(8)

Dokonana przez ERRS ocena podatności na zagrożenia w odniesieniu do Norwegii zwraca uwagę na następujące kwestie: a) zadłużenie gospodarstw domowych jest bardzo wysokie w porównaniu z innymi krajami oraz z poprzednimi latami i stale rośnie w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Ponadto znaczna część kredytów podlega zmiennemu oprocentowaniu, co sprawia, że gospodarstwa domowe narażone są na wzrost stóp procentowych. Badanie warunków skrajnych w odniesieniu do wzrostu stóp procentowych wykazało jednak, że w przypadku wstrząsów w odniesieniu do stóp procentowych osoby ubiegające się o kredyt hipoteczny będą w stanie ponosić normalne koszty utrzymania. W związku z tym ryzyko potencjalnych przypadków braku spłaty w związku ze wzrostem stóp procentowych może zostać ograniczone; b) kredyty hipoteczne rosną w średnim okresie i są głównym czynnikiem przyczyniającym się do wzrostu akcji kredytowej na rzecz gospodarstw domowych. Ponadto kredyty hipoteczne mają znaczenie systemowe dla sektora bankowego, ponieważ stanowią wysoki odsetek kredytów ogółem udzielanych przez instytucje kredytowe. Sektor bankowy może być również narażony na zagrożenia wynikające ze środowiska międzynarodowego, w związku z dużym udziałem inwestorów zagranicznych uczestniczących w rynku zabezpieczonych obligacji oraz wzajemnych powiązań systemu finansowego Norwegii z innymi krajami nordyckimi; c) po długim i stałym wzroście cen nieruchomości widoczne są oznaki zawyżenia cen nieruchomości mieszkalnych. Co więcej, w ostatnich kwartałach ceny nieruchomości ustabilizowały się, ale wolumen transakcji nie obniżył się. Wskaźnik własności nieruchomości mieszkalnych jest wysoki, co może sprawić, że gospodarstwa domowe będą narażone na niekorzystne warunki gospodarcze i finansowe lub niekorzystne zmiany na rynku nieruchomości mieszkalnych; d) wstrząsy gospodarcze lub finansowe mogłyby doprowadzić do pojawienia się bezpośrednich i pośrednich zagrożeń dla stabilności finansowej, biorąc pod uwagę wspomniane wyżej zagrożenia. Potencjalne bezpośrednie ryzyko dla systemu bankowego w Norwegii odnosi się do potencjalnych strat kredytowych wynikających z nowych kredytów hipotecznych, ponieważ kredyty te zostały udzielone w warunkach możliwego zawyżenia cen nieruchomości mieszkalnych. Ponadto, jeżeli spadek cen nieruchomości mieszkalnych będzie znaczny, niektóre gospodarstwa domowe mogą doświadczyć negatywnego efektu bogactwa lub ujemnego kapitału własnego. Jeżeli na przykład wzrośnie bezrobocie lub zmaleje wzrost dochodów gospodarstw domowych, niektóre gospodarstwa domowe mogą mieć trudności z obsługą zadłużenia. Powiązane negatywne skutki dla dochodów gospodarstw domowych i ich bogactwa mogą zwiększyć początkowe wstrząsy, jeżeli gospodarstwa domowe będą zmuszone do zmniejszenia konsumpcji w celu obsługi zadłużenia hipotecznego. Może to prowadzić do efektów wtórnych i wzrostu ryzyka dla instytucji kredytowych i systemu finansowego; e) ERRS odnotowuje fakt, że Norwegia wdrożyła kompleksowy zestaw środków ukierunkowanych na kredytobiorców i środków opartych na kapitale, których celem jest zapewnienie odporności zarówno instytucji kredytowych, jak i kredytobiorców. Dolny pułap strat z tytułu niewykonania zobowiązania (LGD) oraz wymogi dotyczące modeli prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania (PD) (12) są, obok antycyklicznego bufora kapitałowego, ważnymi środkami opartymi na kapitale, które mają zagwarantować zdolność absorbowania strat przez instytucje kredytowe w przypadku potencjalnego wstrząsu gospodarczego lub finansowego. Ponadto władze norweskie uruchomiły szereg środków ukierunkowanych na kredytobiorców: połączenie limitów wskaźnika wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia (LTV) i wskaźnika zadłużenia do dochodu (DTI) oraz badań przystępności. Skutki środków ukierunkowanych na kredytobiorców zostały udokumentowane; nastąpił spadek odsetka kredytów hipotecznych o wysokich wartościach w relacji do wskaźników, do których mają zastosowanie limity. Niezależnie od znacznych wysiłków poczynionych w dziedzinie polityki makroostrożnościowej, ryzyka systemowe związane z rynkiem nieruchomości mieszkalnych utrzymują się w Norwegii na wysokim poziomie; f) ocenia się, że obecne środki z zakresu polityki makroostrożnościowej są odpowiednie do złagodzenia stwierdzonych zagrożeń systemowych związanych z podatnością na zagrożenia w sektorze nieruchomości mieszkalnych w Norwegii. Nadal jednak istnieje znaczne ryzyko systemowe związane z norweskim rynkiem nieruchomości mieszkalnych, w związku z czym ocenia się, że polityka makroostrożnościowa jest częściowo wystarczająca. W obszarze polityki makroostrożnościowej kwestią o pierwszorzędnym znaczeniu jest łagodzenie stwierdzonych podatności na zagrożenia, czego wynikiem jest kompleksowy zestaw środków z zakresu polityki. Niemniej jednak polityka makroostrożnościowa powinna być uzupełniona o szerzej zakrojone działania z zakresu polityki, mające na celu łagodzenie lub wyeliminowanie czynników ułatwiających lub wspierających zadłużenie gospodarstw domowych. Polityki te powinny wspierać obecne środki makroostrożnościowe w celu skutecznego i efektywnego ograniczania obszarów podatności na zagrożenia stwierdzonych na rynku nieruchomości mieszkalnych w Norwegii, bez nadmiernych kosztów dla norweskiej gospodarki realnej i systemu finansowego. Dodatkowe środki mogłyby obejmować wyeliminowanie zachęt do zadłużania się gospodarstw domowych poprzez zwiększenie wydajności rynku nieruchomości mieszkalnych na wynajem i rozwój segmentu mieszkań zajmowanych przez właścicieli, a także poprzez zapewnienie odpowiedniej podaży mieszkań. Jeżeli nie zostaną podjęte żadne inne działania z zakresu polityki i jeżeli istniejące zagrożenia nie osłabną, albo jeżeli zagrożenia te wzrosną ze względu na zmiany sytuacji gospodarczej i finansowej, istniejące środki makroostrożnościowe powinny zostać zaostrzone lub powinny zostać uruchomione nowe środki makroostrożnościowe.