Wspólna deklaracja Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji Europejskiej dotycząca Konferencji w sprawie przyszłości Europy

Zaangażowanie we współpracę z obywatelami na rzecz demokracji – Budowanie odporniejszej Europy

(2021/C 91 I/01)

70 lat temu deklaracja Schumana stworzyła podstawy naszej Unii Europejskiej. Rozpoczęła wyjątkowy projekt polityczny, który przyniósł pokój i dobrobyt, poprawiając życie wszystkich obywateli Europy. Obecnie należy zastanowić się nad naszą Unią, wyzwaniami, przed którymi stoimy, oraz nad przyszłością, którą chcemy wspólnie budować z myślą o wzmocnieniu europejskiej solidarności.

Od czasu jej utworzenia Unia Europejska zmaga się z licznymi wyzwaniami. Podczas pandemii COVID-19 unikalny model Unii Europejskiej był kwestionowany jak nigdy wcześniej. Europa może i musi wyciągnąć wnioski także z tego kryzysu, ściśle angażując obywateli i społeczności.

Unia Europejska musi pokazać, że ma odpowiedzi na obawy i ambicje obywateli. Polityka europejska musi zapewniać inkluzywne rozwiązania dotyczące zadań definiujących nasze pokolenie: przejście na zieloną gospodarkę i transformacja cyfrowa, przy jednoczesnym wzmocnieniu odporności Europy, jej umowy społecznej i konkurencyjności europejskiego przemysłu. Polityka ta musi służyć rozwiązaniu problemu nierówności oraz zapewnić, aby Unia Europejska była sprawiedliwą, zrównoważoną, innowacyjną i konkurencyjną gospodarką, która nikogo nie pozostawia samemu sobie. Aby stawić czoła wyzwaniom geopolitycznym w kontekście globalnym po pandemii COVID-19, Europa musi być bardziej asertywna i odgrywać wiodącą rolę na arenie światowej, propagując swoje wartości i standardy w coraz bardziej niestabilnym świecie.

Lepsza frekwencja wyborcza podczas wyborów europejskich w 2019 r. odzwierciedla rosnące zainteresowanie obywateli Europy odgrywaniem aktywniejszej roli w decydowaniu o przyszłości Unii i jej strategiach politycznych.

Konferencja w sprawie przyszłości Europy otworzy nową przestrzeń do debaty z obywatelami z myślą o zajęciu się wyzwaniami i priorytetami Europy. Obywatele europejscy ze wszystkich grup społecznych i zakątków Unii będą mogli uczestniczyć w kształtowaniu przyszłości projektu europejskiego, a kluczową rolę odegrają w tym młodzi Europejczycy.

My, przewodniczący Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji Europejskiej chcemy, aby obywatele przyłączyli się do dyskusji i zabrali głos na temat przyszłości Europy. Niniejszym wspólnie zobowiązujemy się do wysłuchania Europejczyków i podjęcia działań wynikających z zaleceń konferencji, przy pełnym poszanowaniu naszych kompetencji oraz zasad pomocniczości i proporcjonalności zapisanych w traktatach europejskich.

Wykorzystamy okazję, by ugruntować demokratyczne umocowanie i funkcjonowanie projektu europejskiego, a także utrzymać poparcie obywateli UE dla naszych wspólnych celów i wartości, poprzez zaoferowanie tym obywatelom kolejnych sposobności wyrażenia opinii.

Konferencja jest wspólnym przedsięwzięciem Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji Europejskiej, działających jako równoprawni partnerzy wraz z państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Jako sygnatariusze niniejszej wspólnej deklaracji zobowiązujemy się do współpracy podczas całej konferencji i do przeznaczenia na ten cel niezbędnych zasobów. Zobowiązujemy się działać w interesie Europy, naszych obywateli i demokracji europejskiej, wzmacniając powiązania między Europejczykami a instytucjami, które im służą.

Pod patronatem konferencji i przy pełnym poszanowaniu zasad określonych w niniejszej wspólnej deklaracji zorganizujemy wydarzenia we współpracy ze społeczeństwem obywatelskim i zainteresowanymi stronami na szczeblu europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym, z parlamentami narodowymi i regionalnymi, Komitetem Regionów, Komitetem Ekonomiczno-Społecznym, partnerami społecznymi i środowiskiem akademickim. Dzięki ich zaangażowaniu konferencja obejmie swoim zasięgiem każdy zakątek Unii, wykraczając daleko poza europejskie stolice. Wydarzenia będą organizowane zgodnie z zestawem wspólnych zasad, które zostaną uzgodnione przez organy konferencji.

Zachęcamy inne instytucje i organy do udziału w tym europejskim, demokratycznym procesie. Wszyscy razem sprawimy, że konferencja zakończy się sukcesem. Zwrócimy się do konferencji, by do wiosny 2022 r. sformułowała konkluzje w celu przedstawienia wskazówek dotyczących przyszłości Europy.

a. Jak?

Konferencja w sprawie przyszłości Europy to ukierunkowane na obywateli, oddolne zadanie, dzięki któremu Europejczycy mogą zabrać głos na temat tego, czego oczekują od Unii Europejskiej. Zapewni obywatelom większą rolę w kształtowaniu przyszłych strategii politycznych i ambicji Unii, zwiększając jej odporność. Będzie to możliwe dzięki licznym wydarzeniom i debatom organizowanym w ramach konferencji w całej Unii, a także interaktywnej wielojęzycznej platformie cyfrowej.

Takie wydarzenia w ramach konferencji, w formie spotkań fizycznych lub wirtualnych, mogą być organizowane na różnych szczeblach, w tym na szczeblu europejskim, krajowym, ponadnarodowym i regionalnym, oraz przewidywać udział społeczeństwa obywatelskiego i zainteresowanych stron. Udział obywateli w tych wydarzeniach powinien mieć na celu odzwierciedlenie różnorodności Europy.

Chociaż w świetle środków ograniczających kontakty personalne i podobnych ograniczeń w kontekście COVID-19 wykorzystanie wysiłków i działań w zakresie zaangażowania cyfrowego ma kluczowe znaczenie, zasadniczą część konferencji powinny stanowić fizyczne uczestnictwo i bezpośrednia wymiana informacji.

Na szczeblu europejskim instytucje europejskie zobowiązują się do organizowania europejskich paneli obywatelskich.

Powinny one być reprezentatywne pod względem pochodzenia geograficznego, płci, wieku, pochodzenia społeczno-ekonomicznego i poziomu wykształcenia obywateli. Specjalne wydarzenia powinny być poświęcone młodym ludziom, ponieważ ich udział ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia długotrwałych wyników konferencji. Panele powinny uwzględniać wkłady zgromadzone w ramach konferencji, zapewniając materiał do sesji plenarnych, zebrany w formie zestawu zaleceń dla Unii dotyczących dalszych działań.

Każde państwo członkowskie i każda instytucja może organizować dodatkowe wydarzenia, zgodnie z ich własną specyfiką krajową lub instytucjonalną, oraz wnosić dalszy wkład w konferencję. Mowa tu o takich wydarzeniach jak krajowe panele obywatelskie lub wydarzenia tematyczne gromadzące wkłady z różnych paneli.

Krajowe i europejskie wydarzenia w ramach konferencji będą organizowane zgodnie z zestawem zasad i minimalnych kryteriów odzwierciedlających wartości UE, które zostaną określone przez organy konferencji.

Instytucje europejskie będą również docierać do obywateli i propagować szersze, interaktywne i kreatywne formy uczestnictwa.

Wkład ze wszystkich wydarzeń związanych z konferencją będzie gromadzony, analizowany, monitorowany i publikowany w trakcie całej konferencji na wielojęzycznej platformie cyfrowej. Będzie to miejsce, w którym obywatele będą mogli dzielić się swoimi pomysłami i wysyłać opinie w formie elektronicznej.

Mechanizm przekazywania informacji zwrotnych zapewni przełożenie pomysłów przedstawionych podczas konferencji na konkretne zalecenia dotyczące działań UE.

Konferencja będzie podlegać trzem instytucjom reprezentowanym przez przewodniczącego Parlamentu Europejskiego, przewodniczącego Rady i przewodniczącego Komisji Europejskiej, pełniącym funkcję wspólnego przewodnictwa.

Sprawna struktura zarządzania pomoże ukierunkować prace konferencji. Zapewni równą reprezentację trzech instytucji europejskich, a wszystkie jej części składowe będą zrównoważone pod względem płci.

Powołany zostanie zarząd. Będzie się składać z równej reprezentacji Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji Europejskiej, a każda z tych instytucji będzie miała trzech przedstawicieli i maksymalnie czterech obserwatorów. Trojka prezydencji COSAC będzie uczestniczyć w charakterze obserwatora. W charakterze obserwatorów zapraszane mogą być również Komitet Regionów i Komitet Ekonomiczno-Społeczny, a także, w stosownych przypadkach, przedstawiciele innych organów UE i partnerów społecznych.

Zarządowi będą współprzewodniczyć trzy instytucje i będzie on regularnie składał sprawozdania wspólnemu przewodnictwu. Zarząd będzie odpowiadał za podejmowanie decyzji w drodze konsensusu w odniesieniu do prac konferencji, jej procesów i wydarzeń, nadzorując przebieg konferencji w miarę jej postępów oraz przygotowując posiedzenia plenarne konferencji, w tym wkłady obywateli i działania podejmowane w ich wyniku.

Prace zarządu będzie wspierał wspólny sekretariat o ograniczonej wielkości i zapewniający równą reprezentację trzech instytucji.

Sesja plenarna konferencji zapewni, by zalecenia krajowych i europejskich paneli obywatelskich, pogrupowane według tematów, były omawiane bez określonego z góry wyniku i bez ograniczania zakresu do wcześniej zdefiniowanych obszarów polityki. Sesja plenarna konferencji będzie się odbywać co najmniej raz na sześć miesięcy i brać w niej będą udział przedstawiciele Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji Europejskiej, a także przedstawiciele wszystkich parlamentów narodowych, na równych prawach, oraz obywatele. Reprezentowani będą również Komitet Regionów i Komitet Ekonomiczno-Społeczny, partnerzy społeczni i społeczeństwo obywatelskie. Gdy omawiana będzie międzynarodowa rola UE, w pracach uczestniczyć będzie Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa. Można będzie zapraszać przedstawicieli kluczowych zainteresowanych stron. Zarząd sporządzi i opublikuje konkluzje z posiedzeń plenarnych konferencji.

Organy konferencji będą – od początku i na zasadzie konsensusu – uzgadniać metody składania sprawozdań z wyników różnych działań podejmowanych w kontekście konferencji. Ostateczne wyniki konferencji zostaną przedstawione w sprawozdaniu dla wspólnego przewodnictwa. Trzy instytucje, każda w ramach swoich kompetencji i zgodnie z Traktatami, szybko przeanalizują, w jaki sposób można podjąć skuteczne działania następcze w związku z takim sprawozdaniem.

b. Co?

My, przewodniczący Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji Europejskiej, chcemy dać obywatelom prawo wypowiedzenia się na temat tego, co jest dla nich ważne.

Dyskusje, odzwierciedlające strategiczny program Rady Europejskiej, wytyczne polityczne Komisji Europejskiej na lata 2019–2024 oraz wyzwania związane z pandemią COVID-19, obejmą między innymi:

budowanie zdrowego kontynentu, walkę ze zmianą klimatu i wyzwaniami środowiskowymi, gospodarkę działająca na rzecz ludzi, sprawiedliwość społeczną, równość i solidarność międzypokoleniową, transformację cyfrową Europy, europejskie prawa i wartości, w tym praworządność, wyzwania związane z migracją, bezpieczeństwo, rolę UE w świecie, demokratyczne fundamenty Unii oraz sposoby wzmocnienia procesów demokratycznych rządzących Unią Europejską. Dyskusje mogą również dotyczyć kwestii przekrojowych związanych ze zdolnością UE do realizacji priorytetów politycznych, takich jak lepsze stanowienie prawa, stosowanie zasad pomocniczości i proporcjonalności, wdrażanie i egzekwowanie dorobku prawnego UE oraz przejrzystość.

Zakres konferencji powinien odzwierciedlać dziedziny, w których Unia Europejska ma kompetencje do działania lub w których działanie Unii Europejskiej byłoby korzystne dla obywateli europejskich.

Obywatele mogą poruszać dodatkowe kwestie, które mają dla nich znaczenie.

c. Zasady konferencji

Konferencja opiera się na zasadach inkluzywności, otwartości i przejrzystości, przy jednoczesnym poszanowaniu prywatności ludzi oraz unijnych przepisów o ochronie danych. Europejskie panele obywatelskie organizowane na szczeblu europejskim są transmitowane, a na platformie udostępniane są opinie zgłoszone w formie elektronicznej oraz dokumentacja.

Konferencja, zarządzanie nią i wydarzenia organizowane w jej ramach opierają się również na wartościach UE zapisanych w unijnych traktatach i Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej.

Konferencja jest rozpoznawalna dzięki jednej tożsamości i karcie konferencji, którą muszą stosować wszyscy organizatorzy wydarzeń.