państw trzecich

1. W przypadku gdy konieczne jest utworzenie rejestru indywidualnego lub zaktualizowanie wizerunku twarzy, o którym mowa w art. 16 ust. 1 lit. d) i art. 17 ust. 1 lit. b), wizerunek twarzy pobiera się na miejscu.

2. Na zasadzie odstępstwa od ust. 1, w wyjątkowych przypadkach, gdy nie jest możliwe spełnienie wymogów specyfikacji dotyczących jakości i rozdzielczości, które trzeba spełnić, aby móc zarejestrować w EES wizerunek twarzy pobrany na miejscu, wizerunek twarzy można pobrać w formie elektronicznej z chipa zamieszczonego w elektronicznym dokumencie podróży odczytywanym maszynowo. W takich przypadkach wizerunek twarzy włącza się do rejestru indywidualnego tylko po elektronicznym zweryfikowaniu, czy wizerunek twarzy zapisany na chipie elektronicznego dokumentu podróży odczytywanego maszynowo odpowiada wizerunkowi twarzy danego obywatela państwa trzeciego pobranemu na miejscu.

3. Każde państwo członkowskie raz w roku przekazuje Komisji sprawozdanie dotyczące stosowania ust. 2. W sprawozdaniu tym podaje się liczbę obywateli państw trzecich, wobec których zastosowano odstępstwo, i wyjaśnienie wyjątkowych przypadków, które miały miejsce.

4. Wizerunek twarzy obywatela państwa trzeciego musi mieć dostateczną rozdzielczość i jakość, aby można go było wykorzystywać na potrzeby zautomatyzowanego kojarzenia danych biometrycznych.

5. W terminie dwóch lat od uruchomienia EES Komisja opracowuje sprawozdanie dotyczące norm jakości wizerunków twarzy przechowywanych w VIS, w którym ocenia, czy normy te są wystarczająco wysokie, aby umożliwić kojarzenie danych biometrycznych w celu wykorzystywania – na granicach i na terytorium państw członkowskich – wizerunków twarzy przechowywanych w VIS do weryfikacji tożsamości obywateli państw trzecich podlegających obowiązkowi wizowemu, bez konieczności przechowywania takich wizerunków twarzy w EES. Komisja przekazuje to sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. Do tego sprawozdania Komisja dołącza, jeżeli uzna to za odpowiednie, wnioski ustawodawcze, w tym wnioski dotyczące zmiany niniejszego rozporządzenia lub rozporządzenia (WE) nr 767/2008, w odniesieniu do wykorzystywania do celów, o których mowa w niniejszym ustępie, wizerunków twarzy obywateli państw trzecich, które są przechowywane w VIS.

Artykuł 16

Dane osobowe obywateli państw trzecich podlegających obowiązkowi wizowemu

1. Na granicach, na których działa EES, służba graniczna tworzy rejestr indywidualny dotyczący obywatela państwa trzeciego podlegającego obowiązkowi wizowemu, wprowadzając następujące dane:

a) nazwisko, imię lub imiona, data urodzenia, obywatelstwo lub obywatelstwa; płeć;

b) rodzaj i numer dokumentu lub dokumentów podróży i trzyliterowy kod państwa wydającego dokument lub dokumenty podróży;

c) data upływu ważności dokumentu lub dokumentów podróży;

d) wizerunek twarzy, o którym mowa w art. 15.

2. Przy każdym wjeździe obywatela państwa trzeciego podlegającego obowiązkowi wizowemu, na granicy, na której działa EES, we wpisie dotyczącym wjazdu/wyjazdu wprowadza się poniższe dane:

a) data i godzina wjazdu;

b) przejście graniczne wjazdu i organ, który zezwolił na wjazd;

c) w odpowiednich przypadkach – status obywatela państwa trzeciego wskazujący, że jest to obywatel państwa trzeciego, który: (i) jest członkiem rodziny obywatela Unii, do którego ma zastosowanie dyrektywa 2004/38/WE, lub członkiem rodziny obywatela państwa trzeciego korzystającego – na mocy umowy między Unią i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a państwem trzecim, z drugiej strony – z prawa do swobodnego przemieszczania się równoważnego prawu przysługującemu obywatelom Unii; oraz (ii) nie posiada karty pobytowej przewidzianej w dyrektywie 2004/38/WE ani dokumentu pobytowego przewidzianego w rozporządzeniu (WE) nr 1030/2002;

d) numer naklejki wizowej wizy krótkoterminowej, w tym trzyliterowy kod wydającego państwa członkowskiego, rodzaj wizy krótkoterminowej, data zakończenia maksymalnego okresu pobytu dozwolonego na podstawie wizy krótkoterminowej, która jest aktualizowana przy każdym wjeździe, oraz – w odpowiednich przypadkach – data upływu ważności wizy krótkoterminowej;

e) przy pierwszym wjeździe na podstawie wizy krótkoterminowej – liczba wjazdów i okres pobytu dozwolone na podstawie wizy krótkoterminowej zgodnie z informacjami na naklejce wizowej wizy krótkoterminowej;

f) w odpowiednich przypadkach – informacje wskazujące, że wiza krótkoterminowa została wydana z ograniczoną ważnością terytorialną, zgodnie z art. 25 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr (WE) 810/2009;

g) w przypadku państw członkowskich, które nie stosują jeszcze w pełni dorobku Schengen, ale posługują się EES – w odpowiednich przypadkach, powiadomienie wskazujące, że obywatel państwa trzeciego korzystał przy wjeździe z krajowej wizy krótkoterminowej.

Wpis dotyczący wjazdu/wyjazdu, o którym mowa w akapicie pierwszym zostaje powiązany z rejestrem indywidualnym dotyczącym tego obywatela państwa trzeciego poprzez indywidulany numer odniesienia wygenerowany przez EES podczas tworzenia tego rejestru indywidulanego.

3. Przy każdym wyjeździe obywatela państwa trzeciego podlegającego obowiązkowi wizowemu, na granicy, na której działa EES, do wpisu dotyczącego wjazdu/wyjazdu wprowadza się następujące dane:

a) data i godzina wyjazdu;

b) przejście graniczne wyjazdu;

Jeżeli ten obywatel państwa trzeciego korzysta z wizy innej niż wiza zarejestrowana w ostatnim wpisie dotyczącym wjazdu, dane z wpisu dotyczącego wjazdu/wyjazdu wymienione w ust. 2 lit. d)–g) są odpowiednio aktualizowane.

Wpis dotyczący wjazdu/wyjazdu, o którym mowa w akapicie pierwszym zostaje powiązany z rejestrem indywidualnym dotyczącym tego obywatela państwa trzeciego.

4. Jeżeli niezwłocznie po dniu, w którym upływa dozwolony pobyt, nie są dostępne żadne dane dotyczące wyjazdu, EES opatruje wpis dotyczący wjazdu/wyjazdu znacznikiem, a dane dotyczące obywatela państwa trzeciego, który podlega obowiązkowi wizowemu i którego uznano za osobę przekraczającą okres dozwolonego pobytu, wprowadza się do wykazu, o którym mowa w art. 12.

5. W celu wprowadzenia lub zaktualizowania wpisu dotyczącego wjazdu/wyjazdu odnoszącego się do obywatela państwa trzeciego podlegającego obowiązkowi wizowemu dane, o których mowa w ust. 2 lit. c)–f) niniejszego artykułu, mogą zostać pobrane z VIS i zaimportowane do EES przez służbę graniczną zgodnie z art. 18a rozporządzenia (WE) nr 767/2008.

6. W przypadku gdy obywatel państwa trzeciego korzysta z krajowego programu ułatwień państwa członkowskiego zgodnie z art. 8d rozporządzenia (UE) 2016/399, zainteresowane państwo członkowskie wprowadza powiadomienie w rejestrze indywidualnym tego obywatela państwa trzeciego, wskazując odnośny program ułatwień krajowych danego państwa członkowskiego.

7. Przepisy szczegółowe określone w załączniku II mają zastosowanie do obywateli państw trzecich, którzy przekraczają granicę na podstawie ważnego FTD.

Artykuł 17

Dane osobowe obywateli państw trzecich zwolnionych z obowiązku wizowego

1. Służba graniczna tworzy rejestr indywidualny dotyczący obywateli państw trzecich zwolnionych z obowiązku wizowego, wprowadzając następujące dane:

a) dane określone w art. 16 ust. 1 lit. a), b) i c);

b) wizerunek twarzy o którym mowa w art. 15;

c) dane daktyloskopijne pobrane z ręki prawej, o ile to możliwe, a w przeciwnym razie odpowiadające im dane daktyloskopijne pobrane z ręki lewej; dane daktyloskopijne muszą mieć dostateczną rozdzielczość i jakość, aby można je było wykorzystywać na potrzeby zautomatyzowanego kojarzenia danych biometrycznych;

d) w stosownych przypadkach – dane, o których mowa w art. 16 ust. 6.

2. Do obywateli państw trzecich zwolnionych z obowiązku wizowego stosuje się odpowiednio art. 16 ust. 2 lit. a), b) i c), art. 16 ust. 3 lit. a) i b) oraz art. 16 ust. 4.

3. Z obowiązku złożenia odcisków palców zwolnione są dzieci poniżej 12 roku życia.

4. Z obowiązku złożenia odcisków palców zwolnione są osoby, od których pobranie takich odcisków jest fizycznie niemożliwe.

Jeżeli jednak fizyczna niemożność złożenia odcisków palców jest tymczasowa, fakt ten należy odnotować w EES, a dana osoba jest zobowiązana złożyć odciski palców przy wyjeździe lub kolejnym wjeździe. Informacja ta jest usuwana z EES po złożeniu odcisków palców. Służby graniczne mają prawo zażądać dalszych wyjaśnień w związku z tymczasową niemożnością złożenia odcisków palców Państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie odpowiednich procedur zapewniających poszanowanie godności osoby w sytuacji, gdy wystąpią problemy z pobraniem odcisków palców.

5. W przypadku gdy dana osoba jest zwolniona z obowiązku złożenia odcisków palców zgodnie z ust. 3 lub 4, w odnośnym polu przeznaczonym na te dane wpisuje się „nie dotyczy”.

Artykuł 18

Dane osobowe obywateli państw trzecich, którym odmówiono wjazdu

1. Jeżeli zgodnie z art. 14 rozporządzenia (UE) 2016/399 i jego załącznikiem V służba graniczna podjęła decyzję o odmowie obywatelowi państwa trzeciego wjazdu na terytorium państw członkowskich na pobyt krótkoterminowy oraz jeżeli w EES nie utworzono wcześniej rejestru dotyczącego tego obywatela państwa trzeciego, służba graniczna tworzy rejestr indywidualny, do którego wprowadza:

a) w przypadku obywateli państw trzecich, którzy podlegają obowiązkowi wizowemu – dane alfanumeryczne wymagane zgodnie z art. 16 ust. 1 niniejszego rozporządzenia oraz, w stosownych przypadkach, dane, o których mowa w art. 16 ust. 6 niniejszego rozporządzenia;

b) w przypadku obywateli państw trzecich, którzy są zwolnieni z obowiązku wizowego – dane alfanumeryczne wymagane zgodnie z art. 17 ust. 1 niniejszego rozporządzenia.

2. Jeżeli obywatelowi państwa trzeciego odmówiono wjazdu na podstawie jednej z przesłanek przewidzianych w części B lit. B), D) lub H) załącznika V do rozporządzenia (UE) 2016/399 i jeżeli w EES nie utworzono wcześniej rejestru z danymi biometrycznymi dotyczącego tego obywatela państwa trzeciego, służba graniczna tworzy rejestr indywidualny i wprowadza do niego dane alfanumeryczne wymagane, odpowiednio, zgodnie z art. 16 ust. 1 lub art. 17 ust. 1 niniejszego rozporządzenia, a także następujące dane:

a) w przypadku obywateli państw trzecich podlegających obowiązkowi wizowemu – wizerunek twarzy, o którym mowa w art. 16 ust. 1 lit. d) niniejszego rozporządzenia;

b) w przypadku obywateli państw trzecich zwolnionych z obowiązku wizowego – dane biometryczne wymagane zgodnie z art. 17 ust. 1 lit. b) i c) niniejszego rozporządzenia;

c) w przypadku obywateli państw trzecich podlegających obowiązkowi wizowemu, którzy nie są zarejestrowani w VIS – wizerunek twarzy, o którym mowa w art. 16 ust. 1 lit. d) niniejszego rozporządzenia i dane daktyloskopijne, o których mowa w art. 17 ust. 1 lit. c) niniejszego rozporządzenia.

3. Na zasadzie odstępstwa od ust. 2 niniejszego artykułu, jeżeli zastosowanie ma przesłanka przewidziana w części B lit. H) załącznika V do rozporządzenia (UE) 2016/399, a dane biometryczne obywatela państwa trzeciego są zarejestrowane we wpisie w SIS, który skutkuje odmową wjazdu, danych biometrycznych obywatela państwa trzeciego nie wprowadza się do EES.

4. Jeżeli obywatelowi państwa trzeciego odmówiono wjazdu na podstawie przesłanki przewidzianej w części B lit. I) załącznika V do rozporządzenia (UE) 2016/399 i jeżeli w EES nie utworzono wcześniej rejestru z danymi biometrycznymi dotyczącego tego obywatela państwa trzeciego, dane biometryczne wprowadza się do EES jedynie wtedy, gdy wjazdu odmówiono ze względu na fakt, że obywatela państwa trzeciego uznano za zagrożenie dla bezpieczeństwa wewnętrznego, w tym, w odpowiednich przypadkach, dla porządku publicznego.

5. Jeżeli obywatelowi państwa trzeciego odmówiono wjazdu na podstawie przesłanki przewidzianej w części B lit. J) załącznika V do rozporządzenia (UE) 2016/399, służba graniczna tworzy rejestr indywidualny dotyczący tego obywatela państwa trzeciego bez wprowadzania danych biometrycznych. Jeżeli obywatel państwa trzeciego posiada elektroniczny dokument podróży odczytywany maszynowo, wizerunek twarzy jest pobierany z tego dokumentu.

6. Jeżeli zgodnie z art. 14 rozporządzenia (UE) 2016/399 i jego załącznikiem V służba graniczna podjęła decyzję o odmowie obywatelowi państwa trzeciego wjazdu na terytorium państw członkowskich na pobyt krótkoterminowy, w oddzielnym wpisie dotyczącym odmowy wjazdu wprowadza się następujące dane:

a) data i godzina odmowy wjazdu;

b) przejście graniczne;

c) organ, który odmówił wjazdu;

d) litera lub litery odpowiadające przesłankom odmowy wjazdu zgodnie z częścią B załącznika V do rozporządzenia (UE) 2016/399.

Ponadto w przypadku obywateli państw trzecich podlegających obowiązkowi wizowemu we wpisie dotyczącym odmowy wjazdu wprowadza się dane, o których mowa w art. 16 ust. 2 lit. d)–g) niniejszego rozporządzenia.

W celu utworzenia lub zaktualizowania wpisu dotyczącego odmowy wjazdu odnoszącego się do obywatela państwa trzeciego podlegającego obowiązkowi wizowemu dane, o których mowa w art. 16 ust. 2 lit. d), e) i f) niniejszego rozporządzenia, mogą zostać pobrane z VIS i zaimportowane do EES przez właściwą służbę graniczną zgodnie z art. 18a rozporządzenia (WE) nr 767/2008.

7. Wpis dotyczący odmowy wjazdu, o którym mowa w ust. 6, zostaje powiązany z rejestrem indywidualnym dotyczącym danego obywatela państwa trzeciego.

Artykuł 19

Dane dodawane w przypadku cofnięcia, unieważnienia lub przedłużenia zezwolenia na pobyt krótkoterminowy

1. Jeżeli wydano decyzję o cofnięciu lub unieważnieniu zezwolenia na pobyt krótkoterminowy lub cofnięciu lub unieważnieniu wizy lub decyzję o przedłużeniu okresu dozwolonego pobytu lub okresu ważności wizy, właściwy organ, który podjął taką decyzję, dodaje do ostatniego stosownego wpisu dotyczącego wjazdu/wyjazdu następujące dane:

a) informacja o statusie wskazująca, że cofnięto lub unieważniono zezwolenie na pobyt krótkoterminowy lub cofnięto lub unieważniono wizę lub że przedłużono okres dozwolonego pobytu lub okres ważności wizy;

b) dane organu, który cofnął lub unieważnił zezwolenie na pobyt krótkoterminowy lub cofnął lub unieważnił wizę lub przedłużył okres dozwolonego pobytu lub okres ważności wizy;

c) miejsce i data wydania decyzji o cofnięciu lub unieważnieniu zezwolenia na pobyt krótkoterminowy lub cofnięciu lub unieważnieniu wizy lub o przedłużeniu okresu dozwolonego pobytu lub okresu ważności wizy;

d) w stosownych przypadkach – nowy numer naklejki wizowej, w tym trzyliterowy kod państwa wydającego;

e) w stosownych przypadkach, okres, na jaki przedłużono okres dozwolonego pobytu;

f) w stosownych przypadkach, nowa data upływu dozwolonego pobytu lub upływu ważności wizy.

2. Jeżeli okres dozwolonego pobytu został przedłużony zgodnie z art. 20 ust. 2 konwencji wykonawczej do układu z Schengen, właściwy organ, który przedłużył dozwolony pobyt dodaje do ostatniego stosownego wpisu dotyczącego wjazdu/wyjazdu dane dotyczące okresu, na jaki przedłużono dozwolony pobyt i, w stosownych przypadkach, informację o tym, że dozwolony pobyt został przedłużony zgodnie z art. 20 ust. 2 lit. b) konwencji wykonawczej do układu z Schengen.

3. Jeżeli wydano decyzję o unieważnieniu, cofnięciu lub przedłużeniu wizy, organ wizowy, który wydał tę decyzję, niezwłocznie pobiera dane, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, z VIS i importuje je bezpośrednio do EES zgodnie z art. 13 i 14 rozporządzenia (WE) nr 767/2008.

4. Wpis dotyczący wjazdu/wyjazdu wskazuje podstawy cofnięcia lub unieważnienia pobytu krótkoterminowego, którymi są:

a) decyzja nakazująca powrót wydana na mocy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE (40);

b) każda inna decyzja podjęta przez właściwe organy państwa członkowskiego zgodnie z prawem krajowym, skutkująca powrotem, wydaleniem lub dobrowolnym wyjazdem obywatela państwa trzeciego, który nie spełnia warunków wjazdu lub pobytu na terytorium państw członkowskich lub przestał te warunki spełniać.

5. Wpis dotyczący wjazdu/wyjazdu wskazuje podstawy przedłużenia okresu dozwolonego pobytu.

6. Jeżeli dana osoba wyjechała lub została wydalona z terytorium państw członkowskich na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 4 niniejszego artykułu, właściwy organ wprowadza dane zgodnie z art. 14 ust. 2 do wpisu dotyczącego wjazdu/wyjazdu związanego z danym wjazdem.

Artykuł 20

Dane dodawane w przypadku obalenia domniemania, że obywatel państwa trzeciego nie spełnia warunków dotyczących okresu dozwolonego pobytu

Bez uszczerbku dla art. 22, jeżeli nie utworzono w EES rejestru indywidualnego dla obywatela państwa trzeciego przebywającego na terytorium państwa członkowskiego lub jeżeli nie ma ostatniego stosownego wpisu dotyczącego wjazdu/wyjazdu dla takiego obywatela państwa trzeciego, właściwe organy mogą domniemywać, że obywatel państwa trzeciego nie spełnia warunków związanych z okresem dozwolonego pobytu na terytorium państw członkowskich lub przestał te warunki spełniać.

W przypadku, o którym mowa w akapicie pierwszym niniejszego artykułu, stosuje się art. 12 rozporządzenia (UE) 2016/399, przy czym jeżeli domniemanie zostanie obalone zgodnie z art. 12 ust. 3 tego rozporządzenia, właściwe organy:

a) tworzą, w razie potrzeby, rejestr indywidualny dotyczący tego obywatela państwa trzeciego w EES;

b) aktualizują ostatni wpis dotyczący wjazdu/wyjazdu poprzez wprowadzenie brakujących danych zgodnie z art. 16 i art. 17 niniejszego rozporządzenia; lub

c) usuwają istniejący rejestr, jeżeli art. 35 niniejszego rozporządzenia przewiduje takie usuniecie.

Artykuł 21

Procedury awaryjne w przypadku braku technicznej możliwości wprowadzenia danych lub w przypadku awarii EES

1. Jeżeli nie ma technicznej możliwości wprowadzenia danych do systemu centralnego EES lub w przypadku awarii systemu centralnego EES dane, o których mowa w art. 16–20, przechowuje się tymczasowo w jednolitym interfejsie krajowym. Jeżeli nie jest to możliwe, dane tymczasowo przechowuje się lokalnie w formacie elektronicznym. W obydwu przypadkach dane wprowadza się do systemu centralnego EES, gdy tylko rozwiązany zostanie problem braku technicznej możliwości wprowadzania danych lub zostanie usunięta awaria. Państwa członkowskie podejmują odpowiednie środki i udostępniają wymaganą infrastrukturę, sprzęt i zasoby w celu zapewnienia, by dane mogły być tymczasowo przechowywane lokalnie w każdym momencie i na każdym ich przejściu granicznym.

2. Bez uszczerbku dla obowiązku dokonywania odpraw granicznych zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2016/399 służba graniczna, w sytuacji wyjątkowej, gdy nie ma technicznej możliwości wprowadzenia danych do systemu centralnego EES ani do jednolitego interfejsu krajowego i nie ma technicznej możliwości tymczasowego przechowywania danych lokalnie w formacie elektronicznym, zapisuje ręcznie dane, o których mowa w art. 16–20 niniejszego rozporządzenia, z wyjątkiem danych biometrycznych, i zamieszcza w dokumencie podróży obywatela państwa trzeciego stempel wjazdowy lub wyjazdowy. Dane te wprowadzane są do systemu centralnego EES, jak tylko jest to technicznie możliwe.

Państwa członkowskie informują Komisję o przypadkach stemplowania do